Program przedmiotu Miernictwo elektroniczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Program przedmiotu Miernictwo elektroniczne"

Transkrypt

1 Program przedmiotu Miernictwo elektroniczne Dr hab. in. Krzysztof Górecki, prof. nadzw. AM C-350 Tel Wykład (6 h) 1. Cyfrowy pomiar czstotliwoci, czasu, okresu i przesunicia fazowego: budowa i zasada działania cyfrowych przyrzdów pomiarowych, dokładno pomiaru. 2. Cyfrowy pomiar napicia stałego: kompensator cyfrowy, przetworniki analogowocyfrowe (integracyjne, propagacyjne, z przetwarzaniem wagowym, z porównaniem równoległym), schemat blokowy woltomierza cyfrowego, dokładno pomiaru. 3. Oscyloskop elektroniczny: budowa i parametry lamp oscyloskopowych, budowa i zasada działania oscyloskopu analogowego i cyfrowego, pomiary czasu, napicia, czstotliwoci i przesunicia fazowego, błdy pomiarów oscyloskopowych.

2 Literatura: [1] Chwaleba A., Poniski M., Siedlecki A.: Metrologia elektryczna. WNT, Warszawa, [2] Rydzewski J.: Pomiary oscyloskopowe. WNT, Warszawa, [3] Kulka z., Libura A., Nadachowski M.: Przeworniki analogowo-cyfrowe i cyfrowoanalogowe. WKŁ, warszawa, 1987 [4] Dusza J., Gortat G., Leniewski A.: Podstawy miernictwa. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa, [5] Jdrzejowski K. i inni: Laboratorium podstaw miernictwa. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa, [6] Zielonko R. i inni: Laboratorium z podstaw miernictwa. Wydawnictwo Politechniki Gdaskiej, Gdask, [7] Kołodziejski J., Spiralski L., Stolarski E.: Pomiary przyrzdów półprzewodnikowych. WKiŁ, Warszawa [8] Górecki K., Stepowicz W.J.: Laboratorium Podstaw Miernictwa. Wydawnictwo Akademii Morskiej w Gdynia, Gdynia, 2005.

3 Cyfrowy pomiar czstotliwoci Ogólnie zasada pomiaru cyfrowego polega na zliczaniu impulsów, których ilo jest proporcjonalna do wartoci mierzonej wielkoci przez pewien ustalony czas trwania pomiaru. Zasad działania cyfrowego miernika czstotliwoci (czstociomierza) ilustruje schemat blokowy tego urzdzenia przedstawiony na rys.22. U we f x a Układ formujcy e b Bramka f Układ ekspozycji Licznik Układ sterowania bramk c Układ kasowania d Dzielnik i powielacz czstotliwoci Generator f wz Generator wzorcowy Rys.22. Schemat blokowy cyfrowego miernika czstotliwoci.

4 Zadaniem układu formujcego jest zamiana sygnału mierzonego, który moe mie dowolny kształt, nnp sinusoidalny, na cig impulsów prostoktnych o dwóch poziomach napi odpowiadajcych dwóm stanom logicznym, najczsiej w standardzie TTL. W skład układu formujcego wchodzi wzmacniacz o regulowanym wzmocnieniu oraz komparator porównujcy wzmocnione napicie wejciowe z regulowanym poziomem odniesienia. Na wyjciu komparatora otrzymuje si sygnał cyfrowy, najczciej w standardzie TTL. Jako generatory wzorcowe stosowane s zwykle generatory kwarcowe z termostatem, których stabilno generowanej czstotliwoci definiowana jako iloraz odchyłki generowanej czstotliwoci od wartoci nominalnej do tej wartoci jest na poziomie Jako dzielnik czstotliwoci wykorzystuje si kaskadowe połczenie liczników liczcych modulo 10 (dekad). Na wyjciu kolejnych dekad otrzymuje si czstotliwo o jeden rzd mniejsz od czstotliwoci wystpujcej na jej wejciu. Układ sterowania bramk wyznacza wzorcowy czas trwania pomiaru T p, w którym bramka jest otwarta i nastepuje zliczanie impulsów podawanych z układu formujcego. Zadaniem układu kasowania jest jest wyzerowanie stanu licznika przed rozpoczciem zliczania, to znaczy przed otwarciem bramki. Bramka jest układem cyfrowym realizujcym funkcj iloczynu logicznego AND. Oznaczajc przez L niski stan logiczny a przez H wysoki stan logiczny, wejcia bramki

5 jako X 1 oraz X 2, natomiast wyjcie jako Y, przedstawiono w tabeli 1, tablic prawdy brami AND. Tabela.1. X 1 X 2 Y L L L L H L H L L H H H Zliczona przez licznik ilo impulsów jest przeliczana na nominaln warto czstotliwoci i wywietlana przez ukłd ekspozycji. Proces pomiaru czstotliwoci za pomoc czstociomierza cyfrowego ilustruj przebiegi czasowe napi w wybranych punktach układu pokazanego na rys.22. Przebiegi te zamieszczono na rys.23.

6 a b T x c d Gotowo Pomiar Odczyt e T w f t Rys.23. Przebiegi czasowe w wybranych punktach czstociomierza. Analogowy sygnał wejciowy, zostaje w układzie formujcym przekształcony w sygnał cyfrowy. Po wytworzeniu przez układ kasujcy impulsu startu pomiaru, układ sterowania bramki wytwarza, po wystpieniu najbliszego narastajcego zbocza sygnału wzorcowego z generatora, impuls otwierajcy bramk na czas pomiaru, równy okresowi sygnału wzorcowego. Po zakoczeniu pomiaru nastepuje odczyt i przejcie czstociomierza do

7 stanu gotowoci, który trwa do momentu pojawienia si kolejnego impulsu kasujcego. Jako wynik zliczania otrzymuje si pewn liczb naturaln n, która jest stosunkiem okresu sygnału wzorcowego T w oraz okresu sygnału mierzonego T X. Zatem warto czstotliwoci sygnału mierzonego wynosi f = x Błd wyznaczenia czstotliwoci f x wynika z dokładnoci ustalenia czstotliwoci wzorcowej oraz błdu wyznaczenia liczby n (błd dyskretyzacji). Błd dyskretyzacji wynika z faktu, e sygnał bramkujcy nie jest zsynchronizowany z sygnałem mierzonym. Maksymalna bezwzgldna warto błedu dyskretyzacji wynosi 1, poniewa na skutek braku synchronizacji midzy wymienionymi sygnałami moliwe jest pominicie jednego impulsu lub zliczenie impulsu, który zaczł si w czasie otwarcia bramki a zakoczył si ju po jej zamkniciu. Std przy pomiarach cyfrowych przyjmuje si warto błdu wzgldnego dyskretyzacji równ 1/n. W takiego opisu błedu dyskretyzacji wynika, e mona go zminimalizowa wykonujc pomiar w tak długim czasie aby n było duo wiksze od 1. n T w

8 1. Cyfrowy pomiar okresu Schemat blokowy układu do cyfrowego pomiaru okresu przedstawiono na rys. 24, natomiast przebiegi napi w wybranych punktach układu zamieszczono na rys.25. U we T x a Układ formujcy b k. T x d Dzielnik czstotliwoci Układ sterowania bramk e f c Układ kasowania Bramka g Układ ekspozycji Licznik Dzielnik czstotliwoci T w Generator wzorcowy Rys.24. Schemat blokowy cyfrowego miernika okresu.

9 a b T x c d e Pomiar 10. T x Odczyt f g n 10 t Rys.25. Przebiegi napicia w wybranych punktach cyfrowego miernika okresu. Jak wida, w cyfrowym mierniku okresu wystpuj identyczne bloki jak w cyfrowym czstociomierzu. Jednak rónica polega na tym, e w przypadku miernika okresu, czas otwarcia bramki jest proporcjonalny do okresu sygnału mierzonego a zliczane s impulsy z generatora wzorcowego. Jeeli współczynnik podziału czstotliwoci mierzonej wynosi k, licznik zliczył n k

10 impulsów wzorcowych o okresie T w, to warto okresu sygnału mierzonego wynosi nk Tw Tx = k Błd pomiaru okresu na podstawie powyszego wzoru wynika z błdu dyskretyzacji, błdu czstotliwoci wzorcowej oraz błdu dzielnika czstotliwoci sygnału mierzonego. T x 1 Tw k Tx 1 Tw t t xk xp = ± + + = ± Tx nk Tw Tx nk Tw k Tx k Tx W zalenoci od wartoci czstotliwoci mierzonej i wzorcowej otrzymuje si róne relacje midzy błdem dyskretyzacji a błdem bramkowania. Ilustruje to tabela 2. Tabela 2 f x Hz /n T w = 1s T w =0,1s f x /f x T w = 1s , , T w =0,1s , , /n k k = k= Τ x /k/t x k = 1 6, , , k = 10-6, , ,

11 Jak wida metoda pomiaru czstotliwoci powinna by stosowana w zakresie duych czstotliwoci, natomiast w zakresie niskich czstotliwoci lepsz dokładno zapewnia metoda pomiaru okresu. 1,2 1 T w = 0,1 s T w =1 s k = 1 k = 10 0,8 błd 0,6 0,4 0, f x [Hz] Rys.26. Zaleno błdu pomiaru cstotliwoci w układzie czstociomierza i miernika okresu.

12 2. Cyfrowy pomiar czasu Czsto spotykanym problemem jest zadanie pomiaru czasu jaki upływa midzy dwoma zdarzeniami. Ogólna zasada działania cyfrowego czasomierza sprowadza si do zliczania, w mierzonym odcinku czasu, impulsów z generatora wzorcowego. Schemat blokowy czasomierza cyfrowego przedstawiono na rys.27, natomiast przebiegi czasowe w wybranych punktach układu przedstawiono na rys.28. we1 we2 b c Układ formujcy P3 Układ formujcy P2 P1 d e g Układ formujcy Układ sterowania bramk f Bramka a h Układ kasowania Licznik Układ ekspozycji Dzielnik i powielacz czstotliwoci Generator f wz Generator wzorcowy Rys.27. Schemat blokowy cyfrowego miernika czasu.

13 a b c d e f g τ x h t Rys.28. Przebiegi czasowe w wybranych punktach czasomierza cyfrowego. Działanie układu jest nastpujce. Po wygenerowaniu przez układ kasujcy impulsu zerujcego stan licznika, pierwsze narastajce zbocze sygnału wejciowego podanego na wejcie 1 powoduje otwarcie bramki, na której wyjciu pojawiaj si impulsy z genratora wzorcowego o okresie T W. Pojawienie si narastajcego zbocza na wejciu 2 układu powoduje zamknicie bramki i zakoczenie zlicania, którego wynik wywietlany jest

14 przez układ ekspozycji. Jeeli ilo zliczonych impulsów wzorcowych wynosi n, to mierzony odcinek czasu opisany jest zalenoci τ = t t = n T x xk Błd wyznaczenia czasu τ x wynika z błdu dyskretyzacji, dokładnoci generatora wzorcowego oraz błdów wyznaczenia chwil czasu oznaczajcych pocztek i koniec mierzonego odcinka czasu. τ x 1 = ± + τ x n T T w w xp t + W zalenoci od połoenia przełczników P1, P2, P3 przedstawiony układ mierzy odległoci czasowe midzy rónymi zboczami sygnałów podanych na wejcia 1 i 2. Ilustruje to rys.29. xk w + t τ x xp

15 P1+ P2- P1- P2+ P1+ P2+ P1- P2- P3 rozwarty t P3 zwarty P1+ P2- Rys.29. Definicje mierzonych przedziałów czasu w zalenoci od stanu przełczników P1, P2, P3. t

16 3. Cyfrowy pomiar fazy Przy cyfrowym pomiarze przesunicia fazowego wykorzystuje si informacj o tym, e przesuniciu temu odpowiada pewien skoczony odcinek czasu, wyznaczony przez chwile przejcia przez badane sygnały pewnego znanego poziomu odniesienia. A zatem cyfrowy pomiar fazy sprowadza si do pomiaru przedziału czasu. Zasad działania fazomierza cyfrowego ilustruje schemat blokowy przedstawiony na rys.30 oraz przebiegi napi w wybranych punktach tego układu, przedstawione na rys.31. U1 a Układ formujcy c d Układ sterowania bramk e Układ kasowania U2 b Układ formujcy g Układ formujcy f Bramka h Licznik Układ ekspozycji Synchronizowany generator wzorcowy f : 36 f : 10 k Regulator czstotliwoci filtr dolnoprzepustowy Detektor fazy Rys.30. Schemat blokowy fazomierza cyfrowego.

17 a b c d t xp T t xk e f τ ϕx g h Rys.31. Przebiegi czasowe napi w wybranych punktach fazomierza cyfrowego. Sygnał wytwarzany przez generator wzorcowy T w jest zsynchronizowany z sygnałem mierzonym. Okres sygnału generowanego przez generator wzorcowy jest tak dobierany, aby zachodziła równo T w t T = k

18 Poniewa zachodzi proporcja T τ ϕ x 360 = ϕ wic warto zmierzonego przesunicia fazowego dana jest wzorem τ ϕx = 360 T w T Jak wida otrzymana z pomiaru warto przesunicia fazowego nie zaley ani od czstotliwoci sygnału mierzonego ani sygnału wzorcowego. Błd pomiaru fazy wynika z błdu dyskretyzacji, błedu dzielnika czstotliwoci oraz błdu bramkowania i opisany jest wzorem ϕ ϕ x x 1 = ± + n M M x n = t xk n T k + t gdzie M jest współczynnikiem podziału czstotliwoci wzorcowej M = k. w n xp

19 4. Cyfrowy pomiar napicia stałego Woltomierz cyfrowy jest jednym z najpopularniejszych przyrzdów pomiarowych umoliwiajcym wyznaczanie wartoci wielkoci cigłych. Do zalet woltomierzy cyfrowych nale: dua dokładno pomiaru, automatyczny wybór zakresu pomiarowego i polaryzacji, wyeliminowanie błdu odczytu, moliwo współpracy z komputerem. Spotka mona róne rozwizania woltomierzy cyfrowych, ale wszystkie one zawieraj przetwornik analogowo-cyfrowy. Przetwornik analogowo-cyfrowy jest układem elektronicznym przetwarzajcym wielko analogow (najczciej napicie) na wielko cyfrow (najczciej liczb w kodzie binarnym). Sygnały cyfrowe w porównaniu z sygnałami analogowymi charakteryzuj si wiksz odpornoci na zakłócenia, łatwiejsz obróbk i wiksz dokładnoci pomiaru. Przetworniki analogowo-cyfrowe dzieli si ze wzgldu na zasad działania na: przetworniki z bezporednim porównaniem równoległym, przetworniki całkujce, przetworniki propagacyjne, przetworniki kompensacyjne.

20 W dalszej czci rozdziału omówione zostan właciwoci i zasada działania poszczególnych rodzajów przetworników. Przetworniki a/c z bezporednim porównaniem równoległym s najszybszymi przetwornikami analogowo-cyfrowymi. Umoliwiaj one próbkowanie mierzonego sygnału z czstotliwoci od 20 do 100 MHz przy rozdzielczoci od 4 do 8 bitów. Zasada ich działania została przedstawiona na rys.32.

21

22 Rys.32. Schemat blokowy przetwornika a/c z bezporednim porównaniem równoległym. Opiera si ona na jednoczesnym porównaniu napicia mierzonego z 2 n-1 poziomami kwantowania, gdzie n oznacza rozdzielczo przetwornika a/c wyraon w bitach. Na wejcia nieodwracajce wszystkich komparatorów podawane jest napicie mierzone U x, natomiast na wejcia odwracajce tych komparatorów, podawane s napicia z dzielnika rezystancyjnego, zasilanego ze ródła napicia wzorcowego. Rezystancje w dzielniku s tak dobrane, aby napicia na poszczególnych wyjciach dzielnika róniły si midzy sob o rozdzielczo przetwornika, tzn. o 1 LSB (najmniej znaczcy bit). Czas przetwarzania wynika tylko z czasu propagacji komparatorów i dekodera. Wad rozwaanego przetwornika jest rozbudowana struktura i mała dokłdno, natomiast zalet dua szybko przetwarzania. Metoda czasowa. Przetworniki A/C z przetwarzaniem U/T Przetworniki nalece do tej grupy mona podzieli na dwie podgrupy: przetworniki o przetwarzaniu impulsowo-czasowym przetworniki z wielokrotnym całkowaniem W przetwornikach a/c opartych na porednich metodach przetwarzania wejciowy sygnał analogowy jest zmieniany na proporcjonaln do niego warto pomocnicz. W przypadku metod czasowych t wielkoci jest czas trwania pewnego przebiegu

23 napiciowego w układzie przetwornika. We wszystkich odmianach metody czasowej do uzyskania liniowego przebiegu napiciowego wykorzystuje si ładowanie lub rozładowanie kondensatora stałym prdem. Stosowane jest kilka rodzajów metody czasowej: prosta oraz z podwójnym, potrójnym i poczwórnym całkowaniem. Metoda czasowa prosta. Metoda czasowa prosta jest jednym z najmniej skomplikowanych i najdawniej stosowanych sposobów przetwarzania analogowo cyfrowego. Istota metody polega generowaniu przebiegu napiciowego zmieniajcego si liniowo w funkcji czasu i porównywaniu go z przetwarzanym napiciem wejciowym Ur. W ten sposób uzyskuje si impuls bramki czasowej o czasie trwania T, proporcjonalnym do wartoci Ur. Zasad działania takiego przetwornika przedstawiono na rys Przebieg liniowo narastajcy, tzw. przebieg piłokształtny, jest wytwarzany w układzie integratora, składajcego si ze wzmacniacza operacyjnego A, rezystora R oraz kondensatora C, umieszczonego w ptli sprzenia zwrotnego wzmacniacza.

24 Rys. Przetwarzanie A/C metod czasow prost

25 Kondensator C jest ładowany stałym prdem Io = U R /R. Nachylenie przebiegu piłokształtnego wyraa si wzorem: Um Io tg = T = m C (6.1) gdzie: U m, T m amplituda i czas trwania przebiegu piłowego. Ładowanie kondensatora C stałym prdem Io rozpoczyna si w chwili otwarcia przełcznika P impulsem generatora bramkujcego. Jest to jednoczenie pocztek impulsu bramki czasowej (przebieg U1), który powoduje rozpoczcie zliczania impulsów zegarowych w liczniku. Impuls bramki czasowej T trwa a do momentu zrównania si przebiegu liniowo narastajcego U2 z napiciem przetwarzanym Ui gdy na wyjciu komparatora K pojawia si niski stan napiciowy. Jak wynika z przebiegu napicia U2 na rys. 6.2b oraz ze wzoru (6.1) czas trwania bramki czasowej: Ui C T = (6.2) tg a = Ui Io Po zakoczeniu bramki czasowej T ustaje zliczanie impulsów zegarowych w liczniku, a warto licznika N jest równa: N = Tf c (6.2) gdzie: f c czstotliwo generatora zegarowego.

26 Po podstawieniu wartoci T ze wzoru (6.2) mona stwierdzi, e zawarto licznika jest proporcjonalna do napicia przetwarzanego w myl wzoru: C N = Io f c Ui Prosty przetwornik a/c oparty na opisanej zasadzie charakteryzuje si niezbyt du dokładnoci rzdu 0,1%. Wiksza dokładno jest trudna do osignicia z powodu błdów przetwarzania powstajcych w układzie. Głównymi ródłami błdu s generator przebiegu liniowo narastajcego, komparator i generator impulsów zegarowych. Błdy wywołane przez generator przebiegu liniowego wynikaj z nieidealnej liniowoci przebiegu, zmian jego nachylenia i z opónienia pocztku przebiegu. W celu uzyskania dobrej liniowoci stosuje si zamiast prostego integratora bardziej rozbudowane układy ródeł prdu stałego do ładowania kondensatora. Stabilno termiczna i długoczasowa nachylenia przebiegu liniowego jest uwarunkowana w głównej mierze parametrami elementów R, C oraz stabilnoci napicia UR. Opónienie pocztku napicia piłokształtnego jest spowodowane nieidealnymi właciwociami wzmacniacza operacyjnego A, a głównie jego napiciem niezrównowaenia i wnoszonym przez wzmacniacz opónieniem czasowym. Błdy wyniku przetwarzania wywołuje równie napicie niezrównowaenia i opónienie czasowe w komparatorze napicia K. Due błdy moe powodowa niestabilno czstotliwoci generatora zegarowego fc. Te błdy łatwo

27 mona jednak zredukowa stosujc generator kwarcowy o duej stabilnoci. Z generatorem zegarowym powinien by zsynchronizowany generator bramkujcy, gdy w przeciwnym razie powstaje błd przetwarzania równy ± 1 LSB. Reasumujc, mona stwierdzi, e najtrudniejszym do usunicia błdem omawianej metody jest błd opónienia pocztku przebiegu liniowo narastajcego. Skutecznym sposobem zmniejszenia tego błdu jest rozpoczcie narastania przebiegu od poziomu niszego nit poziom zerowy. Schemat blokowy takiego udoskonalonego przetwornika a/c opartego na metodzie czasowej prostej podano na rys. 6.3a, a przebiegi napi w układzie - na rys. 6.3b. Dodatnie zbocze impulsu z generatora bramkujcego inicjuje narastanie przebiegu od pewnego poziomu napicia odniesienia U R2. Pocztek impulsu bramki czasowej (przebieg U5) jest wyznaczony chwil zrównania si w komparatorze KI przebiegu liniowego U2 z poziomem zerowym, a koniec-chwil zrównania przebiegu U2 z napiciem przetwarzanym UI w komparatorze K2. Pocztek i koniec bramki czasowej T jest wic wyznaczony przez identyczne komparatory, zatem powstajce błdy i opónienia powinny si kompensowa. Opónienie rozpoczcia przebiegu liniowego spowodowane niedoskonałociami wzmacniacza operacyjnego A nie ma w tym rozwizaniu istotnego wpływu na wynik przetwarzania.

28 Rys. Udoskonalony przetwornik A/C oparty na metodzie czasowej.

29 Istniej jeszcze inne sposoby poprawy dokładnoci przetworników a/c opartych na metodzie czasowej prostej, kosztem rozbudowy układu. Jedn z moliwoci jest okresowa autokalibracja przetwornika przez doprowadzenie do wejcia w okrelonych odstpach czasu wzorcowych poziomów napiciowych, wytwarzanie sygnału błdu i wprowadzanie korekcji przez zmian bd nachylenia przebiegu piłokształtnego bd te czstotliwoci generatora zegarowego. Ogólnie trzeba stwierdzi, e metoda czasowa prosta naley do metod o redniej dokładnoci (o 8 10-bitowej rozdzielczoci), do prostych rozwizaniach układowych i ograniczonej szybkoci. Szybko przetwarzania jest ograniczona przez czas sekwencyjnego zliczania impulsów zegarowych, który zaley bezporednio od czstotliwoci generatora zegarowego. Ostatnio, wobec rozwoju szybkiej techniki cyfrowej, to ograniczenie nie ma zasadniczego znaczenia i stosuje si generatory zegarowe o czstotliwociach do kilkuset MHz. Dziedzin zastosowania prostej metody czasowej były głównie pierwsze woltomierze i multimetry cyfrowe, budowane w latach szedziesitych. Obecnie metoda jest wykorzystywana raczej w przetwornikach do specjalnych celów - m.in. w przypadku przesyłania danych ze ródeł sygnałów analogowych rozmieszczonych w wikszych odległociach od centrum pomiarowego oraz w przetwornikach amplitudy impulsów. Jest równie stosowana w niektórych multimetrach cyfrowych.

30 Metoda podwójnego całkowania, przetwarzanie integracyjne. Dokładno przetwarzania w prostej metodzie czasowej zaley od stabilnoci i liniowoci generatora przebiegu liniowo narastajcego, stabilnoci czstotliwoci generatora zegarowego oraz od parametrów komparatora napicia. Metoda podwójnego całkowania, zaproponowana przez R. W. Gilberta w 1963 roku [6.16], umoliwia w znacznym stopniu uniezalenienie wyniku przetwarzania od tych czynników i jest jednym z najdokładniejszych sposobów przetwarzania analogowo-cyfrowego. Metoda ta odznacza si ponadto bardzo istotn cech, umoliwia bowiem tłumienie periodycznych zakłóce nakładajcych si na sygnał przetwarzany przez urednianie tych zakłóce w okresie przetwarzania. Jest to charakterystyczna właciwo grupy metod integracyjnych. Zasad przetwarzania z podwójnym całkowaniem zilustrowano na rys. 6,6 na przykładzie schematu blokowego przetwornika oraz przebiegów czasowych napi. W chwili to pojawienia si impulsu startu, przyjmowanej jako chwila zerowa (to = 0) przełcznik analogowy PI dołcza napicie przetwarzane UI do wejcia integratora. Jednoczenie przez przerzutnik bramki czasowej jest otwierana bramka B i licznik zaczyna zlicza impulsy generatora zegarowego. Na wyjciu integratora pojawia si liniowo narastajce napicie U2, które po czasie T1 osiga poziom

31

32 Rys. Przetwarzanie A/C metod z podwójnym całkowaniem. u 2 T1 ( T ) U dt = U iav T1 1 1 = RC to= 0 I 1 RC (6.4) przy czym U iav rednia warto napicia przetwarzanego U I w czasie T1. Okres T1 jest wyznaczony przez licznik, który po upływie tego czasu sygnalizuje przepełnienie czyli przejcie ze stanu do stanu Koczy si pierwsze całkowanie i nastpuje równoczenie: odłczenie przez przełcznik analogowy P1 napicia U I, dołczenie przez P2 napicie odniesienia - U R do wejcia integratora oraz po przejciu zawartoci licznika przez stan zero zaliczanie dalszych impulsów generatora zegarowego. Pod wpływem napicia U R nastpuje w tym czasie liniowe opadanie napicia na wyjciu integratora, osigajcego po czasie T 2 warto zerow. Moment osignicia wartoci zerowej sygnalizuje komparator K, który zamyka przez przerzutnik bramk B i odłcza napicie U R od wejcia integratora. Przebieg napicia na wyjciu w drugiej fazie całkowania jest opisany równaniem u 2 1 RC ( t) = u ( T ) 2 1 t T 1 U R dt Podstawiajc do powyszego wzoru warto u 2 (T 1 ) ze wzoru (6.4) otrzymuje si 1 1 u2( t) = Uiav T1 U R ( t T1 ) RC RC

33 Po czasie t=(t 1 +T 2 ) napicie na wyjciu integratora jest równe zeru, czyli 1 u2 ( T1 + T2 ) = ( Uiav T1 U R T2 ) = 0 RC a wic T 2 =T 1 U iav /U R Okres T 1 pierwszego całkowania jest wyznaczony przez pojemno licznika N max i czstotliwo f c generatora zegarowego, natomiast w okresie drugiego całkowania licznik zlicza N impulsów o tej samej czstotliwoci. Tak wic podstawiajc T 2 =N/f c i T 1 =N max /f c do wzoru (6.5) otrzymamy zaleno N N max U iav = f c f c U R czyli N=N max U iav /U R W rezultacie, liczba zlicze N uzyskana w liczniku po całej operacji przetwarzania jest proporcjonalna do wartoci U iav - jest zatem cyfrow reprezentacj redniej wartoci napicia przetwarzanego w okresie T 1. W celu lepszego zilustrowania metody podwójnego całkowania przedstawiono na rys. 6.7 przebiegi napicia na wyjciu integratora przy rónych wartociach napicia przetwarzanego U I dla wartoci odpowiadajcej pełnemu zakresowi przetwarzania oraz połowie i wiartce zakresu.

34 Rys. Napicie wyjciowe układu całkujcego w metodzie z podwójnym całkowaniem Przeprowadzana analiza jest słuszna zarówno dla napi przetwarzanych dodatnich, jak i ujemnych, przy czym polaryzacja napicia odniesienia powinna by zawsze odwrotna ni polaryzacja napicia przetwarzanego, a jego warto równa co najmniej pełzemu zakresowi przetwarzania.

35 Ze wzoru (6.6) wynikaj dwa róne fakty. Po pierwsze, teoretycznie na wynik przetwarzania nie maj wpływu wartoci R, C, f c, a tylko wartoci napicia odniesienia U R i stała wielko Nmax. Wynika std dua dokładno metody, gdy cieplna i długoczasowa niestabilno czstotliwoci zegarowej f c oraz wartoci R i C nie powoduj błdów przetwarzania. Po drugie, wynik przetwarzania jest proporcjonalny do wartoci redniej napicia U I w okresie T 1, zatem metoda naley do grupy metod integracyjnych. Metoda czasowa z podwójnym całkowaniem jest obecnie drug obok metody kompensacyjnej wagowej najpowszechniej stosowan metod przetwarzania a/c, zarówno w układach dyskretnych i hybrydowych, jak i monolitycznych. Metoda charakteryzuje si mał szybkoci przetwarzania, gdy podobnie jak w metodzie czasowej prostej wymagane jest tu szeregowe zliczanie impulsów zegarowych w liczniku wyjciowym. Szybko przetwarzania moe dochodzi do kilku tysicy przetworze na sekund. Najczciej jednak, w celu wykorzystania integracyjnych własnoci przetwornika, okres uredniania, czyli okres T 1 dostosowuje si do okresu zakłóce sieci energetycznej o czstotliwoci 50 Hz. Tak wic dobiera si okres T 1 równy 20ms poniewa jednak okres T 2 moe by w skrajnym przypadku równy T 1, zatem całkowity czas przetwarzania powinien wynosi 49 ms, co odpowiada 25 powtórzeniom na sekund. Ulepszeniem metody majcym na celu zwikszenie szybkoci przetwarzania jest układ z potrójnym całkowaniem, który bdzie dalej opisany.

36 Dokładno przetwornika z podwójnym całkowaniem jest w praktycznych rozwizaniach uwarunkowana trzema rodzajami błdów: błdami przesunicia zera, liniowoci oraz wzmocnienia. Błd przesunicia zera wynika z napicia i prdu niezrównowaenia wzmacniacza całkujcego oraz z opónie w komparatorze i układach logicznych. Natomiast błd niezrównowaenia komparatora nie ma wpływu na błd przesunicia. Błd nieliniowoci jest spowodowany nieidealnymi parametrami integratora jego ograniczonym wzmocnieniem oraz ograniczonym pasmem, uniemoliwiajcym generowanie przebiegu o ostrych załamaniach. Błd wzmocnienia jest wywołany zmianami napicia odniesienia, zmianami stosunków rezystorów i rónic rezystancji przełczników analogowych w stanie włczenia. W praktyce w przetwornikach a/c z podwójnym całkowaniem osiga si dokładnoci odpowiadajce rozdzielczoci bitowej. Lepsz dokładno mona otrzyma stosujc ulepszon metod poczwórnego całkowania, która bdzie omówiona w dalszej czci tego rozdziału. Najistotniejsz cech metody podwójnego całkowania jest jej integracyjny charakter i wynikajca z niego zdolno znacznego ograniczenia wpływu zakłóce periodycznych (np. sieciowych), predystynujca tego rodzaju przetworniki do pracy w warunkach przemysłowych

37 Przetwarzanie integracyjne. Metoda podwójwnego całkowania jest pierwsz z omawianych kolejno w tym rozdziale metod przetwarzania a/c, która ma charakter integracyjny. Jest tu zatem stosowne miejsce do zamieszczenia kilku ogólniejszych uwag o przetwarzaniu integracyjnym. Warunki pomiaru mog w znacznym stopniu wpływa na wynik przetwarzania analogowo-cyfrowego. Sygnały zakłócajce nakładajc si na sygnał mierzony zniekształcaj w wielu przypadkach wynik przetwarzania. Charakter sygnałów zakłócajcych bywa róny, lecz najczciej jest to sinusoidalny sygnał sieci energetycznej o czstotliwoci 50 Hz. Rys. Ilustracja przetwarzania A/C metod czasow w obecnoci zakłóce

38 Rys. Urednienie nałoonego zakłócenia w metodzie z całkowaniem Przetworniki a/c przetwarzajce chwilow warto sygnału analogowego odznaczaj si krótkim okresem przetwarzania w porównaniu z okresem typowych sygnałów zakłócajcych (20 ms). Dlatego te wynik przetwarzania w obecnoci sygnału nałoonego moe by przypadkowy, w zalenoci od tego, w której chwili nastpi pobranie próbki sygnału. Sytuacj tak pokazano na rys. 6.8 dla przypadku przetwarzania metod czasow prost. Aby temu zapobiec, próbowano stosowa filtry dolnoprzepustowe na wejciach przetworników. Okazało si jednak, e wnosz one dodatkowe błdy, gdy na miejsce zjawisko zapamitywania czci napicia z poprzedniej próbki, co zniekształca wynik nastpnego przetwarzania, a zarazem pogarsza parametry dynamiczne przetwornika.

39 Błdy te odgrywaj dua rol zwłaszcza przy przetwarzaniu małych napi, co praktycznie uniemoliwia wykorzystanie pełnej zdolnoci rozdzielczej przetwornika. Stosowanie integracyjnych metod przetwarzania w znacznym stopniu zmniejsza wpływ zakłóce periodycznych na wynik przetwarzania. Istota przetwarzania integracyjnego polega na tym, e w okresie przetwarzania T i podaje si całkowaniu sygnał wejciowy UI, bdcy sum sygnału Ux oraz zakłócajcego sygnału nałoonego U nmax sin(ω n t) Ti 0 U i dt = ti 0 Un (U x +U n )dt=u xav + ω n max cos ωnt Ti 0 Jeli okres całkowania (czyli integracji) Ti jest dobrany tak, aby był równy okresowi T n sygnału nałoonego T n = T to = 1 f n i ω T = 2 π f T = 2π n czyli Ti 0 i U I dt =U xav n i A wic w przypadku gdy T i =T n, wynik przetwarzania jest proporcjonalny tylko do

40 wartoci redniej sygnału U x i nie zaley od sygnału nałoonego. Obrazuje to rys tłumienie zakłóce sygnału nałoonego zaley od stosunku okresów T i /T n. Jak wykazano w pracach [6.11,6.39], tłumienie to ma posta y = πx sinπx gdzie x = T i /T n W celu ilociowego scharakteryzowania tłumienia zakłóce wprowadza si współczynnik tłumienia sygnału nałoonego, oznaczany jako SMRR (ang. Series mode rejection ratio) lub NMRR (ang. normal mode rejection ratio ) równy SMRR [db]=20 log y (6.9) Wykres współczynnika tłumienia w funkcji stosunku T i /T n podano na rys Z wykresu wynika, e maksima funkcji tłumienia wystpuj dla całkowitej wielokrotnoci stosunku x=t i /T n oraz e współczynnik tłumienia wzrasta ze wzrostem tego stosunku. Nasuwa to wany wniosek o potrzebie stosowania moliwie duych okresów całkowania T i. Z analizy wykresu, którego fragment w bardziej przejrzystej postaci tzw. krzywej kominowej przedstawiono na rys. 6.11, wynika równie drugi istotny wniosek: aby tłumienie było rzeczywicie due, musi istnie cisła synchronizacja okresów T i oraz T n.

41 Rys. Wykres współczynnika tłumienia sygnału nałoonego w funkcji stosunku T i /T n.

42 Rys. przetwarzanie A/C metod z potrójnym całkowaniem

43 Rys. przetwarzanie A/C metod z poczwórnym całkowaniem

44 Przetwarzanie u/f Chronologicznie pierwszymi przetwornikami integracyjnymi były przyrzdy z przetwarzaniem czstotliwociowym, w których dokonuje si całkowanie sygnału przetwarzanego na czstotliwo. Najbardziej skutecznymi przetwornikami integracyjnymi s jednak przetworniki, których działanie jest oparte na metodach podwójnego i poczwórnego całkowania. Metody integracyjne s obecnie szeroko stosowane głównie w przetwornikach a/c do automatyki przemysłowej i w miernictwie cyfrowym.

Dyskretyzacja sygnałów cigłych.

Dyskretyzacja sygnałów cigłych. POLITECHNIKA LSKA WYDZIAŁ INYNIERII RODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZDZE ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM METROLOGII Dyskretyzacja sygnałów cigłych. (M 15) www.imiue.polsl.pl/~wwwzmiape Opracował:

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY REGULATORÓW ELEKTRYCZNYCH (A 4)

ELEMENTY REGULATORÓW ELEKTRYCZNYCH (A 4) ELEMENTY REGULATORÓW ELEKTRYCZNYCH (A 4) 1. Cel wiczenia. Celem wiczenia jest poznanie budowy i działania elementów regulatorów elektrycznych. W trakcie wiczenia zdejmowane s charakterystyki statyczne

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i metrologii

Podstawy elektroniki i metrologii Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Metrologii i Optoelektroniki Podstawy elektroniki i metrologii Studia I stopnia kier. Informatyka semestr 2 Ilustracje do

Bardziej szczegółowo

Rys1 Rys 2 1. metoda analityczna. Rys 3 Oznaczamy prdy i spadki napi jak na powyszym rysunku. Moemy zapisa: (dla wzłów A i B)

Rys1 Rys 2 1. metoda analityczna. Rys 3 Oznaczamy prdy i spadki napi jak na powyszym rysunku. Moemy zapisa: (dla wzłów A i B) Zadanie Obliczy warto prdu I oraz napicie U na rezystancji nieliniowej R(I), której charakterystyka napiciowo-prdowa jest wyraona wzorem a) U=0.5I. Dane: E=0V R =Ω R =Ω Rys Rys. metoda analityczna Rys

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Zasilanie urzdze elektronicznych laboratorium IV rok Elektronika Morska

Zasilanie urzdze elektronicznych laboratorium IV rok Elektronika Morska Zasilanie urzdze elektronicznych laboratorium IV rok Elektronika Morska wiczenie 1. Wyznaczanie charakterystyk dławikowej przetwornicy buck przy wykorzystaniu analizy stanów przejciowych Celem niniejszego

Bardziej szczegółowo

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14)

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14) POLITECHNIKA LSKA WYDZIAŁINYNIERII RODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZDZE ENERGETYCZNYCH Laboratorium elektryczne Falowniki i przekształtniki - I (E 14) Opracował: mgr in. Janusz MDRYCH Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC)

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) W dotychczasowych systemach automatyki przemysłowej algorytm PID był realizowany przez osobny regulator sprztowy - analogowy lub mikroprocesorowy.

Bardziej szczegółowo

MULTIMETR CYFROWY UT 20 B INSTRUKCJA OBSŁUGI

MULTIMETR CYFROWY UT 20 B INSTRUKCJA OBSŁUGI MULTIMETR CYFROWY UT 20 B INSTRUKCJA OBSŁUGI Instrukcja obsługi dostarcza informacji dotyczcych parametrów technicznych, sposobu uytkowania oraz bezpieczestwa pracy. Strona 1 1.Wprowadzenie: Miernik UT20B

Bardziej szczegółowo

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PRZYRZĄDY POMIAROWE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Przyrządy pomiarowe Ogólny podział: mierniki, rejestratory, detektory, charakterografy.

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Laboratorium elektroniki Ćwiczenie nr 1 Temat: PRZYRZĄDY POMIAROWE Rok studiów Grupa Imię i nazwisko Data Podpis Ocena 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Rys1. Schemat blokowy uk adu. Napi cie wyj ciowe czujnika [mv]

Rys1. Schemat blokowy uk adu. Napi cie wyj ciowe czujnika [mv] Wstp Po zapoznaniu si z wynikami bada czujnika piezoelektrycznego, ramach projektu zaprojektowano i zasymulowano nastpujce ukady: - ródo prdowe stabilizowane o wydajnoci prdowej ma (do zasilania czujnika);

Bardziej szczegółowo

Interfejsy transmisji szeregowej: RS-232, RS-485, I2C, SPI, CAN

Interfejsy transmisji szeregowej: RS-232, RS-485, I2C, SPI, CAN Interfejsy transmisji szeregowej: RS-232, RS-485, I2C, SPI, CAN Wyrónia si dwa podstawowe rodzaje transmisji szeregowej: asynchroniczna i synchroniczna. Dane przesyłane asynchronicznie nie s zwizane z

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe"

Ćwiczenie: Mierniki cyfrowe Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Próbkowanie

Bardziej szczegółowo

Głównym elementem oscyloskopu jest lampa próżniowa z ekranem pokrytym od wewnątrz warstwą luminoforu. Luminofory to substancje emitujące

Głównym elementem oscyloskopu jest lampa próżniowa z ekranem pokrytym od wewnątrz warstwą luminoforu. Luminofory to substancje emitujące Oscyloskop Używany jest przede wszystkim do pomiarów, obserwacji i analizy kształtu czasowych przebiegów okresowych lub nieokresowych napięcia i prądu, do pomiaru wartości częstotliwości, kąta fazowego

Bardziej szczegółowo

Przetworniki A/C. Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego

Przetworniki A/C. Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Przetworniki A/C Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Parametry przetworników analogowo cyfrowych Podstawowe parametry przetworników wpływające na ich dokładność

Bardziej szczegółowo

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe W literaturze technicznej mona znale róne opinie, na temat okrelenia, kiedy antena moe zosta nazwana szerokopasmow. Niektórzy producenci nazywaj anten szerokopasmow

Bardziej szczegółowo

Architektura przetworników A/C. Adam Drózd

Architektura przetworników A/C. Adam Drózd Architektura przetworników A/C Adam Drózd Rozdział 1 Architektura przetworników A/C Rozwój techniki cyfrowej spowodował opacownie wielu zasad działania i praktycznych rozwiązań przetworników analogowo

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2014

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2014 Zawód: technik elektronik Symbol cyfrowy zawodu: 311[07] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczcia egzaminu 311[07]-01-142 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.02. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma 1. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma Ćwiczenie to ma na celu poznanie

Bardziej szczegółowo

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH Antoni DMOWSKI, Politechnika Warszawska, Instytut Elektroenergetyki Bartłomiej KRAS, APS Energia OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH 1. Wstp Obecne rozwizania podtrzymania zasilania obwodów

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI 1 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków

Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI 1 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI 1 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków 1. Wprowadzenie. Szczegółowa analiza poboru mocy przez badan maszyn czy urzdzenie odlewnicze, zarówno w aspekcie technologicznym jak i ekonomicznym,

Bardziej szczegółowo

wiczenie 5 Woltomierz jednokanaowy

wiczenie 5 Woltomierz jednokanaowy wiczenie 5 Woltomierz jednokanaowy IMiO PW, LPTM, wiczenie 5, Woltomierz jednokanaowy -2- Celem wiczenia jest zapoznanie si# z programow% obsug% prostego przetwornika analogowo-cyfrowego na przykadzie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKI BRAMEK CYFROWYCH TTL

CHARAKTERYSTYKI BRAMEK CYFROWYCH TTL CHARAKTERYSTYKI BRAMEK CYFROWYCH TTL. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie zasad działania, budowy i właściwości podstawowych funktorów logicznych wykonywanych w jednej z najbardziej rozpowszechnionych

Bardziej szczegółowo

Koªo Naukowe Robotyków KoNaR. Plan prezentacji. Wst p Rezystory Potencjomerty Kondensatory Podsumowanie

Koªo Naukowe Robotyków KoNaR. Plan prezentacji. Wst p Rezystory Potencjomerty Kondensatory Podsumowanie Plan prezentacji Wst p Rezystory Potencjomerty Kondensatory Podsumowanie Wst p Motto W teorii nie ma ró»nicy mi dzy praktyk a teori. W praktyce jest. Rezystory Najwa»niejsze parametry rezystorów Rezystancja

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa COACH 10 Dioda półprzewodnikowa Program: Coach 6 Projekt: na MN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Elektronika\dioda_2.cma Przykład wyników: dioda2_2.cmr Cel ćwiczenia - Pokazanie działania diody - Wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Warszawska Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inynierii Mechanicznej Zakład Maszyn Rolniczych i Automatyzacji Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Przedmiot: Podstawy Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

Przetwornik temperatury SITRANS T Przetwornik do montau w głowicy czujnka

Przetwornik temperatury SITRANS T Przetwornik do montau w głowicy czujnka Przegld Aplikacje Przetwornik moe by stosowany we wszystkich gałziach przemysłu. Jego kompaktowa wielko umoliwia łatwy monta na szynach w szafie. Dziki uniwersalnemu wejcie jest moliwa współpraca z nastpujcymi

Bardziej szczegółowo

Prdnica prdu zmiennego.

Prdnica prdu zmiennego. POLITECHNIK LSK YDZIŁ INYNIERII RODOISK I ENERGETYKI INSTYTT MSZYN I RZDZE ENERGETYCZNYCH LBORTORIM ELEKTRYCZNE Prdnica prdu zmiennego. (E 16) www.imiue.polsl.pl/~wwwzmiape Opracował: Dr in. łodzimierz

Bardziej szczegółowo

Przetworniki AC i CA

Przetworniki AC i CA KATEDRA INFORMATYKI Wydział EAIiE AGH Laboratorium Techniki Mikroprocesorowej Ćwiczenie 4 Przetworniki AC i CA Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania wybranych rodzajów przetworników

Bardziej szczegółowo

Projekt z przedmiotu Systemy akwizycji i przesyłania informacji. Temat pracy: Licznik binarny zliczający do 10.

Projekt z przedmiotu Systemy akwizycji i przesyłania informacji. Temat pracy: Licznik binarny zliczający do 10. Projekt z przedmiotu Systemy akwizycji i przesyłania informacji Temat pracy: Licznik binarny zliczający do 10. Andrzej Kuś Aleksander Matusz Prowadzący: dr inż. Adam Stadler Układy cyfrowe przetwarzają

Bardziej szczegółowo

WWK-951. Programowany elektronicznie wzmacniacz wielowejciowy. Instrukcja obsługi IO-7538-314-01; 2713-2902- GZT TELKOM-TELMOR Sp. z o.o.

WWK-951. Programowany elektronicznie wzmacniacz wielowejciowy. Instrukcja obsługi IO-7538-314-01; 2713-2902- GZT TELKOM-TELMOR Sp. z o.o. Programowany elektronicznie wzmacniacz wielowejciowy WWK-951 Instrukcja obsługi GZT TELKOM-TELMOR Sp. z o.o. Spis ul. Mickiewicza treci 5/7 80-425 Gdask Spis Infolinia: treci 0801 011 3111 e-mail: handlowy@telmor.pl,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych Politechnika Łódzka Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych WWW.DSOD.PL LABORATORIUM METROLOGII ELEKTRONICZNEJ ĆWICZENIE nr 3 Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów.

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. ĆWICZENIE 4 Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. I. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z układami zasilania tranzystorów. Wybór punktu pracy tranzystora. Statyczna prosta pracy. II. Układ

Bardziej szczegółowo

System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji

System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji 1) Zasilacz sieciowy naley dołczy do sieci 230 V. Słuy on do zasilania modułu sterujcego oraz cewek przekaników. 2) Przewód oznaczony jako P1 naley

Bardziej szczegółowo

Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne

Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne Napd i sterowanie hydrauliczne i pneumatyczne Hydraulika wykład 2 Moduły stabilizacji jazdy RSM Układ ten pracuje na zasadzie tłumienia przez akumulator o odpowiedniej pojemnoci ruchu dwóch mas łyki z

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego 1 Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego Charakterystyka amplitudowa (wzmocnienie amplitudowe) K u (f) jest to stosunek amplitudy sygnału wyjściowego do amplitudy sygnału wejściowego w funkcji

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ III: Stany nieustalone Temat 8 : Stan ustalony i nieustalony w obwodach elektrycznych.

ROZDZIAŁ III: Stany nieustalone Temat 8 : Stan ustalony i nieustalony w obwodach elektrycznych. OZDZIAŁ III: Stany niestalone Temat 8 : Stan stalony i niestalony w obwodach elektrycznych. Dotychczas rozpatrywane obwody elektryczne prd stałego i zmiennego rozpatrywane były w tzw. stanie stalonym.

Bardziej szczegółowo

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego,

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego, Wstp GeForms to program przeznaczony na telefony komórkowe (tzw. midlet) z obsług Javy (J2ME) umoliwiajcy wprowadzanie danych według rónorodnych wzorców. Wzory formularzy s pobierane z serwera centralnego

Bardziej szczegółowo

Akwizycja danych dowiadczalnych z zastosowaniem torów pomiarowych wyposaonych w przetworniki analogowo - cyfrowe

Akwizycja danych dowiadczalnych z zastosowaniem torów pomiarowych wyposaonych w przetworniki analogowo - cyfrowe Cyfrowa technika pomiarowa i przetwarzanie danych dowiadczalnych Temat: Akwizycja danych dowiadczalnych z zastosowaniem torów pomiarowych wyposaonych w przetworniki analogowo - cyfrowe Pomoc dydaktyczna

Bardziej szczegółowo

Prostowniki. Prostownik jednopołówkowy

Prostowniki. Prostownik jednopołówkowy Prostowniki Prostownik jednopołówkowy Prostownikiem jednopołówkowym nazywamy taki prostownik, w którym po procesie prostowania pozostają tylko te części przebiegu, które są jednego znaku a części przeciwnego

Bardziej szczegółowo

Podstawy użytkowania i pomiarów za pomocą OSCYLOSKOPU

Podstawy użytkowania i pomiarów za pomocą OSCYLOSKOPU Podstawy użytkowania i pomiarów za pomocą OSCYLOSKOPU Spis treści Wstęp...2 1. Opis podstawowych przełączników regulacyjnych oscyloskopu...3 1.1 Przełączniki sekcji odchylania pionowego (Vertical)...3

Bardziej szczegółowo

Klonowanie MAC adresu oraz TTL

Klonowanie MAC adresu oraz TTL 1. Co to jest MAC adres? Klonowanie MAC adresu oraz TTL Adres MAC (Media Access Control) to unikalny adres (numer seryjny) kadego urzdzenia sieciowego (jak np. karta sieciowa). Kady MAC adres ma długo

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Temat: Badanie własności przełączających diod półprzewodnikowych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie własności przełączających złącza p - n oraz wybranych

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr Badanie oscyloskopu

Ćwiczenie nr Badanie oscyloskopu 1 Podstawy teoretyczne Ćwiczenie nr Badanie oscyloskopu Budowa oscyloskopu Oscyloskop elektroniczny jest przyrządem służącym do obserwacji sygnałów elektrycznych i pomiaru ich parametrów. Na rys.1 pokazano

Bardziej szczegółowo

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 2010

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 2010 System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 00 Układ do pomiaru prdkoci obrotowej typ MDS0P / RT0 wyjcia: impulsowe, 4-0mA Zastosowanie Bezdotykowy układ pomiarowy czujnik MDS0Pprzetwornik

Bardziej szczegółowo

Multipro GbE. Testy RFC2544. Wszystko na jednej platformie

Multipro GbE. Testy RFC2544. Wszystko na jednej platformie Multipro GbE Testy RFC2544 Wszystko na jednej platformie Interlab Sp z o.o, ul.kosiarzy 37 paw.20, 02-953 Warszawa tel: (022) 840-81-70; fax: 022 651 83 71; mail: interlab@interlab.pl www.interlab.pl Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 1 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH

Ć w i c z e n i e 1 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH Ć w i c z e n i e 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH. Wiadomości ogólne Prostowniki są to urządzenia przetwarzające prąd przemienny na jednokierunkowy. Prostowniki stosowane są m.in. do ładowania akumulatorów,

Bardziej szczegółowo

BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ

BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ Luneta celownicza składa si z nastpujcych sekcji (liczc od obiektywu): - soczewek obiektywu - układu regulacji paralaxy (dotyczy lunet sportowych) - mechanizmu regulacji krzya

Bardziej szczegółowo

ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET. Instrukcja Obsługi

ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET. Instrukcja Obsługi ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET Instrukcja Obsługi Copyright 2005 by All rights reserved Wszelkie prawa zastrzeone!"# $%%%&%'(%)* +(+%'(%)* Wszystkie nazwy i znaki towarowe uyte w niniejszej publikacji s własnoci

Bardziej szczegółowo

Statyczna próba skrcania

Statyczna próba skrcania Laboratorium z Wytrzymałoci Materiałów Statyczna próba skrcania Instrukcja uzupełniajca Opracował: Łukasz Blacha Politechnika Opolska Katedra Mechaniki i PKM Opole, 2011 2 Wprowadzenie Do celów wiczenia

Bardziej szczegółowo

Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego

Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego (E 6) Opracował: Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego.

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. 1. Moc odbiorników prądu stałego Prąd płynący przez odbiornik powoduje wydzielanie się określonej

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE STYCZEŃ 2012

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE STYCZEŃ 2012 Zawód: technik elektronik Symbol cyfrowy zawodu: 311[07] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczcia egzaminu 311[07]-01-121 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI, 1 Roman WRONA 2 Wydział Odlewnictwa AGH 1. Wprowadzenie. Monitorowanie poboru mocy maszyn i urzdze odlewniczych moe w istotny sposób przyczyni si do oceny technicznej i ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

1.2 Funktory z otwartym kolektorem (O.C)

1.2 Funktory z otwartym kolektorem (O.C) Wydział EAIiIB Laboratorium Katedra Metrologii i Elektroniki Podstaw Elektroniki Cyfrowej Wykonał zespół w składzie (nazwiska i imiona): Ćw. 4. Funktory TTL cz.2 Data wykonania: Grupa (godz.): Dzień tygodnia:

Bardziej szczegółowo

Sposoby przekazywania parametrów w metodach.

Sposoby przekazywania parametrów w metodach. Temat: Definiowanie i wywoływanie metod. Zmienne lokalne w metodach. Sposoby przekazywania parametrów w metodach. Pojcia klasy i obiektu wprowadzenie. 1. Definiowanie i wywoływanie metod W dotychczas omawianych

Bardziej szczegółowo

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości.

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Lekcja 19 Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Wzmacniacze pośrednich częstotliwości zazwyczaj są trzy- lub czterostopniowe, gdyż sygnał na ich wejściu musi być znacznie wzmocniony niż we wzmacniaczu

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA 2 Kod: ES1C400 026 UKŁADY UZALEŻNIEŃ CZASOWYCH Białystok 2014

Bardziej szczegółowo

MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII

MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII TEST PRZED MATUR 007 MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII ZAKRES ROZSZERZONY Numer zadania......3. Punktowane elementy rozwizania (odpowiedzi) za podanie odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

4. Funktory CMOS cz.2

4. Funktory CMOS cz.2 2.2 Funktor z wyjściem trójstanowym 4. Funktory CMOS cz.2 Fragment płyty czołowej modelu poniżej. We wszystkich pomiarach bramki z wyjściem trójstanowym zastosowano napięcie zasilające E C = 4.5 V. Oprócz

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Elektroniki

Laboratorium Elektroniki Wydział Mechaniczno-Energetyczny Laboratorium Elektroniki Badanie wzmacniaczy tranzystorowych i operacyjnych 1. Wstęp teoretyczny Wzmacniacze są bardzo często i szeroko stosowanym układem elektronicznym.

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy pomiar czasu i częstotliwości Przetwarzanie sygnałów pomiarowych (analogowych)

Cyfrowy pomiar czasu i częstotliwości Przetwarzanie sygnałów pomiarowych (analogowych) Cyfrowy pomiar czasu i częstotliwości Przetwarzanie sygnałów pomiarowych (analogowych) Wykład 10 2/38 Cyfrowy pomiar czasu i częstotliwości 3/38 Generatory, rezonatory, kwarce f w temperatura pracy np.-10

Bardziej szczegółowo

Akustyczne wzmacniacze mocy

Akustyczne wzmacniacze mocy Akustyczne wzmacniacze mocy 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową, sposobem projektowania oraz parametrami wzmacniaczy mocy klasy AB zbudowanych z użyciem scalonych wzmacniaczy

Bardziej szczegółowo

Znaki informacyjne. Droga bez przejazdu Informuje o wjedzie na drog, której koniec nie ma połczenia z inn drog.

Znaki informacyjne. Droga bez przejazdu Informuje o wjedzie na drog, której koniec nie ma połczenia z inn drog. Znaki informacyjne Droga z pierwszestwem Znak ten informuje o wjedzie na drog z pierwszestwem przejazdu. Oznacza to, e kierujcy ma pierwszestwo przejazdu na skrzyowaniach z innymi drogami. Koniec drogi

Bardziej szczegółowo

Zastosowania pomiarowe oscyloskopu analogowego

Zastosowania pomiarowe oscyloskopu analogowego LABORATORIUM METROLOGII Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Automatyki i Metrologii Ćwiczenie nr.7 Zastosowania pomiarowe oscyloskopu analogowego Cel ćwiczenia: Zapoznanie studentów z budową,

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE I PROGRAMOWANIE PRACY

MODELOWANIE I PROGRAMOWANIE PRACY Tadeusz MIKULCZYSKI 1, Daniel NOWAK 2, Rafał WICŁAWEK 3 Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1. Streszczenie. Zaprezentowano metod Grafpol modelowania dyskretnych

Bardziej szczegółowo

Pomiary metodami cyfrowymi

Pomiary metodami cyfrowymi Pomiary metodami cyfrowymi Wszystkie wielkości fizyczne, które mogą być przedmiotem pomiaru, dzielimy na : - Ciągłe - Ziarniste (dyskretne lub skwantowane) -Do ciągłych zaliczamy takie, które są ciągłymi

Bardziej szczegółowo

Amortyzacja rodków trwałych

Amortyzacja rodków trwałych Amortyzacja rodków trwałych Wydawnictwo Podatkowe GOFIN http://www.gofin.pl/podp.php/190/665/ Dodatek do Zeszytów Metodycznych Rachunkowoci z dnia 2003-07-20 Nr 7 Nr kolejny 110 Warto pocztkow rodków trwałych

Bardziej szczegółowo

Tester samochodowych sond lambda

Tester samochodowych sond lambda Tester samochodowych P R O sond J E lambda K T Y Tester samochodowych sond lambda Elektroniczny analizator składu mieszanki AVT 520 Przyrz¹d opisany w artykule s³uøy do oceny sprawnoúci sondy lambda oraz

Bardziej szczegółowo

geometry a w przypadku istnienia notki na marginesie: 1 z 5

geometry a w przypadku istnienia notki na marginesie: 1 z 5 1 z 5 geometry Pakiet słuy do okrelenia parametrów strony, podobnie jak vmargin.sty, ale w sposób bardziej intuicyjny. Parametry moemy okrela na dwa sposoby: okrelc je w polu opcji przy wywołaniu pakiety:

Bardziej szczegółowo

Przyrządy i przetworniki pomiarowe

Przyrządy i przetworniki pomiarowe Przyrządy i przetworniki pomiarowe Są to narzędzia pomiarowe: Przyrządy -służące do wykonywania pomiaru i służące do zamiany wielkości mierzonej na sygnał pomiarowy Znajomość zasady działania przyrządów

Bardziej szczegółowo

Analogowy oscyloskop zasilany P R Obateryjnie

Analogowy oscyloskop zasilany P R Obateryjnie Analogowy oscyloskop zasilany P R Obateryjnie J E K T Y Analogowy oscyloskop zasilany bateryjnie, część 1 Zdarza się, że przydałby się oscyloskop przenośny, niezależny od zasilania sieciowego. Są co prawda

Bardziej szczegółowo

3GHz (opcja 6GHz) Cyfrowy Analizator Widma GA4063

3GHz (opcja 6GHz) Cyfrowy Analizator Widma GA4063 Cyfrowy Analizator Widma GA4063 3GHz (opcja 6GHz) Wysoka kla sa pomiarowa Duże możliwości pomiarowo -funkcjonalne Wysoka s tabi lność Łatwy w użyc iu GUI Małe wymiary, lekki, przenośny Opis produktu GA4063

Bardziej szczegółowo

Ryszard Kostecki. Badanie własności filtru rezonansowego, dolnoprzepustowego i górnoprzepustowego

Ryszard Kostecki. Badanie własności filtru rezonansowego, dolnoprzepustowego i górnoprzepustowego Ryszard Kostecki Badanie własności filtru rezonansowego, dolnoprzepustowego i górnoprzepustowego Warszawa, 3 kwietnia 2 Streszczenie Celem tej pracy jest zbadanie własności filtrów rezonansowego, dolnoprzepustowego,

Bardziej szczegółowo

Generator przebiegu prostokątnego

Generator przebiegu prostokątnego Sprawozdanie Projekt nr 27 Generator przebiegu prostokątnego Krzysztof Krajewski nr alb. 230347 Spis treści Wstęp... 2 Schemat... 2 Tryby pracy... 3 Tryb normalny... 3 Tryb niezależnej regulacji... 3 Symulacja...

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz jako generator. Warunki generacji

Wzmacniacz jako generator. Warunki generacji Generatory napięcia sinusoidalnego Drgania sinusoidalne można uzyskać Poprzez utworzenie wzmacniacza, który dla jednej częstotliwości miałby wzmocnienie równe nieskończoności. Poprzez odtłumienie rzeczywistego

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora.

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. I. Cel ćwiczenia ĆWICZENIE 6 Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. Badanie właściwości wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie wspólnego kolektora. II.

Bardziej szczegółowo

BADANIE ODBIORNIKÓW R, L, C W OBWODZIE PRDU SINUSOIDALNEGO

BADANIE ODBIORNIKÓW R, L, C W OBWODZIE PRDU SINUSOIDALNEGO Cel wiczenia BADANIE ODBIORNIKÓW R, L, C W OBWODZIE PRDU SINUSOIDALNEGO Cele wiczenia jest poznanie etod technicznych wyznaczania podstawowych paraetrów pojedynczych odbiorników o charakterze R, L, C i

Bardziej szczegółowo

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC na tranzystorach bipolarnych Wzmacniacz jest to urządzenie elektroniczne, którego zadaniem jest : proporcjonalne zwiększenie amplitudy wszystkich składowych widma sygnału

Bardziej szczegółowo

Ćw. 6 Generatory. ( ) n. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wymagane informacje. 3. Wprowadzenie teoretyczne PODSTAWY ELEKTRONIKI MSIB

Ćw. 6 Generatory. ( ) n. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wymagane informacje. 3. Wprowadzenie teoretyczne PODSTAWY ELEKTRONIKI MSIB Ćw. 6 Generatory. Cel ćwiczenia Tematem ćwiczenia są podstawowe zagadnienia dotyczące generacji napięcia sinusoidalnego. Ćwiczenie składa się z dwóch części. Pierwsza z nich, mająca charakter wprowadzenia,

Bardziej szczegółowo

Dynamika Uk adów Nieliniowych 2009 Wykład 11 1 Synchronizacja uk adów chaotycznych O synchronizacji mówiliśmy przy okazji języków Arnolda.

Dynamika Uk adów Nieliniowych 2009 Wykład 11 1 Synchronizacja uk adów chaotycznych O synchronizacji mówiliśmy przy okazji języków Arnolda. Dynamika Ukadów Nieliniowych 2009 Wykład 11 1 Synchronizacja ukadów chaotycznych O synchronizacji mówiliśmy przy okazji języków Arnolda. Wtedy była to synchronizacja stanów periodycznych. Wiecej na ten

Bardziej szczegółowo

Kątowa rozdzielczość matrycy fotodetektorów

Kątowa rozdzielczość matrycy fotodetektorów WYKŁAD 24 SMK ANALIZUJĄCE PRZETWORNIKI OBRAZU Na podstawie: K. Booth, S. Hill, Optoelektronika, WKŁ, Warszawa 2001 1. Zakres dynamiczny, rozdzielczość przestrzenna miara dokładności rozróżniania szczegółów

Bardziej szczegółowo

Wykład nr 5 18-04-2015

Wykład nr 5 18-04-2015 2/53 Podstawowe pojęcia techniki cyfrowej Przetworniki analogowo cyfrowe (A/C) Wykład nr 5 8-4-25 3/53 Sygnały cyfrowe Digital signals 4/53 Sygnał cyfrowy Miernictwo cyfrowe operuje sygnałami dyskretnymi,

Bardziej szczegółowo

Ateus - Helios. System domofonowy

Ateus - Helios. System domofonowy Ateus - Helios System domofonowy Klawiatura telefoniczna: Uywajc klawiatury mona wybra dowolny numer abonenta. Helios moe pracowa z wybieraniem DTMF lub impulsowym. Ograniczenia na dostp do sieci publicznej

Bardziej szczegółowo

CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1

CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1 CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1 D 0361i Ryc. 1. Czujnik ładunku elektrycznego Opis skrócony Czujnik służy do pomiaru ładunku elektrostatycznego i może być używany zamiast elektroskopu. Może on również

Bardziej szczegółowo

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 196881 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 340516 (51) Int.Cl. G01R 11/40 (2006.01) G01R 21/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirujcych

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirujcych TNC20 Monitor, przemieszcze i temperatury typ MCM1 8-kanałowy, LAN, RS485 Zastosowanie 8-kanałowy monitor pomiarowy typu MCM1 słuy do monitorowania stanu dynamicznego maszyn wirujcych typu sprarki, wentylatory,

Bardziej szczegółowo

Badanie licznika Geigera- Mullera

Badanie licznika Geigera- Mullera Badanie licznika Geigera- Mullera Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie charakterystyki napięciowej licznika Geigera-Müllera oraz wyznaczenie szczególnych napięć detektora Wstęp Licznik G-M jest

Bardziej szczegółowo

Program SMS4 Monitor

Program SMS4 Monitor Program SMS4 Monitor INSTRUKCJA OBSŁUGI Wersja 1.0 Spis treci 1. Opis ogólny... 2 2. Instalacja i wymagania programu... 2 3. Ustawienia programu... 2 4. Opis wskaników w oknie aplikacji... 3 5. Opcje uruchomienia

Bardziej szczegółowo

SPIS TRECI podrcznika Podstawy Mechatroniki

SPIS TRECI podrcznika Podstawy Mechatroniki SPIS TRECI podrcznika Podstawy Mechatroniki 1 Istota mechatroniki 1.1 Synergia rónych zasad działania urzdze zintegrowanych w systemie mechatronicznym.... 12 1.2 Systemowe podejcie przy projektowaniu urzdze

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY AUTOMATECH AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY W roku 2006 Gmina Kampinos dokonała modernizacji swojej stacji uzdatniania wody (SUW). Obok zmian typu budowlanego (nowe zbiorniki wody,

Bardziej szczegółowo

Mikroprocesorowy regulator temperatury RTSZ-2 Oprogramowanie wersja 1.1. Instrukcja obsługi

Mikroprocesorowy regulator temperatury RTSZ-2 Oprogramowanie wersja 1.1. Instrukcja obsługi Mikroprocesorowy regulator temperatury RTSZ-2 Oprogramowanie wersja 1.1 Instrukcja obsługi Parametry techniczne mikroprocesorowego regulatora temperatury RTSZ-2 Cyfrowy pomiar temperatury w zakresie od

Bardziej szczegółowo

BADANIE STATYCZNYCH WŁAŚCIWOŚCI PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

BADANIE STATYCZNYCH WŁAŚCIWOŚCI PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH BADAIE STATYCZYCH WŁAŚCIWOŚCI PRZETWORIKÓW POMIAROWYCH 1. CEL ĆWICZEIA Celem ćwiczenia jest poznanie: podstawowych pojęć dotyczących statycznych właściwości przetworników pomiarowych analogowych i cyfrowych

Bardziej szczegółowo

Systemy mobilne wykład 5. Systemy komórkowe. Wykład prowadzi: Mikołaj Sobczak

Systemy mobilne wykład 5. Systemy komórkowe. Wykład prowadzi: Mikołaj Sobczak Systemy komórkowe Wykład prowadzi: Mikołaj Sobczak 1 Rozwizanie klasyczne Rozwizanie klasyczne - nadajnik o duej mocy pokrywajcy swym zasigiem znaczny obszar Dua emitowana moc Due terminale kocowe Powane

Bardziej szczegółowo

Z I 1 Z 2 Z 3 =I 2 4 = Z 3 = 2. jx 1. jx 3 =R 4. jx 4 R 1 X 4 X 1 = R 2 R 3 R 2 X 3. = R 2 R 3 R 4 R 4 2 jx 4 R X. j L X = L W = LW.

Z I 1 Z 2 Z 3 =I 2 4 = Z 3 = 2. jx 1. jx 3 =R 4. jx 4 R 1 X 4 X 1 = R 2 R 3 R 2 X 3. = R 2 R 3 R 4 R 4 2 jx 4 R X. j L X = L W = LW. Metrologia Zagadnienia na Egzamin 1.Warunek równowagi dla mostków prądu zmiennego (Maxwella, Wiena), forma zadania-wyliczyć jakiś element. Z I 1 = I 2 Z 3 I 1 Z 2 =I 2 4 = Z 3 Z 4 =Z 2 Z 3 Z 2 Z 4 1 3

Bardziej szczegółowo