czerwca 2013 Nr 12 (901) 2 3 VII Peregrynacja relikwii św. Jana Bosko Pismo Parafii Św. Stanisława Kostki w Krakowie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "czerwca 2013 Nr 12 (901) 2 3 VII Peregrynacja relikwii św. Jana Bosko Pismo Parafii Św. Stanisława Kostki w Krakowie"

Transkrypt

1 30 czerwca 2013 Nr 12 (901) 2 3 VII Peregrynacja relikwii św. Jana Bosko Pismo Parafii Św. Stanisława Kostki w Krakowie

2 SPIS TREŚCI 4 SŁOWO DLA ŻYCIA Trzeba porzucić wszystko, aby iść za Jezusem 6 KSIądz BOSko Świadek Bożego Miłosierdzia 10 KALENDARIUM Życia Św. Jana Bosko 12 Relikwiarz ks. bosko Informacje 14 Lewocza Urokliwe miasto 18 współpracownicy Spotkaliśmy się w Szczyrku 20 List pasterski Episkopatu Polski O zagrożeniach naszej wiary 24 Słowo Metropolity Krakowskiego z okazji 50-lecia kapłaństwa 26 Słowo Metropolity Krakowskiego Zakończenie peregrynacji obrazu Jezusa Miłosiernego w Archidiecezji Krakowskiej 28 komunikat z 362. Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polskia 30 Oświadczenie Konferencji Episkopatu Polski w sprawie Telewizji Trwam 34 wiadomości z życia kościoła w polsce 40 Kącik dla dzieci 41 dziękuję proszę Czyń to, co możesz, resztę zawierz Bożemu miłosierdziu, które jest nieskończone. św. Jan Bosko miesiąc w modlitwie Intencje ogłoszenia parafialne

3 Słowo dla życia Z Ewangelii według świętego Łukasza (Łk 9,51-62) Trzeba porzucić wszystko, aby iść za Jezusem Gdy dopełniał się czas wzięcia Jezusa z tego świata, postanowił udać się do Jerozolimy i wysłał przed sobą posłańców. Ci wybrali się w drogę i przyszli do pewnego miasteczka samarytańskiego, by Mu przygotować pobyt. Nie przyjęto Go jednak, ponieważ zmierzał do Jerozolimy. Widząc to, uczniowie Jakub i Jan rzekli: Panie, czy chcesz, a powiemy, żeby ogień spadł z nieba i zniszczył ich?. Lecz On odwróciwszy się zabronił im. I udali się do innego miasteczka. A gdy szli drogą, ktoś powiedział do Niego: Pójdę za Tobą, dokądkolwiek się udasz. Jezus mu odpowiedział: Lisy mają nory i ptaki powietrzne gniazda, lecz Syn Człowieczy nie ma miejsca, gdzie by głowę mógł wesprzeć. Do innego rzekł: Pójdź za Mną. Ten zaś odpowiedział: Panie, pozwól mi najpierw pójść i pogrzebać mojego ojca. Odparł mu: Zostaw umarłym grzebanie ich umarłych, a ty idź i głoś królestwo Boże. Jeszcze inny rzekł: Panie, chcę pójść za Tobą, ale pozwól mi najpierw pożegnać się z moimi w domu. Jezus mu odpowiedział: Ktokolwiek przykłada rękę do pługa, a wstecz się ogląda, nie nadaje się do królestwa Bożego. Historia powołania Elizeusza proroka uświadamia nam dziś cztery istotne prawdy: 1. Wezwanie Boże wplata się w wir codziennych zajęć ludzi, którzy, po ludzku sądząc mają tzw. przyszłość. Powołany do zadań prorok Elizeusz był zamożnym rolnikiem. Z pewnością kochał swoją rolę. Jednak na skierowane doń wezwanie ochoczo pozostawia swoją orkę, aby jako prorok stać się Bożym Oraczem i siewcą radosnej Bożej Nowiny. ks. Jan Dubas 2. Powołanie Boże przychodzi za pośrednictwem innych ludzi. W tym przypadku Eliasz powołuje Elizeusza, zarzucając na niego swój prorocki płaszcz symbol przekazanego mu urzędu. 3. Iść za powołaniem Bożym to znaczy zmienić niekiedy kierunek dotychczasowego życia. Żeby nie zawracać ze wskazanej mu przez Boga drogi, bogaty rolnik Elizeusz zrywa ze swoją przeszłością zabijając na ofiarę parę wołów i paląc ich jarzmo. 4. Ochoczo pójść za Bożym wezwaniem niesie radość z nowego powołania. Wezwany Elizeusz urządza ucztę radości. W jego ślady pójdzie wiele wieków później powołany przez Jezusa celnik Mateusz i wielu, wielu innych. W naszym spotkaniu ze słowem Bożym, w czytaniu z Listu do Galatów wsłuchujemy się dziś także w braterskie upomnienie św. Pawła Apostoła, który pisze: Ku wolności wyswobodził nas Chrystus. Tylko nie bierzcie tej wolności za zachętę do hołdowania ciału, wręcz przeciwnie, miłością ożywieni, służcie sobie wzajemnie. Bo całe prawo wypełnia się w tym jednym nakazie: Będziesz miłował bliźniego swego jak siebie samego. Wiemy dobrze, że człowiek nie rodzi się wolny. Człowiek staje się wolny. Wolność nie może prowadzić do zniewolenia. Prawdziwa wolność w Chrystusie ma służyć miłowaniu bliźniego, w którym się on ukrywa. Zrozumiał to dobrze św. Jan od Krzyża, żyjący w XVI w., który przypomina także nam współczesnym naśladowcom Jezusa Chrystusa Boskiego Samarytanina: Pod wieczór, będę cię sądzić z miłości. Wgłębiając się dalej w mądrość przesłania dzisiejszej Ewangelii zastanówmy się jeszcze nad trzema różnymi powołaniami. Kogoś pełnego zapału, zwracającego się do boskiego Mistrza: Pójdę za Tobą dokądkolwiek się udasz... Kogoś, kto szedł na pogrzeb ojca: Panie, pozwól mi najpierw pójść i pogrzebać mojego ojca... I wreszcie kogoś, kto chciał się wpierw pożegnać z rodziną: Panie, chcę pójść za Tobą, ale pozwól mi najpierw pożegnać się z moimi w domu. Jak Boski Nauczyciel Jezus Chrystus zachował się wobec trzech tak różnych powołań? W pierwszym przypadku Jezus używając pięknego przykładu zżycia przyrody o zapobiegliwych lisach mających swe nory i o troskliwych ptakach mających swe gniazda, cierpliwie tłumaczy pierwszemu ochotnikowi pójścia za Nim. Uczeń Chrystusa, kroczący za Nim musi być przygotowany na wszelkie przykre niespodzianki. Może nawet nie mieć stałego miejsca na zasłużony odpoczynek czy upragniony nocleg. Drugiemu ochotnikowi Chrystus pomaga ustawiać właściwie hierarchię życiowych wartości. Zastanawiające! Nie pozwala nawet na pochowanie własnego ojca. Kto rzeczywiście chce iść za Jezusem Życiem i Zwycięzcą śmierci, musi najpierw spełnić swój obowiązek wobec Niego i głosić radosną nowinę o Bożym Królestwie. Bo iść za Jezusem to znaczy przedkładać Go ponad wszystkich i ponad wszystko. Wcale nie mniejsze wymagania Jezus Chrystus postawił zgłaszającemu się do Niego trzeciemu powołanemu. Znamienne! Jezus nie pozwolił, jak prorok Eliasz Elizeuszowi, pożegnać się ze swymi najbliższymi domownikami. Jezus każe tu naśladować dobrego i dokładnego oracza, który nie może się podczas orki oglądać za swoim pługiem. Jezus pragnie powiedzieć, że ewangeliczny oracz i siewca Jego Ewangelii nie może być nigdy zniewolonym zakładnikiem własnej rodziny. Nie wiemy, co się stało z trzema kandydatami na uczniów Chrystusa. Czy posłuchali jego jasnych poleceń? Jednak historie życia wielu naśladowców Jezusa Chrystusa mówią nam bardzo przekonująco: Podążaj, więc za Chrystusem, jeżeli nie chcesz w życiu pobłądzić. 4 5

4 KSIądz BOSko ŚWIADEK BOŻEGO MIŁOSIERDZIA Dobroć (amorevolezza) wyrazem miłosierdzia na polu wychowania. IX Pielgrzymka Jana Pawła II do ojczyzny była jednym ze szczytowych wydarzeń religijnych ostatniego okresu życia Kościoła w Polsce, Europie, a także na świecie. Jan Paweł II przybył do swojej ojczyzny, by tutaj wypowiedzieć jeden z najważniejszych wątków swego nauczania i przekazu Ewangelii ukazać światu Boga bogatego w miłosierdzie. Namiestnik Chrystusa dokonał w Sanktuarium Łagiewnickim zawierzenia świata Bożemu Miłosierdziu. Wezwał również wszystkich wierzących, aby stali się świadkami miłosierdzia. Mówił Ojciec św.: Trzeba tę iskrę Bożej łaski rozniecić. Trzeba przekazać światu ogień miłosierdzia. Bądźcie świadkami miłosierdzia (homilia 16 VIII 2002 r.) Stając przed tym wyzwaniem, stawiamy sobie pytanie: Czy tajemnica Bożego miłosierdzia znalazła jakieś odbicie w sposobie myślenia i działania ks. Bosko? Czy i co mówił o Bożym miłosierdziu? Analizując życie, pisma oraz dzieła wychowawcze ks. Bosko natrafiamy na bardzo znaczące świadectwa o Bożym miłosierdziu. U podstaw duchowości ks. Bosko odnajdujemy obraz Boga miłosiernego, nieskończoną Miłość, Dobroć 1. Ten obraz miłosiernego Ks. Zenon Klawikowski SDB Boga, jaki nosił w swym sercu Święty Wychowawca, rzutował na całą jego wizję świata, człowieka, a także na proces rozwoju istoty ludzkiej oraz metodę wychowania człowieka i przemiany świata. Można śmiało powiedzieć, że św. Jan Bosko, w tym, co mówił i czynił, był świadkiem Bożego miłosierdzia, a jego metoda wychowawcza stanowiła przełożenie tej tajemnicy na pole wychowania. Ks. Bosko pierwszą swoją posługę kapłańską pełnił jako kapelan Szpitalika św. Filomeny jednego z wielu dzieł dobroczynnych założonych przez Markizę Barolo (od października 1844 do sierpnia 1846 r.). Z gorliwością oddając się swoim obowiązkom, wzrastał w tym środowisku całym sercem, uczestnicząc w ich duchowym klimacie. Markiza Barolo była gorliwą czcicielką miłosierdzia Bożego. W swoich wypowiedziach i pismach często nawiązywała do tej tajemnicy: My służymy dobremu Gospodarzowi pisała dobrotliwemu Ojcu, Boskiemu Oblubieńcowi; zawierzmy się Jego miłosierdziu. On nas kocha, dostrzega nasze potrzeby, naszą nędzę; On ma większe pragnienie uczynienia nas świętymi, niż my sami możemy mieć 2. Troszczmy się o to mówiła innym razem - aby nasze serce było ukształtowane w harmonii z Sercem Boga, pełnym miłości, dobroci i miłosierdzia ; Serce Jezusa jest całe miłością dla nas, pełne dobroci i miłosierdzia 3 ; Budujmy nasze zaufanie do Boga na Jego wszechmocy i miłosierdziu, nie tylko, ale również na doświadczeniu Jego okazanej nam miłości Zobaczcie, ileż łask otrzymałyśmy od Boga! Zawierzmy się Jego miłosierdziu, abyśmy nie ulegli zwątpieniu. Jedną z umiłowanych i uprzywilejowanych praktyk pobożności Markizy było nabożeństwo: sześć dni ku czci Bożego miłosierdzia. Praktyka ta polegała na zestawie refleksji, modlitw i ćwiczeń duchowych. W pierwszych trzech dniach, którym przyświecało ukazanie niewoli grzechu i potrzeby nawrócenia grzeszników, odmawiano modlitwy i odbywano przewidziane praktyki pobożności, udzielano jałmużny i podejmowano akty dobroczynne. Wieczorem po krótkiej medytacji śpiewano Miserere oraz udzielano błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem. Trzy kolejne dni były wyrazem wdzięczności Bogu za doznane miłosierdzie. Przewidziana była refleksja (kazanie) na temat potrzeby wyrażenia należnej wdzięczności Bogu, miało miejsce wystawienie Najświętszego Sakramentu, śpiewało się Benedictus i na zakończenie udzielano również błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem. Markiza Barolo 16 marca 1846 r., za pośrednictwem Świętej Kongregacji ds. Rytu, uzyskała pozwolenie od papieża Grzegorza XVI na praktykowanie w kościołach publicznych tego nabożeństwa w przyjętej formie. Tenże papież 6 kwietnia 1846 r. na prośbę Markizy udzielił odpustu tym wszystkim, którzy będą praktykowali to nabożeństwo. Pani Barolo pragnęła bardzo, aby osoba o dobrym piórze zredagowała broszurę pomocną w praktykowaniu tak cenionego przez nią nabożeństwa. Jej sekretarz, Silvio Pellico, który był przyjacielem ks. Bosko i znał jego zdolności pisarskie oraz duchowe zapatrywania, zbieżne z duchowymi oczekiwaniami Markizy, pomimo istniejących już wówczas rozbieżności między nią a młodym, żarliwym Kapelanem, zwrócił się do niego z prośbą o napisanie tego dziełka. Ks. Bosko podjął się tego zadania. Powstałe dziełko zatytułował: Praktyka nabożeństwa ku czci Bożego miłosierdzia 4. Autor przewidział w nim na każdy dzień konferencję ukazującą jakiś aspekt Bożego miłosierdzia, której treść osadził na licznych cytatach z Pisma św. Tematy konferencji przeznaczonych na pierwsze 3 dni są następujące: 1) Bóg okazuje nieustannie miłosierdzie wobec sprawiedliwych i grzeszników. Wszystko jest miłosierdziem, kiedy Bóg obsypuje swoimi łaskami ludzi w porządku duchowym i doczesnym. 2) Cudowna dobroć Boga wobec grzeszników, tak bardzo widoczna w wydarzeniach opisanych na kartach Pisma św. 3) Szczególne przejawy miłosierdzia Bożego wobec grzeszników manifestowane przez Boskiego Zbawcę w Jego pełnej cierpienia męce na krzyżu. Treść konferencji ostatnich trzech dni stanowią motywy wdzięczności wobec Boga: 1) Dobroć (amorevolezza) Boga, z jaką przyjmuje grzeszników. 2) Nieocenione, dobrodziejstwo, jakie stanowi Sakrament Pokuty. 3) Środki zbawienia wiecznego, jakimi dysponuje Święta Katolicka Wiara

5 Tematem czwartego dnia jest dobroć (amorevolezza) Boga. Słowo to, oznaczające praktyczną, odczuwalną, konkretną miłość, spotykamy po raz pierwszy w pismach Wielkiego Wychowawcy. Termin ten, często stosowany, stanie się później jednym z trzech kluczowych wyrażeń użytych przez Świętego dla opisania jego metody wychowawczej (la ragione la religione l amorevolezza) 6. Dobroć wychowawcza amorevolezza ma zatem swoje źródło w postawie Boga miłosiernego wobec człowieka, zwłaszcza człowieka młodego, który cierpi, upadł, został skrzywdzony, przeżywa trudności czy kryzysy. Dobroć jest wyrazem praktycznym miłosierdzia na polu wychowania i apostołowania wśród ludzi młodych. Ks. Bosko ukazywał Jezusa Chrystusa jako wzór miłosiernej dobroci, mówiąc do swoich współpracowników: Jezus Chrystus stał się małym z maluczkimi i dźwigał nasze słabości. On jest nauczycielem życzliwej dobroci. Dar Sakramentu pojednania był dla Wychowawcy z Valdocco najwspanialszą manifestacją miłosierdzia Bożego wobec cierpiących duchowo i fizycznie, przytłoczonych ciężarem i niewolą grzechu, zdesperowanych, zagubionych ludzi, zwłaszcza ludzi młodych, choćby ktoś upadł nie tylko siedem, ale siedemdziesiąt siedem razy 7. W sposobie myślenia Świętego nadzieja, miłosierdzie, sakrament pojednania były synonimami 8. Sakrament pojednania był rozumiany jako zewnętrzny znak miłości posuniętej aż do szaleństwa krzyża, miłości miłosiernej. Jan Bosko posiadał niezmąconą niczym ufność w potęgę sakramentalnego pojednania, stąd z taką gorliwością i oddaniem sam jako kapłan służył w konfesjonale i z pasją zachęcał do jego praktykowania. W dziełku pt. Klucze do nieba pisał: Bóg nie umie odrzucić skruszonego i upokorzonego serca, raczej weseli się, gdy może okazać miłosierdzie i przebaczenie 9. Święty Wychowawca miał świadomość, że chrześcijanin kroczący za Jezusem Chrystusem napełnia się Bogiem i promieniuje Nim, jest manifestacją swego Stwórcy poprzez życie i działanie. Chrześcijanin jest wezwany do odzwierciedlania miłosierdzia Bożego w codzienności, zgodnie ze słowami Chrystusa z Ewangelii: Bądźcie miłosierni, jak miłosierny jest wasz Ojciec (Łk 6,36). Turyński Wychowawca pisał: Bóg upewnia nas, że dobro świadczone (jałmużna) jest skutecznym środkiem do otrzymania przebaczenia grzechów, doświadczenia miłosierdzia przed obliczem Boga oraz dojścia do życia wiecznego 10. Ks. Bosko miłosierdzie Boże wiązał z powołaniem człowieka, z powołaniem do życia ziemskiego, ale również do życia w Królestwie Bożym w wieczności. Tym samym ujawnia się ono zwłaszcza w momencie przejścia człowieka z ziemskiego łez padołu do domu Ojca. Śmierć dla chrześcijanina ma być spotkaniem z Ojcem, który oczekuje i przygarnia. W 1873 r. pięćdziesięcioośmioletni ks. Bosko, pod wpływem zachęt ze strony papieża Piusa IX oraz innych znaczących osób, rozpoczął spisywanie historii własnego życia. Zatytułował je: Wspomnienia Oratorium św. Franciszka Salezego od 1815 do W tych wspomnieniach dokonał gruntownej refleksji nad swoimi dziełami i przeszłością po to, aby służyło to w rozpoznaniu, jak Bóg kierował każdą rzeczą w każdym czasie 11. W tekście Wspomnień Święty dwukrotnie używa wyrażenia: Boże miłosierdzie. Pierwszy raz, gdy mówi o śmierci ojca: Nie miałem jeszcze dwóch lat, kiedy miłosierny Bóg dotknął nas bolesnym nieszczęściem. Kochany ojciec, który był człowiekiem silnym, w pełni wieku (...) pewnego dnia powróciwszy z pracy do domu cały spocony, nie zważając na to, wszedł do zimnej piwnicy. Wkrótce potem dostał wysokiej gorączki i poważnego zapalenia płuc. Wystarczyło kilka dni, aby znalazł się u kresu życia. Zaopatrzony zgodnie z praktyką sakramentem chorych polecił mamie, aby miała ufność w Bogu. Zakończył życie 12 maja 1817 r., mając 34 lata 12. Tragiczne wydarzenie, które dotknęło rodzinę Bosko, było odczytane w kontekście Bożego miłosierdzia. Ks. Bosko podkreślił, że ojciec polecił zachować matce ufność w Bogu. Bolesne i dotkliwe doświadczenie domu rodzinnego stało się powodem do oczyszczenia i ugruntowania wiary w Boga. Z takiego środowiska ludzi wierzących wywodził się Święty. Drugi raz przywołuje ks. Bosko Boże miłosierdzie przy opisie kolejnego bolesnego odejścia śmierci przyjaciela, kleryka Alojzego Comollo, a właściwie pojawienia się Alojzego po śmierci, który wypełniając wcześniej zawartą umowę z Jankiem przyszedł po to, aby zakomunikować mu: Bosko, jestem zbawiony. Nawiązując w opisie tego wydarzenia do powziętej z Alojzym umowy, wyznaje: Nigdy bym nie radził innym podejmowania tego typu umów. Bóg jest wszechmocny. Bóg jest miłosierny. Zwykle nie zwraca uwagi na takie umowy, ale czasami jednak w swym nieskończonym miłosierdziu pozwala, aby się wypełniły, jak to miało miejsce w opisanym wydarzeniu 13. Janek Bosko bardzo przeżył fakt odejścia do wieczności Alojzego. Odbiło się to na jego zdrowiu tak, iż jak wyznaje był bliski śmierci. Jednak w dalszej perspektywie, z dystansu czasu widzi w tych wydarzeniach przebijające się miłosierdzie Boże. Gruntowna wiara w Boże miłosierdzie napełniała Turyńskiego Wychowawcę pokojem wewnętrznym, nadzieją, ufnością, zdolnością odważnego spoglądania w przyszłość, radością. Biskup Giovanni Cagliero dał takie świadectwo o ks. Bosko: Przez trzydzieści pięć lat, które przeżyłem u jego boku, nigdy nie widziałem w nim przejawów braku ufności, nigdy nie słyszałem od niego słów niepokoju o przyszłość lub zwątpienia, nigdy nie widziałam go zaniepokojonym z powodu niepewności co do dobroci i miłosierdzia Bożego wobec niego. Nigdy nie widziano go przeżywającego konflikty i niepokoje sumienia. Mówił o niebie w sposób pełen fascynacji, zachwytu i zaangażowania sercem tak, że wzbudzał w słuchaczach rozmiłowanie w rzeczach niebieskich. Było rzeczą oczywistą, że nadzieja otrzymania nagrody wiecznej usuwała z jego serca lęk przed śmiercią. Mówił o tych sprawach jak syn mówi o domu swojego ojca (...). Radowały go słowa św. Pawła: Jeżeli jesteśmy dziećmi Boga, to i dziedzicami Boga, a współdziedzicami Chrystusa (Rz 8, 17). Ks. Bosko powtarzał: Czyń to, co możesz, resztę zawierz Bożemu miłosierdziu, które jest nieskończone!. Swoim zaufaniem i nadzieją pokładaną w Bogu był podatnym narzędziem miłosierdzia Bożego. Prawda o Bogu bogatym w miłosierdzie była mocno zakorzeniona w sercu ks. Bosko. Nie była to prawda przyjęta jako pewna tylko doktryna, ale prawda doświadczona i ugruntowana w życiu i w głębi serca. Prawda ta stała się dominującym elementem w kształtowaniu się jego powołania, duchowości, a także całej sfery działania i apostolatu. Boże miłosierdzie stało się dla Świętego Wychowawcy zaczynem jego dzieł oraz inspiracją metody wychowania zwanej systemem prewencyjnym. Życie i dzieła ks. Bosko są zatem świadectwem i manifestacją Bożego miłosierdzia. Duchowi synowie i córki Świętego Wychowawcy w kontemplacji Bożego miłosierdzia jeszcze bardziej poznają naturę i tajemnicę swojego powołania. Ona jest zaczynem i źródłem wszelkich salezjańskich poczynań i przedsięwzięć. Przypisy: 1. Por. Pietro Stella, Don Bosco, Societá editrice il Mulino, Bologna 2001, s Giulia Falletti di Barolo, Pensieri i massime, Roma 1984, s Tamże, s Esercizio di devozione alla Misericordia di Dio : por. MB II, s Por. MB II, s Por. MB XIII, s Por. MB II, 549, ss. 164nn. 8. MB II, s Giovanni Bosco, Scritti spirituali (a cura di Joseph Aubry), tom II, Città Nuova Editrice, Roma 1976, s Tamże, s Giovanni Bosco, Memorie dell Oratorio di S. Francesco di Sales dal 1815 al 155. Introduzione, note e testo critico a cura di Antonio da Silva Ferreira, Las Roma, 1991, s Tamże, s Tamże, s

6 Kalendarium VIII Urodziny w Becchi, VIII Chrzest małego Janka, 1817 Dwuletni Janek traci ojca, 1824 Proroczy sen Janka o jego posłannictwie, III Pierwsza Komunia św., VIII Janek przyjmuje sakrament bierzmowania, X Jan Bosko wstępuje do seminarium, wdziewa sutannę, VI święcenia kapłańskie, XII Spotkanie z Bartłomiejem Garelli. Początek apostolatu młodzieżowego, 1845 Ks. Bosko zapoczątkowuje szkoły wieczorowe, IV Oratorium wędrowne osiedla się na Valdocco, 1847 Otwarcie drugiego oratorium w Turynie, 1851 Pierwsi klerycy wychowankowie wkładają sutanny, VI Poświęcenie kościoła św. Franciszka Salezego, ŻYCIA ŚW. JANA BOSKO XII Na Valdocco przybywa matka Małgorzata, 1853 Ks. Bosko otwiera szkoły zawodowe na Valdocco, powstaje pierwsza, I Nadaje swoim współpracownikom nazwę salezjanie, X Spotkanie z Dominikiem Savio, X Dominik wstępuje do oratorium, III Pierwszy krok ku założeniu Towarzystwa Salezjańskiego: kleryk Rua składa prywatne śluby na ręce ks. Bosko, 1855 Ks. Dominik Pestarino zakłada w Mornese stowarzyszenie Córek Niepokalanej, które przekształci się potem w zgromadzenie salezjanek, XII śmierć matki Małgorzaty, III śmierć Dominika Savio, 1858 Pierwsza podróż do Rzymu i audiencja u papieża, XII Ks. Bosko podejmuje publicznie decyzję założenia Towarzystwa Salezjańskiego XII Zawiązuje się pierwszy zarząd generalny Towarzystwa, 1861 Otwarcie własnej drukarni, X Otwarcie pierwszego domu poza Turynem w Mirabello Monferrato, 1864 Spotkanie w Mornese z Marią Dominiką Mazzarello, IV Poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę bazyliki Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Turynie, XI Pierwsze śluby wieczyste salezjanów, VI Konsekracja bazyliki Wspomożycielki, IV Kanoniczne erygowanie Stowarzyszenia Maryi Wspomożycielki, 1870 Otwarcie pierwszego domu poza Piemontem (Alassio), VIII W Mornese powstaje instytut Córek Maryi Wspomożycielki, IV Stolica Apostolska zatwierdza Konstytucje Zgromadzenia Salezjańskiego, XI Ks. Bosko wysyła pierwszych misjonarzy do Ameryki Południowej, XI Otwarcie pierwszego domu salezjańskiego poza Włochami (Nicea), V Stolica Apostolska zatwierdza Stowarzyszenie Pomocników Salezjańskich, 1877 Wychodzi pierwszy numer Biuletynu Salezjańskiego, IX Pierwszy dom salezjanek poza Włochami (Nicea), XI Wyjazd pierwszych salezjanek na misje, V śmierć Marii Dominiki Mazzarello, 1881 Salezjanie osiadają w Hiszpanii, 1883 Podróż ks. Bosko po Francji, XII Ks. Jan Cagliero otrzymuje sakrę biskupią, 1886 Podróż ks. Bosko do Hiszpanii, V Konsekracja bazyliki Serca Jezusowego w Rzymie, I śmierć ks. Bosko. Osierocił 773 salezjanów i 393 salezjanki, VI Wszczęcie procesu informacyjnego, II Ogłoszenie heroiczności cnót, VI Beatyfikacja ks. Bosko, IV Ogłoszenie ks. Bosko świętym, III Ogłoszenie św. Jana Bosko patronem prasy katolickiej, 10 11

7 29 Relikwiarz ks. Bosko INFORMACJE Czym jest relikwia? Jest taki moment, kiedy wszyscy odczuwają chęć posiadania jakiegoś przedmiotu, który przypominałby nam obecność osoby, którą bardzo kochamy... Przechowujemy zdjęcie, pierścionek, medalik, mleczny ząb Oczywiście najbardziej liczy się obecność tej bliskiej nam osoby w naszym sercu, niemniej jednak z czułością przechowujemy tenże przedmiot należący do niej lub do niego (określając go mianem relikwii), ponieważ pozwala nam odczuwać bliskość tej osoby. Słowo pochodzi z języka łacińskiego: reliquiae, co oznacza resztki, szczątki. Relikwie Świętych to resztki ciał lub ubioru jakiegoś człowieka, a jest nim ktoś, kto żył Ewangelią w sposób heroiczny i oddał życie za Jezusa. To przedmiot przypisywany jakiemuś świętemu (lub osobie uznawanej za świętą, choć jeszcze niekanonizowaną). Obecnie relikwie dzielą się na 3 kategorie: Relikwie pierwszego stopnia. Do tej grupy należą ciała osób świętych lub jakakolwiek z ich integralnych części, takich jak członki, popioły i kości. Relikwie drugiego stopnia. To przedmioty, które fizycznie dotknęły świętego, dzięki czemu zostały uświęcone (np.: ubranie, różaniec, Biblia, krzyż etc.) Relikwie trzeciego stopnia. To jakiekolwiek przedmioty, które miały styczność z relikwią pierwszego stopnia. n 12 13

8 Lewocza Urokliwe miasto Zdjęcia i tekst Jan Jabłoński Przewodnik Tatrzański pomoże. Te słowa spełniły się w 1997 roku, kiedy to papież odwiedził: Zakopane (Wielka Krokiew), Krzeptówki, Ludźmierz. W drodze do Lewoczy odwiedziliśmy Spiski Czwartek. Znajduje się tam kościół p.w. św. Władysława z 1215 roku, z dobudowaną wspaniałą kaplicą gotycką Zapolskich z XV wieku (obecnie świątynią tą opiekują się O. Franciszkanie). W Lewoczy zwiedziliśmy kościół p.w. św. Jakuba z XIV wieku. W prezbiterium znajduje się monumentalny ołtarz gotycki, w kształcie monstrancji. Ołtarz ten, o wysokości 18,62 m, uważany jest za najwyższy ołtarz gotycki na świecie. Autorem tego ołtarza jest Paweł z Lewoczy, który był uczniem Wita Stwosza. To wyjątkowe dzieło wykonane zostało w latach , ale dojrzewało przez kolejne 7 lat (pozłacanie, polichromia). W kościele jest 13 ołtarzy bocznych (późnogotyckich, renesansowych i barokowych). Szczególne wrażenie robi ołtarz Matki Bożej Śnieżnej, ufundowany przez 4 braci Jagiellonów, którzy spotkali się w Lewoczy w 1494 (Władysław król Czech i Węgier, Jan Olbracht król Polski, Zygmunt przyszły król i Fryderyk kandydat do korony). W drodze powrotnej zwiedziliśmy malownicze miasto Kieżmark. Po bogatym w przeżycia dniu, powrotu do Krakowa nie mógł zepsuć widok padającego deszczu. Radosne piosenki, wspomnienia z poprzednich wyjazdów, dały początek planom na nowe wyjazdy szlakiem bł. Jana Pawła II. 15 czerwca, punktualnie o 6.00, pięćdziesięciu dwóch pielgrzymów z Dębnik, wyruszyło na sobotni szlak. Tym razem wędrując śladami bł. Jana Pawła wyjechaliśmy za granicę na Słowację, a konkretnie do Lewoczy na Mariańską Horę. Góra Mariańska wznosi się na wysokość 781 m n.p.m. Tu znajduje się neogotycki kościół p.w. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. 3 lipca 1995 r. miejsce to nawiedził Jan Paweł II. Tam papież odprawił Mszę św. i spotkał się z młodzieżą. Wcześniej w 1984 roku papież Jan Paweł II ustanowił tę świątynię bazyliką mniejszą. W ołtarzu głównym znajduje się figura MB z XV wieku. Kościół zbudowany został w latach r. W czasie pobytu Jana Pawła II w tym miejscu, Ojciec Święty powiedział: Chciałbym stanąć z drugiej strony Tatr. Mam nadzieję, że Matka Boska z Lewoczy na Słowacji w tym 14 15

9 16 17

10 współpracownicy Spotkaliśmy się w Szczyrku Coroczne spotkanie w Szczyrku Współpracowników z Inspektorii krakowskiej odbyło się w dniach 31 maj do 2 czerwca br. Termin ten nie jest przypadkowy, ponieważ po uroczystości Ciała i Krwi Pańskiej (Boże Ciało) jest tzw. długi weekend co umożliwia przybycie na Dni Skupienia większej liczbie osób. Tego roku udział wzięło 62 osoby z Centrów Lokalnych z: Jasła, Rzeszowa, Lublina, Oświęcimia Zasola, Skawy, Krakowa Dębnik, Krakowa Łosiówki, i oczywiście Gospodarze czyli Szczyrk. Hasłem Dni Skupienia SSW było: Miejcie wiarę a zobaczycie cuda. Rozpoczęliśmy Mszą św, w Sanktuarium Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych Królowej Beskidów, po której odbyła się procesja Eucharystyczna, z racji oktawy przy śpiewie Litanii Loretańskiej jako, że był to ostatni dzień miesiąca maja i święto Nawiedzenia NMP. Po posiłku, wysłuchaliśmy dwóch konferencji: 1. Wiara w życiu ks. Jana Bosko wygłoszonej przez Ks. Adama Paszka Delegata Inspektorialnego SSW. 2. Dzieła wielkiego nauczyciela i wychowawcy młodzieży w działalności i charyzmacie salezjańskim wygłosiła pani Maria Kurowska z Jasła. Stanisław Bieda Centrum Lokalne SSW Kraków Dębniki. Nowością ubogacającą konferencje stały się wprowadzenia tzw. echa prowadzone przez Ks. Krzysztofa Rodzinkę na sugestię s. Diany michalitki z Jasła. Otóż Ks. Krzysztof na kanwie wykładu zadawał pytania, aby pobudzić nas do dyskusji a równocześnie był to sprawdzian naszej uwagi. Metoda ta stała się przysłowiowym strzałem w dziesiątkę. Tylu chętnych do zabrania głosu nie widziałem dawno. Na godzinę udaliśmy się do Groty z figurą Niepokalanej i źródełkiem z czystą krystalicznie wodą. Tam tradycyjne Słówko wygłosił Ks. Jubilat Wawrzyniak, urozmaicając go historią tego miejsca, zmianami jakie dokonały się w ostatnich latach, nie oszczędzając w sposób żartobliwy nawet Przełożonych. Odśpiewaliśmy Apel Jasnogórski, odmówiliśmy dziesiątkę Różańca świętego. Nikt nie myślał o udaniu się na spoczynek, lecz wszystko ma swój koniec, dlatego Ks. Dyrektor St. Oskwarek zaintonował znaną piosenkę: Panience na dobranoc. Sobota 1 czerwca Dzień Dziecka świętowaliśmy wszyscy, wszak jesteśmy dziećmi Bożymi. Czas na modlitwy poranne z medytacją po pobudce poprowadził Ks. Krzysztof. Recytowaliśmy Jutrznię z Liturgii Godzin. Szkoda że 18 było mało tekstów. Mszy św. koncelebrowanej przewodniczył i homilię wygłosił ks. Adam Paszek. W trakcie Eucharystii 8 kandydatów do Stowarzyszenia (w tym 2 panie z Krakowa) złożyło Przyrzeczenie i stało się pełnoprawnymi jego członkami. Gratulujemy p. Joli i p. Basi. Po Mszy św. przyszedł czas na następujące konferencje: Miejcie wiarę a zobaczycie czym są cuda wygłoszoną przez panią Janinę Błażej z Rzeszowa, Święty Jan Bosko wizjoner XIX wieku wygłoszoną przez ks. Stanisława Koniora z Rzeszowa, Pobożność Maryjna w życiu ks. Jana Bosko wygłoszoną przez ks. Emila Midurę z Gogołów Jasło, Wiara a cuda w życiu i działalności Ks. Jana Bosko wygłoszoną przez ks. Wojciecha Krawczyka z Krakowa. Po posiłku i rekreacji o godzinie 15-ej spotkaliśmy się w kaplicy, aby odmówić Koronkę do Bożego Miłosierdzia z krótką adoracją Najświętszego Sakramentu. Następnie Ks. Delegat Adam przedstawił kronikę wydarzeń 2012/2013 a mianowicie: Światowy Kongres SSW w Rzymie listopada 2012r., Dzień Skupienia w Opactwie Tynieckim 9. marca br., 19 Przygotowanie do przyjęcia relikwii św. Jana Bosko w Polsce (Kraków Dębniki 2/3 lipca br.), Konsulta Rodziny Salezjańskiej na Jasnej Górze w Częstochowie 27. kwietnia br., Krajowy Kongres SSW we Wrocławiu 29. czerwca br. Przed zakończeniem jakże pięknego dnia uczestniczyliśmy w nabożeństwie ku czci Serca Jezusowego z procesją, na której piszący te słowa został poproszony przez miejscowego pana do niesienia baldachimu, gdyż zabrakło im jednej osoby. Jaki ten świat jest mały! Do tradycji należy wspólna biesiada przy grillowaniu, ze śpiewem, żartami i tańcami, które ze względu na niewielką przestrzeń bardziej przypominały aerobik. Trudno było się rozstać. Czas jednak jest nieubłagany. Ostatnim dniem spotkania była niedziela 2 czerwca. Po modlitwach porannych, na które wszyscy przyszli wypoczęci, udaliśmy się do Sanktuarium,aby uczestniczyć w Mszy św. koncelebrowanej pod przewodnictwem Ks. Inspektora Dariusza Bartochy, który też wygłosił homilię. Jednym z koncelebransów był ks. Wiesław Wilkosz, który z innymi Współbraćmi opiekował się młodzieżą ze szkoły nowohuckiej. Przed obiadem ks. Adam Paszek dokonał podsumowania Dni skupienia i po posiłku rozjechaliśmy się do domów. Do zobaczenia za rok. Muszę w tym miejscu podziękować ks. Adamowi za przewiezienie nas krakusów do Szczyrku i szczęśliwy powrót do Krakowa. Bóg zapłać!

11 Drodzy Siostry i Bracia List pasterski Episkopatu Polski O zagrożeniach naszej wiary W imieniu Komitetu ds. Dialogu z Religiami Niechrześcijańskimi KEP 1. W liście apostolskim Porta fidei, ogłaszającym Rok Wiary, papież Benedykt XVI pisze o głębokim kryzysie wiary, który dotknął wielu ludzi (PF 2). Niewątpliwie o kryzysie takim możemy mówić również w Polsce, której nie omija kryzys cywilizacji zachodniej, a w jego ramach kryzys chrześcijaństwa. Z pewnością u podstaw tego kryzysu leży m.in. powszechny relatywizm, odrzucający istnienie wartości absolutnych i niezmiennych w każdej dziedzinie ludzkiego życia, zwłaszcza zaś na płaszczyźnie moralnej i religijnej. Prowadzić on może do przekonania o równości wszystkich religii czy systemów moralnych oraz do wyborów opartych na zasadach demokratycznych czy na subiektywnym przekonaniu, nie zaś na racjach obiektywnych i metafizycznych czy objawionych, a w konsekwencji do porzucenia chrześcijaństwa. Sprzyja temu dość powszechne dziś, także w naszym kraju, negatywne nastawienie do chrześcijaństwa, a nawet otwarta walka z nim. Nierzadko jednak wyznawca Chrystusa staje w obliczu zagrożeń wiary, z których zdaje sobie sprawę w zbyt małym stopniu, a które ostatecznie także mogą zakończyć się poważnym kryzysem wiary. bp Romuald Kamiński 2. Główne zagrożenie dla chrześcijańskiej wiary stanowią sekty. Społeczna wiedza dotycząca związanego z nimi zagrożenia wciąż jest zbyt mała. Bierze się to m.in. z faktu, że nie wszystkie sekty mają charakter religijnych związków wyznaniowych i często chowają się za szyldami grup realizujących cele inne niż religijno-kultyczne. Tymczasem w Polsce, według niektórych obliczeń, działa ok. 300 sekt, do których należy od 100 do 300 tys. ludzi, a ich wpływom ulegać może nawet ok. 1 mln osób. Z pewnością do nich trafia część spośród kilkunastu tys. osób, które rocznie uznaje się w Polsce za zaginione. Sekty są bez wątpienia problemem nie tylko dla ludzi wierzących, ale także dla struktur władzy państwowej i organów ścigania w Polsce, które w dużym stopniu pozostają bezradne wobec tego zjawiska lub też go nie dostrzegają. Za najbardziej niebezpieczny uznaje się fakt, że wiele sekt działa w Polsce w sposób legalny jako zarejestrowane związki wyznaniowe. O ile proces rejestracji przebiega u nas wyjątkowo łatwo w porównaniu z innymi krajami, o tyle samo wyrejestrowanie związku jest praktycznie niemożliwe. Na temat sekt powiedziano już sporo; co roku, zwłaszcza w okresie przedwakacyjnym, prowadzone są ogólnospołeczne kampanie, uwrażliwiające na ten problem, który jednak mimo to nie zmniejsza się. Zdecydowana większość sekt ma charakter destrukcyjny. Ich ofiarami stają się przede wszystkim ludzie młodzi, zwłaszcza pochodzący z rodzin rozbitych lub patologicznych, niedojrzali emocjonalnie i osobowościowo, naiwni, często bez zdolności do krytycznej oceny rzeczywistości, odczuwający brak miłości i akceptacji, łatwo więc ulegający technikom psychomanipulacyjnym i werbunkowym. W sidła sekt wpadają zarówno ludzie o płytkiej religijności czy religijnie obojętni, jak i podchodzący do religii w sposób emocjonalny, poszukujący nowych i głębszych doznań i przeżyć duchowych. Popularność sekt wiąże się zwykle z kryzysem prawdziwej religii, wykorzystywanym perfekcyjnie przez wzmożoną aktywność misyjną tych grup. Głoszone przez nie hasła mają spektrum znacznie szersze, niż tylko religijne; od satanistycznych przez ezoteryczno- -okultystyczne po terapeutyczne, ekologiczne, charytatywne i inne. Nierzadko działają pod przykrywką wielkich religii Wschodu, jak buddyzm czy hinduizm, ale równie dobrze mogą być aktywne jako szkoły sztuk walki, filozofii czy medytacji wschodnich, ćwiczeń fizycznych, głównie jogi, ośrodki medycyny niekonwencjonalnej, a nawet szkoły języków obcych. Działanie grup destrukcyjnych jest zwykle podobne: wyrwanie wyznawcy z dotychczasowego środowiska, przede wszystkim rodzinnego, pranie mózgu, wykorzystywanie psychiczne, moralne, finansowe, a nawet fizyczne; ubezwłasnowolnienie, demoralizacja. Efektem tego jest totalna destrukcja człowieka, skutkująca trwałym urazem psychicznym. W wymiarze, który można by określić jako religijny, sekta uznaje oferowaną przez siebie drogę zbawienia jako jedyną, przypisuje sobie monopol na prawdę objawioną i na moralność, często o charakterze perwersyjnym czy nawet dewiacyjnym. Sekty o proweniencji dalekowschodniej głoszą idee samozbawienia, rozumianego jako wyzwolenie czy oświecenie, o charakterze naturalistycznym, a więc ostatecznie ateistycznym. W skrajnych przypadkach sekty, głównie o charakterze satanistycznym, wypowiadają walkę chrześcijaństwu, nie stroniąc od bluźnierstw, profanacji i dewastacji, w sferze kultycznej posuwając się nawet do rytualnych zabójstw. 3. Jest także inna sfera duchowych zagrożeń, mogących prowadzić do utraty wiary, a nawet stanowić bramę do sekty. Sferę tę można określić ogólnie mianem okultyzmu, czyli doktryny i praktyki opierających się na tajemnej wiedzy i magicznym działaniu. Wyraża się on dziś w uprawianiu magii, wróżbiarstwa, czarów, astrologii i jasnowidztwa, w organizowaniu seansów spirytystycznych, w wierze w skuteczność amuletów i talizmanów, w opieraniu się na przepowiedniach i horoskopach. Takie praktyki nie są tylko niewinną zabawą; potwierdza to chociażby fakt, że Polacy wydają na nie rocznie ok. 2 mld złotych, co swoją drogą świadczy, iż stoi za nimi potężny biznes, lansujący też określoną modę na tego rodzaju zachowania. Praktyki okultystyczne, których ofiarami są już nie tylko ludzie młodzi, mogą być sferą działania złego ducha i prowadzić do zniewoleń, a nawet opętań, których ilość w Polsce systematycznie rośnie, jak dowodzą tego świadectwa egzorcystów. Motywy, które skłaniają ludzi do zainteresowania okultyzmem i magią, mogą być różne: od zwykłej ciekawości, usiłowania przeniknięcia zasłony przyszłości, pragnienia mocnych wrażeń, poprzez poszukiwanie zdrowia czy odpowiedzi na nurtujące pytania, aż po ewidentną chęć szkodzenia innym i czynienia zła z premedytacją. Niewątpliwie, obok szarlatanów zbijających kapitał na ludzkiej naiwności i ignorancji, mamy tu do czynienia także z grupami czy instytucjami, w tym politycznymi i finansowymi, którym zależy na odciągnięciu człowieka od Chrystusa i Kościoła. To, co tajemnicze, nieznane i pozornie cudowne, łatwo wciąga, zwłaszcza jeżeli wiążą się z tym obietnice powodzenia, szczęścia, 20 21

12 oświecenia czy zdrowia. Prowadzi to do mniej lub bardziej uświadomionego nasączania własnej religii elementami synkretycznymi, obcymi dla niej, stopniowo ją rozwadniając i zamieniając w magię. Szczególnie niebezpieczne i niepokojące jest oswajanie dzieci z okultyzmem. Rynek nasycony jest dziś niezliczoną ilością zabawek, gier, publikacji książkowych przesyconych wątkami fantastycznymi o charakterze nie tylko okultystycznym, ale nawet demonicznym. Przyczynia się to z pewnością do banalizowania zła, oswajania z nim, zacierania granic między dobrem i złem, co może być pierwszym krokiem do zainteresowania niebezpiecznymi praktykami pseudoreligijnymi, a nawet satanizmem. Zarówno bowiem fascynacja złem, jak i lekceważenie go, prowadzić mogą wprost do uzależnienia od niego. 4. Nie chcemy popadać w obsesję zła ani dostrzegać go wszędzie; nie jest też naszym celem określanie jako szatańskie wszystkiego, co wywodzi się spoza kulturowych i religijnych granic chrześcijaństwa; także tego, co wykracza poza zakres nauki Kościoła. Dzieje naszej religii obfitują bowiem w doświadczenia dialogu międzyreligijnego oraz tzw. inkulturacji i akomodacji, tj. przyjmowania do chrześcijaństwa różnych elementów i wartości tkwiących w religiach niechrześcijańskich i w ukształtowanych pod ich wpływem kulturach. Religie te także są wyrazem poszukiwania człowieka przez Boga i Boga przez człowieka; postrzeganie ich jako dzieła czy narzędzia szatana byłoby sprzeczne zarówno z doświadczeniem, jak i z nauką Kościoła, który od Soboru Watykańskiego II dostrzega w nich autentyczne pierwiastki prawdy, dobra i świętości, nawet jeśli dziś jesteśmy świadkami bolesnych zjawisk fanatyzmu religijnego, skutkującego prześladowaniem chrześcijan w wielu częściach świata, szczególnie w krajach Azji i Afryki. Należy wszakże odróżnić religię od powołującej się na nią sekty, co nie dla każdego jest możliwe. Celem naszym jest wezwanie do ostrożności i roztropności; do odpowiedzi na pytanie, czy zawsze jesteśmy w stanie odróżnić człowieka uczciwego od szarlatana, sport od jego filozoficznego czy religijnego zaplecza. Niejeden guru czy cudotwórca, przekonany o własnej wszechmocy, popada w pychę, stając się bardziej z tego powodu narzędziem złego ducha, niż ze względu na wykonywane praktyki. Sytuacja, o której mówimy, nie jest niczym nowym w Kościele. Szczególnie bliską analogię do współczesności znaleźć możemy w chrześcijaństwie pierwszych wieków, które rozwijało się w pogańskim świecie Cesarstwa Rzymskiego, będącego tyglem wszelkiego rodzaju politeistycznych religii, sekt, prądów filozoficznych, misteriów. Tworzyły one złożoną mozaikę wierzeń, przesyconą elementami magii i ezoteryzmu. Chrześcijaństwo nie tylko przetrwało w tych warunkach, zachowując swą integralność w stanie nienaruszonym, ale rozprzestrzeniło się na całe Imperium dzięki wierze swych wyznawców. Jak wówczas, tak i dziś, chrześcijanin staje bowiem wobec wyboru: dobra lub zła, prawdy lub fałszu, Chrystusa lub fikcyjnych bóstw czy nawet złego ducha. Istotą chrześcijaństwa jest wiara w Jezusa Chrystusa jako Wcielonego Boga, który przyniósł ludzkości pełnię Bożej prawdy oraz dokonał dzieła odkupienia i zbawienia ludzi wszystkich czasów. W Nim więc jest pełnia prawdy i pełnia Bożej łaski. On jest jedynym Pośrednikiem między Bogiem i człowiekiem, jedyną Drogą do Ojca; On jest pełnią i wzorem życia religijnego. Wywodząca się od Niego religia, uobecniona w Chrystusowym Kościele, jest religią najdoskonalszą i w pełni zbawczą. Jest więc nie do pogodzenia z chrześcijaństwem szukanie jakiejkolwiek namiastki życia religijnego poza Chrystusem i Kościołem, ponieważ nie da się połączyć Ewangelii z tajemną pseudowiedzą, sakramentalnej działalności Kościoła z magią, wiary w zmartwychwstanie z wiarą w reinkarnację. Takie zachowanie nie ma nic wspólnego z chrześcijaństwem i de facto stawia człowieka poza Kościołem. Chrześcijanin, kierując się wskazaniami własnej wiary, zdecydowanie odrzuca wszystko, co jest z nią sprzeczne lub co jej zagraża. Katechizm Kościoła Katolickiego stwierdza jednoznacznie: Należy odrzucić wszystkie formy wróżbiarstwa: odwoływanie się do Szatana lub demonów, przywoływanie zmarłych lub inne praktyki mające rzekomo odsłaniać przyszłość (Por. Pwt 18,10; Jr 29, 8). Korzystanie z horoskopów, astrologia, chiromancja, wyjaśnianie przepowiedni i wróżb, zjawiska jasnowidztwa, posługiwanie się medium są przejawami chęci panowania nad czasem, nad historią i wreszcie nad ludźmi, a jednocześnie pragnieniem zjednania sobie ukrytych mocy. Praktyki te są sprzeczne ze czcią i szacunkiem połączonym z miłującą bojaźnią które należą się jedynie Bogu. Wszystkie praktyki magii lub czarów, przez które dąży się do pozyskania tajemnych sił, by posługiwać się nimi i osiągać nadnaturalną władzę nad bliźnim nawet w celu zapewnienia mu zdrowia są w poważnej sprzeczności z cnotą religijności. Praktyki te należy potępić tym bardziej wtedy, gdy towarzyszy im intencja zaszkodzenia drugiemu człowiekowi lub uciekanie się do interwencji demonów. Jest również naganne noszenie amuletów. Spirytyzm często pociąga za sobą praktyki wróżbiarskie lub magiczne. Dlatego Kościół upomina wiernych, by wystrzegali się ich ( ). Każdy człowiek jest wolny, także w zakresie swego życia religijnego. Może wybrać Chrystusa lub Go odrzucić; może wybrać Kościół lub sektę. Nie może jednak uniknąć odpowiedzi na pytanie, w imię czego i w zamian za jaką wartość może Chrystusa odrzucić. Chrześcijaństwo ma do zaoferowania daleko więcej niż jakakolwiek inna religia czy sekta, jednak trzeba chcieć je bardziej dogłębnie poznać, by dostrzec ukryte w nim skarby. Uniemożliwiają to powszechne dziś ignorancja, obojętność, znudzenie i rutyna, ale także ludzkie poczucie samowystarczalności i rozumienie wolności jako niezależności od wszystkiego, zwłaszcza zaś od Boga. 5. Gilbert Keith Chesterton pisał: Kiedy człowiek przestaje wierzyć w Boga, może uwierzyć we wszystko. Rozwojowi opisywanych zagrożeń sprzyja pustka duchowa, będąca efektem powszechnej dziś i programowej laicyzacji i sekularyzacji, deprecjonowania chrześcijaństwa w przestrzeni publicznej, zaniedbań w zakresie wychowania do wiary, dokonującego się w rodzinie, a także niedomagań duszpasterstwa. Ludzie, zwłaszcza młodzi, łudzą się, że w sekcie znajdą to, czego brak im w rodzinie i w Kościele. Sekta chętnie udziela odpowiedzi na pytania, na które nie odpowiadają rodzice czy Kościół. Brak oparcia w rodzinie, brak perspektyw, oddalenie od Kościoła i życia parafialnego, osłabienie wiary, to sytuacje sprzyjające agresywnej aktywności sekt. Najlepszy sposób na uniknięcie wszelkiego rodzaju zagrożeń wiary to właściwie prowadzone duszpasterstwo i wychowanie w rodzinie, formujące dojrzałą i rozumnie uzasadnioną wiarę oraz postawy życiowe oparte na chrześcijańskiej hierarchii wartości. Niezbędne są zarówno propagowanie kompetentnej wiedzy o sektach czy okultyzmie, zwłaszcza na katechizacji, jak i rzeczowa apologia chrześcijaństwa, polegająca nie tylko na obronie przed zarzutami, ale także na racjonalnym uzasadnieniu wiary w Chrystusa oraz na wykazywaniu wartości i wyższości chrześcijaństwa nad innymi religiami. Pomocą służą nam Centra Informacji o Nowych Ruchach Religijnych i Sektach (w tym dominikańskie), a także ośrodki i specjalistyczne poradnie prowadzone w niektórych diecezjach, parafiach czy wspólnotach zakonnych, przygotowane, aby zająć się profesjonalnym poradnictwem i udzielić stosownej pomocy

13 Jubileusz 50-lecia kapłaństwa jest szczególną okazją do dziękowania Bogu za łaski, jakimi nas obdarzył. Razem z moimi kolegami rocznikowymi pragnę dziękować Bogu za ten wielki dar, jaki otrzymałem przez włożenie rąk bpa Karola Wojtyły, wówczas wikariusza kapitulnego. Dziękuję Bogu za parafię makowską, w której jako neoprezbiter uczyłem się bycia sługą Chrystusa; dziękuję za lata posługi u boku wielkiego Metropolity Krakowskiego kard. Karola Wojtyły, a potem przez prawie 27 lat u boku bł. Jana Pawła II. Za wszystko dziękuję miłosiernemu Bogu, który obdarzył mnie łaską życia i kapłaństwa, i tymi myślami chcę podzielić się dziś z całą Archidiecezją Krakowską, do której posłał mnie Ojciec Święty Benedykt XVI 3 czerwca 2005 roku mianując mnie Metropolitą Krakowskim. 1. Dziękujcie Panu, bo jest dobry, bo miłosierdzie Jego trwa na wieki! Te słowa Psalmisty Pańskiego cisną się dziś na usta, gdy myślą powracam do dnia święceń kapłańskich. Dar kapłaństwa, który otrzymałem razem z moimi kolegami rocznikowymi dnia 23 czerwca 1963 roku z rąk List Słowo Metropolity Krakowskiego z okazji 50-lecia kapłaństwa Stanisław kard. Dziwisz Metropolita Krakowski ówczesnego wikariusz kapitulnego, bpa Karola Wojtyły, całkowicie przemienił moje życie czyniąc mnie kapłanem Jezusa Chrystusa. Historia mojego powołania kapłańskiego rozpoczęła się przed wielu laty, w kościele parafialnym w Rabie Wyżnej, gdzie po raz pierwszy usłyszałem w sercu słowa Chrystusa: Pójdź za Mną!. Dziś z perspektywy 50-ciu lat kapłaństwa z wdzięcznością myślę o moich rodzicach, Stanisławie i Zofii, którzy przyjęli mnie na świat, o rodzeństwie i całej parafii w Rabie Wyżnej, gdzie uczyłem się poznawania świata. Dziękuję Bogu za proboszcza, ks. Józefa Polońskiego i księży katechetów, za moich nauczycieli ze szkoły podstawowej w Rabie Wyżnej i w Sieniawie, a także za profesorów z Liceum Ogólnokształcącego w Nowym Targu. Z wdzięcznością pochylam się nad tajemnicą sakramentu kapłaństwa i dziękuję Bogu za ten niezwykły dar, dzięki któremu mogę codziennie stawać przy ołtarzu Chrystusa i wypowiadać Jego słowa: To jest Ciało moje. To jest Krew moja. Dziękuję za każdą Mszę świętą, którą sprawowałem w imieniu Chrystusa, aby karmić Lud Boży pokarmem na życie wieczne. Dziękuję również za sakrament pokuty, mocą którego mogłem wypowiadać w zastępstwie Chrystusa słowa rozgrzeszenia: I ja tobie odpuszczam grzechy w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. 2. Moje podziękowanie kieruję przede wszystkim do Kościoła Krakowskiego, który zrodził mnie do kapłaństwa przyjmując w 1957 roku do Seminarium Duchownego i przygotował mnie do przyjęcia święceń kapłańskich. Myślę z wdzięcznością o moich profesorach i wychowawcach seminaryjnych, którzy pokoleniom kapłanów przekazywali wiedzę teologiczną razem ze swoim doświadczeniem wiary. Dziękując Bogu za 50 lat kapłaństwa myślę o mojej pierwszej parafii w Makowie Podhalańskim, w której służyłem Chrystusowi i Ludowi Bożemu od 1963 do 1965 roku. Z wdzięcznością myślę o ks. prał. Franciszku Dźwigońskim, kolegach wikariuszach i wiernych, którzy budowali mnie swoją wiarą i przywiązaniem do tradycji. Myślę o dobroci parafian z Makowa i z wiosek tworzących wówczas wielką parafię makowską. Kolejne lata mojego kapłaństwa minęły u boku kard. Karola Wojtyły, którego byłem sekretarzem w Krakowie od 1966 do 1978 roku, do pamiętnego 16 października, kiedy na Placu św. Piotra w Rzymie usłyszałem słowa: Habemus Papam! Prawie 27 lat u boku wielkiego Papieża bł. Jana Pawła II pozwoliło mi patrzeć na tajemnicę Kościoła powszechnego wielkiej wspólnoty Ludu Bożego złączonego jednością wiary i sakramentów pod przewodem Piotra naszych czasów. Służąc Ojcu Świętemu w Rzymie do końca jego dni na ziemi, nigdy nie zapomniałem o Archidiecezji Krakowskiej, która zrodziła mnie do kapłaństwa, i z życzliwością przyjąłem decyzję Benedykta XVI o moim powrocie do Krakowa. 3. Jestem wdzięczny Kościołowi Krakowskiemu, który przed ośmiu laty przyjął mnie jako swojego Pasterza, bym mógł realizować moje kapłańskie posługiwanie jako Biskup Krakowski. Te wspólnie przeżyte lata były naznaczone wielkimi wydarzeniami, które wyznaczały rytm życia wiary Archidiecezji Krakowskiej. Chciałbym wspomnieć proces beatyfikacyjny Jana Pawła II zakończony uroczystą beatyfikacją 1 maja 2011 roku w Rzymie. Wydarzenie to pokazało nam, jak ważny był pontyfikat Jana Pawła II dla Kościoła, dla świata i dla naszej Ojczyzny. W tym czasie rozpoczęliśmy budowę Centrum Jana Pawła II Nie lękajcie się! w Krakowie-Łagiewnikach, które będzie przypominać następnym pokoleniem osobę i dzieło bł. Jana Pawła II. W roku 2006 naszą Ojczyznę i Archidiecezję Krakowską odwiedził Ojciec Święty Benedykt XVI. W naszej Archidiecezji nawiedził miejsca związane z osobą Jana Pawła II: Wadowice, Kalwarię Zebrzydowską, Kraków i Oświęcim. 19 czerwca 2009 roku, w odpowiedzi na nasze starania, Stolica Apostolska powołała do istnienia Uniwersytet Papieski Jana Pawła II, nawiązując do tradycji Wydziału Teologicznego istniejącego na Uniwersytecie Jagiellońskim i Papieskiej Akademii Teologicznej, która w czasach komunizmu kontynuowała tradycję wszechnicy jagiellońskiej. We wrześniu 2009 roku Kraków i Oświęcim stały się miejscem spotkania dla pokoju Ludzie i religie, organizowanego przez wspólnotę św. Idziego z Rzymu. Jest to kontynuacja idei spotkań asyskich wielkiego papieża Jana Pawła II. Kolejnym wydarzeniem wpisującym się w historię naszej Archidiecezji był Międzynarodowy Kongres Bożego Miłosierdzia w Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie- -Łagiewnikach w październiku 2011 roku. Po Kongresie rozpoczęła się peregrynacja obrazu Jezusa Miłosiernego i relikwii św. Siostry Faustyny oraz bł. Jana Pawła II Apostołów Bożego Miłosierdzia. Peregrynacja stała się ważnym impulsem dla nowej ewangelizacji w całej Archidiecezji budząc wiarę i postawy miłosierdzia. W ciągu tych ośmiu lat odwiedziłem prawie wszystkie parafie Archidiecezji Krakowskiej

14 Mogłem poznać z bliska życie i wiarę moich braci i sióstr w Chrystusie, niejako dotknąć ich radości i trosk. Dziękuję Księdzu kardynałowi Franciszkowi Macharskiemu i Księżom Biskupom Janowi Zającowi, Janowi Szkodoniowi, Grzegorzowi Rysiowi i Damianowi Muskusowi oraz biskupowi Tadeuszowi Pieronkowi za współpracę i współodpowiedzialność za Kościół Krakowski. Dziękuję wszystkim kapłanom diecezjalnym i zakonnym, siostrom zakonnym i braciom, wszystkim wiernym za wspólne budowanie Królestwa Bożego na ziemi. List Przed nami wielkie wyzwania XXI wieku dawania świadectwa o Chrystusie ukrzyżowanym i zmartwychwstałym, głoszenia Dobrej Nowiny wszystkim ludziom dobrej woli i wskazywania celu naszej ziemskiej pielgrzymki w niebie. Niech bł. Jan Paweł II wspiera nas w tych dążeniach. W tym szczególnym roku wiary proszę o modlitwę, abym nie zawiódł naszego Pana i Mistrza, Jezusa Chrystusa, a dla Diecezji był dobrym pasterzem. Słowo Metropolity Krakowskiego w związku z zakończeniem peregrynacji obrazu Jezusa Miłosiernego w Archidiecezji Krakowskiej Stanisław kard. Dziwisz Metropolita Arcybiskup Krakowski Kraków, 16 czerwca 2013 r dzieci i młodzieży, a także za ludzi chorych i bezrobotnych oraz wszystkich potrzebujących. Owocem tej modlitwy było wiele przeżytych spowiedzi, umocnienie wiary, ożywienie nabożeństwa do Miłosierdzia Bożego, a także podjęcie wielu postanowień, które nadal przynoszą i będą przynosić w przyszłości dobre owoce. Do błogosławionych darów nawiedzenia zaliczamy także wzrost powołań do kapłaństwa w naszej Archidiecezji oraz ożywienie adoracji Najświętszego Sakramentu. W ten święty czas miłosierdzia wpisują się również wielkie wydarzenia ostatnich tygodni, jak beatyfikacja Zofii Czeskiej i Małgorzaty Szewczyk oraz poświęcenie w dzisiejszą niedzielę, kościoła bł. Jana Pawła II w Jego sanktuarium w Łagiewnikach. W związku z kończącym się czasem peregrynacji, serdecznie dziękuję wszystkim duszpasterzom i wspólnotom parafialnym za trud przygotowania nawiedzenia, za czuwanie przy obrazie i relikwiach, za troskę o rozwój nabożeństwa do Bożego Miłosierdzia. Ubogaceni tak wielkimi darami chcemy śpiewać Bogu hymn uwielbienia. Niech wznosi się on z serca każdego wierzącego, każdej rodziny, wszystkich duszpasterzy i wiernych świeckich, wspólnot zakonnych i członków ruchów religijnych. Szczere dziękczynienie, Życzenia jednoczące całą Archidiecezję, jest jednym z najlepszych znaków, że przyjęliśmy ofiarowane nam Boże dary i pragniemy je nadal rozwijać. W trosce o dalszy wzrost duchowy na zakończenie peregrynacji dokonamy aktu zawierzenia Archidiecezji Krakowskiej i całego świata Miłosierdziu Bożemu. Oddani Bogu, chcemy jeszcze gorliwiej przeżywać dalsze tygodnie i miesiące Roku Wiary. Na dzień dziękczynienia i zawierzenia, w sobotę 29 czerwca, zapraszam do katedry na Wawelu przedstawicieli wszystkich parafii. O godz , przed obrazem Jezusa Miłosiernego, przy relikwiach św. Faustyny i bł. Jana Pawła II, będziemy przeżywać uroczystą Eucharystię. Równocześnie proszę, aby w każdej parafii i w każdym kościele rektoralnym odbyło się w tym dniu nabożeństwo dziękczynne i była sprawowana dziękczynna Eucharystia. Powtarzajmy za św. Faustyną: O niepojęte i niezgłębione Miłosierdzie Boże, Kto Cię godnie uwielbić i wysławić może, Największy przymiocie Boga Wszechmocnego, Tyś słodka nadzieja dla człowieka grzesznego (Dzienniczek, 951). Wszystkich polecam opiece Maryi, Matki Miłosierdzia, a także wstawiennictwu tak licznych Świętych, prawdziwych świadków miłosierdzia oraz z serca udzielam pasterskiego błogosławieństwa. Drodzy Bracia i Siostry, 16 października 2011 roku w Archidiecezji Krakowskiej rozpoczęła się peregrynacja obrazu Jezusa Miłosiernego wraz z relikwiami św. Faustyny i bł. Jana Pawła II. Przez minione miesiące przeżywały ją wszystkie wspólnoty parafialne, zakonne i inne. Zakończenie nastąpi 29 czerwca, w Uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła, w katedrze na Wawelu. Peregrynacja w życiu religijnym Archidiecezji Krakowskiej była czasem wielkiej modlitwy, a także refleksji nad tajemnicą miłosierdzia, przeżywanej w czasie rekolekcji lub misji. Modliliśmy się w intencjach parafii i rodzin, Księdzu Czesławowi w Dniu Imienin życzymy aby codzienną kapłańską drogę rozjaśniało obfite błogosławieństwo Boga i nieustanna opieka Jego Świętej Matki Redakcja

15 W dniach 21 i 22 czerwca 2013 r. odbyło się w Wieliczce zebranie plenarne Konferencji Episkopatu Polski. Obradami kierował Przewodniczący Konferencji, abp Józef Michalik. 1. Przed rozpoczęciem zebrania biskupi spotkali się z dziećmi i młodzieżą z Wieliczki na wspólnej modlitwie i udzielili młodym oraz ich nauczycielom i wychowawcom błogosławieństwa na rozpoczynające się wakacje. W kolejnym dniu wzięli udział w poświęceniu Domu dla Ubogich im. Brata Alojzego Kosiby obok klasztoru franciszkanów, w którym Sługa Boży przez 60 lat pełnił posługę kwestarza i opiekuna ubogich. Po zakończeniu obrad, w niedzielę, członkowie Konferencji Episkopatu wzięli udział w poświęceniu sanktuarium bł. Jana Pawła II w Krakowie. Biskupi dziękowali też Bogu za 50 lat kapłaństwa metropolity krakowskiego kard. Stanisława Dziwisza i innych członków Episkopatu. 2. komunikat z 362. Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polskia Biskupi przyjęli nowelizację IV przykazania kościelnego. W miejsce dotychczasowego zapisu, który brzmi: Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w okresach pokuty Wieliczka Kraków, r. powstrzymywać się od udziału w zabawach przyjęto nowe brzmienie: Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w czasie Wielkiego Postu powstrzymywać się od udziału w zabawach. Oznacza to, że okres formalnego zakazu zabaw został ograniczony do Wielkiego Postu. Nie zmienia to jednak w niczym dotychczasowego charakteru każdego piątku jako dnia pokutnego, w którym katolicy powinni modlić się, wykonywać uczynki pobożności i miłości, podejmować akty umartwienia siebie przez wierniejsze wypełnianie własnych obowiązków, zwłaszcza zaś zachowywać wstrzemięźliwość (por. kan ). Wyjątkiem są jedynie przypadające wtedy uroczystości. Jeśli więc w piątek katolik chciałby odstąpić ze słusznej przyczyny od pokutnego przeżywania tego dnia, winien uzyskać odpowiednią dyspensę. 3. Konferencja Episkopatu Polski zatwierdziła tekst deklaracji, która będzie podpisana podczas spotkania abp. Józefa Michalika ze zwierzchnikiem Kościoła Bizantyjsko-Ukraińskiego, abp. Światosławem Szewczukiem, który przybywa pod koniec czerwca do Warszawy. Deklaracja odnosi się do zbrodni wołyńskiej, której 70. rocznicę będziemy wkrótce po tej wizycie przeżywać. Tekst deklaracji, przygotowany w dialogu obu stron, wyrasta z ducha Ewangelii, która wzywa do uznania prawdy i wyznania win, aby wejść na drogę pojednania. Zachęcamy wszystkich do modlitwy za ofiary rzezi wołyńskiej, zwłaszcza w dniu 11 lipca i w poprzedzającą niedzielę. 4. Podczas posiedzenia biskupi z uwagą przyjęli informacje dotyczące nauczania religii w szkole, zwłaszcza w sprawie umożliwienia młodym ludziom zdawania egzaminu z religii na maturze, jeśli wybraliby ten przedmiot jako dodatkowy. Wobec zdecydowanej odmowy ze strony Ministerstwa Edukacji Narodowej biskupi przypominają, że w efekcie prowadzonych od wielu lat rozmów zostały opracowane przez stronę kościelną jasno określone standardy egzaminacyjne dla tego przedmiotu. Przeprowadzono także specjalistyczny pilotaż, znowelizowano podstawę programową nauczania religii tak, aby jej język był przystosowany do języka podstawy programowej kształcenia ogólnego opracowanej przez MEN. Strona kościelna nie kryje zaskoczenia z powodu odmówienia młodym ludziom prawa do zdawania na maturze przedmiotu, którego uczą się wiele lat, otrzymują z niego ocenę na podstawie jawnych kryteriów wiedzy (a nie wiary jak się to często błędnie sugeruje), ocena ta jest wliczana do średniej i widnieje na państwowym dokumencie, jakim jest świadectwo szkolne. Biskupi wyrażają nadzieję, że sprawa wyboru religii na maturze powróci do tematów zespołu wspólnego przedstawicieli strony kościelnej oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej. 5. W związku z nasilającymi się próbami narzucania przez różne podmioty krajowe i zagraniczne demoralizujących treści i metod związanych z edukacją seksualną w przedszkolach i szkołach, biskupi wyrażają swój niepokój i zdecydowany sprzeciw. Zwracają się z apelem do wszystkich wierzących rodziców o czujność w tym względzie. Należy dołożyć wszelkich starań, aby chronić polskie dzieci i młodzież przed demoralizacją. 6. Biskupi zajęli się także sprawami Ruchu Światło-Życie, będącego jednym z najważniejszych katolickich ruchów odnowy w Polsce. Wyrazili życzenie, aby Ruch pozostał jednością, zgodnie z wolą swojego założyciela. Domowy Kościół stanowi rodzinną gałąź tego Ruchu, zgodnie z zapisami zawartymi w Statutach Stowarzyszenia Diakonia Ruchu Światło-Życie zatwierdzonych przez biskupów polskich w roku Biskupi dziękują rodzicom, nauczycielom, katechetom i wychowawcom za całoroczny trud pracy edukacyjnej w szkole. Niech nadchodzące wakacje będą okresem wypoczynku oraz odkrywania Boga w pięknie stworzenia. Na ten czas biskupi błogosławią dzieciom i młodzieży, a zwłaszcza wszystkim udającym się na Światowe Dni Młodzieży w Rio de Janeiro. Podpisali: Pasterze Kościoła katolickiego w Polsce 28 29

16 OŚWIADCZENIE PIELGRZYMKA Oświadczenie Konferencji Episkopatu Polski w sprawie Telewizji Trwam Pasterze Kościoła Katolickiego w Polsce Warszawa, dnia 6 marca 2013 roku Biskupi polscy zgromadzeni w Warszawie na 361. Zebraniu Plenarnym KEP po raz kolejny popierają prośbę fundacji Lux Veritatis do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o przyznanie Telewizji Trwam miejsca na cyfrowym multipleksie. Oczekują tego miliony obywateli naszej Ojczyzny w imię wolności słowa w przekazie medialnym. Stosowne wnioski w tej sprawie przesłane zostały przez sygnatariuszy na ręce Przewodniczącego KRRiT. Oczekują tego wierni Kościoła Katolickiego w Polsce oraz Jego Pasterze w imię prawa i zasad demokratycznego państwa. Telewizja Trwam od 10 lat ofiarnie służy dziełu pogłębiania wiary w Ojczyźnie i poza jej granicami, pełniąc swą posługę ewangelizacyjną. Stanowi także pomoc w odczytywaniu rzeczywistości religijnej, społecznej i informacyjnej naszej Ojczyzny. Odrzucenie przez KRRiT kolejnego wniosku Telewizji Trwam o uzyskanie koncesji na multipleksie oznaczałoby wyraźną dyskryminację wiernych Kościoła Katolickiego w Polsce. Parafialny Oddział AKCJI KATOLICKIEJ przy Parafii św. Stanisława Kostki w Krakowie-Dębnikach serdecznie zaprasza na Pielgrzymkę z Rodziną Radia Maryja Do Częstochowy dnia r wyjazd: 8.00 z placu przed kościołem Zapisów można dokonać w niedziele po Mszach Świętych w Księgarni Parafialnej, Zakrystii lub telefonicznie: koszt wyjazdu: 50 zł 30 31

17 PIELGRZYMKA IZRAEL - JORDANIA Śladami Jezusa i Mojżesza 12 dni - samolotowo-autokarowa TERMIN PIELGRZYMKI 22 kwietnia - 3 maja 2014 roku Pielgrzymka do Ziemi Świętej jest jedyną w swoim rodzaju. To ziemia umiłowana i wybrana przez Boga. Ziemia, gdzie zrodziła się Ewangelia, w której tkwią korzenie naszej wiary. Nawiedzenie sanktuariów związanych z ziemskim życiem Jezusa, Maryi i Apostołów, to powrót do kolebki wiary chrześcijańskiej i rodzącego się Kościoła. To mozaika ludzi wyznających religię mojżeszową, muzułmańską i chrześcijańską. Jest wyrazem solidarności z franciszkanami opiekunami Miejsc Świętych oraz z lokalnym Kościołem w Jerozolimie. 1 dzień: Spotkanie pielgrzymów na lotnisku w Warszawie. Odlot do Tel Awiwu. 2 dzień: Lądowanie w Izraelu. Zakwaterowanie w Nazarecie. Odpoczynek do obiadu. Nazaret. Grota i bazylika Zwiastowania, kościół świętego Józefa. Kana Galilejska odnowienie przyrzeczeń małżeńskich. 3 dzień: Jezioro Galilejskie. Góra Ośmiu Błogosławieństw. Tabgha sanktuarium Prymatu św. Piotra i Cudownego Rozmnożenia Chleba. Kafarnaum Miasto Jezusa. Przepłynięcie statkiem do kibucu Ein Gev. Góra Tabor bazylika Przemienienia Pańskiego. 4 dzień: Przekroczenie granicy izraelsko-jordańskiej. Jerash jedno z najlepiej zachowanych miast z czasów rzymskich. Amman stolica Jordanii. Amfiteatr z czasów rzymskich. Zakwaterowanie w Ammanie. 5 dzień: Betania miejsce chrztu Pańskiego. Góra Nebo miejsce śmierci proroka Mojżesza. Madaba prawosławny kościół św. Jerzego, w którym znajduje się słynna mozaikowa mapa z VI wieku. Zakwaterowanie w Petrze. 6 dzień: Petra. Całodzienne zwiedzanie miasta wykutego w skale: skarbiec, amfiteatr, nekropolia, trybunał i więzienie, klasztor, świątynia skrzydlatych lwów, świątynia Duszary. 7 dzień: Siq al-barid mała Petra. Zakwaterowanie w obozowisku beduińskim w Jabal Rum. Wadi Rum czterogodzinna wycieczka samochodami terenowymi po pustyni. Kolacja w obozowisku beduińskim. 8 dzień: Przekroczenie granicy jordańsko-izraelskiej. Eilat zwiedzanie podwodnego akwarium. Kąpiel w Morzu Martwym. Przejazd przez Pustynię Judzką. Zakwaterowanie w Betlejem. 9 dzień: Pole Pasterzy. Betlejem. Grota i bazylika Narodzenia, Grota Mleczna. Ain Karem. Sanktuarium Nawiedzenia św. Elżbiety i Narodzenia św. Jana Chrzciciela. 10 dzień: Syjon Chrześcijański: Wieczernik, franciszkańska kaplica przy Wieczerniku, kościół Zaśnięcia NMP. Mur Płaczu. Zwiedzanie bazyliki Bożego Grobu. Abu Ghosz jedno z trzech biblijnych Emaus. 11 dzień: Jerozolima. Sanktuaria na Górze Oliwnej: Wniebowstąpienie, Pater Noster, Dominus Flevit, panorama Jerozolimy, Grób Maryi, Ogród Oliwny, bazylika Agonii. kaplica Biczowania i Włożenia Krzyża. Nabożeństwo Drogi Krzyżowej ulicami Starej Jerozolimy. Bazylika Bożego Grobu i Kalwarii. 12 dzień: Odlot do kraju. Lądowanie w Warszawie i zakończenie pielgrzymki. Codziennie odprawiana jest Msza święta Organizatorzy zastrzegają sobie możliwość zmian w programie W Izraelu oprowadza ks. dr Roman Mazur; w Jordanii miejscowy przewodnik Kapłani zabierają albę i białą stułę CENA PIELGRZYMKI 1950 zł i 1320 USD (dopłata za pokój jednoosobowy wynosi 490 USD) Osoby przewlekle chore zobowiązane są do wykupienia dodatkowego ubezpieczenia, którego koszt wynosi 300 zł ORGANIZATORZY ZAPEWNIAJĄ przelot samolotem na trasie Warszawa-Tel Awiw i Tel Awiw-Warszawa, pełne wyżywienie (śniadanie, obiad i kolacja), zakwaterowanie w hotelach (pokoje 2 lub 3 osobowe z łazienką), autokar do dyspozycji grupy, przewodnik po miejscach świętych, wszystkie bilety wstępu, taksówka na Górę Tabor, statek po Jeziorze Galilejskim, wiza jordańska, opłaty przekroczenia granic, ubezpieczenie, przewodnik-śpiewnik, znak grupy, certyfikat pielgrzyma, BLIŻSZE INFORMACJE Fundacja Komisariat Ziemi Świętej ul. Reformacka 4, Kraków tel ; tel. kom biuro czynne: od poniedziałku do piątku

18 wiadomości z życia kościoła w polsce Komunikat Zespołu Ekspertów ds. Bioetycznych Konferencji Episkopatu Polski w sprawie manipulacji informacjami naukowymi dotyczącymi procedury in vitro Wobec pojawiających się tendencyjnych informacji wskazujących na brak negatywnych konsekwencji genetycznych u osób rodzących się w wyniku procedury zapłodnienia pozaustrojowego, jako Zespół Ekspertów ds. Bioetycznych Konferencji Episkopatu Polski, stanowczo stwierdzamy, że osoby formułujące takie tezy wprowadzają w błąd opinię publiczną. Badania naukowe potwierdzają procentowo znaczące występowanie negatywnych zmian u dzieci poczętych metodą zapłodnienia pozaustrojowego. Wskazywane niebezpieczeństwo występowania niepożądanych skutków genetycznych i zdrowotnych, zarówno wobec konkretnych osób, jak i w wymiarze populacyjnym, znajduje potwierdzenie w badaniach klinicznych i eksperymentalnych na modelach biologicznych. Za niedopuszczalne uważamy podawanie oczywistej nieprawdy, jakoby nie istniały rzetelne i wiarygodne opracowania naukowe potwierdzające ten stan rzeczy. W załączeniu do opracowanie: Janusz Kościński na podstawie materiałów z Biura Prasowego KEP oświadczenia przedstawiamy listę wybranych publikacji naukowych dokumentujących przedstawione przez nas fakty. Jednocześnie podkreślamy, że żadne z powyższych stwierdzeń nie może być odczytywane jako przejaw dyskryminacji wobec dzieci urodzonych z in vitro, ani ich rodziców. Podejmowane przez nas wysiłki w przekazywaniu prawdziwych informacji o zapłodnieniu pozaustrojowym wynikają z troski o dobro każdego z dzieci i ich matek oraz prawo do informacji. 1. Zespół Ekspertów KEP ds. Bioetycznych Warszawa, 24 czerwca 2013 r. Wybrane piśmiennictwo: Kallen B,Finnstrom O, Lindam A i wsp. Cancer risk in children and young adults conceived by in vitro fertilization. Pediatrics 2010: 126: 270 Studium obejmuje dużą grupę dzieci urodzonych z zapłodnienia pozaustrojowego (IVF). Za pomocą Szwedzkiego Rejestru Nowotworów dokonano porównania częstości nowotworów w grupie dzieci z IVF oraz z populacją dzieci poczętych w sposób naturalny. W grupie dzieci z IVF zaobserwowano wzrost liczby nowotworów (53 przypadki), przy wartości oczekiwanej-38 przypadków. Reprezentacja poszczególnych nowotworów w grupie dzieci z IVF jest nierównomierna. Na 53 przypadki nowotworów aż 18 w grupie dzieci z IVF stanowią nowotwory krwi, w tym na pierwszym miejscu znalazła się ostra białaczka limfoblastyczna. Autorzy opracowania przedstawili wzrost liczby nowotworów u dzieci urodzonych z zastosowaniem zapłodnienia pozaustrojowego. 2. Moll AC, Imhof SM, Cruysberg JR i wsp. Incidence of retinoblastoma in children born after in vitro fertilization. Lancet 2003; 361: 309 Jest to jedno z pierwszych opracowań naukowych dokumentujących związek przyczynowo-skutkowy jaki zachodzi pomiędzy zapłodnieniem pozaustrojowym (IVF) i nowotworami. Autorzy opracowania wykazali wzrost częstości siatkówczaka (retinoblastoma) w grupie dzieci z IVF w porównaniu z grupą dzieci z populacji ogólnej. 3. Kallen B, Finnstrom O, Nygren KG i wsp. Asthma in Swedish children conceived by in vitro fertilization. Arch Dis. Child. 2013; 98: 92 Jest to nowoczesne (2013 r.) i obszerne studium oparte na wynikach uzyskanych ze Szwedzkiego Rejestru urodzeń (Swedish Medical Birth Register). Opracowanie obejmuje dzieci urodzonych z zastosowaniem zapłodnienia pozaustrojowego (IVF). Autorzy opracowania wykazali wzrost ryzyka wystąpienia astmy u dzieci poczętych z IVF w stosunku do populacji dzieci z populacji ogólnej. Wzrost ryzyka wystąpienia astmy u dzieci z IVF był identyczny dla obu płci. 4. Carson C, Sacker A, Kelly Y i wsp. Asthma in children born after infertility treatment: findings from the UK Millenium Cohort Study. Human Reproduction 2013; 28: 471 Kolejne studium poświęcone częstości występowania astmy u dzieci urodzonych z zastosowaniem procedury zapłodnienia pozaustrojowego. Autorzy opracowania wykazali znaczący wzrost częstości występowania astmy w populacji dzieci urodzonych z zastosowaniem zapłodnienia pozaustrojowego. 5. Ceelen M, van Weissenbruch MM, Vermeiden JP I wsp. Cardiometabolic differences in children born after in vitro fertilization: follow-up study. J Clin Endocrinol Metab 2008; 93(5): Studium dotyczy oceny podstawowych parametrów fizjologicznych (tolerancja glukozy, ciśnienie tętnicze krwi). W pracy dokonano porównania parametrów fizjologicznych w dwóch grupach dzieci i młodzieży. Pierwsza grupa składała się z 225 dzieci i młodzieży poczętych z zastosowaniem procedury IVF. Druga grupa składała się również z 225 dzieci i młodzieży z populacji ogólnej. Dwie grupy zostały skorelowane co do wieku i płci. W grupie dzieci z IVF odnotowano wzrost ciśnienia (skurczowego i rozkurczowego) tętniczego krwi. Podobnie u dzieci z IVF stwierdzono wzrost stężenia glukozy we krwi na czczo. 6. Hansen M, Kurinczuk JJ, BowerC, Webb S. The risk of major birth defects after intracytoplasmic sperm injection and in vitro fertilization. New England Journal of Medicine 2002; 346 (10): Jest to już klasyczne studium naukowe dokumentujące zwiększone ryzyko wystąpienia wrodzonych wad rozwojowych u dzieci narodzonych z zastosowaniem technik IVF i ICSI (intracytoplasmic sperm injection). Autorzy posłużyli się wynikami trzech australijskich rejestrów urodzeń. Okres obserwacji wynosił 12 miesięcy. W grupie dzieci po IVF i ICSI odnotowano dwukrotny wzrost ryzyka tzw

19 dużych wad wrodzonych w porównaniu z grupą dzieci narodzonych z poczęcia naturalnego 7. Kermani RM, Nadaifard L, Nateghi MR i wsp. Congenital anomalies in infants conceived by assisted reproductive techniques. Archives of Iranian Medicine 2012: 15(4): Jest to opracowanie naukowe obejmujące grupę 400 dzieci urodzonych z zastosowaniem IVF w Iranie. Okres obserwacji obejmował 9 miesięcy od urodzenia. W klasyfikacji ujęto wszystkie wady rozwojowe. U 30% dzieci urodzonych z zastosowaniem zapłodnienia pozaustrojowego wystąpiły wady rozwojowe. 8. Tararbit K, Lelong N, Thieulin AC i wsp. The risk for four specific congenital heart defects associated with assisted reproductive techniques: a population-based evaluation. Human Reproduction 2013; 28: W opracowaniu przedstawiono dane dotyczące częstości wrodzonych wad serca rejestrowanych przez Paryski rejestr wad wrodzonych (Paris registry of congenital malformations). Grupa dzieci w rejestrze po IVF obejmowała 1583 osoby, grupa kontrolna obejmowała 4104 osoby. Badaniem objęto cztery rodzaje wrodzonych wad serca. W tej grupie stwierdzono wzrost częstości występowania złożonej wrodzonej wady serca- tetralogii Fallota. Tetralogia Fallota w grupie dzieci po IVF występowała ponad dwukrotnie częściej niż w grupie kontrolnej. 9. Calle A, Fernandez-Gonzalez R, Ramos- -Ibeas P i wsp. Long-term and transgenerational effect of in vitro culture on mouse embryos. Theriogenology 2012; 75(4): Jest to stadium w którym skoncentrowano się na długoterminowych skutkach procedur związanych z in vitro na modelu zwierzęcym. Autorzy przedstawiają rolę mechanizmów epigenetycznych, których zaburzenia nie ograniczają się do jednego pokolenia, lecz przekazywane są kolejnym generacjom. 10. Low and very low birth weight in infants conceived with use of assisted reproductive technology. Schieve LA, Meikle SF, Ferre C, Peterson HB, Jeng G, Wilcox LS. N Engl J Med 2002; 346: Spontaneous embryonic loss after in vitro fertilization with and without intracytoplasmic sperm injection.la Sala GB, Nucera G, Gallinelli A, Nicoli A, Villani MT, Blickstein I.Am J Obstet Gynecol 2004; 191: Spontaneous abortion among pregnancies conceived using assisted reproductive technology in the United States. Schieve LA, Tatham L, Peterson HB, Toner J, Jeng G. Am J Obstet Gynecol 2002; 186: Bleeding and spontaneous abortion after therapy for infertility. Pezeshki K, Feldman J, Stein DE, Lobel SM, Grazi RV. Fertil Steril 2000: 74: Ectopic pregnancy risk with assisted reproductive technology procedures. Clayton HB, Schieve LA, Peterson HB, Jamieson DJ, Reynolds MA, Wright VC. Obstet Gynecol 2006; 107: Natural versus induced twinning and pregnancy outcome: a Dutch nationwide survey of primiparous dizygotic twin deliveries. Lambalk CB, van Hooff M. Fertil Steril 2001; 75: Perinatal outcomes in singletons following in vitro fertilization: a meta-analysis.jackson RA, Gibson KA, Wu YW, Croughan MS. Obstet Gynecol 2004; 103: Increased risk of preterm birth in singleton pregnancies resulting from in vitro fertilization-embryo transfer or gamete intrafallopian transfer: a meta-analysis. McGovern PG, Llorens AJ, Skurnick JH, Weiss G, Goldsmith LT. Fertil Steril 2004; 82: Preterm birth and low birth weight after assisted reproductive technology-related pregnancy in Australia between 1996 and 2000.Wang YA, Sullivan EA, Black D, Dean J, Bryant J, Chapman M. Fertil Steril 2005; 83: Health of children born after ovulation induction. Klemetti R, Sevón T, Gissler M, Hemminki E. Pediatrics 2006; 118: Perinatal outcome among singleton infants conceived through assisted reproductive technology in the United States. Schieve LA, Ferre C, Peterson HB, Macaluso M, Reynolds MA, Wright VC. Obstet Gynecol 2004; 103: Cerebral palsy, autism spectrum disorders, and developmental delay in children born after assisted conception: a systematic review and meta-analysis. Hvidtjørn D, Schieve L, Schendel D, Jacobsson B, Svaerke C, Thorsen P. Arch Pediatr Adolesc Med 2009; 163: Medical and developmental outcome at 1 year for children conceived by intracytoplasmic sperm injection. Bowen JR, Gibson FL, Leslie GI, Saunders DM. Lancet 1998; 351: Hormonal effects in infants conceived by assisted reproductive technology. Rojas-Marcos PM, David R, Kohn B. Pediatrics 2005; 116: Birth defects in children conceived by in vitro fertilization and intracytoplasmic sperm injection: a meta-analysis. Wen J, Jiang J, Ding C, Dai J, Liu Y, Xia Y, Liu J, Hu Z. Fertil Steril 2012; 97: Beckwith-Wiedemann syndrome and assisted reproduction technology (ART).Maher ER, Brueton LA, Bowdin SC, Luharia A, Cooper W, Cole TR, Macdonald F, Sampson JR, Barratt CL, Reik W, Hawkins MM. J Med Genet 2003; 40: In vitro fertilization may increase the risk of Beckwith-Wiedemann syndrome related to the abnormal imprinting of the KCN1OT gene. Gicquel C, Gaston V, Mandelbaum J, Siffroi P, Le Bouc Y. Am J Hum Genet 2003; 72: Another case of imprinting defect in a girl with Angelman syndrome who was conceived by intracytoplasmic semen injection.ørstavik KH, Eiklid K, van der Hagen CB, Spetalen S, Kierulf K, Skjeldal O, Buiting K. Am J Hum Genet 2003; 72: Clinical and molecular genetic features of Beckwith-Wiedemann syndrome associated with assisted reproductive technologies. Lim D, Bowdin SC, Tee L, Kirby GA, Blair E, Fryer A, Lam W, Oley C, Cole T, Brueton LA, Reik W, Macdonald F, Maher ER. Hum Reprod 2009; 24: A review of known imprinting syndromes and their association with assisted reproduction technologies.amor DJ, Halliday J. Hum Reprod 2008; 23: Assisted reproductive technology and placenta-mediated adverse pregnancy outcomes. Sun LM, Walker MC, Cao HL, Yang Q, Duan T, Kingdom JC. Obstet Gynecol 2009; 114: IVF and stillbirth: a prospective follow-up study. Wisborg K, Ingerslev HJ, Henriksen TB. Hum Reprod 2010; 25: The sex ratio of singleton offspring in assisted-conception pregnancies. Luke B, Brown MB, Grainger DA, Baker VL, Ginsburg E, Stern JE; Society for Assisted 36 37

20 Reproductive Technology Writing Group. Fertil Steril 2009; 92: The effect on human sex ratio at birth by assisted reproductive technology (ART) procedures-an assessment of babies born following single embryo transfers, Australia and New Zealand, Dean JH, Chapman MG, Sullivan EA. BJOG 2010; 117: Dom Brata Alojzego Kosiby Biskupi modlili się w drugim dniu zebrania plenarnego przy grobie Sługi Bożego brata Alojzego Kosiby. Poświęcili także Dom dla ubogich w Wieliczce. Dom Brata Alojzego Kosiby w Wieliczce będzie służył potrzebującym. Placówka Caritas Archidiecezji Krakowskiej będzie prowadzić jadłodajnię dla osób o niskich dochodach, posiłki będą dowożone także do domów osób starszych, centrum charytatywne poprowadzi zajęcia psychoruchowe dla niepełnosprawnych i utworzy placówkę dziennego pobytu dla seniorów. Przed budynkiem stoi pomnik patrona Domu brata Alojzego Kosiby. Franciszkanin z Wieliczki, o. Ludwik Krukowski, przekonuje, że postać brata Alojzego powinna być jak najszybciej pokazana całemu światu. Ojciec Święty Franciszek powtarza, że chce mieć Kościół ubogi dla ubogich. To jest idealna postać do pokazania takiego Kościoła mówi. Brat Alojzy był doskonale ubogi, całe swoje życie pokornie służył najbiedniejszym. Oby wzór tego prostego zakonnika, Sługi Bożego Alojzego, przyprowadzał do drugiego człowieka w potrzebie. Żeby z taką energią, z taką radością służyć drugiemu człowiekowi, który oczekuje nas i przede wszystkim naszego serca i dobrych rąk zachęca bp Jan Zając, biskup pomocniczy archidiecezji krakowskiej. Brat Alojzy Kosiba urodził się w 1855 roku. Należał do zakonu oo. Franciszkanów- -Reformatów. Był żywym znakiem miłości Boga i bliźniego, jak nazwał go Jan Paweł II. Przez blisko 50 lat kwestował i zbierał jałmużnę na rzecz ubogich. Podczas kwesty nauczał katechizmu. Oprócz wielkiej dobroci, znany był z pogody ducha i skromności. Zmarł 4 stycznia 1939 roku. Jego szczątki doczesne spoczywają w kaplicy Matki Bożej Łaskawej kościoła pw. św. Franciszka z Asyżu w Wieliczce. Od 1963 roku toczy się jego proces beatyfikacyjny. Paliusze dla metropolitów Metropolita łódzki abp Marek Jędraszewski oraz metropolita wrocławski abp Józef Kupny otrzymają w sobotę, 29 czerwca, paliusze z rąk Ojca Świętego Franciszka. Wśród 34 arcybiskupów metropolitów, którzy w uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła odbiorą z rąk papieża Franciszka paliusze, będzie dwóch polskich biskupów abp Marek Jędraszewski z Łodzi i abp Józef Kupny z Wrocławia. Arcybiskup Marek Jędraszewski został mianowany przez papieża Benedykta XVI metropolitą łódzkim w lipcu 2012 r. Arcybiskup Józef Kupny z kolei został metropolitą wrocławskim z nominacji papieża Franciszka w maju 2013r. Teraz obaj hierarchowie odbiorą z rąk Ojca Świętego paliusze, wręczane metropolitom tradycyjnie w uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Znamienne, że przed laty metropolici z Łodzi i Wrocławia również odbierali paliusze w tym samym dniu 29 czerwca 2004r. papież Jan Paweł II wręczył paliusze arcybiskupom Władysławowi Ziółkowi z Łodzi i Marianowi Gołębiewskiemu z Wrocławia. Paliusz wskazuje na misję pasterską metropolity, symbolizuje owcę, którą niesie na ramionach Dobry Pasterz. Zgodnie z tradycją paliusze tkane są z wełny dwóch owiec, pobłogosławionych przez papieża w liturgiczne wspomnienie św. Agnieszki. Dlaczego warto mówić o przykazaniach! Nowa wersja czwartego przykazania kościelnego utrzymuje zachowanie wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych we wszystkie piątki i Środę Popielcową oraz nakazuje wiernym powstrzymywanie się od udziału w zabawach w okresie Wielkiego Postu. Decyzję taką podjęli biskupi zgromadzeni na 362. zebraniu plenarnym KEP w Wieliczce. Przykazanie zostało uzupełnione tak, by zachowywać wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych i tu nic się nie zmienia a w czasie Wielkiego Postu powstrzymywać się od udziału w zabawach. To jest doprecyzowanie zwracające uwagę na szczególny charakter Wielkiego Postu i jego znaczenia dla chrześcijan wyjaśniał abp Józef Michalik na konferencji prasowej podsumowującej 362. zebranie plenarne KEP w Wieliczce. Przewodniczący KEP dotychczasowe sformułowanie czwartego przykazania uważa za dość ogólne stwierdzenie powodujące niejasności wśród wiernych. Abp Michalik zwrócił uwagę, że częstym problemem były np. piątkowe zabawy dla dzieci. Dziecięca zabawa nie przekracza tego przykazania. Czy mamy więc prawo mnożyć grzechy i nie prostować, lecz komplikować sumienie człowieka? pytał retorycznie przewodniczący KEP. Przyjęta przez KEP wersja czwartego przykazania kościelnego brzmi: Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w czasie Wielkiego Postu powstrzymywać się od udziału w zabawach. Poprzednia brzmiała: Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach

LIST O ZAGROŻENIACH NASZEJ WIARY

LIST O ZAGROŻENIACH NASZEJ WIARY LIST O ZAGROŻENIACH NASZEJ WIARY Drodzy Siostry i Bracia. 1. W liście apostolskim Porta fidei, ogłaszającym Rok Wiary, papież Benedykt XVI pisze o głębokim kryzysie wiary, który dotknął wielu ludzi (PF

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA Papież Franciszek wydał rozporządzenia dotyczące odpustów i sakramentu spowiedzi w Roku Miłosierdzia. Uczynił to w liście do przewodniczącego Papieskiej

Bardziej szczegółowo

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA ZELATOR wrzesień2015 3 VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA Sobota, 3 października, 2015 Niniejszy numer Zelatora ukazuje się głównie ze względu na VI Diecezjalną pielgrzymkę Żywego Różańca do Łagiewnik.

Bardziej szczegółowo

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Na ocenę celującą uczeń: Posiada wiedzę i umiejętności przewidziane na ocenę bardzo dobrym (co najmniej w 90%), a nad to: Samodzielnie i twórczo rozwija własne zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie.

Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie. nr 1 (1) marzec kwiecień 2014 SANKTUARIUM MATKI BOŻEJ FATIMSKIEJ Sosnowiec Zagórze Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie. św. Ojciec

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Adwent 2015 r.... 3 Spotkania na niedziele Adwentu: I Niedziela Adwentu [C]... 4 LITURGIA DOMOWA II Niedziela Adwentu [C]... 6 III Niedziela Adwentu [C]...

Bardziej szczegółowo

Peregrynacja Obrazu "Jezu, ufam Tobie" oraz relikwii Apostołów Miłosierdzia. Wpisany przez ks. Jakub

Peregrynacja Obrazu Jezu, ufam Tobie oraz relikwii Apostołów Miłosierdzia. Wpisany przez ks. Jakub Nasza parafia w dniach 17-18 listopada br. dostąpiła tej szczególnej łaski, jaką było Nawiedzenie Obrazu Jezusa Miłosiernego oraz relikwii dwojga wielkich Apostołów Miłosierdzia - św. s. Faustyny oraz

Bardziej szczegółowo

Nowenna do św. Charbela

Nowenna do św. Charbela Nowenna do św. Charbela Modlitwa do odmawiania każdego dnia O dobry, miłosierny i najukochańszy Boże, z głębi serca, z pokorą wobec Ciebie pragnę moją modlitwą wyrazić wdzięczność za wszystko co otrzymałem

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/w/wp/jan_pawel_ii/homilie/8pl_blonia_18082002.html

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/w/wp/jan_pawel_ii/homilie/8pl_blonia_18082002.html Zakres tematyczny: Podczas powitalnego przemówienia Jana Pawła II na krakowskim lotnisku Balice, w czasie ostatniej Pielgrzymki do Ojczyzny, której główną myślą były słowa: Bóg bogaty w miłosierdzie, najmocniej

Bardziej szczegółowo

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, Szukamy: politycznym i kulturalnym 1. Doświadczenia żywej wiary 2. Uzasadnienia swojej wiary domagają się 3. Wspólnoty

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła.

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. I. Sakramenty 1. Chrzest Co to jest Chrzest Święty? Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. Udzielamy

Bardziej szczegółowo

NABOŻEŃSTWO WSTAWIENNICZE do Świętego Stanisława Kazimierczyka

NABOŻEŃSTWO WSTAWIENNICZE do Świętego Stanisława Kazimierczyka NABOŻEŃSTWO WSTAWIENNICZE do Świętego Stanisława Kazimierczyka Po błogosławieństwie kończącym Mszę św. celebrans i inni kapłani udają się przed relikwiarz świętego Stanisława Kazimierczyka. Wszyscy klękają.

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ CZWARTY Lepsze poznanie Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 4, 1-13 Diabeł kusi Jezusa,

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej

Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej W dniu 13 marca 2015 roku uczestnicy Dziennego Domu Pomocy Społecznej w Krasnymstawie wyjechali

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ DRODZY PARAFIANIE! W dniach od 9 16 marca nasza Wspólnota przeżywać będzie Misje parafialne. Tak jak przed ponad dwoma tysiącami

Bardziej szczegółowo

XXIV Niedziela Zwykła

XXIV Niedziela Zwykła XXIV Niedziela Zwykła Nikt inny jak tylko Pan Bóg wspomaga i prowadzi tych, którzy pragną Mu służyć. Ta droga wymaga ofiary i poświęcenia w pokonywaniu przeciwności. Ten duchowy trening wzmaga odwagę,

Bardziej szczegółowo

Wizytacja ks. bpa Zdzisława. 7 maja 2012. Fortuniaka

Wizytacja ks. bpa Zdzisława. 7 maja 2012. Fortuniaka Wizytacja ks. bpa Zdzisława 7 maja 2012 Fortuniaka Plan wizytacji w parafii Wszystkich Świętych w Tarnowie Podgórnym 7 maja 2012 r. 9.00 Eucharystia z udzieleniem Sakramentu chorych (koncelebracja, Prezbiter

Bardziej szczegółowo

K R Y T E R I A O C E N I A N I A z katechezy w zakresie klasy VI szkoły podstawowej

K R Y T E R I A O C E N I A N I A z katechezy w zakresie klasy VI szkoły podstawowej K R Y T E R I A O C E N I A N I A z katechezy w zakresie klasy VI szkoły podstawowej Kryteria w zakresie oceny niedostatecznej Uczeń : - nie spełnia wymagań koniecznych na ocenę dopuszczającą, - odmawia

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Okres Bożego Narodzenia 2015/16... 3 Spotkania na uroczystości i niedziele Okresu Bożego Narodzenia 2015/16: LITURGIA DOMOWA Uroczystość Bożego Narodzenia

Bardziej szczegółowo

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ Materiały wykorzystywane w przygotowywaniu dziecka do I Spowiedzi i Komunii świętej w Parafii Alwernia DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Triduum Paschalne......5 Wielki Czwartek (5 kwietnia)......5 Droga Krzyżowa (6-7 kwietnia Wielki Piątek, Wielka Sobota)......8 Chrystus zmartwychwstał! (8 kwietnia Niedziela Wielkanocna)....

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi.

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. reprezentuje klasę lub szkołę w parafii lub diecezji, np. poprzez udział w

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II. "Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię!" Jan Paweł II

Jan Paweł II. Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię! Jan Paweł II Jan Paweł II "Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię!" Jan Paweł II Krótkie kalendarium ur. 18 maja 1920 - w Wadowicach 1.11.1946- przyjęcie święceń kapłańskich 4.07. 1958- minowanie na biskupa 16.10.1978-

Bardziej szczegółowo

Nowenna Pompejańska (cz. błagalna)

Nowenna Pompejańska (cz. błagalna) Każdą z dwóch części Nowenny Pompejańskiej odmawiamy przez 27 kolejnych dni. Najpierw część błagalną, a potem część dziękczynną. Źródło: http://pompejanska.rosemaria.pl/. 2014-04-12. Nowenna Pompejańska

Bardziej szczegółowo

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘD PRZYJĘCIA DZIECKA Rodzice: Rodzice: Rodzice: Chrzestni: Drodzy rodzice, jakie imię wybraliście dla swojego dziecka?... O co prosicie Kościół Boży dla? O chrzest. Drodzy

Bardziej szczegółowo

Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE

Spis treści MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE Spis treści Słowo wstępne MARYJNE I HAGIOGRAFICZNE O. ANTONI BOCHM OMI Przygotować drogę Chrystusowi Kazanie odpustowe z okazji Narodzenia Świętego Jana Chrzciciela. 11 O. ANTONI BOCHM OMI Wzór odwagi

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z RELIGII dla klasy szóstej szkoły podstawowej

WYMAGANIA Z RELIGII dla klasy szóstej szkoły podstawowej WYMAGANIA Z RELIGII dla klasy szóstej szkoły podstawowej Ks. Tadeusz Szamara SDB katecheta I. PODSTAWOWE: Na ocenę celującą uczeń: Spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą. Posiada wiedzę i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle

Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle JAN PAWEŁ II Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle pożądanym. Niektórzy zdają się nie interesować

Bardziej szczegółowo

Miłosierdzie Miłosierdzie

Miłosierdzie Miłosierdzie Miłosierdzie Miłosierdzie SP Klasa IV, Temat 57 SP SP Klasa IV, IV, Temat 57 57 SP Klasa IV, Temat 57 Koronka do Miłosierdzia Bożego Na początku odmawia się: Ojcze nasz..., Zdrowaś Maryjo..., Wierzę

Bardziej szczegółowo

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego Jezus do Ludzkości Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego źródło: www.thewarningsecondcoming.com tłumaczenie: www.armiajezusachrystusa.pl Modlitwa Litanii 1 Ochrona

Bardziej szczegółowo

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA Szkoła podstawowa Etap I Klasy I- III Cele katechetyczne: 1. Zachęcanie do aktywnego

Bardziej szczegółowo

REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI

REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI W styczniu 2013 roku wzorem lat ubiegłych w Domu Rekolekcyjnym Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rycerstwa Niepokalanej w Strachocinie rozpoczęły się rekolekcje dla prezesów

Bardziej szczegółowo

RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat "RYTUAŁU RODZINNEGO"

RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat RYTUAŁU RODZINNEGO Rytuał domowy RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat "RYTUAŁU RODZINNEGO" Ocena: Nie ma jeszcze oceny Cena 67,00 zł 67,00 zł Kwota rabatu: Zadaj pytanie o

Bardziej szczegółowo

HOMILIA W CZASIE ŚWIĘCEŃ PREZBITERATU Katedra 9 V 2009 r. Dz 4, 5-12; Ps 84; 2 Kor 4,1-2.5-7; J 10,11-18

HOMILIA W CZASIE ŚWIĘCEŃ PREZBITERATU Katedra 9 V 2009 r. Dz 4, 5-12; Ps 84; 2 Kor 4,1-2.5-7; J 10,11-18 Abp Damian Zimoń Metropolita Katowicki HOMILIA W CZASIE ŚWIĘCEŃ PREZBITERATU Katedra 9 V 2009 r. Dz 4, 5-12; Ps 84; 2 Kor 4,1-2.5-7; J 10,11-18 I. Skąd bierze się powołanie do kapłaństwa? Rodzi się ono

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM. TEMAT Godz. TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY Czas realizacji

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM. TEMAT Godz. TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY Czas realizacji ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM Numer programu : AZ-4-01/10 Tytuł programu: Świadek Chrystusa Numer podręcznika AZ-41-01/10-Wa-1/12 Tytuł podręcznika: Być świadkiem Zmartwychwstałego

Bardziej szczegółowo

K r y t e r i a o c e n i a n i a w klasie II szkoły podstawowej

K r y t e r i a o c e n i a n i a w klasie II szkoły podstawowej K r y t e r i a o c e n i a n i a w klasie II szkoły podstawowej W całym nauczaniu wczesnoszkolnym, a więc także w klasie drugiej traktujemy ocenę jako środek wspierania ucznia, wzmacniania pozytywnej

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

WIDZIELIŚMY PANA. Józef Augustyn SJ. Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty

WIDZIELIŚMY PANA. Józef Augustyn SJ. Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty Józef Augustyn SJ WIDZIELIŚMY PANA Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2013 SPIS TREŚCI WPROWADZENIA DO KONTEMPLACJI

Bardziej szczegółowo

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II W ODDZIALE OKRĘGOWYM W BIAŁYMSTOKU AUGUSTÓW, 4-5 PAŹDZIERNIKA BAZYLIKA NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA, UL. KSIĘDZA SKORUPKI 6 4 października 18:00 Eucharystia

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z RELIGII dla klasy piątej szkoły podstawowej

WYMAGANIA Z RELIGII dla klasy piątej szkoły podstawowej Ks. Tadeusz Szamara SDB katecheta WYMAGANIA Z RELIGII dla klasy piątej szkoły podstawowej I. PODSTAWOWE: Na ocenę celującą uczeń: Spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą. Posiada wiedzę i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

Światowe Dni Młodzieży. Pawłowice Kraków 2016

Światowe Dni Młodzieży. Pawłowice Kraków 2016 Światowe Dni Młodzieży Pawłowice Kraków 2016 Temat ŚDM XXIX Światowy Dzień Młodzieży, 2014 w wymiarze diecezjalnym Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy królestwo niebieskie (Mt 5,3) XXX

Bardziej szczegółowo

Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku

Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku Wybrane wydarzenia z Duszpasterstwa Szpitala nr 2 ul.lwowska w Rzeszowie Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku Przez wiarę Maryja przyjęła słowa Anioła i uwierzyła w zwiastowanie, że stanie się

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 Numer programu AZ-3-02/10 Tytuł programu: Jezus Chrystus Drogą, prawdą i życiem Numer podręcznika AZ -31-02/10-0 Tytuł podręcznika:

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

ZELATOR PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY LIST DZIĘKCZYNNY DLA ZELATORÓW. czerwiec2015

ZELATOR PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY LIST DZIĘKCZYNNY DLA ZELATORÓW. czerwiec2015 ZELATOR czerwiec2015 2 PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY W sobotę, 6 czerwca, odbyła się III Ogólnopolska Pielgrzymka Żywego Różańca do Częstochowy. Według oceny organizatorów uczestniczyło w niej

Bardziej szczegółowo

Tradycja w Rodzinie s. 11. Tradycja w Kościele s. 16

Tradycja w Rodzinie s. 11. Tradycja w Kościele s. 16 Tradycja w Rodzinie s. 11 w n u m e r z e : Tradycja w Kościele s. 16 od redakcji Przygotuj się do Liturgii Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego, 31 marca: I czytanie: Dz 10,34a,37-43; II czytanie: Kol

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI.

WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI. WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI. Przedmiot oceny 1. Cytaty z Pisma św., modlitwy, pieśni 2. Zeszyt przedmioto wy 3. Prace domowe 4. Testy i sprawdziany OCENA celująca

Bardziej szczegółowo

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił?

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dwie rzeczywistości Dobro i zło Inicjatywa królestwa światłości Inicjatywa królestwa światłości Chrześcijanin Zaplecze Zadanie Zaplecze w Bogu Ef. 1, 3-14 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Wielka to łaska, że poprzez świętych obcowanie, możemy uczestniczyć z naszymi błogosławionymi w Eucharystii.

Wielka to łaska, że poprzez świętych obcowanie, możemy uczestniczyć z naszymi błogosławionymi w Eucharystii. 5 czerwiec 1991 roku to dzień wielkiej radości naszego miasta. Bo oto Jan Paweł II nawiedza Białystok. To dzień wielkiej radości wszystkich Sióstr Misjonarek Świętej Rodziny. Bo oto Papież, Jan Paweł II,

Bardziej szczegółowo

Uroczystość św. Jana Bożego Bonifratrzy - 8.03.2016, Iz 58,6-11; 1J 3,13-18; Łk 10,25-37

Uroczystość św. Jana Bożego Bonifratrzy - 8.03.2016, Iz 58,6-11; 1J 3,13-18; Łk 10,25-37 Uroczystość św. Jana Bożego Bonifratrzy - 8.03.2016, Iz 58,6-11; 1J 3,13-18; Łk 10,25-37 Wprowadzenie do Mszy świętej Drodzy Bracia Bonifratrzy! Umiłowani w Chrystusie Bracia i Siostry! Uczestnicy dzisiejszej

Bardziej szczegółowo

Diecezjalna inauguracja kolejnego roku pracy Domowego Kościoła A W S D W S Z C Z E C I N I E 3 1 S I E R P N I A 2 0 1 4

Diecezjalna inauguracja kolejnego roku pracy Domowego Kościoła A W S D W S Z C Z E C I N I E 3 1 S I E R P N I A 2 0 1 4 Diecezjalna inauguracja kolejnego roku pracy Domowego Kościoła A W S D W S Z C Z E C I N I E 3 1 S I E R P N I A 2 0 1 4 ( ) Jesteśmy zapraszani, by odnawiać swe osobiste spotkanie z Jezusem ( ) Inauguracja

Bardziej szczegółowo

Opiekun: Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz. s. Irena Różycka

Opiekun: Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz. s. Irena Różycka Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz Opiekun: s. Irena Różycka ur. 10 czerwca 1902 w Jedlińsku; zm. 2 listopada 1980 w Nałęczowie Sługa Boży Piotr Gołębiowski ur. 10 czerwca

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

W DRODZE DO WIECZERNIKA PRZYJMUJEMY. Poradnik metodyczny do nauki religii dla klasy III szkoły podstawowej

W DRODZE DO WIECZERNIKA PRZYJMUJEMY. Poradnik metodyczny do nauki religii dla klasy III szkoły podstawowej W DRODZE DO WIECZERNIKA PRZYJMUJEMY Pana Jezusa Poradnik metodyczny do nauki religii dla klasy III szkoły podstawowej Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2013 Wprowadzenie do pracy z podręcznikiem do

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

18.00 Msza św. z kazaniem dla wszystkich po Mszy Świętej NAUKA STANOWA DLA KOBIET

18.00 Msza św. z kazaniem dla wszystkich po Mszy Świętej NAUKA STANOWA DLA KOBIET ` PROGRAM MISJI ŚWIĘTYCH Prowadzonych przez Misjonarzy Świętej Rodziny w parafii Trójcy Świętej w Pruszczu w dniach 3-11 października 2009 r Sobota 3 październik Uroczysta Msza Święta z obrzędem wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo Nowenna przed peregrynacją symboli ŚDM które w najbliższym czasie nawiedzą nasze miasto (parafię, dekanat, diecezję), były znakami nadziei dla wszystkich, ukazując zwycięstwo Jezusa nad tym, co przynosi

Bardziej szczegółowo

Religia klasa III. I Modlimy się

Religia klasa III. I Modlimy się Religia klasa III I Modlimy się 1. Nowy rok szkolny czasem pogłębienia przyjaźni z Jezusem wie, że każda katecheza jest spotkaniem z Jezusem wyjaśnia i uzasadnia, co pogłębia naszą przyjaźń z Jezusem 2.

Bardziej szczegółowo

KALENDARIUM. Wydział Katechetyczny Kurii Metropolitalnej w Krakowie. 29 XI Olimpiada Teologii Katolickiej etap szkolny

KALENDARIUM. Wydział Katechetyczny Kurii Metropolitalnej w Krakowie. 29 XI Olimpiada Teologii Katolickiej etap szkolny Wydział Katechetyczny Kurii Metropolitalnej w Krakowie www.katecheza.diecezja.krakow.pl e-mail: katecheza@diecezja.pl tel. +48/ 12/ 628 81 59; +48/ 12/ 628 81 60 KALENDARIUM 29 XI Olimpiada Teologii Katolickiej

Bardziej szczegółowo

M O D L I T W A P O W S Z E C H N A

M O D L I T W A P O W S Z E C H N A M O D L I T W A P O W S Z E C H N A MODLITWA WIERNYCH Jest modlitwą błagalną lud odpowiada na słowo Boże przyjęte z wiarą i zanosi do Boga prośby wykonując wynikającą z chrztu funkcję kapłańską Powinna

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania z religii w zakresie 1 klasy technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty?

Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty? Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty? - *** - Jak odmawiać Koronkę lub Różaniec? Pytanie to może wyda Wam się banalne, ale czy takie jest w rzeczywistości. Wielu ludzi bardzo

Bardziej szczegółowo

Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r.

Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r. Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r. W dniach 25 26 kwietnia odbyły się w naszym domu w Chełmnie rekolekcje dla rodziców sióstr nowicjuszek. Niektórzy rodzice

Bardziej szczegółowo

OBRZĘDY MSZY ŚWIĘTEJ Z LUDEM OBRZĘDY WSTĘPNE

OBRZĘDY MSZY ŚWIĘTEJ Z LUDEM OBRZĘDY WSTĘPNE WEJŚCIE OBRZĘDY MSZY ŚWIĘTEJ Z LUDEM OBRZĘDY WSTĘPNE Kapłan podchodzi do ołtarza i całuje go na znak czci. Następnie może okadzić ołtarz, obchodząc go dookoła. Potem kapłan udaje się na miejsce przewodniczenia.

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka

KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka "Rodzina szkołą trzeźwości" Co to jest KWC? Krucjata Wyzwolenia Człowieka zwana też Dziełem Niepokalanej, Matki Kościoła jest maryjnym ruchem [...], który stoi zdecydowanie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy trzeciej szkoły podstawowej

Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy trzeciej szkoły podstawowej Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy trzeciej szkoły podstawowej Przedmiotowy System Oceniania z religii został opracowany na podstawie Programu Nauczania Religii Rzymskokatolickiej w Przedszkolach

Bardziej szczegółowo

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 LUTY 06 II (n) Koniec przerwy międzysemestralnej. Powrót alumnów do seminarium do godziny 20.00. 07 II (po) Rozpoczęcie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA KLASY I SP Zgodne z programem nauczania nr AZ-1-01/10

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA KLASY I SP Zgodne z programem nauczania nr AZ-1-01/10 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA KLASY I SP Zgodne z programem nauczania nr AZ-1-01/10 Celujący: ze zrozumieniem wykonuje znak krzyża św. samodzielnie odtworzy z pamięci modlitwę Aniele Boży, Zdrowaś

Bardziej szczegółowo

Pieśni ku czci Świętego Jana Pawła II

Pieśni ku czci Świętego Jana Pawła II Pieśni ku czci Świętego Jana Pawła II 2 2. Dobry Pasterzu, Mistrzu i Panie * z serca promienie ślesz miłosierdzia. * Krzyż nas prowadzi, wskazuje szlaki, * ku nowym czasom jak pielgrzym biały. * Ref. 3.

Bardziej szczegółowo

NOWENNA. "Najmocniej działają dzisiaj w świecie ci, którzy promienieją tym Bożym życiem, które noszą w sobie"

NOWENNA. Najmocniej działają dzisiaj w świecie ci, którzy promienieją tym Bożym życiem, które noszą w sobie NOWENNA Za 9 dni ważny a nawet najważniejszy dzień w życiu naszych Nowicjuszek: Ani, Patrycji, Estery, Magdy i Gosi. W ciągu tego czasu oczekiwania chciejmy poddać je pod opiekę Matki Bożej by jako Siostry

Bardziej szczegółowo

Propozycja programu Nawiedzenia Zduny

Propozycja programu Nawiedzenia Zduny Propozycja programu Nawiedzenia Zduny LITURGIA NAWIEDZENIA OBRAZU MATKI BOŻEJ CZĘSTOCHOWSKIEJ 1 Ustawienie procesji (godz.15 55 ) Krzyż i świece 1.......... Feretrony Sztandary Delegacje niosące OBRAZ

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z religii kl. I

Wymagania edukacyjne z religii kl. I Wymagania edukacyjne z religii kl. I Drogi Pierwszoklasisto! Dwa razy w tygodniu będziemy spotykać się na lekcjach katechezy. Na nasze spotkania będziesz przynosił zeszyt w kratkę i podręcznik. Dodatkowo

Bardziej szczegółowo

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE Z RELIGII Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1 Klasa I Ocena Wymagania programowe Uczeń: - potrafi opowiedzieć o patronie kościoła parafialnego

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII dla klasy drugiej Szkoły Podstawowej

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII dla klasy drugiej Szkoły Podstawowej WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII dla klasy drugiej Szkoły Podstawowej ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY lo Bóg mówi do nas 1. Posiada wiedzę 1. Wyjaśnia, dlaczego

Bardziej szczegółowo

M I N I S T R A N C I

M I N I S T R A N C I W s k a z ó w k i p r a k t y c z n e M I N I S T R A N C I M I T R Y I P A S T O R A Ł U O G Ó L N E Z A S A D Y Każdy posługujący w liturgii: pamięta, że uczestniczy w misterium i ma innych do niego

Bardziej szczegółowo

NOWENNA PRZED PEREGRYNACJĄ ZNAKÓW ŚDM W ARCHIDIECEZJI LUBELSKIEJ

NOWENNA PRZED PEREGRYNACJĄ ZNAKÓW ŚDM W ARCHIDIECEZJI LUBELSKIEJ NOWENNA PRZED PEREGRYNACJĄ ZNAKÓW ŚDM W ARCHIDIECEZJI LUBELSKIEJ Czcigodny Księże! Przekazuję na ręce Księdza opracowaną przez młodzież nowennę, która ma być modlitwą przygotowującą do przyjęcia znaków

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA UCZNIÓW KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA UCZNIÓW KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA UCZNIÓW KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ PROGRAM NAUCZANIA POZNAJĘ BOGA I W NIEGO WIERZĘ PODRĘCZNIK JESTEM CHRZEŚCIJANINEM ROZDZIAŁ 1. Żyję w przyjaźni z Jezusem rozumie sens

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej

Kryteria oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej Kryteria oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej Przedmiotowy system oceniania z religii został opracowany na podstawie Programu nauczania religii rzymskokatolickiej w przedszkolach i

Bardziej szczegółowo