Przyjemność walki. O wojnie w grach wideo

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przyjemność walki. O wojnie w grach wideo"

Transkrypt

1 Piotr Sterczewski Przyjemność walki. O wojnie w grach wideo W ostatniej dekadzie w grach wideo dominowały przedstawienia fikcyjnych konfliktów zbrojnych dziejących się współcześnie lub w niedalekiej przyszłości, wypierając wcześniejszą modę na odtwarzanie wydarzeń II wojny światowej. Wyłaniający się z gier obraz wojny jest wynikiem splotu zachodnich ideologii i formalnych wymagań rozrywkowego medium interaktywnego; jest też stale rozdarty między dążeniem do realizmu a ucieczką od polityki. Prawie wszystkie gry wideo oparte są na mechanice konfliktu. Pokonywanie przeciwników jest tego najbardziej ewidentnym przykładem, ale za konflikt można też uznać rozwiązywanie zagadek, zdobywanie punktów, wyścig z czasem i pokonywanie kolejnych przeszkód. Tematyka wojenna związana z uśmiercaniem dużej liczby wrogów - świetnie do takiej mechaniki pasuje.. Z zabijaniem w grach łatwo można więc powiązać silne emocje (strach, chęć obrony), zróżnicowane efekty audiowizualne, istotna jest ponadto symetryczność (przeciwnicy też chcą nas zabić), powtarzalność i związek walki z ruchem i kierunkiem (co łatwo przetłumaczyć na zręcznościową rozgrywkę). Udane połączenie tych elementów wystepuje już w pierwszych tytułach, w których można było unicestwiać elektronicznych przeciwników, jak w Spacewar! (1961, Steve Russell) lub Space Invaders (1978, Midway). Wraz ze wzrostem technicznych możliwości i tematycznej różnorodności gier zaczęli się pojawiać także ludzcy przeciwnicy, a z nimi pierwsze fabularne uzasadnienia interaktywnego zabijania. Wrogi żołnierz jako zombie Pierwsza przyczyna tego, że w shooterach wcielamy się w pojedynczego bohatera, który pokonuje hordy przeciwników, jest zatem mechaniczna. Zrównanie możliwości postaci gracza i jego wrogów zapewne kończyłoby grę boleśnie szybko. Rozwój skryptów sztucznej inteligencji pozwolił przedstawiać towarzyszy broni oddział, czasem nawet całą armię ale to i tak postać gracza zawsze będzie pierwszoplanowa, cyfrowa wojna nigdy nie zostanie wygrana bez jego udziału. Celów do ataku jest wiele, bo od gier akcji wymaga się odpowiedniego tempa; nuda jest w tym gatunku występkiem większym niż brak realizmu. Mnogość i niezróżnicowanie przeciwników ma też ułatwić skoncentrowanie się na podstawowej przyjemności, nieprzerwanej pętli feedbacku: zagrożenie-likwidacja zagrożenia. 1

2 Gdyby ludzie po drugiej stronie celownika posiadali cechy indywidualne, zachowywali się niestandardowo, albo okazywali się czasem niegroźni, mogłoby to wytrącać gracza z poczucia komfortu i słuszności działań takie zabiegi są więc rzadkością w grach wideo. W pewnym sensie najuczciwszymi shooterami są gry o zombie, które w najpełniejszy sposób realizują fantazję o bezproblemowym uzasadnieniu przemocy. Strzelaniny aspirujące do realizmu muszą chcąc nie chcąc wkroczyć w przestrzeń polityki. Sytuacja jest prosta w wypadku gier o II wojnie światowej popkultura przez kilkadziesiąt lat przyzwyczaiła nas do tego, że naziści są dopuszczalnymi celami, przeciwnikami niebudzącymi empatii. Przy produkcjach osadzonych w czasach współczesnych trudniej o takie bezpieczne klisze. Twórcy najczęściej sięgają po środki z repertuaru political fiction, próbując zdekontekstualizować konflikty zbrojne tak mocno, jak to tylko możliwe wciąż jednak zazwyczaj powielając amerykańskocentryczne spojrzenie na świat i wojnę. Przepis na wojnę Jak można wywnioskować z najbardziej popularnych serii shooterów osadzonych w czasach współczesnych Call of Duty: Modern Warfare, Battlefield, Medal of Honor - przepis na grę wojenną jest prosty. Weź bohatera (lub kilku) z zachodniej, zaawansowanej technologicznie armii, najlepiej amerykańskiej. Umieść postaci w jednym ze stereotypowych światowych punktów zapalnych, najlepiej na Bliskim Wschodzie, ale nie podaj nazwy prawdziwego państwa wykorzystaj fakt, że krajów w tamtym regionie jest dużo, przeciętny zachodni odbiorca nie będzie dociekał szczegółów, a żaden konkretny rząd nie będzie protestować (kiedy tę zasadę złamał Battlefield 3 [2011, EA DICE], gdzie w jednej z misji amerykańskie wojska poszukują w Teheranie ukrytych przez radykałów bomb atomowych, irańska Narodowa Fundacja Gier Komputerowych zapowiedziała stworzenie gry Assault on Tel-Aviv, choć nigdy nie zrealizowano tej osobliwej groźby). Następnie wskaż, że władzę w tym kraju przejęli niedawno terroryści, islamscy bojownicy, szalony dyktator lub innego rodzaju radykałowie, jak ultranacjonaliści w przypadku Rosji w fabule serii Call of Duty: Modern Warfare (2007, Infinity Ward). Później wyraźnie przekonaj gracza, dlaczego walczymy najlepiej poprzez pokazanie okrucieństwa przeciwnika, zdradzieckiego ataku na naszych chłopców lub zamachu terrorystycznego (w grach wojennych znane budowle, jak Statua Wolności, Biały Dom, Big Ben czy Wieża Eiffla są niszczone równie często, jak w wysokobudżetowych filmach katastroficznych). Następnie należy wypełnić poziomy gry krwiożerczymi przeciwnikami oraz wyczyścić je z cywilów, którzy mogliby wejść na linię ognia walczącemu 2

3 po słusznej stronie graczowi. Na końcu trzeba przyprawić całość marketingowymi hasłami o realizmie większym niż kiedykolwiek wcześniej. Gra gotowa do podania. Realizm i polityka Realizm jest jednym z największych fetyszy głównego nurtu gier wideo, kategorią chętnie używaną przez graczy, projektantów i specjalistów od reklamy. Ten pęd do realizmu rozumie się jednak głównie na sposób techniczny jako coraz lepszą grafikę, coraz wierniejsze odwzorowanie broni, coraz bardziej plastyczne (czytaj: zniszczalne) otoczenie. Jak jednak zauważa Alexander Galloway w tekście Social Realism in Gaming (http://www.gamestudies.org/0401/galloway/) większości mainstreamowych gier brakuje społecznego realizmu, to znaczy dążenia do odzwierciedlenia stosunków społecznych. Shootery potrafią już świetnie odzworowywać tor lotu pocisku, fizykę niszczenia budynków, pył i rozpryski wody, a jednocześnie pokazują całe miasta bez cywilów, wojny bez uchodźców, politykę bez wewnętrznych sporów, pole walki bez ciężko rannych przeciwników (aby graczowi oszczędzić dylematów, są oni zawsze albo niebezpieczni, albo martwi). Pozbawienie treści potencjalnie kontrowersyjnych, połączone z faktem, że gra wideo sama w sobie jest konstrukcją optymistyczną (prawie zawsze zwycięstwo jest możliwe, a aktywność gracza jest dla niego kluczowa), wspiera interwencjonistyczny dyskurs zachodni, przede wszystkim amerykański: sytuacja się poprawia, kiedy wysyłamy gdzieś nasze dzielne i skuteczne wojsko. Interesującym przypadkiem takiej nieudanej depolityzacji jest najnowsza, niewydana jeszcze odsłona serii Battlefield, czyli Battlefield Hardline (Visceral Games). Zamiast przedstawienia znanych z poprzednich części działań wojennych, tym razem gracze mają wcielać się w nowocześnie uzbrojonych policjantów walczących z potężnym gangiem w Los Angeles. Chociaż mogłoby się wydawać, że to temat bezpieczniejszy niż interwencje wojskowe w innych krajach, opublikowane dotąd materiały gry spotkały się już z krytyką. Chris Plante z serwisu Polygon krytykuje pozytywne przedstawienie zmilitaryzowanej policji i pisze, że tworzenie gry, w której policja może zabijać ludzi tak często jak ich zatrzymywać, jest co najmniej problematyczne. (...) Jesteśmy tak przyzwyczajeni do obrazu policjanta jako domowego żołnierza, że zaczynamy sobie sprzedawać tę fantazję jako rozrywkę: policjanci mogą zachowywać się jak żołnierze i traktować obywateli jak terrorystów (The police aren't an army: the problem with Battlefield Hardline, Dodatkowym kontekstem jest fakt ukazania się artykułu Plante a w czasie trwania kryzysu w Ferguson, gdzie 3

4 demonstracje czarnej ludności cywilnej były tłumione właśnie przez silnie zmilitaryzowaną policję. Trzeba jednak przyznać, że i próby przedstawienia prawdziwych epizodów ze współczesnych wojen spotykają się z oporem. Przekonało się o tym studio Atomic Games, które w 2009 rozpoczęło pracę nad shooterem Six Days in Fallujah. Gra miała przedstawiać wyjątkowo trudny dla amerykańskich wojsk epizod miejskich walk w Faludży w czasie inwazji na Irak. Chociaż projektanci podkreślali zamiar oddania złożoności i powagi ówczesnej sytuacji, zapowiedzi gry wywołały zarzuty o wykorzystywanie tragedii do celów rozrywkowych, także ze strony weteranów i ich rodzin. Wydawca (Konami) wycofał finansowanie i gra nigdy nie została ukończona. Nie wiadomo, czy Six Days in Fallujah naprawdę stanęłoby na wysokości zadania i przełamało płytkie konwencje wojennych shooterów, ale losy tego tytułu świadczą o tym, że gry nie są postrzegane jako równi partnerzy tradycyjnych mediów w podejmowaniu poważnych tematów; zapowiedź filmu lub serialu o podobnych wydarzeniach zapewne nie wywołałaby tak żywiołowej reakcji. Przepraszam, kto dzisiaj jest terrorystą? Fantazja o szlachetnym żołnierzu swój szczyt osiąga natomiast w America s Army ( , United States Army,), sieciowym shooterze, który jest jednocześnie oficjalnym narzędziem rekrutacyjnym amerykańskiej armii. Grę oczywiście reklamuje się jako realistyczną, a sekwencje instruktażowe, zdolności postaci (punkty doświadczenia nazywają się tutaj Honorem ) i dołączone do gry materiały kładą nacisk na etos amerykańskiego żołnierza oraz prawdziwe procedury, których musi on przestrzegać podczas misji bojowej. Jednocześnie dbałość o ideologiczną szczelność doprowadziła twórców America s Army do stworzenia chyba najbardziej ironicznego rozwiązania w historii elektronicznej rozrywki: w grze sieciowej każdy gracz widzi siebie i towarzyszy z drużyny jako amerykańskich żołnierzy, a przeciwników jako terrorystów. Intencją tego zabiegu było oczywiście to, żeby nie dać możliwości grania po stronie wrogów Ameryki; jego wydźwięk jest jednak również taki, że uznanie kogoś za terrorystę jest wyłącznie kwestią aktualnej perspektywy, a role amerykańskich żołnierzy i ich przeciwników są symetryczne i wymienne. Zarówno w growym mainstreamie, jak i (częściej) w niewielkich grach niezależnych pojawiają się interesujące wyłomy w ideologicznych uproszczeniach. Przykłady można znaleźć nawet w samym sercu militarystycznego głównego nurtu, to znaczy w serii Call of Duty. W części zatytułowanej Modern Warfare znajduje się misja Death from Above, gdzie zamieniamy standardową perspektywę żołnierza piechoty na perspektywę operatora samolotowego działa, 4

5 który obserwuje nocne pole walki za pomocą noktowizora i ostrzeliwuje wrogie oddziały. Chociaż kontekstem fabularnym jest tu osłanianie sojuszniczego oddziału otoczonego za liniami wroga, w tej scenie bardzo dobitnie widać asymetrię niektórych praktyk wojennych. Postać sterowana przez gracza pozostaje w pozycji bezpiecznej, zdystansowanej, wręcz bezosobowej (ze względu na sterylny, stechnicyzowany sposób patrzenia przez celownik z noktowizorem), a jednocześnie niesie śmierć żołnierzom wroga, którzy nie mają broni przeciwlotniczej, a w ciemności i bez sprzętu nawet nie widzą atakującego ich samolotu. Scena w dodatku dzieje się w niewielkiej rosyjskiej wiosce, w której w zależności od użytej przez gracza broni w miarę ostrzału kolejne budynki zostają zrównane z ziemią. Część graczy wspomina o poczuciu dyskomfortu przy rozgrywaniu tego poziomu agonistyczna, bezpośrednia walka naziemna na chwilę zmienia się w przeprowadzaną z powietrza zbiorową egzekucję. Stawkę podbija Call of Duty: Modern Warfare 2 z niesławnym poziomem No Russian, gdzie bohater wciela się w amerykańskiego agenta, który infiltruje terrorystyczną organizację i uczestniczy wraz z nią w ataku na moskiewskie lotnisko cywilne. Scena obliczona jest na wywołanie silnego emocjonalnie efektu: terroryści są okrutni, pasażerowie na lotnisku bezskutecznie próbują uciekać, ciężko ranni czołgają się po ziemi, zanim umrą. Cały poziom można pominąć, można też przejść go bez strzelania do cywilów (co zresztą nie zmienia liczby ofiar po prostu zastrzeli je wtedy inny członek oddziału). Sekwencja ta wywołała ogromne (i częściowo zrozumiałe) kontrowersje, choć warto zwrócić uwagę, że jej wydźwięk jest nieco złagodzony kontekstem narracyjnym bohater gracza zostaje pod koniec zamachu zdemaskowany i zastrzelony (a perspektywa gracza przechodzi do innej postaci); umieszczenie agenta w organizacji terrorystycznej okazuje się decyzją szalonego generała-zdrajcy; cały zamach zaś staje się jednym z podstawowych uzasadnień dalszej walki. Jądro ciemności w Dubaju Prawdopodobnie najbardziej nietypową i krytyczną wobec dominujących przedstawień wojny grą w głównym nurcie jest Spec Ops: The Line (2012, Yager), luźna, uwspółcześniona adaptacja Jądra ciemności Josepha Conrada i Czasu apokalipsy (1979, F.F. Coppola). Gracz wchodzi w rolę dowódcy trzyosobowego oddziału Delta Force, który ma za zadanie zbadać sytuację w odciętym od świata przez burzę piaskową Dubaju i skontaktować się ze zbuntowanym pułkownikiem Konradem. Dubaj okazuje się zawiłym polem walki skonfliktowanych amerykańskich stronnictw i miejscem kryzysu humanitarnego. Walker, główny bohater, nie pojmuje sytuacji do końca, ale stara się za wszelką cenę przebić do 5

6 Konrada. Jego narastająca obsesja i błędna ocena wydarzeń doprowadza go do dokonania zbrodni wojennej zrzucenia białego fosforu na obóz wojskowy blokujący przejście w głąb miasta; chwilę po tym gracz przechodzi przez miejsce zrzutu pełne martwych lub umierających żołnierzy i odkrywa grupę cywilów, która również zginęła w ataku. Walker w miarę zbliżania się do miejsca, w którym spodziewa się spotkać Konrada, staje się coraz bardziej nieostrożny, brutalny i niestabilny psychicznie. Niejednoznaczne finałowe sceny pozwalają graczowi wybrać, czy Walker weźmie odpowiedzialność za swoje czyny. Spec Ops: The Line jest grą nietypową z kilku powodów. Przede wszystkim problematyzuje kwestię utożsamiania z bohaterem i obsadza gracza w roli zbrodniarza wojennego; opowiada zasadniczo historię upadku zamiast dominujących w tym medium opowieści o triumfie i pokonywaniu przeciwności; nie unika tematu losu ludności cywilnej podczas wojny; wreszcie, przedstawia skutki udziału w wojnie dla psychiki żołnierzy. Jak przekonuje Brendan Keogh w książce-eseju Killing is Harmless. A Critical Reading of Spec Ops: The Line : Walker może być najbardziej zdrowym psychicznie bohaterem, jakiego kiedykolwiek kontrolowaliśmy w strzelaninie. Przemoc, której się dopuszcza, naprawdę ma na niego wpływ (B. Keogh, Marden 2012, s. 6). Niestety, gra studia Yager nie okazała się komercyjnym sukcesem winić należy nie tyle nadmierną nowatorskość fabularną, co pewne braki w mechanizmach rozgrywki i nietrafione, nadmiernie asekuracyjne decyzje marketingowe. W dwa lata po wydaniu Spec Ops: The Line pozostaje wyjątkowe jako shooter, który obnaża i dekonstruuje konwencje tego gatunku. Jak uczłowieczyć mięso armatnie Także i w innych typach gier wojennych można znaleźć pewne zabiegi krytyczne. W grze taktycznej Cannon Fodder (1993, Sensible Software) przed rozpoczęciem każdej misji widać wzgórze zapełniające się grobami żołnierzy, którzy zginęli pod dowództwem gracza; każdy z nich ma na nagrobku indywidualne imię. Podobny zabieg unaocznienia śmierci w grze, w której wydaje się rozkazy z bezosobowej, zewnętrznej pozycji, ma miejsce w taktycznej grze science fiction Frozen Synapse (2011, Mode 7) mimo utrzymanej w zimnych kolorach cyberpunkowej scenerii i schematycznych przedstawień postaci, w momencie zabicia żołnierza pojawia się na ekranie jaskrawoczerwona, demonstracyjnie organiczna plama krwi. Oryginalne podejście do wojny prezentuje też wydana niedawno Valiant Hearts: The Great War (2014, Ubisoft Montpellier), kreskówkowa gra z gatunku puzzle adventure osadzona w czasach I wojny światowej. Ten okres historyczny jest rzadko pokazywany w 6

7 grach, szczególnie w porównaniu ze znacznie silniej obecną w całej popkulturze II wojną. Valiant Hearts koncentruje się na losach trzech szeregowych żołnierzy, sanitariuszki oraz psa; pokazuje cywilów wcielanych do armii wbrew ich woli, rodziny rozdzielane przez linię frontu, wojnę w okopach i ataki gazowe. Wybór gatunku opartego na zagadkach pozwolił ograniczyć bezpośrednią fizyczną konfrontację z przeciwnikami; gra jest też wypełniona dużą ilością informacji historycznych. Problem Valiant Hearts leży jednak gdzie indziej mimo skupienia się na losach mało znaczących jednostek w jednej z największych wojen w historii, fabuła opiera się na schemacie heroicznym, z głównym wątkiem dotyczącym pościgu za bardzo popkulturowym z ducha niemieckim generałem uciekającym w sterowcu. Gra pozostaje bardzo ciekawą próbą podjęcia oryginalnego tematu, ale kontrast pomiędzy okrutnymi aspektami wojny a przygodową fabułą jest nieco zbyt wyraźny. Gry antywojenne? Być może unikną tego rozdźwięku trzy gry, które są ciągle w produkcji, ale już o nich głośno ze względu na ambicje przełamania mechanicznych i fabularnych konwencji przedstawiania wojny w grach. Pierwszą jest This War of Mine polskiej firmy 11 bit studios, która będzie koncentrować się na walce o przetrwanie grupy cywilów w ogarniętym wojną współczesnym mieście; taka zmiana perspektywy i pozbawienie gracza możliwości wpływu na przebieg walk będzie czymś bezprecedensowym. Drugą jest Sunset studia Tale of Tales, dobrze już znanego z produkcji gier o ambicjach artystycznych. Akcja gry będzie osadzona w Ameryce Łacińskiej na początku lat 70., a jej główną bohaterką stanie się czarnoskóra kobieta przychodząca codziennie sprzątać mieszkanie polityka, który planuje rebelię przeciw dyktatorowi. Tale of Tales deklaruje, że na przekór militarnym grom akcji interesują ich postaci, które nigdy nie mogłyby zostać wojennymi bohaterami, a co najwyżej cywilami-statystami konfliktu. Trzecia z zapowiadanych gier The Sun Also Rises studia Horse Volume ma dotyczyć wojny z terrorem i bazować na relacjach żołnierzy USA oraz obywateli Afganistanu; oryginalny jest też pomysł na rozgrywkę pasywny multiplayer, gdzie decyzje jednych graczy mają się zapisywać i wpływać na wyjściowe warunki dla innych. Trailer sugeruje wysmakowany styl graficzny i raczej refleksyjny ton; nasuwa pewne skojarzenia z wydaną dwa lata temu krótką grą Unmanned (2012, molleindustria) mówiącą o życiu codziennym pilota wojskowego drona. Współczesne gry o wojnie nawiązują wizualnie do najbardziej wpływowych filmów wojennych kamieniami milowymi w sposobie przedstawiania konfliktu były tutaj: Szeregowiec Ryan (1998, S. Spielberg), miniserial Kompania braci (2001) i Helikopter w ogniu 7

8 (2001, R. Scott). Gry jak film lubią też pokazywać wojnę z perspektywy konkretnych bohaterów. Z drugiej strony o ile dość trudno o współczesny film wojenny, który nie byłby jednocześnie filmem antywojennym, w grach wideo jest dokładnie odwrotnie. Koncentracja na aktywności gracza sprawia, że elektroniczna wojna jest w pewnym sensie optymistycznym projektem sytuacją możliwą do wygrania i rozwiązania. Chęć motywowania gracza do działań w obrębie gry sprawia, że zwykle nie jest w interesie twórców wywoływanie nadmiernego dyskomfortu emocjonalnego. Wreszcie prawie nieobecna jest perspektywa ofiary lub cywila, temat wielokrotnie już przepracowany w filmie, ale ledwie przebijający się do gier wideo. Mimo bardzo silnie ustalonych konwencji, przedstawienia wojny w grach podlegają ciągłym zmianom i dyskusjom najbliższe lata powinny pokazać, czy zniuansowana perspektywa oferowana przez gry niezależne nieco rozszczelni jednolity militarystyczny kanon. 8

Prezentacja wyników H1 2013

Prezentacja wyników H1 2013 WYNIKI FINANSOWE Warszawa, 03.09.2013 Prezentacja wyników H1 2013 Agenda Istotne wydarzenia Wyniki finansowe Grupy Alien Rage Enemy Front Lords of the Fallen Pytania i odpowiedzi Istotne wydarzenia Spłata

Bardziej szczegółowo

Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. LEGO Przygoda. gra wideo. autor: Patrick YxU Homa. (c) 2014 GRY-Online S.A.

Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. LEGO Przygoda. gra wideo. autor: Patrick YxU Homa. (c) 2014 GRY-Online S.A. Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry LEGO Przygoda gra wideo autor: Patrick YxU Homa (c) 2014 GRY-Online S.A. Producent Traveller's Tales, Wydawca Warner Bros Interactive Entertainment, Wydawca

Bardziej szczegółowo

Edutainment w edukacji

Edutainment w edukacji Akademia Młodego Ekonomisty Edutainment w edukacji, czyli kiedy zabawa staje się nauką Agnieszka Andrzejczak Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 24 listopada 2009 r. Edutainment w edukacji Agnieszka Andrzejczak

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Podejmując ryzyko reż. Nicole van Kilsdonk

Podejmując ryzyko reż. Nicole van Kilsdonk Podejmując ryzyko reż. Nicole van Kilsdonk MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Być jak bojaźliwy mężczyzna czy podjąć ryzyko? 2. Karta pracy. (str. 5)

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

-2- Jak widać, wydarzenia, o których mowa - podobnie jak wcześniej konflikt w Czeczenii -

-2- Jak widać, wydarzenia, o których mowa - podobnie jak wcześniej konflikt w Czeczenii - CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

instytucji edukacyjnych

instytucji edukacyjnych Turnieje z wykorzystaniem elektronicznych symulatorów dla WINDOWS i ANDROID jako marketingowe narzędzia instytucji edukacyjnych Michel Muszynski Management Business Applied Francja Wprowadzenie Reklamowanie

Bardziej szczegółowo

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Medal of Honor. Warfighter. autor: Piotr Ziuziek Deja

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Medal of Honor. Warfighter. autor: Piotr Ziuziek Deja Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Medal of Honor Warfighter autor: Piotr Ziuziek Deja Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. www.gry-online.pl Producent EA Games, Wydawca

Bardziej szczegółowo

Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ )

Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ ) Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ ) 1. Komedia Jeszcze dalej niż północ przebiła swoją popularnością taki nieśmiertelny

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Call of Juarez: Więzy Krwi

Call of Juarez: Więzy Krwi Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Call of Juarez: Więzy Krwi autor: Łukasz Crash Kendryna (c) 2009 GRY-OnLine S.A. Producent Techland, Wydawca Ubisoft, Wydawca PL Techland Prawa do użytych

Bardziej szczegółowo

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Need for Speed: Undercover. autor: Adam Fandarel Makowski

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Need for Speed: Undercover. autor: Adam Fandarel Makowski Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Need for Speed: Undercover autor: Adam Fandarel Makowski Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. www.gry-online.pl Producent EA Games,

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1. Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA

OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1. Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1 Imię i nazwisko ucznia Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA Współdziałanie z rówieśnikami i osobami dorosłymi. Potrafi odróżnić co jest dobre, a co

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O DZIAŁANIACH WOJENNYCH W AFGANISTANIE I LISTACH ZAWIERAJĄCYCH RZEKOME BAKTERIE WĄGLIKA BS/172/2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O DZIAŁANIACH WOJENNYCH W AFGANISTANIE I LISTACH ZAWIERAJĄCYCH RZEKOME BAKTERIE WĄGLIKA BS/172/2001 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie:

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie: Repozytorium służy do przechowywania plików powstających przy pracy nad projektami we w miarę usystematyzowany sposób. Sam mechanizm repozytorium jest zbliżony do działania systemu plików, czyli składa

Bardziej szczegółowo

Scenariusz podstawa produkcji filmowej. Opracował: dr inż. Piotr Suchomski

Scenariusz podstawa produkcji filmowej. Opracował: dr inż. Piotr Suchomski Scenariusz podstawa produkcji filmowej Opracował: dr inż. Piotr Suchomski Wprowadzenie W procesie produkcji wideofonicznej wyróżniamy dwa wzajemnie ze sobą powiązane i oddziaływujące na siebie wątki tj.

Bardziej szczegółowo

Szkodliwość gier komputerowych.

Szkodliwość gier komputerowych. Szkodliwość gier komputerowych. Są gry elektroniczne stymulujące rozwój intelektualny i emocjonalny dziecka. Lecz równocześnie pojawia się coraz więcej gier, które wywołują przemoc, nadużywanie władzy,

Bardziej szczegółowo

Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM)

Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM) Strona znajduje się w archiwum. Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM) Tworzenie Jednostki rozpoczęto w 1990 roku, wykorzystując najlepsze doświadczenia zagraniczne zwłaszcza Stanów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Call of Duty: Modern Warfare 2. autor: Artur Arxel Justyński. (c) 2009 GRY-OnLine S.A.

Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Call of Duty: Modern Warfare 2. autor: Artur Arxel Justyński. (c) 2009 GRY-OnLine S.A. Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Call of Duty: Modern Warfare 2 autor: Artur Arxel Justyński (c) 2009 GRY-OnLine S.A. Producent Infinity Ward, Wydawca Infinity Ward, Wydawca PL Licomp Empik

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Życie młodych ludzi w państwie Izrael

Życie młodych ludzi w państwie Izrael III SPOTKANIE - Konflikt izraelsko-palestyński na progu XXI wieku Życie młodych ludzi w państwie Izrael 1. Powszechna służba wojskowa kobiet i mężczyzn (rola IDF w społeczeństwie); 2. Aktywność polityczna

Bardziej szczegółowo

NBA Live 2004 Poradnik GRY-OnLine. Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry. NBA Live. autor: Krzysztof Bakterria Mielnik

NBA Live 2004 Poradnik GRY-OnLine. Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry. NBA Live. autor: Krzysztof Bakterria Mielnik Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry NBA Live 2004 autor: Krzysztof Bakterria Mielnik (c) 2002 GRY-OnLine sp. z o.o. Prawa do użytych w tej publikacji tytułów, nazw własnych, zdjęć, znaków towarowych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT MAX-CAREER. Max-career jest częścią projektu Kariera na Maxa. Max-career to gra przeznczona na platformę Facebook

PROJEKT MAX-CAREER. Max-career jest częścią projektu Kariera na Maxa. Max-career to gra przeznczona na platformę Facebook 1 PROJEKT MAX-CAREER Max-career jest częścią projektu Kariera na Maxa Max-career to gra przeznczona na platformę Facebook Gra została zaprojektowana jako forma edutainment Edutainment w przypadku gry to

Bardziej szczegółowo

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6 klasy - Ocena Gramatyka i słownictwo uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie z łatwością buduje spójne zdania proste i złożone, poprawne pod względem gramatycznym i logicznym

Bardziej szczegółowo

Gry komputerowe jako przykład edukacji, komunikacji i promocji poprzez rozrywkę interaktywną zastosowanie w administracji publicznej

Gry komputerowe jako przykład edukacji, komunikacji i promocji poprzez rozrywkę interaktywną zastosowanie w administracji publicznej Gry komputerowe jako przykład edukacji, komunikacji i promocji poprzez rozrywkę interaktywną zastosowanie w administracji publicznej Agnieszka Jezierska (KSAP) Michał Markocki (MAiC) Płock 25.04.2012 Gra

Bardziej szczegółowo

Grafika komputerowa i wizualizacja

Grafika komputerowa i wizualizacja Grafika komputerowa i wizualizacja Radosław Mantiuk ( rmantiuk@wi.zut.edu.pl, p. 315 WI2) http://rmantiuk.zut.edu.pl Katedra Systemów Multimedialnych Wydział Informatyki, Zachodniopomorski Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):...

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Kwestionariusz AQ wersja dla młodzieży 12-15 lat Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Płeć osoby wypełniającej kwestionariusz:... Wiek:... Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

Zmiany w naukach wojskowych (o obronności) a opracowanie zasobów bibliotecznych. Grzegorz Kolek Biblioteka Główna Akademii Obrony Narodowej

Zmiany w naukach wojskowych (o obronności) a opracowanie zasobów bibliotecznych. Grzegorz Kolek Biblioteka Główna Akademii Obrony Narodowej Zmiany w naukach wojskowych (o obronności) a opracowanie zasobów bibliotecznych Grzegorz Kolek Biblioteka Główna Akademii Obrony Narodowej Układ wystąpienia Zmiany w nazewnictwie Ewolucja nauk wojskowych

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO Warszawa, dnia 9 stycznia 2013 r. KANCELARIA SENATU BIURO KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ DZIAŁ PETYCJI I KORESPONDENCJI BKS/DPK-134/27609/13 EK Nr: 27609 Data wpływu 12 listopada 2012 r. Data sporządzenia informacji

Bardziej szczegółowo

Omahaha dla każdego (4/4)

Omahaha dla każdego (4/4) Omahaha dla każdego (4/4) Prezentacja: 1. Bet sizing 2. Preflop 3bet 3. Float 4. Check-raise 5. Bluff-raise Rozgrywka: Gra: PLO SH Blinds: 0.10/0.25 Sieć: Full Tilt Poker Liczba stołów: 3 Stoły: 100bb

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2014 NR 22/2014 POLACY O ROZWOJU SYTUACJI NA UKRAINIE

Warszawa, luty 2014 NR 22/2014 POLACY O ROZWOJU SYTUACJI NA UKRAINIE Warszawa, luty 2014 NR 22/2014 POLACY O ROZWOJU SYTUACJI NA UKRAINIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą!

Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą! Organizacja Organizator imprez firmowych Atrakcji Atrakcje przy obozie Games Academy organizuje profesjonalna firma outdoorowa Paint Force, która na co dzień zajmuje się Organizacja imprezami integracyjnymi.

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Gra w utratę kontroli. Słaba podmiotowość, kwestionowanie racjonalności i problematyzowanie utożsamienia w narracyjnych grach komputerowych

Gra w utratę kontroli. Słaba podmiotowość, kwestionowanie racjonalności i problematyzowanie utożsamienia w narracyjnych grach komputerowych Piotr Sterczewski Uniwersytet Jagielloński Gra w utratę kontroli. Słaba podmiotowość, kwestionowanie racjonalności i problematyzowanie utożsamienia w narracyjnych grach komputerowych Gry komputerowe to

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat. 20-25 października 2004

Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat. 20-25 października 2004 Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat 20-25 października 2004 1 Podsumowanie 2 Podsumowanie (1) Zdecydowana większość badanych (91%)

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM

Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

Polskie kino w opinii Internautów. wyniki badań bezpośrednich

Polskie kino w opinii Internautów. wyniki badań bezpośrednich Polskie kino w opinii Internautów wyniki badań bezpośrednich Zakres i częstotliwość oglądania polskich filmów Badani są bardzo aktywnymi uczestnikami życia kulturalnego. Niemal 60% badanych było w ciągu

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia psychospołeczne

Zagrożenia psychospołeczne Zagrożenia psychospołeczne 1. Wstęp Zarządzanie stresem nie jest dla pracodawców jedynie obowiązkiem moralnym i dobrą inwestycją, jest to wymóg prawny określony w dyrektywie ramowej 89 /391/EWG 3 2. Przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywanie efektów uczniowskiej pracy do ewaluacji uczenia się. Czy to, co się dzieje na zajęciach artystycznych może się zdarzyć w całej szkole?

Wykorzystywanie efektów uczniowskiej pracy do ewaluacji uczenia się. Czy to, co się dzieje na zajęciach artystycznych może się zdarzyć w całej szkole? Wykorzystywanie efektów uczniowskiej pracy do ewaluacji uczenia się. Czy to, co się dzieje na zajęciach artystycznych może się zdarzyć w całej szkole? Chris Willis Świetne zajęcia artystyczne Uczniowie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Raport miesiąca - Polacy o uwarunkowaniach efektywności w pracy i podnoszeniu kompetencji w zatrudnieniu

Raport miesiąca - Polacy o uwarunkowaniach efektywności w pracy i podnoszeniu kompetencji w zatrudnieniu Raport miesiąca - Polacy o uwarunkowaniach efektywności w pracy i podnoszeniu kompetencji w zatrudnieniu Badania Zielonej Linii przeprowadzone w miesiącach wakacyjnych dotyczyły uwarunkowao efektywności

Bardziej szczegółowo

Kobiety w telewizyjnej kampanii wyborczej Wybory parlamentarne 2011. Emilia Rekosz (Uniwersytet Warszawski)

Kobiety w telewizyjnej kampanii wyborczej Wybory parlamentarne 2011. Emilia Rekosz (Uniwersytet Warszawski) Kobiety w telewizyjnej kampanii wyborczej Wybory parlamentarne 2011 Emilia Rekosz (Uniwersytet Warszawski) Plan prezentacji Charakterystyka materiału źródłowego Charakterystyka spotu Sposób analizy danych

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP CHARAKTERYSTYKA STANÓW W GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH Zbigniew FILIP 2 3 Konflikt na Ukrainie Ofiary wśród żołnierzy biorących udział w konflikcie: ok. 50.000 Ofiary wśród ludności

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. The Sims 2: Osiedlowe życie. autor: Jacek Stranger Hałas. (c) 2008 GRY-OnLine S.A.

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. The Sims 2: Osiedlowe życie. autor: Jacek Stranger Hałas. (c) 2008 GRY-OnLine S.A. Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry The Sims 2: Osiedlowe życie autor: Jacek Stranger Hałas (c) 2008 GRY-OnLine S.A. Producent EA Games, Wydawca Electronic Arts Inc., Wydawca PL Electronic Arts

Bardziej szczegółowo

Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Spec Ops. The Line. autorzy: Jacek Stranger Hałas i Elrond

Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Spec Ops. The Line. autorzy: Jacek Stranger Hałas i Elrond Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Spec Ops The Line autorzy: Jacek Stranger Hałas i Elrond Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. www.gry-online.pl Producent Yager

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy Raport z badania sierpień 2013 r. O badaniu Media społecznościowe powoli zmieniają organizacje. Nie dzieje się to tak szybko, jak się spodziewano kilka lat

Bardziej szczegółowo

Wybierz zdrowie i wolność

Wybierz zdrowie i wolność O przedsięwzięciu Program profilaktyki uzależnień Wybierz zdrowie i wolność Niniejszy program stanowi wypadkową zdobytej na szkoleniach wiedzy i doświadczeń własnych autorki, które przyniosło kilkanaście

Bardziej szczegółowo

GRY Z DRESZCZYKIEM EMOCJI

GRY Z DRESZCZYKIEM EMOCJI SALON GIER Dokument ten nie stanowi oferty handlowej w rozumieniu prawa, a jedynie wstęp do negocjacji. Treść niniejszego dokumentu jest własnością intelektualną firmy Sigma Event i jako taka podlega pełnej

Bardziej szczegółowo

Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Beyond Dwie Dusze. autor: Michał kwiść Chwistek. (c) 2013 GRY-Online S.A.

Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Beyond Dwie Dusze. autor: Michał kwiść Chwistek. (c) 2013 GRY-Online S.A. Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Beyond Dwie Dusze autor: Michał kwiść Chwistek (c) 2013 GRY-Online S.A. Producent Quantic Dream, Wydawca Sony Computer Entertainment, Wydawca PL Sony Computer

Bardziej szczegółowo

CO MOZ NA WYCISNA C Z SAMOOBSŁUGI CZYLI SPRZEDAZ W KANAŁACH SELF CARE? Bartosz Szkudlarek

CO MOZ NA WYCISNA C Z SAMOOBSŁUGI CZYLI SPRZEDAZ W KANAŁACH SELF CARE? Bartosz Szkudlarek CO MOZ NA WYCISNA C Z SAMOOBSŁUGI CZYLI SPRZEDAZ W KANAŁACH SELF CARE? Bartosz Szkudlarek Self Care, Big Data i sprzedaż 2 Czym jest Self Care? Aplikacja Self Care pozwala użytkownikom na obsługę swojego

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO Cel kształcenia Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej oraz poznanie zadań

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Battlefield 3. (singleplayer i kooperacja) autor: Piotr "MaxiM" Kulka

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Battlefield 3. (singleplayer i kooperacja) autor: Piotr MaxiM Kulka Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Battlefield 3 (singleplayer i kooperacja) autor: Piotr "MaxiM" Kulka Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. www.gry-online.pl Producent

Bardziej szczegółowo

Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska.

Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska. Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska. Czy Pana zdaniem polskie spółki powinny się obawiać wrogich przejęć w najbliższym czasie? Uważam,

Bardziej szczegółowo

AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW

AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW Warszawa, luty 2004 r. W sondażu OBOP z 5-8 lutego 2004 r. okazało się, że: 80%. badanych uznało sprawę amerykańskich wiz dla Polaków za sprawę ważną dla Polski, zaś 39% -

Bardziej szczegółowo

Systemy gry obronnej w koszykówce AUTOR: ZBIGNIEW WILMIŃSKI

Systemy gry obronnej w koszykówce AUTOR: ZBIGNIEW WILMIŃSKI Systemy gry obronnej w koszykówce AUTOR: ZBIGNIEW WILMIŃSKI Gra w obronie uważana jest za trudna i niewdzięczną, a przecież jest tak ważną, comożna uzasadnić słowami - koszykówka zaczyna się w obronie.

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA THE FARM 51 GROUP SA PODSUMOWANIE ROKU 2013 PREZENTACJA NOWEJ GRY GET EVEN

KONFERENCJA THE FARM 51 GROUP SA PODSUMOWANIE ROKU 2013 PREZENTACJA NOWEJ GRY GET EVEN KONFERENCJA THE FARM 51 GROUP SA PODSUMOWANIE ROKU 2013 PREZENTACJA NOWEJ GRY GET EVEN The Farm 51 Fakty The Farm 51 to studio specjalizujące się w grach na konsole, PC, oraz urządzenia mobilne. Strategia

Bardziej szczegółowo

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Wiele osób marzy o własnym biznesie... Ale często brak im odwagi na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

Konflikty zbrojne na świecie

Konflikty zbrojne na świecie Informacja o badaniu W świetle niedawnej sytuacji politycznej, dotyczącej prawdopodobieństwa interwencji Stanów Zjednoczonych w Syrii, TNS Polska postanowił zapytać Polaków, jak według nich powinna się

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOEUROPEJSKI SYSTEM KLASYFIKACJI GIER PEGI (PAN EUROPEAN GAMES INFORMATION)

OGÓLNOEUROPEJSKI SYSTEM KLASYFIKACJI GIER PEGI (PAN EUROPEAN GAMES INFORMATION) Załącznik nr 3 do Regulaminu korzystania z konsoli Xbox 360 z Kinectem i gier interaktywnych znajdujących się w zbiorach Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Marii Kozaczkowej w Dąbrowie Tarnowskiej OGÓLNOEUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu. Etyka kompromisu Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.pl 20.IX.2013 Struktura problemu Ład społeczny Konflikt Kompromis Ład

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników ankiety p.t. KOMPUTERY I ICH ZAGROŻENIA przeprowadzonej wśród uczniów klas młodszych (I III)

Analiza wyników ankiety p.t. KOMPUTERY I ICH ZAGROŻENIA przeprowadzonej wśród uczniów klas młodszych (I III) Analiza wyników ankiety p.t. KOMPUTERY I ICH ZAGROŻENIA przeprowadzonej wśród uczniów klas młodszych (I III) opracowały: mgr Agnieszka Kicman mgr Danuta Wiatr 2 Spis treści : 1.Wstęp... 3 2.Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Wyniki ankiety na temat korzystania dzieci klas 4-6 z Internetu. Wyniki badań

Wyniki ankiety na temat korzystania dzieci klas 4-6 z Internetu. Wyniki badań Wyniki ankiety na temat korzystania dzieci klas 4-6 z Internetu Przeprowadzenie ankiety miało na celu pogłębienie wiedzy nauczycielom, rodzicom oraz uczniom na temat ryzykownych zachowań dzieci korzystających

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które 1. Gdyby miał P. urządzać mieszkanie, to czy byłoby dla P. wzorem [ANKIETER odczytuje wszystkie opcje, respondent przy każdej z nich odpowiada tak/nie, rotacja] 1.1 To, jak wyglądają mieszkania w serialach,

Bardziej szczegółowo

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r.

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Szanowni Państwo, Z przyjemnością witam przedstawicieli polskich władz i sił zbrojnych obu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 54/2014 O SYTUACJI NA UKRAINIE PRZED AKCJAMI SEPARATYSTÓW NA WSCHODZIE

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 54/2014 O SYTUACJI NA UKRAINIE PRZED AKCJAMI SEPARATYSTÓW NA WSCHODZIE Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 54/2014 O SYTUACJI NA UKRAINIE PRZED AKCJAMI SEPARATYSTÓW NA WSCHODZIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Polacy podczas I wojny światowej

Polacy podczas I wojny światowej Polacy podczas I wojny światowej 1. Orientacje polityczne Polaków przed rokiem 1914 Orientacja proaustriacka (koncepcja austropolska) Szansa to unia z Austrią, a największym wrogiem Rosja 1908 r. we Lwowie

Bardziej szczegółowo

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Komputer sam w sobie nie jest zły. To ludzie czynią go niebezpiecznym! Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Nie wysyłaj swoich zdjęć

Bardziej szczegółowo

Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną?

Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną? MEDIACJE Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną? Konflikt to rozbieżność interesów lub przekonań stron. Ich dążenia nie mogą być zrealizowane równocześnie. Konflikt pojawia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 22/2014. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku

UCHWAŁA NR 22/2014. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku UCHWAŁA NR 22/2014 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku w sprawie: określenia dodatkowych efektów kształcenia dla kandydatów na żołnierzy zawodowych dla

Bardziej szczegółowo

Omówienie i podsumowanie wyników ankiety

Omówienie i podsumowanie wyników ankiety Omówienie i podsumowanie wyników ankiety W maju 27 roku na terenie Szkoły Podstawowej w Markowej przeprowadziłam w klasach III VI ankietę dotyczącą księgozbioru biblioteki oraz zainteresowań czytelniczych

Bardziej szczegółowo

RASIZM DYSKRYMINACJA RASOWA. Magdalena Syryca

RASIZM DYSKRYMINACJA RASOWA. Magdalena Syryca RASIZM DYSKRYMINACJA RASOWA Magdalena Syryca Rasizm, dyskryminacja rasowa zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Przetrwanie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do praktyki pedagogicznej, - edukacja wczesnoszkolna (klasa I) lub przedszkolna (trzylatki)

Instrukcja do praktyki pedagogicznej, - edukacja wczesnoszkolna (klasa I) lub przedszkolna (trzylatki) Instytut Pedagogiki - 53-611 Wrocław, ul. Strzegomska 55, tel. (0-71) 356-15-40, 41, e-mail: iped@dsw.edu.pl Instrukcja do praktyki pedagogicznej, - edukacja wczesnoszkolna (klasa I) lub przedszkolna (trzylatki)

Bardziej szczegółowo

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO Szkolnictwo wyższe - przemiany lat 90-tych Spektakularny boom edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Comiesięczne spotkania dla wszystkich zainteresowanych historią najnowszą

Comiesięczne spotkania dla wszystkich zainteresowanych historią najnowszą Przystanek Historia Źródło: http://przystanekhistoria.ipn.gov.pl/ph/imprezy-otwarte/4430,imprezy-otwarte.html Wygenerowano: Niedziela, 31 stycznia 2016, 22:39 Imprezy otwarte Comiesięczne spotkania dla

Bardziej szczegółowo

Mediacje. Sztuka porozumienia. Mediacja gospodarcza jako nowa metoda skutecznego rozwiązywania konfliktów

Mediacje. Sztuka porozumienia. Mediacja gospodarcza jako nowa metoda skutecznego rozwiązywania konfliktów Mediacje Sztuka porozumienia Mediacja gospodarcza jako nowa metoda skutecznego rozwiązywania konfliktów Maciej Bobrowicz Prezes Polskiego Stowarzyszenia Mediacji Gospodarczej Konflikt: WEI niebezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

WYKAZ TEMATÓW OBLIGATORYJNYCH DO SZKOLENIA ŻOŁNIERZY W PODODDZIAŁACH ZAWODOWYCH /szkolenie programowe w JW 3 lata/

WYKAZ TEMATÓW OBLIGATORYJNYCH DO SZKOLENIA ŻOŁNIERZY W PODODDZIAŁACH ZAWODOWYCH /szkolenie programowe w JW 3 lata/ MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ WYKAZ TEMATÓW OBLIGATORYJNYCH DO SZKOLENIA ŻOŁNIERZY W PODODDZIAŁACH ZAWODOWYCH /szkolenie programowe w JW 3 lata/ ORAZ PODZIAŁ GODZIN NA

Bardziej szczegółowo

Wpływ gier komputerowych i sieciowych na zachowania agresywne dzieci mgr Agnieszka Taper

Wpływ gier komputerowych i sieciowych na zachowania agresywne dzieci mgr Agnieszka Taper Wpływ gier komputerowych i sieciowych na zachowania agresywne dzieci mgr Agnieszka Taper www.cps.edu.pl RODZAJE GIER RODZAJE GIER GRY JEDNOOSOBOWE (single player) - Platformówki (Super Mario Bros) - Przygodowe

Bardziej szczegółowo

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone * ul. Belwederska róg Promenady w dniach od 15 sierpnia do 22 września 1944 r. walczyła tutaj kompania O2 Pułku AK Baszta broniąca dostępu do Dolnego

Bardziej szczegółowo

WOJCIECH T. PYSZKOWSKI KATASTROFA POD SMOLEŃSKIEM

WOJCIECH T. PYSZKOWSKI KATASTROFA POD SMOLEŃSKIEM WOJCIECH T. PYSZKOWSKI KATASTROFA POD SMOLEŃSKIEM Copyright by Wojciech T. Pyszkowski & e-bookowo Projekt okładki: Michał Kozakiewicz e-bookowo ISBN 978-83-7859-458-1 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

KAFAR FILM: John Tekturro. autor. Krzysiek Ślaziński

KAFAR FILM: John Tekturro. autor. Krzysiek Ślaziński # KAFAR FILM: John Tekturro autor Krzysiek Ślaziński 2009 Krzysiek Ślaziński tel: +48 664-136-730 krzysiek@next-planet.pl # 1 FADE IN: Pojawia się plansza z napisem Powered by Kafar Film. Po chwili charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje. o badaniu

Podstawowe informacje. o badaniu Nasi Partnerzy: Podstawowe informacje o badaniu PODSTAWOWE INFORMACJE O BADANIU CELE BADANIA? Celem badania było dostarczenie pogłębionych informacji na temat graczy internautów w wieku 15-55 lat, którzy

Bardziej szczegółowo

Piotr Kaczmarek-Kurczak

Piotr Kaczmarek-Kurczak Jak zdobyć poparcie dla działań innowacyjnych i programów społecznych (ze szczególnym uwzględnieniem obszaru ZDROWIA) poprzez nowoczesną komunikację z otoczeniem Piotr Kaczmarek-Kurczak AGENDA 09:00 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo