Ocena pochłaniania promieniowania rentgenowskiego przez materiały stosowane do wypełniania kanałów korzeniowych*

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ocena pochłaniania promieniowania rentgenowskiego przez materiały stosowane do wypełniania kanałów korzeniowych*"

Transkrypt

1 J Stoma 2011, 64, 8: Polish Dental Society Evaluation of the radiopacity of root canal filling materials* Ocena pochłaniania promieniowania rentgenowskiego przez materiały stosowane do wypełniania kanałów korzeniowych* Małgorzata Pawińska 1, Janusz Różycki 2, Elżbieta Łuczaj-Cepowicz 3, Anna Kierklo 4 1 Department of Conservative Dentistry, Medical University of Białystok, Head: Prof. W. Stokowska DDS, PhD; 2 Department of Radiology, Medical University of Białystok, Head: U. Łebkowska MD, PhD; 3 Department of Paedodontics, Medical University of Białystok, Head: Prof. D. Waszkiel DDS, PhD; 4 Department of Propaedeutics of Dentistry, Medical University of Białystok, Head: Prof. Anna Kierklo DDS, PhD Summary Aim of the study: To compare the radiopacity of currently used root canal filling materials by means of conventional radiographs and a densitometer. Material and methods: Endodontic materials were placed in previously prepared forms, then they were placed on a radiological bite film together with aluminium step-wedge and irradiated with X-rays using an intra-oral RTG device. Radiopacity of the materials was evaluated on the basis of the readings of optic density in a densitometer and presented in a numerical form. The comparison of numerical values made it possible to determine the radiopacity of the examined preparations, as expressed by the thickness of the aluminium plates. Results: All of the tested materials corresponded to the aluminium thickness of at least 3 mm. The highest recorded value was that of Resilon (7.2 mm), followed by AH Plus Jet (6.8) Epiphany (6.8 mm). Apexit Plus (3.1 mm) and GuttaFlow (3.2 mm) had the lowest vaues. Conclusions: All tested obturation materials meet the requirements of the International Organization for Standardization (ISO) concerning visibility in X- rays, despite different radiopacity. Streszczenie Cel pracy: ocena pochłaniania promieniowania rentgenowskiego przez materiały endodontyczne, za pomocą konwencjonalnych zdjęć radiologicznych i densytometru. Materiał i metody: materiały endodontyczne umieszczano we wcześniej przygotowanych formach, układając je na kliszy rentgenowskiej służącej do wykonywania zdjęć zgryzowych wraz z aluminiowym klinem schodkowym i naświetlano promieniami X aparatem do zdjęć wewnątrzustnych. Zdolność pochłaniania promieni X przez materiały oceniano na podstawie odczytu na kliszy rentgenowskiej gęstości optycznej w densytometrze i przedstawiono w formie liczbowej. Porównanie uzyskanych wartości pozwoliło na określenie stopnia pochłaniania promieni X przez testowane preparaty, wyrażonego grubością aluminium. Wyniki: wszystkie badane materiały miały współczynnik absorpcji promieni X odpowiadający conajmniej 3 mm aluminium. Największą wartość miał Resilon (7,2 mm), w dalszej kolejności AH Plus Jet (6,8 mm), Epiphany (6,8 mm), a najmniejszą Apexit Plus (3,1 mm) i GuttaFlow (3,2 mm). Wnioski: wszystkie testowane materiały obturacyjne, mimo zróżnicowanych zdolności pochłaniania promieni X, spełniają wymagania Międzynarodowej Organizacji ds. Normalizacji (ISO) odnoszące się do uwidaczniania na rentgenogramach. KEYWORDS: root canal filling materials, radiopacity, densitometer HASŁA INDEKSOWE: materiały do wypełniania kanałów korzeniowych, pochłanianie promieniowania rentgenowskiego, densytometr *Study financed from the Medical University of Białystok funds for own research. *Praca finansowana z funduszy UM w Białymstoku na badania własne. 566

2 2011, 64, 8 Root canal filling materials Introduction The only method of verifying the quality of the final filling of root canal under clinical conditions is radiological examination. It enables evaluating the range and adherence of the filling to the root canal walls and its homogeneity. That is why obturation materials, apart from other physical and chemical properties, should have the property of absorbing radiation, and show up of radiographs to such a degree that distinguishing them from the surrounding tissues is possible Initially, this feature was examined by measuring the degree of irradiation of the X-ray film after a radiation bundle had passed through a given material by means of an optical densitometer without using any points of reference. 4 Eliasson and Haasken densitometer were the first to use a fivedegree aluminium plate in the shape of a step-wedge as a template for comparing the radiopacity of various materials. 5 It made it possible to transfer densitometer readings into the corresponding thickness of the aluminium wedge. Curtis et al. 6 demonstrated that the optical density of aluminium is similar to that of dentine. Optical density, i.e. the density of darkening the picture of a material sample in a radiograph is a decimal logarithmic function of the quotient of light intensity falling onto and passing through the plate. 7 This parameter, which is presented in numerical absolute values, is a measure of the intensity of a radiation bundle after passing through the material, and expresses a linear coefficient of the attenuation of X-radiation. 8 According to the standard of the International Organization for Standardization (ISO) 6876: 2001, 2006, the radiopacity of root canal filling materials must have absorption not less than that of 3 mm of aluminium. cit.9 The difference, Wprowadzenie Jedynym sposobem sprawdzenia jakości ostatecznego wypełnienia kanału korzeniowego w warunkach klinicznych jest badanie radiologiczne. Umożliwia ono ocenę zasięgu i przylegania wypełnienia do ścian kanału oraz jego jednorodność. Dlatego materiały obturacyjne, oprócz innych fizycznych i chemicznych właściwości, powinny mieć zdolność pochłaniania promieniowania rentgenowskiego i uwidaczniać się na zdjęciach radiologicznych w takim stopniu, aby można było odróżnić je od tkanek otaczających. 1-3 Początkowo cechę tą badano za pomocą densytometru optycznego na podstawie pomiaru stopnia naświetlenia kliszy rentgenowskiej po przejściu wiązki promieniowania przez dany materiał, bez użycia punktu odniesienia. 4 Eliasson i Haasken po raz pierwszy zastosowali pięciostopniową płytkę aluminiową w postaci schodkowego klina (step-wedge) jako wzorzec do porównań stopnia pochłaniania promieni rentgenowskich przez różne materiały. 5 Umożliwiło to przełożenie odczytów uzyskiwanych z densytometru na równoważną grubość aluminium. Z badan Curtisa i wsp. 6 wynika, że aluminium ma gęstość optyczną zbliżoną do zębiny. Gęstość optyczna, czyli gęstość zaczernienia obrazu na rentgenogramie, jest logarytmem dziesiętnym ilorazu natężenia promieniowania X padającego na kliszę. 7 Parametr ten, przedstawiany w jednostkach liczbowych niemianowanych, jest miarą natężenia wiązki promieniowania po przejściu przez materiał i wyraża liniowy współczynnik osłabienia promieniowania rentgenowskiego. 8 Według normy Międzynarodowej Organizacji ds. Normalizacji (ISO) 6876: 2001, 2006 materiały endodontyczne powinny pochłaniać promienie rentgenowskie przynajmniej w takim 567

3 M. Pawińska et al. J Stoma however, in contrast relative to dentine and bone should correspond to a 2 mm-thick aluminium plate. 10 Aim of the study The aim of the study was to compare the radiopacity of currently used endodontic materials using conventional X-ray films and a densitometer. Material and methods The examined materials listed in Table 1 were prepared strictly according to the manufacturers instructions. Pellets of gutta-percha and Resilon were heated to the temperature of 190 C (for gutta-percha) and 160 C (for Resilon) prior to application in an Obtura II device. The materials were placed in previously prepared forms which made it possible to obtain 6 samples 1 mm thick and 10 mm in diameter for each kind of material. Then they were placed together with aluminium step-wedge on a size 4 D-speed radiological bite film (Kodak) and irradiated with X-rays using an intra-oral RTG device, Planmeca Intra (Planmeca), while maintaining the following exposure conditions: 70 kv, 8 ma. The distance of the tube of the device from the surface of the irradiated material was 30 cm. The exposure time was selected experimentally using a step-wedge made of an alloy containing 99.5% pure aluminium (alloy 1050 A), in a 16- degree form, 1-16 mm thick. 9,11-12 After being irradiated, the film was processed chemically in an automatic developer. This way, radiological images with various degrees of darkening were obtained. The radiopacity of the materials was evaluated in a Duo Light A densitometer A version 2.47 (IBA Dosimetry), and presented in a numerical form. 5-7,9,13-15 The average value of optical density obtained from three subsequent stopniu jak 3-milimetrowa płytka aluminiowa. cyt.wg 9 Natomiast różnice w kontrastowości wypełnień kanałowych w stosunku do zębiny i kości powinny odpowiadać płytce aluminiowej o grubości 2 mm. 10 Cel pracy Celem pracy była ocena pochłaniania promieni X przez materiały stosowane do wypełniania kanałów zębowych za pomocą konwencjonalnych zdjęć radiologicznych. Materiał i metody Badane materiały (Tab. 1) przygotowywano ściśle wg instrukcji producentów. Peletki gutaperki i Resilonu przed aplikacją rozgrzewano w urządzeniu Obtura II (gutaperka 190 o C, Resilon 160 C). Materiały umieszczano we wcześniej przygotowanych formach pozwalających uzyskać próbki (po 6 dla każdego materiału) o średnicy 10 mm i grubości 1 mm. Próbki układano wraz z aluminiowym klinem schodkowym (step-wedge) na filmie radiologicznym do wykonywania zdjęć zgryzowych (rozmiar 4) o czułości D (Kodak) i naświetlano promieniami X za pomocą aparatu do zdjęć wewnątrzustnych Planmeca Intra z zachowaniem warunków ekspozycji 70 kv, 8 ma. Odległość tubusa aparatu od powierzchni filmu wynosiła 30 cm. Czas ekspozycji dobierano doświadczalnie oceniając obraz klina schodkowego, wykonanego ze stopu 1050 A zawierającego 99,5% czystego aluminium (16 stopni o grubości od 1 mm do 16 mm). 9,11-12 Po naświetleniu, film poddawano obróbce w automatycznej wywoływarce. Uzyskiwano w ten sposób obraz radiologiczny o różnym stopniu zaczernienia. Stopień zaczernienia filmu oceniano w densytometrze Duo Light A wersja 2.47 (IBA Dosimetry) i przedstawiano w formie liczbowej. 5-7,9,13-15 Określano 568

4 2011, 64, 8 Root canal filling materials T a b l e 1. Composition of materials tested for radiopacity Name Source Active ingredients Gutta-percha pellets Obtura Spartan, USA gutta-percha, zinc oxide, barium sulfate, pigment agents Resilon pellets AH Plus Jet TM Apexit Plus Endomethasone N eugenol Epiphany Gutta-Flow Roeko Seal Automix Pentron Clinical Technologies, LLC Wallingford CT, USA Dentsply DeTrey GmbH, Konstanz, Germany Ivoclar Vivadent AG, Schaan, Lichtenstein Septodont, Cedex, France Chema Elektromet, Rzeszów, Poland Pentron Clinical Technologies, LLC Wallingford CT, USA Coltene/Whaledent GmbH+Co. KG, Langenau, Germany Coltene/Whaledent GmbH+Co. KG, Langenau, Germany organic part: thermoplastic synthetic polymer polycaprolactone, inorganic part: bioactive glass, bismuth oxychloride, barium sulphate bisphenol-a epoxy resin, bisphenol-f epoxy resin, calcium tungstate, zirconium oxide, silica, iron oxide pigments, dibenzyldiamine, aminoadamantane, tricyclodecane-diamine, silicone oil calcium salts (hydroxide, oxide, phosphate), hydrogenised colophony, disalicylate, bismuth salts (oxide, carbonate), highly dispersed silicon dioxide, alkyl ester of phosphoric acid zinc oxide, hydrocortisone acetate, thymol iodide, barium sulfate, magnesium stearate eugenol organic part: BisGMA, ethoxylated BisGma, UDMA, hydrophilic difunctional methacrylates inorganic part: calcium hydroxide, barium sulphate, barium glass, bismuth oxychloride, silica gutta-percha powder, polidimethylosiloxane, silicone oil, platin catalyst, zirconium dioxide, nano-silver, coloring polydimethylsiloxane, silicone oil, paraffin-base oil, platinum catalyst, zirconium dioxide Sealapex Kerr Italia S.p.A., Salerno, Italy calcium oxide, bismuth trioxide, zinc oxide, sub-micron silica, 2% titaniumdioxide, zinc stearate, tricalcium phosphate, blend Tubli-Seal Kerr Italia S.p.A., Salerno, Italy Zinc oxide, barium sulfate, oleo resin, oils/modifiers, thymol iodide, eugenol readings at various points of a given sample was estimated. The comparison of numerical values obtained for tested materials and the step-wedge made it possible to define the radiopacity of the examined preparations, as expressed by the thickness of the aluminium plates. A third-degree polynomial function was determined by means of regression analysis średnią wartość gęstości optycznej uzyskaną z trzech kolejnych odczytów w różnych punktach danej próbki. Porównanie wartości liczbowych uzyskanych dla poszczególnych materiałów i klina schodkowego, pozwoliło na określenie stopnia pochłaniania promieniowania X przez testowane preparaty, wyrażonego grubością aluminium. 569

5 M. Pawińska et al. J Stoma T a b l e 2. Root canal filling materials and the relationship of the optical density to thickness of the aluminium step-wedge (in mm) Material Radiopacity Optical density (absolute units) (in mm of the aluminium step-wedge) Mean SD Min. Median Max. Mean SD Min. Median Max. Apexit a Guttaflow a Endomethas-one N b RSA b,c Tubliseal c,d Sealapex d Gutaperka Epiphany e AH Plus e Resilon e The materials with the same superscript letter are not statistically different (p > 0.05), SD standard deviation. which was used for the approximation of the calibration curve (the coefficient of determination: R 2 =0.9998) assigning optical density values to the aluminium thickness. 12,14, 17 Statistical analysis was performed using the Statistica 8.0 software package (StatSoft). Tukey s HSD (honestly significant difference) test for post-hoc comparisons was used to evaluate the differences among experimental groups. The level of significance was set at p < Results The average values of optical density of the materials and the corresponding values of aluminium thickness are presented in Table 2. The average optical value of all tested materials corresponded to the aluminium thickness of at least 3 mm. Analizą regresji wyznaczono wielomian trzeciego stopnia, który zastosowano do aproksymacji krzywej kalibracyjnej (współczynnik determinacji R 2 = 0,9998) przyporządkowującej wartości gęstości optycznej do grubości aluminium. 12,14,17 Analizę statystyczną wykonano programem Statistica 8.0 (Statsoft). Do oceny różnic statystycznych między badanymi materiałami zastosowano test Tukey a RIR (rozsądnej istotnej różnicy) dla porównań wielokrotnych. Ustalony poziom istotności wynosił p < 0,05. Wyniki Średnie wartości gęstości optycznej kliszy dla poszczególnych materiałów i równoważnych im grubości aluminium zestawiono w Tab. 2. Średnia gęstość optyczna kliszy dla wszystkich badanych materiałów 570

6 2011, 64, 8 Root canal filling materials Resilon, AH Plus Jet and Epiphany were characterized by significantly lower values of optical density than the remaining materials (p < 0.001) and so they were the most radiopaque. Radiation absorption by Resilon corresponded to that of a 7.23 mm thick aluminium plate, by AH Plus Jet 6.83 mm, by Epiphany 6.80 mm, by gutta-percha 6.03 mm. The result for gutta-percha differed significantly from all the tested filling materials (p<0.001). The absorption readings for Sealapex, Tubliseal, RSA and Endomethasone N corresponded to 5.2 mm, 4.7 mm, 4.5 mm, and 4.0 mm, respectively. These values were significantly lower in comparison with Resilon, AH Plus Jet, Epiphany and gutta-percha, but significantly higher when compared with Apexit Plus and GuttaFlow (p<0.001). The highest optical density and at the same time the lowest aluminium thickness was recorded for Apexit Plus (3.1 mm) and GuttaFlow (3.2 mm). It emerged that the differences were significantly lower when compared with the other materials (p<0.001). No statistically significant differences were found between the results obtained for materials with the lowest (Resilon, AH Plus Jet and Epiphany) and the highest optical density values (Apexit Plus, GuttaFlow). The same applied to Sealapex and Tubliseal, Tubliseal and RSA as well as RSA and Endomethasone N (p > 0.05). Analysis of results and discussion In our study Resilon (7.2 mm Al) was significantly more radiopaque than gutta-percha (6.0 mm Al). The results obtained in this study correspond to the results obtained by Rasimick et al. 11, where the Resilon contrast corresponded to 8.5 mm Al, and the contrast of gutta-percha points from various manufacturers amounted to mm Al (readings from X-ray films), odpowiadała przynajmniej 3 mm grubości aluminium. Resilon, AH Plus Jet i Epiphany charakteryzowały się znamiennie niższymi wartościami niż pozostałe materiały (p < 0,001), co oznacza, że w większym stopniu pochłaniały promienie rentgenowskie. Resilon pochłaniał promienie X w takim samym stopniu jak aluminium grubości 7,2 mm, AH Plus Jet jak aluminium grubości 6,8 mm, Epiphany jak aluminium grubości 6,8 mm, gutaperka jak aluminium grubości 6,0 mm. Wynik dla gutaperki różnił się istotnie od wszystkich pozostałych testowanych materiałów (p<0,001). Sealapex pochłaniał taką samą ilość promieni X jak aluminium grubości 5,2 mm, Tubliseal jak aluminium grubości 4,7 mm, RSA jak aluminium grubości 4,5 mm i Endomethasone N jak aluminium grubości 4,0 mm. Wartości te były znamiennie niższe w porównaniu do Resilonu, AH Plus Jet, Epiphany i gutaperki, ale znamiennie wyższe w stosunku do Apexitu Plus i GuttaFlow (p<0,001). Największą gęstość optyczną i jednocześnie najmniejszą grubość aluminium zanotowano w przypadku Apexitu Plus (3,1 mm) i GuttaFlow (3,2 mm). Różnice okazały się istotne w stosunku do pozostałych opisanych materiałów (p<0,001). Statystycznie znamiennych różnic między wynikami nie stwierdzono wśród materiałów o najniższych (Resilon, AH Plus Jet i Epiphany) i najwyższych wartościach gęstości optycznej (Apexit Plus, GuttaFlow), a także między Sealapexem i Tublisealem, Tublisealem i RSA oraz RSA i Endomethasonem N (p > 0,05). Omówienie wyników i dyskusja W badaniach własnych Resilon (7,2 mm Al) charakteryzował się znamiennie wyższą zdolnością pochłaniania promieniowa- 571

7 M. Pawińska et al. J Stoma and mm Al (readings from a digital sensor). Similar values for gutta-percha (6.1 mm Al) were recorded by Shah et al. 16, whereas Carvalho Jr. et al. 18 obtained significantly higher values for both Resilon (13 mm Al) and gutta-percha (9.8 mm Al). Other authors who examined gutta-percha obtained values of 7.3 mm Al 19 and even 11.0 mm Al. 1,14 Both Resilon and gutta-percha contain contrast agents and substances with a high molar mass which determine their radiopacity. Resilon consists mostly of fillers (65%), i.e. bioactive glass, barium sulphate, bismuth oxychloride, iron oxide. An additional component influencing the contrast is UDMA resin (urethane dimethacrylate) with the molar mass of In gutta-percha, barium sulphate and zinc oxide are compounds mainly responsible for the appearance in X-ray films. 20 In this study, AH Plus Jet (6.8 mm Al) and Epiphany (6.8 mm Al) exhibited the highest radiopacity among sealers. Other researchers also point to very good contrast quality of these materials, although the values they obtained were different, and amounted to 9.0 mm Al 4, 9.8 mm Al 10, 10.4 mm Al 21, 11.2 mm Al 18 and 16.0 mm Al 22 for AH Plus. For Epiphany, the values were 8.2 mm Al 21, 8.8 mm Al 10, and 10.3 mm Al 9. Zirconium and iron oxides are agents giving contrast properties to AH Plus paste. 18,22 while fillers including barium glass with the addition of barium sulphate, bismuth oxychloride and methacrylates with a high molar mass UDMA and Etoksyl-Bis-GMA (ethoxyl bis-glycide dimethacrylate M = 512) are responsible for Epiphany sealer s visibility on X-ray images. 8,23 This study has demonstrated that Sealapex exhibited a significantly higher radiopacity (5.2 mm Al) in comparison with Apexit Plus (3.1 mm Al). Various authors nia rentgenowskiego niż gutaperka (6,0 mm Al). Uzyskane przez nas wyniki są zbieżne z rezultatami otrzymanymi przez Rasimicka i wsp. 11, gdzie pochłanianie promieni X przez Resilon odpowiadało 8,5 mm Al, a ćwieków gutaperkowych różnych firm 6,0 6,7 mm Al (odczyt z klisz radiologicznych) i 6,1 6,3 mm Al (odczyt z czujnika cyfrowego). Podobne wartości w przypadku gutaperki (6,1 mm Al) odnotowali również Shah i wsp. 16 Natomiast Carvalho Jr. i wsp. 18 uzyskali znacznie wyższe odczyty zarówno w stosunku do Resilonu (13 mm Al), jak i gutaperki (9,8 mm Al). Inni autorzy oceniając gutaperkę otrzymali wartości 7,3 mm Al, 19 a nawet 11,0 mm Al. 1,14 Zarówno Resilon jak i gutaperka zawierają w swoim składzie środki kontrastowe i substancje o dużej masie cząsteczkowej, determinujące pochłanianie promieniowania rentgenowskiego. Większą część Resilonu (65%) stanowią wypełniacze, tj.: bioaktywne szkło, siarczan baru, tlenochlorek bizmutu, tlenek żelaza. Dodatkowym składnikiem mającym wpływ na kontrastowość jest żywica UDMA (dwumetakrylan uretanu) o masie cząsteczkowej Głównymi związkami odpowiadającymi za uwidacznianie się na zdjęciach radiologicznych gutaperki są siarczan baru i tlenek cynku. 20 W badaniach własnych wśród uszczelniaczy najwyższy stopień pochłaniania promieniowania X stwierdzono dla AH Plus Jet (6,8 mm Al) i Epiphany (6,8 mm Al). Inni badacze również zwracają uwagę na dobrą kontrastowość tych materiałów, mimo, że uzyskane przez nich wartości wynosiły w przypadku AH Plus 9,0 mm Al, 4 9,8 mm Al, 10 10,4 mm Al, 21 11,2 mm Al, 18 16,0 mm Al, 22 zaś w stosunku do Epiphany 8,2 mm Al, 21 8,8 mm Al, 10 10,4 mm Al. 9 Środkami nadającymi kontrast paście AH Plus są tlenki cyrkonu i żelaza. 18,22 Natomiast za widoczność na zdjęciach radiologicznych uszczel- 572

8 2011, 64, 8 Root canal filling materials hold different opinions on the contrastive properties of Sealapex. According to Tagger and Katz 4 and Tanomaru et al. 22 the visibility of the material on X-ray images is lower than the ISO standard (below 3 mm Al), and in the opinion of Karczewicz and Kobyłecki 7 and Lichota et al. 8 the visibility exceeds the borderline value only slightly. The addition of iodoform is proposed by some researchers in order to improve the visibility of Sealapex on X-ray images. cit.22 Compared to the results obtained in this study, the results obtained by Tanomaru-Filho 24 were slightly higher (6.1 mm Al), while Bodrumlu et al. 9 found that Sealapex had a significantly higher radiopacity (11.2 mm Al) than other tested sealers (Ketac Endo, Epiphany, AH 26). These discrepancies are probably due to testing various versions of Sealapex (older and newer ones). The modernized material contains bismuth trioxide, which enhances its visibility on X-ray images. 24 Bismuth compounds (oxide and carbonate) are also present in Apexit, which, however, exhibited weak contrastive properties in this study (close to the ISO borderline), which is consistent with reports by other authors. 4,7,8 In this study, oxide-zinc-eugenol fillers, which contain the same compounds responsible for the visibility on X-ray images (zinc oxide and barium sulphate) also manifested differing radiopacity. The optical density of Tubliseal amounted to 4.7 mm Al, and the optical density of Endomethasone N was 4.0 mm Al. Identical contrastive properties of these sealers were also observed by Lichota et al. 8 In the present experiment, two polydimethylsiloxane agents were characterized by lower radiopacity GuttaFlow with a significantly lower radiopacity (3.2 mm Al) than RSA (4.5 mm Al). According to Tasdemir niacza Epiphany odpowiadają: szkło barowe z dodatkiem siarczanu baru, tlenochlorek bizmutu, metakrylany o dużej masie cząsteczkowej (UDMA) oraz Etoksyl-Bis-GMA (etoksylowy dwumetakrylan bisglicydylowy M cz = 512). 8,23 Jak wynika z naszych badań znamiennie wyższą zdolnością pochłaniania promieni rentgenowskich ma Sealapex (5,2 mm Al) w porównaniu do Apexitu Plus (3,1 mm Al). Wśród autorów zdania na temat kontrastowości Sealapexu są podzielone. Według Taggera i Katza 4 oraz Tanomaru i wsp. 22 widoczność tego materiału na zdjęciach radiologicznych jest mniejsza niż przewiduje norma ISO (poniżej 3 mm Al), zaś w opinii Karczewicza i Kobyłeckiego 7 oraz Lichoty i wsp. 8 widoczność nieznacznie przekracza wartość graniczną. Aby zwiększyć pochłanianie promieni X przez Sealapex, niektórzy autorzy proponują dodanie jodoformu. cyt.wg 22 W porównaniu do badań własnych, Tanomaru-Filho 24 otrzymał wyniki wyższe (6,1 mm Al), a Bodrumlu i wsp. 9 stwierdzili, że Sealapex, charakteryzuje się znamiennie wyższą zdolnością pochłaniania promieni radiologicznych (11,2 mm Al) niż inne badane uszczelniacze (Ketac Endo, Epiphany, AH 26). Wspomniane rozbieżności prawdopodobnie są spowodowane testowaniem różnych wersji Sealapexu (starszej i nowszej). W zmodernizowanym materiale zawarty jest trójtlenek bizmutu poprawiający widoczność na zdjęciach rentgenowskich. 24 Związki bizmutu (tlenek i węglan) są obecne również w preparacie Apexit, który jednak w badaniach własnych wykazał słabą kontrastowość (na granicy normy ISO), co jest zgodne z doniesieniami innych autorów. 4,7,8 W niniejszych badaniach zróżnicowane zdolności pochłaniania promieni X stwierdzono dla uszczelniaczy tlenkowo-cynkowo-eugenolowych, zawierających takie same związ- 573

9 M. Pawińska et al. J Stoma et al. 21, GuttaFlow ranked very low with regard to radiopacity. Baksi et al. 25 report the opposite performance of these two materials, as GuttaFlow exhibited a significantly higher contrastive properties than RSA, both in readings from an X-ray film (6.1 mmal vs. 3.2 mm Al) and in the digital radiography system (5.8 mm Al vs. 2.8 mm Al). These results are quite puzzling in view of the fact that the same contrast agent zirconium dioxide is present in both materials. 10 As regards the RSA paste, the results closest to ours were obtained by Rasimick et al. 11 with 4.5 mm Al (X-ray film reading) and 5.0 mm Al (digital sensor reading), and Gambarini et al. 2 with 4.0 mm Al. Other authors recorded higher values depending on irradiation conditions: mm Al, mm Al, mm Al, 10 and 6 mm Al.. 22 In the experiments performed for this study, the similarity between the contrast properties of the RSA sealer to oxide-zinc-eugenol pastes is quite conspicuous, which is also confirmed by research conducted by other authors. 10,22 Discrepancies in the results may result from a different composition of the aluminium alloy used for the step-wedge, differences in time of exposure, X-ray lamp voltage (kvp), X-ray lamp amperage (mas), the distance of the device tube from the film and its type, imaging technique and the film development process. 14 According to Shah et al. 16, it is rather unlikely that a material with a radiopacity equivalent to a 3-mm aluminium layer should be distinctly discernible on X-rays. The phenomenon of overlapping of various anatomical structures on the roots, different thickness of bone tissue, different levels of dentine and root cement mineralization are all obstacles to obtaining good visibility. It is believed that a perfect sealer should enhance the contrast of the main ki odpowiedzialne za uwidacznianie na zdjęciach radiologicznych (tlenek cynku i siarczan baru). Zdolność pochłaniania promieni X materiału Tubliseal w naszej pracy była równoważna 4,7 mm Al, a Endometazonu N odpowiadała 4,0 mm Al. Taki sam poziom kontrastowości wśród ww. uszczelniaczy, mimo innej techniki badawczej, zaobserwowali także Lichota i wsp. 8 W niniejszych doświadczeniach również dwa środki polidimetylosiloksanowe charakteryzowały się różnym stopniem pochłaniania promieniowania rentgenowskiego GuttaFlow znamiennie słabszym (3,2 mm Al) niż RSA (4,5 mm Al). W badaniach Tasdemira i wsp. 21 GuttaFlow także zajmował jedno z ostatnich miejsc pod względem widoczności na rentgenogramach. Baksi i wsp. 25 donoszą o odwrotnym zachowaniu obu materiałów, gdyż GuttaFlow wykazał się wyraźnie wyższą kontrastowością niż RSA, zarówno podczas odczytów z kliszy rentgenowskiej (6,1 mm Al vs. 3,2 mm Al) jak i w systemie radiografii cyfrowej (5,8 mm Al vs. 2,8 mm Al). Powyższe wyniki są zastanawiające w świetle danych o obecności w obu materiałach tego samego środka kontrastowego dwutlenku cyrkonu. 10 W odniesieniu do pasty RSA rezultaty najbardziej zbliżone do naszych, uzyskali Rasimick i wsp. 11 4,5 mm Al odczyt z kliszy rentgenowskiej, 5,0 mm Al odczyt z czujnika cyfrowego) oraz Gambarini i wsp. 2 4,0 mm Al. Pozostali autorzy odnotowali wyższe wartości w zależności od warunków naświetlania: 5,0 5,4 mm Al, 17 5,6 mm Al, 4 5,7 mm Al, 10 6 mm Al. 22 W doświadczeniach własnych zwraca uwagę podobieństwo kontrastowości uszczelniacza RSA do past tlenkowo-cynkowo-eugenolowych, co potwierdzają również badania innych autorów. 10,22 Rozbieżności w wynikach należy tłumaczyć odmiennym składem sto- 574

10 2011, 64, 8 Root canal filling materials obturation material (gutta-percha, Resilon). It is particularly important in the apical (the most narrow) part of the root canal where both the amount of gutta-percha and the sealing paste is considerably reduced. 1 Baksi et al. 1 created conditions similar to a clinical situation and prepared and filled canals in acrylic blocks. Subsequently, they evaluated the influence of three sealers (RSA, Pulp Canal Sealer and Diaket) when combined with gutta-percha on the enhancement of the filling on radiographs. They found that the RSA paste reduces while the remaining materials enhance the radiopacity of the root canal fillings. Additionally, the researchers proved that the diameter of gutta-percha points in the apical part of canals is 2.4 times smaller than in the upper section, which reduces the contrastive properties of gutta-percha from 4.9 mm Al (at the orifice level) to 1.3 mm Al in the upper section. In this way, the sealer becomes the main factor determining the visibility of the apical part of the filling on radiographs. The sealer thickness around the gutta-percha influences its contrast properties as well as radiopacity of the entire filling. According to Weis et al. 26, the thickness of the sealing paste ranges from 2.2 µm to 47.6 µm depending on the employed obturation technique. In view of these data, a 1-mm sealer layer showing the radiopacity equivalent to 3 mm of aluminium (according to ISO recommendations) may be insufficient under clinical conditions. Additionally, the results of many studies show that some endodontic pastes and cements on the market fail to meet these requirements. 2,11,22,25,27 On the other hand, however, too high a content of contrast agents and excessive radiopacity of materials can conceal imperfections of the root canal filling. 4,28 pu aluminium użytego do wykonania schodkowego klina, czasem ekspozycji, napięciem lampy rentgenowskiej (kvp), natężeniem prądu lampy rentgenowskiej (mas), odległością tubusa aparatu od kliszy i jej rodzajem, techniką obrazowania oraz procesem wywoływania filmu. 14 Zdaniem Shaha i wsp. 16 jest mało prawdopodobne, aby materiał mający zdolność pochłaniania promieniowania X równoważną 3-milimetrowej warstwie aluminium, był wyraźnie dostrzegalny na rentgenogramie. Zjawisko nakładania się na korzenie zębów różnych struktur anatomicznych, różna grubości tkanki kostnej, zróżnicowana mineralizacja zębiny i cementu korzeniowego są przeszkodami w uzyskaniu dobrej widoczności. Uważa się, że idealny uszczelniacz powinien uwydatniać kontrastowość głównego materiału obturacyjnego (gutaperki, Resilonu). Nabiera to szczególnego znaczenia w wierzchołkowej (najwęższej) części kanału, gdzie zarówno ilość gutaperki jak i pasty uszczelniającej jest znacznie zredukowana. 1 Baksi i wsp. 1 tworząc warunki zbliżone do sytuacji klinicznej opracowywali i wypełniali kanały w bloczkach akrylowych, a następnie oceniali wpływ trzech uszczelniaczy (RSA, Pulp Canal Sealer i Diaket) w skojarzeniu z gutaperką na uwidacznianie wypełnień na rentgenogramach. Stwierdzili, że pasta RSA zmniejsza, a pozostałe materiały zwiększają pochłanianie promieniowania X przez wypełnienie. Dodatkowo badacze dowiedli, że średnica ćwieków gutaperkowych w części wierzchołkowej kanałów jest 2,4 razy mniejsza niż w odcinku przykoronowym, co redukuje kontrastowość gutaperki z 4,9 mm Al (na poziomie ujścia) do 1,3 mm Al przyszczytowo. W ten sposób uszczelniacz staje się głównym czynnikiem decydującym o widoczności wierzchołkowej części wypełnienia na zdjęciu 575

11 M. Pawińska et al. J Stoma Conclusions 1. Despite different radiopacity, all tested obturation materials meet the requirements of the International Organization for Standardization (ISO) concerning visibility on radiographs. 2. Resilon is characterized by better contrastive properties than gutta-percha. 3. Among dental root canal sealers, AH Plus and Epiphany are the most radiopaque, while Apexit and Guttaflow are the least radiopaque. radiologicznym. Grubość uszczelniacza wokół gutaperki ma więc wpływ na jego własną kontrastowość, ale i na stopień pochłaniania promieniowania rentgenowskiego przez całe wypełnienie. Według Weisa i wsp. 26 grubość pasty uszczelniającej waha się od 2,2 µm do 47,6 µm zależnie od techniki obturacji. W świetle tych danych 1-milimetrowa warstwa uszczelniacza absorbująca promieniowanie X w stopniu równoważnym 3-milimetrowej płytce aluminium (wg rekomendacji ISO) może być w warunkach klinicznych niewystarczająca. Dodatkowo z badań wielu autorów wynika, że część wprowadzanych na rynek past i cementów endodontycznych nie spełnia nawet tych wymagań. 2,11,22,25,27 Z drugiej jednak strony zbyt duża zawartość środków kontrastowych i nadmierne pochłanianie promieniowania rentgenowskiego przez materiały może maskować niedoskonałości wypełnienia kanału korzeniowego. 4, 28 Wnioski 1. Wszystkie testowane materiały stosowane do wypełniania kanałów korzeniowych, mimo zróżnicowanych zdolności pochłaniania promieni rentgenowskich, spełniają wymagania Międzynarodowej Organizacji ds. Normalizacji (ISO) odnoszące się do uwidaczniania na rentgenogramach. 2. Resilon charakteryzuje się większą kontrastowością niż gutaperka. 3. Wśród uszczelniaczy kanałowych najlepiej uwidaczniają się na zdjęciach radiologicznych AH Plus i Epiphany, a najsłabiej Apexit i Guttaflow. 576

12 2011, 64, 8 Root canal filling materials References 1. Baksi B G, Eyűboģlu T F, Sen B H: The effect three different sealers on the radiopacity of root fillings in simulated canals. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2007; 103: Gambarini G, Testarelli L, Pongione G, Gagliani M: Radiographic and rheological properties of a new endodontic sealer. Aust Dent J 2006; 32: Imai Y, Komabayashi T: Properties of a new injectable type of root canal filling resin with adhesiveness to dentin. J Endod 2003; 29: Tagger M, Katz A: Radiopacity of endodontic sealers: development of a new method for direct measurement. J Endod 2003; 29: Eliasson S T, Haasken B: Radiopacity of impression materials. Oral Surg 1979; 47: Curtis PM Jr., Fraunhofer A, Farman A G: The radiographic density of composite restorative resins. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1990; 70: Karczewicz A, Kobyłecki W: Oznaczanie współczynnika pochłaniania promieniowania rentgenowskiego przez niektóre materiały stomatologiczne. Prot Stomatol 1996; 46: Lichota D, Lipski M, Woźniak K: Ocena pochłaniania promieniowania rentgenowskiego przez uszczelniacze stosowane do ostatecznego wypełniania kanałów korzeniowych. Czas Stomatol 2002; 55, Bodrumlu E, Sumer A P, Gungor K: Radiopacity of a new root canal sealer, Epiphany. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2007; 104: Tanomaru-Fhilo M, Gouveia J E, Tanomaru J M G, Goncalves M: Radiopacity evaluation of new root canal filling materials by digitalization of images. J Endod 2007; 33: Rasimick B J, Rinal P S, Musikant B L, Deutsch A S: Radiopacity of endodontic materials on film and a digital sensor. J Endod 2007; 33: Watts D C, McCabe J F: Aluminium radiopacity for dentistry: an international survey. J Dent 1999; 27: Gurdal P, Akdeniz B G: Comparison of two methods for radiometric evaluation of resinbased restorative materials. Dentomaxillofac Radiol 1999; 27: Laghios C D, Benson B W, Gutmann J L, Cutler C W: Comparative radiopacity of tetracalcium phosphate and other root-end filling materials. Int Endod J 2001; 33: Shah P M M, Chong B S, Shidhu S K, Pitt Ford T R: Radiopacity of potential root-end filling materials. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1996; 81: Shah P M M, Sidhu S K, Chong B S, Pitt Ford T R: Radiopacity of resin-modified glass ionomer liners and bases. J Prosthet Dent 1997; 77: Gu S, Rasimick B J, Deutsch A S, Musikant B L: Radiopacity of dental materials using a digital X-ray system. Dent Mater 2006; 22: Carvalho J R Jr, Correr-Sobrinho L, Correr A B, Sinhoreti M A C, Consani S, Sousa-Neto M D: Radiopacity of root filling materials using digital radiography. Int Endod J 2007; 40: Tagger M, Katz A: A standard for radiopacity of root-end (retrograde) filling materials is urgently needed. Int Endod J 2004; 37: Gurgel-Filho E D, Andrade Feitosa J P, Teixeira F B, Monteiro de Paula R C, Arủjo Silva J B Jr., Souza-Filho F J: Chemical and X-ray analyses of five brands of dental guttapercha cone. Int Endod J 2003; 36: Tasdemir T, Yesilyurt C, Yildirim T, Er K: Evaluation of the radiopacity of new root canal paste sealers by digital radiography. J Endod 2008; 34:

13 M. Pawińska et al. J Stoma 22. Tanomaru J M G, Cezare L, Goncalves M, Tanomaru-Filho M: Evaluation of the radiopacity of root canal sealers by digitization of radiographic images. J Appl Oral Sci 2004; 12: Burnett F, Trope M: Adhesive endodontics: combining technologies for enhanced success. Dentaltown 2004; 5: Tanomaru-Filho M, Jorge E G, Tanomaru J M G, Goncalves M: Evaluation of radiopacity of calcium hydroxide-and glass-ionomerbased root canal sealers. Int Endod J 2008; 41: Baksi B G., Sen B H, Eyuboglu T F: Differences in aluminum equivalent of endodontic sealers: conventional versus digital radiography. J Endod 2008; 34: Weis M V, Parashos P, Messer H: Effect of obturation technique on sealer cement thickness and dentinal tubule penetration. Int Endod J 2004; 37: Tanomaru-Filho M, Jorge E G, Tanomaru J M G, Goncalves M: Evaluation of radiopacity of calcium hydroxide-and glass-ionomerbased root canal sealers. Int Endod J 2008; 41: Rasimick B J, Gu S, Deutsch A S, Musikant B L: Measuring the radiopacity of luting cements, dowels, and core build-up materials with a digital radiography system using a CCD sensor. J Prosthet 2007; 16: Address: Białystok, ul. M. Skłodowskiej- Curie 24 a Tel./Fax.: Paper received 27 September 2011 Accepted 28 October

Ocena gęstości optycznej materiałów służących do wypełniania kanałów z szerokim otworem wierzchołkowym

Ocena gęstości optycznej materiałów służących do wypełniania kanałów z szerokim otworem wierzchołkowym Joanna Możyńska 1, Kinga Kaczor 1, Marcin Metlerski 1, Alicja Nowicka 2 Ocena gęstości optycznej materiałów służących do wypełniania kanałów z szerokim otworem wierzchołkowym Evaluation of the radiopacity

Bardziej szczegółowo

aforementioned device she also has to estimate the time when the patients need the infusion to be replaced and/or disconnected. Meanwhile, however, she must cope with many other tasks. If the department

Bardziej szczegółowo

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ ASSESSMENT OF POTENTIAL FOR ZŁOTNICKA SPOTTED PIG BREEDING IN ORGANIC FARMS OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ PSTREJ W GOSPODARSTWACH EKOLOGICZNYCH Janusz Tomasz Buczyński (1),

Bardziej szczegółowo

TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE

TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE Poland GENERAL INFORMATION USE Whiteheart malleable cast iron fittings brand EE are used in threaded pipe joints, particularly in water, gas,

Bardziej szczegółowo

Ocena szczelności wypełnienia kanałów korzeniowych Resilonem badania wstępne w elektronowym mikroskopie skaningowym

Ocena szczelności wypełnienia kanałów korzeniowych Resilonem badania wstępne w elektronowym mikroskopie skaningowym Czas. Stomatol., 2006, LIX, 5, 307-314 Organ Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego http://www.czas.stomat.net Ocena szczelności wypełnienia kanałów korzeniowych Resilonem badania wstępne w elektronowym

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu IONS-14 / OPTO Meeting For Young Researchers 2013 Khet Tournament On 3-6 July 2013 at the Faculty of Physics, Astronomy and Informatics of Nicolaus Copernicus University in Torun (Poland) there were two

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY IM. JANA I JÊDRZEJA ŒNIADECKICH W BYDGOSZCZY ROZPRAWY NR 128 Stanis³aw Mroziñski STABILIZACJA W ASNOŒCI CYKLICZNYCH METALI I JEJ WP YW NA TRWA OŒÆ ZMÊCZENIOW BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning

An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning Dawid Bodusz, Wojciech Leszczyński, Wioletta Miśta, Leszek Miszczyk Application of fiducial gold markers:

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WARUNKÓW UTWARDZANIA I GRUBOŚCI UTWARDZONEJ WARSTEWKI NA WYTRZYMAŁOŚĆ NA ROZCIĄGANIE ŻYWICY SYNTETYCZNEJ

WPŁYW WARUNKÓW UTWARDZANIA I GRUBOŚCI UTWARDZONEJ WARSTEWKI NA WYTRZYMAŁOŚĆ NA ROZCIĄGANIE ŻYWICY SYNTETYCZNEJ 61/2 Archives of Foundry, Year 21, Volume 1, 1 (2/2) Archiwum Odlewnictwa, Rok 21, Rocznik 1, Nr 1 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-58 WPŁYW WARUNKÓW UTWARDZANIA I GRUBOŚCI UTWARDZONEJ WARSTEWKI NA WYTRZYMAŁOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO

WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO SUMMARY Straight majority of technologies of industrially important products is based on reactions of catalytic character, one of such processes is dehydrogenation. Of substantial importance is for example

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Ocena wiarygodności badania z randomizacją

Warsztaty Ocena wiarygodności badania z randomizacją Warsztaty Ocena wiarygodności badania z randomizacją Ocena wiarygodności badania z randomizacją Każda grupa Wspólnie omawia odpowiedź na zadane pytanie Wybiera przedstawiciela, który w imieniu grupy przedstawia

Bardziej szczegółowo

Lidia Postek-Stefańska, Jacek Bednarski, Tomasz Mazur, Lech Borkowski

Lidia Postek-Stefańska, Jacek Bednarski, Tomasz Mazur, Lech Borkowski Prace oryginalne Dent. Med. Probl. 2011, 48, 4, 505 512 ISSN 1644-387X Copyright by Wroclaw Medical University and Polish Dental Society Lidia Postek-Stefańska, Jacek Bednarski, Tomasz Mazur, Lech Borkowski

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Porównanie rozkładów gęstości optycznej ubytków istoty zbitej i gąbczastej trzonu żuchwy w modelu in vitro

Porównanie rozkładów gęstości optycznej ubytków istoty zbitej i gąbczastej trzonu żuchwy w modelu in vitro Czas. Stomat., 2005, LVIII, 8 Porównanie rozkładów gęstości optycznej ubytków istoty zbitej i gąbczastej trzonu żuchwy w modelu in vitro Comparison of histograms of optical density of compact and spongy

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS

PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS Sprawozdanie z Strona/Page 2/24 PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS Typ Type Napięcie trwałej pracy Continuous

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Zarządzania ROZPRAWA DOKTORSKA. mgr Marcin Chrząścik

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Zarządzania ROZPRAWA DOKTORSKA. mgr Marcin Chrząścik POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Zarządzania ROZPRAWA DOKTORSKA mgr Marcin Chrząścik Model strategii promocji w zarządzaniu wizerunkiem regionu Warmii i Mazur Promotor dr hab. Jarosław S. Kardas, prof.

Bardziej szczegółowo

THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE

THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE Teobald Kupkaa, Klaudia Radula-Janika, Krzysztof Ejsmonta, Zdzisław Daszkiewicza, Stephan P. A. Sauerb a Faculty of Chemistry,

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1465

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1465 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1465 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 17 listopada 2015 r. Nazwa i adres Laboratorium

Bardziej szczegółowo

B IURO B ADAWCZE DS. J AKOŚCI

B IURO B ADAWCZE DS. J AKOŚCI ISO 9001 Q Ref. Certif. No. PL 2 IEC SYSTEM FOR MUTUAL RECOGNITION OF TEST CERTIFICATES FOR ELECTRICAL EQUIPMENT (IECEE) CB SCHEME SYSTEME CEI D ACCEPTATION MUTUELLE DE CERTIFICATS D ESSAIS DES EQUIPEMENTS

Bardziej szczegółowo

Wpływ opatrunków z wodorotlenku wapnia na szczelność wypełnień kanałowych z uszczelniaczem AH 26 i Apexit

Wpływ opatrunków z wodorotlenku wapnia na szczelność wypełnień kanałowych z uszczelniaczem AH 26 i Apexit Czas. Stomat., 2005, LVIII, 4 Wpływ opatrunków z wodorotlenku wapnia na szczelność wypełnień kanałowych z uszczelniaczem AH 26 i Apexit Effect of calcium hydroxide dressings on the seal of root canal obturation

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczenia torowiska na drogę hamowania tramwaju

Wpływ zanieczyszczenia torowiska na drogę hamowania tramwaju DYCHTO Rafał 1 PIETRUSZEWSKI Robert 2 Wpływ zanieczyszczenia torowiska na drogę hamowania tramwaju WSTĘP W Katedrze Pojazdów i Podstaw Budowy Maszyn Politechniki Łódzkiej prowadzone są badania, których

Bardziej szczegółowo

G14L LPG toroidal tank

G14L LPG toroidal tank G14L LPG toroidal tank Product Description 4-hole version of the unique STAKO patented design of the full (centre-filled) toroidal tank. The valve plate enhances the functionality of the tank compared

Bardziej szczegółowo

RADIO DISTURBANCE Zakłócenia radioelektryczne

RADIO DISTURBANCE Zakłócenia radioelektryczne AKREDYTOWANE LABORATORIUM BADAWCZE Page (Strona) 2 of (Stron) 9 Following requirements should be taken into account in the case of making use of Test Report and giving information about the tests performed

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

OCENA SZCZELNOŚCI WYPEŁNIEŃ KANAŁOWYCH WYKONANYCH TECHNIKĄ KONDENSACJI BOCZNEJ I POJEDYNCZEGO ĆWIEKA Z UŻYCIEM RÓŻNYCH MATERIAŁÓW USZCZELNIAJĄCYCH

OCENA SZCZELNOŚCI WYPEŁNIEŃ KANAŁOWYCH WYKONANYCH TECHNIKĄ KONDENSACJI BOCZNEJ I POJEDYNCZEGO ĆWIEKA Z UŻYCIEM RÓŻNYCH MATERIAŁÓW USZCZELNIAJĄCYCH ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2010, 56, 1, 81 86 ŁUKASZ SUCHODOLSKI, DANUTA PIĄTOWSKA OCENA SZCZELNOŚCI WYPEŁNIEŃ KANAŁOWYCH WYKONANYCH TECHNIKĄ

Bardziej szczegółowo

Thermooxidative stability of frying oils and quality of snack products

Thermooxidative stability of frying oils and quality of snack products UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ NAUK O śywności EWA GÓRNICKA STABILNOŚĆ TERMOOKSYDATYWNA TŁUSZCZÓW SMAśALNICZYCH A JAKOŚĆ PRODUKTÓW PRZEKĄSKOWYCH Thermooxidative stability of frying oils

Bardziej szczegółowo

Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF)

Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF) Gliwice, Poland, 28th February 2014 Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF) Krzysztof A. Cyran The project has received Community research funding under the 7th Framework

Bardziej szczegółowo

miniature, low-voltage lighting system MIKRUS S

miniature, low-voltage lighting system MIKRUS S P R O F E S S I O N A L L I G H T I N G miniature, low-voltage lighting system /system/ elements 20 20 47 6 6 profile transparent 500-94010000 1000-94020000 2000-94030000 20 6 6 20 connector I 94060000

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1456

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1456 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1456 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 1, Data wydania: 30 sierpnia 2013 r. AB 1456 Nazwa i adres

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1314

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1314 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1314 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 2 grudnia 2015 r. Nazwa i adres AB 1314 MEASURE

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Inżynieria Rolnicza 4(129)/2011 OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Katarzyna Szwedziak, Dominika Matuszek Katedra Techniki Rolniczej i Leśnej, Politechnika Opolska Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Ocena przydatności preparatu Endosolv E w ponownym leczeniu endodontycznym zębów stałych badania in vitro

Ocena przydatności preparatu Endosolv E w ponownym leczeniu endodontycznym zębów stałych badania in vitro Czas. Stomatol., 2006, LIX, 10, 696-701 2006 Polish Dental Association http://www.czas.stomat.net Ocena przydatności preparatu Endosolv E w ponownym leczeniu endodontycznym zębów stałych badania in vitro

Bardziej szczegółowo

BŁĘDY OKREŚLANIA MASY KOŃCOWEJ W ZAKŁADACH SUSZARNICZYCH WYKORZYSTUJĄC METODY LABORATORYJNE

BŁĘDY OKREŚLANIA MASY KOŃCOWEJ W ZAKŁADACH SUSZARNICZYCH WYKORZYSTUJĄC METODY LABORATORYJNE Inżynieria Rolnicza 5(103)/2008 BŁĘDY OKREŚLANIA MASY KOŃCOWEJ W ZAKŁADACH SUSZARNICZYCH WYKORZYSTUJĄC METODY LABORATORYJNE Zbigniew Zdrojewski, Stanisław Peroń, Mariusz Surma Instytut Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 MIŁOSZ STĘPIŃSKI JUSTYNA DĘBICKA PORÓWNANIE CZASU REAKCJI KOŃCZYNĄ DOLNĄ I GÓRNĄ PIŁKARZY NOŻNYCH I OSÓB

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 10 Tabela 1. Ocena ośrodków mammograficznych na terenie województwa skontrolowanych w 2008 r.

Załącznik Nr 10 Tabela 1. Ocena ośrodków mammograficznych na terenie województwa skontrolowanych w 2008 r. Tabela 1. Ocena ośrodków mammograficznych na terenie województwa skontrolowanych w 2008 r. L.p. Ośrodek Poziom wykonywania badań (wysoki; średni; nieodpowiedni) Procentowa liczba punktów 1 2 3 4 5 6 7

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU 51/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski Mateusz Romanowski Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność choroby i sprawność chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Dr hab., prof. AWF Anna Straburzyńska-Lupa

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH Gliwice, wrzesień 2005 Pomiar napięcia przemiennego Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie dokładności woltomierza cyfrowego dla

Bardziej szczegółowo

YAKY, YAKYżo 0,6/1 kv. Kable elektroenergetyczne z izolacją PVC. Norma IEC - 60502-1:2004. Konstrukcja. Zastosowanie. Właściwości

YAKY, YAKYżo 0,6/1 kv. Kable elektroenergetyczne z izolacją PVC. Norma IEC - 60502-1:2004. Konstrukcja. Zastosowanie. Właściwości Kable elektroenergetyczne z izolacją PVC Power cables with PVC insulation YKY, YKYżo 0,6/1 kv Norma Standard IEC - 60502-1:2004 3 2 1 Konstrukcja Construction Żyła przewodząca aluminiowa luminium Izolacja

Bardziej szczegółowo

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Estimation and planing Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Story points Story points C D B A E Story points C D 100 B A E Story points C D 2 x 100 100 B A E Story points C D 2 x 100 100

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie mikrotomografii komputerowej w ocenie leczenia endodontycznego zębów filarowych badania doświadczalne

Zastosowanie mikrotomografii komputerowej w ocenie leczenia endodontycznego zębów filarowych badania doświadczalne PROTET. STOMATOL., 2014, LXIV, 5, 329-334 www.prot.stomat.net Zastosowanie mikrotomografii komputerowej w ocenie leczenia endodontycznego zębów filarowych badania doświadczalne Apllication of microtomography

Bardziej szczegółowo

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740 PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY 2 (162) 2012 ARTYKUŁY - REPORTS Anna Iżewska* NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Typ MFPCR FOR THE MOST DEMANDING REQUIREMENTS ON THE PURITY OF INDOOR AIR, WORKSTATIONS, AND DEVICES

Typ MFPCR FOR THE MOST DEMANDING REQUIREMENTS ON THE PURITY OF INDOOR AIR, WORKSTATIONS, AND DEVICES Typ MFPCR FOR THE MOST DEMANDING REQUIREMENTS ON THE PURITY OF INDOOR AIR, WORKSTATIONS, AND DEVICES HEPA and ULPA filters as high-efficiency particulate filters for the separation of suspended particles

Bardziej szczegółowo

The estimation of the yield and content of some chemical compounds in the fruits of chosen hot pepper (Capsicum annuum L.

The estimation of the yield and content of some chemical compounds in the fruits of chosen hot pepper (Capsicum annuum L. Yield and chemical composition of hot pepper fruits 11 FOLIA HORTICULTURAE Ann. 16/2, 2004, 11-16 The estimation of the yield and content of some chemical compounds in the fruits of chosen hot pepper (Capsicum

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Principles of Marketing on the study program: Administration I. General information

Bardziej szczegółowo

Cyfrowa analiza obrazu rentgenowskiego ubytków blaszki zbitej trzonu żuchwy w modelu in vitro

Cyfrowa analiza obrazu rentgenowskiego ubytków blaszki zbitej trzonu żuchwy w modelu in vitro Czas. Stomat., 2005, LVIII, 4 Cyfrowa analiza obrazu rentgenowskiego ubytków blaszki zbitej trzonu żuchwy w modelu in vitro X-ray digital analysis of lesions in the cortical bone of the mandibular body

Bardziej szczegółowo

Porównanie zdjęć rentgenowskich wewnątrzustnych wykonanych za pomocą RVG.

Porównanie zdjęć rentgenowskich wewnątrzustnych wykonanych za pomocą RVG. Porównanie zdjęć rentgenowskich wewnątrzustnych wykonanych za pomocą RVG. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Porównanie zdjęć wykonanych na fantomie.... 4 2.1. Test osiowości.... 4 2.2. Test rozdzielczości....

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie systemu 2D TL do badania skanujących wiązek protonowych

Zastosowanie systemu 2D TL do badania skanujących wiązek protonowych Zastosowanie systemu 2D TL do badania skanujących wiązek protonowych Jan Gajewski Instytut Fizyki Jądrowej PAN, Kraków Plan prezentacji Podstawy 2D TLD elementy systemu Testy systemu HIT/DKFZ Niemcy PTC/ÚJF

Bardziej szczegółowo

Jøtul I 570 FL. Szyba / Glass. Jøtul I 570 FL. Art.no. TS39B002. PL - Instrukcja montażu dodatkowej szyby 2 GB - Installation Instructions 4

Jøtul I 570 FL. Szyba / Glass. Jøtul I 570 FL. Art.no. TS39B002. PL - Instrukcja montażu dodatkowej szyby 2 GB - Installation Instructions 4 Jøtul I 570 FL Szyba / Glass Jøtul I 570 FL PL - Instrukcja montażu dodatkowej szyby 2 G - Installation Instructions 4 rt.no. TS39002 PL - Przed użyciem prosimy dokładnie przeczytać instrukcje ogólnego

Bardziej szczegółowo

BLACKLIGHT SPOT 400W F

BLACKLIGHT SPOT 400W F BLACKLIGHT SPOT 400W F2000339 USER MANUAL / INSTRUKCJA OBSŁUGI BLACKLIGHT SPOT 400W F2000339 Table of Contents 1 Introduction... 2 2 Safety information... 2 3 Product information... 2 3.1 Specification...

Bardziej szczegółowo

Materiały i środki stosowane przez lekarzy dentystów podczas leczenia endodontycznego badanie ankietowe*

Materiały i środki stosowane przez lekarzy dentystów podczas leczenia endodontycznego badanie ankietowe* Czas. Stomatol., 2008, 61, 12, 851-857 2008 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Materiały i środki stosowane przez lekarzy dentystów podczas leczenia endodontycznego badanie ankietowe* Methods

Bardziej szczegółowo

Ocena szczelności wybranych cementów do wypełnień kanałów korzeniowych zębów poddanych resekcji wierzchołka korzenia

Ocena szczelności wybranych cementów do wypełnień kanałów korzeniowych zębów poddanych resekcji wierzchołka korzenia 450 K. Sidorowicz et al. prace oryginalne Dent. Med. Probl. 2010, 47, 4, 450 455 ISSN 1644-387X Copyright by Wroclaw Medical University and Polish Dental Society Krzysztof Sidorowicz 1, Jerzy Sokalski

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

w ogólnej praktyce stomatologicznej

w ogólnej praktyce stomatologicznej w ogólnej praktyce stomatologicznej Opis trzech przypadków Piotr Więcławski Endodontic surgery in general dental practice description of three cases Praca recenzowana Z Pierwszej Prywatnej Kliniki Stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

1945 (96,1%) backlinks currently link back. 1505 (74,4%) links bear full SEO value. 0 links are set up using embedded object

1945 (96,1%) backlinks currently link back. 1505 (74,4%) links bear full SEO value. 0 links are set up using embedded object Website Backlinks Analysis Report 2023 backlinks from 224 domains Report created: Jan 3, 2015 Website: http://wpisz.stronę.odbiorcy Compared with: 7 day(s) old Domain Statistics The domain seo.zgred.pl

Bardziej szczegółowo

Najstarsza prywatna fabryka papierosów w Polsce THE Oldest private cigarettes factory in poland

Najstarsza prywatna fabryka papierosów w Polsce THE Oldest private cigarettes factory in poland Najstarsza prywatna fabryka papierosów w Polsce THE Oldest private cigarettes factory in poland Praxis to spółka produkująca papierosy w Kamiennej Górze, oparta w 100% na polskim kapitale. Jest wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 HemoRec in Poland Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 Institute of Biostatistics and Analyses. Masaryk University. Brno Participating

Bardziej szczegółowo

2014-3-30. Urbanek J., Jabłoński A., Barszcz T ssswedfsdfurbanek J., Jabłoński A., Barszcz T., Wykonanie pomiarów

2014-3-30. Urbanek J., Jabłoński A., Barszcz T ssswedfsdfurbanek J., Jabłoński A., Barszcz T., Wykonanie pomiarów Wykonanie pomiarów sygnałów wibroakustycznych przy stałych oraz zmiennych warunkach eksploatacyjnych na stanowisku testowym. Część II: Analiza poprawności pomiarów. Autorzy: Urbanek J., Jabłoński A., Barszcz

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Żywienie wyłącznie mlekiem własnej matki vs żywienie naturalne z udziałem mleka kobiecego pasteryzowanego

Żywienie wyłącznie mlekiem własnej matki vs żywienie naturalne z udziałem mleka kobiecego pasteryzowanego Żywienie wyłącznie mlekiem własnej matki vs żywienie naturalne z udziałem mleka kobiecego pasteryzowanego porównanie w okresie 4 lat (2012-2016) Maria Wilińska, CMKP 1 Mleko Matki jest zawsze pierwszym

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA WYTRZYMAŁOŚCI POŁĄCZEŃ SPAWANYCH I KLEJOWYCH STALI KONSTRUKCYJNEJ S235JR

WYBRANE ZAGADNIENIA WYTRZYMAŁOŚCI POŁĄCZEŃ SPAWANYCH I KLEJOWYCH STALI KONSTRUKCYJNEJ S235JR ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI RZESZOWSKIEJ 288, Mechanika 85 RUTMech, t. XXX, z. 85 (1/13), styczeń-marzec 2013, s. 49-56 Anna RUDAWSKA 1 Łukasz SOSNOWSKI 2 WYBRANE ZAGADNIENIA WYTRZYMAŁOŚCI POŁĄCZEŃ SPAWANYCH

Bardziej szczegółowo

ELECTRIC AND MAGNETIC FIELDS NEAR NEW POWER TRANSMISSION LINES POLA ELEKTRYCZNE I MAGNETYCZNE WOKÓŁ NOWYCH LINII ELEKTROENERGETYCZNYCH

ELECTRIC AND MAGNETIC FIELDS NEAR NEW POWER TRANSMISSION LINES POLA ELEKTRYCZNE I MAGNETYCZNE WOKÓŁ NOWYCH LINII ELEKTROENERGETYCZNYCH ELEKTRYKA 2012 Zeszyt 3-4 (223-224) Rok LVIII Olgierd MAŁYSZKO, Michał ZEŃCZAK Katedra Elektroenergetyki i Napędów Elektrycznych, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie w Szczecinie

Bardziej szczegółowo

sylwan nr 9: 3 15, 2006

sylwan nr 9: 3 15, 2006 sylwan nr 9: 3 15, 2006 Jerzy Szwagrzyk, Waldemar Sulowski, Tomasz Skrzydłowski Structure of a natural stand of a Carpathian beech forest in the Tatra mountains compared with natural beech stands from

Bardziej szczegółowo

Ocena przylegania wkładu FibreFill/Resilon i Epiphany do ścian kanału korzeniowego. Badanie w elektronowym

Ocena przylegania wkładu FibreFill/Resilon i Epiphany do ścian kanału korzeniowego. Badanie w elektronowym ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2013, 59, 2, 76 80 Katarzyna Kot 1, 2, Maciej Górski 3, Włodzimierz Dura 4, Agnieszka Droździk 5, Mariusz Lipski

Bardziej szczegółowo

The Overview of Civilian Applications of Airborne SAR Systems

The Overview of Civilian Applications of Airborne SAR Systems The Overview of Civilian Applications of Airborne SAR Systems Maciej Smolarczyk, Piotr Samczyński Andrzej Gadoś, Maj Mordzonek Research and Development Department of PIT S.A. PART I WHAT DOES SAR MEAN?

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi stomatologicznego fantomu testowego

Instrukcja obsługi stomatologicznego fantomu testowego Instrukcja obsługi stomatologicznego fantomu testowego Dent/digitest 3 Opracował: mgr inż. Jan Kalita 1 Spis treści. 1. Opis techniczny 3 1.1. Przeznaczenie fantomu. 3 1.2. Budowa fantomu. 4 2. Procedura

Bardziej szczegółowo

TYRE PYROLYSIS. REDUXCO GENERAL DISTRIBUTOR :: ::

TYRE PYROLYSIS. REDUXCO GENERAL DISTRIBUTOR  ::   :: TYRE PYROLYSIS Installation for rubber waste pyrolysis designed for processing of used tyres and plastic waste (polyethylene, polypropylene, polystyrene), where the final product could be electricity,

Bardziej szczegółowo

PODZIAŁ SEKTOROWY OBSZARU KONTROLOWANEGO ACC W FIR WARSZAWA SECTORS OF ACC CONTROLLED AREA WITHIN WARSZAWA FIR

PODZIAŁ SEKTOROWY OBSZARU KONTROLOWANEGO ACC W FIR WARSZAWA SECTORS OF ACC CONTROLLED AREA WITHIN WARSZAWA FIR AIP POLSKA ENR 2.2.1-1 ENR 2.2.1 PODZIAŁ SEKTOROWY OBSZARU KONTROANEGO ACC W FIR WARSZAWA SECTORS OF ACC CONTROLLED AREA WITHIN WARSZAWA FIR 1. SEKTORY KONTROLI OBSZARU 1. AREA CONTROL SECTORS Obszar kontrolowany

Bardziej szczegółowo

4F brand guide / logo

4F brand guide / logo 4F brand guide / logo Ważna informacja / Important information / PL Ilekroć używasz szablonów z niniejszej Księgi Znaku 4F lub projektujesz własny element / grafikę z użyciem logo 4F pamiętaj, że musisz

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKÓW ZDOLNOŚCI DO OPTYMALIZACJI PROCESU WYTWARZANIA MASY FORMIERSKIEJ

WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKÓW ZDOLNOŚCI DO OPTYMALIZACJI PROCESU WYTWARZANIA MASY FORMIERSKIEJ 168/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (2/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKÓW ZDOLNOŚCI DO OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

SHP / SHP-T Standard and Basic PLUS

SHP / SHP-T Standard and Basic PLUS Range Features ErP compliant High Pressure Sodium Lamps Long life between 24,000 to 28,000 hours, T90 at 16,000 hours Strong performance with high reliability Car park, Street and Floodlighting applications

Bardziej szczegółowo

KOLEKCJE PŁYTEK CERAMICZNYCH COLLECTIONS OF CERAMIC TILES

KOLEKCJE PŁYTEK CERAMICZNYCH COLLECTIONS OF CERAMIC TILES KOLEKCJE PŁYTEK CERAMICZNYCH COLLECTIONS OF CERAMIC TILES INSPIROWANE DREWNEM INSPIRED BY WOOD KOLEKCJE COLLECTIONS 21,5 x 98,5 TROPHY 2 HASEL 6 THORNO 1 PAGO 20 16 x 98,5 HASEL 6 THORNO 1 PAGO 20 Objaśnienie

Bardziej szczegółowo

PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA TRANSACTIONS OF FOUNDRY RESEARCH INSTITUTE

PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA TRANSACTIONS OF FOUNDRY RESEARCH INSTITUTE PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA TRANSACTIONS OF FOUNDRY RESEARCH INSTITUTE Volume LIV Year 2014 Number 4 2014 Instytut Odlewnictwa. All rights reserved. DOI: 10.7356/iod.2014.24 Nowo opracowana metoda pomiaru

Bardziej szczegółowo

WENYLATORY PROMIENIOWE ROOF-MOUNTED CENTRIFUGAL DACHOWE WPD FAN WPD

WENYLATORY PROMIENIOWE ROOF-MOUNTED CENTRIFUGAL DACHOWE WPD FAN WPD WENYATORY PROMIENIOWE ROOF-MOUNTED CENTRIFUGA DACHOWE WPD FAN WPD Wentylatory promieniowe dachowe typu WPD przeznaczone są do Roof-mounted centrifugal fans type WPD are intended wentylacji wyciągowej pomieszczeń

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

The use of objective statistical processing for presenting the data in scientific publications

The use of objective statistical processing for presenting the data in scientific publications The use of objective statistical processing for presenting the data in scientific publications Zastosowanie obiektywnej analizy statystycznej w celu prezentacji danych w publikacjach naukowych Fedortsiv

Bardziej szczegółowo

Adhesive root canal filling material Resilon preliminary observations

Adhesive root canal filling material Resilon preliminary observations J Stoma 2011, 64, 1-2: 84-96 2011 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Adhesive root canal filling material Resilon preliminary observations Resilon adhezyjny materiał do wypełniania kanałów

Bardziej szczegółowo