AUTOREFERAT DR MONIKA EWA RYBA-STANISŁAWOWSKA ZAKŁAD IMMUNOLOGII KATEDRA IMMUNOLOGII GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AUTOREFERAT DR MONIKA EWA RYBA-STANISŁAWOWSKA ZAKŁAD IMMUNOLOGII KATEDRA IMMUNOLOGII GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY"

Transkrypt

1 AUTOREFERAT DR MONIKA EWA RYBA-STANISŁAWOWSKA ZAKŁAD IMMUNOLOGII KATEDRA IMMUNOLOGII GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY GDAŃSK, 2014

2 1. DANE OSOBOWE Imię i nazwisko: Monika Ewa Ryba-Stanisławowska 2. WYKSZTAŁCENIE W 2005 roku uzyskałam tytuł magistra biotechnologii na Międzyuczelnianym Wydziale Biotechnologii UG-AMG na podstawie pracy pt. Analiza jakościowa i ilościowa aktywności telomerazy w stymulowanych i spoczynkowych ludzkich komórkach NK 23 czerwca 2010 roku uchwałą Rady Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii UG- GUMed uzyskałam tytuł doktora nauk biologicznych w zakresie biochemii. Tytuł rozprawy : Limfocyty T regulatorowe jako cel terapii w leczeniu cukrzycy typu 1 3. ZATRUDNIENIE Październik Grudzień 2010 Zakład Immunologii, Katedra Histologii i Immunologii GUMed ASYSTENT Styczeń 2011 obecnie Zakład Immunologii. Katedra Immunologii GUMed - ADIUNKT 4. WYKAZ PUBLIKACJI STANOWIĄCYCH OSIĄGNIĘCIE NAUKOWE, O KTÓRYM MOWA W ART. 16 UST. 2 USTAWY 4.1. Tytuł osiągnięcia naukowego Zaburzenia Regulacji Odpowiedzi Zapalnej w Cukrzycy Typu Publikacje wchodzące w skład osiągnięcia naukowego 1. Ryba M, Marek N, Hak Ł, Rybarczyk-Kapturska K, Myśliwiec M, Trzonkowski P, Myśliwska J. Anti-TNF rescue CD4+Foxp3+ regulatory T cells in patients with type 1 diabetes from effects mediated by TNF Cytokine. 2011;55(3): IF: 3.019; MNiSzW: 25. Praca oryginalna, cytowana 11 razy. 2

3 Mój wkład w powstanie tej publikacji polegał na stworzeniu koncepcji pracy, organizacji i realizacji części etapów laboratoryjnych pracy, analizie i interpretacji danych klinicznych i laboratoryjnych, zebraniu i przeglądzie piśmiennictwa, a także przygotowaniu manuskryptu. Mój udział procentowy szacuję na 70%. 2. Ryba M, Malinowska E, Rybarczyk-Kapturska K, Brandt A, Myśliwiec M, Myśliwska J. The association of the IVS1-397T>C estrogen receptor α polymorphism with the regulatory conditions in longstanding type 1 diabetic girls. Mol Immunol. 2011;49(1-2): IF: 2.897; MNiSzW: 25. Praca oryginalna, cytowana 2 razy. Mój wkład w powstanie tej publikacji polegał na stworzeniu koncepcji pracy, organizacji i realizacji części etapów laboratoryjnych pracy, analizie i interpretacji danych klinicznych i laboratoryjnych, zebraniu i przeglądzie piśmiennictwa, a także przygotowaniu manuskryptu. Mój udział procentowy szacuję na 70%. 3. Ryba-Stanisławowska M, Skrzypkowska M, Myśliwiec M, Myśliwska J. The serum IL-6 profile and Treg/Th17 peripheral cell populations in patients with type 1 diabetes. Mediators Inflamm. 2013;2013: IF: 3.882; MNiSzW: 25. Praca oryginalna, cytowana 7 razy. Mój wkład w powstanie tej publikacji polegał na stworzeniu koncepcji pracy, organizacji i realizacji części etapów laboratoryjnych pracy, analizie i interpretacji danych klinicznych i laboratoryjnych, zebraniu i przeglądzie piśmiennictwa, a także przygotowaniu manuskryptu. Mój udział procentowy szacuję na 80%. 4. Ryba-Stanisławowska M, Rybarczyk-Kapturska K, Brandt A, Myśliwiec M, Myśliwska J. IVS1-397T>C estrogen receptor α polymorphism is associated with low-grade systemic inflammatory response in type 1 diabetic girls Mediators 3

4 Inflamm. 2014;2014: IF: 3.882; MNiSzW: 30. Praca oryginalna, jeszcze nie była cytowana. Mój wkład w powstanie tej publikacji polegał na stworzeniu koncepcji pracy, analizie i interpretacji danych klinicznych i laboratoryjnych, zebraniu i przeglądzie piśmiennictwa, a także przygotowaniu manuskryptu. Mój udział procentowy szacuję na 70%. Mój wkład w powstanie tej publikacji polegał na stworzeniu koncepcji pracy, organizacji i realizacji części etapów laboratoryjnych pracy, analizie i interpretacji danych klinicznych i laboratoryjnych, zebraniu i przeglądzie piśmiennictwa, a także przygotowaniu manuskryptu. Mój udział procentowy szacuję na 80%. Sumaryczny IF publikacji tworzących osiągnięcie naukowe: ; MNiSzW: Omówienie celu naukowego ww. prac i osiągniętych wyników wraz z omówieniem ich ewentualnego wykorzystania Cukrzyca typu 1 jako przewlekła choroba zapalna Według danych instytutu NIDDK (National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases) około młodych ludzi poniżej 20 roku życia choruje na cukrzycę typu 1 (DM1, Diabetes Mellitus 1). W populacjach europejskich, takich jak Polska, Niemcy czy Francja ten odsetek jest największy, a ryzyko zachorowania wynosi około 3-9%. W 2005 roku w Europie stwierdzono nowych przypadków cukrzycy typu 1 u dzieci w wieku od 0 do 14 lat. Przypuszcza się, że liczba przypadków cukrzycy typu 1 u dzieci 4

5 poniżej piętnastego roku życia wzrośnie z w 2005 roku do w 2020 roku [Patterson CC 2009]. Nowe przypadki cukrzycy typu 1 wśród dzieci w wieku od 0 do 14 lat. Dane na rok 2011 (liczba zachorowań na przypadków) Wg. International Diabetes Federation Cukrzyca typu 1 jest chorobą zapalną, o charakterze postępującym, którą cechuje obecność licznych biomarkerów stanu zapalnego [Jialal I 2012; Devaraj S 2007; Schramm MT 2003]. Wśród tych markerów można wymienić między innymi: białko C-reaktywne (CRP, C-reactive Protein), IL-1, czynnik martwicy nowotworu (TNF, Tumor Necrosis Factor), IL-6, IL-12 czy naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu (VEGF, Vascular Endothelial Growth Factor ) [Goldberg RB 2009]. Związek niektórych cytokin prozapalnych z cukrzycą typu 1 przedstawia tabela. 5

6 Cytokina Komentarz Źródło TNF podwyższony poziom w surowicy; koreluje z poziomem CRP i VEGF; IL-6 koreluje z poziomem wyrównania metabolicznego; predyktor rozwoju powikłań naczyniowych Schramm MT 2003; Gustavsson C 2008; Yoo SA 2005; Myśliwiec M IL-6 VEGF IL-18 IL-12 podwyższony surowiczy poziom; koreluje z poziomem CRP i TNF; indukuje ekspresję VEGF; łączony z rozwojem retino- i nefropatii indukuje produkcję IL-6 I TNF, stymuluje neowaskularyzację w przebiegu nefro- i retinopatii podwyższony poziom w surowicy; koreluje z sicam ; wzrasta wraz z progresją cukrzycy; indukuje produkcję IFN-γ; rola w patofizjologii późnych powikłań podwyższony poziom w surowicy i cieczy wodnistej; indukuje produkcję IFN-γ; wzrasta wraz z progresją cukrzycy; udział w rozwoju retinopatii synergizes in action with IL-18 and TNF increases along with the disease progression linked to retinopathy development Targer G 2001; Schölin A 2004; Galassetti PR 2006; Shelbaya S 2012 Aiello LP 2000; Schrijvers BF 2004; Yoo SA 2005 Mirończuk K 2005; Nicoletti F 2001; Mahmoud, R.A 2004; Katakami N 2007; Blazhev A 2006; Gverović Antunica A 2012 TNF, tumor necrosis factor; CRP, c-reactive protein; VEGF, vascular endothelial growth factor; IL, interleukin; sicam, soluble intercellular adhesion molecule; IFN-γ, interferon-γ. Wykazano, że pacjenci z cukrzycą typu 1 mają znacznie wyższy poziom białka CRP w porównaniu do osób zdrowych [Picardi MG 2007], co wiąże się ze zwiększoną produkcją cytokin o charakterze prozapalnym [Goldberg RB 2009]. Podobnie wygląda produkcja TNF i IL-6 [Goldberg RB 2009, Myśliwiec M 2008, Wiśniewski P 2005], które mają zdolność do indukcji ekspresji VEGF [Aiello LP]. VEGF, będąc regulatorem neowaskularyzacji, zwiększa przepuszczalność naczyń, wzmaga chemotaksję monocytów, makrofagów i komórek śródbłonka. Poza tym, VEGF zwrotnie indukuje monocyty do produkcji IL-6 i TNF [Yoo SA 2005]. Konsekwencją nadmiernej produkcji czynników prowadzących do nasilenia lokalnych reakcji zapalnych może być uszkodzenie naczyń, a dalej rozwój późnych powikłań cukrzycowych, które stanowią duże zagrożenie dla zdrowia i życia [King GL 2008]. 6

7 Głównym powodem znacznie obniżonej długości życia u pacjentów z cukrzycą typu 1 jest rozwój nefro i/lub retinopatii [Rask-Madsen C 2013]. Dlatego tak ważne są próby modulacji stanu zapalnego w cukrzycy typu 1, by móc efektywnie zapobiegać rozwojowi i progresji późnych powikłań cukrzycowych - retinopatii, nefropatii, neuropatii oraz chorób układu sercowo-naczyniowego Limfocyty regulatorowe Treg vs efektorowe Th17 i regulacja odpowiedzi zapalnej Utrzymanie homeostazy w układzie odpornościowym jest warunkiem niezbędnym do jego prawidłowego funkcjonowania. Wszelkie zaburzenia tej zdolności mogą prowadzić do rozwoju chorób od autoimmunizacyjnych do tych o podłożu nowotworowym [Crimeen- Irwin B 2005]. Układ odpornościowy musi dysponować prawidłowymi mechanizmami regulacji odpowiedzi immunologicznej, które powinny być dostosowane do warunków aktualnie panujących w ustroju. Limfocyty T zdolne do hamowania odpowiedzi immunologicznej opisano po raz pierwszy w 1970 roku. [Gershon RK 1970, 1971]. Uznano je wówczas za wyspecjalizowaną subpopulację komórek, która poprzez produkcję odpowiednich czynników jest zdolna do immunosupresji. Z racji tego, że nie udało się zidentyfikować czynników odpowiedzialnych za funkcje tych komórek, badania na tym polu ustały na początku lat 80. W połowie lat 90. Sakaguchi i wsp. wykazali istnienie subpopulacji komórek stanowiącej około 10% wszystkich limfocytów CD4 +, która charakteryzowała się ekspresją podjednostki α receptora dla IL-2 (CD25), i była zdolna kontrolować aktywność autoreaktywnych limfocytów T w warunkach in vivo [Sakaguchi S 1995]. Okazało się, że opisane wówczas limfocyty T regulatorowe (Tregs, Regulatory T cells) są niezbędne w utrzymaniu prawidłowej odpowiedzi immunologicznej. 7

8 Badania na zwierzętach pokazały, że adoptywny transfer limfocytów T regulatorowych może zapobiegać lub nawet leczyć wiele chorób autoimmunizacyjnych, alergie, czy reakcje nadwrażliwości. Może także przyczyniać się do wykształcenia i utrzymania tolerancji dla przeszczepionej tkanki lub komórek oraz zapobiega reakcji przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvH, Graft versus Host). Niedobór limfocytów T regulatorowych jest natomiast związany z zaburzeniami na tle autoimmunizacyjnym [Bluestone JA 2005]. Ich obecność wiąże się z występowaniem tolerancji, natomiast nadmierna aktywność jest odpowiedzialna za zwiększoną wrażliwość na rozwój nowotworów i infekcji [Cools N 2007]. Limfocyty Treg są odpowiedzialne za hamowanie nadmiernej zdolności wielu typów komórek do proliferacji i/lub produkcji cytokin prozapalnych [Fehérvari Z 2004; Prado C 2013]. Charakteryzują się ko-ekspresją cząsteczek CD4, CD25 i czynnika transkrypcyjnego Foxp3, który odpowiada za ich aktywność immunosupresyjną [Baecher-Allan C 2001; Miyara M 2011]. Defekty w populacji limfocytów Treg zaobserwowano u pacjentów z niektórymi chorobami zapalnymi i/lub autoimmunizacyjnymi, jak młodzieńcze zapalenie stawów [de Kleer 2004], przewlekłe zapalenie wątroby typu C [Boyer O 2004], autoimmunologiczne zapalenie wątroby [Longhi MS 2004], toczeń układowy [Liu MF 2004; Bonelli M 2008], i inne [Liu MF 2008; Furuno K 2004]. Niekiedy niski odsetek tych komórek korelował z cięższym przebiegiem choroby, bądź gorszymi rokowaniami. Badania pacjentów z cukrzycą typu 1 w naszym ośrodku potwierdziły wyniki uzyskane przez innych, że w cukrzycy typu 1 dochodzi do zaburzeń ilościowych i/lub jakościowych w populacji Treg [Kukreja A 2002; Brusko TM 2005; Lindley S 2005; Ryba M 2009; 2010; 2011; ] Wart odnotowania jest również fakt, że w takich chorobach autoimmunizacyjnych jak reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane czy cukrzyca myszy NOD (non obese diabetic) stwierdzono, że stan zapalny manifestujący się wysokim poziomem TNF upośledza populację limfocytów 8

9 Treg pod względem jakościowym i/lub ilościowym [Zhang Q 2013; Ehrenstein MR 2004; Valencia X 2006; Viglietta V 2004; Wu AJ 2002]. Jak się okazuje regulacja odpowiedzi zapalnej i autoimmunizacyjnej nie zależy tylko od limfocytów Treg, ale również od związanej z nią populacji komórek Th17. Opisane zostały po raz pierwszy w 2000 roku jako limfocyty wchodzące w interakcje z neutrofilami podczas infekcji bakteryjnych i grzybiczych [Infante-Duarte C 2000]. Analiza ich funkcji efektorowej wykazała, że stanowią odrębną populację efektorowych limfocytów T pomocniczych o silnych właściwościach prozapalnych [Harrington LE 2005]. Posiadają słabe właściwości proliferacyjne i cytotoksyczne, produkują wiele cytokin, z których najważniejszą jest IL-17 [Harrington LE 2005]. Bierze ona udział w promowaniu odpowiedzi zapalnej poprzez indukcję produkcji cytokin i chemokin tej odpowiedzi, takich jak TNF, IL-1, IL-6, IL-22, CXCL1 czy CXCL8 i innych [Cook A 2006; Korn T 2007]. Nadmierna aktywność limfocytów Th17 wiąże się z patogenezą chorób zapalnych i autoimmunizacyjnych [Cook A 2006; Cobb D 2012; Zhang L 2012; Wilke CM 2011; Montes M 2009], a zaburzenie równowagi Th17/Treg zostało już opisane w wielu chorobach [Marwaha AK 2010; Alunno A 2012; Shao XS 2009; Cheng X 2008], w tym w świeżej cukrzycy typu 1 [Honkanen J 2010]. Ciekawe wnioski uzyskano z badań na mysim modelu cukrzycy, kiedy to zaobserwowano wysokie stężenia transkryptu genu kodującego IL-17 u tych myszy, co wiązało się z przyspieszeniem procesu chorobowego [Emamaullee JA 2009]. Z kolei badania Jain R et al wykazały, że terapia myszy NOD sekwencją peptydu GAD (glutamic acid decarboxylase) GAD2 skoniugowanego z cząsteczką immunoglobuliny Ig-GAD2, chroni przed rozwojem cukrzycy i wiąże się ze obniżeniem odsetka komórek Th17 [Jain R 2008]. Jak już wspomniano istnieje powiązanie pomiędzy limfocytami Treg a Th17. Czynnik transkrypcyjny Foxp3 może działać jako represor lub aktywator wielu genów [Li B 2008]. Badania na myszach pokazały, że wiązanie Foxp3 do genu kodującego czynnik 9

10 transkrypcyjny Stat3, kluczowy w inicjowaniu różnicowania linii Th17, znacznie ogranicza odpowiedź zależną od tych komórek [Chaudhry A 2009]. W innym badaniu pokazano, że nadprodukcja Foxp3 skutkuje silnym obniżeniem ekspresji genu il17a [Ichiyama K 2008]. Foxp3 nie wiąże się bezpośrednio z promotorem genu il17a, ale działa w wyniku wiązania do czynnika transkrypcyjnego RORγt, który jest niezbędny do aktywacji transkrypcji il17a [Ichiyama K 2008]. Powiązanie pomiędzy limfocytami Treg i Th17 w warunkach in vivo zostało potwierdzone przez wielu autorów. Wykazano, że w środowisku zapalnym aktywność immunosupresyjna limfocytów Treg może zostać utracona, a te komórki zaczynają produkować IL-17 [Kuchroo VK 2012; Beriou G 2009; Croxford AL. 2012; Lee Y 2012]. Z drugiej strony, limfocyty Th17 mają zdolność różnicowania w kierunku tzw. regulatorowych Th17, które kontrolują przebieg reakcji zapalnej [Marwaha AK 2012; Sallusto F 2012; Lee Y 2012]. Wykazano, że IL-17 jest produkowana we wczesnych etapach odpowiedzi na stymulację antygenową, natomiast później gdy włączane są mechanizmy antyzapalne, jej produkcja ulega zahamowaniu [Sallusto F 2012] Cel pracy Celem pracy była analiza właściwości dwóch subpopulacji limfocytów T pomocniczych: regulatorowych Treg i efektorowych Th17, odpowiedzialnych za regulację przebiegu odpowiedzi immunologicznej w aspekcie zapobiegania rozwoju powikłań naczyniowych związanych z przewlekłym stanem zapalnym towarzyszącym cukrzycy typu 1. Limfocyty regulatorowe Treg kontrolują komórki zapalne i nadreaktywne, zatem zaburzenia równowagi pomiędzy Treg a prozapalnymi Th17 na korzyść Th17 jest być może jednym z czynników, który przyczynia się do rozwoju późnych powikłań cukrzycowych. Badania populacji limfocytów regulujących odpowiedź immunologiczną i biorących udział 10

11 w patogenezie chorób zapalnych i autoimmunizacyjnych mogłyby pomóc w opracowaniu modelu modulacji aktywności komórek zapalnych/patogennych w celu jego zastosowania w profilaktyce i terapii ewentualnych powikłań cukrzycowych. Badania były realizowane w ramach pracy statutowej ST-28 Zakładu Immunologii, Katedry Immunologii GUMed oraz grantu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego pt. Limfocyty T regulatorowe CD4+CD25+ jako cel terapii w leczeniu cukrzycy typu 1 (nr N N ). Projekty badawcze uzyskały pozytywną opinię Niezależnej Komisji Bioetycznej ds. Badań Naukowych przy Gdańskim Uniwersytecie Medycznym. Współautorzy wszystkich publikacji wyrazili zgodę na ich wykorzystanie w niniejszej rozprawie i określili swój wkład w powstanie poszczególnych prac Grupy badane Badaniami objęto chorych leczonych na Oddziale Diabetologii Dziecięcej Kliniki Pediatrii, Hematologii, Onkologii i Endokrynologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz pozostających pod opieką Przyklinicznej Poradni Diabetologicznej dla Dzieci i Młodzieży Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego, u których rozpoznano cukrzycę typu 1 na podstawie kryteriów American Diabetes Association [American Diabetes Association, Diabetes Care 2008]. Grupę kontrolną stanowili zdrowi ochotnicy zakwalifikowani według wieku i płci, bez objawów zaburzeń immunologicznych, bez cech klinicznych obecnego procesu zapalnego czy nowotworowego w dniu badania oraz z negatywnym wywiadem rodzinnym w kierunku cukrzycy typu 1. 11

12 Wszyscy pacjenci i ich opiekunowie prawni (rodzice) zostali poinformowani o celach i przebiegu badań oraz wyrazili pisemną zgodę na udział w projekcie (rodzice oraz dzieci powyżej 16. roku życia). Na przeprowadzenie badań uzyskano zgodę Niezależnej Komisji Bioetycznej do Spraw Badań Naukowych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. 12

13 Istotną przyczyną zaburzeń limfocytów Treg u chorych na cukrzycę typu 1 jest zaburzenie reaktywności na prozapalną cytokinę TNF. - Ryba M, Marek N, Hak Ł, Rybarczyk-Kapturska K, Myśliwiec M, Trzonkowski P, Myśliwska J. Anti-TNF rescue CD4+Foxp3+ regulatory T cells in patients with type 1 diabetes from effects mediated by TNF Cytokine. 2011;55(3): IF: 3.019;MNiSzW: 25. Praca oryginalna, cytowana 11 razy TNF jest wielofunkcyjną cytokiną prozapalną wpływającą na wzrost, różnicowanie oraz metabolizm wielu typów komórek. Jest produkowany głównie przez aktywowane monocyty i makrofagi i jest zaangażowany w regulację aktywności komórek układu odpornościowego. Zwiększone wytwarzanie TNF odgrywa rolę w patogenezie przewlekłych chorób zapalnych, takich jak RZS (Reumatoidalne Zapalnie Stawów) czy choroba Crohna [Bradley JR 2008], a terapia tych chorób z użyciem przeciwciał anty-tnf przynosi istotną poprawę w zakresie dolegliwości i objawów [Feldmann M 2002; Haraoui B 2005; Nurmohamed MT 2005]. Badania różnych grup wykazały, że limfocyty T regulatorowe charakteryzują się ekspresją receptora dla TNF TNFR2 (tumor necrosis factor receptor type 2), co sugeruje że TNF w sposób bezpośredni może albo promować, albo przeciwnie hamować aktywność tych komórek [Annunziato FL 2002; Chen X 2010]. Zwiększony odsetek limfocytów T regulatorowych z ekspresją receptora TNFR2 wykazano już u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów [Valencia X 2006], a także we krwi pacjentów z cukrzycą typu 1 badanych w naszym ośrodku [Ryba M 2011]. Dodatkowo, neutralizacja TNF u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów przywracała funkcjonalność limfocytów Treg [Bayry J 2007; Ehrenstein MR 2002], jak również redukowała ich spontaniczną apoptozę [Toubi E 2005]. Inne badania w warunkach in vitro na ludzkich komórkach CD4 + CD25 + również wykazały, że TNF wpływa hamująco na 13

14 supresyjne właściwości Treg [Valencia X 2006]. Było to efektem sygnalizacji przez receptor TNFR2 i związane z obniżeniem ekspresji genu foxp3 [Valencia X 2006]. Dodatkowo, potwierdzono, że receptor TNFR2 ulega konstytutywnej ekspresji właśnie na komórkach Treg CD4 + CD25 +, ale nie na krążących limfocytach efektorowych CD4 + CD25 - [Valencia X 2006]. Ponadto, podanie Infliximabu chimerycznego, ludzko-mysiego przeciwciała anty-tnf dzieciom z aktywną chorobą Crohna prowadziło do wzrostu odsetka limfocytów T regulatorowych u tych dzieci [Ricciardelli I 2008]. Celem naszych badań było więc określenie czy TNF będący jednym z głównych markerów toczącego się procesu zapalnego w przebiegu cukrzycy typu 1 [Schramm MT 2003; Gustavsson C 2008] ma niekorzystny wpływ na populację limfocytów T regulatorowych CD4 + Foxp3 + oraz czy neutralizacja tej cytokiny przynosi jakieś wymierne efekty. W związku z tym w warunkach in vitro przebadaliśmy wpływ TNF i jego przeciwciała na odsetek limfocytów T regulatorowych CD4 + Foxp3 +, CD4 + Foxp3 + TNFR2 +, a także poziom ekspresji czynnika transkrypcyjnego Foxp3 w tych komórkach u pacjentów z cukrzycą typu 1. Poza tym określiliśmy wpływ przeciwciała anty-tnf na zdolność limfocytów Treg do hamowania produkcji IFN-γ w hodowlach mieszanych z limfocytami efektorowymi. Wyniki naszych badań wykazały, że pacjenci z cukrzycą typu 1 mieli niższy odsetek limfocytów T CD4 + Foxp3 + i wyższy odsetek CD4 + Foxp3 + TNFR2 + w porównaniu do zdrowych ochotników z grupy kontrolnej. Ponadto limfocyty Treg CD4 + Foxp3 + pacjentów z DM1 charakteryzowały się niższą ekspresją czynnika transkrypcyjnego Foxp3 w porównaniu do komórek Treg osób zdrowych. Dodanie przeciwciał anty-tnf do hodowli in vitro korygowało zaburzony fenotyp Treg i podwyższało odsetek komórek wykazujących ekspresję czynnika transkrypcyjnego Foxp3. 14

15 Poziom ekspresji Foxp3 może być wyznacznikiem aktywności supresorowej Treg [Kretschmer K 2005], dlatego przeprowadziliśmy analizę zależności między poziomem jego ekspresji a zdolnością limfocytów Treg do hamowania produkcji IFNγ w hodowlach mieszanych z limfocytami efektorowymi. Okazało się, że im wyższa ekspresja czynnika transkrypcyjnego Foxp3 wyrażona jako średnia intensywność fluorescencji (MFI, mean fluorescence intensity), tym mniej IFNγ produkują komórki efektorowe. Ponad to w grupie pacjentów z cukrzycą typu 1 stwierdziliśmy ujemną korelację pomiędzy surowiczym poziomem TNF a odsetkiem limfocytów T CD4 + Foxp3 +. Podobną korelację zaobserwowaliśmy między poziomem ekspresji czynnika Foxp3 a surowiczym poziomem TNF. Wyniki naszych badań pokazały, że modulacja poziomu TNF może znaleźć zastosowanie w terapii pacjentów z cukrzycą typu 1. Według naszej wiedzy (PubMed 2011), ocena fenotypu i funkcji Treg po modulacji anty-tnf/tnf zostało wykonane po raz pierwszy u chorych z cukrzycą typu 1, a wyniki powyższej pracy przyczyniły się do opracowania metody wykorzystania namnożonych in vitro limfocytów T regulatorowych w doświadczalnej terapii dzieci ze świeżo wykrytą cukrzycą typu 1 [Marek-Trzonkowska 2012]. 15

16 U pacjentów z cukrzycą typu 1 występuje zaburzenie równowagi w populacji limfocytów Treg/Th17, na co może częściowo mieć wpływ nadmierna produkcja IL-6. - Ryba-Stanisławowska M, Skrzypkowska M, Myśliwiec M, Myśliwska J. The serum IL-6 profile and Treg/Th17 peripheral cell populations in patients with type 1 diabetes. Mediators Inflamm. 2013;2013: IF: 3.882; MNiSzW: 25. Praca oryginalna, cytowana 7 razy. Biorąc pod uwagę dane literaturowe wskazujące, że w wielu chorobach z towarzyszącym stanem zapalnym i/lub autoimmunizacyjnych równowaga w populacji regulatorowych limfocytów Treg i efektorowych limfocytów Th17 jest zaburzona [Marwaha AK 2010; Alunno A 2012; Shao XS 2009; Cheng X 2008], postawiono pytanie czy cukrzycy typu 1 towarzyszy zmniejszenie ilości limfocytów Treg i nadmierna odpowiedź limfocytów Th17 oraz czy ma to związek z produkcją IL-6. W tym celu metodą cytometrii przepływowej określono status limfocytów Treg CD4 + Foxp3 + oraz Th17 CD4 + IL17A + w hodowlach jednojądrzastych komórek krwi obwodowej - PBMC (peripheral blood mononuclear cells) odpowiednio spoczynkowych i aktywowanych. Dodatkowo określono poziom ekspresji czynnika transkrypcyjnego Foxp3 i interleukiny 17A wyrażony jako średnia intensywność fluorescencji MFI odpowiednio w komórkach Treg i Th17. Analiza cytometryczna wykazała, że pacjenci z cukrzycą typu 1 wykazują niedobór limfocytów Treg i nadmiar limfocytów Th17 w porównaniu do zdrowych ochotników z grupy kontrolnej. Analizując stopień powiązania pomiędzy komórkami Treg a Th17 okazało się, że istnieje statystycznie istotna, ujemna korelacja pomiędzy tymi dwoma populacjami. Podobnej zależności nie zaobserwowano u osób zdrowych z grupy kontrolnej [Ryba-Stanisławowska 2013]. Dodatkowo wykazano odwrotną, statystycznie istotną korelację między poziomem 16

17 ekspresji czynnika transkrypcyjnego Foxp3 a poziomem ekspresji IL-17A [Ryba- Stanisławowska 2013]. Jak wspomniano we wstępie, czynnik transkrypcyjny Foxp3 może działać jako represor transkrypcji genu kodującego białko RORγt odpowiedzialne za indukcję produkcji interleukiny 17A [Ichiyama K 2008]. Jeśli nadprodukcja Foxp3 hamuje zależną od RORγt syntezę IL-17A, to zbyt niska ekspresja Foxp3 być może nie jest w stanie utrzymać równowagi Treg/Th17. Można więc przypuszczać, że zaburzenia poziomu ekspresji czynnika transkrypcyjnego Foxp3 w komórkach Treg pacjentów z cukrzycą typu 1 mogą prowadzić do niewystarczającej kontroli nad aktywnością limfocytów Th17. Nie wiadomo dlaczego poziom ekspresji Foxp3 w limfocytach Treg pacjentów z cukrzycą typu 1 ulega obniżeniu. Być może wpływ na to ma przewlekły stan zapalny. Ekspresja Foxp3 jest hamowana, więc czynnik transkrypcyjny RORγt indukuje różnicowanie komórek CD4 + IL17A +. Równowaga Treg/Th17 zostaje przesunięta w kierunku komórek Th17. Można więc przypuszczać, że w warunkach toczącej się przewlekłej reakcji zapalnej, tak jak ma to miejsce w cukrzycy typu 1, nie dochodzi do supresji aktywności limfocytów Th17. Co więcej, następuje ich ekspansja i różnicowanie. W utrzymaniu równowagi między regulatorowymi limfocytami Treg a efektorowymi, prozapalnymi limfocytami Th17 ważną rolę odgrywa IL-6. [Kimura A 2010]. Hamuje ona różnicowanie limfocytów Treg, a razem z TGF-β reguluje prawidłowy wzrost komórek Th17 [Gao W 2009]. Poza tym IL-6 wywiera niekorzystny wpływ na populację Treg, co jest związane z jej zdolnością do obniżenia ekspresji czynnika transkrypcyjnego Foxp3 [Bettini M 2009]. Biorąc pod uwagę fakt, że pacjenci z cukrzycą typu 1 mają podwyższony poziom IL-6 oraz udział tej cytokiny w regulacji równowagi pomiędzy Treg a Th17, sprawdzono ewentualną zależność między produkcją IL-6 a zaburzeniami w populacjach limfocytów Treg i Th17 u pacjentów z cukrzycą typu 1. 17

18 Wszystkim badanym oznaczono surowiczy poziom IL-6 i wykazano, że u pacjentów z cukrzycą był on prawie pięć razy wyższy niż u zdrowych ochotników z grupy kontrolnej. Analiza związku pomiędzy poziomem IL-6 a statusem limfocytów Treg i Th17 we krwi obwodowej pacjentów z cukrzycą typu 1 wykazała statystycznie istotną ujemną korelację między ilością wyprodukowanej IL-6 a odsetkiem komórek CD4 + Foxp3 +. Podobny wynik uzyskano zestawiając ilość wyprodukowanej IL-6 z poziomem ekspresji czynnika transkrypcyjnego Foxp3 w komórkach CD4 + Foxp3 +. W przypadku limfocytów Th17 wykazano odwrotną zależność, z tym że znamienność statystyczną uzyskano jedynie w przypadku wewnątrzkomórkowego poziomu ekspresji IL-17A w komórkach CD4 + IL17A +. Limfocyty Th17 pacjentów z cukrzycą typu 1, którzy mieli wyższy surowiczy poziom IL-6 produkowały więcej IL-17A. Interleukina 17 jest silnie prozapalną cytokiną, która wiążąc się ze swoimi receptorami występującymi między innymi na monocytach, komórkach śródbłonka naczyniowego czy limfocytach T indukuje produkcję cytokin prozapalnych, wśród których jest IL-6. Przeprowadzone badania potwierdziły regulacyjny wpływ IL-6 na populacje Treg i Th17. IL-6 oddziałuje na komórki poprzez jedną z dwóch form receptora błonową lub rozpuszczalną. Klasyczna sygnalizacja z udziałem IL-6 polega na wiązaniu się tej cytokiny do komórek posiadających na swojej powierzchni receptor IL-6R. Z drugiej strony IL-6 może aktywować komórki bez ekspresji IL-6R wtedy, gdy zwiąże się ona z naturalnie występującą formą rozpuszczalną receptora (sil-6r) w procesie zwanym trans-sygnalizacją IL-6 [Rose- John S 2006]. Już wcześniej wykazano, że dodanie dużych dawek IL-6 do medium hodowlanego skutkuje częściowym zahamowaniem ekspresji Foxp3, natomiast transsygnalizacja IL-6 hamuje zupełnie komórki Treg [Oberg HH 2006; Dominitzki S 2007]. Podsumowując, można przypuszczać, że u pacjentów z cukrzycą typu 1, z podwyższonym poziomem IL-6 dochodzi do przesunięcie równowagi w populacji limfocytów Th w kierunku prozapalnych komórek Th17, co jednocześnie wpływa na 18

19 osłabienie mechanizmów immunosupresyjnych. Wyższa produkcja IL-6 może z kolei wiązać się ze wzmożoną reakcją zapalną i większą produkcją TNF. Poziom IL-6 u pacjentów z cukrzycą typu 1 koreluje z poziomem TNF, co już wcześniej zostało wykazane przez nasz zespół [Myśliwiec M 2005; Wiśniewski P 2005]. Zwrotna produkcja TNF, indukowana również pod wpływem IL-17, nasila reakcję zapalną i przyśpiesza rozwój powikłań naczyniowych. Może też zaburzać ilościowe i/lub jakościowe właściwości limfocytów T regulatorowych. Omawiana praca sugeruje konieczność dalszych badań nad blokowaniem szlaku sygnalizacjnego IL-6. Mogłyby to przyczynić się do opracowania rozwiązań terapeutycznych poprzez indukcję niefunkcjonalnych Treg lub/i zahamowania nadreaktywnych komórek Th17. Zaburzenia w regulacji odpowiedzi zapalnej u dziewcząt z cukrzycą typu 1mogą być związane z polimorfizmem genu kodującego receptor estrogenowy α - Ryba M, Malinowska E, Rybarczyk-Kapturska K, Brandt A, Myśliwiec M, Myśliwska J. The association of the IVS1-397T>C estrogen receptor α polymorphism with the regulatory conditions in longstanding type 1 diabetic girls. Mol Immunol. 2011;49(1-2): IF: 2.897; MNiSzW: 25. Praca oryginalna, cytowana 2 razy. -Ryba-Stanisławowska M, Rybarczyk-Kapturska K, Brandt A, Myśliwiec M, Myśliwska J. IVS1-397T>C estrogen receptor α polymorphism is associated with low-grade systemic inflammatory response in type 1 diabetic girls. Mediators Inflamm. 2014;2014: IF: 3.882; MNiSzW:30. Praca oryginalna, jeszcze nie była cytowana. 19

20 Jednym z ważniejszych czynników mających wpływ na rozwój reakcji autoimmunizacyjnej jest polimorfizm genetyczny. Występowanie określonych wariantów danego genu może się wiązać ze zwiększonym lub zmniejszonym ryzykiem rozwoju choroby autoimmunizacyjnej [Tang L 2013]. Kolejnym ważnym czynnikiem, który wydaje się mieć związek z rozwojem chorób autoimmunizacyjnych jest płeć. Świadczy o tym większa podatność kobiet na ten rodzaj chorób [Quintero OL 2012; Nussinovitch U 2012; Rubtsov AV 2010; Gleicher N 2007]. Większa skłonność kobiet do zapadania na choroby autoimmunizacyjne może, przynajmniej częściowo, zależeć od ścisłego związku układu hormonalnego z układem odpornościowym [Rubtsov AV 2010; González DA 2010]. Wiadomo, że podczas ciąży, gdy poziom estrogenów jest wyższy, dochodzi do wyciszenia reakcji autoimmunizacyjnych w przebiegu niektórych chorób na tym podłożu [Rubtsov AV 2010; González DA 2010]. Estrogeny są zdolne do indukowania ekspansji supresorowych limfocytów T regulatorowych i czynnika transkrypcyjnego Foxp3 [Bebo BF 2001; Polanczyk MJ 2004; Arruvito L 2007]. Poza tym receptory dla estrogenów występują na monocytach i makrofagach, a jak wiadomo, komórki te stają się bardziej efektywne w stanach niedoboru estrogenów. Badania in vitro wykazały, że estrogeny wpływają na uwalnianie cytokin prozapalnych poprzez hamowanie czynnika transkrypcyjnego NF-kB (nuclear factor kappalight-chain-enhancer of activated B cells) [Kalaitzidis D 2005]. Estrogeny działają poprzez dwa typy receptorów, które należą do tzw. hormonalnych receptorów jądrowych: ER-α i ERβ. Mimo, że wiążą podobne ligandy, ich stężenie i rozmieszczenie w organizmie jest różne. Opisano dwa polimorfizmy genu kodującego receptor estrogenowy α, tj. XbaI i PvuII i badano w kontekście ich związku z występowaniem wielu chorób, np. choroby niedokrwiennej serca [Herrington DM 2002a; 2002b; Myśliwska J 2009], osteoporozy [Albagha OM 2001;Gonnelli S 2000], nowotworów [Haiman CA 1999; Weiderpass E 2000], a także cukrzycy typu 2 i otyłości [Speer G 2001]. 20

Wskaźniki włóknienia nerek

Wskaźniki włóknienia nerek Wskaźniki włóknienia nerek u dzieci z przewlekłą chorobą nerek leczonych zachowawczo Kinga Musiał, Danuta Zwolińska Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

Wybrane czynniki genetyczne warunkujące podatność na stwardnienie rozsiane i przebieg choroby

Wybrane czynniki genetyczne warunkujące podatność na stwardnienie rozsiane i przebieg choroby Wybrane czynniki genetyczne warunkujące podatność na stwardnienie rozsiane i przebieg choroby Stwardnienie rozsiane (MS, ang. multiple sclerosis) jest przewlekłą chorobą ośrodkowego układu nerwowego, która

Bardziej szczegółowo

Prof nadzw. dr hab. n. med. Krystian Jażdżewski Kierownik Pracowni Medycyny Genomowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Prof nadzw. dr hab. n. med. Krystian Jażdżewski Kierownik Pracowni Medycyny Genomowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Prof nadzw. dr hab. n. med. Krystian Jażdżewski Kierownik Pracowni Medycyny Genomowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Warszawa, dnia 02 czerwca 2014 Ocena całokształtu dorobku naukowego i rozprawy

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 10/2011 Nr 4(37) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Rola limfocytów Th17 w cukrzycy typu 1 The Role of Th17 Cells in Type 1 Diabetes Robert Piekarski, Leszek Szewczyk Klinika Endokrynologii

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne co to znaczy?

Leczenie biologiczne co to znaczy? Leczenie biologiczne co to znaczy? lek med. Anna Bochenek Centrum Badawcze Współczesnej Terapii C B W T 26 Październik 2006 W oparciu o materiały źródłowe edukacyjnego Grantu, prezentowanego na DDW 2006

Bardziej szczegółowo

Folia Medica Lodziensia

Folia Medica Lodziensia Folia Medica Lodziensia tom 38 suplement 1 2011 Folia Medica Lodziensia, 2011, 38/S1:5-124 ZNACZENIE WYBRANYCH POPULACJI KOMÓREK IMMUNOLOGICZNYCH W LECZENIU ZAOSTRZEŃ STWARDNIENIA ROZSIANEGO Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA)

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) RAPORT GENETYCZNY Wyniki testu dla Pacjent Testowy Pacjent Pacjent Testowy ID pacjenta 0999900004112 Imię i nazwisko pacjenta Pacjent Testowy

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro Koło Naukowe Immunolgii kolo_immunologii@biol.uw.edu.pl kolo_immunologii.kn@uw.edu.pl CEL I PRZEDMIOT PROJEKTU Celem doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Zorena K. i inni: Status chemokin CCL2/MCP-1 oraz CXCL10/IP-10 u dzieci i młodzieży z mikroangiopatią cukrzycową Vol. 9/2010 Nr 4(33) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Status chemokin

Bardziej szczegółowo

dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ

dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ KOMÓRKI SATELITARNE (ang. stem cells) potencjał regeneracyjny mięśni HIPERTROFIA MIĘŚNI University College London,

Bardziej szczegółowo

Dynamika zachowania się limfocytów Th17 a markery kliniczne cukrzycy. The dynamics of Th17 cells and clinical markers of type 1 diabetes

Dynamika zachowania się limfocytów Th17 a markery kliniczne cukrzycy. The dynamics of Th17 cells and clinical markers of type 1 diabetes Praca oryginalna Endokrynol. Ped. 2015.14.1.50.37-42. Original Paper Pediatr. Endocrinol. 2015.14.1.50.37-42. Dynamika zachowania się limfocytów Th17 a markery kliniczne cukrzycy typu 1 The dynamics of

Bardziej szczegółowo

Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej

Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej MedTrends 2016 Europejskie Forum Nowoczesnej Ochrony Zdrowia Zabrze, 18-19 marca 2016 r. Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej Prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Limfocyty regulatorowe w tolerancji immunologicznej

Limfocyty regulatorowe w tolerancji immunologicznej diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2012 Volume 48 Number 1 71-76 Praca poglądowa Review Article Limfocyty regulatorowe w tolerancji immunologicznej Regulatory lymphocytes in immune

Bardziej szczegółowo

Immunologia komórkowa

Immunologia komórkowa Immunologia komórkowa ocena immunofenotypu komórek Mariusz Kaczmarek Immunofenotyp Definicja I Charakterystyczny zbiór antygenów stanowiących elementy różnych struktur komórki, związany z jej różnicowaniem,

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 10/2011 Nr 4(37) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena komórek CD4 + CD161 + we krwi obwodowej dzieci z cukrzycą typu 1 oraz dzieci z otyłością centralną The Assessment of CD4

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa

Bardziej szczegółowo

NZJ- a problemy stawowe. Małgorzata Sochocka-Bykowska Wojewódzki Zespół Reumatologiczny w Sopocie

NZJ- a problemy stawowe. Małgorzata Sochocka-Bykowska Wojewódzki Zespół Reumatologiczny w Sopocie NZJ- a problemy stawowe Małgorzata Sochocka-Bykowska Wojewódzki Zespół Reumatologiczny w Sopocie Przewlekłe nieswoiste zapalenia jelit charakteryzujące się występowaniem częstych powikłań jelitowych i

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wykonania projektu badawczego:

Sprawozdanie z wykonania projektu badawczego: Sprawozdanie z wykonania projektu badawczego: ODDZIAŁYWANIE POLA MAGNETYCZNEGO GENEROWANEGO PRZEZ STYMULATOR ADR NA CZYNNOŚĆ LUDZKICH KOMÓREK IMMUNOKOMPETENTNYCH in vitro Celem przeprowadzonych badań była

Bardziej szczegółowo

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE

NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE NEUROENDOKRYNOIMMUNOLOGIA W MEDYCYNIE PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Dr Magdalena Markowska Prof. Krystyna Skwarło-Sońta Dr Paweł Majewski Rok akad. 2015/2016 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10.00 Regulacja

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz BRCA1 zależny rak piersi i jajnika odmienności diagnostyczne i kliniczne (BRCA1 dependent breast and ovarian cancer clinical and diagnostic diversities) Paweł Blecharz Dr hab. n. med. Paweł Blecharz Dr

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Janusz Matuszyk. Ocena rozprawy doktorskiej. Pani mgr Hanny Baurskiej

Dr hab. Janusz Matuszyk. Ocena rozprawy doktorskiej. Pani mgr Hanny Baurskiej Dr hab. Janusz Matuszyk INSTYTUT IMMUNOLOGII I TERAPII DOŚWIADCZALNEJ im. Ludwika Hirszfelda P OLSKIEJ A K A D E M I I N AUK Centrum Doskonałości: IMMUNE ul. Rudolfa Weigla 12, 53-114 Wrocław tel. (+48-71)

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF

Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF Agnieszka Gładysz Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF Katedra i Zakład Biochemii i Chemii Klinicznej Akademia Medyczna Prof.

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Czy jesteśmy świadkami zmierzchu klasycznej reumatologii?

Czy jesteśmy świadkami zmierzchu klasycznej reumatologii? Prof. UM dr hab. med. Paweł Hrycaj Osiągnięcia w badaniach nad etiopatogenezą chorób reumatycznych i ich wpływ na leczenie Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 zawiera ogólne informacje na temat biogenezy i funkcji mirna, roli mirna w limfocytach T, jak również informacje dotyczące RZS.

Rozdział 1 zawiera ogólne informacje na temat biogenezy i funkcji mirna, roli mirna w limfocytach T, jak również informacje dotyczące RZS. Streszczenie STRESZCZENIE Limfocyty T CD4+ odgrywają kluczową rolę w odpowiedzi immunologicznej, jednak molekularne mechanizmy odpowiedzialne za ich rozwój i funkcję pozostają nadal w sferze intensywnych

Bardziej szczegółowo

Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii?

Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii? Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii? Wykorzystanie nowych technik molekularnych w badaniach nad genetycznymi i epigenetycznymi mechanizmami transformacji nowotworowej

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Aleksandra Sałagacka Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Pracownia Biologii Molekularnej i Farmakogenomiki

Bardziej szczegółowo

Dr hab.n.med. Małgorzata Krawczyk-Kuliś Katowice, 29.09.2015. Recenzja. rozprawy doktorskiej Lekarza Pawła Jarosza

Dr hab.n.med. Małgorzata Krawczyk-Kuliś Katowice, 29.09.2015. Recenzja. rozprawy doktorskiej Lekarza Pawła Jarosza Dr hab.n.med. Małgorzata Krawczyk-Kuliś Katowice, 29.09.2015 Katedra i Klinika Hematologii i Transplantacji Szpiku Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach ul. Dąbrowskiego 25 40-032 Katowice Recenzja

Bardziej szczegółowo

Nie łam się! dlaczego powstaje osteoporoza?

Nie łam się! dlaczego powstaje osteoporoza? Nie łam się! dlaczego powstaje osteoporoza? dr Paweł Majewski Wupatki National Monument, AZ, USA fot. P. Majewski Leczenie osteoporozy: Bisfosfoniany, Hamują kalcyfikację, a także resorpcję kości zależną

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

Wykazano wzrost ekspresji czynnika martwicy guza α w eksplanta ch naczyniówki i nabłonka barwnikowego siatkówki myszy poddanych fotokoagulacji w

Wykazano wzrost ekspresji czynnika martwicy guza α w eksplanta ch naczyniówki i nabłonka barwnikowego siatkówki myszy poddanych fotokoagulacji w Monika Jasielska Katedra i Klinika Okulistyki Uniwersytetu Medycznego w Lublinie Kontakt mail: monikaleszczukwp.pl Tytuł pracy doktorskiej: Rola receptora czynnika martwicy guza α Rp75 (TNFRp75) w powstawaniu

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze a markery dysfunkcji śródbłonka u dzieci z przewlekłą chorobą nerek

Nadciśnienie tętnicze a markery dysfunkcji śródbłonka u dzieci z przewlekłą chorobą nerek Nadciśnienie tętnicze a markery dysfunkcji śródbłonka u dzieci z przewlekłą chorobą nerek Drożdż D, 1 ; Kwinta P, 2, Sztefko K, 3, J, Berska 3, Zachwieja K, 1, Miklaszewska M, 1, Pietrzyk J,A, 1 Zakład

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Zorena K. i inni: Ocena stężenia wybranych chemokin (CXCL1/GROα oraz CXCL8/IL8) w surowicy pacjentów z cukrzycą typu 1 Vol. 13/2014 Nr 1(46) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena stężenia

Bardziej szczegółowo

Limfocyty regulatorowe

Limfocyty regulatorowe 22 Alergia Astma Immunologia 2007, 12(1): 22-29 Limfocyty regulatorowe Regulatory T Cells MATEUSZ JAG A, EWA CICHOCKA-JAROSZ Klinika Chorób Dzieci Katedry Pediatrii Polsko-Amerykañskiego Instytutu Pediatrii

Bardziej szczegółowo

Rola limfocytów T regulatorowych (Treg) w chorobach autoagresywnych

Rola limfocytów T regulatorowych (Treg) w chorobach autoagresywnych 190 Alergia Astma Immunologia 2012, 17 (4): 190-196 Rola limfocytów T regulatorowych (Treg) w chorobach autoagresywnych The role of regulatory T cells (Treg) in autoimmunity ISAURA ZALESKA 1, MARTA WAWRZYSZYN

Bardziej szczegółowo

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Śląskie Centrum Chorób Serca Cukrzyca Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Warszawa 26.11.2014 Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia Neuropatia

Bardziej szczegółowo

Znaczenie kliniczne interleukiny 6 (IL-6) jako czynnika rokowniczego w chorobie nowotworowej

Znaczenie kliniczne interleukiny 6 (IL-6) jako czynnika rokowniczego w chorobie nowotworowej Znaczenie kliniczne interleukiny 6 (IL-6) jako czynnika rokowniczego w chorobie nowotworowej Clinical significance of interleukin-6 (IL-6) as a prognostic factor of cancer disease Marta Łukaszewicz, Barbara

Bardziej szczegółowo

Podstawy genetyki człowieka. Cechy wieloczynnikowe

Podstawy genetyki człowieka. Cechy wieloczynnikowe Podstawy genetyki człowieka Cechy wieloczynnikowe Dziedziczenie Mendlowskie - jeden gen = jedna cecha np. allele jednego genu decydują o barwie kwiatów groszku Bardziej złożone - interakcje kilku genów

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV. Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS

Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV. Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS Cel terapii przeciwwirusowej Jak najdłużej maksymalna supresja replikacji HIV i utrzymanie odpowiedniej liczby limfocytów

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr inż. Artura Zajkowicza

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr inż. Artura Zajkowicza dr hab. Beata Schlichtholz Gdańsk, 20 października 2015 r. Katedra i Zakład Biochemii Gdański Uniwersytet Medyczny ul. Dębinki 1 80-211 Gdańsk Recenzja rozprawy doktorskiej mgr inż. Artura Zajkowicza pt.

Bardziej szczegółowo

Pierwsi pacjenci z cukrzycą leczeni powtarzanymi dializami

Pierwsi pacjenci z cukrzycą leczeni powtarzanymi dializami KONFERENCJA PRASOWA WARSZAWA 04.03.2010 LECZENIE NERKOZASTĘPCZE Prof. Bolesław Rutkowski Katedra i Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Gdański Uniwersytet Medyczny 1 Pierwsi pacjenci

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Łuczyński W. i inni: Zaburzenia Szewczyk ekspresji L. niektórych i inni Aktywność genów opioidowa w komórkach u dziewcząt T regulatorowych z nadczynnością u dzieci i niedoczynnością z cukrzycą tarczycy

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005 Studenckie Koło Naukowe przy Zakładzie Podstawowej Opieki Zdrowotnej i Katedrze Medycyny Rodzinnej Akademii

Bardziej szczegółowo

Onkogeneza i zjawisko przejścia nabłonkowomezenchymalnego. Gabriel Wcisło Klinika Onkologii Wojskowego Instytutu Medycznego, CSK MON, Warszawa

Onkogeneza i zjawisko przejścia nabłonkowomezenchymalnego. Gabriel Wcisło Klinika Onkologii Wojskowego Instytutu Medycznego, CSK MON, Warszawa Onkogeneza i zjawisko przejścia nabłonkowomezenchymalnego raka jajnika Gabriel Wcisło Klinika Onkologii Wojskowego Instytutu Medycznego, CSK MON, Warszawa Sześć diabelskich mocy a komórka rakowa (Gibbs

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2300459. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 22.06.2009 09772333.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2300459. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 22.06.2009 09772333. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2049 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 22.06.09 09772333.2 (97)

Bardziej szczegółowo

2 7k 0 5k 2 0 1 5 S 1 0 0 P a s t w a c z ł o n k o w s k i e - Z a m ó w i e n i e p u b l i c z n e n a u s ł u g- i O g ł o s z e n i e o z a m ó w i e n i u - P r o c e d u r a o t w a r t a P o l

Bardziej szczegółowo

Odmienności podejścia terapeutycznego w rzadszych podtypach raka jajnika

Odmienności podejścia terapeutycznego w rzadszych podtypach raka jajnika Odmienności podejścia terapeutycznego w rzadszych podtypach raka jajnika Rak jajnika: nowe wyzwania diagnostyczno - terapeutyczne Warszawa, 15-16.05.2015 Dagmara Klasa-Mazurkiewicz Gdański Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

A4 Klub Polska Audi A4 B6 - sprężyny przód (FWD/Quattro) Numer Kolory Weight Range 1BA / 1BR 1BE / 1BV

A4 Klub Polska Audi A4 B6 - sprężyny przód (FWD/Quattro) Numer Kolory Weight Range 1BA / 1BR 1BE / 1BV Audi A4 B6 - sprężyny przód E0 411 105 BA żółty niebieski różowy 3 E0 411 105 BB żółty niebieski różowy różowy 4 E0 411 105 BC żółty zielony różowy 5 E0 411 105 BD żółty zielony różowy różowy 6 E0 411

Bardziej szczegółowo

SANPROBI Super Formula

SANPROBI Super Formula SUPLEMENT DIETY SANPROBI Super Formula Unikalna formuła siedmiu żywych szczepów probiotycznych i dwóch prebiotyków Zdrowie i sylwetka a w super formie Zaburzenia metaboliczne stanowią istotny problem medyczny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Kraków, dnia 5 czerwca 2014

Kraków, dnia 5 czerwca 2014 Kraków, dnia 5 czerwca 2014 Ocena dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej Dr n. med. Anny Popławskiej-Kity wykonana na wniosek Dziekana Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy i terapeutyczny komórek T regulatorowych. w modelowym reumatoidalnym zapaleniu stawów u szczurów

Potencjał rozwojowy i terapeutyczny komórek T regulatorowych. w modelowym reumatoidalnym zapaleniu stawów u szczurów Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Wydział Medycyny Weterynaryjnej Katedra Immunologii, Patofizjologii i Prewencji Weterynaryjnej Isaura Felcenloben Potencjał rozwojowy i terapeutyczny komórek T regulatorowych

Bardziej szczegółowo

Fizjologia, biochemia

Fizjologia, biochemia 50 Fizjologia, biochemia sportu Krioterapia powoduje lepszą krążeniową i metaboliczną tolerancję oraz opóźnia narastanie zmęczenia w trakcie wykonywania pracy mięśniowej przez zawodników sportów wytrzymałościowych.

Bardziej szczegółowo

Robert Szafkowski¹, Sylwia Oczachowska-Szafkowska², Irena Ponikowska¹, Magdalena Sobieska³

Robert Szafkowski¹, Sylwia Oczachowska-Szafkowska², Irena Ponikowska¹, Magdalena Sobieska³ PRACE ORYGINALNE I KLINICZNE Aluna Wpływ krótkotrwałej kriostymulacji ogólnoustrojowej na zmiany limfocytarne u osób zdrowych oznaczane metodą cytometrii The impact of the short-term systemic cryotherapy

Bardziej szczegółowo

z cukrzycą typu 1 oraz u ich krewnych.

z cukrzycą typu 1 oraz u ich krewnych. PRACA ORYGINALNA ISSN 2084 4441 Monika Goworek 1, Anna Madej 2, Szymon Suwała 2, Agnieszka Szadkowska 2 1 Klinika Chirurgii Dziecięcej, Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 4 im. Marii Konopnickiej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Lek. Joanna Marciniak

Lek. Joanna Marciniak Lek. Joanna Marciniak Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we lekarz rezydent Wpływ atopowego zapalenia skóry na jakość życia chorych dzieci

Bardziej szczegółowo

Streszczenie wykładu: WPŁYW FLORY BAKTERYJNEJ JELITA NA ROZWÓJ ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ

Streszczenie wykładu: WPŁYW FLORY BAKTERYJNEJ JELITA NA ROZWÓJ ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ Prof. dr hab. Leszek Ignatowicz Streszczenie wykładu: WPŁYW FLORY BAKTERYJNEJ JELITA NA ROZWÓJ ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ Ludzkie ciało zasiedlane jest bilionami symbiotycznych mikroorganizmów w tym bakterii,

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia odporności komórkowej u chorych na stwardnienie rozsiane

Zaburzenia odporności komórkowej u chorych na stwardnienie rozsiane ISSN 1734 5251 www.neuroedu.pl OFICJALNE PORTALE INTERNETOWE PTN www.ptneuro.pl Zaburzenia odporności komórkowej u chorych na stwardnienie rozsiane Małgorzata Bilińska Katedra i Klinika Neurologii Akademii

Bardziej szczegółowo

Ocena rozprawy doktorskiej mgr Sudipta Das

Ocena rozprawy doktorskiej mgr Sudipta Das C Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów O Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, Oddział w Gliwicach ul. Wybrzeże Armii Krajowej 15, 44-101 Gliwice; tel. 32

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku Otyłość i choroby nerek groźny problem XXI wieku Dr Lucyna Kozłowska SGGW, Wydział Nauk o śywieniu Człowieka i Konsumpcji Katedra Dietetyki e-mail: lucyna_kozlowska@sggw.pl Nadwaga + otyłość 25% 27% Nadwaga

Bardziej szczegółowo

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO 1. Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) Podstawowym sposobem uzyskania próbki do badania płynu mózgowo rdzeniowego jest punkcja lędźwiowa. Nakłucie lędźwiowe przeprowadza

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Cel ćwiczenia Określenie podatności na zakażenie wirusem HIV poprzez detekcję homo lub heterozygotyczności

Bardziej szczegółowo

Ewolucja i kierunki rozwoju badań klinicznych u dzieci

Ewolucja i kierunki rozwoju badań klinicznych u dzieci Ewolucja i kierunki rozwoju badań klinicznych u dzieci Co się stało w latach 1997 2006? Kto korzysta z badań klinicznych w pediatrii Dlaczego naleŝy tworzyć sieci ośrodków pediatrycznych? Wyzwania związane

Bardziej szczegółowo

A U T O R E F E R A T. dr Lidia Karabon

A U T O R E F E R A T. dr Lidia Karabon A U T O R E F E R A T dr Lidia Karabon Laboratorium Immunopatologii Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu Wrocław 2012 1. Imię i nazwisko Lidia Karabon 2. Posiadane

Bardziej szczegółowo

Akademia Medyczna w Gdańsku. Joanna Lidia Więckiewicz

Akademia Medyczna w Gdańsku. Joanna Lidia Więckiewicz Akademia Medyczna w Gdańsku Zakład Immunologii, Katedra Histologii i Immunologii Akademii Medycznej w Gdańsku Joanna Lidia Więckiewicz Polimorfizm regionu promotorowego genu interleukiny 6 (IL-6) u osób

Bardziej szczegółowo

Chemoprewencja raka jelita grubego u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego Dr n med. Piotr Albrecht

Chemoprewencja raka jelita grubego u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego Dr n med. Piotr Albrecht Chemoprewencja raka jelita grubego u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego Dr n med. Piotr Albrecht Klinika Gastroenterologii i Żywienia Dzieci WUM Plan wykładu Jelitowe powikłania WZJG Rak

Bardziej szczegółowo

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę Cukrzyca grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynikającą

Bardziej szczegółowo

POSTÊPY BIOLOGII KOMÓRKI TOM 38 2011 NR 3 (423 433) LIMFOCYTY TH17 NOWYM SOJUSZNIKIEM W WALCE Z RAKIEM JAJNIKA? 423 LIMFOCYTY TH17 NOWYM SOJUSZNIKIEM W WALCE Z RAKIEM JAJNIKA? TH17 LYMPHOCYTES A NEW ALLY

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych u osób zakażonych HIV Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Epidemiologia zakażenia HIV Epidemiologia zakażenia HIV - zgony

Bardziej szczegółowo

Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków.

Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków. Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków. Katarzyna Mazur-Kominek Współautorzy Tomasz Romanowski, Krzysztof P. Bielawski, Bogumiła Kiełbratowska, Magdalena Słomińska-

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa ROZPOZNAWANIE: PET - CT W ONKOLOGII poszukiwanie ognisk choroby - wczesne wykrywanie różnicowanie zmian łagodnych

Bardziej szczegółowo

the biomerieux Sp. z o.o. ul. Żeromskiego 17 01-882 Warszawa Tel. 022 569 85 00 Fax. 022 569 85 54 www.biomerieux.pl www.biomerieux.

the biomerieux Sp. z o.o. ul. Żeromskiego 17 01-882 Warszawa Tel. 022 569 85 00 Fax. 022 569 85 54 www.biomerieux.pl www.biomerieux. 0-08/ 010PL9900A / Ten dokument nie jest prawnie obowiązujący biomerieux zastrzega sobie prawo do modyfikacji bez powiadomienia / BIOMERIEUX i jego niebieskie logo, VIDAS i VIDIA tu wykorzystane są zarejestrowanymi

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Układ pracy. Wstęp i cel pracy. Wyniki. 1. Ekspresja i supresja Peroksyredoksyny III w stabilnie transfekowanej. linii komórkowej RINm5F

Układ pracy. Wstęp i cel pracy. Wyniki. 1. Ekspresja i supresja Peroksyredoksyny III w stabilnie transfekowanej. linii komórkowej RINm5F The influence of an altered Prx III-expression to RINm5F cells Marta Michalska Praca magisterska wykonana W Zakładzie Medycyny Molekularnej Katedry Biochemii Klinicznej Akademii Medycznej w Gdańsku Przy

Bardziej szczegółowo

Przewlekłe zapalenie przyzębia a inhibitory cytokin

Przewlekłe zapalenie przyzębia a inhibitory cytokin Borgis Przewlekłe zapalenie przyzębia a inhibitory cytokin Prace oryginalne Original papers *Sylwia Małgorzata Słotwińska 1, Anna Maria Wasilewska 1, Robert Słotwiński 2, 3, Marzanna Zaleska 3 1 Zakład

Bardziej szczegółowo

ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII

ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII Dominik Bień ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH BADANIA WYKONANO W KLINICE OTORYNOLARYNGOLOGII

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną. Klinika Onkologii i Radioterapii

Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną. Klinika Onkologii i Radioterapii Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną chemioterapię z udziałem cisplatyny? Jacek Jassem Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego ń Uniwersytetu t Medycznego Jaka jest siła

Bardziej szczegółowo

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska Hematoonkologia w liczbach Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory hematologiczne wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (rew 10) C81 -Chłoniak Hodkina C82-C85+C96

Bardziej szczegółowo

Wykład wygłoszony na zaproszenie firmy Capgemini Polska w trakcie warsztatu w ramach Dni Zdrowia

Wykład wygłoszony na zaproszenie firmy Capgemini Polska w trakcie warsztatu w ramach Dni Zdrowia Wykład wygłoszony na zaproszenie firmy Capgemini Polska w trakcie warsztatu w ramach Dni Zdrowia Katowice, 22.11.2010 Życie we współczesnym świecie obfituje w czynniki utrudniające zachowanie zdrowia we

Bardziej szczegółowo

Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Zasadnicze znaczenie dla opanowania epidemii chorób układu krążenia jest modyfikacja czynników ryzyka rozwoju miażdżycy tętnic

Bardziej szczegółowo