ISSN 2299/6206 KPMG FORUM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISSN 2299/6206 KPMG FORUM"

Transkrypt

1 ISSN 2299/6206 KPMG FORUM Kwartalnik autorstwa ekspertów KPMG, którzy wykorzystując swoje doświadczenie zawodowe, podejmują na łamach magazynu problemy, z jakimi zmagają się podczas codziennej pracy. kpmg.pl nr

2 2 KPMG Forum Adres redakcji: KPMG Sp. z o.o. ul. Chłodna Warszawa tel fax kpmg.pl Redaktor naczelny: Magdalena Maruszczak Redaktor prowadzący: Anna Gajewska-Płomińska Studio graficzne: KPMG Sp. z o.o.

3 KPMG Forum 3 SPIS TREŚCI Ciągły Audyt/Ciągły Monitoring Krzysztof Radziwon... 6 Sprawozdanie z działalności: co dalej? Agnieszka Müller-Grządka... 9 Inwestycji w medycynie ciąg dalszy Anna Zientkiewicz...12 Możliwość wstrzymania amortyzacji lub obniżenia stawek amortyzacyjnych Monika Jasińska, Michał Lejman...14 Wyceny sporządzane przez polskie biura maklerskie a najlepsze praktyki rynków dojrzałych Tomasz Wiśniewski, Jacek Komór... 18

4 4 KPMG Forum Biura KPMG w Polsce Warszawa ul. Chłodna Warszawa T: F: E: Kraków al. Armii Krajowej Kraków T: F: E: Poznań ul. Roosevelta Poznań T: F: E: kpmg.pl Wrocław ul. Bema Wrocław T: F: E: Gdańsk al. Zwycięstwa 13a Gdańsk T: F: E: Katowice ul. Francuska Katowice T: F: E: Łódź al. Piłsudskiego , Łódź T: F: E: stowarzyszonych z KPMG International Cooperative ( KPMG International ), podmiotem prawa szwajcarskiego. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nazwa i logo KPMG są zastrzeżonymi znakami towarowymi KPMG International Cooperative ( KPMG International ), podmiotu prawa szwajcarskiego. Informacje zawarte w niniejszej publikacji mają charakter ogólny i nie odnoszą się do sytuacji konkretnej firmy. Ze względu na szybkość zmian zachodzących w polskim prawodawstwie i gospodarce prosimy o upewnienie się w dniu zapoznania się z niniejszą publikacją, czy informacje w niej zawarte są wciąż aktualne. Przed podjęciem konkretnych decyzji proponujemy skonsultowanie ich z naszymi doradcami. Poglądy i opinie wyrażone w powyższym tekście prezentują zapatrywania autorów i mogą nie być zbieżne z poglądami i opiniami KPMG Sp. z o.o.

5 KPMG Forum 5 Eksperci wydania 4/2013 Krzysztof Radziwon Agnieszka Müller- Grządka Anna Zientkiewicz Tomasz Wiśniewski Jacek Komór Monika Jasińska Michał Lejman kpmg.pl youtube.com/kpmgpoland twitter.com/kpmgpoland facebook.com/kpmgpoland

6 6 KPMG Forum Audit Ciągły Audyt/ Ciągły Monitoring Audyt wewnętrzny ewoluuje, podobnie jak ewoluują wymagania stawiane spółkom przez regulatorów, ich właścicieli a w konsekwencji wymagania, jakie zarządy stawiają osobom odpowiedzialnym za funkcjonowanie określonego obszaru przedsiębiorstwa. Fundamenty działania Audytu Wewnętrznego nie ulegają zmianom. Nadal nadrzędnym celem tej funkcji pozostaje niezależna ocena i doradztwo w zakresie funkcjonujących procesów biznesowych, jakości środowiska kontroli wewnętrznej oraz zarządzania ryzykiem w organizacji. Podobnie niezmienne pozostają wytyczne wskazujące, że audyt wewnętrzny planując swoje działania powinien kierować się okresowo przeprowadzaną analizą ryzyka. To co ulega zmianom to otoczenie w jakim działa audyt wewnętrzny. Dotyczy to zarówno konkurencji działającej na rynku, dostawców, klientów, regulatorów rynku czy też ustawodawców. Spektrum problemów i ryzyk z nimi związanych nad jakimi powinien pochylić się audyt wewnętrzny jest bardzo szerokie. Natomiast zasoby ludzkie jakimi dysponuje ta funkcja typowo w okresie dekoniunktury raczej nie ulegają zwiększeniu. To na co wskazywali obserwatorzy kryzysu z lat to fakt, że często audytorzy wewnętrzni nadmiernie skupieni byli na aspektach operacyjnych funkcjonowania przedsiębiorstw, natomiast mniej czasu poświęcali zagadnieniom strategicznym i ryzkom związanym z tym obszarem. Kryzys ten, którego znakiem rozpoznawczym był upadek banku Lehmann Brothers pokazał z całą siłą, że istotne są nie tylko drobiazgi, ale przede wszystkim całościowa ocena poziomu ryzyka związanego z prowadzoną działalnością i racjonalna ocena możliwości firmy do radzenia sobie z tym ryzykiem. Nadchodzących problemów na poziomie ryzyk wbudowanych w poszczególne procesy nie było wyraźnie widać, natomiast uważni obserwatorzy widzieli nadchodzące problemy na poziomie ryzyk strategicznych. Wniosek jest taki, że skupiając się na szczegółach nie możemy zapomnieć o spoglądaniu na organizacje przez pryzmat ryzyk strategicznych. Zgodnie z definicją audyt wewnętrzny powinien stosować zdyscyplinowane podejście do oceny i poprawy skuteczności zarządzania ryzykiem, kontrolą i nadzorem. Zatem jednym z naczelnych zadań stawianych przed audytem a tym samym oczekiwań wobec audytu wewnętrznego jest ostrzeganie przed nadchodzącymi zagrożeniami. Cel ten można jednak osiągnąć dysponując odpowiednimi zasobami mającymi dość czasu i kompetencji, aby analizować warstwę strategiczną działania przedsiębiorstwa. Nie można jednak poświęcić się analizie problemów strategicznych kosztem audytu działalności operacyjnej realizowanej przez przedsiębiorstwo. W kontekście ograniczeń związanych z liczebnością zespołów audytu wewnętrznego, problem ten można jednak rozwiązań w znacznym stopniu poprzez stosowanie narzędzi umożliwiających Ciągły Audyt i Ciągły Monitoring, czyli właśnie przywołany w tytule CA/CM. Kwintesencją CA/CM jest prowadzenie bieżącego, ciągłego (również w czasie rzeczywistym) nadzoru nad realizowanymi ze wsparciem systemów informatycznych procesami. We współczesnych bankach w zasadzie większość procesów realizowana jest ze wsparciem technologii informatycznych. Na czym miałby polegać taki bieżący nadzór czy też monitoring? Polega on na zdefiniowaniu w narzędziach realizujących ciągły audyt określonych parametrów, które narzędzie będzie porównywało do wartości oczekiwanej. Przykład? Jeżeli wyznaczonym celem w zakresie obsługi klienta jest rozpatrzenie wniosku w 48 godzin, system będzie analizował zdarzenia rejestracji wniosku a następnie czas upływający do jego przetworzenia. Jeżeli czas przekroczy 48 godzin, może stosowną informację przesłać do osób odpowiedzialnych za proces ale również odłoży zapis tej transakcji jako dowód audytowy mający zastosowanie do oceny operacyjnej

7 Audit KPMG Forum 7 efektywności mechanizmów kontroli. Oczywiście nie musi być tak, że o każdym opóźnieniu system będzie notyfikował kierownictwo takie aspekty powinno się odpowiednio parametryzować. Notyfikacje mogą być wysyłane do wyższego kierownictwa po tym, kiedy ilość opóźnień przekroczy wartość graniczną i zacznie być problemem dla jakości całego procesu. Inne przykłady? Realizowanie płatności przed terminem lub po wyznaczonym terminie, identyfikowanie zamówień blisko granic autoryzacji do pojedynczego dostawcy, identyfikowanie podwójnych płatności, analiza opóźnień w spłatach rat przez klientów, zbyt duża ilość wejść w strefę ograniczonego dostępu (np. serwerownia). Zasada jest bardzo prosta jeżeli dany proces jest obsługiwany przez system i zostały zdefiniowane jego parametry jakościowe, to narzędzie do ciągłego audytu i ciągłego monitoringu powinno pozwalać na bieżąco monitorować jakość tych procesów. Audyt wewnętrzny w klasycznym wydaniu koncentruje się w dużej mierze na testowaniu mechanizmów kontrolnych oraz testowaniu transakcji/zdarzeń. Pierwszym krokiem we wdrożeniu audytu ciągłego powinno być wdrożenie odpowiednich narzędzi w obszarach z dużą ilością transakcji/zdarzeń co pozwoli mieć wgląd w jakość procesu w oparciu o parametry wszystkich transakcji a nie tylko w oparciu o analizowaną próbkę. Dodatkowo dostęp do takiej informacji będziemy mieli nie wtedy, kiedy przyjdzie kolej na badanie danego obszaru zgodnie z planem audytu, ale na bieżąco. Dostęp do takich informacji pozwoli również na bieżące identyfikowanie tych punktów w procesach, gdzie coś zaczyna się psuć i odpowiednio zareagować. Poniżej prezentujemy diagram pokazujący wysokopoziomową koncepcję działania narzędzi CA/CM. Zgodnie z definicją audyt wewnętrzny powinien stosować zdyscyplinowane podejście do oceny i poprawy skuteczności zarządzania ryzykiem, kontrolą i nadzorem.

8 8 KPMG Forum Audit Na rozwiązania CA/CM składa się kilka istotnych komponentów, co ważne, komponent IT jest tylko jednym z tych elementów, w dodatku w naszej ocenie, jednym z mniej istotnych. Komponentami tymi są: odpowiadających za bieżący nadzór nad procesami. Są tylko narzędziami, z których trzeba umiejętnie korzystać. Ze względu na swoją elastyczność natomiast mogą być fantastycznymi rozwiązaniami, które pozwolą audytowi wewnętrznemu zdecydowanie lepiej realizaować misję do której został on powołany. Zasady stworzone w ramach podejścia CA/CM, tzn. co tak naprawdę chcemy identyfikować i raportować, do kogo, w oparciu o jakie reguły Źródła danych do zasilających narzędzia CA/CM czyli skąd czerpiemy dane, które będą poddane analizie i będą podstawą wyciąganych wniosków; Zasady powiadomień do audytorów i kierownictwa ( /sms); Zestawienia dashboardów i narzędzia drill-down dla audytorów i kierownictwa. Najważniejszym komponentem jest właśnie opracowanie reguł, w oparciu o które będzie realizowany ciągły nadzór nad danym procesem. Najczęściej punktem wyjścia w takiej analizie jest jasne zdefiniowanie celów jakie ma za zadanie osiągać dany proces a w konsekwencji identyfikacja najważniejszych parametrów procesu które powinny podlegać bieżącemu nadzorowi. W oparciu o parametry definiowane są konkretne warunki jakie powinny być spełnione przez transakcje przetwarzane przez system. Każde odstępstwo będzie identyfikowane i prezentowane zgodnie z założeniami. Z perspektywy osób, które mają korzystać z takiego narzędzia ważne jest aby efekty analizy były prezentowane w sposób przystępny i umożliwiały identyfikację przyczyn problemów. Stąd narzędzie CA/CM powinno pozwalać na konstrukcję czytelnych dashbordów oraz zapewniać funkcję drill-down, umożliwiającą pogłębioną analizę parametrów. Należy pamiętać, że narzędzia CA/CM nie zastąpią audytorów czy też osób Krzysztof Radziwon Partner w departamencie Risk Consulting KPMG w Polsce Posiada ponad 15 lat doświadczenia w zakresie badania sprawozdań finansowych, audytu wewnętrznego, audytu systemów informatycznych i szeroko rozumianego zarządzania ryzykiem. Obecnie jest odpowiedzialny za obszar Zarządzania Ryzykiem, w szczególności za usługi związane z sourcingiem audytu wewnętrznego, projektowanie i wdrażanie systemów zarządzania ryzykiem, ocenę i projektowanie systemów kontroli wewnętrznej w tym systemy wspierające audyt ciągły oraz usługi poświadczające. Przez ostatnie 12 lat był zaangażowany w szereg projektów związanych właśnie oceną i projektowaniem systemów kontroli wewnętrznej zarówno na warstwie procesów biznesowych jak i systemów informatycznych. Pracował dla spółek z sektorów telekomunikacyjnego, bankowego, ubezpieczeniowego przedsiębiorstw z szeroko rozumianego sektora przemysłowego. Jest członkiem stowarzyszenia Association of Chartered Certified Accountants, posiada również kwalifikacje CISA (Certified Information Systems Auditor) oraz CRISC (Certified in Risk and Information Systems Controls). Audyt wewnętrzny w klasycznym wydaniu koncentruje się w dużej mierze na testowaniu mechanizmów kontrolnych oraz testowaniu transakcji/zdarzeń. Pierwszym krokiem we wdrożeniu audytu ciągłego powinno być wdrożenie odpowiednich narzędzi w obszarach z dużą ilością transakcji/zdarzeń co pozwoli mieć wgląd w jakość procesu w oparciu o parametry wszystkich transakcji a nie tylko w oparciu o analizowaną próbkę

9 Audit KPMG Forum 9 Sprawozdanie z działalności: co dalej? Sprawozdanie zarządu z działalności jest ważnym elementem komunikowania się z rynkiem kapitałowym. To w tym miejscu kierownictwo ma szansę na wyjaśnienie celów jednostki i strategii służących realizacji tych celów i dostarczenie użytkownikom kontekstu, w którym można dokonać interpretacji sytuacji finansowej i wyników finansowych jej działalności. Wokół sprawozdania z działalności od dawna nie działo się tak wiele, jak w ostatnim czasie. Przyjrzyjmy się więc bliżej proponowanym w tym obszarze zmianom. Na posiedzeniu 12 czerwca br., Parlament Europejski przyjął propozycję wydania nowej dyrektywy o rocznych sprawozdaniach finansowych, skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych i powiązanych raportach niektórych typów przedsięwzięć, która zastąpi w niedalekiej przyszłości zarówno Czwartą Dyrektywę w sprawie rocznych sprawozdań finansowych jak i Siódmą Dyrektywę w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych ( Dyrektywy ). Po ponad trzydziestu latach używania, starym dyrektywom o sprawozdawczości finansowej przestała wystarczać okresowa konserwacja. Mimo że w odniesieniu do sprawozdania z działalności nowa dyrektywa nie wprowadza poważnych zmian a dokonane poprawki sprowadzają się do korekt służących uczynieniu przepisów bardziej zrozumiałymi, warto zwrócić uwagę na dwie kwestie. Dobrze być mikro Pierwsza dotyczy nowych rozwiązań przedstawionych w ramach dyrektywy 2012/6/UE z 14 marca 2012 r. w odniesieniu do mikropodmiotów. Chodzi o propozycje ograniczenia obowiązków związanych ze sporządzaniem sprawozdań finansowych przez spółki mikro, w tym również zwolnienie ze sporządzania przez nie sprawozdania z działalności. Państwa członkowskie będą mogły wprowadzić zwolnienie z pewnych obowiązków spółki, które na dzień bilansowy nie przekroczyły dwóch z trzech następujących kryteriów: suma bilansowa EUR, przychody netto EUR, przeciętne zatrudnienie w roku obrotowym 10 osób. Tak zdefiniowana grupa mikrospółek może zostać zwolniona z wymogu sporządzania rocznego sprawozdania z działalności pod warunkiem zadośćuczynienia, wynikającej z innej dyrektywy unijnej, zasadzie ochrony interesów wspólników i innych osób odnośnie utrzymania i zmian kapitału spółki. Jeśli określone informacje o nabyciu udziałów (akcji) własnych lub ich sprzedaży mające miejsce w ciągu roku obrotowego, prezentowane dotychczas w sprawozdaniu z działalności, zostaną umieszczone w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego lub w nowodopuszczonej jego części nazwanej przypisem do bilansu,

10 10 KPMG Forum Audit Nadziei na zwolnienie ze sporządzania sprawozdań z działalności nie mogą mieć tylko spółki, choćby i były mikro, których papiery wartościowe dopuszczone są do obrotu na rynku regulowanym. sprawozdanie z działalności nie będzie musiało być przygotowane. Wydaje się, że zwolnienie mikrospółek z obowiązku sporządzania sprawozdań z działalności jest dobrą propozycją, racjonalnie uzasadnioną zarówno zakresem prowadzonej działalności, jak też występującą w ich przypadku, łatwością bezpośredniego komunikowania się z udziałowcami i innymi, mającymi ważny interes, stronami. Z doświadczenia wiemy, że sprawozdania z działalności takich mikrojednostek liczą niewiele stron, a ich treść sprowadza się często do kilku zdań na temat każdego z wymaganych przez ustawę o rachunkowości zakresów informacji, tak aby można było uznać obowiązek za spełniony. Zwolnienie mikrospółek z powyższego obowiązku może powodować jednak konieczność zmiany nie tylko ustawy o rachunkowości, ale również kodeksu spółek handlowych ( KSH ). Pamiętajmy, że sprawozdanie z działalności zgodnie z KSH, zwane tam dla spółek handlowych sprawozdaniem zarządu z działalności a dla spółek komandytowo-akcyjnych sprawozdaniem komplementariuszy z działalności, nie tylko wymaga rozpatrzenia i zatwierdzenia przez walne zgromadzenie/wspólników, ale tradycyjnie jest uznawane za podstawę udzielenia absolutorium zarządowi spółki lub komplementariuszom. Można także oczekiwać, że jeśli dojdzie do zwolnienia z ustawowego obowiązku sporządzania sprawozdań z działalności w wyniku implementacji nowej dyrektywy w Polsce, nie zostanie ono ograniczone tylko do prowadzących działalność w mikroskali spółek kapitałowych i spółek komandytowo-akcyjnych, do których Dyrektywa wprost się odnosi, ale również obejmie wymienione w ustawie o rachunkowości mikrojednostki mające formę spółdzielni, przedsiębiorstw państwowych, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych i towarzystw reasekuracji wzajemnej. Nadziei na zwolnienie ze sporządzania sprawozdań z działalności nie mogą mieć tylko spółki, choćby i były mikro, których papiery wartościowe dopuszczone są do obrotu na rynku regulowanym. Sprawozdanie z działalności w opinii biegłego rewidenta Druga kwestia wynikająca z nowelizacji dyrektyw, na którą warto zwrócić uwagę, dotyczy proponowanego wymogu rozszerzenia opinii biegłego rewidenta badającego sprawozdanie finansowe jednostki w zakresie dotyczącym sprawozdania z działalności. Mianowicie, zgodnie z nowelizacją Dyrektyw biegły rewident nie tylko, jak dotychczas, będzie musiał wypowiedzieć się na temat spójności sprawozdania z działalności ze sprawozdaniem finansowym i tego, czy spełnione zostały wszystkie przepisy prawa mające zastosowanie do tego sprawozdania, lecz również będzie musiał stwierdzić, czy w świetle wiedzy i zrozumienia przedsięwzięcia oraz jego otoczenia osiągniętych w toku wykonywania badania, zidentyfikował istotne zniekształcenie sprawozdania z działalności i określić charakter takiego zniekształcenia. Rozszerzenie zakresu opinii biegłego rewidenta nie oznacza jednak, że nie zwracał on dotąd uwagi na nieprawidłowości w sprawozdaniach z działalności. Ten aspekt jest obecnie uwzględniany w zależności od charakteru sprawy w wypowiedzi audytora o spójności sprawozdania z działalności ze sprawozdaniem finansowym, lub o zgodności z przepisami prawa. Po zmianie opinia biegłego rewidenta stanie się po prostu bardziej klarowna. Nie tylko Dyrektywy Unijne

11 Audit KPMG Forum 11 Nie czekając na zmiany w ustawie o rachunkowości i KSH związane z implementacją Dyrektyw, warto jak najszybciej zapoznać się z dwoma innymi dokumentami, które ukierunkowane są na poprawę praktyki sporządzania sprawozdań z działalności. Pierwszy dokument, to wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR), w grudniu 2010 r., Stanowisko - Komentarz Zarządu. Założenia dotyczące prezentacji [IFRS Practice Statement Management Commentary. A Framework for presentation] ( Stanowisko ). Stanowisko nie jest standardem i nie ma obowiązku jego stosowania. Nie jest też zestawem sztywnych zasad, na podstawie których sporządza się sprawozdanie, lecz zawiera ogólne zasady, cechy jakościowe i składniki komentarza, które uznano za niezbędne, aby użytkownicy raportów finansowych otrzymywali użyteczne informacje. Jego celem jest wspomożenie zarządu w dążeniu do podniesienia użyteczności komentarza zarządu do sprawozdań finansowych sporządzanych zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej. Forma i treść komentarza zarządu zależy od jednostki, ale przekaz informacji powinien być dostosowany do potrzeb głównych użytkowników raportu finansowego, tj. obecnych i potencjalnych inwestorów, pożyczkodawców i innych wierzycieli. Podstawowe zasady prezentacji komentarza wydają się oczywiste. Po pierwsze, komentarz ma przedstawiać poglądy zarządu na osiągnięte przez jednostkę wyniki, jej sytuację finansową oraz jej rozwój. Po drugie, komentarz powinien dopełniać i uzupełniać sprawozdania finansowe. Co stanowi istotę użyteczności informacji zamieszczanych w komentarzu zarządu? Przede wszystkim informacje przedstawiane w nim powinny charakteryzować się przydatnością, wiernie prezentować W KPMG od 1994 r. Agnieszka Müller-Grządka Dyrektor, Audyt KPMG w Polsce Do 2007 r. zajmowała się badaniem sprawozdań finansowych spółek z różnych branż Od 2007 r. w Departamencie Wsparcia Profesjonalnego (DPP) Biegły rewident, ACCA Od 2007 r. członek komisji Krajowej Rady Biegłych Rewidentów ds. opiniowania aktów prawnych opisywane zjawiska oraz mieć cechę istotności dla jednostki. Ponadto, w możliwie największym stopniu, informacje powinny być porównywalne, weryfikowalne, uporządkowane w czasie i zrozumiałe. A wszystko to ma na celu przedstawienie przeszłości, teraźniejszości i przyszłości jednostki widzianych oczami zarządu. Drugi dokument, to przedstawiony do publicznej dyskusji w czerwcu br., projekt Krajowego Standardu Rachunkowości nr 8 Sprawozdanie z działalności. Ten standard, jak stwierdza Komitet Standardów Rachunkowości, jest zgodny z przepisami ustawy o rachunkowości oraz z przedstawionym powyżej Stanowiskiem RMSR w sprawie komentarza zarządu. Jednak w pewnych sprawach KSR nr 8 idzie szerszym frontem, a ogólne zasady podaje w sposób, jakby stanowiły obowiązujące normy. Jednak, co ważne, cel obu dokumentów jest zasadniczo taki sam: kształtowanie dobrych praktyk dotyczących sporządzania sprawozdania z działalności, postrzeganego jako raport współistniejący ze sprawozdaniem finansowym, a nie jako oboczny dokument mający własne nienazwane cele. KSR nr 8 może być stosowany przez wszystkie jednostki sporządzające sprawozdanie z działalności na podstawie ustawy o rachunkowości. Może być również odpowiednio wykorzystany przy sporządzaniu tego rodzaju sprawozdań wymaganych przez inne przepisy prawa, np. przez fundacje, fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne. W porównaniu ze Stanowiskiem krąg użytkowników sprawozdania z działalności wskazany w krajowym standardzie wydaje się zdecydowanie szerszy. Adresatami sprawozdania z działalności mają być kluczowi interesariusze jednostki, tj. właściciele, inwestorzy, kredytodawcy i inni wierzyciele, klienci, dostawcy i kooperanci, pracownicy, społeczności lokalne, a nawet nadzorcze instytucje państwowe. Dostarczenie użytecznych informacji tak wielu, i tak różnym, odbiorcom może okazać się niełatwym zadaniem i, w konsekwencji, uczynić ten dokument niezrozumiałym. Mniejsza grupa zdefiniowanych w krajowym standardzie użytkowników pozwoliłaby sporządzającym to sprawozdanie skoncentrować się na jego jakości oraz zadbać o przedstawienie informacji zorientowanych na przyszłość jednostki, o których tak dużo mówi się w samym standardzie oraz w Stanowisku RMSR.

12 12 KPMG Forum Audit Inwestycji w medycynie ciąg dalszy Rynek medyczny w Polsce Obecnie mamy do czynienia z najgorętszym w historii okresem na polskim rynku fuzji i przejęć w branży medycznej. Ostatnich kilkanaście miesięcy na rynku medycznych fuzji upłynęło w cieniu wartej 400 milionów euro transakcji sprzedaży grupy Lux Med, jednak Lux Med to nie wszystko. Od 1 stycznia 2012 do 30 czerwca 2013 roku doszło w Polsce do ponad 20 transakcji kapitałowych, w których przedmiotem były podmioty świadczące usługi medyczne, nie licząc tych dotyczących uzdrowisk, firm farmaceutycznych czy producentów i dystrybutorów sprzętu medycznego. Fundusze w natarciu Podobnie jak w poprzednich latach, transakcje M&A w ochronie zdrowia, były napędzane przede wszystkim przez inwestorów finansowych, typu Private Equity a także przez TFI Inwestujące poprzez giełdę. Przyjęta przez MidEuropę w przypadku Lux Medu strategia konsolidowania określonego obszaru rynku i budowania grupy przyświeca większości pozostałych inwestorów typu Private Equity. Dlatego, w zakresie transakcji ze wsparciem funduszy, obserwowaliśmy inwestycje dwojakiego rodzaju nabycie platformy do dalszego rozwoju, dokonywane przez inwestorów dopiero wchodzących w sektor oraz inwestycje typu add-on realizowane w celu konsolidacji z posiadanym już podmiotem lub przez spółkę portfelową. Przykładem działań drugiego typu były m.in. akwizycje dokonywane przez Lux Med. Pozostając jeszcze w portfelu Mid Europa Partners, grupa Lux Med sfinalizowała aż 4 transakcje w 2012 roku. Miały one na celu poszerzenie grupy klientów (kupno MegaMed) lub uzupełnienia portfela usług (diagnostyka obrazowa szpitala Swissmed, mammograficzna część centrum Św. Jerzego oraz spółka Endoterapia). Polsko-Amerykańskie Kliniki Serca, kontrolowane od 2011 roku przez Advent International zainwestowały w Carint Scanmed oraz w Med-Pro. Fundusz Enterprise Investors ( EI ) tymczasem wszedł w nowy segment rynku, koncentrując się na onkologii. W 2012 roku EI kupiło od giełdowego Voxela udział w Centrum Diagnostyki i Terapii Onkologicznej, a w marcu 2013 roku nabyło spółkę Nu-Med z Elbląga. Z kolei Innova Capital zdecydował się wesprzeć finansowo szpital położniczy Ujastek, a krótko potem ogłosił kolejną inwestycję w tej samej specjalności w Chorzowie. Wreszcie, nie należy zapominać, że Mid Europa Partners oprócz Lux Medu nadal aktywnie buduje drugą grupę branżową w obszarze diagnostyki laboratoryjnej. Między innymi, jesienią 2012 roku fundusz odkupił od Penta Investements, regionalnego gracza w tej dziedzinie, spółkę Alpha Medical. W najbliższej przyszłości, możemy się spodziewać dalszych inwestycji realizowanych przez wszystkich wymienionych wyżej konsolidatorów. Mówiąc o sprzedaży Alpha Medical, warto zauważyć, że w ostatnich kilkunastu miesiącach, doszło w Polsce i w regionie do kilku dużych wyjść z inwestycji Private Equity, w przeciwieństwie do kilku poprzednich lat, kiedy to fundusze koncentrowały sie na kupowaniu. Oprócz sprzedaży Lux Medu przez MidEuropę, Penta sprzedała laboratoria Alpha Medical, a ARX Private Equity zbyło sieć klinik okulistycznych Lexum na rzecz Moonray Healthcare. Oprócz funduszy typu Private Equity, branżą interesuje się również kilka Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych, które obejmują zazwyczaj mniejsze pakiety w firmach giełdowych. Prym wiedzie tutaj TFI PZU czy fundusze Investors TFI. Ten ostatni gracz objął m.in. nowe emisje akcji i dokapitalizował giełdowy Scanmed oraz Voxela. Jeżeli chodzi o zaangażowanie inwestorów branżowych, to za wyjątkiem oczywiście, strategicznej inwestycji BUPY, było ono zdecydowanie mniejsze. Do nielicznych przykładów innych transakcji bez wsparcia Private Equity należało przejęcie zajmującego się leczeniem niepłodności InviMedu przez grupę Medicover. Jest to o tyle ciekawa transakcja, że dotychczas kliniki In Vitro pozostawały poza radarem zainteresowania inwestorów,

13 Audit KPMG Forum 13 tymczasem w przyszłości może być to jedna z bardziej atrakcyjnych specjalności z dużymi perspektywami rozwoju ze względu na wejście w życie refundacji tego typu procedur. Wart odnotowania jest też fakt, iż pomimo wielu spekulacji w tym zakresie, firmy ubezpieczeniowe nie inwestują w branżę na zasadzie strategicznej (wyjątkiem jest tu znowu ruch BUPY). Jedyny na polskim rynku gracz Signal Iduna, który zdecydował się na budowę własnej placówki medycznej, podjął właśnie decyzję o jej sprzedaży. Efekt Lux Medu Wracając raz jeszcze do sprzedaży Lux Medu, przyjrzyjmy się przez chwilę efektom jakie ta transakcja wywoła na rynku. Osiągając wartość 400 milionów Euro była to nie tylko największa transakcja w branży medycznej w Polsce, ale także jedna z największych transakcji z udziałem funduszu Private Equity na naszym rynku. Widocznym efektem tego wydarzenia była zwyżka cen giełdowych firm medycznych oraz wzrost liczby ogłoszonych transakcji w branży. Właściciele firm liczą, że wykorzystają rozgrzany rynek, aby osiągnąć wyższą cenę za swoją medyczną spółkę. Jednak jak wskazują fundusze Private Equity, zbyt wysokie oczekiwania cenowe sprzedających są często nieracjonalne i powstrzymują kupujących. Ponadto po wejściu na rynek BUPY, większość inwestorów straciła zainteresowanie segmentem abonamentowym, na którym karty są już rozdane. A zatem, wbrew pozorom, efekt rozgrzanego rynku, nie musi nam przynieść większej liczby transakcji. Specjalistyka, szpitale i PPP Jak już to obserwowaliśmy w poprzednich latach, większość inwestorów finansowych wybiera mniejsze podmioty z ciekawą specjalizacją, która ma silne demograficzne i epidemiologiczne podstawy do dalszego rozwoju. A także takie, gdzie można liczyć na atrakcyjną wycenę świadczeń. Przez to prywatne ośrodki medyczne spotykały się często z zarzutem, że odbierają najatrakcyjniejsze usługi podmiotom publicznym, a nie są w stanie zapewnić kompleksowej opieki. Z tego punktu widzenia, obserwujemy w tej chwili przełomową na rynku transakcję. Mowa tu o sprzedaży EMC Instytutu Medycznego, który obecnie jest przedmiotem Anna Zientkiewicz Menedżer w Zespole Fuzji i Przejęć Dobra Konsumpcyjne i Przemysłowe, Grupa Corporate Finance KPMG w Polsce Dołączyła do KPMG w 2006 roku Posiada ponad 6-letnie doświadczenie w projektach związanych z fuzjami i przejęciami przedsiębiorstw Specjalizuje się w doradztwie dla firm z sektorów dóbr konsumpcyjnych oraz ochrony zdrowia Dotychczasowe projekty, w których uczestniczyła Anna obejmowały doradztwo transakcyjne po stronie sprzedającego jak i kupującego; Anna brała udział w identyfikacji potencjalnych możliwości inwestycyjnych, poszukiwaniu inwestorów strategicznych lub finansowych, przygotowaniu dokumentów transakcyjnych oraz negocjacjach umów. Uczestniczyła również w przygotowaniu analiz rynkowych, biznes planów oraz wycen przedsiębiorstw. wezwania na akcje ogłoszonego w maju, przez Penta Investments. Dotychczas wieloprofilowe szpitale budziły u większości inwestorów obawy, ze względu na organizacyjne skomplikowanie, konieczność restrukturyzacji, większe ryzyko medyczne i prawdopodobny dłuższy okres zwrotu z inwestycji. Ruch Penty pokazuje, że i w tym segmencie jest miejsce dla inwestora finansowego. Pojawiają się ponadto inne interesujące formuły zaangażowania inwestorów finansowych w szpitalnictwie. Wspomniana już inwestycja Innova Capital w Chorzowie obejmuje budowę nowego obiektu we współpracy z publiczną instytucją szpitalną w tym przypadku Zespołem Szpitali Miejskich w Chorzowie. Podobnie w przypadku Centrum Diagnostyki i Terapii Onkologicznej w Katowicach, Voxel i Enterprise Investors realizują projekt na terenie Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Szpital Bródnowski wyłonił partnera prywatnego do budowy ośrodka radioterapii, to samo planuje szpital w Olsztynie i inne ośrodki w Polsce. Biorąc pod uwagę wciąż duże potrzeby inwestycyjne w polskiej służbie zdrowia, trzeba się spodziewać dalszego upowszechnienia projektów opartych o współpracę podmiotów publicznych z prywatnymi inwestorami. Reasumując, zaangażowanie inwestorów finansowych w medycynie z czasem przesuwa się z segmentu relatywnie prostej działalności w opiece ambulatoryjnej ku bardziej skomplikowanym specjalizacjom medycznym, działalności szpitalnej oraz ku bardziej wyrafinowanym strukturom transakcji, angażującym także podmioty publiczne. Powinniśmy oczekiwać dalszego utrzymania tego trendu także w przyszłości.

14 14 KPMG Forum Tax Możliwość wstrzymania amortyzacji lub obniżenia stawek amortyzacyjnych Obecnie Przepisy Ustawy CIT 1 zasadniczo nie przewidują możliwości zakwalifikowania wydatków poniesionych na nabycie środków trwałych bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów. Jednak kosztami uzyskania przychodów będą, co do zasady, odpisy amortyzacyjne dokonywane od wartości początkowej tych środków trwałych. Podatnicy posiadający środki trwałe dokonują wyboru jednej z metod amortyzacji dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji. Wybraną metodę stosuje się do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego. W przypadku, gdy środki trwałe amortyzowane są metodą liniową, podatnik ma możliwość obniżania stawek amortyzacyjnych. Podatnik ma prawo zadecydować o zmniejszeniu stawek amortyzacyjnych do dowolnego poziomu, w tym również do poziomu 0% taka decyzja skutkuje de facto wstrzymaniem amortyzacji. Powyższe regulacje umożliwiają podatnikom m.in. uzyskanie wpływu na wysokość osiąganego przez nich dochodu do opodatkowania lub wykreowanej straty w danym roku podatkowym. Podatnicy mają możliwość zaplanowania niższych odpisów amortyzacyjnych w okresie, w którym przewidują, że prowadzona przez nich działalność przyniesie stratę, tak aby strata nie była pogłębiana. Ponadto, w celu pełnego wykorzystania zwolnienia podatkowego, z możliwości obniżenia stawek amortyzacyjnych mogą skorzystać również podatnicy prowadzący działalność na terenie specjalnych stref ekonomicznych na podstawie udzielonych im zezwoleń. Wstrzymanie amortyzacji (obniżenie stawek amortyzacyjnych) może dotyczyć zarówno wszystkich, jak i dowolnie wybranych przez podatnika środków trwałych. Moment zastosowania obniżonych stawek amortyzacyjnych W odniesieniu do środków trwałych posiadanych przez podatnika i wprowadzonych do ewidencji środków trwałych obniżenie stawek amortyzacyjnych może nastąpić od pierwszego miesiąca roku podatkowego po roku podjęcia decyzji o obniżeniu stawek. Natomiast, w przypadku środków trwałych, które podatnik w przyszłości wprowadzi do ewidencji środków trwałych zastosowanie stawek amortyzacyjnych na poziomie obniżonym (nawet do 0%) może mieć miejsce począwszy od miesiąca, w którym środki te będą wprowadzone do ewidencji. Stawki amortyzacyjne podwyższone o dodatkowy współczynnik W ramach metody liniowej amortyzacji podatnik jest uprawniony (a nie zobowiązany) do podwyższenia o współczynnik stawek amortyzacyjnych wynikających z Wykazu ze względu na szczególne warunki opisane w Ustawie CIT (np. warunki pogorszone, złe, poddanie szybkiemu postępowi technicznemu etc.). Oznacza to, że podwyższone o współczynnik mogą zostać stawki maksymalne wynikające z Wykazu, natomiast nie jest możliwe podwyższenie za pomocą współczynnika stawek obniżonych (tj. stawek niższych niż maksymalne stawki wynikające z Wykazu). Nie jest również możliwe obniżanie stawek amortyzacyjnych podwyższonych współczynnikiem. W celu obniżenia (nawet do poziomu 0%) stawki amortyzacyjnej podwyższonej przy zastosowaniu współczynnika dla danego środka trwałego, podatnik powinien najpierw podjąć decyzję o zaprzestaniu stosowania współczynnika, a w następnej kolejności decyzję o obniżeniu stawki amortyzacyjnej

15 Tax KPMG Forum 15 przewidzianej w Wykazie dla danego środka trwałego Okres amortyzacji Zgodnie z przepisami Ustawy CIT, odpisów amortyzacyjnych dokonuje się do momentu zrównania sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową. W związku z obniżeniem stosowanej stawki amortyzacyjnej (w tym nawet do poziomu 0%) dla środków trwałych wprowadzonych do ewidencji amortyzowanych metodą liniową, zmianie ulegnie okres amortyzacji. Okres ten zostanie: wydłużony - jeżeli zostaną zastosowane stawki amortyzacyjne wyższe niż 0%, ale niższe niż dotychczas stosowane lub przesunięty - jeśli zastosowana zostanie stawka 0% a następnie środek trwały będzie amortyzowany stawką na dotychczasowym poziomie. Długość okresu amortyzacji metodą liniową zależy zatem od wysokości zastosowanej stawki amortyzacyjnej. Wstrzymanie amortyzacji możliwe jest więc w odniesieniu do środków trwałych o dowolnym okresie amortyzacji. Inwestycje w obcych środkach trwałych Zasady ogólne dotyczące wstrzymywania amortyzacji (obniżania stawek amortyzacyjnych) odnoszą się w szczególności do inwestycji w obcych środkach trwałych amortyzowanych przez podatnika. Należy jednak zwrócić uwagę, że odpisy amortyzacyjne od wartości inwestycji w obcym środku trwałym nie stanowią dla podatnika kosztów uzyskania przychodów w tej części, w której podatnik otrzymał zwrot nakładów inwestycyjnych. W związku z powyższym, jeżeli dokonywane opisy amortyzacyjne od inwestycji w obcych środkach trwałych w całości nie stanowiłyby dla podatnika kosztów uzyskania przychodów, nie jest zalecane wstrzymywanie amortyzacji (obniżanie stawki amortyzacyjnej). Takie rozwiązanie bowiem nie miałoby wpływu na rozliczenia podatkowe podatnika. Leasing finansowy Zasady ogólne dotyczące wstrzymywania amortyzacji (obniżania stawek amortyzacyjnych) odnoszą się również do składników majątku będących przedmiotem leasingu finansowego. Co do zasady, środki trwałe będące przedmiotem leasingu finansowego, dla których przyjęto metodę liniową amortyzacji powinny być amortyzowane stawką nie wyższą niż stawka maksymalna wynikająca z Wykazu. W przypadku, gdy po okresie leasingu dojdzie do przeniesienia własności przedmiotu leasingu na rzecz korzystającego, korzystający dokonuje dalszych odpisów amortyzacyjnych wg stawek i metod wynikających z umowy leasingu. W takiej sytuacji podatnik może rozważyć wstrzymanie amortyzacji (lub obniżenie stawek amortyzacyjnych) w założonym przez siebie okresie. Natomiast, w przypadku leasingowanych środków trwałych, w stosunku do których po okresie leasingu nie dojdzie do przeniesienia własności przedmiotu leasingu na rzecz korzystającego wstrzymywanie amortyzacji nie przyniesie korzyści podatkowych. Podatnik będzie bowiem ponosił ciężar ekonomiczny rat leasingowych bez rozpoznawania kosztów uzyskania przychodów w formie odpisów amortyzacyjnych. Po zakończeniu leasingu nie będzie istniała możliwość rozpoznania kosztów uzyskania przychodów, Podatnicy posiadający środki trwałe dokonują wyboru jednej z metod amortyzacji dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji. Wybraną metodę stosuje się do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego.

16 16 KPMG Forum Tax których rozpoznanie zostało wstrzymane w okresie trwania umowy. Niezależnie od powyższego, wartym podkreślenia jest fakt, że w przypadku wstrzymania amortyzacji lub obniżenia stawek amortyzacyjnych część odsetkowa raty leasingowej niezmiennie będzie stanowiła dla podatnika koszt uzyskania przychodów. Utrzymywanie środka trwałego Co do zasady, przedsiębiorcy nie mają obowiązku utrzymywania środków trwałych przez określony czas (np. dłuższy niż przydatność dla prowadzonej działalności gospodarczej). Dlatego środek trwały może zostać w odpowiednim dla podatnika momencie zlikwidowany lub sprzedany, nawet wtedy, gdy nie został jeszcze w pełni zamortyzowany. Jeżeli dojdzie do sprzedaży środka trwałego lub jego likwidacji (z przyczyn innych niż zmiana rodzaju działalności), dla którego wcześniej obniżona została stawka amortyzacyjna, podatnik nie poniesie negatywnych konsekwencji ekonomicznych. Podatnik uprawniony będzie bowiem do zaliczenia w koszty uzyskania przychodów tej części wydatków na środki trwałe, która nie została alokowana do kosztów podatkowych poprzez dokonywanie odpisów amortyzacyjnych. Możliwość wznowienia amortyzacji lub podwyższenia stawek amortyzacyjnych Jak zostało wskazane wcześniej, wybraną metodę amortyzacji dla poszczególnych środków trwałych stosuje się do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego. Dlatego, po wznowieniu amortyzacji (podwyższeniu stawek amortyzacyjnych) dla środków trwałych, do amortyzacji których wybrana została metoda liniowa, zastosowanie może mieć jedynie metoda liniowa. Zasadniczo, stawka amortyzacji liniowej uprzednio obniżona może zostać podwyższona maksymalnie do poziomu wynikającego z Wykazu. Ustawodawca przewidział jednak ograniczenia co do momentu, w którym może nastąpić wznowienie amortyzacji lub podwyższenie stawek amortyzacyjnych. Podwyższone stawki amortyzacyjne mogą zostać zastosowane od pierwszego miesiąca roku podatkowego następującego po roku, w którym podjęto decyzję o ich podwyższeniu. Ponadto, w celu podwyższenia przy zastosowaniu współczynnika obniżonej (nawet do poziomu 0%) stawki amortyzacyjnej dla danego środka trwałego, podatnik powinien najpierw podjąć decyzję o podwyższeniu stawki amortyzacyjnej do maksymalnego poziomu wynikającego z Wykazu a w następnej kolejności decyzję o podwyższeniu stawki amortyzacyjnej przewidzianej w Wykazie dla danego środka trwałego przy zastosowaniu dodatkowego współczynnika. Wynika to z faktu, że aby możliwe było zastosowanie współczynnika w celu podwyższenia stawki amortyzacyjnej, podwyższana stawka powinna być stawką maksymalną dla danego środka trwałego wynikającą z Wykazu. Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych Co do zasady, przedsiębiorcy nie Zgodnie z przepisami Ustawy CIT, podatnicy ustalają stawki amortyzacyjne dla poszczególnych wartości niematerialnych i prawnych na cały okres amortyzacji przed rozpoczęciem dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Dla danej wartości niematerialnej i prawnej na cały okres amortyzacji podatnik ustala jedną stawkę amortyzacji. Stawka amortyzacji wartości niematerialnych i prawnych nie może podlegać obniżeniu ani podwyższeniu w trakcie dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Jednak, w odniesieniu do wartości niematerialnych i prawnych, które w przyszłości podatnik planuje wprowadzić do ewidencji, możliwe jest zaplanowanie przebiegu amortyzacji w sposób dla niego dogodny - przepisy Ustawy CIT wskazują bowiem (bezpośrednio lub pośrednio) wyłącznie maksymalną stawkę amortyzacyjną dla poszczególnych wartości niematerialnych i prawnych. Dokumentowanie decyzji o zmianie stawek amortyzacyjnych Podatnik podejmujący decyzję w sprawie zmiany (obniżenia lub podwyższenia) stawek amortyzacyjnych dla amortyzowanych metodą liniową środków trwałych powinien posiadać w swojej dokumentacji odzwierciedlenie tej decyzji. Przepisy nie wskazują, w jaki sposób udokumentować podjęcie decyzji o zmianie stawek amortyzacyjnych - nie istnieją wymogi prawne co do jej formy. Wydaje się jednak, że prawidłowym jest udokumentowanie decyzji o zmianie stawek amortyzacyjnych w jakiejkolwiek formie uchwały, zarządzenia etc. Decyzja taka powinna być podjęta przez osoby do tego uprawnione. Nie jest natomiast wymagane, aby decyzja o zmianie stawek amortyzacyjnych zawierała wskazanie przyczyny tej zmiany.

17 Tax KPMG Forum 17 Podsumowując, należy stwierdzić, że możliwość podjęcia decyzji o zmianie stawek amortyzacyjnych w trakcie amortyzacji środków trwałych lub zastosowaniu obniżonych stawek amortyzacyjnych dla nowych środków trwałych jest przewidzianym w Ustawie CIT narzędziem pozwalającym podatnikowi na optymalizowanie uzyskiwanych wyników prowadzonej działalności. Umiejętne wykorzystanie tej możliwości przez podatników, może przynieść im wymierne korzyści w zakresie rozliczeń podatkowych. Monika Jasińska Specjalista w Dziale Doradztwa Podatkowego KPMG w Katowicach KPMG w Polsce Dołączyła do zespołu KPMG w maju 2011 r. Uczestniczyła w projektach związanych z funkcjonowaniem spółek z branży motoryzacyjnej w specjalnych strefach ekonomicznych brała udział w projektach dotyczących uzyskania zezwoleń strefowych oraz w przeglądach strefowych Dotychczasowe zadania wykonywane przez Monikę obejmowały także uczestnictwo w przeglądach podatków CIT, VAT i PCC Autorka publikacji w prasie podatkowej Michał Lejman Menedżer w Dziale Doradztwa Podatkowego KPMG w Katowicach KPMG w Polsce Licencjonowany doradca podatkowy. Michał Lejman doradztwem podatkowym zajmuje się od 2006 r. Michał specjalizuje się głównie w zagadnieniach z zakresu podatku dochodowego od osób prawnych (w tym podatków międzynarodowych) oraz podatku od towarów i usług. Obecnie zajmuje się doradztwem dla spółek branży motoryzacyjnej oraz sektora górniczego. Uczestniczył w licznych projektach dotyczących przeglądów rozliczeń podatkowych. Zakres specjalizacji obejmuje m.in.: bieżące doradztwo, w tym sporządzanie opinii podatkowych, dokumentacji cen transferowych, benchmarkingów oraz przeprowadzanie przeglądów podatkowych, reprezentowanie interesów klientów w sprawach spornych z władzami skarbowymi (kontrole skarbowe i postępowania przed sądami administracyjnymi), doradztwo w zakresie planowania podatkowego transakcji, restrukturyzacji podatkowych, przejęć i połączeń, projektowanie i wdrożenie planów restrukturyzacji modeli wynagradzania kadry zarządzającej oraz pracowników z wykorzystaniem uregulowań prawa autorskiego i prawa własności przemysłowej. 1 Dz. U. z 2011 r. Nr 74 poz. 397 ze zm. 2 Załącznik 1 do Ustawy CIT Wykaz Rocznych Stawek Amortyzacyjnych

18 18 KPMG Forum Corporate Finance Wyceny sporządzane przez polskie biura maklerskie a najlepsze praktyki rynków dojrzałych Wprowadzenie Przejrzystość, prostota i obiektywność są zawsze cennymi atrybutami wyceny. W przypadku biur maklerskich, nabierają one jednak szczególnego znaczenia, ponieważ ich odbiorcami są często inwestorzy indywidualni, którzy nie zajmują się zawodowo wycenami przedsiębiorstw. Jednak dążenie do przejrzystości może prowadzić do wielu uproszczeń w wycenie, co z kolei zwiększa prawdopodobieństwo błędu. Celem tego artykułu jest analiza zgodności metodologii wycen stosowanych przez biura maklerskie, zawartych w ich raportach analitycznych, z najlepszymi praktykami rynków dojrzałych w tym zakresie. Metodologia Na potrzeby badania zebrano 20 rekomendacji 10 polskich biur maklerskich z I połowy 2013 roku i przeanalizowano je pod kątem stosowanych podejść i metodologii. Następnie otrzymane wyniki porównano z najlepszymi praktykami na rynkach dojrzałych wybierając rynek amerykański, dla którego za punkt odniesienia przyjęto opinie sądu z Delaware (ang. Delaware Court) jako wyznacznik najlepszych praktyk z zakresu metodologii wycen przedsiębiorstw. Delaware Court Delaware jest jednym z najmniejszych stanów USA o populacji poniżej 1 mln mieszkańców. Jednak ze względu na korzystne prawo korporacyjne, od lat rejestruje się tam wiele dużych firm. Z tego powodu sąd z Delaware orzeka w wielu sprawach związanych z fuzjami i przejęciami, a w szczególności rozstrzyga kwestie sporne związane z wycenami. Lata doświadczeń sprawiły, Obszar Analizowane kwestie że sąd w Delaware prezentuje wysoki poziom merytoryczny i wydaje się być jedną z najbardziej cenionych instytucji zajmujących się opiniowaniem wycen przedsiębiorstw na świecie. Analiza KPMG W ramach badania przeanalizowano zaprezentowane w poniższej tabeli obszary związane z zagadnieniem wyceny, a następnie otrzymane wyniki porównano z najlepszymi amerykańskimi praktykami. Podejście do wyceny Podejścia do wyceny Waga podejścia dochodowego i rynkowego w końcowej wycenie Metody oszacowania kosztu kapitału własnego Metody doboru struktury kapitałowej spółki Metody oszacowania wartości rezydualnej Wybór metody oszacowania kosztu kapitału własnego Sposób doboru stopy wolnej od ryzyka Wartość premii za ryzyko rynkowe Sposób oszacowania bety Stosowanie premii za ryzyko specyficzne Sposób doboru zakładanej struktury kapitałowej Wybór metody oszacowania wartości rezydualnej Stopa wzrostu w okresie rezydualnym

19 Corporate Finance KPMG Forum 19 7 na 10 poddanych analizie biur maklerskich zastosowało zarówno podejście rynkowe, jak i dochodowe i przypisało im wagę po 50%. Według najlepszych praktyk wycena powinna zostać sporządzona co najmniej dwiema metodami, ale zazwyczaj podejście dochodowe ma większą wagę. Koszt kapitału własnego Każde z 10 biur maklerskich korzystało z modelu wyceny aktywów kapitałowych ( Model CAPM ) do oszacowania kosztu kapitału własnego. Podejście to jest w pełni akceptowalne według najlepszych amerykańskich standardów. Model CAPM wymaga oszacowania kilku kluczowych parametrów, których wartość może istotnie wpłynąć na wartość wyceny: stopa wolna od ryzyka; premia za ryzyko rynkowe; beta; premia za ryzyko specyficzne. Poniżej przedstawiono porównanie metodologii oszacowania składników kosztu kapitału własnego przedsiębiorstwa. Z poniższego porównania wynika, że różnice w metodologii dotyczą oszacowania bety i premii za ryzyko specyficzne. W 19 spośród 20 wycen objętych badaniem współczynnik beta został ustalony na podstawie metody eksperckiej, czyli subiektywnej oceny autora wyceny. Dodatkowo w 9 z 20 wycen przyjęto betę na poziomie 1,0. Najlepsze praktyki zakładają dokładne wyznaczenie bety w oparciu o analizę spółek porównywalnych. W pewnych przypadkach dopuszczalne jest też przyjęcie bezpośrednio bety spółki. Żadne z 10 biur maklerskich nie zdecydowało się na podwyższenie kosztu kapitału własnego o premię za ryzyko specyficzne. W szczególności, w żadnej z wycen nie zastosowano premii za wielkość spółki. Według najlepszych amerykańskich praktyk, premia za Rys.1 Porównanie metodologii oszacowania kosztu kapitału własnego Najlepsze amerykańskie praktyki zakładają przyjęcie stopy wzrostu w okresie rezydualnym na poziomie wyższym niż prognozowana stopa wzrostu CPI Koszt kapitału własnego (model CAPM) Stopa wolna od ryzyka Premia za ryzyko rynkowe Beta Premia za ryzyko specyficzne Parametr Stopa wolna od ryzyka Premia za ryzyko rynkowe Najlepsze amerykańskie standardy Rentowność obligacji długoterminowych Standardem są obligacje 10-letnie Premia historyczna oparta na badaniach empirycznych o jak najdłuższym horyzoncie czasowym Akceptowalny poziom to około 5,0% - 5,5% Beta Zwykle na podstawie bet spółek porównywalnych Premia za ryzyko specyficzne Czasem akceptowalna jest beta spółki (tzw. raw beta ) Premia za wielkość spółki jest, co do zasady, brana pod uwagę w wycenie Standardy biur maklerskich w Polsce / 10 z 10 biur maklerskich przyjęło rentowność obligacji długoterminowych Najczęściej stosowane są obligacje 10 -letnie Premia przyjmowana za pomocą metody eksperckiej 9 z 10 biur maklerskich przyjęło premię na poziomie 5,0% - 5,5% W 19 z 20 wycen przyjęto betę za pomocą metody eksperckiej W 9 z 20 wycen przyjęto betę na poziomie 1,0 Żadne z 10 biur maklerskich nie wzięło pod uwagę premii za ryzyko specyficzne Źródło: analiza KPMG

20 20 KPMG Forum Corporate Finance wielkość spółki powinna być, co do zasady, uwzględniona w wycenie. Dobór struktury kapitałowej Wszystkie biura maklerskie objęte analizą KPMG przyjmowały prognozowaną strukturę kapitałową spółki na podstawie analizy jej obecnej struktury i przyszłego zapotrzebowania na kapitał dłużny. W szczególności, nie brano pod uwagę struktury kapitałowej spółek porównywalnych, czyli uczestników rynku. Podejście to, według najlepszych amerykańskich standardów, jest akceptowalne na potrzeby wyceny udziałów mniejszościowych, natomiast nie jest zgodne z wymogami wycen na potrzeby sprawozdań finansowych. Oszacowanie wartości rezydualnej Wszystkie analizowane biura maklerskie użyły modelu Gordona do obliczenia wartości rezydualnej. Jednocześnie jest to podejście preferowane według najlepszych amerykańskich standardów wyceny. Biura maklerskie objęte badaniem zakładały zazwyczaj, że w okresie rezydualnym stopa wzrostu jest równa bądź niższa od prognozowanej inflacji. Zaledwie w 5% analizowanych wycen stopa wzrostu była wyższa od prognozowanej stopy wzrostu indeksu CPI (ang. Consumer Price Index, wskaźnik inflacji dóbr konsumpcyjnych). Dodatkowo, w 7 z 20 wycen stopa wzrostu była niższa od prognozowanej inflacji. Najlepsze amerykańskie praktyki zakładają przyjęcie stopy wzrostu na poziomie wyższym niż prognozowana stopa wzrostu CPI. Argumentuje się to faktem, że spółka ze wzrostem na poziomie inflacji lub niższym zrezygnowałaby w długim okresie z działalności. Preferowaną stopą wzrostu jest zazwyczaj stopa, która przewyższa inflację o 1-2 p.p. Jednocześnie nie powinna ona przekraczać stopy wzrostu nominalnego PKB gospodarki. Wpływ zmiany poziomu stopy wzrostu w okresie rezydualnym na końcową wycenę zależy od konkretnego przypadku. Przyjęcie wyższej stopy wzrostu powoduje konieczność podniesienia zakładanych inwestycji w majątek trwały lub obrotowy. Podsumowanie W większości aspektów metodologia biur maklerskich jest spójna z najlepszymi praktykami wyceny rynków dojrzałych, jednak istnieje kilka istotnych różnic w porównaniu do najlepszych praktyk, które mogą znacznie zaburzyć wynik wyceny. Unifikacja podejścia wymagałaby przede wszystkim: położenia większego nacisku na podejście dochodowe przypisując mu większą wagę w wycenie niż podejściu rynkowemu; odejścia od stosowania podejścia eksperckiego przy oszacowaniu bety i dokładne jej wyznaczenie w oparciu o analizę spółek porównywalnych; uwzględniania premii za wielkość spółki w kalkulacji kosztu kapitału własnego; 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 35% niższa od prognozowanej inflacji dokładnej analizy stopy wzrostu w okresie rezydualnym, co mogłoby skutkować wzrostem na poziomie przewyższającym inflację o 1-2 p.p. Mając powyższe na względzie, należy z dużą ostrożnością podchodzić do wycen sporządzanych przez biura maklerskie, gdyż ze względu na częste istotne rozbieżności w metodologii, wyniki mogą znacząco odbiegać od wartości godziwych otrzymanych przy zastosowaniu najlepszych praktyk wycen z rynków dojrzałych. Dlatego też rekomendujemy przy istotnych transakcjach zatrudnienie profesjonalnej firmy zajmującej się wycenami przedsiębiorstw, która zastosuje najlepsze praktyki i będzie bez wątpienia niezależna i obiektywna w swoich analizach. Rys. 2 Stopa wzrostu w okresie rezydualnym a prognozowana stopa wzrostu indeksu CPI Odsetek wycen 60% równa prognozowanej inflacji 5% wyższa od prognozowanej inflacji Źródło: analiza KPMG

nr 4 2013 ISSN 2299/6206 kpmg.pl

nr 4 2013 ISSN 2299/6206 kpmg.pl nr 4 2013 ISSN 2299/6206 kpmg.pl 2 KPMG Forum Adres redakcji: KPMG Sp. z o.o. ul. Chłodna 51 00-867 Warszawa tel. +48 22 528 11 00 fax +48 22 528 10 09 kpmg.pl Redaktor naczelny: Magdalena Maruszczak Redaktor

Bardziej szczegółowo

ZAMKNIĘCIE ROKU WPŁYW ZMIAN REGULACYJNYCH NA RACHUNKOWOŚĆ I SPRAWOZDAWCZOŚĆ ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ

ZAMKNIĘCIE ROKU WPŁYW ZMIAN REGULACYJNYCH NA RACHUNKOWOŚĆ I SPRAWOZDAWCZOŚĆ ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ ZAMKNIĘCIE ROKU WPŁYW ZMIAN REGULACYJNYCH NA RACHUNKOWOŚĆ I SPRAWOZDAWCZOŚĆ ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ WARSZAWA, 24 LISTOPADA 2015 kpmg.pl T: +48 22 528 10 88 K: +48 508 018 331 E: mdymek@kpmg.pl Marcin Dymek

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZKI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO WYNIKAJĄCE Z WYTYCZNYCH KNF ORAZ ROLA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W OCENIE MODELI WEWNĘTRZNYCH I ZARZĄDZANIA RYZYKIEM NADUŻYĆ

OBOWIĄZKI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO WYNIKAJĄCE Z WYTYCZNYCH KNF ORAZ ROLA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W OCENIE MODELI WEWNĘTRZNYCH I ZARZĄDZANIA RYZYKIEM NADUŻYĆ OBOWIĄZKI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO WYNIKAJĄCE Z WYTYCZNYCH KNF ORAZ ROLA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W OCENIE MODELI WEWNĘTRZNYCH I ZARZĄDZANIA RYZYKIEM NADUŻYĆ WARSZAWA, 21 MAJA 2015 kpmg.pl Agenda seminarium Godzina

Bardziej szczegółowo

Konferencja portalu TaxFin.pl. Fuzje i przejęcia. 26 kwietnia 2012 r. Hotel Marriott, Warszawa. Partnerzy: www.taxfin.pl

Konferencja portalu TaxFin.pl. Fuzje i przejęcia. 26 kwietnia 2012 r. Hotel Marriott, Warszawa. Partnerzy: www.taxfin.pl Konferencja portalu TaxFin.pl Fuzje i przejęcia 26 kwietnia 2012 r. Hotel Marriott, Warszawa Partnerzy: Prowadzący: Joanna Wierzejska, doradca podatkowy, partner kancelarii Domański Zakrzewski Palinka

Bardziej szczegółowo

Aspekty prowadzenia działalności gospodarczej w specjalnej strefie ekonomicznej oraz pomocy publicznej dla przedsiębiorców na lata 2014-2020 kpmg.

Aspekty prowadzenia działalności gospodarczej w specjalnej strefie ekonomicznej oraz pomocy publicznej dla przedsiębiorców na lata 2014-2020 kpmg. Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna Sp. z o.o. oraz firma doradcza KPMG mają przyjemność zaprosić na seminarium prawno-podatkowe na temat: Aspekty prowadzenia działalności gospodarczej w specjalnej strefie

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ W SSE ASPEKTY RACHUNKOWE, PODATKOWE I POMOC PUBLICZNA

DZIAŁALNOŚĆ W SSE ASPEKTY RACHUNKOWE, PODATKOWE I POMOC PUBLICZNA WARMIŃSKO-MAZURSKA SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA S.A. ORAZ FIRMA DORADCZA KPMG MAJĄ PRZYJEMNOŚĆ ZAPROSIĆ PAŃSTWA NA SZKOLENIE: DZIAŁALNOŚĆ W SSE ASPEKTY RACHUNKOWE, PODATKOWE I POMOC PUBLICZNA kpmg.pl Termin:

Bardziej szczegółowo

ASPEKTY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W SPECJALNEJ STREFIE EKONOMICZNEJ ORAZ POMOCY PUBLICZNEJ DLA PRZEDSIĘBIORCÓW NA LATA 2014-2020.

ASPEKTY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W SPECJALNEJ STREFIE EKONOMICZNEJ ORAZ POMOCY PUBLICZNEJ DLA PRZEDSIĘBIORCÓW NA LATA 2014-2020. POMORSKA SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA SP. Z O.O. ORAZ FIRMA DORADCZA KPMG MAJĄ PRZYJEMNOŚĆ ZAPROSIĆ NA SEMINARIUM PRAWNO-PODATKOWE NA TEMAT: ASPEKTY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W SPECJALNEJ STREFIE

Bardziej szczegółowo

PRAWNE I PODATKOWE ASPEKTY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI W SSE

PRAWNE I PODATKOWE ASPEKTY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI W SSE Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. oraz firma doradcza KPMG mają przyjemność zaprosić Państwa na szkolenie: PRAWNE I PODATKOWE ASPEKTY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI W SSE kpmg.pl Prawne i

Bardziej szczegółowo

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013 Rola i zadania Komitetu Audytu Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii biznesowych

Bardziej szczegółowo

WARMIŃSKO-MAZURSKA SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA S.A. ORAZ FIRMA DORADCZA KPMG MAJĄ PRZYJEMNOŚĆ ZAPROSIĆ PAŃSTWA NA SEMINARIUM:

WARMIŃSKO-MAZURSKA SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA S.A. ORAZ FIRMA DORADCZA KPMG MAJĄ PRZYJEMNOŚĆ ZAPROSIĆ PAŃSTWA NA SEMINARIUM: KPMG W POLSCE WARMIŃSKO-MAZURSKA SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA S.A. ORAZ FIRMA DORADCZA KPMG MAJĄ PRZYJEMNOŚĆ ZAPROSIĆ PAŃSTWA NA SEMINARIUM: ULGI I DOTACJE AKTUALNOŚCI PODATKOWE ORAZ KONTROLE W DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Działalność w SSE aspekty rachunkowe, podatkowe i pomoc publiczna

Działalność w SSE aspekty rachunkowe, podatkowe i pomoc publiczna WARMIŃSKO-MAZURSKA SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA S.A. ORAZ FIRMA DORADCZA KPMG MAJĄ PRZYJEMNOŚĆ ZAPROSIĆ PAŃSTWA NA SZKOLENIE: Działalność w SSE aspekty rachunkowe, podatkowe i pomoc publiczna KPMG.pl Termin:

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R.

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R. Załącznik do uchwały nr 1/20/05/2014 SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej Giełdy Praw Majątkowych Vindexus S.A. wraz z oceną pracy Rady

Bardziej szczegółowo

I Kongres Podatkowo-Rachunkowy KPMG kpmg.pl

I Kongres Podatkowo-Rachunkowy KPMG kpmg.pl zaproszenie I Kongres Podatkowo-Rachunkowy KPMG kpmg.pl I Kongres Podatkowo-Rachunkowy KPMG 20.01.2011 r. godz. 9.00-16.00 Hotel Hilton, ul. Grzybowska 63, Warszawa Firma doradcza KPMG ma przyjemność zaprosić

Bardziej szczegółowo

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego ROLA DORADCY Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Agenda Wprowadzenie Doradca Techniczny Doradca Finansowo-Ekonomiczny Doradca Prawny Podsumowanie 3P Partnerstwo Publiczno-Prywatne

Bardziej szczegółowo

Szkolenia z zakresu obligatoryjnego doskonalenia zawodowego biegłych rewidentów zakresy tematyczne

Szkolenia z zakresu obligatoryjnego doskonalenia zawodowego biegłych rewidentów zakresy tematyczne Szkolenia z zakresu obligatoryjnego doskonalenia zawodowego biegłych rewidentów zakresy tematyczne 2015 Moduł I Podatek dochodowy w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym aktualny stan prawny

Bardziej szczegółowo

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Plan prezentacji 1. Ceny transferowe uwagi wstępne 2. Definicja podmiotów powiązanych 3. Zasada ceny rynkowej 4. Podatkowe

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

FUZJE I PRZEJĘCIA, WYCENY

FUZJE I PRZEJĘCIA, WYCENY FUZJE I PRZEJĘCIA, WYCENY Staranne przygotowanie do procesu, realna ocena szans powodzenia i możliwości osiągnięcia stawianych w procesie celów oraz zaangażowanie doświadczonych ekspertów, zwiększają szanse

Bardziej szczegółowo

Corporate governance wpływ na efektywność i minimalizację ryzyka procesów biznesowych

Corporate governance wpływ na efektywność i minimalizację ryzyka procesów biznesowych Corporate governance wpływ na efektywność i minimalizację ryzyka procesów biznesowych Seminarium Podkomisji ds. Audytu i Kontroli Wewnętrznej Polskiej Izby Ubezpieczeń 21 maja 2015 Beata Szeląg Agenda

Bardziej szczegółowo

PROFESJONALIZM BUDUJE ZAUFANIE

PROFESJONALIZM BUDUJE ZAUFANIE PROFESJONALIZM BUDUJE ZAUFANIE AUDYT Dzięki realizowanym przez nas usługom audytu, otrzymacie Państwo, wydaną zgodnie z obowiązującymi przepisami ocenę wiarygodności informacji finansowych wyrażoną w formie

Bardziej szczegółowo

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A.

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A. SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z OCENY SYTUACJI SPÓŁKI W ROKU 2014 WRAZ Z OCENĄ SYSTEMU KONTROLI WEWNĘTRZNEJ I SYSTEMU ZARZĄDZANIA ISTOTNYM RYZYKIEM Zgodnie z częścią III, punkt

Bardziej szczegółowo

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013 Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

RADA NADZORCZA SPÓŁKI

RADA NADZORCZA SPÓŁKI Poznań, 07.04.2015 r. OCENA SYTUACJI SPÓŁKI INC S.A. ZA ROK 2014 DOKONANA PRZEZ RADĘ NADZORCZĄ Rada Nadzorcza działając zgodnie z przyjętymi przez Spółkę Zasadami Ładu Korporacyjnego dokonała zwięzłej

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Ujawnianie informacji o połączeniu w sprawozdaniach finansowych. Wpisany przez Ewa Wanda Maruszewska

Ujawnianie informacji o połączeniu w sprawozdaniach finansowych. Wpisany przez Ewa Wanda Maruszewska Sprawozdanie finansowe sporządzone na koniec okresu sprawozdawczego, w ciągu którego nastąpiło połączenie, powinno zawierać dane porównawcze za poprzedni rok obrotowy. Za główny cel sprawozdań finansowych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Celem opracowania jest przedstawienie istoty i formy sprawozdań finansowych na tle standaryzacji i

Bardziej szczegółowo

Jak rozliczyć podatkowo taki zakup?

Jak rozliczyć podatkowo taki zakup? Jak rozliczyć podatkowo taki zakup? Nasza spółka użytkowała samochód osobowy w leasingu operacyjnym. Zawarta umowa przewidywała opcję jego wykupu. Po zakończeniu umowy zawarliśmy umowę sprzedaży tego samochodu

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF.

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Efektywna stopa podatkowa jest stosunkiem podatku wykazanego w sprawozdaniu finansowym

Bardziej szczegółowo

Raport Roczny Skonsolidowany VERBICOM S.A. za okres od 01.01.2008 r. do 31.12.2008 r. Poznań, VI.2009 r.

Raport Roczny Skonsolidowany VERBICOM S.A. za okres od 01.01.2008 r. do 31.12.2008 r. Poznań, VI.2009 r. Raport Roczny Skonsolidowany za okres od 01.01.2008 r. do 31.12.2008 r. VERBICOM S.A. Poznań, VI.2009 r. S t r o n a 2 Nazwa (firma): Kraj: Siedziba: Adres: Verbicom Spółka Akcyjna Polska Poznań ul. Skarbka

Bardziej szczegółowo

Bancassurance wybrane aspekty księgowe i regulacyjne Rekomendacji U

Bancassurance wybrane aspekty księgowe i regulacyjne Rekomendacji U Bancassurance wybrane aspekty księgowe i regulacyjne Rekomendacji U Andrzej Gałkowski Partner 24 października 2014 kpmg.pl Spis treści Strona Obszary objęte Rekomendacją U wpływ na działalność Banku 2

Bardziej szczegółowo

Ceny transferowe 2014/2015

Ceny transferowe 2014/2015 Witamy na konferencji portalu TaxFin.pl Ceny transferowe 2014/2015 3 grudnia 2014 r. Hotel Marriott, Warszawa Partnerzy: Prowadzący: Jacek Bajger partner w firmie doradczej KPMG, doradca podatkowy, kieruje

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Ul. Kazimierza Wielkiego 7, 47-232 Kędzierzyn-Koźle INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Kędzierzyn-Koźle dnia 31.03.2011 r. Stosownie do postanowień art.

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania inwestycji w służbie zdrowia

Źródła finansowania inwestycji w służbie zdrowia Źródła finansowania inwestycji w służbie zdrowia VIII Forum Rynku Zdrowia 25 października 2012 Spis treści Dostępne źródła finansowania Wymogi banków i oczekiwania inwestorów Przykładowy projekt inwestycyjny

Bardziej szczegółowo

dr hab. Marcin Jędrzejczyk

dr hab. Marcin Jędrzejczyk dr hab. Marcin Jędrzejczyk Leasing operacyjny nie jest wliczany do wartości aktywów bilansowych, co wpływa na polepszenie wskaźnika ROA (return on assets - stosunek zysku do aktywów) - suma aktywów nie

Bardziej szczegółowo

Kupić, sprzedać, a może budować organicznie? O strategii budowania wartości firmy

Kupić, sprzedać, a może budować organicznie? O strategii budowania wartości firmy Kupić, sprzedać, a może budować organicznie? O strategii budowania wartości firmy Datapoint Wybrane transakcje (2010-2013) M&A Prywatyzacja Pozyskanie kapitału IPO IPO Publiczna emisja akcji Prywatna emisja

Bardziej szczegółowo

Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec

Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec lp. Emitent Miejsce w rankingu w porównaniu do ubiegłego miesiąca Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln- luty Różnica kapitalizacji w porównaniu do

Bardziej szczegółowo

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów www.acservices.pl Warszawa, 24.10.2013r. Agenda 1. Źródła przepisów prawa (PSR, MSSF, UE, podatki, Solvency II) 2. Przykłady różnic w ewidencji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4 KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie zakresu tematycznego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I I. Szczegółowy zakres wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierających stan tych aktywów na początek

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe standardy rachunkowości MSR/MSSF zagadnienia praktyczne

Międzynarodowe standardy rachunkowości MSR/MSSF zagadnienia praktyczne Galicyjska Misja Gospodarcza zaprasza tna szkolenie: Międzynarodowe standardy rachunkowości MSR/MSSF zagadnienia praktyczne Wykładowca: Grażyna Machula absolwentka SGH, doświadczony praktyk w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. z działalności Komitetu Audytu Rady Nadzorczej STALPROFIL S.A. w roku 2011

SPRAWOZDANIE. z działalności Komitetu Audytu Rady Nadzorczej STALPROFIL S.A. w roku 2011 SPRAWOZDANIE z działalności Komitetu Audytu Rady Nadzorczej STALPROFIL S.A. w roku 2011 Komitet Audytu Rady Nadzorczej Stalprofil SA działa w składzie trzyosobowym i powoływany jest przez Radę Nadzorczą

Bardziej szczegółowo

Wsparcie i Doradztwo Prawno-Podatkowe Zawsze jesteśmy krok do przodu.

Wsparcie i Doradztwo Prawno-Podatkowe Zawsze jesteśmy krok do przodu. Wsparcie i Doradztwo Prawno-Podatkowe Zawsze jesteśmy krok do przodu. Mariański Group Zachód Doradztwo Prawno-Podatkowe Sp.K. Jesteśmy grupą nowoczesnych kancelarii prawnych stworzoną przez Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Przedmowa Wykaz ważniejszych skrótów Rozdział I Ogólne zagadnienia podatków i prawa podatkowego

SPIS TREŚCI Przedmowa Wykaz ważniejszych skrótów Rozdział I Ogólne zagadnienia podatków i prawa podatkowego SPIS TREŚCI Przedmowa... 13 Wykaz ważniejszych skrótów... 15 Rozdział I Ogólne zagadnienia podatków i prawa podatkowego... 19 1.1. Podstawowe pojęcia... 19 1.1.1. Pojęcie i funkcje podatków... 19 1.1.2.

Bardziej szczegółowo

Czy warto inwestować w medycynę?

Czy warto inwestować w medycynę? Czy warto inwestować w medycynę? IX Forum Rynku Zdrowia 22 października 2013 Agenda Czy warto inwestować w medycynę? Wybrane transakcje w Polsce i w Europie Fundusze Private Equity w sektorze medycznym

Bardziej szczegółowo

Konferencja portalu TaxFin.pl. Fuzje i przejęcia. 29 września 2011 r. Hotel Marriott, Warszawa. Partnerzy:

Konferencja portalu TaxFin.pl. Fuzje i przejęcia. 29 września 2011 r. Hotel Marriott, Warszawa. Partnerzy: Konferencja portalu TaxFin.pl Fuzje i przejęcia 29 września 2011 r. Hotel Marriott, Warszawa Partnerzy: Prowadzący: Joanna Wierzejska, doradca podatkowy, partner kancelarii Domański Zakrzewski Palinka

Bardziej szczegółowo

Data: Autor: 2015-11-05 Angelika Borowska

Data: Autor: 2015-11-05 Angelika Borowska VAT zakupu + 50% VAT niepodlegającego odliczeniu Prawo do 100% odliczenia VAT Wartość netto z faktury zakupu Podmiot zwolniony z VAT Brakprawadoodliczenia VAT ze względu na status nabywcy Wartość brutto

Bardziej szczegółowo

Due diligence projektów PV kwestie podatkowe

Due diligence projektów PV kwestie podatkowe Due diligence projektów PV kwestie podatkowe Katarzyna Klimkiewicz Partner, Doradca Podatkowy Warszawa, 10 maja 2013 r. Agenda Cel i zakres podatkowego due diligence Sukcesja podatkowa Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

ZMIANA ZASAD OPODATKOWANIA ZAGRANICZNYCH SPÓŁEK KONTROLOWANYCH

ZMIANA ZASAD OPODATKOWANIA ZAGRANICZNYCH SPÓŁEK KONTROLOWANYCH ZMIANA ZASAD OPODATKOWANIA ZAGRANICZNYCH SPÓŁEK KONTROLOWANYCH Już 1 stycznia 2015 r. wejdą w życie nowe przepisy dotyczące opodatkowania dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych (CFC controlled foreign

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna funkcjonowania komitetu audytu

Podstawa prawna funkcjonowania komitetu audytu Zgodnie z nową ustawą o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym, w skład komitetu audytu wchodzi co najmniej 3 członków.

Bardziej szczegółowo

Rewolucyjne zmiany dotyczące kontroli podatników - od 1 lipca 2016 r. Jednolity Plik Kontrolny

Rewolucyjne zmiany dotyczące kontroli podatników - od 1 lipca 2016 r. Jednolity Plik Kontrolny Rewolucyjne zmiany dotyczące kontroli podatników - od 1 lipca 2016 r. Jednolity Plik Kontrolny Andrzej Tajchert partner w dziale usług doradczych w zespole doradztwa informatycznego w KPMG w Polsce Andrzej

Bardziej szczegółowo

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji.

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji. PROGRAMY 1. Program GROWTH- Stabilny i bezpieczny rozwój W wielu przypadkach zbyt dynamiczny wzrost firm jest dla nich dużym zagrożeniem. W kontekście małych i średnich firm, których obroty osiągają znaczne

Bardziej szczegółowo

Podatkowe due diligence farmy wiatrowej / farmy fotowoltaicznej Luty 2015 r.

Podatkowe due diligence farmy wiatrowej / farmy fotowoltaicznej Luty 2015 r. Podatkowe due diligence farmy wiatrowej / farmy fotowoltaicznej Luty 2015 r. Ul. Moniuszki 1A, 00-014 Warsaw; T: +48 22 378 17 10; E: office@advicero.eu; www.advicero.eu Podatkowe due diligence projektów

Bardziej szczegółowo

budujemy zaufanie w audycie

budujemy zaufanie w audycie budujemy zaufanie w audycie Misją 4AUDYT jest dostarczanie klientom najlepszych, zindywidualizowanych i kompleksowych rozwiązań biznesowych w zakresie finansów i rachunkowości, z uwzględnieniem ich skutków

Bardziej szczegółowo

Leasing Projekt Standardu 4 grudnia 2013 r.

Leasing Projekt Standardu 4 grudnia 2013 r. www.pwc.com Leasing Projekt Standardu 4 grudnia 2013 r. Kluczowe elementy nowego standardu Definicja leasingu Leasing umowa, w której przekazywane jest prawo do użytkowania składnika aktywów, na pewien

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący sytuacji finansowej towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2014 roku

Raport dotyczący sytuacji finansowej towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2014 roku RAPORT DOTYCZĄCY SYTUACJI FINANSOWEJ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH W 2014 ROKU URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, KWIECIEŃ 2015 DEPARTAMENT FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SŁOWA KLUCZOWE: TOWARZYSTWA

Bardziej szczegółowo

II Kongres Podatków i Rachunkowości KPMG

II Kongres Podatków i Rachunkowości KPMG II Kongres Podatków i Rachunkowości KPMG ZAPROSZENIE 10.01.2012 r., godz. 9.00-16.00 Warszawa, ul. Grzybowska 63 Hotel Hilton II Kongres Podatków i Rachunkowości KPMG II Kongres Podatków i Rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r.

Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r. Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r. Wytyczne dotyczące badania rocznych sprawozdań finansowych za 2015 rok samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMITETU AUDYTU RADY NADZORCZEJ BANKU BPH S.A.

REGULAMIN KOMITETU AUDYTU RADY NADZORCZEJ BANKU BPH S.A. Załącznik Nr 2 do Uchwały Rady Nadzorczej Banku BPH S.A. Nr 42/2014 REGULAMIN KOMITETU AUDYTU RADY NADZORCZEJ BANKU BPH S.A. Uchwalony Uchwałą Rady Nadzorczej Nr 8/2014 z dnia 1 kwietnia 2014 r. Zmieniony

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 Determinanty struktury kapitału spółek elektroenergetycznych Jak optymalizować strukturę kapitału? Dr hab. Wiesław Janik Dr inż. Artur Paździor Politechnika

Bardziej szczegółowo

Wrocław, 15 marca 2013r.

Wrocław, 15 marca 2013r. DODATKOWE NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO ROCZNEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO POWER MEDIA S.A. ZA OKRES 1 STYCZNIA 2012 31 GRUDNIA 2012 Wrocław, marzec 2013 1/7 Dodatkowe noty objaśniające SA-R/2012 1. Informacja o

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE FINANSOWE WYBRANE DANE FINANSOWE (2001) tys. zł tys. EUR I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów 80 867 22 150 II. Zysk (strata) na działalności operacyjnej 3 021 829

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ FON S.A. Z WYNIKÓW OCENY SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ORAZ SPRAWOZDANIA ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI SPÓŁKI ZA ROK OBROTOWY 2014

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ FON S.A. Z WYNIKÓW OCENY SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ORAZ SPRAWOZDANIA ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI SPÓŁKI ZA ROK OBROTOWY 2014 SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ FON S.A. Z WYNIKÓW OCENY SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ORAZ SPRAWOZDANIA ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI SPÓŁKI ZA ROK OBROTOWY 2014 1. Przedmiot sprawozdania Przedmiotem niniejszego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Z DZIAŁALNOŚCI GRUPY KAPITAŁOWEJ PBG

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Z DZIAŁALNOŚCI GRUPY KAPITAŁOWEJ PBG SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Z DZIAŁALNOŚCI GRUPY KAPITAŁOWEJ PBG OPINIA NIEZALEŻNEGO BIEGŁEGO REWIDENTA Grant Thornton Frąckowiak Sp. z o.o. pl. Wiosny Ludów 2 61-831 Poznań Polska tel.: +48

Bardziej szczegółowo

Audyt doradztwo podatki księgowość

Audyt doradztwo podatki księgowość Audyt doradztwo podatki księgowość Nasze usługi Audyt Doradztwo podatkowe Księgowość i płace Corporate finance Doradztwo gospodarcze Szkolenia Moore Stephens International Moore Stephens na świecie Moore

Bardziej szczegółowo

Raport bieżący nr 36 / 2015

Raport bieżący nr 36 / 2015 FAMUR S.A. RB-W 36 2015 KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO Raport bieżący nr 36 / 2015 Data sporządzenia: 2015-07-31 Skrócona nazwa emitenta FAMUR S.A. Temat Sprawozdania zarządów FAMUR S.A. i FAMUR PEMUG Sp.

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Z poważaniem, Partnerzy Zarządzający Audit & Business Consulting Group

Szanowni Państwo. Z poważaniem, Partnerzy Zarządzający Audit & Business Consulting Group Szanowni Państwo W imieniu spółek wchodzących w skład Audit & Business Consulting Group mamy przyjemność przestawić Państwu ofertę naszych usług i zaprosić do współpracy. Audit & Business Consulting Group

Bardziej szczegółowo

Dobre Praktyki Komitetów Audytu w Polsce

Dobre Praktyki Komitetów Audytu w Polsce Dobre Praktyki Komitetów Audytu w Polsce WPROWADZENIE Niniejsze Dobre praktyki komitetów audytu odzwierciedlają najlepsze międzynarodowe wzory i doświadczenia w spółkach publicznych. Nie jest to zamknięta

Bardziej szczegółowo

magon capital Zapraszamy

magon capital Zapraszamy magon capital Zapraszamy Magon Capital Magon Capital został stworzony, żeby świadczyć usługi finansowe dla przedsiębiorstw. Prowadzimy doradztwo w obszarach doradztwa strategicznym przy budowie wartości

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie papieru przez pracujących Polaków

Wykorzystanie papieru przez pracujących Polaków KPMG W POLSCE Wykorzystanie papieru przez pracujących Polaków kpmg.pl 2 Section Wykorzystanie Brochure papieru name przez pracujących Polaków Spis treści 1. Kluczowe wnioski 3 2. Drukowanie w miejscu pracy

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia dotyczące nowych standardów w sprawozdaniu finansowym według Międzynarodowych Stand. Wpisany przez Krzysztof Maksymiuk

Ujawnienia dotyczące nowych standardów w sprawozdaniu finansowym według Międzynarodowych Stand. Wpisany przez Krzysztof Maksymiuk MSSF wymagają, by jednostka ujawniała mające nastąpić zmiany zasad (polityki) rachunkowości, nawet jeśli nowy standard bądź interpretacja nie weszły jeszcze w życie, ale zostały już opublikowane. Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Fuzje i przejęcia. jako forma rozwoju biznesu w Europie Środkowo-Wschodniej. Warszawa, 21 stycznia 2010r. Sheraton Hotel Warsaw

Fuzje i przejęcia. jako forma rozwoju biznesu w Europie Środkowo-Wschodniej. Warszawa, 21 stycznia 2010r. Sheraton Hotel Warsaw Fuzje i przejęcia jako forma rozwoju biznesu w Europie Środkowo-Wschodniej Warszawa, 21 stycznia 2010r. Sheraton Hotel Warsaw Program konferencji AGENDA Fuzje i przejęcia jako forma rozwoju biznesu w Europie

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKA MISJA OCHOTNICZA

WARSZAWSKA MISJA OCHOTNICZA WARSZAWSKA MISJA OCHOTNICZA Sprawozdanie finansowe za rok obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 roku Warszawa, dnia 19 marca 2015 r. Spis treści Informacje ogólne... 3 1. Informacje o Fundacji... 3

Bardziej szczegółowo

www.pwc.com/pl Komitety Audytu rola, oczekiwania i najlepsze praktyki 8 listopada 2011 r.

www.pwc.com/pl Komitety Audytu rola, oczekiwania i najlepsze praktyki 8 listopada 2011 r. www.pwc.com/pl Komitety Audytu rola, oczekiwania i najlepsze praktyki 8 listopada 2011 r. Agenda Rola Komitetów Audytu w świetle regulacji Oczekiwania rynku wobec Komitetów Audytu Jak działają komitety

Bardziej szczegółowo

Umowy reasekuracyjne niestandardowe transakcje

Umowy reasekuracyjne niestandardowe transakcje Umowy reasekuracyjne niestandardowe transakcje Kamil Jóźwik Zamknięcie roku wpływ zmian regulacyjnych na rachunkowość i sprawozdawczość zakładów ubezpieczeń Umowy reasekuracyjne niestandardowe transakcje

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Wyszczególnienie wg pozycji bilansowych Dotychczasowe umorzenia na koniec roku poprzedniego

Wyszczególnienie wg pozycji bilansowych Dotychczasowe umorzenia na koniec roku poprzedniego DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA I. 1. Zmiany w ciągu roku obrotowego wartości środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz długoterminowych aktywów finansowych

Bardziej szczegółowo

MSSF: Wyzwania w obszarze wdrożenia oraz europejskie doświadczenia w ich pokonywaniu

MSSF: Wyzwania w obszarze wdrożenia oraz europejskie doświadczenia w ich pokonywaniu MSSF: Wyzwania w obszarze wdrożenia oraz europejskie doświadczenia w ich pokonywaniu Wymogi sporządzania sprawozdania finansowego w Polsce od 2005 roku MSSF w Polsce Możliwość sporządzania sprawozdań finansowych

Bardziej szczegółowo

Zasady Polityki informacyjnej Mercedes-Benz Bank Polska S.A. Przyjęta na posiedzeniu Zarządu w dniu 17 czerwca 2015 roku załącznik do Uchwały 29/2015

Zasady Polityki informacyjnej Mercedes-Benz Bank Polska S.A. Przyjęta na posiedzeniu Zarządu w dniu 17 czerwca 2015 roku załącznik do Uchwały 29/2015 1/6 Spis treści A. Ustalenia ogólne... 1 B. Zakres ogłaszanych przez Bank informacji... 2 C. Zasady i terminy udzielania odpowiedzi udziałowcom oraz klientom... 5 D. Częstotliwość ogłaszania informacji...

Bardziej szczegółowo

Zobowiązania pozabilansowe, razem

Zobowiązania pozabilansowe, razem Talex SA skonsolidowany raport roczny SA-RS WYBRANE DANE FINANSOWE WYBRANE DANE FINANSOWE (2001) tys. zł tys. EUR I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, 83 399 22 843 towarów i materiałów II. Zysk

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, z poważaniem, natalia Rojek-Godzic Prezes zarządu

Szanowni Państwo, z poważaniem, natalia Rojek-Godzic Prezes zarządu zobacz... Szanowni Państwo, z ogromną przyjemnością chciałabym zaprosić Państwa do zapoznania się z ofertą usług kancelarii Porad Finansowo-księgowych dr Piotr Rojek Sp. z o.o. niniejszy folder przedstawi

Bardziej szczegółowo

REALIZOWANE TEMATY SZKOLEŃ

REALIZOWANE TEMATY SZKOLEŃ REALIZOWANE TEMATY SZKOLEŃ Zakres tematyczny: Finanse księgowość Prawo zarządzanie Podatki Sprzedaż Kwalifikacje interpersonalne Pozyskiwanie funduszy unijnych Audyt Przykłady realizowanych tematów szkoleniowych:

Bardziej szczegółowo

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku Izba rozliczeniowa KDPW_CCP KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku 1 lipca 2011 r. nastąpi przekazanie przez Krajowy Depozyt spółce KDPW_CCP zadań dotyczących prowadzenia rozliczeń transakcji zawieranych

Bardziej szczegółowo

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala VENTURE CAPITAL Jak zdobyć mądry kapitał? Piotr Gębala Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012 Agenda Źródła kapitału na rozwój Fundusze VC w Polsce KFK i fundusze VC z jego portfela Źródła kapitału a

Bardziej szczegółowo

RAPORT ZA II KWARTAŁ 2013 MIDVEN S.A.

RAPORT ZA II KWARTAŁ 2013 MIDVEN S.A. RAPORT ZA II KWARTAŁ 2013 MIDVEN S.A. za okres od dnia 1 kwietnia 2013 roku do 30 czerwca 2013 roku Warszawa, dnia 16 września 2013 roku Spis treści Spis treści... 2 1. Podstawowe informacje o Spółce....

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Słowo wstępne... IX Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XIII

Spis treści. Słowo wstępne... IX Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XIII Słowo wstępne... IX Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XIII Rozdział I. Pozyskanie, utrata, sukcesja i możliwość zmiany treści zezwoleń strefowych... 1 1. Uzyskanie zezwolenia strefowego... 1 2. Nowa inwestycja...

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA WSPÓLNEGO

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA WSPÓLNEGO Załącznik nr 1 do SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA WSPÓLNEGO Wybór podmiotu uprawnionego do badania statutowych sprawozdań finansowych oraz do przeprowadzenia innych usług atestacyjnych Przedmiotem wspólnego

Bardziej szczegółowo

B. DODATKOWE NOTY OBJAŚNIAJĄCE

B. DODATKOWE NOTY OBJAŚNIAJĄCE B. DODATKOWE NOTY OBJAŚNIAJĄCE 13. Informacje o instrumentach finansowych W 2011 roku Spółka posiadała wyłącznie zobowiązania finansowe inne niż przeznaczone do obrotu. Zobowiązania finansowe inne niż

Bardziej szczegółowo

Zmiany w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) na 2015 r.

Zmiany w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) na 2015 r. Zmiany w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) na 2015 r. KPMG Tax M.Michna sp.k. kpmg.pl 23 września 2014 Agenda 1. Opodatkowanie zagranicznych spółek kontrolowanych (CFC), 2. Certyfikat

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Kluczowe zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych począwszy od 1 stycznia 2013 roku

Kluczowe zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych począwszy od 1 stycznia 2013 roku Tax alert grudzień 2012 Kluczowe zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych począwszy od 1 stycznia 2013 roku Austria Bulgaria Croatia Czech Republic Poland Romania Slovakia Slovenia Serbia

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

w i e l k i c h jutra

w i e l k i c h jutra wspieramy w i e l k i c h jutra DORADZTWO BIZNESOWE I TRANSAKCYJNE wrzesień 2011 Zakres usług Departamentu Doradztwo w rozwoju biznesu Wyceny i modelowanie finansowe Doradztwo transakcyjne Slajd 2 Doradztwo

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Zespół, Łatała i Wspólnicy Doradztwo Podatkowe Sp. z o.o.

Szanowni Państwo. Zespół, Łatała i Wspólnicy Doradztwo Podatkowe Sp. z o.o. Szanowni Państwo Zapraszamy do lektury wakacyjnego wydania newslettera podatkowego. Znajdą w nim Państwo informacje o aktualnych zmianach w przepisach podatkowych, ważnych orzeczeniach organów podatkowych

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK

RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK Autoryzowany Doradca Wrocław, 16 kwietnia 2014 r. SPIS TREŚCI RAPORTU ROCZNEGO Doradcy24 S.A. 1. LIST PREZESA ZARZĄDU... 3 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów

Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów wybranych spółek z udziałem Skarbu Państwa Minister Skarbu

Bardziej szczegółowo