pod redakcją Aleksandra Lisowskiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "pod redakcją Aleksandra Lisowskiego"

Transkrypt

1 Efekty działania elementów wspomagających rozdrabnianie roślin kukurydzy a jakość kiszonki pod redakcją Aleksandra Lisowskiego Wydawnictwo SGGW Warszawa 2009

2 Copyright by Wydawnictwo SGGW, Warszawa 2009 Autorzy rozdziałów: Aleksander Lisowski: 1, 2.2, 2.3, 2.4.3, 2.4.4, 4, 5.3, 6, 7.1, 7.2, 7.3 Krzysztof Kostyra: 2.1, 2.4.1, 2.4.2, 2.5, 2.6, 2.7, 2.8, 3, 4, 5.1, 5.2.3, 5.2.6, 5.2.8, 5.2.9, 5.4, 5.5, 6, 7.1, 7.5, 8.2, 9, 10 Jacek Klonowski: 5.2.1, 5.2.4, 5.2.5, 7.1 Jarosław Chlebowski: 4, 5.2.1, 5.2.4, 7.2, 7.3 Tomasz Nowakowski: 5.2.2, 7.1, 8.1 Michał Sypuła: 5.2.5, 7.1, 8.1 Andrzej Łozicki: 5.2.9, 8.2, 9.5, 9.6 Jerzy Buliński: 7.1, 7.3 Stanisław Gach: 7.1, 7.3 Leszek Kotecki: 5.2.1, 7.3 Krzysztof Świątek: 5.2.1, 5.2.7, 7.1 Pracę wykonano w ramach Projektu Badawczego Własnego nr N /0677 finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach Recenzenci: prof. dr hab. inż. Ignacy Niedziółka prof. dr hab. inż. Leszek Powierża Projekt graficzny okładki i strony tytułowej Krystyna Piotrowska Opracowanie redakcyjne Ewa Janda Redaktor techniczny Krystyna Piotrowska ISBN Wydawnictwo SGGW ul. Nowoursynowska 166, Warszawa tel. (0 22) (-22; -25 sprzedaż), fax (0 22) Druk: Agencja Reklamowo-Wydawnicza A. Grzegorczyk,

3 Spis treści Ważniejsze oznaczenia stosowane w pracy... 5 Przedmowa Wstęp Czynniki wpływające na jakość kiszonki oraz proces rozdrabniania materiału roślinnego w sieczkarniach polowych Jakość kiszonki z roślin kukurydzy Rozwiązania konstrukcyjne zespołów rozdrabniających Wprowadzenie Toporowy zespół rozdrabniający Bębnowy zespół rozdrabniający Ogólna charakterystyka obciążeń energetycznych w zespołach tnących sieczkarń Wprowadzenie Cechy konstrukcyjne elementów roboczych a obciążenie całkowite sieczkarni Cięcie materiału roślinnego Wprowadzenie Analiza przebiegu procesu cięcia Właściwości fizyczno-mechaniczne roślin Parametry eksploatacyjne Parametry konstrukcyjne Opory ruchu i przyśpieszenie cząstek Ruch cząstek wewnątrz obudowy zespołu rozdrabniającego Przyśpieszenie cząstek Tarcie cząstek Tarcie wewnętrzne mechanizmów napędowych i opory powietrza Dodatkowe elementy rozdrabniające Wprowadzenie Bierne elementy rozdrabniające Czynne urządzenia rozdrabniające Sposób oceny efektów energetycznych Zakres rozważań Zarys problemu Koncepcja miar oceny Podstawowe zagadnienia Modele matematyczne zapotrzebowania mocy efektywnej i energii jednostkowej do pracy zespołu rozdrabniającego wyposażonego w elementy dodatkowe... 65

4 4 Metodyka badań Opis stanowisk badawczych Metodyka badań laboratoryjnych Wprowadzenie Skalowanie aparatury pomiarowej Charakterystyka materiału przygotowanego do cięcia na sieczkę Właściwości wytrzymałościowe pędów kukurydzy Pomiary parametrów energetycznych Strumień materiału roślinnego Rozkład wymiarów cząstek rozdrobnionego materiału roślinnego Prędkość krytyczna cząstek materiału roślinnego Przygotowanie minisilosów i pomiary ich parametrów Jakość kiszonki Metodyka badań polowych Metodyka opracowania wyników pomiarowych i wskaźników kryterialnych Dokładność pomiarów Warunki badań Obiekty badań Zakres badań Zakres oceny jakości kiszonki Wyniki pierwszego etapu badań rozdrabniania roślin kukurydzy Wyniki badań stacjonarnych rozdrabniania materiału roślinnego Wyznaczenie parametrów modeli matematycznych Weryfikacja modeli matematycznych Wyniki pierwszego etapu badań Wnioski z pierwszego etapu badań Wstępne wyniki badań jakości kiszonki sporządzanej w formie minisilosów Charakterystyka biometryczna trzech odmian kukurydzy Wartość pokarmowa i jakość kiszonki sporządzanej z różnych odmian kukurydzy w formie minisilosów Wyniki drugiego etapu badań Charakterystyka biometryczna roślin kukurydzy Właściwości mechaniczne składników pędów kukurydzy Rozkłady wymiarów cząstek rozdrobnionego materiału roślinnego Zagęszczenie materiału roślinnego Jakość kiszonki Wnioski z drugiego etapu badań Podsumowanie Literatura Streszczenie Summary

5 Ważniejsze oznaczenia stosowane w pracy Symbol Znaczenie Jednostka a pozioma odległość bliższej ściany bocznej gardzieli od m osi obrotu A wielkość stała dla noża b szerokość gardzieli m b 0, b 1, b 2 współczynniki doświadczalne b k, b r szerokość karbu, płaszczyzny płytki z karbami m c 2, c 3 wskaźniki wiążące współczynniki bezwładności i tarcia z parametrami konstrukcyjnymi zespołu tnącego d rodzaj płytki dennej E moduł sprężystości materiału roślinnego MPa E b, E k, E n energochłonność docinania dla biernych elementów J rozdrabniających podczas zbioru bawełny, kolb kukurydzy i łodyg kukurydzy e n grubość ostrza noża m E rk energia kinetyczna odrzucenia cząstek przez noże kj i listwy promieniowe f współczynnik zmiany składowej stycznej prędkości odrzutu odciętej porcji materiału f 0 rozstaw karbów w przekroju równoległym do osi m obrotu bębna F c, F f, siła cięcia, tarcia o obudowę zespołu tnącego, kn F fd, F s, F N o powierzchnię karbów, potrzebna do przesunięcia ściskanego materiału roślinnego, normalna do ostrza noża F cj siła jednostkowa cięcia N m 1 f k poprzeczne pokrycie sąsiednich karbów w płytce mm dennej f n rozstaw karbów w przekroju normalnym m f p współczynnik zależny od rodzaju listwy promieniowej g przyspieszenie ziemskie m s 2 h, h zg grubość warstwy materiału, głębokość na jaką materiał m jest zagęszczony h m wysokość wyrzutu sieczki m i k liczba karbów na płytce dennej K współczynnik plastyczności materiału roślinnego

6 6 k rodzaj łopatek rzutnika; współczynnik zmiany składowej normalnej prędkości odrzutu odciętej porcji materiału k 1, k 2 stałe, zależne od parametrów konstrukcyjnych bębna tnącego k r, współczynnik zależny od rodzaju łopatek rzutnika l d długość części karbowanej płytki dennej m L c, L n, L f, L fd, L s L j praca cięcia przypadająca na jeden obrót tarczy nożowej, warstwy materiału jednym nożem, tarcia, przecierania, ściskania w szczelinie roboczej praca jednostkowa cięcia odniesiona do jednostki powierzchni kj J m 2 l p odcinek pomiarowy m l r, l t rzeczywista i teoretyczna długość cięcia m L t energia jednostkowa toporowego zespołu rozdrabniającego odniesiona do wilgotnego materiału roślinnego J kg 1 L ts.m. m m c, m k, m p, m w, m s M a, M c, M c (ϕ), M t, M w energia jednostkowa toporowego zespołu rozdrabniającego odniesiona do suchej substancji roślinnej pionowa odległość stalnicy od osi obrotu, masa jednostkowa roślin masa materiału roślinnego transportowana przez łopatki rzutnika, materiału roślinnego kukurydzy, materiału roślinnego odciętego jednym nożem, materiału wilgotnego, sucha substancja moment obrotowy wału napędowego adaptera, cięcia, zależny od kąta obrotu, tarcia elementów roboczych, obrotowy WOM ciągnika J kg 1 s.m. m, kg m 1 kg kn m n, n d, n w prędkość obrotowa tarczy/bębna, wału napędowego obr min 1 adaptera, WOM ciągnika n e, n m liczba prób dla pomiarów i obliczeń p wielkość mimośrodowego ustawienia noża m P az, P a, P z, P w, P b, P t, P c, P v, P f, P fd, P p, P r, P p, P s, P o kw moc pobierana przez walce wciągająco-zgniatające i adapter, adapter, walce wciągająco-zgniatające, WOM ciągnika, całkowita oraz efektywna pobierana przez toporowy zespół rozdrabniający, efektywna potrzebna do pokonania oporów cięcia, nadania energii kinetycznej cząstkom materiału roślinnego, zużywana na tarcie, na przecieranie na płytce dennej, na opory powietrza, potrzebna do odrzucenia cząstek, wyrzucania cząstek do kanału wyrzutowego, ściskania cząstek w szczelinie roboczej, biegu jałowego

7 Ważniejsze oznaczenia stosowane w pracy 7 p c jednostkowy opór cięcia N m 1 p ed, p eg, ciśnienie na wejściu do dolnego i górnego silnika MPa p s hydraulicznego, na wyjściu z silników hydraulicznych Q hd, Q hg natężenie strumienia oleju skierowanego do dolnego l min 1 i górnego silnika hydraulicznego Q k plon roślin kukurydzy t ha 1 Q ks.m. plon roślin kukurydzy wyrażony w suchej substancji t s.m. ha 1 q m, q s strumień wilgotnego materiału roślinnego, suchej kg s 1 substancji roślinnej Q r plon roślin kg m 2 r rodzaj listwy promieniowej; chwilowy promień ; m wodzący środka czynnej długości noża r lk, r lp promień mierzony od osi obrotu do skrajnego m i najbliższego punktu łopatki rzutnika r t promień tarczy nożowej m s, s m szczelina robocza na wyjściu, wejściu (maksymalna) m S c, S d pole całkowite powierzchni przekroju poprzecznego m 2 łodygi i odniesione do suchej substancji S g powierzchnia przekroju poprzecznego warstwy m 2 materiału roślinnego w gardzieli s k, s s rozstaw rzędów kukurydzy, szerokość robocza m maszyny S k pole przekroju poprzecznego kanału wylotowego m 2 t c, t f, t obr, czas cyklu cięcia, ruchu materiału roślinnego po s t p powierzchni obudowy zespołu rozdrabniającego, jednego obrotu tarczy nożowej, przejazdu odcinka pomiarowego u 1, u 2, u 3 bezwymiarowe współczynniki dla kąta zaostrzenia, u m, v, v k, v p, v s, v t, v n, v tb, v w nachylenia krawędzi karbu oraz prędkości cięcia prędkość sieczki na wyjściu z obudowy zespołu rozdrabniającego, zasilania sieczkarni materiałem roślinnym przez przenośnik taśmowy, ruchu agregatu ciągnik-maszyna, powietrza, podawania materiału roślinnego przez zespół wciągająco-zgniatający, składowa styczna i normalna cząstek materiału roślinnego, obwodowa bębna zespołu tnącego, średnia obwodowa walców wciągająco-zgniatających m s 1 w, w r wilgotność roślin, względna wilgotność rzeczywista %, materiału roślinnego w s zawartość suchej substancji %

8 8 x 1, x 2, y 1, y 2 współrzędne położenia wierzchołków poprzecznego przekroju gardzieli wejściowej względem środka układu współrzędnych pokrywającego się z osią obrotu tarczy z liczba noży α l kąt odchylenia łopatki od promienia tarczy..., rad α k kąt pochylenia karbów na płytce dennej rad β kąt zaostrzenia noża..., rad β d, β f całkowita droga kątowa czynnej powierzchni karbów, rad droga kątowa transportu cząstek po obudowie (bez drogi obejmującej karby) β t, β td droga kątowa ruchu materiału roślinnego po dnie rad obudowy zespołu rozdrabniającego, występowania karbów γ b kąt pochylenia noża w zespole bębnowym..., rad δ L, δ P błąd względny zapotrzebowania mocy efektywnej % i energii jednostkowej odniesionej do suchej substancji δ w poślizg materiału między walcami wciągającozgniatającymi η n, η o sprawność przekładni łańcuchowej, ogólna pompy hydraulicznej κ, κ g stała charakteryzująca materiał roślinny, wskaźnik porowatości λ współczynnik empiryczny, charakteryzujący niejednorodność cząstek materiału roślinnego λ h współczynnik korekcyjny prędkości wyrzutu sieczki λ r minimalny kąt, dla którego następuje zaciśnięcie..., rad cząstek i przecinanie w nożycowym układzie tnącym μ, μ d, μ s współczynnik tarcia roślin o stal, różnica współczynników tarcia roślin o łopatki rzutnika i karby płytki dennej, współczynnik ściskania materiału w obszarze oddziaływania szczeliny roboczej ν współczynnik Poissona ξ współczynnik korekcyjny zależny od wilgotności materiału ρ s, ρ p gęstość zagęszczonego materiału roślinnego, kg m 3 powietrza σ c naprężenia tnące materiału roślinnego Pa τ kąt cięcia ślizgowego rad τ b kąt ustawienia noża względem osi obrotu w bębnowym zespole rozdrabniającym..., rad m

9 Ważniejsze oznaczenia stosowane w pracy 9 τ r kąt nachylenia karbu w stosunku do osi bębna..., rad nożowego ϕ k, ϕ, kąt zakończenia i rozpoczęcia cięcia rad r ϕ p ϕ r, ϕ rt kąt zaostrzenia karbu o wielkości nieprzekształconej,..., rad przekształcony zaostrzenia karbu, graniczny zaciśnięcia materiału roślinnego o krawędzie noża i karbu ω prędkość kątowa tarczy rad s 1

10

11 Przedmowa Tematem nadrzędnym monografii jest zagadnienie z zakresu inżynierii rolniczej obejmujące problematykę rozdrabniania materiału roślinnego kukurydzy zbieranej sieczkarnią polową, wyposażoną w toporowy zespół tnący, którego działanie jest wspomagane elementami dodatkowymi. W pracy zaprezentowano wyniki badań teoretycznych i eksperymentalnych dotyczących efektów wymuszeń elementów roboczych na materiał roślinny ocenianych w aspekcie energetycznym i jakościowym. Właściwe rozdrobnienie składników pędu kukurydzy, w tym ziaren jest ważne ze względu na nowe podejście do wymagań żywieniowych bydła. Z tego powodu problematykę rozdrobnienia materiału roślinnego przedstawiono w interdyscyplinarnym wymiarze. Rezultaty rozdrobnienia ujęto w postaci geometrycznych i aerodynamicznych charakterystyk rozkładów wymiarów cząstek w relacji z parametrami zagęszczania materiału i przedstawiono jako propagację gęstości wzdłuż osi cylindrycznych minisilosów. Efekty jakościowe wzajemnego oddziaływania elementów dodatkowych wspomagających rozdrabnianie ziaren i rozrywanie pozostałego materiału roślinnego kukurydzy scharakteryzowano parametrami wartości pokarmowej i jakościowymi kiszonki. Z przedstawionego zakresu tematycznego wynika, że niniejsza publikacja jest przeznaczona zarówno dla pracowników naukowych z dyscypliny inżynieria rolnicza, jak i nauk o zwierzętach. Może być również wykorzystana przez studentów kierunków rolniczych, zootechnicznych, a także technicznych specjalizujących się w inżynierii rolniczej. Treści zawarte w niej mogą być również inspiracją dla producentów maszyn rolniczych oraz praktyków z branży rolniczej i zootechnicznej. Monografia jest publikacją niekonwencjonalną, gdyż stanowi rozważania o zjawiskach rozdrabniania materiału roślinnego w ujęciu ogólnym oraz w odniesieniu do dodatkowych elementów roboczych stosowanych w sieczkarniach polowych z toporowym zespołem tnącym. Takie ujęcie zagadnienia wynikało z potrzeby spełnienia wymagań związanych z realizowanym grantem, którego owocem jest niniejsza publikacja. Prezentowaną monografię przygotowano bowiem w ramach projektu badawczego własnego N /0677 finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach pt. Wpływ dodatkowych elementów toporowego zespołu tnącego na rozdrabnianie ziaren i roślin kukurydzy zbieranej na kiszonkę. Z tego powodu nie wyczerpuje w pełni problematyki rozdrabniania materiału roślinnego przeznaczonego na kiszonkę.

12 12 Niniejsza monografia jest efektem pracy całego zespołu badawczego pracowników Katedry Maszyn Rolniczych i Leśnych, którym serdecznie dziękuję za przeprowadzenie badań stacjonarnych i polowych oraz za przygotowanie oryginalnych stanowisk pomiarowych, spośród których dwa były przedmiotem zgłoszeń patentowych. Dziękuję również doktorantom i studentom, którzy brali czynny udział w badaniach na różnych etapach ich realizacji. Serdecznie dziękuję recenzentom, prof. dr. hab. inż. Leszkowi Powierży i prof. dr. hab. inż. Ignacemu Niedziółce za cenne uwagi i porady, które przyczyniły się do udoskonalenia tej monografii. Aleksander Lisowski

13 1 Wstęp Osiągnięcie jak najlepszych efektów wykorzystania przez przeżuwacze paszy podawanej w postaci kiszonki zależy między innymi od stopnia rozdrobnienia surowca. Ze względu na proces zakiszania roślin, jak też z powodów żywieniowych, pożądana jest krótka i równomierna sieczka. Charakteryzuje się ona lepszą zdolnością do zagęszczenia, dzięki czemu łatwiej się zakisza. Zawarte w niej składniki pokarmowe są lepiej przyswajane przez organizm zwierzęcia w procesie trawienia, ponieważ dostęp soków trawiennych do wewnętrznej struktury rośliny jest łatwiejszy. W przypadku kiszonki z całych roślin kukurydzy o wysokiej wartości paszy decyduje również duży udział ziaren zgniecionych lub uszkodzonych, gdyż to w takiej formie zawarte składniki odżywcze w ziarnie są najbardziej dostępne (Podkówka 1995, Michalski 1997, Brzóska 2003, Podkówka 2003). Sieczka nie powinna być jednak zbyt krótka. Mniejsze cząstki są krócej przeżuwane i z tego powodu wytwarzana jest mniejsza ilość śliny biorącej udział w trawieniu. Pokarm taki utrzymuje się również krócej w żwaczu i z tego powodu jest mniej dostępny przez jego mikroorganizmy fermentacyjne (Bal 1998, Schwab i in. 2002). Wymagane rozdrobnienie materiału roślinnego może być osiągnięte za pomocą sieczkarń dokładnego cięcia. Ich zespoły tnące skonstruowane są tak, że możliwe jest regulowanie długości cięcia. W przypadku sieczki z całych roślin kukurydzy, uzyskanie wysokowartościowej paszy, z dużą zawartością uszkodzonych ziaren możliwe jest przez ustawienie bardzo małej teoretycznej długości cięcia. Łatwiejsze jest wówczas osiągnięcie wymaganych 95 98% uszkodzonych ziaren (System maszyn rolniczych 1987). Ponieważ realizuje się to przez wykonanie dużej liczby cięć na minutę, więc proces ten jest bardzo energochłonny, a dodatkowo zbyt duże rozdrobnienie może nawet prowadzić do niekorzystnych efektów żywieniowych. Dlatego obecnie jednym z kierunków rozwoju konstrukcji sieczkarń jest zastosowanie dodatkowych elementów wspomagających rozdrabnianie, które w wyniku wymuszonego działania na cząstki, odcięte przez zespół tnący, powodują rozdrobnienie, zgniecenie lub uszkodzenie okrywy ziarna (Przybył 1995).

14 14 Sieczkarnie dokładnego cięcia produkowane są z toporowym lub bębnowym zespołem rozdrabniającym. Ze względu na zwartą i prostą konstrukcję toporowy zespół rozdrabniający jest rozwiązaniem bardzo korzystnym pod kątem cech użytkowych. Jego charakterystycznym zespołem jest tarcza z zamocowanymi promieniowo nożami i osią obrotu ustawioną prostopadle do płaszczyzny cięcia. Oprócz prostej konstrukcji, do zalet tego zespołu należy zaliczyć również bardzo dobre rozdrobnienie materiału roślinnego i duży zasięg wyrzutu sieczki, co ułatwia jej załadunek na środki transportowe. Wadą jego jest niska przepustowość, która praktycznie zdecydowała o stosowaniu ich w maszynach zawieszanych i przyczepianych. Praca tego zespołu jest również energochłonna, gdyż w bilansie całej maszyny pobór mocy przez ten zespół może dochodzić nawet do 88% i jest on zależny od wielu czynników związanych zarówno z jego parametrami konstrukcyjnymi, właściwościami materiału roślinnego, jak i parametrami eksploatacyjnymi (Lisowski 2001). Mimo znacznych osiągnięć, związanych z wyjaśnieniem wpływu poszczególnych czynników na proces rozdrabniania materiału roślinnego, cały czas dąży się do optymalizacji parametrów roboczych zespołu oraz poszukuje nowych rozwiązań konstrukcyjnych w celu osiągnięcia lepszych efektów rozdrabniania przy jednoczesnym obniżeniu nakładów energetycznych (Kanafojski 1980, O Dougherty 1982, Roszkowski 1987, Savoie i in. 1989, Singh 1991, Pintara 1999, Mójta i in. 2000, Lisowski i in. 2001, Lisowski 2003). W sieczkarniach stosuje się różne elementy wspomagające rozdrabnianie materiału roślinnego. Są to: płytki denne, karbowane łopatki rzutnika, listwy promieniowe, kraty docinające i walce zgniatająco-rozcierające. Elementy te różnią się między sobą konstrukcją oraz sposobem oddziaływania na cząstki. Mogą one powodować docinanie, gniecenie, rozcieranie lub rozbijanie materiału roślinnego. Stosuje się elementy czynne lub bierne. W różnym stopniu wpływają one na nakłady energetyczne oraz jakość uzyskanej sieczki. Dlatego bardzo trudno jest wskazać najbardziej korzystne rozwiązanie, co potwierdza potrzebę ich poszukiwania oraz poznania zjawisk zachodzących podczas ich działania (Gieroba i Niedziółka 1988 i 1994, Valiev 1989, Przybył 1995, Dulcet 1997, Dmitrewski i in i 2000, Mójta i in. 2000, Lisowski 2003 i 2004, Niedziółka 2004). Obecnie brak jest spójnych badań, które pozwalałyby na usystematyzowanie wiedzy w tym zakresie. Urządzenia docinające powodują wyraźny wzrost zapotrzebowania energii, co jest przyczyną ograniczenia ich stosowania do warunków niezbędnych (Roszkowski 1987). Według innych autorów wzrost ten jest nieznaczny i zależny od wielu różnorodnych czynników. Dernedde i Peters (1976) zaprezentowali wyniki świadczące, iż zastosowanie krat docinających o dużych otworach i przy małym strumieniu materiału rozdrabnianego nie tylko nie zwiększyło zapotrzebowania na nakłady energetyczne, ale dzięki temu,

15 Wstęp 15 że przez większe otwory łatwiejszy był przepływ powietrza, zapotrzebowanie mocy było mniejsze. Roberge i Peters (1998) zauważyli, że zapotrzebowanie mocy do dodatkowego rozdrabniania (rozrywanie, rozcieranie) było znacząco mniejsze niż mocy potrzebnej na cięcie. Można zatem wnioskować, iż korzystniejsze ze względów energetycznych byłoby cięcie na dłuższe odcinki za pomocą zespołu tnącego, po czym bardziej intensywne, dodatkowe rozdrabnianie. Jak podaje Shaver (2002), mogłoby to być również korzystniejsze ze względów żywieniowych. Zmniejszenie obciążeń energetycznych może wynikać z innego procesu wymuszeń dodatkowych elementów rozdrabniających niż tego, który zachodzi podczas cięcia poprzecznego. To spostrzeżenie wynika między innymi z badań Shinnersa i in. (1987), którzy stwierdzili, że energia cięcia wzdłużnego wynosiła około 10% energii cięcia poprzecznego, w przeliczeniu na jednostkę powierzchni macerowanej lucerny, co może być kolejnym argumentem odnoszącym się do korzystniejszego oddziaływania elementów docinających. Brak jest także modeli teoretycznych wyjaśniających zjawiska zachodzące podczas wzajemnej współpracy dodatkowych elementów roboczych. Istnieją jedynie analizy oddziaływania ich wybranych konstrukcji, głównie na pojedyncze cząstki materiału roślinnego lub ziarna (Valiev i Gubajdulin 1986 i 1989, Valiev 1989). Nie ma zatem możliwości obiektywnego porównania wpływu tych elementów na efekty rozdrabniania ziaren w mieszaninie roślin oraz obciążeń energetycznych, występujących podczas wymuszeń pochodzących od elementów roboczych. Dotychczasowe badania zespołów rozdrabniających koncentrowały się głównie na cięciu materiału roślinnego. W najbardziej podstawowych rozważaniach wykazano zależność energii lub oporu cięcia od takich czynników, jak: właściwości fizyczno-mechaniczne materiału roślinnego, grubość warstwy przecinanego materiału, geometria układu nóż-stalnica oraz parametry techniczne i eksploatacyjne. W zakresie geometrii i ustawienia noża badano kąty cięcia, przyłożenia, zaostrzenia noża, jego ustawienia względem kierunku ruchu oraz szczeliny między nożem a stalnicą (Chancellor 1958, Reznik 1967, Kanafojski 1980). Określano optymalne, ze względów energetycznych, wielkości zmienne położenia noża, takie jak prędkość i kierunek jego ruchu (Prasad i Gupta 1975, McRandal i McNulty 1980, Shinners i in. 1989). Badania dotyczyły również parametrów technicznych i eksploatacyjnych, wśród których do najważniejszych należały prędkość obrotowa tarczy nożowej i ilość noży (Savoie i in. 1989, Lisowski i in i 2003). Spośród cech fizyczno-mechanicznych materiału roślinnego uwzględniano wilgotność, gatunek rośliny i jej stadium dojrzałości. Wnioski wynikające z wielu niezależnych badań pozwalają na wskazanie optymalnych parametrów pracy samego zespołu rozdrabniającego. Przy stoso-

16 16 waniu nowych elementów konstrukcyjnych potrzebne będą jednak dalsze badania wyjaśniające ich wpływ na obciążenia energetyczne. Ze względu na złożoność występujących zjawisk fizyczno-mechanicznych trudne jest określenie ich wielkości i charakterystyki. Sformułowane współzależności między już poznanymi czynnikami sugerują, iż zapotrzebowanie energii do dodatkowego rozdrabniania musi być rozpatrywane z uwzględnieniem również głównych parametrów technicznych maszyny. Dopiero poznanie charakteru wymuszeń i zachodzących zjawisk w ścisłej współzależności od szerokiego spektrum parametrów pozwoli na zoptymalizowanie konstrukcji elementów wspomagających rozdrabnianie materiału roślinnego (Lisowski i in. 2007, 2008a, b, i c). Można zatem stwierdzić, iż zasadne jest prowadzenie badań związanych z wyjaśnieniem wpływu parametrów technicznych i eksploatacyjnych na zapotrzebowanie energetyczne zespołu rozdrabniającego. Odnosi się to zwłaszcza do dodatkowych elementów roboczych toporowego zespołu rozdrabniającego, o których informacje w dostępnej literaturze są fragmentaryczne i ograniczone. Opisane w tej pracy badania wykonano w całości w Katedrze Maszyn Rolniczych i Leśnych SGGW w Warszawie.

17 2 Czynniki wpływające na jakość kiszonki oraz proces rozdrabniania materiału roślinnego w sieczkarniach polowych 2.1. Jakość kiszonki z roślin kukurydzy Jednym z istotniejszych czynników, warunkujących efektywność ekonomiczną funkcjonowania gospodarstw rolnych, specjalizujących się w produkcji zwierzęcej, jest zapewnienie jak najlepszych warunków żywienia. Przygotowanie odpowiedniej jakości paszy należy zaliczyć do podstawowych celów organizacji produkcji. Obecnie bardzo wydajnymi roślinami pastewnymi są kukurydza oraz lucerna, z których to ta pierwsza, z uwagi na korzystne wskaźniki ekonomiczne, zyskuje na popularności w naszym kraju. Powierzchnia uprawy kukurydzy na kiszonkę i zielonkę w Polsce zwiększa się systematycznie od końca lat 90. XX wieku (rys. 2.1, GUS 2009). Roślina ta może być uprawiana od wczesnej wiosny aż do jesieni, a technologie uprawy i zbioru umożliwiają uzyskanie pasz objętościowych o zróżnicowanym składzie i zastosowaniu w żywieniu zwierząt (Michalski 2004). Wszechstronność tej rośliny jednocześnie przekłada się na dużą ilość czynników, warunkujących jakość uzyskanej paszy. Należy tu wymienić przede wszystkim termin zbioru, zastosowaną w uprawie odmianę, przeznaczenie oraz bardzo istotną technologię zbioru. W zakresie tej ostatniej można wymienić czynniki związane z rodzajem stosowanych maszyn w trakcie zbioru, zarówno ich parametry techniczne, jak i nastawy eksploatacyjne, które wpływają na strukturę rozkładu wymiarów cząstek sieczki, dalszy przebieg procesu przygotowania kiszonki, a w końcu wartość pokarmową paszy. Najbardziej istotną, ze względów żywieniowych, a jednocześnie najbardziej wymagającą ekonomicznie cechą sieczki jest stopień rozdrobnienia materiału roślinnego. Wynika to przede wszystkim z dużych nakładów materiałowo-energetycznych ponoszonych na rozdrabnianie (Michalski 1997). Aby osiągnąć jak najlepsze efekty żywieniowe, pasza objętościowa z kukurydzy musi być odpowiednio rozdrobniona przed bezpośrednim skarmianiem lub

18 18 Powierzchnia, tys. ha Ziarno Kiszonki i zielonki Ogó em zakiszaniem. Jak wynika z wielu prac badawczych, w celu lepszego przyswajania poszczególnych składników odżywczych powinno się dążyć do uzyskania dość krótkiej sieczki i jak największego stopnia rozdrobnienia ziaren kukurydzy. To właśnie uszkodzenie okrywy owocowo-nasiennej oraz większe rozdrobnienie łodyg i liści powodują, że białko surowe jako składnik energetyczny podlega bardziej efektywnemu procesowi syntezy przez mikroorganizmy żwacza i, podobnie jak w przypadku skrobi, jego wartość energetyczna może być lepiej wykorzystana przez krowę. Zwiększenie dostępności składników odżywczych przez rozdrobnienie roślin wzmaga jednocześnie szybkość trawienia u przeżuwaczy. Czynniki te potęgują się wraz ze zmniejszaniem się rozmiaru cząstek roślin, które wynikają z teoretycznej długości cięcia, ustalanej za pomocą odpowiednich nastaw maszyny (Michalski 1997, Bal 1998, Shaver 2004). Dla właściwego przebiegu trawienia wielkość cząstek paszy nie powinna być jednak nadmiernie zmniejszana. Po pierwsze mniejsze bowiem cząstki są krócej przeżuwane, skutkiem czego wytwarzana jest mniejsza ilość śliny biorącej udział w trawieniu, a po drugie utrzymują się one krócej w żwaczu, przez co w mniejszym stopniu są dostępne dla mikroorganizmów fermentacyjnych, które występują w środowisku żwacza. Jak podają Schwab i in. (2002), całkowita strawność włókna neutralno-detergentowego NDF jest mniejsza dla drobnej sieczki niż dla gruboziarnistej lub niepoddanej rozdrabnianiu. Chociaż strawność skrobi była większa dla sieczki rozdrabnianej niż dla nierozdrobnionej, zaleca on stosowanie większych długości cięcia (22 mm) oraz rozdrabnianie (docina Rysunek 2.1. Powierzchnia uprawy kukurydzy na ziarno, kiszonkę i zielonkę oraz ogółem w Polsce w latach (GUS 2009) Lata

19 Czynniki wpływające na jakość kiszonki nie) z wykorzystaniem dodatkowych elementów wspomagających, co zapewni większe spożycie suchej substancji i większą wydajność mleczną krów. Jest to tym ważniejsze, że przy braku odpowiedniej ilości dłuższych cząstek może dojść do zaburzeń metabolicznych u krowy, podobnych do tych, jakie występują przy braku dostatecznej ilości włókna, to znaczy zmniejszenia strawności suchej substancji, zmniejszenia zawartości procentowej tłuszczu w mleku, przesunięcia trawieńca, zwiększenia zakresu zrogowacenia żwacza, stanu zapalnego ksiąg, kwasicy i syndromu stłuszczenia krowy (Sudweeks i in. 1981). Spośród kilku zasad towarzyszących poprawnemu przygotowaniu kiszonki w silosach jedną z istotniejszych jest również właściwe rozdrobnienie materiału roślinnego. Umożliwia ono lepsze ugniecenie nawet suchego i twardego materiału roślinnego i usunięcie zbędnej ilości tlenu z przestrzeni między cząstkami, co zapobiega zużyciu węglowodanów i cukrów na przedłużone oddychanie materiału biologicznego. Polepsza się także dostęp bakterii kiszonkowych do wnętrza komórek, co zwiększa efektywność procesu zakiszania (Wheaton 1993). Z badań Allena i in. (1997), Podkówki i Podkówki (2004a) wynika, że najlepsze warunki zakiszania uzyskuje się przy wilgotności materiału roślinnego w zakresie 65 70%, ale w dalszym ciągu ważnym czynnikiem, warunkującym przebieg zakiszania, jest stopień ugniecenia materiału wewnątrz silosu oraz istotne jest jego pocięcie na krótkie cząstki, gdyż oba te czynniki wzajemnie się wzmacniają i osiąga się efekt synergii w odniesieniu do jakości otrzymanej paszy. Zbiór kukurydzy na kiszonkę przy wilgotności poniżej 65% wymaga dokładniejszego rozdrabniania roślin, a przy wilgotności większej od 70% powoduje zwiększenie strat związanych z przeciekami i wyciekami soku kiszonkowego (Nowak 1999 i 2000, Gach 2005a i b). Powyższe dane świadczą o korzystnym wpływie rozdrobnienia roślin na jakość paszy zarówno jako kiszonki, jak i materiału podawanego bezpośrednio skarmianiu. Bardzo istotne jest jednak zachowanie odpowiedniej charakterystyki uzyskanej sieczki. Powinna ona być na tyle krótka, aby mogła być efektywnie i szybko zjadana przez zwierzęta, z wykorzystaniem w maksymalnym stopniu zawartych w paszy składników odżywczych, a jednocześnie na tyle długa, aby zwiększyć efektywność trawienia i zmniejszyć straty, związane z tym procesem. Podczas zbioru roślin sieczkarnią dokładnego cięcia należy zatem starannie wykonać odpowiednie nastawy parametrów roboczych maszyny i w pełni wykorzystać jej funkcjonalność, aby w końcowej fazie uzyskać jak najlepszą paszę i osiągnąć korzystne efekty żywieniowe. Konieczne jest także zwrócenie uwagi na jeszcze jeden aspekt, który związany jest z wielkością rozdrobnienia. Odnosi się on do zmiany materiału roślinnego, jaka zachodzi na różnych etapach jego przetwarzania (De Boever i in. 1993, Heinrichs i in. 1999). Dotyczy to zarówno rozdrabniania w sieczkarni, jak i niezamierzonego zmniejszania cząstek mate-

20 20 riału pod wpływem oddziaływania innych urządzeń biorących udział w procesie przygotowania paszy. W operacjach tego złożonego procesu mogą być wykorzystane różnego rodzaju ładowacze, przenośniki i wozy paszowe. Suma wymuszeń elementów roboczych maszyn na składniki mieszaniny może spowodować, iż cząstki o długości większej niż 27 mm mogą zmniejszyć się nawet o połowę. Nie da się całkowicie zapobiec tym zmianom, nawet przy zachowaniu największej staranności wykonania poszczególnych czynności. Odpowiednie zagęszczenie, obok prawidłowego rozdrobnienia roślin, jest warunkiem koniecznym do uzyskania prawidłowej fermentacji, która decyduje o wysokiej jakości kiszonki. Problematyka badawcza z tego zakresu jest prowadzona przez zespoły interdyscyplinarne, a celem badań jest doskonalenie sporządzania kiszonki w pryzmach, silosach przejazdowych i rękawach foliowych (Chlebowski in. 2006). Każda z tych metod ma pewne ograniczenia powodujące, że końcowa jakość powstałej paszy jest często niezadowalająca (Gach 2005b). Ponadto badania wykonywane w warunkach naturalnych wiążą się z dużymi kosztami, zwłaszcza wówczas, gdy są prowadzone w kombinacji kilku zróżnicowanych czynników. Dlatego też przeprowadzono badania wstępne z wykorzystaniem minisilosów, które przygotowano w warunkach laboratoryjnych (Łozicki i in. 2008). Pozytywne wyniki tych badań stały się impulsem do opracowania profesjonalnej prasy do zagęszczania materiału roślinnego i zbadania czynników decydujących o jakości kiszonki. Formując minisilosy w warunkach laboratoryjnych, zwiększamy pewność uzyskania paszy o optymalnej jakości i dużej powtarzalności, ze względu na eliminację wielu czynników zakłócających, które występują w warunkach polowych. Kiszonka uzyskana w warunkach laboratoryjnych może być odnośnikiem, do którego porównuje się jakość paszy uzyskanej innymi metodami w warunkach polowych Rozwiązania konstrukcyjne zespołów rozdrabniających Wprowadzenie Sieczkarnie polowe dokładnego cięcia są w nowoczesnej technice rolniczej podstawowymi maszynami w wielu technologiach zbioru zielonek. Budowane są jako zawieszane, półzawieszane, przyczepiane i samojezdne. Są to maszyny uniwersalne, przystosowane zarówno do zbioru z pnia, jak i do podbierania i cięcia na sieczkę podsuszonych zielonek przeznaczonych na sianokiszonkę. W zależności od rodzaju i przeznaczenia zbieranego materiału sieczkarnie wyposaża się w jeden z adapterów: zespół tnący do zbioru roślin niskołodygowych, zespół

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Próba skręcania pręta o przekroju okrągłym Numer ćwiczenia: 4 Laboratorium z

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 1 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE METOD ROZDRABNIANIA BIOMASY DLA APLIKACJI W PRZEMYSLE ENERGETYCZNYM ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM ROZDRABNIANIA

PORÓWNANIE METOD ROZDRABNIANIA BIOMASY DLA APLIKACJI W PRZEMYSLE ENERGETYCZNYM ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM ROZDRABNIANIA PORÓWNANIE METOD ROZDRABNIANIA BIOMASY DLA APLIKACJI W PRZEMYSLE ENERGETYCZNYM ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM ROZDRABNIANIA ZA POMOCĄ MLEWNIKÓW WALCOWYCH Oferujemy kompleksową obsługę w zakresie: projektowania

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia 298286 (22) Data zgłoszenia 26.03.1993 (51) IntCl6: F03D 3/02 (54)

Bardziej szczegółowo

BADANIE PROCESU ROZDRABNIANIA MATERIAŁÓW ZIARNISTYCH 1/8 PROCESY MECHANICZNE I URZĄDZENIA. Ćwiczenie L6

BADANIE PROCESU ROZDRABNIANIA MATERIAŁÓW ZIARNISTYCH 1/8 PROCESY MECHANICZNE I URZĄDZENIA. Ćwiczenie L6 BADANIE PROCESU ROZDRABNIANIA MATERIAŁÓW ZIARNISTYCH /8 PROCESY MECHANICZNE I URZĄDZENIA Ćwiczenie L6 Temat: BADANIE PROCESU ROZDRABNIANIA MATERIAŁÓW ZIARNISTYCH Cel ćwiczenia: Poznanie metod pomiaru wielkości

Bardziej szczegółowo

Przenośnik zgrzebłowy - obliczenia

Przenośnik zgrzebłowy - obliczenia Przenośnik zgrzebłowy - obliczenia Katedra Maszyn Górniczych, Przeróbczych i Transportowych Przenośnik zgrzebłowy - obliczenia Dr inż. Piotr Kulinowski pk@imir.agh.edu.pl tel. (67) 0 7 B- parter p.6 konsultacje:

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH

OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH koło podziałowe linia przyporu P R P N P O koło podziałowe Najsilniejsze zginanie zęba następuje wówczas, gdy siła P N jest przyłożona u wierzchołka zęba. Siłę P N można rozłożyć

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZJAWISK PRZEMIESZCZANIA WSTRZĄSOWEGO

BADANIE ZJAWISK PRZEMIESZCZANIA WSTRZĄSOWEGO BADANIE ZJAWISK PRZEMIESZCZANIA WSTRZĄSOWEGO 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie kinematyki i dynamiki ruchu w procesie przemieszczania wstrząsowego oraz wyznaczenie charakterystyki użytkowej

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ROZDRABNIANIE ZIAREN I ROZRYWANIE CZĄSTEK KUKURYDZY SPOSOBEM NA POPRAWIENIE JAKOŚCI POCIĘTEJ ZIELONKI

DODATKOWE ROZDRABNIANIE ZIAREN I ROZRYWANIE CZĄSTEK KUKURYDZY SPOSOBEM NA POPRAWIENIE JAKOŚCI POCIĘTEJ ZIELONKI Inżynieria Rolnicza 9(107)/2008 DODATKOWE ROZDRABNIANIE ZIAREN I ROZRYWANIE CZĄSTEK KUKURYDZY SPOSOBEM NA POPRAWIENIE JAKOŚCI POCIĘTEJ ZIELONKI Aleksander Lisowski, Krzysztof Kostyra Katedra Maszyn Rolniczych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ROZDRABNIANIA WARSTWOWEGO NA PODSTAWIE EFEKTÓW ROZDRABNIANIA POJEDYNCZYCH ZIAREN

ANALIZA ROZDRABNIANIA WARSTWOWEGO NA PODSTAWIE EFEKTÓW ROZDRABNIANIA POJEDYNCZYCH ZIAREN Akademia Górniczo Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Katedra Inżynierii Środowiska i Przeróbki Surowców Rozprawa doktorska ANALIZA ROZDRABNIANIA WARSTWOWEGO NA PODSTAWIE

Bardziej szczegółowo

TEMAT: PARAMETRY PRACY I CHARAKTERYSTYKI SILNIKA TŁOKOWEGO

TEMAT: PARAMETRY PRACY I CHARAKTERYSTYKI SILNIKA TŁOKOWEGO TEMAT: PARAMETRY PRACY I CHARAKTERYSTYKI SILNIKA TŁOKOWEGO Wielkościami liczbowymi charakteryzującymi pracę silnika są parametry pracy silnika do których zalicza się: 1. Średnie ciśnienia obiegu 2. Prędkości

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e K 3

Ć w i c z e n i e K 3 Akademia Górniczo Hutnicza Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Katedra Wytrzymałości, Zmęczenia Materiałów i Konstrukcji Nazwisko i Imię: Nazwisko i Imię: Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Grupa

Bardziej szczegółowo

I. Wstępne obliczenia

I. Wstępne obliczenia I. Wstępne obliczenia Dla złącza gwintowego narażonego na rozciąganie ze skręcaniem: 0,65 0,85 Przyjmuję 0,70 4 0,7 0,7 0,7 A- pole powierzchni przekroju poprzecznego rdzenia śruby 1,9 2,9 Q=6,3kN 13,546

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO

PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO Wskazujemy podstawowe wymagania jakie muszą być spełnione dla prawidłowego doboru pompy, w tym: dobór układu konstrukcyjnego pompy, parametry pompowanego

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Wydział: EAIiE kierunek: AiR, rok II Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Grupa laboratoryjna: A Czwartek 13:15 Paweł Górka

Bardziej szczegółowo

Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej

Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej 1. Zasady metody Zasada metody polega na stopniowym obciążaniu środka próbki do badania, ustawionej

Bardziej szczegółowo

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna Badania wentylatora /. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z budową i metodami badań podstawowych typów wentylatorów. II. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła statyczna próba ściskania metali Numer ćwiczenia: 3 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Układ kierowniczy. Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek:

Układ kierowniczy. Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek: 1 Układ kierowniczy Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek: Definicja: Układ kierowniczy to zbiór mechanizmów umożliwiających kierowanie pojazdem, a więc utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści Przedmowa

Spis treści Przedmowa Spis treści Przedmowa 1. Wprowadzenie do problematyki konstruowania - Marek Dietrich (p. 1.1, 1.2), Włodzimierz Ozimowski (p. 1.3 -i-1.7), Jacek Stupnicki (p. l.8) 1.1. Proces konstruowania 1.2. Kryteria

Bardziej szczegółowo

PL B1. INSTYTUT TECHNOLOGICZNO- -PRZYRODNICZY, Falenty, PL BUP 15/ WUP 05/11. STANISŁAW PTASZYŃSKI, Warszawa, PL

PL B1. INSTYTUT TECHNOLOGICZNO- -PRZYRODNICZY, Falenty, PL BUP 15/ WUP 05/11. STANISŁAW PTASZYŃSKI, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 208446 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 381552 (51) Int.Cl. A01B 27/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 18.01.2007

Bardziej szczegółowo

SPRĘŻ WENTYLATORA stosunek ciśnienia statycznego bezwzględnego w płaszczyźnie

SPRĘŻ WENTYLATORA stosunek ciśnienia statycznego bezwzględnego w płaszczyźnie DEFINICJE OGÓLNE I WIELKOŚCI CHARAKTERYSTYCZNE WENTYLATORA WENTYLATOR maszyna wirnikowa, która otrzymuje energię mechaniczną za pomocą jednego wirnika lub kilku wirników zaopatrzonych w łopatki, użytkuje

Bardziej szczegółowo

Dobór silnika serwonapędu. (silnik krokowy)

Dobór silnika serwonapędu. (silnik krokowy) Dobór silnika serwonapędu (silnik krokowy) Dane wejściowe napędu: Masa całkowita stolika i przedmiotu obrabianego: m = 40 kg Współczynnik tarcia prowadnic = 0.05 Współczynnik sprawności przekładni śrubowo

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PKM. Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn. Badanie statycznego i kinetycznego współczynnika tarcia dla wybranych skojarzeń ciernych

LABORATORIUM PKM. Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn. Badanie statycznego i kinetycznego współczynnika tarcia dla wybranych skojarzeń ciernych LABORATORIUM PKM Badanie statycznego i kinetycznego współczynnika tarcia dla wybranych skojarzeń ciernych Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Eksperymentalnie wyznacz bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej, przy obciążeniu stałą rezystancją..

Eksperymentalnie wyznacz bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej, przy obciążeniu stałą rezystancją.. Eksperyment 1.2 1.2 Bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej Zadanie Eksperymentalnie wyznacz bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej, przy obciążeniu stałą rezystancją.. Układ połączeń

Bardziej szczegółowo

Systemy jakości w produkcji i obrocie biopaliwami stałym. Zajęcia I - Surowce biomasowe w produkcji biopaliw. grupa 1, 2, 3

Systemy jakości w produkcji i obrocie biopaliwami stałym. Zajęcia I - Surowce biomasowe w produkcji biopaliw. grupa 1, 2, 3 Systemy jakości w produkcji i obrocie biopaliwami stałym Zajęcia I - Surowce biomasowe w produkcji biopaliw. Techniki i technologie przetwarzania wstępnego surowca (zrębkowanie, rozdrabnianie). grupa 1,

Bardziej szczegółowo

, u. sposób wyznaczania: x r = m. x n, Zgodnie z [1] stosuje się następujące metody ustalania parametrów geotechnicznych:

, u. sposób wyznaczania: x r = m. x n, Zgodnie z [1] stosuje się następujące metody ustalania parametrów geotechnicznych: Wybrane zagadnienia do projektu fundamentu bezpośredniego według PN-B-03020:1981 1. Wartości charakterystyczne i obliczeniowe parametrów geotechnicznych oraz obciążeń Wartości charakterystyczne średnie

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA

WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA Ćwiczenie 58 WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA 58.1. Wiadomości ogólne Pod działaniem sił zewnętrznych ciała stałe ulegają odkształceniom, czyli zmieniają kształt. Zmianę odległości między

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO TEORII PLASTYCZNOŚCI

WSTĘP DO TEORII PLASTYCZNOŚCI 13. WSTĘP DO TORII PLASTYCZNOŚCI 1 13. 13. WSTĘP DO TORII PLASTYCZNOŚCI 13.1. TORIA PLASTYCZNOŚCI Teoria plastyczności zajmuje się analizą stanów naprężeń ciał, w których w wyniku działania obciążeń powstają

Bardziej szczegółowo

Koncepcja rozdrabniacza karp korzeniowych do rewitalizacji upraw roślin energetycznych

Koncepcja rozdrabniacza karp korzeniowych do rewitalizacji upraw roślin energetycznych Konferencja Naukowa z okazji 200-lecia SGGW PROBLEMY GOSPODARKI ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W ROLNICTWIE, LEŚNICTWIE I PRZEMYŚLE SPOŻYWCZYM WARSZAWA, 13-14 września 2016 r. Paweł Tylek, Józef Walczyk, Tadeusz

Bardziej szczegółowo

Wyboczenie ściskanego pręta

Wyboczenie ściskanego pręta Wszelkie prawa zastrzeżone Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: 1. Wstęp Wyboczenie ściskanego pręta oprac. dr inż. Ludomir J. Jankowski Zagadnienie wyboczenia

Bardziej szczegółowo

Przetwórstwo tworzyw sztucznych i gumy

Przetwórstwo tworzyw sztucznych i gumy Przetwórstwo tworzyw sztucznych i gumy Lab.7. Wpływ parametrów wytłaczania na właściwości mechaniczne folii rękawowej Spis treści 1. Cel ćwiczenia i zakres pracy.. 2 2. Definicje i pojęcia podstawowe 2

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE TWORZYW SZTUCZNYCH OZNACZENIE WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH PRZY STATYCZNYM ROZCIĄGANIU

Bardziej szczegółowo

700 [kg/m 3 ] * 0,012 [m] = 8,4. Suma (g): 0,138 Ze względu na ciężar wykończenia obciążenie stałe powiększono o 1%:

700 [kg/m 3 ] * 0,012 [m] = 8,4. Suma (g): 0,138 Ze względu na ciężar wykończenia obciążenie stałe powiększono o 1%: Producent: Ryterna modul Typ: Moduł kontenerowy PB1 (długość: 6058 mm, szerokość: 2438 mm, wysokość: 2800 mm) Autor opracowania: inż. Radosław Noga (na podstawie opracowań producenta) 1. Stan graniczny

Bardziej szczegółowo

Bliższe informacje: www.kemper-stadtlohn.de

Bliższe informacje: www.kemper-stadtlohn.de Seria 400 02 Bliższe informacje: www.kemper-stadtlohn.de 03 Know-how i doświadczenie są podstawą dla innowacyjnych rozwiązań i najwyższej jakości. Od ponad 100 lat zajmujemy się rozwojem, produkcją i dystrybucją

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Nr ćwiczenia : 7

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Nr ćwiczenia : 7 Przedmiot : OBRÓBKA SKRAWANIEM I NARZĘDZIA Temat: Szlifowanie cz. II. KATEDRA TECHNIK WYTWARZANIA I AUTOMATYZACJI INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Nr ćwiczenia : 7 Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn

Bardziej szczegółowo

Obliczenia mocy napędu przenośnika taśmowego

Obliczenia mocy napędu przenośnika taśmowego Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu: Wprowadzenie do Techniki Ćwiczenie nr 3 Obliczenia mocy napędu przenośnika taśmowego Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski Zakład Inżynierii Systemów

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE BADANIA WYDAJNOŚCI TRANSPORTU ŚLIMAKOWEGO

ĆWICZENIE BADANIA WYDAJNOŚCI TRANSPORTU ŚLIMAKOWEGO ĆWICZENIE BADANIA WYDAJNOŚCI TRANSPORTU ŚLIMAKOWEGO 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy, zasady działania i wyznaczania podstawowych charakterystyk przenośników śrubowych, w

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11)166520 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 291923 Urząd Patentowy (22) Data zgłoszenia: 02.10.1991 Rzeczypospolitej Polskiej (51) IntCl6: A01B 49/02 (54)

Bardziej szczegółowo

PL B1. Politechnika Łódzka,Łódź,PL BUP 12/06

PL B1. Politechnika Łódzka,Łódź,PL BUP 12/06 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 204273 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 371573 (51) Int.Cl. F01D 5/02 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 06.12.2004

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie M-2 Pomiar mocy

Ćwiczenie M-2 Pomiar mocy POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH INSTRUKCJA do ćwiczeń laboratoryjnych z Metrologii wielkości energetycznych Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Silnik indukcyjny"

Ćwiczenie: Silnik indukcyjny Ćwiczenie: "Silnik indukcyjny" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Zasada

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWO WIELOBRANŻOWE,,GRA MAR Lubliniec ul. Częstochowska 6/4 NIP REGON

PRZEDSIĘBIORSTWO WIELOBRANŻOWE,,GRA MAR Lubliniec ul. Częstochowska 6/4 NIP REGON D 04.02.01 WARSTWA ODCINAJĄCA 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej (ST) są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z wykonaniem warstwy odcinającej

Bardziej szczegółowo

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali 1.1. Wstęp Próba statyczna rozciągania jest podstawowym rodzajem badania metali, mających zastosowanie w technice i pozwala na określenie własności

Bardziej szczegółowo

1. Połączenia spawane

1. Połączenia spawane 1. Połączenia spawane Przykład 1a. Sprawdzić nośność spawanego połączenia pachwinowego zakładając osiową pracę spoiny. Rysunek 1. Przykład zakładkowego połączenia pachwinowego Dane: geometria połączenia

Bardziej szczegółowo

Lekcja 6. Rodzaje sprężarek. Parametry siłowników

Lekcja 6. Rodzaje sprężarek. Parametry siłowników Lekcja 6. Rodzaje sprężarek. Parametry siłowników Sprężarki wyporowe (tłokowe) Sprężarka, w której sprężanie odbywa sięcyklicznie w zarżniętej przestrzeni zwanej komorąsprężania. Na skutek działania napędu

Bardziej szczegółowo

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 196881 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 340516 (51) Int.Cl. G01R 11/40 (2006.01) G01R 21/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Zasady żywienia krów mlecznych

Zasady żywienia krów mlecznych Zasady żywienia krów mlecznych Żywienie jest najważniejszym czynnikiem środowiskowym wpływającym na ilość i jakość mleka. Prawidłowe żywienie polega na zastosowaniu takich pasz (pod względem ilości i jakości),

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO PL 65382 Y1. INSTYTUT TECHNOLOGICZNO- PRZYRODNICZY, Raszyn, PL 08.11.2010 BUP 23/10 29.04.2011 WUP 04/11

WZORU UŻYTKOWEGO PL 65382 Y1. INSTYTUT TECHNOLOGICZNO- PRZYRODNICZY, Raszyn, PL 08.11.2010 BUP 23/10 29.04.2011 WUP 04/11 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 118201 (22) Data zgłoszenia: 04.05.2009 (19) PL (11) 65382 (13) Y1 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1. (54) Sposób sterowania zespołem pomp BUP 02/

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1. (54) Sposób sterowania zespołem pomp BUP 02/ RZECZPOSPOLITA PO LSK A Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180536 (13) B1 (21 ) Numer zgłoszenia: 315275 (22) Data zgłoszenia: 12.07.1996 (51) IntCl7 F04B 49/02

Bardziej szczegółowo

J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych

J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych a) Wentylator lub pompa osiowa b) Wentylator lub pompa diagonalna c) Sprężarka lub pompa odśrodkowa d) Turbina wodna promieniowo-

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)187420 (21) Numer zgłoszenia. 324360 (13)B3 (22) Data zgłoszenia: 17.01.1998 (51) IntCl7 B07B 1/22 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (6 1) Patent

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R E-15

Ć W I C Z E N I E N R E-15 NSTYTUT FZYK WYDZAŁ NŻYNER PRODUKCJ TECNOLOG MATERAŁÓW POLTECNKA CZĘSTOCOWSKA PRACOWNA ELEKTRYCZNOŚC MAGNETYZMU Ć W C Z E N E N R E-15 WYZNACZANE SKŁADOWEJ POZOMEJ NATĘŻENA POLA MAGNETYCZNEGO ZEM METODĄ

Bardziej szczegółowo

Sieczkarnie zawieszane

Sieczkarnie zawieszane Sieczkarnie zawieszane 02 Bliższe informacje: www.kemper-stadtlohn.de 03 Know-how i doświadczenie są podstawą dla innowacyjnych rozwiązań i najwyższej jakości. Od ponad 100 lat zajmujemy się rozwojem,

Bardziej szczegółowo

PL 216136 B1. ŁAZUR ZBIGNIEW, Lublin, PL 27.09.2010 BUP 20/10. ZBIGNIEW ŁAZUR, Lublin, PL 31.03.2014 WUP 03/14 RZECZPOSPOLITA POLSKA

PL 216136 B1. ŁAZUR ZBIGNIEW, Lublin, PL 27.09.2010 BUP 20/10. ZBIGNIEW ŁAZUR, Lublin, PL 31.03.2014 WUP 03/14 RZECZPOSPOLITA POLSKA PL 216136 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 216136 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387552 (22) Data zgłoszenia: 19.03.2009 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzny stan bryły

Wewnętrzny stan bryły Stany graniczne Wewnętrzny stan bryły Bryła (konstrukcja) jest w równowadze, jeżeli oddziaływania zewnętrzne i reakcje się równoważą. P α q P P Jednak drugim warunkiem równowagi jest przeniesienie przez

Bardziej szczegółowo

PL 200888 B1. Sposób dokładnego wykrawania elementów z blach i otworów oraz wykrojnik do realizacji tego sposobu

PL 200888 B1. Sposób dokładnego wykrawania elementów z blach i otworów oraz wykrojnik do realizacji tego sposobu RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 200888 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 355081 (51) Int.Cl. B21D 28/06 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 17.07.2002

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE 1 W S E i Z W WARSZAWIE WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE Ćwiczenie Nr 3 Temat: WYZNACZNIE WSPÓŁCZYNNIKA LEPKOŚCI METODĄ STOKESA Warszawa 2009 2 1. Podstawy fizyczne Zarówno przy przepływach płynów (ciecze

Bardziej szczegółowo

1. Klasyfi kacja i zasady działania pomp i innych przenośników cieczy 2. Parametry pracy pompy i układu pompowego

1. Klasyfi kacja i zasady działania pomp i innych przenośników cieczy 2. Parametry pracy pompy i układu pompowego Spis treści Przedmowa................................................................... 11 Wykaz ważniejszych oznaczeń................................................... 13 1. Klasyfikacja i zasady działania

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów Ćwiczenie 63 Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów 63.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu określa się współczynnik sprężystości pojedynczych sprężyn i ich układów, mierząc wydłużenie

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1

RZECZPOSPOLITA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1 RZECZPOSPOLITA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 159786 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Num er zgłoszenia: 278078 (22) D ata zgłoszenia: 03.03.1989 (51) Int.Cl.5: B23D 19/04 B23D

Bardziej szczegółowo

Analiza zużycia narzędzi w linii zgrzewania rur ocena niezawodności. Stanisław Nowak, Krzysztof Żaba, Grzegorz Sikorski, Marcin Szota, Paweł Góra

Analiza zużycia narzędzi w linii zgrzewania rur ocena niezawodności. Stanisław Nowak, Krzysztof Żaba, Grzegorz Sikorski, Marcin Szota, Paweł Góra Analiza zużycia narzędzi w linii zgrzewania rur ocena niezawodności Stanisław Nowak, Krzysztof Żaba, Grzegorz Sikorski, Marcin Szota, Paweł Góra Dlaczego narzędzia są takie ważne 1. Udział kosztów narzędzi

Bardziej szczegółowo

D-04.01.01 KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA

D-04.01.01 KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA D-04.01.01 KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot SST Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej (SST) są wymagania dotyczące wykonania i odbioru

Bardziej szczegółowo

Temat 3 (2 godziny) : Wyznaczanie umownej granicy sprężystości R 0,05, umownej granicy plastyczności R 0,2 oraz modułu sprężystości podłużnej E

Temat 3 (2 godziny) : Wyznaczanie umownej granicy sprężystości R 0,05, umownej granicy plastyczności R 0,2 oraz modułu sprężystości podłużnej E Temat 3 (2 godziny) : Wyznaczanie umownej granicy sprężystości R,5, umownej granicy plastyczności R,2 oraz modułu sprężystości podłużnej E 3.1. Wstęp Nie wszystkie materiały posiadają wyraźną granicę plastyczności

Bardziej szczegółowo

ZADANIA MATURALNE - ANALIZA MATEMATYCZNA - POZIOM ROZSZERZONY Opracowała - mgr Danuta Brzezińska. 2 3x. 2. Sformułuj odpowiedź.

ZADANIA MATURALNE - ANALIZA MATEMATYCZNA - POZIOM ROZSZERZONY Opracowała - mgr Danuta Brzezińska. 2 3x. 2. Sformułuj odpowiedź. ZADANIA MATURALNE - ANALIZA MATEMATYCZNA - POZIOM ROZSZERZONY Opracowała - mgr Danuta Brzezińska Zad.1. (5 pkt) Sprawdź, czy funkcja określona wzorem x( x 1)( x ) x 3x dla x 1 i x dla x 1 f ( x) 1 3 dla

Bardziej szczegółowo

Rozdrabniarki i młyny.

Rozdrabniarki i młyny. Rozdrabniarki i młyny. Zmniejszenie rozmiarów ciała stałego połączone ze zniszczeniem jego struktury nazywamy rozdrabnianiem lub kruszeniem. Celem kruszenia jest uzyskanie materiałów o określonych pożądanych

Bardziej szczegółowo

PRZEZNACZENIE I OPIS PROGRAMU

PRZEZNACZENIE I OPIS PROGRAMU PROGRAM ZESP1 (12.91) Autor programu: Zbigniew Marek Michniowski Program do analizy wytrzymałościowej belek stalowych współpracujących z płytą żelbetową. PRZEZNACZENIE I OPIS PROGRAMU Program służy do

Bardziej szczegółowo

Zestaw pytań z konstrukcji i mechaniki

Zestaw pytań z konstrukcji i mechaniki Zestaw pytań z konstrukcji i mechaniki 1. Układ sił na przedstawionym rysunku a) jest w równowadze b) jest w równowadze jeśli jest to układ dowolny c) nie jest w równowadze d) na podstawie tego rysunku

Bardziej szczegółowo

PL B1. PRZEDSIĘBIORSTWO HAK SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Wrocław, PL BUP 20/14. JACEK RADOMSKI, Wrocław, PL

PL B1. PRZEDSIĘBIORSTWO HAK SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Wrocław, PL BUP 20/14. JACEK RADOMSKI, Wrocław, PL PL 224252 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 224252 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 403166 (51) Int.Cl. B66C 13/08 (2006.01) H02K 7/14 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, r. Prof. dr hab. inż. Stanisław Gach Katedra Maszyn Rolniczych i Leśnych Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Warszawa, r. Prof. dr hab. inż. Stanisław Gach Katedra Maszyn Rolniczych i Leśnych Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Prof. dr hab. inż. Stanisław Gach Katedra Maszyn Rolniczych i Leśnych Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Warszawa, 12.05.2016 r Recenzja rozprawy doktorskiej mgr inż. Roberta Bujaczka pt.

Bardziej szczegółowo

Mierniki wartości pokarmowej pasz i zapotrzebowania zwierząt

Mierniki wartości pokarmowej pasz i zapotrzebowania zwierząt Mierniki wartości pokarmowej pasz i zapotrzebowania zwierząt W Polsce obowiązują dwa systemy oceny wartości pokarmowej pasz i potrzeb pokarmowych przeżuwaczy: francuski - INRA, niemiecki - DLG. Mierniki

Bardziej szczegółowo

Zastosowania frezarek bębnowych

Zastosowania frezarek bębnowych DC FREZARKA BĘBNOWA Najlepszy wybór do prac na ścianach kamiennych i betonowych, profilowania powierzchni, prac melioracyjnych, zamarzniętej gleby, wydobywania kamienia i prac wyburzeniowych. Frezarki

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie sił działających na przewodnik z prądem w polu magnetycznym

Wyznaczanie sił działających na przewodnik z prądem w polu magnetycznym Ćwiczenie 11A Wyznaczanie sił działających na przewodnik z prądem w polu magnetycznym 11A.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu mierzy się przy pomocy wagi siłę elektrodynamiczną, działającą na odcinek przewodnika

Bardziej szczegółowo

Siatka spiętrzająca opis czujnika do pomiaru natężenia przepływu gazów. 1. Zasada działania. 2. Budowa siatki spiętrzającej.

Siatka spiętrzająca opis czujnika do pomiaru natężenia przepływu gazów. 1. Zasada działania. 2. Budowa siatki spiętrzającej. Siatka spiętrzająca opis czujnika do pomiaru natężenia przepływu gazów. 1. Zasada działania. Zasada działania siatki spiętrzającej oparta jest na teorii Bernoulliego, mówiącej że podczas przepływów płynów

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT BUDOWY MASZYN

INSTYTUT BUDOWY MASZYN 1 IBM INSTYTUT BUDOWY MASZYN LABORATORIUM (z przedmiotu) TECHNIKI WYTWARZANIA Wykrawanie i tłocznictwo Temat ćwiczenia: Kucie i wyciskanie 1. Cel i zakres ćwiczenia: - poznanie procesów wykrawania i tłoczenia;

Bardziej szczegółowo

TOLERANCJE WYMIAROWE SAPA

TOLERANCJE WYMIAROWE SAPA TOLERANCJE WYMIAROWE SAPA Tolerancje wymiarowe SAPA zapewniają powtarzalność wymiarów w normalnych warunkach produkcyjnych. Obowiązują one dla wymiarów, dla których nie poczyniono innych ustaleń w trakcie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Pomoce dydaktyczne: normy: [1] norma PN-EN 1991-1-1 Oddziaływania na konstrukcje. Oddziaływania ogólne. Ciężar objętościowy, ciężar własny, obciążenia użytkowe w budynkach. [] norma PN-EN 1991-1-3 Oddziaływania

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 16.04.2004 04009079.7

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 16.04.2004 04009079.7 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1586782 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 16.04.2004 04009079.7 (13) T3 (51) Int. Cl. F16D3/12 F16D3/66

Bardziej szczegółowo

QQrydza. w produkcji biogazu. Kukurydza

QQrydza. w produkcji biogazu. Kukurydza QQrydza w produkcji biogazu Kukurydza Kukurydza w produkcji biogazu Kukurydza swój wielki sukces w żywieniu bydła, powtórzyła w imponujący sposób jako koferment do produkcji biogazu w biogazowniach. Od

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D-04.01.01 KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA

OGÓLNE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D-04.01.01 KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA OGÓLNE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D-04.01.01 KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA 2 Dolne warstwy podbudów oraz oczyszczenie i skropienie D-04.01.01 04.03.01 SPIS TREŚCI D-04.01.01 KORYTO WRAZ

Bardziej szczegółowo

Maszyny do prac. w szkółkach leśnych

Maszyny do prac. w szkółkach leśnych Zakład Mechaniczny METALTECH sp. z o.o. ul. Orla 6, 78-650 Mirosławiec tel. 67 259 51 76, fax 67 259 50 35 poczta@metaltech.com.pl Maszyny do prac w szkółkach leśnych 1 Śladownik szkółkarski SL-1 PRZEZNACZENie

Bardziej szczegółowo

MAGAZYN. Numer 4/2008.

MAGAZYN. Numer 4/2008. MAGAZYN Numer 4/2008 Utrzymanie jakości kiszonki oznacza prawidłowy zbiór a zwłaszcza zachowanie optymalnego terminu zbioru. Z doświadczeń przeprowadzonych przez firmę Limagrain w Europie i w Polsce wynika,

Bardziej szczegółowo

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1 Miniskrypt: Płyny newtonowskie Analizujemy cienką warstwę płynu zawartą pomiędzy dwoma równoległymi płaszczyznami, które są odległe o siebie o Y (rys. 1.1). W warunkach ustalonych następuje ścinanie w

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA

ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA Al. Powstańców Warszawy 8, 35-959 Rzeszów, Tel: 854-31-1,

Bardziej szczegółowo

prowadnice Prowadnice Wymagania i zasady obliczeń

prowadnice Prowadnice Wymagania i zasady obliczeń Prowadnice Wymagania i zasady obliczeń wg PN-EN 81-1 / 2 Wymagania podstawowe: - prowadzenie kabiny, przeciwwagi, masy równoważącej - odkształcenia w trakcie eksploatacji ograniczone by uniemożliwić: niezamierzone

Bardziej szczegółowo

Przykład 4.1. Ściag stalowy. L200x100x cm 10 cm I120. Obliczyć dopuszczalną siłę P rozciagającą ściąg stalowy o przekroju pokazanym na poniższym

Przykład 4.1. Ściag stalowy. L200x100x cm 10 cm I120. Obliczyć dopuszczalną siłę P rozciagającą ściąg stalowy o przekroju pokazanym na poniższym Przykład 4.1. Ściag stalowy Obliczyć dopuszczalną siłę P rozciagającą ściąg stalowy o przekroju pokazanym na poniższym rysunku jeśli naprężenie dopuszczalne wynosi 15 MPa. Szukana siła P przyłożona jest

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 174940 (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 174940 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 174940 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 305007 (22) Data zgłoszenia: 12.09.1994 (51) IntCl6: B25J 9/06 B25J

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie D - 4. Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie D - 4. Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN Ćwiczenie D - 4 Temat: Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn Opracowanie: mgr inż. Sebastian Bojanowski Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

Projekt belki zespolonej

Projekt belki zespolonej Pomoce dydaktyczne: - norma PN-EN 1994-1-1 Projektowanie zespolonych konstrukcji stalowo-betonowych. Reguły ogólne i reguły dla budynków. - norma PN-EN 199-1-1 Projektowanie konstrukcji z betonu. Reguły

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 6 Wyznaczanie współczynnika wydatku przelewu Celem ćwiczenia jest wyznaczenie wartości współczynnika wydatku dla różnyc rodzajów przelewów oraz sporządzenie ic

Bardziej szczegółowo

SKRĘCANIE WAŁÓW OKRĄGŁYCH

SKRĘCANIE WAŁÓW OKRĄGŁYCH KRĘCANIE AŁÓ OKRĄGŁYCH kręcanie występuje wówczas gdy para sił tworząca moment leży w płaszczyźnie prostopadłej do osi elementu konstrukcyjnego zwanego wałem Rysunek pokazuje wał obciążony dwiema parami

Bardziej szczegółowo

11. PRZEBIEG OBRÓBKI CIEPLNEJ PREFABRYKATÓW BETONOWYCH

11. PRZEBIEG OBRÓBKI CIEPLNEJ PREFABRYKATÓW BETONOWYCH 11. Przebieg obróbki cieplnej prefabrykatów betonowych 1 11. PRZEBIEG OBRÓBKI CIEPLNEJ PREFABRYKATÓW BETONOWYCH 11.1. Schemat obróbki cieplnej betonu i konsekwencje z niego wynikające W rozdziale 6 wskazano

Bardziej szczegółowo

Centralny Ośrodek Chłodnictwa COCH w Krakowie Sp. z o.o Kraków. ul. Juliusza Lea 116. Laboratorium Urządzeń Chłodniczych

Centralny Ośrodek Chłodnictwa COCH w Krakowie Sp. z o.o Kraków. ul. Juliusza Lea 116. Laboratorium Urządzeń Chłodniczych Centralny Ośrodek Chłodnictwa COCH w Krakowie Sp. z o.o. 30-133 Kraków ul. Juliusza Lea 116 Laboratorium Urządzeń Chłodniczych e-mail: laboratorium@coch.pl tel. 12 637 09 33 wew. 203, 161, 160 www.coch.pl

Bardziej szczegółowo

Instrukcja stanowiskowa

Instrukcja stanowiskowa POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inżynierii Mechanicznej w Płocku Zakład Aparatury Przemysłowej LABORATORIUM WYMIANY CIEPŁA I MASY Instrukcja stanowiskowa Temat:

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl Źródło: LI OLIMPIADA FIZYCZNA (1/2). Stopień III, zadanie doświadczalne - D Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Andrzej Wysmołek, kierownik ds. zadań dośw. plik;

Bardziej szczegółowo

D-04.02.01 WARSTWA ODSĄCZAJĄCA

D-04.02.01 WARSTWA ODSĄCZAJĄCA D-04.02.01 WARSTWA ODSĄCZAJĄCA 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot SST Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z wykonywaniem warstwy odsączającej

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚWIĘTOKRZYSKA w Kielcach WYDZIAŁ MECHATRONIKI I BUDOWY MASZYN KATEDRA URZĄDZEŃ MECHATRONICZNYCH LABORATORIUM FIZYKI INSTRUKCJA

POLITECHNIKA ŚWIĘTOKRZYSKA w Kielcach WYDZIAŁ MECHATRONIKI I BUDOWY MASZYN KATEDRA URZĄDZEŃ MECHATRONICZNYCH LABORATORIUM FIZYKI INSTRUKCJA POLITECHNIKA ŚWIĘTOKRZYSKA w Kielcach WYDZIAŁ MECHATRONIKI I BUDOWY MASZYN KATEDRA URZĄDZEŃ MECHATRONICZNYCH LABORATORIUM FIZYKI INSTRUKCJA ĆWICZENIE LABORATORYJNE NR 1 Temat: Wyznaczanie współczynnika

Bardziej szczegółowo

SILNIK SATELITOWY Z WIRUJĄCYM KORPUSEM typu SWK-6/8-1,5/50

SILNIK SATELITOWY Z WIRUJĄCYM KORPUSEM typu SWK-6/8-1,5/50 SILNIK SATELITOWY Z WIRUJĄCYM KORPUSEM typu SWK-6/8-1,5/50 SILNIK SATELITOWY Z WIRUJĄCYM KORPUSEM SWK-6/8-1,5/50 Nowatorski silnik przeznaczony jest do szerokiego zastosowania między innymi w napędach

Bardziej szczegółowo