Jerzy Swatoń: Najtrudniejszy jest czas

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jerzy Swatoń: Najtrudniejszy jest czas"

Transkrypt

1 miesięcznik samorządność / gospodarka / integracja europejska rok IV, nr 32, 15 marzec 15 kwiecień 2004 cena: 10 zł Jerzy Swatoń: Najtrudniejszy jest czas

2 nr 32 Małe Elektrownie Wodne S.A. ul. Modelarska 9a Katowice tel. (0 32) do 28 fax (0 32) e mail: 2

3 Wiosna wybuchnê³a nam zieleni¹, coraz cieplej, ptaki œpiewaj¹. W dodatku za parê chwil Polska stanie siê pe³noprawnym cz³onkiem Unii Europejskiej. Jest siê wiêc z czego cieszyæ. Ale jak œwiêtowaæ, skoro w kraju afera na szczytach goni aferê, z telewizora co i raz wyziera uœmiechniêta gêba Leppera, sonda e przera aj¹, nowy rz¹d albo bêdzie albo nie bêdzie? Nikt nic nie wie jak w czeskim filmie sprzed lat. Gazety z jednej strony strasz¹ podwy kami, które w sklepach niechybnie nast¹pi¹ po akcesji, chocia te pocieszaj¹, e niektóre towary potaniej¹. Naród zakrêcony jak na karuzeli wykupuje cukier i materia³y budowlane. A mia³o byæ tak piêknie... Od czasu przyjêcia przez Polskê chrztu, co nast¹pi³o za czasów odleg³ego Mieszka-Piastowicza, nic bardziej historycznego, godnego umieszczenia w anna³ach, jak wejœcie do Wspólnoty europejskich pañstw, nam siê nie zdarzy³o. Tak mówi¹ przyszli kronikarze, a i my przeczuwamy co nieco. Tymczasem zamiast siê cieszyæ, organizowaæ festyny i pikniki, uroczyste unijne korowody w centrach miast, rozgl¹damy siê wokó³ i pytamy: kto tu kpi, a kto o drogê pyta? I my dziennikarze mamy swój udzia³ w tym podsycaniu wszechogarniaj¹cej atmosfery beznadziei. Czy siê to komu podoba, czy nie, warto uderzyæ siê tak e we w³asne piersi. Nic nie sprzedaje siê lepiej, ni ponura informacja. Ona wp³ywa na wzrost sprzeda y prasy, podniesienie ogl¹dalnoœci, wzrost tzw. s³uchalnoœci w przypadku radia. Jak napisa³a któraœ z gazet bezustannie jedziemy na micie kryzysu OD REDAKCJI I jak tu się (nie) cieszyć? gospodarczego, czemu przecz¹ ju chyba wszystkie mierniki ekonomiczne. Jeœli nie prze³o y³ siê ten wzrost na stan naszych portfeli, to ju nied³ugo siê prze³o y. Trzeba jeszcze odrobinê cierpliwoœci. Zreszt¹, gdzie ta bieda, skoro w telewizyjnych Wiadomoœciach jeden z dilerów samochodowych obwieszcza, e nowe auta sprzedaj¹ siê jak ciep³e bu³eczki to cytat. No wiêc jak to jest pañstwo kontrastów? Czy tylko? A mo e jest tak, e ponad wszystko nie znosimy optymizmu, dobrego samopoczucia, radoœci z codziennoœci? Kto powiedzia³, e bêdziemy yæ w krainie wiecznej szczêœliwoœci? Tak by³o tylko w raju, ale sami to sobie spapraliœmy, bo w niebieskim ogrodzie zupe³nie niepotrzebnie znalaz³y siê jab³onie. Ka dy cz³owiek i ka dy kraj prze ywa chwile ponure i radosne. To nieub³agana logika ycia. Ponosisz pora ki po to, eby poczuæ smak sukcesu. Po nocy zawsze przychodzi dzieñ. Czekam na ten dzieñ. Pop³aczê siê wtedy radoœnie i g³oœno, gdy zobaczê polsk¹ flagê wci¹gan¹ na maszt, podczas uroczystoœci oficjalnego przyjêcia nas do Unii Europejskiej. Wiecznym pesymistom natomiast wspó³czujê. Nawet gdyby wygrali milion dolarów na loterii, te bêd¹ zmartwieni. Bo co zrobi¹ z tak¹ gór¹ grosza? Kreœlê siê (naprawdê) optymistycznie Ewa Grochowska z-ca red. naczelnego nr 32 Spis treści Najtrudniejszy jest czas... 4 Milowy krok w dobrym kierunku... 5 Równoœæ na wysokich obcasach.. 6 Próba bilansu... 6 Zdrój czysty i zdrowy... 8 PrzyjaŸni œrodowisku... 9 Przygotowani do konkurencji Ekologia to podstawa Remining pionierskie przedsiêwziêcie Trudna samodzielnoœæ Gmina z certyfikatem Bitwa o czystoœæ Optymistycznie, choæ z obawami Gotowi na Uniê Przybywaj, Europo! Wiêcej œwiat³a! Energetyczne wyzwania Potrzeba energii rozumu Wierzyæ we w³asne si³y Wykorzystaæ unijn¹ pomoc Odpadowy problem Szansa na przyspieszenie Jaki bêdzie Œl¹sk? (1) Spo³eczeñstwa sieci (4) Wykorzystaæ przygraniczne po³o enie Kiedy w strefie euro? Góry mo na przenosiæ Lansujcie siê! Redaktor Naczelny: Jacek Broszkiewicz ISSN Z-ca red. naczelnego: Ewa Grochowska Zespół: Marek Szpyra (Wroc³aw), Grzegorz P³onka, Jacek Dubiel, Gra yna Brochwicz, Antoni Szczêsny, Ewa Wanacka. Stale wspó³pracuj¹: Bo ena Wróblewska, Marek Starczewski. Rada Redakcyjna: przewodnicz¹cy prof. dr hab. Andrzej Limañski (rektor Wy szej Szko³y Zarz¹dzania Marketingowego i Jêzyków Obcych w Katowicach), wiceprzewodnicz¹cy prof. dr Józef Antoni Haber (Akademia Ekonomiczna w Katowicach, Action Jean Monnet), Piotr Uszok (prezes Unii Metropolii Polskich), prof. dr hab. Tadeusz Sporek (Akademia Ekonomiczna w Katowicach), Janusz Gacmanga (Kopex S.A.), prof. dr hab. Piotr Dobrowolski, prof. dr Henryk Kolka (Wy sza Szko³a Zarz¹dzania Marketingowego i Jêzyków Obcych w Katowicach), dr Jan Rzymelka (pose³ na Sejm RP), DTP: Kuba Woronowicz, druk: Drukarnia im. K. Miarki P.W. TOLEK, Miko³ów, ul. wirki i Wigury 1, marketing: dyrektor Maria Le ucha. Redakcja: KATOWICE, ul. Jerzyków 5, tel./fax +48 (0-32) , tel , , Wydawca: APR Jupiter, Katowice, Al. Korfantego 32/44, tel. (0-32)

4 nr 32 POLSKA EKOLOGIA W UNII EUROPEJSKIEJ Najtrudniejszy jest czas Z JERZYM SWATONIEM prezesem Narodowego Funduszu Ochro ny Środowiska i Gospodarki Wodnej rozmawia Ewa Grochowska 4 - Czym był Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Go spodarki Wodnej na początku swojej działalności, a czym jest dzisiaj na chwilę przed akcesją Polski do Unii Europej skiej? - Narodowy Fundusz zawsze by³ i bêdzie g³ównym instrumentem w rêkach ministra œrodowiska, s³u ¹cym do finansowania zadañ z dziedziny ekologii. Œrodki, którymi dysponuje, pochodz¹ z op³at i kar za korzystanie ze œrodowiska oraz ze zwrotu rat po yczek udzielonych na realizacjê ekologicznych przedsiêwziêæ wraz z ich oprocentowaniem. Wa nym Ÿród³em zasilania finansowego zadañ ekologicznych s¹ te œrodki z Unii Europejskiej. Ich zwiastunami by³ program Phare, a potem ISPA, z których na ochronê œrodowiska w naszym kraju przeznaczono ponad miliard euro. Po akcesji pojawi siê u nas potê ny Fundusz Spójnoœci z ponad 2 miliardami euro na ochronê œrodowiska oraz fundusze strukturalne. Narodowy Fundusz w tej sytuacji musi byæ ukierunkowany na absorpcjê tych œrodków, a wiêc realizacjê projektów maj¹cych powa ne znaczenie dla œrodowiska, do czego trzeba dodaæ zastrzyk finansowy z krajowych zasobów finansowych. Chcemy prowadziæ tak¹ politykê bud etow¹, która umo liwi realizacjê jak najwiêkszej liczby potrzebnych w ekologii projektów. - Można więc zaryzykować tezę, iż Narodowy Fundusz jest swoistym ministerstwem finansów dla resortu środo wiska. Jego działania mają także wpływ na stan zdrowia obywateli czyli pośrednio wspierają wysiłki szefa ochrony zdrowia? - Myœlê, e mo na tak powiedzieæ, bowiem likwidacja i ograniczenie zanieczyszczeñ œrodowiska ma ogromny wp³yw na zdrowie nas wszystkich. Przecie przywracanie równowagi ekologicznej i naprawianie wyrz¹dzonych naturze szkód otwiera drogê do nowej, lepszej jakoœci ycia spo³eczeñstwa. - Jakie dostrzega Pan niebezpieczeństwa mogące zakłó cić planowane projekty proekologiczne? Gdzie mogą kryć się pułapki? - Tych niebezpieczeñstw jest bardzo du o. Wœród nich trzeba wymieniæ czêsto nie wyjaœnione sytuacje w³asnoœciowe gruntów, czy te brak zgody spo³ecznej na realizacjê niektórych zamierzeñ tutaj najnowszym przyk³adem jest konflikt wokó³ planowanej bu- dowy zbiornika Racibórz Dolny. Przewidujê, i mog¹ pojawiæ siê podobne sytuacje w przypadku projektów dotycz¹cych gospodarki odpadami, gdy trzeba bêdzie rozwa yæ budowê zak³adów termicznej czy te chemicznej utylizacji odpadów. To z pewnoœci¹ g³adko nie pójdzie. Do tego dodaæ trzeba równie koniecznoœæ zmiany planów zagospodarowania przestrzennego na terenie niektórych gmin, a wówczas obowi¹zuj¹ skomplikowane i precyzyjne procedury. Mo e siê wiêc okazaæ, e projekt w fazie planowania wygl¹da wspaniale, ale w fazie realizacji napotka na przeszkody w postaci braku decyzji lokalizacyjnych lub zezwoleñ na budowê. Usuniêcie tych przeszkód bêdzie wymagaæ czasu, co ca³oœæ na pewno skomplikuje. Innym rodzajem niebezpieczeñstwa jest koniecznoœæ dotrzymania procedur wymaganych przy planowaniu i realizacji okreœlonego projektu, których wymaga Unia Europejska. Ich omijanie, czy bagatelizowanie mo e spowodowaæ, e nie uzyskamy zgody na refinansowanie czêœci kosztów. Co wiêcej, dowiemy siê tego w niektórych przypadkach dopiero wtedy, gdy projekty bêd¹ ju realizowane Unia mo e wówczas powiedzieæ: idea s³uszna, ale w takim wykonaniu nie uzyska naszej akceptacji. - W jakiej sytuacji znajdą się samorządy lokalne, które do przedsięwzięć ekologicznych muszą dołożyć przynajmniej jedną czwartą kosztów? Czy dla mniejszych jednostek nie będzie to bariera nie do pokonania? - W tej materii mamy, moim zdaniem, co czynienia z pewnymi niedopowiedzeniami. Nie wolno zak³adaæ, e projekty ekologiczne nie powinny mieæ charakteru rynkowego. Je eli bowiem porz¹dkujemy, dla przyk³adu, gospodarkê wodno-œciekow¹, a odbiorcy w wyniku takich inwestycji otrzymaj¹ lepszej jakoœci wodê, œcieki z zak³adów pracy i gospodarstw domowych bêd¹ nowoczeœnie oczyszczane, to przecie nie bêdzie to za darmo. Za wy sz¹ jakoœæ trzeba tak e zap³aciæ! A zatem samorz¹dy tylko czasowo wyk³adaj¹ swoje œrodki finansowe, które musz¹ siê po jakimœ czasie zwróciæ w ekonomice ca³ego projektu. Obowi¹zuje zasada, e zanieczyszczaj¹cy p³aci, wiêc jeœli produkuje np. odpady, to równie poniesie koszty ich wywozu i utylizacji. Poniesione nak³ady zwróc¹ siê z tytu³u mniejszych op³at pobieranych za korzystanie ze œrodowiska. Pytanie sk¹d samorz¹d ma wzi¹æ pieni¹dze na pocz¹tek planowanej inwestycji? Temu zaradziæ ma w³aœnie system wojewódzkich funduszy ochrony œrodowiska, które maj¹ œrodki na udzielenie samorz¹dom lokalnym kredytów i po yczek. Mamy na to pieni¹dze i od lat finansujemy projekty ekologiczne. Istniej¹, rzecz jasna, inwestycje-giganty i inwestycje ma³e, lokalne. Pomoc¹ przy realizacji zadañ z tej pierwszej grupy s³u y i bêdzie s³u y³ Narodowy Fundusz, zaœ projekty mniejsze wspomagaj¹ wojewódzkie fundusze. Mam nadziejê, e nic w tym uk³adzie siê nie zmieni. - Czy, Pana zdaniem, dziedzina ekologii jest miejscem dla partnerstwa publiczno prywatnego, które przecież mogłoby rozwiązać chociaż część problemów finansowych polskich samorządów? - Kraje Unii Europejskiej ju od dawna korzystaj¹ z tego instrumentu. Dla nikogo chyba nie jest tajemnic¹, e przedsiêwziêcia np. z zakresu gospodarki odpadami s¹ bardzo zyskowne w pañstwach dawnej 15. Nic wiêc nie stoi na przeszkodzie, a eby mechanizm

5 POLSKA EKOLOGIA W UNII EUROPEJSKIEJ nr 32 partnerstwa publiczno-prywatnego wykorzystaæ i w Polsce. Jednak e konieczne jest przestrzeganie pewnych œciœle okreœlonych warunków. Musz¹ istnieæ regulacje prawne, a tak e pe³na przejrzystoœæ zawieranych transakcji, przede wszystkim jasnoœæ zasad przetargowych daj¹cych gwarancjê wyboru najlepszej oferty. Przed nami d³uga droga do pokonania, bowiem nie mamy na polu partnerstwa publiczno-prywatnego specjalnych doœwiadczeñ, sporo wiêc musimy siê nauczyæ. Tym bardziej, e istnieje obawa, i partner prywatny bêdzie d¹ y³ do nadmiernej maksymalizacji zysku, tymczasem gmina musi tak prawnie obudowaæ umowê, aby zagwarantowaæ spo³ecznoœci lokalnej równowagê miedzy zyskiem, a dobrem publicznym. - Co jest dla Pana, jako szefa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, największym wyzwaniem w przededniu wejścia Polski do Unii Euro pejskiej? - Najtrudniejszy do pokonania jest czas, bo go nieustannie brakuje. Dotychczas byliœmy przyzwyczajeni do realizacji projektów ekologicznych w czêœciach, po kawa³eczku. Natomiast Unia Europejska oczekuje pewnej p³ynnoœci pracy i okreœlenia perspektywy na okres 3-5 lat. Projekty powinny wiêc uk³adaæ siê w sk³adankê maj¹c¹ swoj¹ logikê. Z tym nie jest najlepiej i z ró nych powodów nie jesteœmy do tego przyzwyczajeni. - Nie jesteśmy przyzwyczajeni, a czy przygotowani? - Ka dy kraj Wspólnoty by³ kiedyœ na pocz¹tku drogi i nie by³ przygotowany. Najlepiej przygotowywaæ siê praktycznie, poprzez nabieranie realnych doœwiadczeñ. S¹dzê, e du e samorz¹dy maj¹ ju doœwiadczenie, bo wiele projektów z programu Phare zrealizowa³y. Gorzej jest w mniejszych jednostkach, bowiem decyduje praktyka, której im brakuje. Myœlê, e wszyscy, tak e media, powinni daæ tym mniejszym czas. Trzeba mieæ œwiadomoœæ, i nie ka dy planowany projekt bêdzie udany, powiedzie siê. Trudno, musimy uczyæ siê na w³asnych b³êdach. Nie znam kraju, który tej drogi, czasem bolesnej, potrafi³ unikn¹æ. - Dziękuję za rozmowę. - Komisja Europejska w niedawnym raporcie wyrazi³a opiniê, i Polska w dziedzinie ochrony œrodowiska zrobi³a w ostatnich latach ogromny postêp. To cieszy, ale nie mo emy traciæ z oczu zaniedbañ, które nadal s¹ do nadrobienia. Uwa- am, i nasza akcesja do Unii Europejskiej pomo e zniwelowaæ te pro- Milowy krok w dobrym kierunku blemy. powiedzia³ Czesław Śleziak, minister œrodowiska, podczas spotkania z dziennikarzami, które odby³o siê w marcu br. w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. W latach Polska uzyska³a akceptacjê Komisji Europejskiej dla 48 przedsiêwziêæ z zakresu ekologii o ³¹cznym bud ecie 2,193 mld euro. Dofinansowanie unijne tych inwestycji zosta³o natomiast okreœlone na poziomie 1,3 mld euro. W grupie zaakceptowanych projektów znajduje siê 8 z województwa œl¹skiego, które jest najbardziej ekologicznie zdegradowanym regionem kraju. Tu ogniskuj¹ siê najpowa niejsze problemy ochrony œrodowiska, wynikaj¹ce tak z przemys³owego charakteru tego obszaru, jak i niemal e 50-letnich zaniedbañ. - Nasz resort zaakceptowa³ pierwsz¹ grupê projektów z województwa œl¹skiego, które zosta³y z³o one do unijnego Funduszu Spójnoœci. Dla nich bêd¹ teraz przygotowywane aplikacje, czyli dokumenty wysy³ane do akceptacji przez Komisjê Europejsk¹. Lista zawiera projekty zarekomendowane przez Komitet Steruj¹cy, wy³onienie pierwszej grupy nie oznacza jednak zamkniêcia listy. Praca Komitetu Steruj¹cego przebiega etapami, a przygotowywanie kolejnych partii wniosków bêdzie siê odbywa³o w sposób ci¹g³y. Do tej pory przyjêliœmy 47 projektów z zakresu gospodarki wodnoœciekowej, 8 dotycz¹cych gospodarki odpadami i jeden projekt przeciwpowodziowy. mówi³ minister Œleziak. Ten ostatni projekt, dotycz¹cy budowy zbiornika wodnego Racibórz Dolny stoi, niestety, pod wielkim znakiem zapytania, bowiem na przeprowadzenie inwestycji nie godz¹ siê niektórzy mieszkañcy okolicznych gmin. Mediacje œl¹skiego wojewody nie przynios³y pozytywnego rezultatu, ale rozmowy nadal trwaj¹ i wypada mieæ nadziejê, e tak czy inaczej zbiornik powstanie. Jest on przecie zapor¹, która ochroniæ ma Opole i Wroc³aw przed kolejn¹ ewentualn¹ powodzi¹. Taki kataklizm mia³ ju przecie miejsce i nie ma adnej gwarancji, i historia siê nie powtórzy, inwestycja jest wiêc nie tylko niezbêdna, ale i bardzo kosztowna. Wsparcie Unii Europejskiej jest zatem w tym przypadku konieczne. Polska przygotowuje siê równie do wdro enia unijnego programu Natura 2000, który obejmuje sieæ obszarów chronionych na terenie wszystkich pañstw cz³onkowskich. Celem programu jest ochrona cennych pod wzglêdem przyrodniczym i zagro onych sk³adników ró norodnoœci biologicznej w pañstwach UE. Polska opracowa³a i wdro y³a koncepcjê w³asnej sieci Natura 2000, natomiast obecnie wraz z Francj¹ przygotowywane s¹ metody ochrony poszczególnych siedlisk i gatunków, jak równie plany ochrony pilota owych obszarów. (ewka) 5

6 nr 32 MIĘDZY NAMI KOBIETAMI Równość na wysokich obcasach Z prof. Genowefą Grabowską senatorem RP, przewodniczącą senackiej Komisji Spraw Zagranicznych i Integracji Europejskiej, członkiem Konwentu Europejskiego, polskim obserwatorem w Par lamencie Europejskim, rozmawia Ewa Grochowska - Zetknęłam się ostatnio z sondażem, w którym ankieterzy pytali polskie ko biety o ich samopoczucie, zadowole nie z życia, kondycję psychiczną. Z odpowiedzi wynikało, że 3/4 pytanych jest ogromnie szczęśliwa, tak w domu, jak i w pracy. Przyznam, że byłam zszo kowana na plus? - Nie, na minus, bowiem tego rodza ju opinie świadczą, według mnie, o tym, iż my nawet wypowiadamy się na po kaz. Nie wierzę w to, że 3/4 kobiet w Polsce jest zadowolone ze swojej życio wej sytuacji. - Ja natomiast myœlê, e polskie kobiety podchodz¹ do ycia z optymizmem. Cieszê siê ogromnie, i tak du a grupa pañ, pomimo braku pieniêdzy, pomimo zmagañ z trudn¹ codziennoœci¹ opiek¹ nad dzieæmi i mê czyznami, bo przecie my siê nimi te opiekujemy mówi, i jest szczêœliwa. Na tle ogólnym, na którym widzimy wiecznie narzekaj¹cych Polaków, mówi¹cych, e jest im Ÿle, czego nie spotykamy na Zachodzie Europy, nasze panie prze³amuj¹ ten schemat. W krajach Unii jest nie na miejscu narzekanie na swoj¹ osobist¹ sytuacjê, to jest wrêcz niedopuszczalne, eby zadrêczaæ swoimi problemami innych ludzi. Od tego zale y wizerunek w³asny. U nas mamy inny typ spo³eczeñstwa, nie lubimy, gdy ktoœ odbija od przeciêtnej. Tak wiêc, gdy ktoœ pozytywnie wyró nia siê spoœrod innych, zaczyna dzia³aæ mechanizm równaj¹cy w dó³. Dlatego te na wszelki wypadek na pytanie: jak siê czujesz? najczêœciej odpowiadamy, e nie najlepiej, albo najwy ej, e jakoœ tam leci. Gdy wiêc polskie kobiety robi¹ swoisty rachunek sumienia oceniaj¹ swoje ycie, ma³ eñstwa, nawet zasobnoœæ portfela i mówi¹, i s¹ szczêœliwe to fantastycznie! Byæ mo e poziom szczêœcia jest u ka dego indywidualnie ustawiony, a rachunek plusów i minusów wskazuje raczej na pozytywy. Pewien ³adunek optymizmu, którego szukamy w Polsce, pewnie wiêc tkwi w naszych paniach. - Pani profesor, skoro jest tak do brze, to po co zmieniać cokolwiek?! O co walczą feministki? Dlaczego mini ster ds. równego statusu kobiet i męż czyzn ciągle powtarza, że Polki są dys kryminowane, i to zarówno w domu, jak i w pracy? Po co to wszystko? - Istotnie, ale mówimy o dwóch ró nych sprawach. Wyniki badañ, od których zaczê³yœmy nasz¹ rozmowê, dotycz¹ poczucia szczêœcia osobistego, które np. zale- y od relacji z w³asnymi dzieæmi i mê em. Czym innym natomiast jest pozycja kobiety w yciu publicznym, spo³ecznym i zawodowym. Wchodz¹c do Unii Europejskiej mamy szansê tê pozycjê kobiety podnieœæ, uczyniæ j¹ nie wy sz¹ w stosunku do mê - GRANICA POLSKO NIEMIECKA (4) Próba bilansu 6 Aby euroregiony mogły się prawidłowo rozwijać niezbęd ne są dwa czynniki: wspólne interesy i obustronne korzyści. Spełnieniu tych warunków służą działania zmierzające do podniesienia zdolności konkurencyjnej euroregionów, do ich modernizacji i przekształcenia w transgraniczne struktury innowacyjne. Taki pogl¹d odpowiada wyobra eniom na temat euroregionów, które z obszarów peryferyjnych maj¹ przekszta³caæ siê w obszary stykowe, pomostowe, po³o one centralnie w stosunku do g³ównych oœrodków przemys³owych i cywilizacyjnych s¹siaduj¹cych pañstw. Przed euroregionami na granicy polsko-niemieckiej, a s¹dzê i w przysz³oœci równie przed euroregionami le ¹cymi przy wschodniej granicy Polski takie szanse siê rysuj¹. Wynikaj¹ one g³ównie ze zmienionego po³o enia geostrategicznego Polski od pocz¹tku lat 90. Jest to jednak kwestia przysz³oœci. Takie mo liwoœci s¹ dostrzegane i znajduj¹ one wyraz w opracowanych w Euroregionie Viadrina, czy Sprewa-Nysa-Bóbr koncepcji zintegrowanego rozwoju. Ich realizacja jest dopiero spraw¹ przysz³oœci, natomiast, jak dot¹d istnieje wiele czynników stoj¹cych na przeszkodzie zrównowa onemu i harmonijnemu rozwojowi obszarów wchodz¹cych w sk³ad euroregionów. Wprawdzie zapanowa³a cisza nad planami, w których wyraÿnie wskazywano, i polskie terytoria winny stanowiæ rynek zbytu i rezerwuar taniej si³y roboczej, ale coœ z tego podejœcia pozosta³o. W gruncie rzeczy relacje na pograniczu polsko-niemieckim zawieraj¹ analogie do tych, które spotykane s¹ na pograniczu meksykañsko-amerykañskim. Polegaj¹ one na oferowaniu firmom polskim, wzglêdnie tym z udzia³em kapita³u zagranicznego zleceñ, których realizacja wymaga du ych nak³adów pracy (zreszt¹ tañszej ni w Niemczech), du ej iloœci surowca i energii. Przy tym nie jest to produkcja stymuluj¹ca postêp techniczny i technologiczny. Jakkolwiek tego rodzaju wytwórczoœæ sprzyja zmniejszeniu bezrobocia i poprawie warunków materialnych tamtejszych mieszkañców to jednak e nie mo e byæ uznawane za trwa³e rozwi¹zanie, podobnie jak czerpanie dochodów (czêsto znacznych) z handlu bazarowego przez du y odsetek tamtejszej ludnoœci. Niewydolnoœæ struktur euroeregionalnych w rozwi¹zywaniu istniej¹cych problemów powoduje podejmowanie dzia³añ kieruj¹cych siê jakby inn¹ filozofi¹. Chodzi o za³o enie na obszarze Eurore-

7 MIĘDZY NAMI KOBIETAMI nr 32 czyzn, ale im równ¹. Chodzi o to, eby ani mê czyzna, ani kobieta nie czuli siê wzglêdem siebie dyskryminowani. Dlatego zadaniem minister Jarugi-Nowackiej nie jest walka o prawa kobiet, ale dbanie o równy status obydwu p³ci. W ostatnim raporcie Komisji Europejskiej znalaz³ siê zarzut wobec Polski dotycz¹cy tego, i nie wdro yliœmy jeszcze prawa Wspólnoty gwarantuj¹cego równy status kobiet i mê czyzn. Rzecz w tym, e takiej równoœci nie da siê zadekretowaæ jedn¹ ustaw¹, bo przecie ka da z p³ci ma swoje cechy przyrodzone, a wynikaj¹ce z predyspozycji psycho-fizycznych. Chodzi natomiast o to, eby w tych samych warunkach, np. zawodowych, ka dy cz³owiek bez wzglêdu na p³eæ - by³ tak samo traktowany. Tymczasem spotykamy siê jeszcze i dzisiaj z takimi sytuacjami, w których ta sama praca jest ró nie wynagradzana. Nadal trudno jest wymusiæ na pracodawcy prywatnym, eby zrezygnowa³ ze Ÿle pojêtej uznaniowoœci przy kszta³towaniu p³ac swoich pracowników. Jest jednak pewien postêp, bo poznika³y z polskiej prasy og³oszenia, w których pracodawcy poszukiwali sekretarek do lat 30 o mi³ej aparycji. Takie anonsy w ogóle nie by³yby mo liwe w mediach europejskich, nie mówi¹c ju o tym, e tam nie okreœla siê nawet p³ci poszukiwanego pracownika, poniewa zatrudnienie wi¹ e siê z kwalifikacjami, a nie z p³ci¹, wygl¹dem lub wiekiem. - Zgodzi się jednak Pani ze mną, że prawo to jedno, a rzeczywistość to dru gie. Weźmy chociażby sytuację na pol skim rynku pracy jak zmusić praco dawcę, żeby traktował równoprawnie kobietę i mężczyznę, jak przekonać pra cującą kobietę do złożenia skargi na właściciela firmy, jeśli ten ją upokarza lub dyskryminuje? Przecież za drzwia mi czeka tłum chętnych na pracę w każdych warunkach. Pewne gwarancje daje przeniesienie na nasz grunt dyrektyw i rozporz¹dzeñ Unii Europejskiej obowi¹zuj¹cych w tym zakresie. Stwarzaj¹ one mechanizm umo liwiaj¹cy zachowanie równoœci szans, a wiêc równ¹ p³acê za równ¹ pracê, jednakowe traktowanie w dostêpie do zatrudnienia, zakaz dyskryminacji w miejscu pracy. Niezwykle wa n¹ spraw¹ jest poprawienie warunków pracy dla kobiet w ci¹ y oraz tu po urodzeniu dziecka. I to nie jest wy³¹cznie przywilej m³odych matek, ale element ich równego traktowania, bo przecie kobieta w wychowanie dziecka inwestuje swój czas i pracê. Pañstwo musi wiêc otoczyæ j¹ nale yt¹ trosk¹. W niektórych krajach, np. skandynawskich, obowi¹zki rodzicielskie mog¹ byæ dzielone pomiêdzy kobietê i mê czyznê. Tam nawet wytworzy³a siê swego rodzaju moda wœród ojców na dzielenie siê wra eniami, zwykle poprzez internet, dotycz¹cymi wychowywania swoich dzieci. Uwa am to za wspania³e zjawisko. W Polsce ju tak e ojciec mo e skorzystaæ z urlopu tacierzyñskiego, musi tylko tego chcieæ. Równoœæ szans nie oznacza automatycznie równego traktowania, bo przecie s¹ okresy, w których kobieta przejmuje pewne zadania, a w innych wykonuje je mê czyzna. Jeœli dzieje siê to z wyboru, za zgod¹ obu stron to osi¹gamy stan idealny. Najwa niejsze, eby kobieta nie czu³a siê st³amszona, zduszona, zastraszona. Tak w domu, jak i yciu zawodowym. Jeœli czuje siê na si³ach i ma ochotê niech bierze udzia³ w yciu spo³ecznym i publicznym. Podkreœlam jeœli chce i potrafi. cdn. GRANICA POLSKO NIEMIECKA (4) gionu Viadrina Kostrzyñsko-S³ubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. W grudniu 1996 roku zosta³a utworzona spó³ka akcyjna pod t¹ nazw¹, w której pakiet wiêkszoœciowy nale y do pañstwa. Firmy, które tam siê osiedlaj¹ s¹ zwalniane przez 10 lat z podatku dochodowego i gruntowego, a w nastêpnych latach maj¹ p³aciæ tylko po³owê op³at z tego wynikaj¹cych. W zwi¹zku z powo³aniem tej Strefy i planowanymi dalszymi lokalna prasa Brandenburgii wysuwa³a ró ne zastrze enia.. Sekretarz gminy S³ubice skomentowa³ wysuwane zastrze enia krótko: Ka dy musi dbaæ o w³asne interesy. Strefa ta krytykowana by³a gównie z tego powodu, i podwa a zasadê równych szans i zdrowej konkurencji. G³oszenie takiej tezy nie przeszkadza dziœ stronie niemieckiej w przygotowaniu do koñca tego roku dla firm z regionów granicz¹cych z Polsk¹ specjalnego funduszu unijnego wzmacniaj¹cego ich konkurecyjnoœæ wobec firm polskich i czeskich. Poci¹gniêcie to skierowane jest przeciwko polskim firmom zajmuj¹cym siê produkcj¹ mebli, eksportem ywnoœci, us³ug budowlanych, czy œwiadczeniem takich us³ug dla ludnoœci jak fryzjerstwo i stomatologia, które dziêki ni szym pensjom i dynamizmowi prywatnych przedsiêbiorstw zwielokrotni³y swoj¹ sprzeda do RFN. Przygraniczne obszary niemieckie ju wymog³y na w³adzach Unii opracowanie programu pomocowego. Komisarz G. Verheugen zaprezentowa³ program pomocy dla obszarów przygranicznych. Przewiduje on sumê 4 miliardów euro na rozbudowê infrastruktury komunikacyjnej, likwidacjê barier jêzykowych i wspieranie transgranicznej wspó³pracy. Nie usunê³o to zastrze eñ niemieckich kó³ gospodarczych, które domagaj¹ siê silniejszego zaanga owania w³adz federalnych i krajowych w umacnianie pozycji g³ównie bran y budowlanej. (W tym kontekœcie nasuwa siê pytanie, czy polskie obszary granicz¹ce z Bia³orusi¹, Ukrain¹ i Litw¹ nie powinny staraæ siê o zrekompensowanie strat wynik³ych z wprowadzenia na ¹danie Unii ograniczeñ w ruchu bezwizowym.) cdn. prof. dr hab. Piotr Dobrowolski Drezno Zamek w Pillnitz 7

8 nr 32 POLSKA EKOLOGIA W UNII EUROPEJSKIEJ: JASTRZĘBSKIE WODOCIĄGI Zdrój czysty i zdrowy 8 90 proc. kwot, które napłyną z unijnego Funduszu Spójności do Polski na projekty ekologiczne, skierowane będzie na poprawę stanu gospodarki wodno ściekowej. Wśród beneficjentów ogromnych wspól notowych środków znalazły się także trzy gminy: Jastrzębie Zdrój, Msza na i Godów. Rzecz jest niebagatelna, bo chodzi o inwestycjê, która poch³onie ponad 165 mln z³, z czego Fundusz Spójnoœæ mo e pokryæ maksymalnie 114 mln z³. Jej realizacja pozwoli dokoñczyæ porz¹dkowanie gospodarki wodno-œciekowej na terenie miasta Jastrzêbie- Zdrój oraz dwóch s¹siednich gmin: Godowa i Mszany. - Uk³ad geologiczny, na którym po³o one jest nasze miasto (jary, wzniesienia) sprawia, i ca³e przedsiêwziêcie jest kosztowne z uwagi na koniecznoœæ wybudowania kanalizacji sanitarnej wraz z szeregiem przepompowni, które umo liwi¹ transport œcieków z objêtego projektem obszaru. Spodziewane efekty ekologiczne s¹ wszak e grzechu warte i dlatego zdecydowaliœmy siê na ten projekt. Dla Gmin wa ne jest, e znaleÿliœmy siê w fina³owej czternastce, a przecie warto dodaæ, i aplikacje do Funduszu Spójnoœci z³o y³o ponad 200 rozmaitych firm i instytucji. mówi Tadeusz Pilarski dyrektor Jastrzêbskiego Zak³adu Wodoci¹gów i Kanalizacji S.A. Korzyœci dla œrodowiska naturalnego, gdy projekt zostanie zrealizowany, bêd¹ doprawdy imponuj¹ce. Brak jakichkolwiek dzia³añ maj¹cych na celu zakoñczenie porz¹dkowania gospodarki wodno-œciekowej na terenie gmin spowodowa³by, e w 2010 roku zosta³yby na³o one kary za wprowadzanie œcieków nie oczyszczonych bezpoœrednio do œrodowiska wraz z op³atami podwy szonymi i karami ju naliczonymi. Jak wówczas przedstawia³by siê obraz strat ekologicznych prze³o ony na wyniki ekonomiczne? Ponad 20 milionów z³otych rocznie tyle musia³aby zap³aciæ firma z tytu³u kar za korzystanie ze œrodowiska. Kto w konsekwencji wyci¹gn¹³by z kieszeni te pieni¹dze? Oczywiœcie, mieszkañcy miasta i oœciennych gmin, bo przecie to oni s¹ producentami œcieków, a zgodnie z prawem unijnym zanieczyszczaj¹cy p³aci. JZWiK S.A. musia³by po prostu podnieœæ op³aty za odprowadzanie nieczystoœci. Realizacja projektu zg³oszonego do Funduszu Spójnoœci jest zatem ywotnym interesem samych mieszkañców Jastrzêbia i okolic. Teraz 80 proc. œcieków jest zbieranych do sieci i oczyszczanych, ale 20 proc. gromadzi siê w przydomowych szambach, które norm ekologicznych w aden sposób nie spe³niaj¹. Tymczasem zrealizowana przy wsparciu Unii Europejskiej inwestycja pozwoli zneutralizowaæ dodatkowo ponad 780 ton ³adunku zanieczyszczeñ wyra onych jako BZT5, ton ³adunku wyra onego jako ChZT co przek³ada siê w naszym przypadku na m 3 /rok, co Jastrzębski Zakład Wodociągów i Kanalizacji S.A. prowadzi swoją działalność na terenie miasta i gminy Jastrzębie Zdrój. Przedsiębiorstwo zapewnia mieszkań com ciągłą dostawę wody i dba o należyte oczyszcza nie ścieków. Firma w latach osiągnęła naj wyższe parametry w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, spełniając dyrektywy Unii Eu ropejskiej. W rankingu firm infrastrukturalnych w Pol sce JZWiK S.A. zajął 11 miejsce, a pośród przedsię biorstw branży wodno kanalizacyjnej 2 miejsce. Fir ma w 2000 roku uzyskała certyfikat Firma Fair Play Aktualnie zakład eksploatuje cztery oczyszczal bêdzie mia³o ogromne znaczenie dla stanu œrodowiska naturalnego górnej Wis³y i Odry. Planowane w mieœcie przedsiêwziêcie nie ma tylko charakteru lokalnego, ani nawet regionalnego. Jastrzêbie, Mszana i Godów le ¹ bowiem w szczególnym miejscu Polski, w którym stykaj¹ siê dwie zlewnie rzek Wis³y i Odry. Niezwykle wa ne jest i to, e dwie g³ówne arterie wodne kraju dopiero tutaj rozpoczynaj¹ swój bieg ku Ba³tykowi. Dodatkowo pamiêtaæ nale- y, e skutkiem takiej struktury hydrologicznej jest, paradoksalnie, czêsty deficyt wody. Jeœli wiêc odprowadzane œcieki nie zostan¹ dok³adnie oczyszczone i w takim stanie trafi¹ do ma- ³ych potoków tworz¹cych obie rzeki, to kszta³tuj¹ce siê w nich dopiero ycie biologiczne bêdzie w du ej mierze zagro one. Musimy daæ tym rzekom szansê u ich Ÿróde³, dlatego e nie s¹ one w stanie poradziæ sobie z zanieczyszczeniami same. Jeœli zatrujemy je na samym pocz¹tku, to efekty biologiczne i ekologiczne bêd¹ fatalne wyjaœnia dyr. Pilarski. Nie mo- emy pozostaæ w tyle tym bardziej, i po stronie czeskiej w Jab³onkowie, Karwinie, Havirzowie od zesz³ego roku dzia- ³aj¹ ju nowoczesne oczyszczalnie z sieci¹ kanalizacyjn¹. Jest to wiêc nasz wspólny, transgraniczny interes dodaje szef jastrzêbskiego zak³adu. Projekt realizowany wraz z Funduszem Spójnoœci jest kompleksowy i pozwoli dokoñczyæ rozpoczêty w 1994 roku proces porz¹dkowania gospodarki wodno-œciekowej na terenie trzech gmin. Jednak e realizacja projektu z Funduszu Spójnoœci wymaga ogromnego, nie tylko finansowego, wysi³ku ze strony wspó³dzia³aj¹cych ze sob¹ gmin. Jakoœæ wykonanej sieci bêdzie stale przez Uniê Europejsk¹ monitorowana. Sprawnoœæ urz¹dzeñ i kana³ów musi byæ taka sama tu po oddaniu inwestycji do u ytku, jak i po 20 latach jej eksploatacji. Jeœli okaza³oby siê bowiem, e coœ szwankuje, to wówczas Wspólnota ma prawo za ¹daæ zwrotu przekazanej dotacji. Tego warunku nie mo - na zlekcewa yæ, tote przygotowania do rozpoczêcia inwestycji s¹ prowadzone wyj¹tkowo starannie. Unia Europejska okreœla bardzo surowe warunki projektu zarówno na etapie jego przygotowywania tu spraw¹ kluczow¹ jest perfekcyjnie opracowane studium wykonalnoœci, jak i sposobu finansowania. Mieszkañcy Jastrzêbia s¹ tego œwiadomi, jednak e zgadzaj¹ siê na realizacjê przedsiêwziêcia, œwiadomi koniecznoœci jego przeprowadzenia, oczekuj¹c poprawy stanu œrodowiska i podniesienia w³asnego komfortu ycia. - Uwa am, e Unia Europejska jest dla nas wszystkich olbrzymi¹ szans¹. Pewnie z problemami, z jakimi dzisiaj siê borykamy, uporalibyœmy siê sami, bez wsparcia funduszy Wspólnoty, pytanie tylko w jakim czasie? Niew¹tpliwie zajê³oby to nam kilkanaœcie lub kilkadziesi¹t lat. Taka sytuacja jednak nie pozosta³aby bez konsekwencji. Gdyby gminy nie przeprowadzi- ³y niezbêdnych inwestycji w dziedzinie ekologii, to po roku 2010 musielibyœmy p³aciæ wysokie kary za zanieczyszczanie œrodowiska. Unia dajê szansê, a ci, którzy z niej nie skorzystaj¹, odczuj¹ to za parê lat w postaci kar za zanieczyszczanie œrodowiska, które ponosiæ bêdzie nasze spo³eczeñstwo. To jeden aspekt sprawy. Najwa niejszy to jednak my sami i œrodowisko, w którym yjemy. Czasy beztroski w tej mierze ju siê skoñczy³y. I musimy z tego zdawaæ sobie sprawê. mówi dyr. Pilarski. Ewa Grochowska

9 POLSKA EKOLOGIA W UNII EUROPEJSKIEJ: ŻORY Na wiosnę Żory zmieniają oblicze. Zielenieją. Kwitną. Pięknieją. I choć żyć nie jest tu łatwo, bo około 23 proc. mieszkańców pozostaje bez pracy, to miasto zachęca do przyjazdu. Jest ładne i zadbane. - Robimy to, co taki zak³ad jak nasz, jest w stanie zrobiæ - staramy siê, a eby mieszkañcy chodzili po czystych ulicach, wœród kwiatów i zadbanej zieleni. Jeœli choæ trochê poprawi im siê samopoczucie, to sprawia nam to satysfakcjê mówi SŁAWOMIR ZDROJEWSKI, dyrektor Zak³adów Techniki Komunalnej w orach. nr 32 Przyjaźni środowisku Estetyka otoczenia wrêcz rzuca siê w oczy. Co ciekawe, nak³ady na zazielenienie i ukwiecenie miasta s¹ na 1 m 2 najni sze w Polsce, efekty zaœ imponuj¹ce. ZTK jest wykonawc¹ nowych terenów rekreacyjnych, tak e o znaczeniu dydaktycznym. Jednym z najbardziej znacz¹cych obiektów jest leœny ogród botaniczny na Kleszczówce, za³o ony w roku 1999 z inicjatywy ówczesnego Wydzia³u Ekologii, Zdrowia i Rolnictwa, gdzie przygotowano specjalne œcie ki pozwalaj¹ce orskim uczniom poszerzaæ swoj¹ wiedzê o œrodowisku naturalnym. Oryginalnym pomys³em by³o za³o enie przez ZTK tzw. Skweru Europejskiego w mieœcie, na którym sadzi siê drzewa reprezentuj¹ce 25 krajów rozszerzonej Unii Europejskiej. Powstan¹ tutaj równie specjalne rabaty z roœlinnoœci¹ charakterystyczn¹ dla wszystkich pañstw Wspólnoty, o ile... planów nie pokrzy uje polski klimat, w którym np. w³oskie pinie za nic nie chc¹ rosn¹æ. orskie zak³ady buduj¹ równie nowe i odtwarzaj¹ zdegradowane zielone obiekty sportowe dla mieszkañców osiedli, g³ównie boiska pi³karskie, a nawet kompleksowo wykonane boisko do baseballa. W to pokojowe i harmonijne wspó³istnienie z przyrod¹ wdar³a siê jednak e i fa³szywa nuta, nad czym dyr. Zdrojewski ubolewa szczególnie. Chodzi o teren w pobliskich Baranowicach. W latach pracownicy Zak³adów doprowadzili do rozkwitu przypa³acowy park, z licznymi zabytkami przyrody. Niestety, park wraz z ruin¹ pa³acu przeszed³ wkrótce w prywatne i rêce i odt¹d niszczeje, a ca³y wczeœniejszy trud w³o ony np. w leczenie i pielêgnowanie wiekowych dêbów idzie na marne. W orach coraz lepiej radz¹ sobie z gospodark¹ odpadami organicznymi, pochodz¹cymi z terenów zielonych. Nie widaæ tu ognisk z wypalanych traw, choæ miasto otaczaj¹ pola i ogrody dzia³kowe, nikt równie nie wyrzuca na œmietnik œciêtej trawy. Wszystko to trafia do Zak³adów, gdzie przetwarzane jest na kompost lub zamieniane na energiê ciepln¹ w sposób nieszkodliwy dla œrodowiska. ZTK przy wspó³udziale gminy organizuj¹ zbiórkê tych odpadów, obejmuj¹c swoim dzia³aniem teren ca³ego miasta i wszystkie nieruchomoœci. W tym roku mieszkañcy or bêd¹ mogli kupowaæ specjalnie konfekcjonowany, wartoœciowy kompost, który przyda siê w przydomowych ogródkach i na dzia³kach rekreacyjnych. Zak³ady Techniki Komunalnej prowadz¹ rzecz jasna, tak e szersz¹ dzia³alnoœæ obejmuj¹c¹ gospodarkê odpadami komunalnymi. Liczymy na to, e po wejœciu Polski do Unii Europejskiej uda nam siê pozyskaæ czêœæ œrodków potrzebnych na uzbrojenie, czyli doposa enie w maszyny i urz¹dzenia, naszej kompostowni i sortowni odpadów, tym bardziej, e musimy spe³niæ w tym wzglêdzie bardzo surowe dyrektywy Wspólnoty. W tym przypadku chcielibyœmy otrzymaæ pomoc z funduszu Phare. Z kolei do Wojewódzkiego funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach aplikujemy o dotacjê, któr¹ chcemy przeznaczyæ na inwestycjê w ekologiczn¹ spalarniê odpadów drewnianych tu równie potrzebne nam jest odpowiednie wyposa enie kot³owni, drugim zadaniem zaœ jest unowoczeœnienie gospodarki wodno-œciekowej na rozleg³ym terenie naszego zaplecza mówi S³awomir Zdrojewski. Do dzia³ania w zgodzie z unijnymi normami Zak³ady ju od dawna s¹ dobrze przygotowane. Program gospodarki odpadami powsta³ w mieœcie w 1997 roku, zanim jeszcze us³yszeliœmy o wspólnotowych dyrektywach w tym zakresie. Dzisiaj ZTK bior¹ udzia³ w pracach przygotowawczych dotycz¹cych nowego planu gospodarki odpadami komunalnymi, który bierze pod uwagê zmiany legislacyjne, jakie zasz³y na przestrzeni ostatnich lat. Do koñca ubieg³ego roku Zak³ady objê³y zorganizowanym wywozem odpadów komunalnych 94 proc. posesji na obszarach o zabudowie rozproszonej oraz 85 proc. podmiotów gospodarczych. W mieœcie prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów w oparciu o 40 placyków gospodarczych z obs³ug¹ kontenerow¹, które s¹ rozmieszczone na terenie orskich osiedli. Dwa lata temu rozpoczê³a siê eksperymentalnie zbiórka wyselekcjonowanych odpadów metod¹ u Ÿród³a, do specjalnych kolorowych worków, które dowo one s¹ do dzielnic do- Schody te mog¹ byæ estetyczne... mów jednorodzinnych. Mieszkañcy prowadz¹cy tak¹ zbiórkê dostawaæ bêd¹ ni sze rachunki za wywóz œmieci, co ma okazaæ siê byæ wystarczaj¹c¹ zachêt¹ do prowadzenia segregacji. - Du ym wyzwaniem bêdzie dla nas wype³nienie dyrektywy unijnej dotycz¹cej selektywnej zbiórki odpadów ulegaj¹cych biodegradacji. Krótko mówi¹c chodzi o mokre odpady powstaj¹ce w kuchni. To problem ogromny, nieliczne kraje Unii Europejskiej sobie z nim poradzi³y, uda³o siê sprawê rozwi¹zaæ na czêœci terytorium Niemiec, a poza unijn¹ 15 w Szwajcarii. W Polsce bêdziemy musieli pokonaæ barierê mentaln¹ mieszkañców, zachêciæ ich do takiej zbiórki oraz wybudowaæ specjalistyczne kompostownie na podobne odpady. Nasz zak³ad ju opracowa³ plan dzia³ania i przymierzamy siê do jego wdro enia. twierdzi dyr. Zdrojewski. Szczególnie uci¹ liwe dla zak³adu s¹ tzw. odpady wielkogabarytowe meble, pralki, lodówki, telewizory. Trudna jest nie tylko ich zbiórka, ale tak e utylizacja. Zdarzy³o siê tak, e góra zgromadzonych przez Zak³ady sprê yn z materaców osi¹gnê³a wielkoœæ... jednorodzinnego domu. Ostatnio zosta³ unowoczeœniony punkt utylizacji tych przedmiotów, powsta³ równie gminny punkt zbiórki odpadów niebezpiecznych. Zak³ady odbieraj¹ te odpady pochodz¹ce z palenisk g³ównie u el i popio³y, utylizuj¹ zu yte opony samochodowe. Dba³oœæ o œrodowisko rzeczywiœcie w mieœcie widaæ. Powa - nym dla nas problemem s¹ malej¹ce nak³ady na dzia³ania proekologiczne, bowiem gmina musi przeznaczyæ du e œrodki na poprawê sytuacji bytowej mieszkañców. Myœlê jednak, e przetrwamy trudny gospodarczo okres, przetrwamy te niestrudzone wysi³ki wandali i ludzi bezmyœlnie niszcz¹cych nasze wysi³ki. Nasza praca jest przecie swego rodzaju s³u b¹ spo³eczn¹ i tak te j¹ traktujemy dodaje szef orskiego ZTK. Ewa Grochowska 9

10 nr 32 GORĄCY TEMAT: BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KRAJU Przygotowani do konkurencji 10 Z CZESŁAWEM LECHEM prezesem zarządu firmy Bu downictwo Urządzeń Gazowniczych Gazobudowa Sp. z o.o. rozmawia Ewa Grochowska Zaopatrzenie Polski w gaz stało się tematem nr 1 na tle nieporozumień po między Rosją i Białorusią i wynikają cych z tego dla nas konsekwencji. Ga zobudowa jest firmą od lat działającą w tym sektorze, stąd zapewne problem jest Panu bliski. Czy, Pana zdaniem, bezpieczeństwo energetyczne naszego kraju jest naprawdę zapewnione? - W przypadku gazu nie widzê powodów do niepokoju, jednak e przy tej okazji nale y sobie uzmys³owiæ kilka prawd. Pierwsza z nich to taka, e zapewnienie dostaw tylko z jednego kierunku niesie zawsze za sob¹ niebezpieczeñstwo, bowiem zawsze mo e siê coœ zdarzyæ, chocia by awaria, która wymagaæ bêdzie czasu na jej usuniêcie. Ostatni incydent sprawi³, e problem nabra³ znaczenia zarówno w œwiecie polityki, jak i gospodarki. W tej chwili prowadzone s¹ prace nad tym, a eby zapewniæ dostawy gazu do Polski z kierunku zachodniego. Dla nas jako wykonawcy linii przesy³owych jest to o tyle wa ne, e plany z pewnoœci¹ bêd¹ przewidywaæ uruchomienie jednej, du ej linii z Bernau do Szczecina. Jesteœmy jako potencjalni wykonawcy bardzo zainteresowani tym projektem, bo stanowi on wyzwanie dla wiedzy in ynierskiej. Na bezpieczeñstwo w zakresie dostaw gazu, jeœli spojrzeæ na problem od strony zarz¹dzanej przeze mnie firmy wykonuj¹cej du e projekty - powstaje pytanie: czy w Polsce istnieje wystarczaj¹ca iloœæ magazynów gazu? OdpowiedŸ brzmi nie. Co wiêcej, trzeba ustaliæ, czy potrzebnych jest kilka wielkich magazynów, lub kilkanaœcie ma³ych. Tê kwestiê musz¹ rozstrzygn¹æ specjaliœci. Za tym powinny pójœæ pewne zmiany w samej sieci, co nasz¹ firmê równie interesuje. GAZOBU- DOWA jest przecie jednym z nielicznych przedsiêbiorstw w kraju, które takie inwestycje mo e realizowaæ. Jaki jest więc dorobek inwestycyj ny przedsiębiorstwa w branży, w której ono działa? Co zalicza Pan do najwięk szych budów prowadzonych przez Ga zobudowę? - Wykonywaliœmy wszystkie najwa niejsze prace wi¹ ¹ce siê z przesy³em gazu i ropy naftowej w Polsce. Nie ma w³aœciwie skrawka naszego kraju, na którym nie prowadziliœmy wiêkszych lub mniejszych inwestycji. Do najbardziej sztandarowych naszych prac zaliczy³bym udzia³ w budowie wielkiej linii przesy³owej ze wschodu na zachód Jama³ - Europa Zachodnia, ale tak e tzw. t³ocznie gazu we W³oc³awku i Kondratkach. Wybudowaliœmy dziesi¹tki rozmaitego rodzaju stacji, setki kilometrów linii przesy³owych o ró nych œrednicach, konstrukcje dzia³aj¹ce przy innych urz¹dzeniach przesy³u gazu. W ostatnim roku zrealizowaliœmy dwie inwestycje, które zosta³y bardzo wysoko ocenione przez niezale nego audytora. Mam na uwadze 96-kilometrowy odcinek nitki gazowniczej Koœcian-Zielona Góra, wybudowany w rekordowym tempie 6 miesiêcy, zasilaj¹cy elektrociep³owniê w Zielonej Górze. Niezwykle wa nym zadaniem by³a tak e zakoñczona w³aœnie inwestycja zwi¹zana z wymian¹ 40 km gazoci¹gu na trasie P³oty-Gorzys³aw, w pó³nocno-zachodniej czêœci Polski, przy której musieliœmy dokonaæ awaryjnej wymiany linii zasilaj¹cej ten region. Inwestycjê przeprowadziliœmy w ci¹gu trzech miesiêcy, w dodatku, w bardzo trudnych warunkach geologicznych. W roku bie ¹cym uczestniczymy równie w przetargach na interesuj¹ce projekty. Pragn¹c dywersyfikowaæ swoj¹ dzia³alnoœæ bierzemy udzia³ równie w innych przetargach wespó³ z firmami z bran y wodno-kanalizacyjnej, na budowê linii przesy³owych wody i zrzutu œcieków. Interesuje nas tak e wspó³praca z zagranic¹. Obecnie jesteœmy w trakcie realizacji kolejnej papierni na terenie Niemiec, lecz nie wykluczamy wejœcia na inne rynki Europy Zachodniej. - W branży gazowniczej niebagatelną rolę odgrywają nowoczesne technologie. Jak na tym polu radzi sobie Gazobudo wa? Jakie są efekty wprowadzenia po stępu technicznego dla kondycji firmy? - Gazobudowa realizuje od dziesiêcioleci najwa niejsze inwestycje gazownicze i nie tylko, czego œwiadectwem by³a budowa dla PKN ORLEN ruroci¹gu paliwowego. Inwestycje te realizowane s¹ wg standardów œwiatowych, które dotycz¹ odpowiedniej jakoœci i tempa prac. Chc¹c utrzymaæ wiod¹c¹ pozycjê na polskim rynku i móc skutecznie konkurowaæ na rynku Unii Europejskiej, GAZOBUDOWA podejmuje szereg dzia³añ pozwalaj¹cych byæ liderem wykonawstwa ruroci¹gów i obiektów gazowniczych. Oczywiœcie, zasadniczym celem wprowadzania nowoczesnych technologii jest poszerzanie zakresu i podnoszenie poziomu œwiadczonych us³ug. Realizowane jest to w najistotniejszych etapach produkcji, tj.: spawaniu, robotach ziemnych i odwodnieniowych. Aby w spawaniu uzyskaæ cele zwi¹zane z tempem, jakoœci¹ i bezpieczeñstwem stosowane s¹ urz¹dzenia spawalnicze najlepszych producentów œwiatowych, pozwalaj¹ce prowadziæ prace spawalnicze w zakresach œrednic od 15 do 1700 mm i temperaturach od 30 0 C do C. Du e œrednice dziêki stosowaniu najlepszych gatunków elektrod celulozowych pozwalaj¹ osi¹gaæ wrêcz niewiarygodne tempo i jakoœæ prac spawalniczych. Ma³e œrednice dziêki wykorzystaniu metody spawania w os³onie gazu obojêtnego wykonywane s¹ z precyzj¹ niemal zegarmistrzowsk¹, a spoiny uzyskuj¹ parametry co najmniej równe parametrom materia³ów spajanych. Realizacja powy szego mo liwa jest dziêki wysokokwalifikowanemu personelowi, wykonuj¹cemu i nadzoruj¹cemu prace spawalnicze. Dziêki w³asnemu Oœrodkowi Szkolenia, który posiada uprawnienia polskich i zagranicznych instytucji spawalniczych, technika spawania w GAZOBUDOWIE uwzglêdnia wszystkie nowoœci z dziedziny spawalnictwa. Równie wa ne w procesie wykonawstwa jest posiadanie i stosowanie unikalnego, z punktu widzenia iloœci i rodzaju, sprzêtu do wykonywania prac ziemnych tj.: wykopów, uk³adki ruroci¹gów, przewiertów pod drogami i odwodnienia. Zastosowanie specjalistycznego sprzêtu przy wykonywaniu wykopów du ych gabarytów pozwala znacz¹co ograniczyæ czas wykonania i poziom degradacji œrodowiska. Stosowanie maszyn przewiertowych pozwalaj¹cych wykonywaæ przewierty pod drogami, torami kolejowymi i ciekami o œrednicach do 2000 mm, sytuuje GAZOBU- DOWÊ w gronie niewielu w Polsce firm, które potrafi¹ realizowaæ tego rodzaju przedsiêwziêcia. Dysponowanie przez GAZOBUDOWÊ odpowiednimi urz¹dzeniami i stosowanie wysokowydajnych i bezpiecznych technologii prac odwodnieniowych przy budowie, daje jej prawo do u ywania tytu³u lidera w dziedzinie kompleksowego wykonywania ruroci¹gów i obiektów gazowniczych w pe³nym zakresie œrednic i wymagañ standardów œwiatowych. Wprowadzenie nowych technologii pozwoli³o firmie skróciæ czas wykonywania niektórych czynnoœci, poprawiæ bezpieczeñstwo pracy, ograniczyæ negatywne skutki dla œrodowiska naturalnego, uzyskaæ wiêkszy poziom wydajnoœci pracy, zmniejszyæ iloœæ i koszty wad oraz pozyskaæ klientów dobr¹ jakoœci¹. W historii firmy odnotowano ponad 600 projektów wynalazczych zastosowa nych w praktyce. Które z nich są najważ niejsze? Co te wynalazki niosą za sobą w codzienności przedsiębiorstwa? - Rzeczywiœcie w ponad 50-letniej historii GAZOBUDOWY projektów racjonalizatorskich by³o ponad 600. Wówczas jednak poziom rozwoju techniki by³ du o wolniejszy od obecnego. Dzisiaj znacznie trudniej wykazaæ nietuzinkowoœæ zastosowanego rozwi¹zania. Mimo to w naszym przedsiêbiorstwie zastosowano szereg rozwi¹zañ racjonalizatorskich, wœród których warto zwróciæ uwagê na zastosowanie zamiast dotychczas pojedynczych stanowisk spawalniczych, zestawów 4 spawarek na platformie ci¹gnika. Rozwi¹zanie to pozwoli³o skoncentrowaæ w jednym miejscu wiêkszy potencja³ Ÿróde³ spawalniczych, uzyskuj¹c mo liwoœæ wyko-

11 GORĄCY TEMAT: BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KRAJU nr 32 nywania du ych zakresów œrednic oraz skróciæ czas wykonania spoin. Ponadto umieszczenie Ÿróde³ spawalniczych na mobilnych platformach pozwala przemieszczaæ je w trudnych warunkach terenowych. Istotnym prze³omem w dotychczas stosowanej technologii wykonywania ruroci¹gów by³o zastosowanie procesu odwadniania terenów, na których uk³adany jest ruroci¹g. Dzia³anie to (unikalne w skali krajowej) pozwala swobodnie uk³adaæ ruroci¹g w suchym wykopie, skróciæ czas wykonania uk³adki i zapewniæ bezpieczeñstwo zatrudnionych tam pracownikom. Prze³omem w dziedzinie izolowania elementów budowy ruroci¹gów by³o zast¹pienie dotychczas stosowanych mas bitumicznych taœmami z tworzyw sztucznych. Rozwi¹zanie to pozwoli³o poprawiæ wytrzyma- ³oœæ, szczelnoœæ i przyczepnoœæ izolacji. Du ym osi¹gniêciem pozwalaj¹cym na powiêkszenie zakresu œwiadczonych us³ug by³o zast¹pienie metod otwartego wykopu i przecisku, stosowanych przy skrzy owaniach ruroci¹gów z drogami, torami kolejowymi i ciekami w pe³ni zmechanizowan¹ metod¹ przewiertu o œrednicy maks mm. i d³. 50 m. By³y równie nowatorskie dzia³ania w zakresie ochrony œrodowiska, którymi obecnie szczyci siê GAZOBUDOWA. Jednym z nich jest wykonywana po uk³adce i zasypie ruroci¹gu rekultywacja mechaniczna polegaj¹ca na na³o eniu zdjêtej przy wykonywaniu wykopu warstwy humusu. Rzadko, ale zdarza siê równie wykonywanie rekultywacji biologicznej polegaj¹cej na wzbogaceniu gleby w wymagane w procesie gospodarki rolnej zwi¹zki chemiczne. Powy sze przyk³ady s¹ jedynie czêœci¹ znacznie wiêkszej ca³oœci, lecz ich zastosowanie w praktyce pozwoli³o GAZOBU- DOWIE uzyskaæ dobr¹ opiniê klientów oraz wymierne korzyœci w postaci skrócenia czasu wykonywania niektórych czynnoœci i tym samym obni yæ koszty i podnieœæ poziom jakoœci wykonawstwa. Obecnie opracowywany jest projekt instalacji do optymalizacji poboru gazu pozwalaj¹cej odbiorcom swobodniej ni do tej pory regulowaæ poziom zapasów i tym samym ograniczaæ koszty poboru gazu. Jak przedsiębiorstwo podchodzi do zagadnień certyfikacji? Czy zdoby wanie ich jest koniecznością, czy przy wilejem firmy? Jakie są praktyczne ko rzyści z posiadania certyfikatów? - Zintegrowany System Zarz¹dzania w naszym przedsiêbiorstwie certyfikowany jest przez wiod¹ce jednostki certyfikuj¹ce w Polsce, tj. Polskie Centrum Badañ i Certyfikacji, Reñsko-Westwalskie Stowarzyszenie Nadzoru Technicznego RW TÜV Essen, Urz¹d Dozoru Technicznego i Instytut Spawalnictwa w Gliwicach. Poddaj¹c siê weryfikacji czterech ww. jednostek certyfikuj¹cych, Kierownictwo firmy przyjê³o na siebie i pracowników ciê ar spe³nienia wymagañ europejskich norm jakoœciowych, spawalniczych, œrodowiskowych i bhp. Jednak e b³yskawiczne tempo zbli enia Polski do wymagañ rynku Unii Europejskiej i œwiata determinuje i umacnia Kierownictwo firmy w przekonaniu, i by³y to decyzje s³uszne. Coraz czêœciej inwestorzy dostrzegaj¹ przewagê przedsiêbiorstw posiadaj¹cych wdro one systemy zarz¹dzania jakoœci¹, spawalnictwem, œrodowiskiem, a tak e bezpieczeñstwem pracy. Sygna³y o tego rodzaju wymaganiach prezentuj¹ równie sygnatariusze przyst¹pienia Polski do Unii Europejskiej sugeruj¹c, i jest to minimum wymagañ do spe³nienia. Coraz wyraÿniej dostrzegane s¹ korzyœci zwi¹zane z doskonaleniem struktury organizacyjnej przedsiêbiorstwa. Dzia³ania systemowe ukierunkowane na optymalizacjê procesów zachodz¹cych w firmie bezpoœrednio rzutuj¹ na wynik ekonomiczny i zewnêtrzny wizerunek przedsiêbiorstwa. Ponadto poprawa w zakresie organizacji pracy, komunikacji, a szczególnie warunków bezpieczeñstwa pracy sygnalizuje pracownikom, e w przedsiêbiorstwie prowadzony jest ci¹g³y monitoring warunków bhp, co potêguje jeszcze bardziej zaufanie do Kierownictwa, czego skutkiem jest dobra atmosfera pracy, która pozwala skutecznie realizowaæ powierzone zadania. Cyklicznie prowadzone audity nadzoru przez jednostki certyfikuj¹ce (PCBC, RW TÜV, UDT oraz Instytut Spawalnictwa) wskazuj¹ obszary, w których nale y prowadziæ proces doskonalenia. GAZOBUDOWA oprócz szeregu uprawnieñ w zakresie wytwarzania, posiada równie certyfikat DVGW Niemieckiego Stowarzyszenia Bran y Gazownictwa i Wody na projektowanie i budowê stacji redukcyjno pomiarowych gazu. Dbałość o środowisko jest dzisiaj sprawą, na którą UE kładzie szczegól ny nacisk. Gazobudowa wkrótce dzia łać będzie na całkowicie otwartym ryn ku, a funkcjonuje w branży mającej z ekologią silny związek. W jaki sposób firma dba o stan środowiska podczas prowadzonych przez siebie prac? - Firma w œwietle posiadanego od 2001 r. certyfikowanego Systemu Zarz¹dzania Œrodowiskiem (wg PN-EN ISO 14001) prowadzi szereg dzia³añ pro-œrodowiskowych, okreœlonych w Polityce Œrodowiska wybiegaj¹cych poza standardowe wymagania Prawa Ochrony Œrodowiska. Wymagania prawne i wymagania klienta s¹ dla nas priorytetowe, ale System Zarz¹dzania Œrodowiskiem wymaga ci¹g³ego doskonalenia, tj. ci¹g³ego ulepszania dzia³añ na rzecz poprawy œrodowiska naturalnego. Potwierdzeniem na to, i nam siê to udaje jest przyznana nagroda Ministra Œrodowiska Panteon Polskiej Ekologii. W procesie doskonalenia Systemu Zarz¹dzania Œrodowiskiem opracowywane s¹ specjalne programy œrodowiskowe, których zasadniczym celem jest ograniczenie podczas prowadzonych prac emisji czynników szkodliwych, a w przypadkach, gdy naruszenie struktury œrodowiska jest nieuchronne ze wzglêdu na technologiê produkcji, gwarantujemy jego odbudowê do stanu poprzedzaj¹cego budowê poprzez rekultywacjê mechaniczn¹, a w szczególnych przypadkach równie rekultywacjê biologiczn¹. Na co dzieñ w obszarze ca³ego przedsiêbiorstwa prowadzona jest gospodarka odpadami i w miarê posiadanych œrodków finansowych podejmowane s¹ dzia³ania inwestycyjne i modernizacyjne pozwalaj¹ce ograniczaæ poziom zu ycia noœników energii cieplnej, elektrycznej i wody. W przedsiêbiorstwie panuje œwiadomoœæ, i ka da z³otówka wydatkowana na rzecz ochrony œrodowiska powraca do niego w postaci dobrej opinii klientów, instytucji ekologicznych i satysfakcji dzia³ania na rzecz ochrony œrodowiska. W jaki sposób firma zamierza kon kurować z potentatami z krajów Unii Europejskiej? Co jest największym atu tem Gazobudowy? - Nie od dzisiaj mamy œwiadomoœæ, e musimy szukaæ partnerów spoza granic Polski. W naszej historii uczestniczyliœmy ju w pracach na terenie Niemiec, Ukrainy i Bia³orusi. Mamy zatem rozliczne kontakty miêdzynarodowe. W przypadku wykonawstwa wysokociœnieniowych linii przesy³owych o du ych œrednicach mam prawo twierdziæ, e w ca³ej Europie tylko kilka firm dorównuje naszym mo liwoœciom. Dysponujemy odpowiedni¹ baz¹, posiadamy kadrê z bogatym, wszechstronnym doœwiadczeniem, a ponadto sprawdziliœmy siê ju w ró nych warunkach. Modernizujemy siê równie wewnêtrznie, bowiem trzeba pamiêtaæ, i nadal jesteœmy firm¹ pañstwow¹. Przeprowadzamy g³êbokie zmiany organizacyjne i przygotowujemy siê do prywatyzacji. Wymieniamy park maszynowy, oraz - co jest niezwykle istotne, restrukturyzujemy ca³y system zarz¹dzania firm¹. Dziękuję za rozmowę. 11

12 nr 32 POLSKIE SAMORZĄDY W UNII EUROPEJSKIEJ: BYTOM W tym roku mija 750 lat od chwili, gdy Bytom został miastem. Położenie geograficzne, na ob szarze bogatym w kruszce, sprzyjało miastu. Jego rozwój koncentrował się wokół górnictwa. Bytom stał się ważną częścią aglomeracji górnośląskiej. Dziś, na początku XXI wieku miasto jest prężnym ośrodkiem przemysłowym z dużym potencjałem intelektualnym swoich mieszkańców. Dzisiejszy Bytom odnosi znaczne sukcesy w polityce gospodarczej i inwestycyjnej. Sprzyja temu rozwiniêta sieæ drogowa i kolejowa oraz bliskoœæ miêdzynarodowego lotniska w Pyrzowicach, autostrady A-4 i drogi ekspresowej nr 1. Miasto dysponuje rozleg³ymi terenami przeznaczonymi na rozwój dzia³alnoœci handlowo us³ugowej, produkcyjnej i budownictwa mieszkaniowego. Specjalnie dla inwestorów stworzono w Bytomiu Strefê Aktywnoœci Gospodarczej, a na stronie internetowej Urzêdu Miejskiego znajduje siê szczegó³owy wykaz ofert inwestycyjnych. Bytom staje siê nowoczesnym miastem europejskim, dbaj¹cym o ochronê œrodowiska naturalnego. Ju kilka lat temu opracowano Master Plan Ochrony Œrodowiska, w którym zawarto d³ugoterminow¹ strategiê zarz¹dzania œrodowiskiem, a tak e dzia³ania krótkoterminowe. Ju dziœ w Bytomiu widaæ konkretne efekty realizacji nakreœlonych w Master Planie zadañ. Szombierki, likwidacjê starych oczyszczalni, budowê kanalizacji w Stolarzowicach, Górnikach, Suchej Górze, agiewnikach a tak e likwidacjê zalewisk w nieckach bezodp³ywowych. Odpady Na terenie gminy Bytom funkcjonuje jedno sk³adowisko odpadów komunalnych w pe³ni spe³niaj¹ce wymagania ochrony œrodowiska. Dotychczasowa pojemnoœæ wykorzystywana jest w ok. 50 proc. Aby spe³niæ wymagania UE w³adze gminy postanowi³y zainwestowaæ w kompleksow¹ poprawê gospodarki odpadami. Przewiduje siê, przy znacz¹cym udziale œrodków z UE, wyd³u yæ czas eksploatacji istniej¹cego sk³adowiska, wprowadziæ segregacjê, utylizacjê i higienizacjê osadów œciekowych. Dziêki temu zmniejszy siê zagro enie odpadami niebezpiecznymi, bêdzie mo na odzyskiwaæ surowce wtórne. Najwa niejsze jest jednak to, e radykalnie poprawi siê stan sanitarny miasta. Ekologia to podstawa Koniec z niską emisją Jednym z pierwszych dzia³añ by³o radykalne zmniejszenie tzw. niskiej emisji. Przy wykorzystaniu œrodków z funduszy ochrony œrodowiska zmodernizowano du ¹ czêœæ pieców technologicznych w zak³adach piekarniczych i cukierniczych, zlikwidowano uci¹ liwe stare kot³ownie, w innych wymieniono kot³y na ekologiczne, opalane gazem lub olejem opa³owym. Do dziœ ponad 3000 wnioskodawców otrzyma³o refundacjê kosztów ponoszonych na inwestycje ograniczaj¹c¹ nisk¹ emisjê. Dziêki programowi modernizacji systemów grzewczych w Bytomiu zlikwidowano blisko 100 kot³owni lokalnych. Skorzysta³y na tym m.in. placówki oœwiatowe i s³u by zdrowia. W mieœcie nie odczuwa siê charakterystycznego zapachu dla œl¹skich miast. Gospodarka wodno ściekowa Wa nym elementem dba³oœci o œrodowisko naturalne w Bytomiu jest uporz¹dkowanie gospodarki wodno-œciekowej. Tu pomocne s¹ du e œrodki z Unii Europejskiej. Ju rozpoczê³a dzia³alnoœæ nowoczesna oczyszczalnia œcieków, wybudowana m.in. ze œrodków Phare (ponad 6 mln euro) na pograniczu z Radzionkowem. To pozwoli na likwidacjê starych mechanicznych oczyszczalni, które dla okolicznych mieszkañców by³y powa nym utrapieniem. Na tym nie koniec. Byæ mo e ju w tym roku Bytomskie Przedsiêbiorstwo Komunalne Sp. z o.o. rozpocznie inwestycjê o wartoœci ponad 300 mln z³, która poprawi gospodarkê wodno-œciekow¹ na terenie gminy Bytom. W projekcie, który równie wspó³finansowany bêdzie ze œrodków Unii Europejskiej, przewiduje siê zmodernizowanie istniej¹cego systemu i rozdzia³ kanalizacji na deszczow¹ i sanitarn¹, modernizacjê sieci wodoci¹gowej dzielnic agiewniki i Układ komunikacyjny Nie mo na tworzyæ nowoczesnego miasta bez przejrzystego uk³adu komunikacyjnego. Ju w tym roku mog¹ rozpocz¹æ siê prace przy realizacji II etapu budowy pó³nocnej obwodnicy miasta. Jej lokalizacja zwi¹zana jest z s¹siedztwem planowanego przebiegu autostrady. To pozwoli na odci¹ enie centrum miasta z ruchu ciê arówek i du ej iloœci samochodów osobowych. W planach przewiduje siê tak e budowê zintegrowanego wêz³a komunikacyjnego i odbudowê linii tramwajowej do osiedla Miechowice. Dziêki temu ograniczona zostanie wielkoœæ emisji do powietrza substancji szkodliwych: CO (o ok. 34,7 t/rok), HC (o ok. 17,7 t/ rok), NO (o ok. 26,1 t/rok). Rekultywacja Miasto nie mo e siê rozwijaæ bez inwestorów. Dlatego planowana jest przez gminê, wspólnie z Bytomsk¹ Spó³k¹ Restrukturyzacji Kopalñ, rekultywacja terenów poprzemys³owych. Przewiduje siê utworzenie na uporz¹dkowanych terenach Bytomskiego Parku Przemys³owego. W konsekwencji z wielu hektarów zniknie zbêdne budownictwo przemys³owe, stworzy siê sprawn¹ infrastrukturê, która charakteryzowa³a siê bêdzie niskimi kosztami korzystania z maj¹tku produkcyjnego i profesjonalnymi us³ugami pomocniczymi. Projekt przewiduje rekultywacjê na ok. 100 hektarach. Inwestycja tak e bêdzie w znacznej czêœci finansowana ze œrodków Unii Europejskiej. Rekultywacja terenów poprzemys³owych jest oczywiœcie jednym z elementów maj¹cych poprawiæ stan œrodowiska naturalnego w Bytomiu, co poprawi stan zdrowotnoœci mieszkañców. Dla Bytomia szans¹ jest równie wykorzystanie walorów krajoznawczo-turystycznych. Prawie 30 proc. powierzchni miasta zajmuj¹ tereny zielone (w tym rezerwat buków Segiet i abie Do³y z unikaln¹ flor¹ i faun¹). Wszystkie te dzia³ania zwi¹zane s¹, i to bardzo œciœle, z pozyskiwanie œrodków z Unii Europejskiej. W efekcie Bytom jest krajowym liderem w pozyskiwaniu i wykorzystywaniu œrodków z UE. Poœwiadczy³ to przeprowadzony pod koniec ub. roku Samorz¹dowy Audyt Europejski. 12 Urząd Miejski w Bytomiu ul. Parkowa 2, Bytom tel. (32) (centrala) fax: (32) Internet: e mail:

13 POLSKIE SAMORZĄDY W UNII EUROPEJSKIEJ: CZELADŹ Remining pionierskie przedsięwzięcie Z MARKIEM MROZOWSKIM burmistrzem Czeladzi rozmawia Monika Olizarowska nr 32 Jakie są najpoważniejsze proble my ekologiczne gminy, ich geneza i stopień uciążliwości dla środowiska? - Do 1996 roku kopalnia Saturn by³a najwiêkszym zak³adem pracy w mieœcie. W zwi¹zku z tym CzeladŸ boryka³a siê z takimi samymi problemami jak wszystkie miasta na Œl¹sku i w Zag³êbiu. Dominowa³o zanieczyszczenie œrodowiska i uci¹ liwe szkody górnicze. Przep³ywaj¹ca przez miasto rzeka Brynica jest równie od lat zdegradowana biologicznie. Innym Ÿród³em problemów ekologicznych gminy by³a tzw. niska emisja, z któr¹ w znacz¹cym stopniu ju siê uporaliœmy. Od kilku ju lat trwa w mieœcie wymiana sieci wodoci¹gowej oraz budowa nowej sieci kanalizacyjnej. To ogromna korzyœæ dla mieszkañców, ale równie dla bud etu miasta, poniewa gmina ponosi coraz mniejsze op³aty za odprowadzanie œcieków do rzeki. Problemem by³y tak e ha³dy, których w tej chwili ju w mieœcie nie ma na ich miejscu pojawi³y siê parki, zieleñce, alejki spacerowe, a w niedalekiej przysz³oœci œcie ki rowerowe. Mamy równie konkretny plan wykorzystania wód do³owych kopalni do geotermalnego ogrzewania zabytkowych domów w dzielnicy Piaski. Jest to g³oœny w chwili obecnej program REMINING, realizowany wspólnie przez Holandiê, Szkocjê i nasze miasto, z wykorzystaniem funduszy europejskich. To absolutnie nowoczesna metoda i jeœli wszystko siê powiedzie, bêdziemy w kraju pionierami w tej dziedzinie. Z kolei w sprawie rewitalizacji rzeki Brynicy wspó³pracujemy z okolicznymi gminami, równie zainteresowanymi oczyszczeniem i przywróceniem w niej ycia biologicznego. - Przed polskimi gminami otwierają się teraz nowe możliwości, które stwa rzają unijne fundusze strukturalne, z których Fundusz Spójności skierowany jest właśnie na projekty ekologiczne. Czy miasto zamierza z nich skorzystać? - Jesteœmy zainteresowani korzystaniem z Funduszu Spójnoœci, który by³by wykorzystany w programie rewitalizacji Brynicy. Jednak e pojedyncza gmina nie jest w stanie udÿwign¹æ ogromnego ciê aru tego przedsiêwziêcia, bowiem s¹ to projekty wielkiej wartoœci. Dlatego te zabiegamy o wspó³- pracê z innymi gminami przy³¹czy³y siê do nas Siemianowice Œl¹skie i Ruda Œl¹ska. - Jakie przedsięwzięcia ekologiczne są w tej chwili realizowane przez samo miasto? Co jest priorytetem w tym względzie? - Przed paru laty rozpoczêliœmy wiele dzia- ³añ d³ugofalowych. Niew¹tpliwie do najwa - niejszych nale y wspomniana budowa kanalizacji, co wi¹ e siê z uporz¹dkowaniem gospodarki œciekami. Przy realizacji tej du- ej inwestycji ekologicznej wspó³pracujemy z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Œrodowiska. Przed kilku laty przyst¹piliœmy do programu segregacji odpadów systemem workowym, a tak e zosta³y wprowadzone pojemniki na segregowane odpady. Przed nami realizacja programu Remining jak ju powiedzia³em, to ogromne zadanie finansowe, ale efekty ekologiczne bêd¹ znakomite. Czeladź leży w silnie uprzemysło wionym terenie, jednakże duże zakłady pracy przemysłów tradycyjnych powoli odchodzą w przeszłość. Jakie rodzi to problemy? Jaka jest strategia gminy, która ma posłużyć ich rozwiązywaniu? - CzeladŸ by³a miastem, w którym prócz kopalni funkcjonowa³y inne wielkie zak³ady przemys³owe. Ich likwidacja przynios³a ze sob¹ bezrobocie, nie tylko dla mieszkañców Czeladzi. Jednak w ci¹gu kilku ostatnich lat w mieœcie rozwinê³a siê drobna i œrednia przedsiêbiorczoœæ. Dziœ mamy ponad 3 tysi¹ce podmiotów gospodarczych. Oczywiœcie, najbardziej znacz¹ce Zdjêcie: ZBIGNIEW SAWICZ by³o powstanie du- ych zak³adów, które zatrudniaj¹ oko³o tysi¹ca osób jak Centrum Handlowe M1, albo przynajmniej kilkadziesi¹t osób jak MAN Technology czy francuska Platforma. Budowa Centrum w 1996 roku przyczyni³a siê do zainteresowania zagranicznych inwestorów czeladzk¹ Wschodni¹ Stref¹ Ekonomiczn¹. W niedalekiej przysz³oœci powstanie tu baza hotelowa oraz rozpoczn¹ dzia³alnoœæ inne firmy. Po prostu CzeladŸ zmienia swój charakter z typowo przemys³owego staje siê miastem o charakterze us³ugowym. Za niezmiernie istotne uwa am tworzenie dogodnych warunków dla nowych inwestorów. Mamy szczêœcie, e nasze miasto le y przy trasie krajowej prowadz¹cej do Warszawy, Krakowa i Wroc³awia, a w pobli- u rozbudowuje siê lotnictwo w Pyrzowicach. Poza tym CzeladŸ przyci¹ga zieleni¹ jest swoist¹ oaz¹ pomiêdzy Katowicami, Sosnowcem i Siemianowicami Œl¹skimi. Jest to jeden z powodów du ego zainteresowania developerów terenami pod budownictwo jednorodzinne. Zapobieganie bezrobociu, poszukiwanie rozwi¹zañ, które bêd¹ dawaæ pracê, to nasze g³ówne zmartwienie. Szans¹ bêdzie przyst¹pienie do rewitalizacji Starego Miasta unikatu w skali kraju. Jaki charakter będzie zyskiwało mia sto w najbliższych latach, kiedy znaj dziemy się już w strukturach Unii Eu ropejskiej? Czeladź ma miasta partner skie w krajach Wspólnoty jakie z tą współpracą gmina wiąże plany? - CzeladŸ nale eæ bêdzie do grupy niewielkich miast Unii Europejskiej. Z moich doœwiadczeñ wiem, e takie miasta maj¹ du ¹ szansê rozwoju. Po kopalni Saturn pozosta³o wiele zabytków techniki, które chcemy zachowaæ w postaci skansenu, a który znajdzie swoje miejsce na obszarze tworzonego w Czeladzi tzw. Parku Technologiczno- Przemys³owego, ulokowanego na terenach pokopalnianych. Park obejmowaæ bêdzie równie Miêdzynarodowe Centrum Spotkañ Zabytkowe budynki w czeladzkiej dzielnicy Piaski zostan¹ objête programem Remining M³odzie y, tutaj lokowane bêd¹ na dogodnych warunkach firmy produkcyjne i us³ugowe. Pewnie swoje miejsce znajdzie tu w przysz³oœci Muzeum Miejskie. Chcemy, aby funkcjonowa³a tu równie szko³a wy sza. Oczywiœcie du y nacisk k³adziemy na wspó³pracê miêdzynarodow¹. Mo emy poszczyciæ siê ponad 30-letni¹ wspó³prac¹ z francuskim miastem Auby w regionie Pas de Calais, podejmujemy wspó³pracê z Lewarde równie we Francji, gdzie znajduje siê znakomicie zorganizowany skansen górniczy. Prowadzê tak e rozmowy z kilkoma miastami niemieckimi, ale decyzja jeszcze nie zapad³a, które z nich zostanie naszym miastem partnerskim. Dziękuję za rozmowę. 13

14 nr 32 POLSKIE SAMORZĄDY W UNII EUROPEJSKIEJ: PORĘBA Trudna samodzielność Z JANEM MACHERZYŃSKIM burmistrzem Poręby rozmawia Graży na Brochwicz 14 Poręba dopiero w 1982 r. odzyskała swoją samodziel ność, gdyż wcześniej funkcjo nowała jako dzielnica Zawier cia. W jaki sposób ta samo dzielność wpłynęła na życie miasta? - Samodzielnoœæ administracyjna umo liwi³a miastu rozwój w takich kierunkach, które sami mieszkañcy uznali za s³uszne. Wybrana zosta³a Rada z³o ona z przedstawicieli mieszkañców i dokonuj¹ca wyboru priorytetów wed³ug potrzeb spo³eczeñstwa lokalnego. Bêd¹c dzielnic¹ Zawiercia by³a Porêba traktowana jako peryferie miasta. Nie inwestowano w infrastrukturê. Nale a³o odrobiæ wieloletnie zaleg³oœci. Z chwil¹ odzyskania praw miejskich przyst¹piono do odbudowy i budowy nowego miasta. Wybudowano miêdzy innymi oœwietlenie uliczne i zmodyfikowano go na energooszczêdne, zgazyfikowano miasto, wybudowano centralê telefoniczn¹ i przeprowadzono telefonizacjê miasta, wybudowano i wyremontowano drogi, chodniki i mosty, budynki mieszkalne, przygotowano tereny pod budownictwo wielo- i jednorodzinne. Bardzo d³ugo mo na by wyliczaæ wykonane prace. W ubieg³ym roku przejêliœmy budynek Przychodni Rejonowej, na bazie którego utworzono Samodzielny Publiczny Zak³ad Opieki Zdrowotnej, natomiast w bie ¹cym roku przejêto tereny i obiekty po by³ej jednostce wojskowej. Planujemy w oparciu o te obiekty utworzyæ centrum pomocy socjalnej i szkolenia. Położenie geogra ficzne Poręby sprzyja rozwojowi turystyki i rekreacji. Jakie miasto czyni starania, aby przyciągnąć tutaj go ści? Jakie są plany na najbliższe lata? - Stanowimy przedsionek Jury Krakowsko- Czêstochowskiej. Nasze miasto jest bardzo ³adne krajobrazowo, pe³ne zieleni. Po³o one jest w kotlinie, wzd³u rzeki Czarna Przemsza i otoczone lasami. Mamy dwa zbiorniki wodne wykorzystywane jako stawy rybne dla celów rekreacyjnych. Przyje d aj¹ tu wêdkarze ze Œl¹ska. Utworzyliœmy w rejonie zbiorników ogrody dzia³kowe, a wiêkszoœæ osób maj¹cych na nich dzia³ki z altanami to w³aœnie mieszkañcy Œl¹ska, spêdzaj¹cy tu weekendy. S¹ oznaczone 3 szlaki turystyczne, funkcjonuj¹ œcie ki rowerowe, na terenie miasta znajduje siê wiele pomników przyrody, w tym ponad 720-letni d¹b Bartek, ponad 250-letnie lipy, oko³o 300-letnie buki. Utworzono rezerwat Dêby zlokalizowany w centrum miasta, a w otaczaj¹cym Porêbê lesie wystêpuj¹ chronione roœliny, rzadkie drzewa i du a populacja zwierzyny. Posiadamy bazê sportow¹ w postaci Miejskiego Oœrodka Sportu i Rekreacji, miasto dysponuje tak e skromn¹, ale wystarczaj¹c¹ bazê noclegow¹. Bêdziemy chcieli te walory wykorzystaæ w szerszym zakresie. W ostatnim czasie nawi¹zaliœmy wspó³pracê z Norwegi¹, w celu realizacji pomocy dla osób uzale nionych i stworzenia centrum pomocy socjalnej. Tocz¹ siê rozmowy o partnerstwie z miastami Krompachay na S³owacji oraz Bogasc na Wêgrzech. W jaki sposób akcesja Polski do Unii Europejskiej, a co za tym idzie możliwość korzystania z funduszy struktural nych, wpłynie na rozwój miasta? Czy Poręba ma już jakieś doświadczenia ze współpracy z Unią? - Uwa am, e dostêp do funduszy strukturalnych umo liwi realizacjê bardzo wielu przedsiêwziêæ. W³adze miasta ogromnie licz¹ na mo liwoœæ korzystania z takich funduszy przy realizacji du ych inwestycji. W oparciu o te œrodki chcielibyœmy zrealizowaæ zadania z zakresu odprowadzania i oczyszczania œcieków oraz kanalizacji. Liczymy na mo liwoœæ modernizacji oczyszczalni œcieków. Chcielibyœmy wprowadziæ selektywn¹ gospodarkê odpadami na sk³adowisku odpadów w Porêbie oraz przetwórstwo œmieci w oparciu o nowoczesne technologie. Planujemy prowadzenie dzia³añ z zakresu bardzo szeroko rozumianej pracy socjalnej. Z jakimi problemami borykają się władze samorządowe Poręby? Które z nich należą do najtrudniejszych? - Podstawowe problemy gminy to sprawy finansów. Przy ogólnej z³ej sytuacji gospodarczej kraju tak ma³a gmina, jak¹ jest Porêba, nie ma wystarczaj¹cych dochodów w³asnych, a subwencje z bud etu centralnego s¹ z roku na rok coraz ni sze, przy równoczesnym dodawaniu zadañ do realizacji. Przez ostatnie lata najwiêkszy zak³ad przemys³owy miasta FUM Porêba boryka³ siê z ogromnymi problemami finansowymi. Mia³o to bezpoœredni wp³yw na sytuacje miasta. Dziêki wspólnym wysi³kom w³adz Porêby i zarz¹du firmy uda³o siê doprowadziæ do wprowadzenia programu restrukturyzacyjnego i dekapitalizowania zak³adu. Daje to nadziejê na lepsza przysz³oœæ. Wszystkie wystêpuj¹ce w mieœcie problemy s¹ pochodnymi braku œrodków finansowych. W³adze miasta doskonale znaj¹ potrzeby oœrodka i jego mieszkañców, a przy wystarczaj¹cych œrodkach finansowych potrafi¹ z realizowaæ postawione przed nimi zadania. Dbałość o sprawy środowiska jest dla Unii Europejskiej sprawą priorytetową. Czy Poręba również stawia na ekologię? W jakim wymiarze? Jakie problemy zostały już rozwiązane, a jakie jeszcze czekają na pozytywny finał? - Miasto ju w latach 70. postawi³o na dba³oœæ o stan œrodowiska, kiedy rozpoczêto budowê oczyszczalni œcieków. Proces ten jest ca³y czas kontynuowany. Podjêliœmy selektywn¹ zbiórkê odpadów w zasobach wielorodzinnych, a planuje siê objêcie ni¹ ca³ej gminy. Ma nast¹piæ realizacja zadania pod nazw¹ HYDRO- MEX, które polega na przerobie odpadów komunalnych. W ramach likwidacji tzw. niskich emisji zmodernizowano Ÿród³a ciep³a poprawiaj¹c stan czystoœci powietrza. Corocznie organizowany jest dla dzieci Konkurs Ekologiczny, po³¹czony ze zbiórk¹ surowców wtórnych. Organizowane s¹ obchody Dni Ziemi, Akcja Sprz¹tania Œwiata. Opracowywany jest Program Ochrony Œrodowiska dla miasta Porêba na lata , którego integralnym elementem jest plan gospodarki odpadami dla miasta Porêba na ten okres. Mamy nadziejê dokoñczyæ w najbli szych latach kanalizacjê sanitarn¹ - jest to priorytet dla obecnych w³adz miasta. - Dziękuję za rozmowę.

15 To POLSKIE SAMORZĄDY W UNII EUROPEJSKIEJ: RACIBÓRZ - Mamy nowoczesn¹ oczyszczalniê œcieków, ale nie jest ona w pe³ni wykorzystywana, tymczasem oœcienne gminy nie posiadaj¹ przystosowanych do takiej dzia- ³alnoœci obiektów. Postanowiliœmy wiêc wspólnie siê zorganizowaæ i skorzystaæ z mo liwoœci, jak¹ stwarzaj¹ wchodz¹ce wkrótce do Polski fundusze strukturalne Unii Europejskiej, w tym przede wszystkim Fundusz Spójnoœci. mówi Jan Osuchowski, prezydent Raciborza. Projekt, przygotowany przez Racibórz (to lider ca³ego przedsiêwziêcia), KuŸniê Raciborsk¹, Nêdzê, Kornowac, Rudnik, Pietrowice Wielkie i Krzy anowice nosi nazwê Program kanalizacji sanitarnej Gmin Dorzecza Górnej Odry z odprowadzaniem œcieków do oczyszczalni w Raciborzu. Zak³ada on wybudowanie na terenie poszczególnych gmin sieci kanalizacji o ³¹cznej d³ugoœci oko³o 760 km. Koszt inwestycji zosta³ oceniony na kwotê 339 mln z³, z czego unijny Fundusz Spójnoœci ma sfinansowaæ 80 proc. nak³adów. - Spodziewamy siê, i do lipca tego roku zdo³amy z³o yæ wniosek, który po miesiêcznej weryfikacji w Brukseli, mamy nadziejê, znajdzie uznanie w Unii Europejskiej. Jest oczywiste, e po³¹czenie si³ kilku gmin jest znacznie ekonomiczniejsze, ni porywanie siê na takie inwestycje w pojedynkê. To daje nie tylko dobry efekt finansowy, ale równie zracjonalizuje pracê naszej oczyszczalni, która dzisiaj jest wykorzystywana w niespe³na 50 proc. Jest to wynikiem m. in. likwidacji kilku zak³adów pracy w mieœcie, a tak e zmniejszenia zu ycia wody. Chcielibyœmy równie, a eby osady z naszej oczyszczalni, które teraz maj¹ wilgotnoœæ 70 proc., mo - na by³o spalaæ w specjalnym kotle, a wiêc bezpiecznie utylizowaæ. Bêdziemy w tej sprawie aplikowaæ o dodatkowe œrodki z funduszy unijnych. wyjaœnia Andrzej Bartela, z-ca prezydenta Raciborza. Wielkie znaczenie ma efekt ekologiczny raciborskiego projektu. W mieœcie istniej¹ bowiem jeszcze dzielnice nie w pe³ni skanalizowane. Przydomowe szamba s¹ czêmiasto leży w części Górnego Śląska, która nazy wana jest zielonymi płucami regionu. Jednakże podobnie do innych ośrodków województwa, Racibórz bory ka się z wieloma problemami charakterystycznymi dla tej czę ści Polski. Najtrudniejszym do rozwiązania jest stan środowi ska naturalnego. Akcesja naszego kraju do Unii Europejskiej stwarza jednak szansę na przyspieszenie korzystnych zmian. sto nieszczelne, st¹d czêœæ zanieczyszczeñ przedostaje siê do wód gruntowych, a z nimi wprost do Odry. Kanalizacja sanitarna jest dla miasta dzisiaj problemem numer jeden, który trzeba pilnie rozwi¹zaæ. Jakoœæ wód to priorytet raciborskiego samorz¹du. W latach na ich poprawê przewidziano kwotê oko³o 64 mln z³. Wa nym aspektem œrodowiskowym jest stan powietrza atmosferycznego. Znaczna czêœæ zanieczyszczeñ pochodzi ze spalania paliw sta³ych w tradycyjnych nisko sprawnych kot³owniach zainstalowanych w domkach jednorodzinnych oraz piecach kaflowych, w które wyposa one s¹ przeprowadzenie 2 mln euro. Dziêki d³ugoletniej wspó³pracy z Duñsk¹ Agencj¹ Ochrony Œrodowiska DEPA gmina Racibórz na modernizacjê stacji uzdatniania wody otrzyma- ³a grant rzeczowy na kwotê z³otych. Jak dot¹d dziêki pomocy Duñczyków uda³o siê zrealizowaæ równie dwie du e inwestycje w zakresie gospodarki wodno - œciekowej w dzielnicach miasta. Kolejne zadania jakie stawia przed sob¹ gmina w pierwszych latach naszego cz³onkostwa to zbudowanie 15 wylotów kanalizacji deszczowej do Odry, utworzenie spalarni odpadów komunalnych (a w przysz³oœci te niebezpiecznych), przebudowa wschodniej pierzei raciborskiego Rynku nr 32 Gmina z certyfikatem mieszkania w budownictwie wielorodzinnym. Dlatego te od 1998 roku miasto stosuje system dop³at do nak³adów ponoszonych przez mieszkañców na modernizacjê ogrzewania, polegaj¹cy na wykorzystaniu paliw przyjaznych œrodowisku. - W ten sposób uda³o siê doprowadziæ do likwidacji 400 Ÿróde³ ciep³a, które przyczynia³y siê do pog³êbiania zjawiska tzw. niskiej emisji. Nie oznacza to jednak, e problem znikn¹³ ca³kowicie. mówi Zdzisława Sośnierz, naczelnik Wydzia³u Ochrony Œrodowiska i Rolnictwa Urzêdu Miasta Raciborza. Program Ochrony Œrodowiska zak³ada e w latach wyda siê ³¹cznie na dzia³ania proekologiczne 115 mln z³. Racibórz stosuje szeroki wachlarz zadañ z zakresu ekologii. Wyró nia go przede wszystkim inwestowanie w bioró norodnoœæ œrodowiska, czego przyk³adem jest niedawno utworzony, na bazie 164 hektarów lasu komunalnego ogród botaniczny pod nazw¹ Arboretum Bramy Morawskiej. Unia Europejska i jej fundusze s¹ w Raciborzu postrzegane jako ogromna szansa dla miasta, nie tylko zreszt¹ w dziedzinie ochrony œrodowiska. W ratuszu realizowana jest obecnie jedna z najwiêkszych inwestycji w mieœcie pn. Modernizacji uk³adu komunikacyjnego miasta w kierunku przejœæ granicznych Cha³upki-Bohumin i Pietraszyn-S³ubice. Miasto otrzyma³o ze œrodków unijnych na jej RACIBÓRZ oraz zagospodarowanie terenów po wirowych przeznaczonych pod rekreacje. - Jesteœmy jedyn¹ w Polsce gmin¹ posiadaj¹c¹ certyfikat 14001, który uzyskaliœmy w 2001 roku. Potwierdza on, i zarz¹dzamy miastem zgodnie z wszystkimi wymogami ochrony œrodowiska obowi¹zuj¹cymi w Unii Europejskiej. By³ to dla nas ogromny wysi³ek ekonomiczny i organizacyjny. W naszym kraju nie ma gmin szczyc¹cych siê podobnym certyfikatem, jednak- e jego posiadanie wi¹ e siê z wieloma obowi¹zkami. Dotycz¹ one równie firm, które musz¹ spe³niaæ najwy sze unijne normy, gdy staj¹ do udzia³u w przetargach organizowanych przez miasto mówi Jan Osu chowski, prezydent Raciborza. Miasto le ¹ce w pobli u granicy z Czechami staje siê coraz czêœciej miejscem turystycznych przyjazdów goœci zza po³udniowej granicy. Odwiedzaj¹ nie tylko sklepy, ale tak e raciborskie zabytki, m.in. Park Zamkowy, gdzie osta³y siê ruiny zamku piastowskiego, w których pobli u ju wkrótce zostanie otwarty browar. Tu od wieków warzono znakomite w smaku piwo. Stara tradycja musia³a jednak ust¹piæ przed surowymi regu³ami gospodarki rynkowej. Wszak e nie na d³ugo. Ju wkrótce turyœci przyje d aj¹cy do Raciborza znowu bêd¹ mieli okazjê posmakowaæ z³ocistego napoju w podcieniach urokliwego zamku. Ewa Grochowska Powierzchnia miasta 75 km2 Liczba ludności ok Położenie: pd zach. część województwa śląskiego, Przejścia graniczne: Chałupki 25 km., Pietraszyn 7 km. Międzynarodowe lotniska: Ostrawa 35 km., Katowice 75 km., Kraków 170 km Odległości od stolic i aglomeracji: aglomeracja śląska ok. 40 km, Wrocław 170 km., Kraków 170 km, Warszawa 350 km., Wiedeń 330 km., 15

16 nr 32 POLSKIE SAMORZĄDY W UNII EUROPEJSKIEJ: ZAWIERCIE Bitwa o czystość 16 Z RYSZARDEM MACHEM prezydentem Zawiercia roz mawia Alicja Wydrzyńska Jednym z priorytetów władz mia sta jest poprawa środowiska natural nego Zawiercia. Samorząd przygotował wniosek do unijnego Funduszu Spój ności dotyczący oczyszczalni ścieków. Czego dokładnie dotyczy ten projekt i jaki jest jego ekologiczny cel? - Nasz wniosek dotyczy budowy kanalizacji, nie oczyszczalni. Nasze miasto korzystaj¹c ze œrodków PHARE wybudowa³o oczyszczalniê, która jest w stanie przyj¹æ i oczyœciæ w europejskich standardach wszystkie œcieki zawiercian. Dziœ naszym celem i wyzwaniem, któremu chcemy sprostaæ, korzystaj¹c ze œrodków Europejskiego Funduszu Spójnoœci jest skanalizowanie terenów, które tej kanalizacji jeszcze nie posiadaj¹ i zapewnienie oczyszczalni œcieków wykorzystanie jej pe³nej mocy przerobowej. Niezbêdna jest budowa kanalizacji sanitarnej PCV o œrednicach mm wraz z przepompowniami na terenie Zawiercia w latach Kanalizacjê wybudujemy w dzielnicach nieskanalizowanych jak erkowice, Skar yce, Karlin, Bzów, Pomro yce, Blanowice oraz w tych gdzie jest ona wykonana czêœciowo. Efektem ekologicznym bêdzie podniesienie jakoœci wody zrzutowej z oczyszczalni do II klasy czystoœci. Oczyszczalnia œcieków bêdzie wiêc wykorzystywaæ swoj¹ moc docelow¹, to jest przepustowoœæ m 3 na dobê. Zawiercie to miasto, na terenie którego znajduj¹ siê Ÿród³a dwóch du ych rzek Warty i Czarnej Przemszy. Tu le y przyczyna starañ w³adz miasta na wp³yw na warunki œrodowiskowe i zagospodarowanie terenu gminy Zawiercie na regionalne stosunki wodne, a zw³aszcza stan czystoœci wód powierzchniowych. W Zawierciu ma także powstać Za kład Utylizacji Odpadów. To rzeczywi ście tak poważny problem miasta? Jak sytuacja wygląda obecnie? Czy Zawier cie nie jest miastem czystym? - W Zawierciu realizujemy drugi etap budowy Miêdzygminnego Zak³adu Utylizacji Odpadów - Kobylarz II. Odpady to wa ny problem w naszym mieœcie, choæ konsekwentnie d¹ ymy do rozwi¹zania go w tani, ekologiczny i optymalny z punktu widzenia naszych mieszkañców sposób. Wprowa- dzenie nowoczesnego systemu gospodarowania odpadami wi¹ e siê z przygotowywanym obecnie do uchwalenia Planem Gospodarki Odpadami i wprowadzeniem selektywnej segregacji odpadów. Zaczynaliœmy od czterech pojemników. Dziœ jest ich kilkadziesi¹t. Problem czystoœci miasta to drugi z kolei problem z jakim siê borykamy. Stanowi on wyzwanie, któremu staraj¹ siê sprostaæ nasze s³u by komunalne, opró - niaj¹c setki koszy, czyszcz¹c koryta rzek i potoków, odnawiaj¹c Ÿródliska rzeki Warty i Czarnej Przemszy. Jakie zakłady przemysłowe są naj większymi trucicielami w mieście? Co władze samorządowe mają zamiar przedsięwziąć, iżby zmniejszyć ich uciążliwość dla środowiska? - Dziœ nasze firmy staraj¹ siê utrzymywaæ emisjê w dopuszczalnych normach, produkowaæ - stosuj¹c metody czystszej produkcji, wprowadzaj¹c filtry, zamkniête obiegi wody itp. Ze wzglêdu na nadmierny ha³as musieliœmy zamkn¹æ np. jedno ze z³omowisk w naszym mieœcie. Mamy problemy z emisj¹ niezorganizowan¹ firmy Alexander. Celem w³adz samorz¹dowych jest sta³e monitorowanie stanu œrodowiska naturalnego naszego miasta. Dziœ dla nas najwiêkszy problemem jest emisja transportowa i koniecznoœæ wyprowadzenia drogi krajowej nr 78 z centrum miasta. Jesteœmy otwarci na rozwi¹zywanie problemów transportu. Jako Prezydent Zawiercia patronowa- ³em ju dwóm edycjom Dnia bez samochodu w naszym mieœcie. A to dopiero pocz¹tek... Większość gmin woj. śląskiego, jeśli nie wszystkie, bory kają się z problemem niskiej emisji. Jak to wygląda w Zawierciu? Czy miasto sprzyja inwestorom, którzy podejmują wysiłki w kierunku uruchomienia eko logicznych kotłowni z zdrowym ekolo gicznie paliwem? - Problem niskiej emisji a raczej koniecznoœæ jego rozwi¹zania - stanowi przedmiot sta³ych dzia³añ w³adz Zawiercia. Zdo- ³aliœmy w ostatnich latach zmodernizowaæ kot³ownie w szko³ach gminnych, modernizowaliœmy zasoby komunalne wprowadzaj¹c CO do bloków mieszkalnych. Niestety zmiana priorytetów WFOŒIGW w Katowicach zablokowa³a na razie nasze starania o realizacjê wiêkszego programu ograniczenia niskiej emisji w domach prywatnych. Nie mniej, nie zostawiamy tego problemu samego sobie, prowadzimy badania ankietowe, buduj¹c bazê danych, która pozwoli w chwili, gdy œrodki na taki program stan¹ siê bardziej dostêpne, uruchomiæ go i wesprzeæ bezpoœrednio mieszkañców. W jaki sposób gmina planuje za gospodarować tereny poprzemysłowe znajdujące się na jej terenie? - Gmina nie dysponuje terenami o charakterze poprzemys³owym, poniewa w ca³oœci stanowi¹ one w³asnoœæ firm i przedsiêbiorstw. Zawiercie leży na terenie Jurajskich Parków Krajobrazowych, które zawsze były wielkim atutem turystycznym tego regionu. Czy miasto zamierza wykorzy stać ten walor wynikający z jego poło żenia? W jaki sposób? Czy władze Za wiercia zamierzają przygotować tury styczną ofertę także dla gości z Unii Europejskiej? - Turystyka to jeden z najwa niejszych obszarów zwi¹zanych z rozwojem miasta wiele dzia³añ poœwiêcono turystyce w strategii miasta. Staramy siê, aby walory krajobrazowe i turystyczne miasta nie sprowadza³y siê do kolorowych folderów i pocztówek. Przede wszystkim utrzymanie jakoœci ycia naszych mieszkañców wymaga kosztownych inwestycji w szeroko pojêt¹ ochronê œrodowiska. Nie tylko eliminujemy Ÿród³a niskiej emisji, ale tak e realizujemy w praktyce ambitniejsze cele. Pozyskaliœmy dziêki moim staraniom œrodki z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej i dziêki nim rewitalizujemy Ÿród³a naszych dwóch rzek Warty i Czarnej Przemszy. Ponadto przywracamy piêkno zawierciañskim parkom. W ramach rozwoju turystyki na terenia miasta, jak i jego okolic, opracowany zosta³ projekt wytyczenia kolejnej œcie ki rowerowej, prowadz¹cej przez Ÿród³a Warty, Czarnej Przemszy oraz Ÿródlisk rzeki Rak. Ponadto Wydzia³ Rozwoju i Promocji Urzêdu Miasta pracuje nad szerokim projektem turystycznym, obejmuj¹cym m.in. utworzenie Jurajskiej Informacji Turystycznej, która swym zasiêgiem obejmie teren ca³ej Jury. Centralnym punktem systemu ma byæ miasto Zawiercie jako baza wypadowa na Jurê. Dziękuję za rozmowę.

17 POLSKIE SAMORZĄDY W UNII EUROPEJSKIEJ: ZBROSŁAWICE Z PAWŁEM KOWOLIKIEM wójtem Zbrosławic rozmawia Zbigniew Orzelski nr 32 - W jakich obszarach istnieją największe zaniedbania ekolo giczne gminy Zbrosławice? - W Zbros³awicach odnotowujemy g³ównie niedostateczny stopieñ dostêpnoœci gospodarstw domowych do sieci kanalizacyjnej przy stosunkowo dobrze rozwiniêtej sieci wodoci¹gowej. Stan ten jest podstawowym Ÿród³em zagro enia ekologicznego. Problem jest tym bardziej istotny w gminie Zbros³awice, poniewa po³o ona jest ona na terenach o szczególnych walorach rekreacyjnych i zdrowotnych, gdzie ulokowane s¹ sanatoria i Optymistycznie, choć z obawami znany oœrodek jeÿdziecki, o znikomym nasyceniu uci¹ liwymi zak³adami przemys³owymi. W rejonie tym wystêpuj¹ równie ujêcia wód g³êbinowych, w tym jeden z dwóch wystêpuj¹cych w Polsce szczególnie chronionych zbiorników wód podziemnych zbiornik Gliwice Szanse na wsparcie projektów z zakresu ochrony środowiska stwarzają fundusze unijne. Gmina złożyła wniosek do Funduszu Spójności. Czego ten projekt dotyczy? - Projekt zg³oszony przez Zbros³awice do Funduszu Spójnoœci dotyczy uregulowania gospodarki wodno-œciekowej na naszym terenie, co pozwoli na skanalizowanie oko³o ha terenów okreœlonych w Planie Przestrzennego Zagospodarowania jako mieszkaniowe, us³ugowe, handlowe i przeznaczone dla drobnego przemys³u. Podniesie to równie wartoœæ terenów gminy jako potencjalnych dzia³ek budowlanych dla mieszkañców okolicznych miast - Gliwic, Zabrza, Pyskowic, Bytomia, Tarnowskich Gór. Tereny gminy stan¹ siê bardziej atrakcyjne dla krajowego i zagranicznego kapita³u inwestycyjnego, co mo e staæ siê naszym motorem rozwoju. Realizacja projektu umo liwi rozwój nieuci¹ liwych przedsiêbiorstw produkcyjno-us³ugowych na naszym terenie, zgodnie z Planem Ogólnym Zagospodarowania. Obecnie rozwój ten jest ograniczony m.in. z powodu braku kanalizacji. Koniecznoœæ gromadzenia tych œcieków w zbiornikach bezodp³ywowych i wywo enie ich na oczyszczalniê, ze wzglêdu na swoje koszty, ogranicza konkurencyjnoœæ dla tych terenach i zniechêca potencjalnych inwestorów do podejmowania dzia- ³añ gospodarczych. Uzyskamy te mo liwoœæ rozwoju obiektów leczniczych i rehabilitacyjnych stanowi¹cej naturalne rozwiniêcie istniej¹cych ju na tych terenach placówek w Kamieñcu i pobliskich Reptach. Rozwinie siê baza rekreacyjno-wypoczynkowa zachêcaj¹ca do aktywnego wypoczynku spo³ecznoœæ lokaln¹ i ponadlokaln¹ poprzez stworzenie infrastruktury harmonijnej koegzystencji szlaków spacerowych, œcie ek rowerowych i enklaw roœlinnych z przyrod¹ o ywion¹ i nieo ywion¹. Poprawi¹ siê warunki sanitarne i podniesie siê komfort ycia mieszkañców poprzez stworzenie odpowiedniej infrastruktury technicznej. Nast¹pi bni enie obci¹ enia finansowego mieszkañców kosztami neutralizacji œcieków komunalnych koszt odprowadzania œcieków kanalizacj¹ na oczyszczalniê jest prawie zawsze ni szy, ni koszt wywozu tych œcieków wozami asenizacyjnymi. Liczê na rozwój lokalnego rynku pracy poprzez stworzenie warunków dla powstawania nowych stanowisk pracy, co przyczyni siê do zmniejszenia bezrobocia, dynamizacjê rozwoju funkcji mieszkaniowych na naszym terenie zgodnie ze strategi¹ nakreœlon¹ w Planie Ogólnym. Na pewno nast¹pi zahamowanie procesów degradacji œrodowiska w zakresie wód powierzchniowych i poœrednio podziemnych i gruntu, zachowanie istniej¹cych wartoœci œrodowiska poprzez ochronê ró norodnoœci ycia biologicznego i rzadkich gatunków roœlin, a tak e bezpoœrednia ochrona zlewni rzeki Dramy poprawa wskaÿników jakoœciowych jej wód. Najistotniejsz¹ s³ab¹ stron¹ projektu s¹ natomiast zbyt skromne mo liwoœci finansowe Gminy Zbros³awice w stosunku do potrzeb wartoœæ ekonomiczn¹ projektu szacuje siê na oko³o 110 mln z³. Czy przyjęcie tego wniosku uważa Pan za pewnik? - Niestety nie, w chwili obecnej szacowane s¹ mo liwoœci finansowania przez Gminê tego projektu oraz rozwa ane skutki spo³ecznoekonomiczne jakie mo e wywo³aæ realizacja projektu w krótkim okresie kilku lat. Ze wzglêdu na charakter Zbros³awic nie spe³niamy równie warunku posiadania 100 tys. mieszkañców, a koszty inwestycyjne przypadaj¹ce na docelowy metr szeœcienny oczyszczonych œcieków s¹ doœæ du e. Uwa amy, e takie kryteria selekcji s¹ krzywdz¹ce dla ma³ych gmin. Maj¹c powy sze na uwadze rozwa amy równie mo liwoœæ wykonywania projektu etapami przy udziale funduszy strukturalnych. - Jak reagują na Pana inicjatywę zwią zaną z Funduszem Spójności sąsiednie gminy? Czy istnieją możliwości połącze nia sił? - Nie jest to pierwsza tego typu inicjatywa Zbros³awic. Kilka lat temu zainicjowaliœmy porozumienie Gmin Zbros³awice, Tarnowskie Góry i Pyskowice w celu z³o enia wniosku o dofinansowanie do funduszu ISPA. Chêci do wspólnego dzia- ³ania na pewno s¹, natomiast problemy formalne zwi¹zane ze wspólnym sk³adaniem wniosku powoduj¹, e ma on mniejsze szanse na szybk¹ realizacjê. - Przy założeniu pesymistycznego wariantu, w którym wniosek nie znajduje akceptacji UE jakie to może rodzić ekologiczne konsekwencje dla gminy? - W takim przypadku okres realizacji projektu przed³u y siê, a co za tym idzie w tym czasie do œrodowiska ci¹gle bêd¹ wprowadzane w sposób niekontrolowany œcieki. Staramy siê poprzez dzia³ania medialne i kontrole uœwiadamiaæ o niebezpieczeñstwach, jakie poci¹ga za sob¹ takie dzia³anie. - Problemem małych samorządów jest zawsze pozyskanie środ ków na tzw. wkład własny konieczny do uruchomienia inwestycji. Czy znalazł Pan na to sposób? - Od kilku lat staramy siê jako wk³ad w³asny wykorzystywaæ œrodki Wojewódzkiego Funduszu Gospodarki Wodnej i Ochrony Œrodowiska w Katowicach, co pozwala na zminimalizowanie obci¹ enia dla bud etu Gminy. Ostatnie zmiany w dzia³aniach Funduszu pozwalaj¹ optymistycznie rokowaæ na przysz³oœæ, poniewa zasady udzielania po yczek zosta³y skorelowane z zasadami otrzymywania dotacji z Unii Europejskiej. Niepokoj¹ nas natomiast sygna³y o zamiarze zmiany statusu Wojewódzkich Funduszy. Dzia³anie takie mo e ograniczyæ do minimum absorpcjê funduszy strukturalnych. - Co, Pana zdaniem, zmieni się w funkcjonowaniu gminy po wejściu Polski do Unii Europejskiej? - Wiele siê nie zmieni, dalej bêdziemy, jak najlepiej umiemy, pe³niæ funkcjê s³u by dla naszych mieszkañców. Mamy natomiast nadziejê, e po dniu akcesji bêdziemy mogli do maksimum wykorzystaæ wszystkie œrodki, które niesie za sob¹ cz³onkostwo w UE, przy czym nie mam na myœli wy³¹cznie œrodków finansowych, co pozwoli na szybszy rozwój Gminy. - Jak zamierza Pan wykorzystać naturalne walory środowisko we gminy i istniejącą tutaj stadninę koni? - Od wielu lat w naszych dzia³aniach promocyjnych, wspólnie z oœrodkami jeÿdzieckimi, zespo³ami muzycznymi, klubami sportowymi, stowarzyszeniami oraz wieloma innymi formalnymi i nieformalnymi inicjatywami mieszkañców, staramy siê przekonaæ wszystkich do walorów œrodowiskowych Gminy. Wymienione organizacje, na ile jest to mo liwe, s¹ obecne przy wszelkich imprezach lokalnych, regionalnych a nawet miêdzynarodowych bior¹c pod uwagê naszych partnerów z Brennej, Brackenheim i Charnay lès Mâcon. Odczuwaj¹c atmosferê panuj¹c¹ na tych spotkaniach oraz opinie na temat naszej Gminy mamy nadziejê, e ziarno zosta³o zasiane, ale na tym nie poprzestajemy i bêdziemy je dalej uprawiaæ, maj¹c nadziejê na obfite plony. - Dziękuję za rozmowę. 17

18 nr 32 WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO POMORSKIE Gotowi n Z WALDEMAREM ACHRAMOWICZEM marszałkiem województwa 18 Zanim ukaże się następny numer miesięcznika Euroregiony Polska nasz kraj będzie już formalnie i realnie członkiem Unii Europejskiej. Zatem py tanie, jakie kieruję do Pana ma wymiar niemalże historyczny, bo potem będzie my już tylko mogli weryfikować odpo wiedź na nie w unijnej rzeczywistości. Jakie są Pańskie oczekiwania związane z UE, która stoi tuż za progiem? - Dla ka dego z nas wst¹pienie do UE ma du e znaczenie. Rodzi nadzieje, ale i obawy o to, czy bêdziemy potrafili wywalczyæ nale ne nam miejsce w gronie 25 pañstw nale ¹cych do tej organizacji. Unia to synonim przyspieszonego rozwoju, poprawy poziomu ycia ludzi, wielomiliardowych inwestycji, pe³niejszego w³¹czenia siê w bieg politycznych i gospodarczych wydarzeñ na Kontynencie. Niepokoi mnie czy faktycznie oka emy siê na tyle sprawni, aby obroniæ swoj¹ to samoœæ narodow¹ a jednoczeœnie wtopiæ siê w Uniê na tyle, aby móc robiæ w niej dobre interesy i nie nara aæ siê na ostracyzm lub byæ traktowanym peryferyjnie. To s¹ wa ne kwestie zwi¹zane m.in. z grubo przesadzonymi obawami przed wykupem naszej ziemi przez bogatych zachodnich Europejczyków, zw³aszcza Niemców, albo z roszczeniami ziomkostw niemieckich. yjemy w okreœlonej rzeczywistoœci, mamy do czynienia z ukszta³towanymi przez dziesi¹tki, a nawet setki lat pokoleniowych doœwiadczeñ nie zawsze dobrych - pogl¹dami i nawykami podchodzenia do ró nych spraw, tak e tych zwi¹zanych z zachodnim s¹siedztwem nic zatem dziwnego, e proces integracji nie jest papierowy i obfituje w wiele emocji. Wiele w tym wszystkie strachów na Lachy, uprzedzeñ i stereotypów jednak ka dy trzeÿwo myœl¹cy polityk powinien braæ pod uwagê te czynniki i z nimi siê liczyæ. Trudno zatem spodziewaæ siê, by nasze cz³onkostwo w UE by³o wyprane z napiêæ, by nie rodzi³o problemów. Jeœli nie bêdziemy ich ignorowaæ, to potrafimy sobie z nimi poradziæ. Czy spodziewa się Pan nowych im pulsów rozwojowych, które popchną region w kierunku szybszego rozwoju, rozwiązywania nabrzmiałych proble mów, jak choćby dużego bezrobocia? - Wysoka stopa bezrobocia w regionie to efekt przemian w latach 90. Wczeœniej dominowa³y tu potê ne pañstwowe gospodarstwa rolne i ich likwidacja spowodowa³a szczególnie w pó³nocno-wschodniej i pó³nocno-zachodniej czêœci województwa bardzo wysokie bezrobocie. Jeœli dodaæ do tego restrukturyzacjê wielu du ych pañstwowych zak³adów przemys³owych, to musi zastanawiaæ fakt, dlaczego ta stopa bezrobocia praktycznie od kilku dobrych lat nie powiêksza siê. Otó odpowiedÿ kryje siê w efektach naszych dzia³añ wspomagaj¹cych przedsiêbiorczoœæ, a zw³aszcza przyci¹ganie na nasz teren inwestorów zagranicznych. Likwidacji masy prymitywnych czêsto miejsc pracy nie da siê jednak w dzisiejszych czasach ³atwo zniwelowaæ. W przemyœle zak³ady nie znik³y, a podzieli³y Ratusz w Toruniu siê, powsta³y setki nowych spó³ek. Ale gospodarka rozwija siê w oparciu o najnowoczeœniejsze technologie, które eliminuj¹ czynnik ludzki, generuj¹ du o mniej miejsc pracy ni byœmy tego pragnêli. Nowy etap technologiczny potrzebuje z regu³y trzy razy mniej ludzi ni poprzedni. Ustabilizowanie siê stopy bezrobocia jest wiêc œwiadectwem naszych sukcesów na drodze unowoczeœniania gospodarki regionu, czynienia jej bardziej innowacyjn¹ i konkurencyjn¹. Zatrzymaliœmy degradacjê naszych podstaw ekonomicznych, nie ma wielkich zwolnieñ grupowych a do gospodarki wkraczaj¹ nowe technologie. To z kolei owocuje powstawaniem ca³ego otoczenia oko³obiznesowego i na realizacji takiej strategii zale- y nam najbardziej. W regionie powstaje wiele prê nych firm, a tylko w ci¹gu ostatnich dni trzy nowe wygeneruj¹ kilkaset miejsc pracy. Mamy w regionie ogromny potencja³ intelektualny skupiony w œrodowiskach akademickich UMK w Toruniu i uczelni bydgoskich. Postawiliœmy na tworzenie parków przemys³owo-technologicznych: w Toruniu, Bydgoszczy, Solcu Kujawskim, Œwieciu i we W³oc³awku. W Toruniu ze œrodków unijnego funduszu Phare budujemy centrum transferu technologii. Czy pojawianie się inwestorów za granicznych ma związek z licznymi i bliskimi relacjami samorządu wojewódz twa z zaprzyjaźnionymi regionami eu ropejskimi? - W województwie kujawsko-pomorskim dzia³a oko³o 1100 firm z udzia³em kapita³u zagranicznego, g³ównie niemieckiego, francuskiego i w³oskiego, ale tak e belgijskiego i amerykañskiego. Znakomita wiêkszoœæ z nich doskonale daje sobie radê. Pytanie jest trudne, bo niezwykle ryzykownym jest jednoznacznie wskazywaæ na obecnoœci obcego kapita³u na naszym terenie jako na efekt zacieœniania stosunków pomiêdzy samorz¹-

19 W UNII EUROPEJSKIEJ na Unię ojewództwa kujawsko pomorskiego rozmawia Jacek Broszkiewicz nr 32 dem wojewódzkim a partnerami z regionów Sönderjyllands w Danii, Veneto i Marche we W³oszech, Midi Pyrenées we Francji, Östergötland, Sörmland, Varmland w Szwecji, Kozani w Grecji i kilku innych ze wschodniej Europy. Myœlê, e tê materiê trzeba traktowaæ bardzo delikatnie. To rynek ma decydowaæ o tym, czy ktoœ wchodzi, czy nie. My mo emy jedynie stwarzaæ zachêty. A te mog¹ i powinny byæ bardzo znacz¹ce. Na tyle, by swych inwestycji nasi potencjalni partnerzy nie lokowali nie tylko poza naszym regionem, ale i krajem, co niedawno kilkukrotnie siê w Polsce przydarzy³o. Zadaniem samorz¹dów ro nych szczebli jest budowanie klimatu zaufania i wiarygodnoœci. To w³aœnie te wartoœci licz¹ siê w biznesie najbardziej. Cz³onkostwo Polski w UE na pewno powinno przyœpieszyæ przenoszenie wspó³pracy spo³ecznej regionów na niwê gospodarcz¹. Temu s³u y wymiana misji handlowych i wspó³praca naszych izb gospodarczych z partnerami z Düsseldorfu, Tuluzy, czy Veneto. Te stosunki przynios³y konkretne umowy pomiêdzy przedsiêbiorstwami, a coœ na ten temat mo e powiedzieæ wiele przedsiêbiorstw, na przyk³ad firma Krukowiak wytwarzaj¹ca urz¹dzenia do produkcji rolnej, czy Viola produkuj¹ca i eksportuj¹ca ywnoœæ na rynek niemiecki. Kujawsko Pomorskie leży w głębi kraju, nie ma bezpośredniej styczno ści z partnerami z zagranicy. Czym chce cie Państwo zwrócić i przyciągnąć ich uwagę? - W dzisiejszym globalnym œwiecie informacji dotarcie do partnerów nie jest trudne i nie trzeba opieraæ siê o przygraniczne po³o- enie. Stawiamy na technologie i nowoczesn¹ infrastrukturê. Te atuty w po³¹czeniu z potencja³em intelektualnym œrodowisk uniwersyteckich, naukowych, mnogoœci¹ r¹k do pracy i zachêtami do lokowania u nas biznesu powinny byæ wystarczaj¹co atrakcyjne. Zale y nam na tym, by wykszta³cone, m³ode kadry pracowa³y dla dobra regionu, aby mog³y znaleÿæ tu zatrudnienie a nie tu³a- ³y siê po Europie w poszukiwaniu pracy. I nie s¹ to yczenia bez pokrycia. Obok powstaj¹cych parków przemys³owo-technologicznych i centrum transferu technologii w lutym powsta³a we W³oc³awku unikatowa w skali kraju szerokopasmowa (w czêœci radiowa) internetowa sieæ komunikacyjna (MAN) przeznaczona dla administracji publicznej, szpitali i szkolnictwa. W³oc³awska sieæ jest drugim etapem budowy Kujawsko-Pomorskiej Sieci Informacyjnej, która docelowo ma obj¹æ wszystkie 19 powiatów województwa. Jestem przekonany, e rola informacji jako towaru bêdzie szalenie szybko ros³a, zatem infrastruktura w tej dziedzinie bêdzie mia³a pierwszoplanowe znaczenie. Co wiêcej, s¹dzê, e inwestorom zagranicznym, kiedy spotkaj¹ siê u nas z takim poziomem rozwi¹zañ w tej sferze, ³atwiej bêdzie podejmowaæ korzystne dla regionu decyzje. W planach jest utworzenie Metropolii toruñsko-bydgoskiej lub bydgoskotoruñskiej - kwestia nazwy rozstrzygnie siê chyba przez losowanie -, która bêdzie dynamicznym organizmem gospodarczym pobudzaj¹cym rozwój obu miast i gmin le ¹cych wzd³u dziel¹cego je 30-kilometrowego pasa. Skoro jest dobrze prosperuj¹ce Trójmiasto, to dlaczego nie mo e byæ podobnie w naszym Dwumieœcie? Konkurencyjnoœæ regionu mo na podnieœæ poprzez jednoczenie si³ i œrodków, a w gospodarce poprzez konsolidacjê firm. To budowanie osnowy gospodarczej i cywilizacyj nej ma zapewne związek z funduszami strukturalnymi, które napłyną do woje wództwa wraz z członko stwem Polski w UE? - Województwo kujawsko pomorskie mo e siê spodziewaæ w ramach ZPORR oko³o 142 milionów euro. To kwota dwukrotnie ni sza od tej, na któr¹ opiewaj¹ z³o one wnioski. To bardzo dobrze œwiadczy zarówno o inicjatywnoœci samorz¹dów, jak i podmiotów gospodarczych. Oczywiœcie ju teraz rozgl¹damy siê w poszukiwaniu œrodków zabezpieczaj¹cych wk³ad w³asny i prefinansowanie zadañ inwestycyjnych. Jestem pewien, e je znajdziemy, nawet gdyby ciê ar ten mia³ spocz¹æ na samorz¹dzie województwa. Zad³u enie regionu jest bardzo niskie, wiêc mamy otwarte linie kredytowe na wiele naszych inwestycji z udzia³em œrodków funduszy strukturalnych. Trzeba jednak wspomnieæ, e swoist¹ do nich przygrywk¹ bêdzie 13 inwestycji, które do 2005 roku Uniwersytet Miko³aja Kopernika to uznana marka rozpoczn¹ siê w regionie jeszcze z udzia- ³em œrodków przedakcesyjnych. S¹ to potê ne zadania, a do najwa niejszych z nich zaliczam po³udniow¹ obwodnicê Torunia za 100 milionów z³otych, obwodnicê we W³oc³awku, wymieniane ju przez mnie CTT w Toruniu i Park Przemys³owo-Technologiczny w Solcu Kujawskim, ale tak e wêze³ drogowy Stryszek pod Bydgoszcz¹ i nasza sztandarowa inwestycja, któr¹ chcemy zrealizowaæ w tym roku, czyli Port Lotniczy w Bydgoszczy. Porz¹dkujemy sprawy na w³asnym podwórku i otwieramy siê na œwiat. Na wejœcie do Unii jesteœmy przygotowani. Dziękuję za rozmowę. 19

20 nr 32 KUJAWSKO POMORSKIE W UNII EUROPEJSKIEJ: WŁOCŁAWEK Przybywaj, Europo! Z WŁADYSŁAWEM SKRZYPKIEM prezydentem Włocławka rozmawia Jacek Broszkiewicz 20 Kiedy wchodzi się do gmachu włocławskiego ratusza wzrok przykuwa elektroniczna tablica z napisem W Europie od wieków, W Unii od... I dziś jest 39 dni dzielących nas od 1 maja. Skrupulat nie odmierzacie Państwo czas do członkostwa naszego kraju w UE, a więc chyba wiążecie z tym faktem spore oczekiwania? - To prawda, jesteœmy niecierpliwi, co po trosze wynika z faktu, e w zesz³orocznym referendum unijnym W³oc³awek osi¹gn¹³ jeden z najwy szych w kraju wskaÿnik g³osowania na tak. Ludzie widz¹ sw¹ szansê w Unii, licz¹ na unijn¹ pomoc w rozwi¹zywaniu tak przyziemnych problemów, jak rewitalizacja œródmieœcia, które od lat, podobnie jak w innych polskich miastach œredniej wielkoœci, jest w op³akanym stanie. Mieszkañcy wiedz¹, e inwestycje s¹ motorem napêdowym walki z bezrobociem. A inwestycje to pieni¹dze one s¹ w Unii. Ale i my sami nie zasypujemy gruszek w popiele. Plagê bezrobocia uda³o nam siê zmniejszyæ w ubieg³ym roku z 25 do 22,3 procent. Rzadko spotykam się z tak jednoznacznym stwierdzeniem: udało nam się. Jak Włocławek tego dokonał? - W pierwszych dniach swojej prezydenckiej kadencji powo³a- ³em do ycia Zak³ad Robót Publicznych, który non stop zatrudnia 200 osób sprz¹taj¹cych i porz¹dkuj¹cych miasto, czyszcz¹cych lasy. Zanim przychodzê do pracy obje d am miasto, sprawdzam gdzie jest brudno i tam od razu kierowane s¹ s³u by porz¹dkowe. Skąd na to pieniądze? - Czêœæ z bud etu. Poza tym trzeba wiedzieæ, e prace te s¹ u yteczne, maj¹ swoj¹ wartoœæ i ludzie zarabiaj¹ na swoje p³ace. Bezrobotni zatrudniani s¹ tak e przy adaptacji by³ego hotelu pielêgniarskiego na mieszkania socjalne, porz¹dkuj¹ miejskie cmentarze, odbudowuj¹ alejki, chodniki w mieœcie. Wyda³em walkê dziurom w jezdniach. Z tego co Pan mówi, odnoszę wrażenie, że mój rozmówca jest wybitnym przedstawicielem lewicy. Tak socjalnego a jednocze śnie skutecznego podejścia do walki z bezrobociem mogłoby pozazdrościć wielu prezydentów o lewicowej proweniencji. - Kujawsko-pomorskie zwyk³o siê jednoznacznie kojarzyæ z lewic¹. Ja jednak reprezentujê prawicê. Ale na poziomie w³adzy samorz¹dowej ró nice polityczne ustêpuj¹ wspólnym d¹ eniom na rzecz spo³ecznoœci lokalnych. To chyba dlatego tak dobrze i rzeczowo wspó³pracuje mi siê z marsza³kiem Achramowiczem i wojewod¹ Kosieniakiem. Oznacza to, e w Rzeczpospolitej samorz¹dnej dobro publiczne mo e byæ wartoœci¹ najwy sz¹, a w zetkniêciu z nim spory polityczne winny pójœæ w k¹t. Rewitalizacja śródmieścia to projekt, który ma być finansowa ny przy wsparciu środków unijnych. Jaka jest skala tego przedsię wzięcia? - Taka, e realizacja potrwa lat. Ten proces ju ruszy³ - kilka budynków ju jest odnawianych. Trwa inwentaryzacja wszystkich posesji na starówce. Chcemy wiedzieæ gdzie i w czym mo emy pomóc, gdzie zachêciæ prywatnych inwestorów. Korzystam przy tym z doœwiadczeñ brytyjskiego Bedford, z którym wi¹ ¹ nas bliskie stosunki partnerskie. Ale nie zawsze trzeba siêgaæ tak daleko. Za miedz¹ P³ock doskonale poradzi³ sobie z tym problemem i ma piêkn¹ starówkê. Miastom unijnym współpracującym z partnerami z państw kan dydujących łatwiej było pozyskiwać środki na podobne przedsię wzięcia. Czy powielać tę metodę? - Takie projekty chcemy przedstawiæ ju jako samorz¹d z kraju pe³noprawnego cz³onka UE wspólnie z zaprzyjaÿnionym z W³oc³awkiem Mohylewem na Bia³orusi, która dopiero staje siê krajem kandydackim. Nasz wspólny projekt ratowania zabytków powinien mieæ spore szanse na wsparcie œrodkami UE. To jest proces krocz¹cy, który mam nadziejê zakoñczy siê gospodarcz¹ integracj¹ ca³ego kontynentu, oczywiœcie przy zachowaniu odrêbnoœci narodowych i kulturowych. Włocławek leży na przecięciu ważnych w skali europejskiej szlaków komunikacyjnych. Czy położenia miasta przecież także nad Wisłą odgrywa ważną rolę w strategii jego rozwoju? - Przez W³oc³awek przeje d a wiele pojazdów zmierzaj¹cych z Wybrze a na Œl¹sk. Dlatego budowa autostrady A1 ze wszystkimi pozytywnymi skutkami tego przedsiêwziêcia w postaci o ywienia gospodarczego wzd³u jej pasa jest tak dla nas wa na. Na razie koncentrujemy siê na budowie obwodnicy po³udniowej, by choæ trochê odci¹ yæ miasto od ruchu tranzytowego. Ale W³oc³awek to nie tylko wa ny wêze³ komunikacyjny, choæ ten fakt ma znaczenie w turystyce. Niew¹tpliwym atutem jest to e W³oc³awek niemal ze wszystkich stron otaczaj¹ lasy. Nieopodal W³oc³awka rozci¹ga siê przepiêkny Zalew Wiœlany planujemy budowê przystani jachtowej i motorowodnej. Podczas ostatnich targów turystycznych w Berlinie zrobiliœmy furorê, a telewizja niemiecka nakrêci³a film o W³oc³awku. Do każdego z bardziej znanych miast w Polsce przylega jakiś stereotyp. Do Włocławka oczywiście Pamiątka z Celulozy, wło cławski fajans a ostatnio koszykarze Anwilu... - Pami¹tka... to czêœæ naszej historii, fajanse nadal dobrze siê maj¹, a Anwil to nie tylko koszykarze, ale przede wszystkim znakomita nowoczesna firma przemys³u chemicznego. Prawd¹ jest e marz¹ nam siê nowe skojarzenia. Do przodu id¹ nasi pi³karze druga liga jest w zasiêgu nogi. W³oc³awek na pewno nie bêdzie siê w przysz³oœci kojarzy³ z uci¹ liwym przemys³em, ale z ekskluzywn¹ enklaw¹ turystyczn¹. Dbamy o œrodowisko naturalne. W³oc³awek trzykrotnie zdoby³ certyfikat gminy przyjaznej œrodowisku. Na modernizacjê kanalizacji przeznaczamy ogromn¹ w naszych warunkach kwotê130 milionów z³otych. - Pańskie miasto wpisuje się w kanon, do którego zmierza wiele polskich ośrodków. One nie tylko chcą przemysłu, ale mają za miar żyć także z turystyki. Wiem jednak, że dużą wagę przykłada się u was do nowoczesnych technologii, do rozwoju nauki. Wizualizacja projektu stadionu Instytucje i firmy we W³oc³awku maj¹ dostêp do szerokopasmowej sieci teleinformatycznej, dzia³a tu kilka pañstwowych wy szych uczelni, które mamy zamiar po³¹czyæ w jedn¹ i wybudowaæ kampus akademicki. Zalew Wiœlany ci¹gn¹cy siê od W³oc³awka do P³ocka, obejmuj¹cy jednoczeœnie kurort w Ciechocinku to obszar, na którym ma powstaæ nasze zag³êbie turystyczne. Bêdzie ono wówczas atrakcyjne, kiedy zapewnimy mu niepowtarzalnoœæ i wyj¹tkowoœæ. Czeka nas moc pracy musi powstaæ druga zapora na Wiœle w Nieszawie Ciechocinku, która odci¹ y stopieñ wodny we W³oc³awku. Efekt bêdzie tak e inny - wówczas rzeka stanie siê bardziej eglowna. W mieœcie planujemy wybudowaæ piêkny, po³o ony nad jeziorem Grzywno stadion z rozsuwanym dachem, do 20 tysiêcy miejsc siedz¹cych. Bêdziemy mieli czym siê chwaliæ w Unii Europejskiej. Czekamy na ni¹ z niecierpliwoœci¹. - Dziękuję za rozmowę.

Modernizacja i rozbudowa systemu kanalizacyjnego miasta Jaworzna faza I

Modernizacja i rozbudowa systemu kanalizacyjnego miasta Jaworzna faza I Miejskie Przedsi biorstwo Wodoci gów i Kanalizacji Sp. z o.o. Modernizacja i rozbudowa systemu kanalizacyjnego miasta Jaworzna faza I Jaworzno, 2010 Przedsięwzi wzięcie zlokalizowane jest w gminie Jaworzno

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA MIESZKAÑCÓW DZIELNICY WILANÓW

INFORMACJA DLA MIESZKAÑCÓW DZIELNICY WILANÓW INFORMACJA DLA MIESZKAÑCÓW DZIELNICY WILANÓW Szanowni Mieszkañcy, Miejskie Przedsiêbiorstwo Wodoci¹gów i Kanalizacji w m.st. Warszawie S.A. uprzejmie informuje, i w najbli szym czasie przejmie do eksploatacji

Bardziej szczegółowo

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok 1. KONTAKT DO AUTORA/AUTORÓW PROPOZYCJI ZADANIA (OBOWIĄZKOWE) UWAGA: W PRZYPADKU NIEWYRAŻENIA ZGODY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Data publikacji 2016-04-29 Rodzaj zamówienia Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVII/543/13 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 maja 2013 r.

Uchwała Nr XXVII/543/13 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 maja 2013 r. dotycząca przyjęcia planu aglomeracji Orzysz. Uchwała Nr XXVII/543/13 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 maja 2013 r. Na podstawie art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

Poznań, 03 lutego 2015 r. DO-III.272.1.2015

Poznań, 03 lutego 2015 r. DO-III.272.1.2015 Poznań, 03 lutego 2015 r. DO-III.272.1.2015 Zapytanie ofertowe pn.: Opracowanie wzorów dokumentów elektronicznych (e-usług), przeznaczonych do umieszczenia na platformie epuap w ramach projektu e-um: elektronizacja

Bardziej szczegółowo

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: Źródło: http://bip.mswia.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/2005/481,projekt-rozporzadzenia-ministra-spraw-wewnetrznych-i -Administracji-z-dnia-2005-r.html Wygenerowano: Czwartek, 28 stycznia 2016, 20:27

Bardziej szczegółowo

WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r.

WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r. Do uczestników postępowania o udzielenie zamówienia publicznego WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r. ZP/PO/45/2011/WED/8 Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na: Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie 1. 5.3.4 Oś 4 Leader Poziom wsparcia Usunięcie zapisu. Maksymalny

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, skarbnika gminy; kierownika jednostki organizacyjnej gminy,-osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego gminną, --esobą prawną oraz

Bardziej szczegółowo

OFERTA SPRZEDAŻY DZIAŁEK INWESTYCYJNYCH POŁOŻONYCH W CZĘSTOCHOWIE ULICA KORFANTEGO

OFERTA SPRZEDAŻY DZIAŁEK INWESTYCYJNYCH POŁOŻONYCH W CZĘSTOCHOWIE ULICA KORFANTEGO OFERTA SPRZEDAŻY DZIAŁEK INWESTYCYJNYCH POŁOŻONYCH W CZĘSTOCHOWIE ULICA KORFANTEGO 1. Informacje o nieruchomości Lokalizacja ogólna: Częstochowa, ulica Korfantego. Częstochowa, ulica Korfantego Źródło:

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w województwie pomorskim

Gaz łupkowy w województwie pomorskim Gaz łupkowy w województwie pomorskim 1 Prezentacja wyników badania Samorządów, partnerów Samorządu Województwa Pomorskiego oraz koncesjonariuszy Charakterystyka grup 2 18% 82% Samorządy Partnerzy SWP n=63

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK Projekt budżetu Powiatu Zwoleńskiego na 2015 r. został opracowany na podstawie : - informacji o wysokości poszczególnych części

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r.

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz postanowienia przekształconej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, skarbnika gminy, kierownika jednostki organizacyjnej gminy, osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego gminną osobą prawną oraz

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROZDRAŻEW ZA 2015 R.

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROZDRAŻEW ZA 2015 R. ANALIZA STANU Rozdrażew, dnia 28.04.2016r. GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROZDRAŻEW ZA 2015 R. 1. Cel przygotowania analizy. Niniejszy dokument stanowi roczną analizę stanu gospodarki

Bardziej szczegółowo

URZ D MIEJSKI W BRUSACH

URZ D MIEJSKI W BRUSACH URZ D MIEJSKI W BRUSACH Brusy 2004 Mieszkañcy Miasta i Gminy Brusy, oddajê w Pañstwa rêce broszurê informacyjn¹ poœwiêcon¹ dochodom i wydatkom naszej gminy w 2004 roku. Broszura ma za zadanie informowaæ

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

Budżet na rok 2015: Dochody

Budżet na rok 2015: Dochody Gmina Rybczewice Załącznik nr 1 do Uchwały Nr IV/24/2015 Rady Gminy Rybczewice z dnia 28 stycznia 2015 r. Budżet na rok 2015: Dochody Symbol Nazwa Plan 2015 kol. 1 kol. 2 kol. 3 Dochody razem 10 151 301

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice J. Bargiel, H. Grzywok, M. Pyzik, A. Nowak, D. Góralski Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice Streszczenie W artykule przedstawiono główne elektroenergetyczne innowacyjne realizacje

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych.

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. 13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. Przyjęte w ustawie o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców rozwiązania uwzględniły fakt, że

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą P r z e t a r g n i e o g r a n i c z o n y (do 60 000 EURO) Zawartość: Informacja ogólna Instrukcja

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski DOLiS - 035 1997/13/KR Warszawa, dnia 8 sierpnia 2013 r. Pan Sławomir Nowak Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr /

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / zawarta w dniu. w Szczecinie pomiędzy: Wojewodą Zachodniopomorskim z siedzibą w Szczecinie, Wały Chrobrego 4, zwanym dalej "Zamawiającym" a nr NIP..., nr KRS...,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO

INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO Załącznik nr 2 INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO ZA I PÓŁROCZE 2014 R Wieloletnia Prognoza Finansowa Powiatu

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Usługa e-tranzyt System NCTS 2 Aktualny stan wdrożenia Ogólnopolskie

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PLAN ROZWOJU I MODERNIZACJI URZ

WIELOLETNI PLAN ROZWOJU I MODERNIZACJI URZ Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w Koninie 62-510 Konin, ul. Poznańska 49 WIELOLETNI PLAN ROZWOJU I MODERNIZACJI URZĄDZEŃ WODOCIĄGOWYCH I URZĄDZEŃ KANALIZACYJNYCH BĘDĄCYCH W POSIADANIU

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław FUNDACJA Kocie Życie Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2012 do 31.12.2012 1 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE I. BILANS I. RACHUNEK WYNIKÓW II. INFORMACJA DODATKOWA

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. PROJEKT w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 19 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 19 września 2011 r. 1397 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 19 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie postępowania w sprawach oświadczeń o stanie majątkowym funkcjonariuszy celnych Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna jako lokomotywa rozwoju lokalnego

Energia odnawialna jako lokomotywa rozwoju lokalnego INICJATYWA ZIELONA LOKOMOTYWA Energia odnawialna jako lokomotywa rozwoju lokalnego KONCEPCJA Kocioł Obsługa Paliwo Oprawa rynkowa Finansowanie Produkcja paliw BPS Obudowa Design Odbiór popiołu Różnorodność

Bardziej szczegółowo

Liczba stron: 3. Prosimy o niezwłoczne potwierdzenie faktu otrzymania niniejszego pisma.

Liczba stron: 3. Prosimy o niezwłoczne potwierdzenie faktu otrzymania niniejszego pisma. Dotyczy: Zamówienia publicznego nr PN/4/2014, którego przedmiotem jest Zakup energii elektrycznej dla obiektów Ośrodka Sportu i Rekreacji m. st. Warszawy w Dzielnicy Ursus. Liczba stron: 3 Prosimy o niezwłoczne

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA 1 I. Postanowienia ogólne 1. Koło Naukowe KLUB INWESTORA, zwane dalej Kołem Naukowym, jest jednostką Samorządu Studenckiego działającą przy Wydziale Finansów i Bankowości

Bardziej szczegółowo

..^lęfam?*?<,dnia d3.,..qa:a?mv. (miejscowość)

..^lęfam?*?<,dnia d3.,..qa:a?mv. (miejscowość) OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, okarbnika gminy, kierownika jednostki liny, osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego gminną osobą prawną oraz osoby wydającej

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. I. Potrzeba i cel renegocjowania Konwencji

UZASADNIENIE. I. Potrzeba i cel renegocjowania Konwencji UZASADNIENIE I. Potrzeba i cel renegocjowania Konwencji Obowiązująca obecnie Konwencja o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawarta dnia 6 grudnia 2001 r., między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Danii

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa podlaskiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa podlaskiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa podlaskiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, skarbnika gminy, kierownika jednostki organizacyjnej gminy, osoby zarządzającej i członka organu :gminną osobą prawną oraz osoby wydającej

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php? 1 z 6 2013-10-03 14:58 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?id=221 Szczecin: Usługa zorganizowania szkolenia specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

1. emisja akcji o wartości 2 mln PLN w trybie oferty prywatnej

1. emisja akcji o wartości 2 mln PLN w trybie oferty prywatnej PROJEKT INWESTYCYJNY Nazwa projektu: Forma projektu: TEVOR 1. emisja akcji o wartości 2 mln PLN w trybie oferty prywatnej 2. wprowadzenie akcji do obrotu na rynku NewConnect Podmiot: PL Consulting sp.

Bardziej szczegółowo

Bilans członkostwa Polski w Unii Europejskiej 2004 2014. ZAMOŚĆ 11 lipca 2014 r.

Bilans członkostwa Polski w Unii Europejskiej 2004 2014. ZAMOŚĆ 11 lipca 2014 r. Bilans członkostwa Polski w Unii Europejskiej 2004 2014 ZAMOŚĆ 11 lipca 2014 r. Zmiany PKB obrazujące rozwój gospodarczy Polski od 2004 r. (wg danych Eurostatu) PKB Polski w 2004 r. 10900 Euro (51% średniej

Bardziej szczegółowo

V. POWIĄZANIE PROJEKTÓW Z INNYMI DZIAŁANIAMI REALIZOWANYMI NA TERENIE GMINY / POWIATU / WOJEWÓDZTWA

V. POWIĄZANIE PROJEKTÓW Z INNYMI DZIAŁANIAMI REALIZOWANYMI NA TERENIE GMINY / POWIATU / WOJEWÓDZTWA V. POWIĄZANIE PROJEKTÓW Z INNYMI DZIAŁANIAMI REALIZOWANYMI NA TERENIE GMINY / POWIATU / WOJEWÓDZTWA Powiązanie z działaniami powiatu i województwa Zadania Gminy Słupca w zakresie infrastruktury technicznej

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna dla przedsięwzięcia. Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym

Karta informacyjna dla przedsięwzięcia. Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym Karta informacyjna dla przedsięwzięcia Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym Zawartość karty informacyjnej Karta informacyjna przedsięwzięcia to dokument, składany

Bardziej szczegółowo

Pan Paweł Silbert Prezydent Miasta Jaworzna WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

Pan Paweł Silbert Prezydent Miasta Jaworzna WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Pan Paweł Silbert Prezydent Miasta Jaworzna WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o NajwyŜszej Izbie Kontroli 1, zwanej dalej ustawą o NIK, NajwyŜsza Izba

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

?* rv R AQ pświadczenie MAJĄTKOWE radnego gminy tf Oo4Ą j 0 /J

?* rv R AQ pświadczenie MAJĄTKOWE radnego gminy tf Oo4Ą j 0 /J ?* rv R AQ pświadczenie MAJĄTKOWE radnego gminy tf Oo4Ą j 0 /J immk A^ /CS 20 0 4 1? / \ Zielona Góra, dnia 20.04.2012. r. \ (miejscowość) Uwaga: 1. Osoba składająca oświadczenie obowiązana jest do zgodnego

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI DLA GMINY MIEJSKIEJ PRZEMYŚL ROK 2015

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI DLA GMINY MIEJSKIEJ PRZEMYŚL ROK 2015 ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI DLA GMINY MIEJSKIEJ PRZEMYŚL ROK 2015 Kwiecień 2016 Cel przygotowania analizy. Analiza została przygotowana w celu weryfikacji możliwości technicznych i organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok Informacja dodatkowa sporządzona zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Finansów z 15.11.2001 (DZ. U. 137 poz. 1539 z późn.zm.) WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Krajowa Rada Zarządów Dróg Powiatowych

Krajowa Rada Zarządów Dróg Powiatowych Krajowa Rada Zarządów Dróg Powiatowych KRAJOWA RADA ZARZ DÓW DRÓG POWIATOWYCH Przy cza. Wsparcie udzielone przez Norwegi poprzez dofinansowanie ze rodków Norweskiego Mechanizmu Finansowego 1 USTAWA z dnia

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Powiatowy Urząd Pracy w Rzeszowie KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Rzeszów 2014 r. 1. Niniejsze kryteria opracowano w oparciu o: POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 - Ustawę dnia

Bardziej szczegółowo

Turniej Piłkarski. Copa Manufaktura 2006

Turniej Piłkarski. Copa Manufaktura 2006 Turniej Piłkarski Regulamin Turnieju Piłkarskiego 1. Organizator, Termin, Miejsce 1. Głównym Organizatorem Turnieju Piłkarskiego Copa Manufaktura (zwanego dalej Turniejem) jest: 03-111 Warszawa, ul.podróŝnicza

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku.

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Rada Nadzorcza zgodnie z treścią Statutu Spółki składa się od 5 do 9 Członków powoływanych przez Walne Zgromadzenie w głosowaniu tajnym.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia Druk Nr Projekt z dnia UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych na cele nie związane z budową,

Bardziej szczegółowo

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości.

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości. B.III. Inwestycje krótkoterminowe 1 303,53 zł. 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe 1 303,53 zł. - w jednostkach powiązanych 0,00 zł. - w pozostałych jednostek 0,00 zł. - środki pieniężne i inne aktywa

Bardziej szczegółowo

WZÓR OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE

WZÓR OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE DzifnB*a4fflal*lNl$34 ZGIERZ 2224 Poz 282 WyUil«r.«iz.i(!rtn' 1! ; przyjmującej. WZÓR OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE Załącznik nr 2 wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, skarbnika gminy, kierownika jednostki

Bardziej szczegółowo

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym Samorządowy Program dotyczący pomocy finansowej dla gmin/miast na zakup nowych samochodów ratowniczo - gaśniczych ze sprzętem ratowniczogaśniczym zamontowanym na stałe oraz zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Dofinansowanie projektów związanych z inwestycjami w OZE w ramach Polskich Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007 2013 moŝe

Bardziej szczegółowo

GDZIE DZIEDZICZYMY, CO DZIEDZICZYMY, JAK DZIEDZICZYMY

GDZIE DZIEDZICZYMY, CO DZIEDZICZYMY, JAK DZIEDZICZYMY 08 kwietnia 2014 r. Od dziś, 1 kwietnia 2014 r., przez najbliższe cztery miesiące, ubezpieczeni płacący składki emerytalne będą mogli zdecydować gdzie chcą gromadzić kapitał na przyszłe emerytury: czy

Bardziej szczegółowo

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału!

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału! Szkolenia nie muszą być nudne! W Spółce Inwest-Park odbyło się kolejne szkolenie w ramach projektu Akcelerator Przedsiębiorczości działania wspierające rozwój przedsiębiorczości poza obszarami metropolitarnymi

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Główne wyniki badania

Główne wyniki badania 1 Nota metodologiczna Badanie Opinia publiczna na temat ubezpieczeń przeprowadzono w Centrum badania Opinii Społecznej na zlecenie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniach od 13 do 17 maja 2004

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

Rodzaj zamówienia. Tryb zamówienia "Przetarg nieograniczony" Termin składania ofert. Szacunkowa wartość zamówienia. Miejscowość: Wolbrom

Rodzaj zamówienia. Tryb zamówienia Przetarg nieograniczony Termin składania ofert. Szacunkowa wartość zamówienia. Miejscowość: Wolbrom WYNAJEM KOPAREK WRAZ Z OBSŁUGĄ OPERATORSKĄ DLA POTRZEB WOLBROMSKIEGO ZAKŁADU WODOCIĄGÓW I KANALIZACJI W 2013 ROKU Numer ogłoszenia: 65213-2013; data zamieszczenia: 29.04.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU roboty

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE WIELOBRANŻOWE PROJEKTY BUDOWLANE O FIRMIE ZAKRES DZIA ALNOŒCI I OFERTA INFORMACJE DODATKOWE

PROJEKTOWANIE WIELOBRANŻOWE PROJEKTY BUDOWLANE O FIRMIE ZAKRES DZIA ALNOŒCI I OFERTA INFORMACJE DODATKOWE Projektowanie WIELOBRANŻOWE PROJEKTY BUDOWLANE PROJEKTOWANIE O FIRMIE ZIELONA ARCHITEKTURA powsta³a w 1993 roku i od pocz¹tku swojego istnienia dzia³a w bran y ogrodniczo-budowlanej, specjalizuj¹c siê

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku i Strona znajduje się w archiwum. Data publikacji : 30.06.2005 Uchwała nr 660 Druk Nr 687 UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU z dnia 27.06.2005roku w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju miasta

Uwarunkowania rozwoju miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 06 Uwarunkowania rozwoju miasta W 880.06 2/9 SPIS TREŚCI 6.1 Główne czynniki

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii Cel programu Dofinansowanie dużych inwestycji wpisujących się w cele: Zobowiązań

Bardziej szczegółowo