Euro w Polsce. Obawy i pytania

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Euro w Polsce. Obawy i pytania"

Transkrypt

1 2013 / 1 Analiza Jan Gmurczyk Euro w Polsce. Obawy i pytania Spis treści Wstęp 2 Część 1. Czy strefa euro jest stabilna? 3 Część 2. Czy po wprowadzeniu euro ceny wzrosną? 7 Część 3. Czy polska gospodarka jest gotowa na przyjęcie euro? 17 Podsumowanie 26 Bibliografia 28

2 Wstęp Wostatnich kilku miesiącach nastąpiło wyraźne ożywienie debaty publicznej wokół kwestii przystąpienia Polski do strefy euro. Wydaje się przy tym, że w debacie tej większą uwagę przykuwają potencjalne koszty i zagrożenia wynikające z przyjęcia wspólnej waluty niż spodziewane z tego tytułu szanse i korzyści. Ten poniekąd sceptyczny wydźwięk rozważań na temat przyszłości euro w Polsce jest w pełni zrozumiały. W miarę jak kolejne odsłony kryzysu w Eurolandzie stawiały przyszłość europejskiej integracji walutowej pod coraz większym znakiem zapytania, obawy związane ze wspólną walutą ulegały w naszym kraju konsekwentnemu nasileniu. Spadek atrakcyjności euro w ostatnich latach widać choćby w badaniach prezentowanych w Monitorze Opinii Publicznej Ministerstwa Finansów. W grudniu 2009 roku zdecydowanie pozytywny bądź raczej pozytywny stosunek do wprowadzenia wspólnej waluty w Polsce deklarowało łącznie 43% obywateli, podczas gdy w październiku 2012 roku wskaźnik ten zmalał do 31% 1. Jednocześnie Polacy opowiadają się za coraz odleglejszą perspektywą przystąpienia do Eurolandu. Pomysł wprowadzenia euro w Polsce w horyzoncie najbliższych kilku lat w czerwcu 2010 roku popierało 34% obywateli, natomiast w październiku 2012 roku już tylko 16%. Równolegle odsetek Polaków, którzy nigdy nie chcieliby wymienić złotówek na euro, wzrósł w tym okresie z 23% do 31% 2. Obawy przed wspólną walutą stanowią punkt wyjścia niniejszego opracowania. Celem zaprezentowanej w nim analizy jest próba udzielenia syntetycznej odpowiedzi na trzy pytania, które w kontekście debaty nad przyjęciem euro w Polsce wydają się należeć do tych, które wzbudzają największe wątpliwości. Po pierwsze: czy strefa euro jest stabilna? Po drugie: czy po wprowadzeniu euro w Polsce ceny wzrosną? Po trzecie: czy polska gospodarka w ogóle jest gotowa na przyjęcie euro? Czy strefa euro jest stabilna? 1 J. Osińska, Monitor opinii publicznej nr 4/2012, Ministerstwo Finansów, s. 2 (adres online: 2 Ibidem, s. 3. 2

3 Każdemu z powyższych pytań poświęcono odrębną część opracowania. Tam, gdzie to uzasadnione i możliwe, analizę uzupełniają rozważania nad doświadczeniami państw strefy euro oraz możliwymi sposobami zminimalizowania potencjalnych kosztów i zagrożeń wynikających z przyjęcia euro w Polsce. Część 1. Czy strefa euro jest stabilna? Wświetle wydarzeń kryzysowych, jakie w ostatnich latach obserwowano w strefie euro, wielu przeciwników przystąpienia Polski do Eurolandu odwołuje się do obrazowej argumentacji, że nie wchodzi się do płonącego budynku lub nie wprowadza się do domu w przebudowie. Takie ujęcie sprawy samo w sobie jest poniekąd słuszne, ale stosunkowo mało adekwatne w przypadku naszego kraju. Zauważmy bowiem, że polski rząd nie rozważa natychmiastowego przystąpienia do strefy euro. Mało tego, z formalnego punktu widzenia nie byłoby to nawet możliwe. Wystarczy wspomnieć, że jednym z kryteriów konwergencji nominalnej, jakie musi spełnić każdy kraj zmierzający do przyjęcia euro, jest uczestnictwo jego waluty w mechanizmie kursów walut Europejskiego Systemu Walutowego (ERM2) przez co najmniej dwa lata 3. Do tego dochodzą wszelkie inne procedury przygotowawcze do przyjęcia euro, włącznie z produkcją monet i banknotów. Biorąc pod uwagę charakter całego przedsięwzięcia, można zgodzić się z takimi ekonomistami, jak Stanisław Gomułka, Witold Orłowski czy Dariusz Rosati, którzy jako najwcześniejszą możliwą datę wejścia Polski do Eurolandu wskazują rok Wersje skonsolidowane Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, 2008/C 115/01, s. 109, (adres online: 4 Gomułka, Rybiński, Rosati, Orłowski: Czy i kiedy Polska mogłaby wejść do strefy euro?, biznes.gazetaprawna.pl, (adres online: artykuly/669587,gomulka_rybinski_rosati_orlowski_czy_i_kiedy_polska_moglaby_wejsc_ do_strefy_euro.html). 3

4 Najwcześniejsza możliwa data nie musi przy tym automatycznie oznaczać ani daty najbardziej prawdopodobnej, ani daty optymalnej dla polskiej gospodarki. Ostatecznie o terminie przystąpienia do strefy euro zdecydują w Polsce nie tylko czynniki proceduralno-techniczne, ale przede wszystkim ekonomiczne (por. część 3 opracowania) i polityczne. Uzasadnione wydaje się zatem twierdzenie, że pytanie o stabilność strefy euro należy odnosić nie tyle do sytuacji bieżącej (bo Polska nie wchodzi teraz do Eurolandu), co przyszłej, gdzie dopiero rok 2017 powinien znaczyć początek perspektywy rozważań (bo dopiero wtedy lub w dalszych latach Polska może potencjalnie przyjąć wspólną walutę). Czy zatem w długim okresie sytuacja w strefie euro będzie już unormowana? Ostatecznie o terminie przystąpienia do strefy euro zdecydują w Polsce nie tylko czynniki proceduralno-techniczne, ale przede wszystkim ekonomiczne i polityczne. Wiele wskazuje na to, że tak. Aby to lepiej zrozumieć, warto najpierw przypomnieć przyczyny wystąpienia i przewlekłości europejskiego kryzysu. Należą do nich przede wszystkim: 1) niekompletny proces instytucjonalny utworzenia strefy euro, w szczególności brak dostatecznych mechanizmów koordynacji i dyscypliny polityki fiskalnej w Eurolandzie oraz brak wypracowanych procedur postępowania wobec krajów zagrożonych niewypłacalnością; 2) trudności strukturalne szeregu państw członkowskich, połączone z niebezpiecznie dużym przyrostem zadłużenia (przypadek Grecji, Portugalii, Włoch, Hiszpanii i Irlandii). Zdolność do spłaty zaciągniętych zobowiązań była w tych krajach z różnych powodów ograniczona lub malała, co znacznie podwyższyło ryzyko ich bankructwa. Co ważne, wybuch międzynarodowego kryzysu finansowego w 2008 roku oraz następująca po nim fala recesji w Unii Europejskiej w 2009 roku tylko obnażyły powyższe problemy, tj. były katalizatorem kryzysu strefy euro, nie zaś jego zasadniczą przyczyną. 4

5 Słabe ogniwa integracji walutowej, wysoki poziom zadłużenia oraz okres dekoniunktury w gospodarce światowej wywołały z kolei w Eurolandzie takie skutki, jak: a) ograniczone możliwości stymulacji wzrostu gospodarczego kanałem ekspansywnej polityki budżetowej oraz konieczność wprowadzenia bolesnej polityki cięć budżetowych 5 ; b) niepewność co do wypłacalności niektórych państw członkowskich, stabilności europejskiego sektora bankowego oraz przyszłych losów całej unii gospodarczo-walutowej. W rezultacie na rynkach finansowych powstały idealne warunki do gry spekulacyjnej na rozpad strefy euro 6 ; c) konieczność podejmowania przez unijnych decydentów działań antykryzysowych pod presją czasu i zmiennych nastrojów na rynkach finansowych. Tabela 1.1. Stopa bezrobocia oraz prognozy realnego wzrostu PKB w strefie euro Stopa bezrobocia w strefie euro* Prognozy realnego wzrostu PKB w strefie euro Listopad 2011 Listopad ,6% 11,8% 0,4% 0,1% 1,4% * Dane z uwzględnieniem czynników sezonowych. Źródło: opracowanie własne na podstawie: Eurostat news release 4/2013, Eurostat, (adres online: C/ BP/EN/ BP-EN.PDF); Real GDP growth rate volume, Eurostat (adres online: 1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115). 5 J. Gmurczyk, Cięcia kontra stymulacja, Instytut Obywatelski, (adres online: 6 A. Sławiński, Raj dla spekulacji, Ekonomia24.pl, (adres online: ekonomia24.pl/artykul/ html). 5

6 Choć obecnie sytuacja makroekonomiczna w strefie euro wciąż jest poważna (por. tabela 1.1.), zaś perspektywy związane z ożywieniem gospodarczym w Europie pozostają wielce niepewne 7, w Eurolandzie widać już pewne oznaki stabilizacji. Ważnym elementem uspokojenia sytuacji od strony rynków finansowych 8 były kroki podjęte przez Europejski Bank Centralny, który we wrześniu 2012 roku ogłosił plan nieograniczonego skupu obligacji skarbowych państw strefy euro zagrożonych bankructwem 9. Ta deklaracja była jasnym sygnałem, że żadne państwo strefy euro nie zbankrutuje, przy czym warunkiem otrzymania pomocy będzie podjęcie trudu koniecznych reform gospodarczych. Innymi słowy, z jednej strony zapewniono państwom pogrążonym w kłopotach czas na przeprowadzenie dostosowań, a z drugiej ustanowiono mocny bodziec do ich realizacji 10. Co więcej, państwa strefy euro zaczęły podejmować kroki, które w znacznej mierze redefiniują projekt integracji walutowej. Ich celem jest ustanowienie takich rozwiązań, aby w przyszłości kryzys stabilności europejskiego obszaru walutowego już nigdy się nie powtórzył. Kierunek zmian wyznacza dążenie do utworzenia unii fiskalnej, politycznej i bankowej. Niewykluczone, że w stosunkowo nieodległej perspektywie tj. od kilku do kilkunastu lat architekturę instytucjonalną strefy euro będą współtworzyć już nie tylko takie nowości, jak pakt fiskalny czy wspólny nadzór nad europejskimi bankami, ale także euroobligacje, wspólny budżet, a nawet oddzielne zgromadzenie parlamentarne. Z jednej strony oznacza to stopniowe zacieśnianie współpracy w ramach Eurolandu oraz oddalenie się w tym względzie od reszty Unii Europejskiej, z drugiej jednak jest konieczne dla zapewnienia strefie euro systemowej stabilności w przyszłości. Jak celnie wskazują choćby Nouriel Roubini oraz Stephen Mihm, żadna unia walutowa nie przetrwała jednocześnie bez unii fiskalnej i politycznej 11. Kierunek zmian wyznacza dążenie do utworzenia unii fiskalnej, politycznej i bankowej. 7 J. Gmurczyk, Wszystkie ręce na pokład, Rzeczpospolita, C. Wójcik, Doceńmy integrację, Instytut Obywatelski, (adres online: 9 Press Release: Technical features of Outright Monetary Transactions, ECB, (adres online: 10 J. Gmurczyk, EBC uruchamia pomoc, Instytut Obywatelski, (adres online: 11 N. Roubini, S. Mihm, Ekonomia kryzysu, Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s

7 Oczywiście kryzysy gospodarcze zdarzały się w przeszłości wielokrotnie i zapewne nie unikniemy ich również w przyszłości. W przypadku zmian instytucjonalnych w strefie euro chodzi o to, by wahania koniunktury nie destabilizowały w sposób fundamentalny całego obszaru walutowego, jak to miało miejsce w ostatnich latach. Wzmocnienie stabilności strefy euro polega zatem nie na dążeniu do eliminacji występowania cyklu koniunkturalnego, który jest nieuniknioną cechą gospodarki rynkowej, lecz na wypracowaniu mechanizmów służących zwiększeniu systemowej odporności na wstrząsy kryzysowe. Choć ostateczny wynik podejmowanych w Unii Europejskiej reform trudno obecnie dokładnie przewidzieć, duża determinacja unijnych decydentów do usuwania nie tylko objawów europejskiego kryzysu, ale również jego przyczyn, dobrze rokuje strefie euro. Można tym samym dość racjonalnie przypuszczać, że zanim Polska przyjęłaby wspólną walutę, Euroland już zdążyłby odzyskać i wzmocnić stabilność. Część 2. Czy po wprowadzeniu euro ceny wzrosną? Zaprezentowane w tabeli 2.1. wyniki badania opinii publicznej z października 2012 roku wskazują, że Polacy przede wszystkim obawiają się wzrostu cen po wprowadzeniu euro oraz związanego z tym spadku poziomu dobrobytu zarówno indywidualnego, jak i społecznego. Utrata części tożsamości narodowej czy kontroli nad polityką gospodarczą odgrywa na tym tle z punktu widzenia zdecydowanej większości obywateli rolę drugo- i trzecioplanową. 7

8 Tabela 2.1. Wyniki badania opinii publicznej na temat obaw związanych z wprowadzeniem euro w Polsce październik 2012 roku Kategoria % wskazań* Wzrost cen 52 Pogorszenie własnej sytuacji finansowej 29 Wzrost biedy i nierówności społecznych 25 Trudności z przeliczaniem kwot ze złotych na euro 19 Problemy finansowe Polski 14 Trudności z rozpoznawaniem lub przyzwyczajaniem się do nowych banknotów i monet 10 Utrata części tożsamości narodowej 9 Utrata przez Polskę kontroli nad polityką gospodarczą 5 Obawiam się czegoś innego 0 Niczego się nie obawiam 3 Nie wiem, trudno powiedzieć 17 * Każdy badany mógł wskazać trzy odpowiedzi, dlatego wyniki nie sumują się do 100%. Źródło: J. Osińska, Monitor opinii publicznej nr 4/2012, Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską, Ministerstwo Finansów, s. 4 (adres online: Dlaczego zdaniem Polaków ceny miałyby wzrosnąć? Najczęstszą obawą motywującą takie oczekiwania jest zaokrąglanie i podnoszenie cen przez sprzedawców (35% wskazań wśród badanych). W dalszej kolejności wymieniane są takie czynniki, jak ustalenie kursu wymiany na niekorzystnym poziomie (22%) i wyrównanie się poziomu cen z resztą strefy euro (21%) J. Osińska, Monitor opinii publicznej nr 4/2012, op. cit., s. 4. 8

9 Co ciekawe, obawy o wzrost cen po wprowadzeniu euro są powszechne także w pozostałych państwach członkowskich, które dołączyły do Unii Europejskiej w XXI wieku, ale jeszcze nie przyjęły wspólnej waluty. Pokazuje to wykres 2.1., gdzie zaprezentowano wyniki badania Eurobarometru z maja 2011 roku. Źródło: Introduction of the euro in the New Member States Analytical Report, Flash Eurobarometer 329, August 2011, s. 44 (adres online: flash/fl_329_en.pdf). Czy obawy o wzrost cen znajdują potwierdzenie w doświadczeniach państw Eurolandu? Wykres 2.2. przedstawia dane dotyczące kształtowania się tempa średniorocznej inflacji (HICP) w strefie euro w latach Okazuje się, że po wprowadzeniu wspólnej waluty do obiegu gotówkowego w 2002 roku nie zaobserwowano wzrostu ogólnego poziomu cen w gospodarce. Co więcej, inflacja między rokiem 2000 a 2007 utrzymywała się na stabilnym poziomie 2,0 2,5%. Czy obawy o wzrost cen znajdują potwierdzenie w doświadczeniach państw Eurolandu? 9

10 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu (HICP inflation rate, Annual average rate of change (%), Eurostat; adres online: eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tec00118&plugin=1). Co jednak ciekawe, obywatele państw strefy euro mieli wrażenie, że ceny zdecydowanie wzrosły. O ile w latach wskaźnik postrzeganej inflacji (ang. inflation perceptions) wiernie podążał za rzeczywistymi zmianami inflacji (HICP), o tyle od początku 2002 roku zaczęła się rysować w tym względzie coraz większa rozbieżność. Między rokiem 2003 a 2005 uległa ona zmniejszeniu, ale w następnych latach utrzymywała się na podwyższonym poziomie, szczególnie mocno zaznaczając się w takich krajach, jak Finlandia, Grecja czy Belgia 13. Zjawisko to określono jako iluzję euro. Było ono szczególnym przypadkiem iluzji pieniądza, tj. sytuacji, gdy obywatele uznają zmiany nominalne za realne 14. Wystąpienie i natężenie rozbieżności między inflacją postrzeganą a rzeczywistą miało wielorakie podłoże 15 : 1) psychologiczne, np. przeliczanie przez konsumentów nowych cen na stare, nierzadko po przybliżonym, a nie dokładnym kursie wymiany 13 B. Döhring, A. Mordonu, What drives inflation perceptions? A dynamic panel data analysis, European Economy Economic Papers Number 284 July 2007, DG ECFIN, European Commission, Brussels 2007, s. 5 (adres online: ec.europa.eu/economy_finance/ publications/publication9575_en.pdf). 14 Raport na temat pełnego uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej, NBP, Warszawa 2009, s. 217 (adres online: publikacje/o_euro/re.pdf). 15 Ibidem, s

11 waluty narodowej na euro, co już samo w sobie mogło rodzić ryzyko otrzymania wyniku obarczonego przynajmniej kilkuprocentową niedokładnością, tj. wrażeniem zmiany ceny o kilka procent. Poza tym ludzka pamięć ma tendencję do większej wrażliwości na zdarzenia nieprzyjemne niż przyjemne, stąd podwyżki cen mogły pozostawić w świadomości obywateli silniejszy ślad niż obniżki 16 ; 2) społeczno-demograficzne, związane ze sprawnością przystosowania się do nowej waluty, np. wykształceniem, poziomem świadomości ekonomicznej, wiekiem czy osobistym stosunkiem do wprowadzenia euro; 3) ekonomiczne, w szczególności powiązane ze zmianami cen dóbr często nabywanych 17. Ludzie kupują niektóre produkty codziennie lub kilka razy w tygodniu (żywność, papierosy itp.), podczas gdy koszyk dóbr wykorzystywany do mierzenia inflacji przez urzędy statystyczne jest znacznie szerszy. Jeśli część dóbr codziennego nabytku drożeje, obywatele mogą mieć wrażenie, że ceny w gospodarce idą w górę. Dane statystyczne zdają się potwierdzać, że ten czynnik faktycznie mógł mieć duże znaczenie dla wzrostu postrzeganej inflacji w strefie euro. Przykładowo, w momencie wprowadzenia wspólnej waluty do obiegu gotówkowego w styczniu 2002 roku wzrost cen w kategorii żywności przetworzonej, alkoholu i wyrobów tytoniowych był akurat wysoki, o czym informuje wykres 2.3. Jeśli konsument odnosił ceny z 2002 roku do tych z lat 2000 lub 2001, rzeczywiście mogło powstawać wrażenie, że po wprowadzeniu euro ceny poszły w górę. W rzeczywistości jednak dynamika wzrostu cen narastała stopniowo przez blisko dwa lata przed wprowadzeniem euro do obiegu gotówkowego 18. Czy po wprowadzeniu euro ceny wzrosną? 16 Inflation perceptions, Focus on Inflation, European Commission (adres online: ec.europa.eu/economy_finance/focuson/inflation/perceptions_en.htm). 17 Ibidem. 18 Na uwagę zasługuje przy tym jednorazowy skok inflacji o około 0,3 0,4% w styczniu 2002 roku. Mógł on być wywołany zaokrąglaniem cen przez sprzedawców, o czym szerzej w dalszej części opracowania. 11

12 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu i Europejskiego Banku Centralnego (Euro area (changing composition) HICP Processed food incl. alcohol and tobacco, Annual rate of change, Eurostat, Neither seasonally nor working day adjusted, ECB, adres online: ICP.M.U2.N.FOODPR.4.ANR). Konsekwencji iluzji euro nie należy lekceważyć, gdyż może ona rodzić niekorzystne skutki, takie jak: 1) subiektywne poczucie zubożenia i związany z tym spadek zadowolenia życiowego wśród obywateli. Osobisty osąd obiektywnych faktów ma fundamentalne znaczenie dla poziomu odczuwanego szczęścia, na co wskazywali już starożytni filozofowie; 2) mniejsze poparcie dla euro oraz integracji europejskiej, jak również wzmocnienie obaw przed wspólną walutą w krajach członkowskich, które planują przystąpienie do Eurolandu. Świetnym przykładem jest Polska, gdzie niektórzy obywatele uzasadniają swój sprzeciw wobec wspólnej waluty tym, że słyszeli o rosnących za granicą cenach po wprowadzeniu euro ; 12

13 3) wrażenie spadku wartości realnej płac, co może prowadzić do żądań podwyżek, które po pewnym czasie faktycznie spowodują wzrost presji inflacyjnej. Co więcej, wrażenie spadku wartości realnej płac może także spowolnić wzrost gospodarczy poprzez ograniczenie popytu konsumpcyjnego 19. Ponieważ źródłem iluzji euro w podstawowym stopniu wydaje się być niewiedza, zaś niektóre przedsiębiorstwa i sklepy mogą rzeczywiście chcieć wykorzystać okres obniżonej świadomości cenowej obywateli do nieuzasadnionego ekonomicznie podniesienia cen, wprowadzeniu wspólnej waluty powinny towarzyszyć szeroko zakrojone działania informacyjne, edukacyjne i kontrolne. Do najważniejszych z nich należą 20 : 1) kampanie podnoszące stan wiedzy o euro oraz szerzej poziom świadomości ekonomicznej obywateli. W Polsce wydaje się to szczególnie istotne, gdyż w badaniu przeprowadzanym w październiku 2012 roku w ramach Monitora Opinii Publicznej Ministerstwa Finansów tylko 1% obywateli zadeklarował stan dobrego poinformowania w temacie wprowadzenia euro. Z kolei odpowiedzi: w ogóle nie czuję się poinformowany, niezbyt dobrze poinformowany lub nie wiem, trudno powiedzieć, wskazało łącznie aż 81% badanych 21. Potrzeba edukacji ekonomicznej w ogóle jest w Polsce duża 22, zaś brak wiedzy na temat euro może mieć wiele negatywnych skutków począwszy od odruchowego, nieuzasadnionego racjonalnie sprzeciwu wobec wspólnej waluty, po podwyższone ryzyko wystąpienia iluzji euro po wejściu do Eurolandu w przyszłości; 19 Najczęściej zadawane pytania nt. euro Czy zastąpienie złotego przez euro spowoduje wzrost cen?, Ministerstwo Finansów, s. 3 (adres online: library/get_file?uuid=65a91e8e-ebef-484e-9cd3-d7edeade84a4&groupid=764034). 20 Euro Wspólna waluta europejska, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Warszawa 2011, s. 16 (adres online: %24file/broszura_euro_MSZ_2011_nowe.pdf). 21 J. Osińska, Monitor opinii publicznej nr 4/2012, op. cit., s J. Gmurczyk, Ekonomię warto znać, Instytut Obywatelski, (adres online: 13

14 2) obowiązek podawania cen w walucie krajowej i euro (tzw. podwójna ekspozycja cen). Jest on ważny szczególnie dla stabilności cen w kategorii najtańszych towarów 23. Wypada odnotować, że w gronie dwunastu państw, które wprowadziły euro do obiegu gotówkowego w 2002 roku, tylko cztery zastosowały nakaz podwójnej ekspozycji cen. W pozostałych ośmiu krajach przedsiębiorstwa same decydowały, czy będą podawać ceny podwójnie 24 ; 3) wprowadzenie i zachęcanie do korzystania z kalkulatorów walutowych, przeliczających ceny z waluty krajowej na euro 25 ; 4) zachęcanie do przestrzegania dobrych praktyk przez przedsiębiorców; 5) monitorowanie cen i nadużyć związanych z wprowadzeniem euro. Przykładowo, na Słowacji, która wprowadziła euro z początkiem 2009 roku, okres obowiązkowej podwójnej ekspozycji cen trwał od 24 sierpnia 2008 roku do 31 grudnia 2009 roku, czyli przez ponad szesnaście miesięcy. Okres zalecanej (nieobowiązkowej) podwójnej ekspozycji cen skończył się po kolejnych sześciu miesiącach, tj. dopiero w czerwcu 2010 roku 26. Wymianę koron na euro wspierała kampania informacyjna, zaś działania rozwiewające obawy przed podwyżkami cen podejmował nie tylko słowacki rząd, ale także Komisja Europejska oraz Europejski Bank Centralny 27. Ponadto wiele przedsiębiorstw zobowiązało się przestrzegać dobrowolnego kodeksu etycznego 28 wymiany waluty 29, zaś szeroko pojętą kwestią monitoringu cen (kontrolą prawidłowości przeliczeń, zasad zaokrąglania, stosowania podwójnych cen itp.) z jednej strony zajmowały 23 Raport na temat pełnego uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej, op. cit., s Ibidem, s Najczęściej zadawane pytania nt. euro Czy zastąpienie złotego przez euro spowoduje wzrost cen?, op. cit., s Timetable of the euro changeover in Slovakia, Národná banka Slovenska (adres online: 27 Inflation perceptions, Focus on Inflation, European Commission, op. cit. 28 Kodeks w języku angielskim można znaleźć pod adresem: enterpreneurs-and-euro/9406s. 29 Inflation perceptions, Focus on Inflation, European Commission, op. cit. 14

15 się organizacje konsumenckie, a z drugiej Słowacka Inspekcja Hand- lowa we współpracy z Narodowym Bankiem Słowacji oraz Słowackim Urzędem Statystycznym 30. Wydaje się, że podjęte działania przyniosły dobre efekty. O ile w okresie od początku roku 2007 do połowy roku 2008 oczekiwania inflacyjne Słowaków ostro pięły się wzwyż co mogło być wyrazem obaw o wzrost cen i zapowiedź wystąpienia iluzji euro o tyle od drugiej połowy 2008 roku oczekiwania te zaczęły opadać i po wprowadzeniu euro w 2009 roku nie wystąpiła rozbieżność między inflacją postrzeganą a rzeczywistą 31. Czy zatem wobec wszystkich poczynionych do tej pory uwag można powiedzieć, że wprowadzenie euro wywołuje różne obawy, ale tak naprawdę nie wpływa na ceny? Nie do końca. Wiele cen po przeliczeniu na euro musi ulec zaokrągleniu z czysto matematycznego punktu widzenia, co wywołuje szczególnie silny efekt w grupie tanich towarów. Przykładowo, jeśli kurs wymiany w Polsce zostałby ustalony na poziomie 3,9334 złotego za euro, to bochenek chleba w cenie 2,5 złotego kosztowałby po wymianie walut 0, euro. Ponieważ najdrobniejsza moneta w Eurolandzie to 1 eurocent, cenę trzeba by było zaokrąglić do pełnych eurocentów. W naszym przypadku bochenek chleba po wymianie kosztowałby zatem 64 eurocenty. Jeśli jednak chcielibyśmy przeliczyć tę cenę z powrotem na złotówki po ustalonym kursie, wówczas okazałoby się, że 64 eurocenty to odpowiednik 2, złotego. Z czysto obiektywnych względów cena chleba wzrosła o około 1,74 grosza, czyli o blisko 0,7%. Co więcej, w przypadku wielu towarów przedsiębiorcy chętnie ustalają ceny tak, by miały one tzw. atrakcyjne końcówki: 0,5 lub 9. W przykładzie z chlebem niewykluczone, że sprzedawca mógłby chcieć zaokrąglić cenę do najbliższej atrakcyjnej, tj. 65 eurocentów. Zmiana rzędu 30 W. Lip, Działania kampanii informacyjnej w Słowacji na rzecz ochrony konsumenta, NBP, (adres online: 31 N. Jemec, Inflation Perceptions and expectations around euro changeover, Prikazi in analize 1/2010, Banka Slovenije, Ljubljana 2010, s. 18 (adres online: includes/datoteka.asp?datotekaid=3853). 15

16 1 eurocenta wydaje się niewinna, ale tak naprawdę byłaby jednoznaczna z łącznym zdrożeniem chleba już o około 2,3% w stosunku do ceny pierwotnej (2,5 złotego). Zaokrąglenie do ceny atrakcyjnej w dół, tj. do 60 eurocentów, z oczywistych względów byłoby dla sprzedawcy niekorzystne, więc również dużo mniej prawdopodobne. Z analiz i symulacji NBP wynika, że w najczarniejszym scenariuszu efekt zaokrąglenia cen po wprowadzeniu euro mógłby w Polsce przełożyć się na wzrost cen żywności i napojów bezalkoholowych maksymalnie o 4,73%, zaś inflacji (CPI) o 3,29% 32. Jednakże w innych scenariuszach ceny wzrosłyby dużo bardziej umiarkowanie, a nawet mógłby wystąpić ich delikatny spadek. Jakiego rozwoju wypadków po wprowadzeniu euro w Polsce należałoby zatem oczekiwać? Na ile prawdopodobne jest wystąpienie najgorszego scenariusza? W tym miejscu znów warto odwołać się do doświadczeń państw strefy euro. Według szacunków Eurostatu łączny wpływ wprowadzenia euro na inflację w przypadku Słowenii, Malty, Cypru, Słowacji i Estonii nie przekroczył 0,3% w okresie kilku miesięcy po wprowadzeniu euro. Efekt był zauważalny, ale zbyt słaby, by podnieść stopę inflacji (HICP) 33. Wydaje się to spójne z doświadczeniami krajów, które przyjęły euro w 2002 roku 34. Zauważmy, że zaokrąglanie cen może stanowić wiarygodne wytłumaczenie, dlaczego w Eurolandzie w styczniu 2002 roku inflacja (HICP) przyspieszyła w kategorii żywności przetworzonej, alkoholu i wyrobów tytoniowych (por. wykres 2.3.). Zanotowano wówczas 32 Raport na temat pełnego uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej, op. cit., s Euro changeover and inflation in Slovenia, Eurostat, March 2007 (adres online: epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/hicp/documents_pub/ttnr_euro_ CHANGEOVER_INFLATION_SLOVENIA_2007_03.pdf); Euro changeover and inflation in Cyprus and Malta, Eurostat, April 2008 (adres online: EURO_CHANGEOVER_INFLATION_CYPRUS_MALTA_ pdf); Euro changeover and inflation in Slovakia, Eurostat, March 2009 (adres online: epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/hicp/documents_pub/ttnr_euro_ CHANGEOVER_INFLATION_SLOVAKIA_2009_03.pdf); Euro changeover and inflation in Estonia, Eurostat, May 2011 (adres online: epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/hicp/documents_pub/ttnr_euro_ CHANGEOVER_INFLATION_ESTONIA_2011_05.pdf). 34 Ibidem. 16

17 jednorazowy skok cen o około 0,3 0,4%, ale nie wystąpił wzrost ogólnej inflacji (por. wykres 2.2.). Tym samym doświadczenia państw strefy euro sugerują, że wprowadzenie euro w Polsce prawdopodobnie rzeczywiście wywołałoby wzrost cen, przy czym można racjonalnie oczekiwać, że byłby on raczej niewielki i nie zwiększyłby tempa inflacji. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia iluzji euro oraz ograniczyć skalę innych efektów cenowych, przyjęciu wspólnej waluty powinny towarzyszyć szeroko zakrojone, rozłożone w czasie działania informacyjne, edukacyjne i kontrolne. Część 3. Czy polska gospodarka jest gotowa na przyjęcie euro? Zformalnego punktu widzenia Polska nie jest obecnie gotowa na przyjęcie euro, ponieważ nie wypełnia żadnego z kryteriów konwergencji nominalnej (znanych też jako kryteria z Maastricht), o czym informują dane zaprezentowane w tabeli 3.1. Ponadto wprowadzenie wspólnej waluty najpewniej wymagałoby zmian w Konstytucji RP. Czy polska gospodarka jest gotowa na przyjęcie euro? Tabela 3.1. Stan wypełnienia przez Polskę kryteriów konwergencji nominalnej w listopadzie 2012 roku Kryterium Wartość referencyjna Wartość dla Polski Kryterium wypełnione? Kryterium inflacyjne 2,8% 3,9% Nie Kryterium fiskalne: deficyt budżetowy dług publiczny maksymalnie 3,0% PKB maksymalnie 60,0% PKB 5,0% 56,4% Nie Kryterium stopy procentowej 3,6% 5,2% Nie Kryterium kursowe Polska nie uczestniczy w mechanizmie ERM2 Nie Źródło: opracowanie własne na podstawie: D. Witkowski, Monitor konwergencji nominalnej nr 01/2013, Ministerstwo Finansów, s. 1 (adres online: 17

18 Konwergencja nominalna i prawna choć sama w sobie już jest istotnym wyzwaniem to jednak nie jedyny obszar, w którym należy rozważać gotowość Polski do przyjęcia wspólnej waluty. Inna kluczowa kwestia dotyczy tego, czy rezygnacja z niezależnej polityki monetarnej NBP i własnego kursu walutowego jako autonomicznych mechanizmów dostosowawczych polskiej gospodarki nie przyniosłaby niekorzystnych skutków. W świetle danych przedstawionych na wykresie 3.1. możemy stwierdzić, że w latach dynamika wzrostu gospodarczego w Polsce i strefie euro cechowała się dość znaczną kierunkową zbieżnością. Współczynnik korelacji zmian realnego PKB między Polską a strefą euro w latach przedkryzysowych kształtował się na poziomie 0,87, zaś w okresie dekoniunktury lat wynosił 0, Zaprezentowane wykresy i stopień korelacji zmian PKB wskazują na stosunkowo silną synchronizację cyklu koniunkturalnego między polską gospodarką a krajami europejskiego obszaru wspólnej waluty. Może to być istotnym argumentem na rzecz tezy, że Polska i Euroland są dobrze zintegrowane, w związku z czym wspólna polityka monetarna EBC kierunkowo nie powinna być nieadekwatna do polskich uwarunkowań makroekonomicznych. Mówiąc obrazowo, koniunktura w Polsce i w strefie euro ewoluuje bardzo podobnie, więc zmiany stóp procentowych EBC służyłyby odpowiednim dostosowaniom zarówno w Eurolandzie, jak i nad Wisłą. 35 Obliczenia własne na podstawie danych Eurostatu (Real GDP growth rate volume, Eurostat, adres online: table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115). 18

19 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu (Real GDP growth rate volume, Eurostat, adres online: do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115). W tym miejscu należy jednak odnotować, że poziom stóp procentowych EBC jest ogólnie niższy niż poziom stóp procentowych NBP, więc przyjęcie euro wiązałoby się z trwałą obniżką kosztu pieniądza w polskiej gospodarce. Potencjalnie oferowałoby to Polsce szansę na szybszy wzrost PKB, w tym wzrost inwestycji, ale z drugiej strony trzeba zadać pytanie, czy poziom stopy procentowej EBC nie byłby dla polskiej gospodarki mimo wszystko zbyt niski. Przede wszystkim zwróćmy uwagę, że nasz kraj notuje wyższe tempo realnego wzrostu gospodarczego niż strefa euro. Różnica w okresie wynosiła średniorocznie 3,1%, czyli stosunkowo dużo 36. W świetle hipotezy o konwergencji 37 nie jest to niespodzianką, gdyż polski PKB per capita (wyrażony w cenach rynkowych, PPS) sięgał w 2011 roku wciąż tylko 60% średniej dla Eurolandu 38. Polska nadrabia zacofanie względem 36 Obliczenia własne na podstawie danych Eurostatu (Real GDP growth rate volume, Eurostat, adres online: 1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115). 37 Hipoteza konwergencji zakłada, że gospodarki słabiej rozwinięte notują wyższe tempo wzrostu PKB niż lepiej rozwinięte. W efekcie kraje o niższym poziomie rozwoju nadrabiają dystans rozwojowy do liderów. 38 Obliczenia własne na podstawie danych Eurostatu (Gross domestic product at market prices, Eurostat, adres online: do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tec00001&plugin=1). 19

20 (przeciętnie) lepiej rozwiniętych państw europejskiego obszaru walutowego, zaś wykres 3.2. pokazuje, że przyrosty produktywności pracy w latach były znacząco większe w Polsce niż w strefie euro. Ten proces ma wymowę pozytywną, ale jego implikacje dla rozważań o przystąpieniu naszego kraju do Eurolandu mogą być daleko posunięte. Andrzej Sławiński zauważa, że skoro wydajność w Polsce rośnie szybciej niż w krajach rozwiniętych, to poziom stopy procentowej, który zapewnia równowagę w gospodarce i bilansie płatniczym, jest w przypadku Polski wyższy niż w strefie euro 39. Zdaniem Sławińskiego wejście do Eurolandu oznaczałoby tym samym długotrwałe ustalenie w polskiej gospodarce stopy procentowej na poziomie niższym niż ten, który zapewnia równowagę 40. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu (Labour productivity per hour worked, Euro per hour worked, Eurostat, adres online: 39 Ekspert NBP ostrzega przed strefą euro, Money.pl, (adres online: przed;strefa;euro,48,0, html). 40 A. Sławiński, wypowiedź dla portalu ObserwatorFinansowy.pl, (adres online: 20

Euro w Polsce. Obawy i pytania

Euro w Polsce. Obawy i pytania 2013 / 1 Analiza Jan Gmurczyk Euro w Polsce. Obawy i pytania Spis treści Wstęp 2 Część 1. Czy strefa euro jest stabilna? 3 Część 2. Czy po wprowadzeniu euro ceny wzrosną? 7 Część 3. Czy polska gospodarka

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa I. Polityka pieniężna EBC Znowu kamienie milowe :-) Kamień 1: utworzenie strefy euro 1992-1998 Traktat z Maastricht, art.109j: Kryteria konwergencji Kraje prowadzą

Bardziej szczegółowo

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jak kryzys finansowy i fiskalny wpłyn ynął na perspektywę polskiego członkostwa w strefie euro? Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Wiosenna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej STABILIZACJA KURSU WALUTOWEGO PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO STREFY EURO Joanna Stryjek, SGH Wejście

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień

EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DS. WPROWADZENIA EURO PRZEZ RZECZPOSPOLITĄ POLSKĄ EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień Ocena konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa

Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa 1. Kryzys w strefie euro Przyczyny obecnego kryzysu Brak koordynacji tempa wzrostu

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Co zazwyczaj się mówi o wejściu do Strefy Euro? Polska musi spełniać 5 kryteriów z Maastricht Wejście Polski do strefy Euro jest generalnie korzystne Musimy wejść

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

VAT ratuje wpływy podatkowe na świecie

VAT ratuje wpływy podatkowe na świecie VAT ratuje wpływy podatkowe na świecie Copyright Ewa Ginger https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/rynki-finansowe/vat-ratuje-wplywy-podatkowe-na-swi ecie/ VAT ratuje wpływy podatkowe na świecie Wśród

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki W ostatnich tygodniach na nowo rozgorzała debata nad perspektywami przyjęcia

Bardziej szczegółowo

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Monika Liszewska, Piotr Górski Ocena potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Strategia integracji Polski ze strefą euro

Strategia integracji Polski ze strefą euro Joanna Bęza-Bojanowska Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską Dlaczego euro w Polsce? 1. Polska państwem członkowskim UE z derogacją 2. Polska nie posiada klauzuli opt-out

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH przyczyny, mechanizm, drogi wyjścia redakcja naukowa Leokadia Oręziak Dariusz K. Rosati Warszawa 2013 SPIS TREŚCI WSTĘP Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati ^ 9 ROZDZIAŁ 1. Konsolidacja

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Proponowany przebieg zajęć Po wykonaniu tego ćwiczenia będziesz znał obawy i nadzieje, jakie wiązali Szwedzi

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE 7 marzec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 77

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 12 Bezrobocie w Polsce na tle sytuacji w UE Dane Eurostatu pochodzą z badań LFS (Labour Force Survey, w Polsce LFS realizowanego jako BAEL Badanie Aktywności

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

Strefa euro konwergencja nominalna vs realna

Strefa euro konwergencja nominalna vs realna Strefa euro konwergencja nominalna vs realna Głównym celem pracy jest dowiedzenie, że w strefie euro nie nastąpiła wystarczająca konwergencja nominalna, rozumiana jako spełnienie kryteriów określonych

Bardziej szczegółowo

lipiec 2014 r. PROJEKT BADAWCZY: KONFERENCJI PRZEDSIĘBIORSTW FINANSOWYCH W POLSCE ORAZ KRAJOWEGO REJESTRU DŁUGÓW Informacja sygnalna

lipiec 2014 r. PROJEKT BADAWCZY: KONFERENCJI PRZEDSIĘBIORSTW FINANSOWYCH W POLSCE ORAZ KRAJOWEGO REJESTRU DŁUGÓW Informacja sygnalna lipiec 2014 r. PROJEKT BADAWCZY: KONFERENCJI PRZEDSIĘBIORSTW FINANSOWYCH W POLSCE ORAZ KRAJOWEGO REJESTRU DŁUGÓW Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce?

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Wiktor Wojciechowski Invest Bank Jesienna Szkoła Leszka Balcerowicza listopad 2012 Plan wykładu: Czy w ostatnich latach tempo wzrostu gospodarki w

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Optymalny obszar walutowy Kiedy do euro? Danemu krajowi opłaca się przyjąć wspólną walutę wtedy, kiedy korzyści z tym

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Droga do wspólnej waluty. Podsumowanie doświadczeń państw strefy euro

Droga do wspólnej waluty. Podsumowanie doświadczeń państw strefy euro Droga do wspólnej waluty. Podsumowanie doświadczeń państw strefy euro Wyniki obserwacji z Raportu NBP 2009 Dr Grzegorz Tchorek Struktura Raportu Rozdział 1. Wspólna europejska waluta Rozdział 2. Polska

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I INŻYNIERII PRODUKCJI BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO Arkadiusz Skowron O P O L E 2 0 0 7 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 1. Zagrożenia i koszty

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Kryzys finansów w publicznych a przyjęcie euro przez Polskę

Kryzys finansów w publicznych a przyjęcie euro przez Polskę Kryzys finansów w publicznych a przyjęcie euro przez Polskę Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jesienna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego Rozwoju Warszawa, 28 listopada

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

Czy wprowadzenie Euro powoduje wzrost cen?

Czy wprowadzenie Euro powoduje wzrost cen? Czy Euro powoduje wzrost cen? W ostatnim czasie zintensyfikowała się w Polsce dyskusja na temat wprowadzenia Euro w miejsce polskiej złotówki. W ramach tej dyskusji słyszą Państwo wypowiedzi polityków,

Bardziej szczegółowo