OCENA KOSZTÓW I EFEKTYWNOŚCI FARMAKOLOGICZNEGO LECZENIA BÓLU PRZEWLEKŁEGO DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OCENA KOSZTÓW I EFEKTYWNOŚCI FARMAKOLOGICZNEGO LECZENIA BÓLU PRZEWLEKŁEGO DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA"

Transkrypt

1 Nowiny Lekarskie 201, 82, 5, EDYTA RYSIAK 1, PAWEŁ DRĄGOWSKI 1, IZABELA PROKOP 1, PIOTR JAKUBÓW 2 OCENA KOSZTÓW I EFEKTYWNOŚCI FARMAKOLOGICZNEGO LECZENIA BÓLU PRZEWLEKŁEGO DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA COST-EFFECTIVENESS ANALYSIS OF CHRONIC LOW BACK PAIN PHARMACOTHERAPIES 1 Zakład Chemii Leków, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Kierownik: prof. dr hab. Jerzy Pałka 2 Poradnia Leczenia Bólu Przewlekłego Vitamed w Białymstoku Kierownik: dr n. med. Piotr Jakubów Streszczenie Wstęp. Bóle kręgosłupa są poważnym i złożonym problemem, ponieważ mają one charakter przewlekły i utrudniają wykonywanie podstawowych czynności życia codziennego, co w dalszym etapie prowadzi do depresji i obniżenia jakości życia osoby chorej. Cel. Celem pracy była ocena kosztów i efektywności leczenia farmakologicznego zastosowanego u chorych z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa. Materiał i metody. Badania zostały wykonane na chorych z przewlekłym bólem kręgosłupa, u których zastosowano pięć różnych programów leczenia. W analizie wykorzystano następujące kwestionariusze: skala wizualno-analogowa (VAS). Do analizy kosztów wykorzystano metodę typu koszt efekt, która polega na porównaniu kosztów i efektywności leczenia oraz ustaleniu współczynnika opłacalności zastosowanych metod. Wnioski. Zastosowanie blokady bolesnych punktów spustowych preparatem, w porównaniu z pozostałymi rodzajami farmakoterapii ibuprofenem w terapii skojarzonej z tyzanidyną, ketoprofenem w leczeniu skojarzonym z tyzanidyną, tramadolem retard oraz z buprenorfiną pozwalało uzyskać istotne złagodzenia bólu przy najlepszych wskaźnikach opłacalności. SŁOWA KLUCZOWE: analiza kosztów i efektywności, ból kręgosłupa, BDS,, glikokortykosteroidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, tramadol, VAS. Abstract Introduction. Chronic back pains are a serious and complex problem, because they disturb basic activities of daily living, which, at a later stages leads to depression and reduces quality of life of the patient. Aim. The aim of study was to evaluate the cost-effectiveness of pharmacological treatment in patients with chronic low back pain. Material and methods. The study was performed on patients with chronic back pain treated with five different treatment programs. The visual analogue scale (VAS) of pain was used and to analyze the costs of therapies in relation to their efficiency the cost- -effectiveness ratios were calculated. Conclusions. Blocking painful trigger points by betamethasone preparation was compared with other types of pharmacotherapy ibuprofen in combination with tizanidinum, ketoprofen in combination with tizanidinum, and buprenorphine and allowed to obtain similar significant pain relief but showed the best profitability. KEY WORDS: Back pain, BDS, buprenorphine, costs-efficiency analysis, glucocorticoids, nonsteroidal anti-inflammatory drugs, tramadol, VAS. Wstęp Ból przewlekły dolnego odcinka kręgosłupa Ból dolnego odcinka kręgosłupa definiuje się jako ból zlokalizowany pomiędzy 12 żebrem a dolnymi fałdami pośladkowymi. Może mu towarzyszyć ból kończyn dolnych. Ból krzyża oznacza każdy ból, którego miejsce znajduje się w dolnej części kręgosłupa, pomiędzy przejściem piersiowo-lędźwiowym a przejściem lędźwiowo- -krzyżowym. Inna definicja bólu krzyża określa ten rodzaj bólu jako ból lędźwiowo-krzyżowy w linii środkowej, z możliwością promieniowania do kończyny dolnej, po jednej bądź obu stronach, ale z głównym nasileniem w okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Ból w okolicy lędźwiowo-krzyżowej nie jest jednorodną jednostką chorobową, ale jest objawem wielu różnych chorób i stanów chorobowych, wrodzonych i nabytych, uwarunkowanych organicznie lub związanych z napięciem psychicznym i zaburzeniami ośrodkowego układu nerwowego. Epidemiologia bólu przewlekłego dolnego odcinka kręgosłupa Bóle dolnego odcinka kręgosłupa są częstą dolegliwością. Ból w odcinku lędźwiowo-krzyżowym zdarza się w ciągu całego życia u 60 90% populacji [1, 2, ]. Zapadalność na tego rodzaju bóle wynosi 5% rocznie, natomiast chorobowość wynosi około 16% [4, 5]. W bada-

2 400 Edyta Rysiak, Paweł Drągowski, Izabela Prokop, Piotr Jakubów niach przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii stwierdzono, że w ostatnich latach nastąpił pięciokrotny wzrost dolegliwości bólowych ze strony kręgosłupa lędźwiowo- -krzyżowego [6]. Bóle krzyża są jedną z najczęstszych przyczyn zgłaszania się do lekarza. Według danych amerykańskich 14,% wizyt u lekarza, będących pierwszymi próbami szukania pomocy medycznej, spowodowanych jest bólem dolnego odcinka kręgosłupa, a jednocześnie bóle tego rodzaju zajmują piąte miejsce wśród wszystkich przyczyn zgłaszania się pacjentów do lekarza [7, 8]. Dolegliwości pojawiają się przeważnie pomiędzy 25 a 65 rokiem życia, a częstość ich występowania wzrasta z wiekiem. W populacji osób dorosłych wynosi ona ok. 20%, a u osób powyżej 65. roku życia wzrasta do 49% [9]. Bóle dolnego odcinka kręgosłupa dotyczą najczęściej kobiet [10]. Diagnostyka bólu przewlekłego dolnego odcinka kręgosłupa Bóle odcinka lędźwiowo-krzyżowego to zespół objawów o różnych przyczynach i nasileniu, często towarzyszący wielu chorobom. Ocena diagnostyczna bólów w odcinku lędźwiowo-krzyżowym rozpoczyna się wraz z ustaleniem klinicznej lokalizacji i klasyfikacji dolegliwości. Praktyczne podejście do chorego powinno obejmować ukierunkowane wywiady i badanie przedmiotowe, które mają na celu określenie wystąpienia określonej przyczyny dolegliwości oraz wystąpienia i nasilenia objawów neurologicznych [11, 12]. Dokładnie zebrany wywiad powinien zawierać odpowiedź na pytania o lokalizację i czas trwania bólu, częstość jego występowania, epizody bólowe w przeszłości, stosowane wówczas leczenie oraz jego skuteczność, początek obecnego epizodu bólowego, mechanizm urazu, początkową lokalizacją bólu, obecną lokalizacją i charakter bólu oraz dodatkowe objawy i czynniki wpływające na ból. Farmakoterapia bólu przewlekłego dolnego odcinka kręgosłupa Farmakoterapia bólu jest metodą najczęściej stosowaną w leczeniu bólu. W leczeniu najczęstszych bólów w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, definiowanych jako niespecyficzne, mechaniczne czy mięśniowo-szkieletowe, stosuje się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. W 1986 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opracowała i wydała pracę na temat farmakoterapii bólu [1]. Schemat leczenia, zwany również Drabiną Analgetyczną WHO, pomimo że został stworzony po to, by pomagać chorym z bólami w przebiegu choroby nowotworowej, jest obecnie stosowany jako podstawowy schemat leczenia także u chorych z bólami przewlekłymi pochodzenia nienowotworowego. Trudności leczenia bólu przewlekłego w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa wynikają przede wszystkim z konieczności prowadzenia długotrwałego leczenia, niestabilnego przebiegu choroby, wpływu bólu na ograniczenie funkcjonowania chorego oraz konieczności rehabilitacji, indywidualnych motywacji pacjentów, oczekiwanych efektów oraz aktywności chorych w procesie leczenia. Trudności i ograniczenia w farmakoterapii bólu wynikać mogą także z toksyczności leków, np. NLPZ, jak również z ryzyka wywołania uzależnienia podczas terapii opioidami. Ocena kosztów terapii bólu przewlekłego dolnego odcinka kręgosłupa Farmakoekonomika szczegółowo analizuje koszty i korzyści płynące z zastosowanych terapii oraz stanowi użyteczne narzędzie w trakcie podejmowania decyzji o wyborze najbardziej opłacalnych metod leczenia przy ograniczonych środkach finansowych, przeznaczonych na ochronę zdrowia. Poszukiwanie bardziej skutecznych, ale i mniej kosztownych metod leczenia jest szczególnie ważne z powodu ograniczonych środków finansowych w ochronie zdrowia. Lekarze zmuszeni są często do podejmowania decyzji ekonomicznych, ponieważ zalecając stosowanie określonych metod diagnostycznych i leczniczych, decydują o wydawaniu konkretnych sum. Ból przewlekły dolnego odcinka kręgosłupa stopniowo zmienia życie pacjenta i jego rodziny. Pogarsza się jakość życia osoby cierpiącej i jej bliskich, pojawiają się obciążenia finansowe: koszty usług medycznych i leków, absencja w pracy, z którą związana jest utrata zarobków, nieproduktywność rodzinna i społeczna, finansowe obciążenie gospodarstwa domowego, koszty odszkodowań, rent i zasiłków. Koszty opieki medycznej pacjentów z dolegliwościami bólowymi kręgosłupa wynoszą 7 8% całkowitych kosztów społecznych i są wyższe niż w przypadków jakiejkolwiek innej choroby [14, 15]. Wysoka zachorowalność oraz nawrotowość bólów dolnego odcinka kręgosłupa znajduje odzwierciedlenie w liczbie dni niezdolności do pracy [16]. Dolegliwości bólowe pacjentów, przechodząc w stan przewlekły, stwarzają poważne problemy socjoekonomiczne. Ogólne koszty związane z bólami krzyża oceniono w Wielkiej Brytanii na 6,5 miliarda funtów rocznie, koszty leczenia bólu krzyża i rwy kulszowej na 9 miliardów funtów rocznie, a koszty leczenia bólu krzyża w USA sięgają miliardów USD. W Szwecji całkowity roczny koszt ocenia się na 22 miliardy koron szwedzkich, z czego ok. 90% to wynik absencji chorobowej i wcześniejszego przechodzenia na emeryturę [16]. W 1998 roku w Stanach Zjednoczonych ponad 440 tysięcy osób musiało przerwać pracę na co najmniej jeden dzień z powodu urazów pleców. Pracownicy z bólami kręgosłupa opuścili średnio 6 dni roboczych, a prawie 20% spośród nich 1 lub więcej. W roku 1995 w Stanach Zjednoczonych około 1,8% wszystkich pracowników z powodu bólu dolnego odcinka kręgosłupa wystąpiło o jakąś formę rekompensaty finansowej. Niezdolność do pracy stanowi również poważny problem w Polsce. Od lat dziewięćdziesiątych obserwuje się dynamiczny wzrost absencji chorobowej spowodowanej schorzeniami układu mięśniowo-szkieletowego: 180% 1994 rok; 155% 1995 rok w porównaniu do 1990 roku. Grupę, wśród

3 Ocena kosztów i efektywności farmakologicznego leczenia bólu przewlekłego dolnego odcinka kręgosłupa 401 której ten wzrost był największy, stanowili mężczyźni w wieku lat. Z badań wynika, że niezdolność do pracy z powodu bólu krzyża dotyczy 20 5% absencji chorobowej osób w wieku lat. Za najczęstszą przyczynę niezdolności do pracy uznano choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz dyskopatie [17]. Nieleczony ból przewlekły może doprowadzić do inwalidztwa. W niektórych krajach przeprowadzono badania dotyczące kosztów ekonomicznych i społecznych bólu przewlekłego. W Irlandii oszacowano, że w 1995 roku 95 losowo wybranych osób z bólem przewlekłym kosztowało państwo 1,9 mln funtów. W Holandii w 1996 roku całkowity koszt leczenia bólów szyi oszacowano na 686 mln dolarów. Według danych szacunkowych zawartych w Celu Strategicznym 5 Narodowego Programu Zdrowia na lata , będącego załącznikiem do Uchwały nr 90/2007 Rady Ministrów z dnia 15 maja 2007 roku, przewlekłe schorzenia układu kostno-stawowego, do których zaliczane są również choroby kręgosłupa, generują koszty równe 2% PKB. 18% wszystkich hospitalizacji to hospitalizacje z powodu chorób reumatycznych, w 2005 roku, zgodnie z danymi z ZUS, orzeczono po raz pierwszy rentę inwalidzką z powodu chorób reumatycznych u ok. 75 tys. chorych. Cel Celem pracy jest ocena kosztów i efektywności leczenia farmakologicznego chorych z bólem przewlekłym dolnego odcinka kręgosłupa o różnym natężeniu bólu Materiały i metody Badania przeprowadzone zostały na grupach chorych z bólem przewlekłym dolnego odcinka kręgosłupa, którym podawano: ibuprofen w dawce 200 mg co 6 godzin (800 mg na dobę) w leczeniu skojarzonym z tyzanidyną 4 mg co 12 godzin (8 mg na dobę); ketoprofen w dawce 100 mg co 8 godzin (00 mg na dobę) w leczeniu skojarzonym z tyzanidyną 4 mg co 12 godzin (8 mg na dobę); w dawce 100 mg co 8 godzin (00 mg na dobę); buprenorfinę w dawce 0,2 mg na dobę; w dawce 40 mg na bolesny punkt spustowy (80 mg). W pracy oceniono następujące parametry: 1. Ocena bólu przeprowadzona za pomocą skali wizualno-analogowej (VAS, Visual Analogue Scale) oraz Arkusza doznań bólowych Melzacka (MPQ). 2. Wykonanie analizy ekonomicznej typu koszt efekt, polegającej na porównaniu kosztów i efektywności leczenia oraz ustaleniu współczynnika opłacalności zastosowanych programów leczenia przeciwbólowego. Metodologia badań Kwalifi kacja chorych do badania Badania przeprowadzone zostały w Poradni Leczenia Bólu Przewlekłego, Poradni Medycyny Paliatywnej oraz w Hospicjum Domowym Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Vitamed im. Edyty Jakubów. Badanie przeprowadzono w okresie od października 2008 roku do marca 2010 roku. Badanie przeprowadzono po uprzedniej akceptacji protokołu przez Komisję Bioetyczną Akademii Medycznej w Białymstoku (nr R-I-002/25/2007) z dnia roku. Wszystkie osoby biorące udział w badaniu zostały poinformowane o jego celu oraz wyraziły świadomą zgodę na uczestnictwo w badaniu. Do badań zakwalifikowano chorych z objawami bólu przewlekłego zlokalizowanego w obrębie dolnego odcinka kręgosłupa. Charakter bólu i czas jego trwania określony został na podstawie kwestionariusza wywiadu. W badaniach udział wzięli tylko ci pacjenci, u których dolegliwości bólowe występowały dłużej niż miesiące. W badanych grupach chorych nie występowały zespoły korzeniowe (ujemny wynik próby Laseqeu a, brak niedowładów, brak zaburzeń czucia). Badania ankietowe zostały przeprowadzone podczas wizyty wstępnej pacjenta oraz miesiąc po zastosowaniu zaleconej terapii lekiem przeciwbólowym. Populacja pacjentów w poszczególnych grupach była porównywalna pod względem socjodemograficznym (Tabela 1). Tabela 1. Charakterystyka populacji pacjentów w poszczególnych badanych grupach (,,,, ) Table 1. Patients characteristics in the different treatment groups (ibuprophen + tizanidine, ketoprophen + tizanidine,, buprenorphine and betamethasone) Grupa A ibuprofen + tyzanidyna Grupa B ketoprofen + tyzanidyna Grupa C Grupa D Grupa E Wiek (lata), średnia (SD) 55,84 (14,19) 56,04 (12,59) 57,00 (12,16) 56,24 (1,6) 58,40 (12,68) Kobiety Mężczyźni Osoby w wieku produkcyjnym Ból dolnego odcinka kręgosłupa od miesięcy. Średnia (SD) 16,44 (11,94) 18,68 (15,69) 16,52 (11,81) 19,60 (18,25) 20,48 (20,9)

4 402 Edyta Rysiak, Paweł Drągowski, Izabela Prokop, Piotr Jakubów Ocena kosztów i efektów zastosowanych terapii Analiza ekonomiczna typu koszt efekt: 1. programu analgetyki nieopioidowe (ibuprofen + lek miorelaksacyjny tyzanidyna); 2. programu analgetyki nieopioidowe (ketoprofen + lek miorelaksacyjny tyzanidyna);. programu słabe opioidy (); 4. programu silne opioidy (); 5. programu leczenie zabiegowe blokada bolesnych punktów spustowych steroidami (). Zbieranie danych, analiza i ustalanie wniosków przebiegały w etapach: 1. ustalenie wskaźnika efektywności We; 2. ustalenie i porównanie kosztów;. przeprowadzenie wstępnej analizy koszt efekt oraz obliczenie współczynnika opłacalności Wo. Wyniki Natężenie bólu odczuwanego przez badanych Tabela 2 przedstawia odsetek pacjentów w grupach A, B, C, D, E (,,,, ) badanych podczas pierwszej wizyty: ból o lekkim natężeniu odczuwało: 17, 17,, 0, 1 pacjentów, ból o średnim nasileniu w badaniu zgłaszało: 8, 8, 22, 2, 16 pacjentów, o silnym nasileniu 21 pacjentów w grupie przypisanej do leczenia buprenorfiną oraz 8 pacjentów przypisanych do grupy. Pacjenci z pozostałych grup nie zgłaszali tego rodzaju bólu. Ból dotkliwy odczuwało 2 badanych z grupy chorych przypisanych do leczenia buprenorfiną. Po miesięcznej terapii dolegliwości bólowe kształtowały się w grupach A, B, C, D, E (,,,, ) odpowiednio: brak bólu zgłaszało: 2, 2, 0, 0, 1 pacjentów, ból lekki odczuwało: 22, 2, 20, 4, 16 pacjentów, ból o średnim nasileniu odpowiednio: 1, 0, 5, 19, 8 pacjentów, ból o silnym nasileniu 2 pacjentów z grypy pacjentów leczonych buprenorfiną, w pozostałych grupach pacjenci nie odczuwali tego nasilenia bólu. Żadna z osób badanych nie określiła odczuwanego bólu jako dotkliwy (Tabela ). Zastosowane metody leczenia bólu dolnego odcinka kręgosłupa obniżały istotnie dolegliwości bólowe odpowiednio: w grupach A P < 0,0002; B P < 0,0001; C P < 0,0001; D P < 0,0001; E P < 0,0001 (Tabela 4). Tabela 2. Nasilenie odczuwanego bólu badanego przy użyciu skali VAS przez pacjentów przypisanych do poszczególnych grup podczas pierwszej wizyty Table 2. The severity of pain tested with VAS test in specific treatment groups at the first visit Nasilenie bólu Skala VAS Brak 0 Lekki 1 2 Średni Silny Dotkliwy 10 Grupa A Grupa B Grupa C Grupa D Grupa E Tabela. Nasilenie odczuwanego bólu badanego przy użyciu skali VAS w poszczególnych grupach po miesiącu od zastosowanej terapii Table. The severity of pain in VAS test in specific treatment groups after a month of the therapy Nasilenie bólu Skala VAS Grupa A Grupa B Grupa C Grupa D Grupa E Brak 0 Lekki 1 2 Średni Silny Dotkliwy

5 Ocena kosztów i efektywności farmakologicznego leczenia bólu przewlekłego dolnego odcinka kręgosłupa 40 Ocena efektów i kosztów zastosowanych w farmakoterapii Analizę wykonano z perspektywy płatnika za świadczenia zdrowotne. Biorąc to pod uwagę, uwzględniono tylko bezpośrednie koszty medyczne (ceny zastosowanych leków). Nie wzięto pod uwagę kosztów utraconej produktywności, kosztów opieki społecznej oraz kosztów pośrednich. Ocena efektywności leczenia wykazała, że po miesiącu leczenia złagodzenie bólu o punkty uzyskano u 7 pacjentów leczonych ibuprofenem i tyzanidyną, u 10 pacjentów leczonych ketoprofenem i tyzanidyną, u 14 pacjentów leczonych tramadolem retard, u 18 pacjentów leczonych buprenorfiną oraz u 19 pacjentów po blokadzie bolesnych punktów spustowych em. Efektywność leczenia bólu preparatem była wyższa niż innymi lekami i wynosiła odpowiednio: 76% dla u, 72% dla buprenorfiny, 56% dla tramadolu retard, 40% dla ketoprofenu i tyzanidyny oraz 28% dla ibuprofenu i tyzanidyny. Wskaźnik efektywności zastosowanych terapii kształtował się odpowiednio: 0,76 dla u, 0,72 dla buprenorfiny, 0,56 dla tramadolu retard, 0,40 dla ketoprofenu w terapii skojarzonej z tyzanidyną oraz 0,28 dla ibuprofenu w terapii skojarzonej z tyzanidyną (Tabela 5). Ogólny koszt zużycia leków w ciągu miesiąca w grupie 25 pacjentów leczonych ibuprofenem w terapii skojarzonej z tyzanidyną, ketoprofenem w terapii skojarzonej z tyzanidyną, tramadolem retard, buprenorfiną oraz em wyniósł odpowiednio: 1557,50, 2851,25, 1911,00, 444,7 oraz 79,50 PLN. Koszt uzyskanego efektu wyniósł odpowiednio w grupach: 46,10, 1140,50, 1070,16, 19,95 oraz 288,42 PLN. Średni koszt miesięcznych terapii wyniósł odpowiednio w grupach: 62,0, 114,05, 76,44, 17,78 oraz 15,18 PLN (Tabela 6). Wartości średnich kosztów leczenia zastosowanymi programami w grupach: ibuprofen w terapii skojarzonej z tyzanidyną, ketoprofen w terapii skojarzonej z tyzanidyną,, oraz wyniósł odpowiednio: 62,0, 114,05, 76,44, 17,78 oraz 15,18 PLN. Jak wynika z przeprowadzonych obliczeń, współczynnik opłacalności zastosowanych programów wyniósł odpowiednio: 222,50, 285,12, 16,50, 24,69 oraz 19,97 (Tabela 7). Tabela 4. Ocena statystyczna odczuwanego bólu w poszczególnych grupach podczas pierwszej terapii i po miesiącu od jej zastosowania Table 4. Statistical evaluation of pain in each group before and after specific therapy Nasilenie bólu Skala VAS Grupa A Grupa B Grupa C Grupa D Grupa E Pierwsza wizyta Po miesiącu od zastosowanej terapii Istotność statystyczna testu P < ** Tabela 5. Ocena efektywności złagodzenia bólu w poszczególnych grupach po miesiącu od zastosowanych terapii Table 5. Pain relief assessed one month after specific therapy Złagodzenie bólu A B C D E n-lpo Po miesiącu od zastosowanej terapii Lps We Lps (%) ,28 28% ,40 40% ,56 56% ,72 72% ,76 76% Lpo liczba pacjentów ogółem, Lps liczba pacjentów leczonych skutecznie, We wskaźnik efektywności

6 404 Edyta Rysiak, Paweł Drągowski, Izabela Prokop, Piotr Jakubów Tabela 6. Zestawienie kosztów leczenia pięcioma programami po miesiącu od zastosowanego leczenia, z uwzględnieniem kosztów: ogólnych, kosztów uzyskania efektu i średniego kosztu leczenia pacjenta (PLN) Table 6. Abstract of the costs of five treatment programs after one month of the therapy including general effects and average costs (PLN) Grupy Koszt ogółem Ko Koszt uzyskanego efektu Ke Średni koszt leczenia ske N N N A B C D E Ko ogólne koszty zużycia leków, Ke koszty zużycia leków w grupie pacjentów leczonych skutecznie, ske średni koszt leczenia jednego pacjenta w grupie pacjentów leczonych skutecznie Tabela 7. Zestawienie wskaźników opłacalności zastosowanych programów leczenia bólu po miesiącu od zastosowanej terapii Table 7. Profitability indicators of different pain-treatment protocols assessed one month after specific therapy Grupy Po miesiącu od zastosowanego leczenia ske We Wo A , B , C , D , E Betametazon , ske średni koszt leczenia jednego pacjenta w grupie pacjentów leczonych skutecznie, We wskaźnik efektywności, Wo współczynnik opłacalności Dyskusja Ból dolnego odcinka kręgosłupa jest problemem społecznym współczesnego świata. Szacuje się, że dotyczy on około 80% populacji, co stanowi jedną z najczęstszych przyczyn wizyt lekarskich oraz absencji chorobowej. Niektóre badania wskazują, że jest to jeden z głównych powodów niesprawności fizycznej osób poniżej 45 roku życia [18, 19] oraz najczęstsza zgłaszana dolegliwość w badaniach populacyjnych [19, 20, 21]. Ból dolnego odcinka kręgosłupa jest najczęściej początkiem przewlekłych dolegliwości bólowych, które prowadzą do niesprawności, co ściśle koreluje z niezdolnością do pracy zarobkowej oraz znacznymi utrudnieniami w wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego [21]. Około 70% polskiego społeczeństwa przed 40 rokiem życia oraz 66% mężczyzn i 0% kobiet po 40 roku życia cierpi na bóle dolnego odcinka kręgosłupa [22]. Przewlekłe nieswoiste bóle dolnego odcinka kręgosłupa charakteryzują się bólem oraz wzmożonym napięciem mięśni, co jest przyczyną ograniczeń czynnościowych. Bóle dolnego odcinka kręgosłupa stanowią problem interdyscyplinarny. Głównym celem leczenia bólu jest zmniejszenie odczuwania bólu i zwiększenie sprawności fizycznej, co pozwala przywrócić zdolność do pracy [2]. Prawidłowo podjęte leczenie powinno obejmować nie tylko farmakoterapię i zabiegi fizjoterapeutyczne, ale także psychoterapię i specjalistyczną edukację pacjenta [24, 25]. U większości chorych z bólem przewlekłym dolnego odcinka kręgosłupa podstawowe leczenie polega na farmakoterapii, w której należy uwzględnić nie tylko czas trwania bólu i jego nasilenie, ale także stan czynnościowy i funkcjonalny chorego, jak również jego osobowość. Choć zasady bezpiecznej i skutecznej farmakoterapii przeciwbólowej zależnie od natężenia dolegliwości bólowych określa tzw. drabina analgetyczna WHO, to ostateczny wybór rodzaju farmakoterapii uzależniony jest od czasu trwania i natężenia bólu, jego charakteru, jak rów-

7 Ocena kosztów i efektywności farmakologicznego leczenia bólu przewlekłego dolnego odcinka kręgosłupa 405 nież (o ile to możliwe) od ustalenia czynników wywołujących ból, takich jak, np.: otyłość, urazowość, zmiany chorobowe krążków międzykręgowych, rodzaj wykonywanej pracy, stany reaktywne, zaburzenia osobowości. Wnioski Niesteroidowe leki przeciwzapalne: ibuprofen lub ketoprofen, zastosowane w terapii skojarzonej z tyzanidyną, w podobny sposób zmniejszają natężenie nieswoistego bólu krzyża i zmniejszą napięcie mięśni u chorych, co wpływa na poprawę ich funkcjonowania i powoduje poprawę samooceny pacjenta oraz osłabienie doznań bólowych, wyrażane w aspektach: sensorycznym i emocjonalnym. Negatywną stroną tego rodzaju terapii jest jej wyskoki koszt oraz liczne działania niepożądane. Terapia glikokortykosteroidami, w postaci stosowanych miejscowo blokad punktów spustowych, jest porównywalna pod względem efektywności z innymi rodzajami terapii, jej efekt jest długotrwały, a jednocześnie stanowi ona stosunko niewielkie obciążenie finansowe dla chorego. Zastosowanie małych dawek silnych opioidów w leczeniu bólu przewlekłego dolnego odcinka kręgosłupa o silnym nasileniu wydaje się korzystne z punktu widzenia klinicznego i farmakologicznego, w porównaniu do NLPZ i słabych opioidów. Piśmiennictwo 1. Frymoyer J.W., Pope M.H., Clements J.H., Wilder D.G., MacPherson B., Ashikaga T. Risk in low-back pain: an epidemiologic survey. J Bone Joint Surg Am. 198;65: English. 2. Svensson H.O., Vedin A., Wilhelmsson C., Andersson G.B. Low-back pain in relation to other diseases and cardiovascular risk factors. Spine. 198;8: English.. Biering-Sorensen F. Physical measurements as risk indicators for low-back trouble over a one-year period. Spine. 1984;9: English. 4. Loney P.L., Stratford P.W. The prevalence of low back pain in adults: a methodological review of the literature. Phys Ther. 1999;79: English. 5. Walker B.F. The prevalence of low back pain: a systematic review of the literature from 1966 to J Spinal Disord. 2000;1: English. 6. Smolińska B., Smoliński A., Pięta W., Stankiewicz-Choroszucha B. Nowoczesna rehabilitacja w schorzeniach kręgosłupa odcinka krzyżowo-lędźwiowego ludzi czynnych zawodowo wybrane metody, jako odpowiedź na wzrastajacą absencję w pracy spowodowaną bólami krzyża. Medycyna Pracy. 2004;55(5): Hart L.G., Deyo R.A., Cherkin D.C. Physican office visits for low back pain. Frequency, clinical evaluation, and treatment patterns from a U.S. national survey. Spine. 1995;20: English. 8. Deyo R.A., Mirza S.K., Martin B.I. Back pain prevalence and visit rates: estimates from U.S. national surveys Spine. 2006;1: English. 9. Borenstein D.G. Epidemiology, etiology, diagnostic evaluation, and treatment of low back pain. Curr Opin Reumatol. 2001;1(2): English. 10. Carey T.S., Evans A.T., Hadler N.M., Lieberman G., Kalsbeek W.D., Jackman A.M., Fryer J.G., McNutt R.A. Acute severe low back pain. A population-based study of prevalence and care-seeking. Spine. 1996;21:9 44. English. 11. Deyo R.A., Rainville J., Kent D.L. What can the history and physical examination tell about low back pain? J Am Med Ass. 1992;268: English. 12. Rudwaleit M., Metter A., Listing J., Sieper J., Braun J. Inflammatory back pain in ankylosing spondylitis: a reassessment of the clinical history for application as classification and diagnostic criteria. Arthritis Rheum. 2006;54: English. 1. Dobrogowski J., Wordliczek J., Hilgier M. Zasady stosowania silnych opioidów w leczeniu bólu nienowotworowego. Ból. 2004,4: Ćwirlej A., Ćwirlej A., Maciejczak A. Efekty masażu leczniczego w terapii bólów kręgosłupa. Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego. 2007;: Infante-Rivard C., Lorie M. Relapse and short sickness absence for back pain in the six months after return work. Occup Environ Med. 1997;54(5):28 4. English. 16. McKinnon M.E., Vickers M.R., Ruddock V.M., Townsend J., Meade T.W. Community studies of the health service implications of low back pain. Spine. 1997;22(18): English. 17. Szubert Z., Szadkowska-Stańczyk I., Sobala W. Wybrane choroby kręgosłupa i rdzenia kręgowego jako przyczyna czasowej niezdolności do pracy. Med Pr. 1996;6: Frank A. Low back pain. BMJ. 199;07:2 29. English. 19. Rąpała K. Zespoły bólowe kręgosłupa, zagadnienia wybrane. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa; [Internet] Dostępne na: 21. Manek N.J., MacGregor A.J. Epidemiology of back disorders, prevalence, risk factors, and prognosis. Curr Opin Rheumatol. 2005;17(2): English. 22. Kiwerski J.E. Problem bólów krzyża u młodzieży. Post. Rehab. 2001, 15, 2: Kołodziej K., Kwolek A., Rusek W., Przysada G., Szponar P. Korelacja wskaźnika symetryczności obciążenia kończyn dolnych i nasilenia bólu u pacjentów z zespołem bólowym kręgosłupa lędźwiowo krzyżowego rehabilitowanych szpitalnie. Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego. 2005;: Holenderskie Królewskie Towarzystwo Fizjoterapii: Zalecenia stosowania fizjoterapii u pacjentów z bólami krzyża. Rehab Med. 2004;8: Dziak A. Komentarz prof. dr hab. med. Artura Dziaka do Zaleceń stosowania fizjoterapii u pacjentów z bólami krzyża wydanych przez Holenderskie Królewskie Towarzystwo Fizjoterapii Rehab Med. 2004;8:28 0. Adres do korespondencji: Zakład Chemii Leków ul. Mickiewicza 2D, Białystok

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja badań medycznych według EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) poziomy wiarygodności... 613 Wykaz skrótów... 613

Ewaluacja badań medycznych według EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) poziomy wiarygodności... 613 Wykaz skrótów... 613 IX 1. MECHANIZMY POWSTAWANIA BÓLU Jerzy Wordliczek, Jan Dobrogowski... 1 Patomechanizm bólu ostrego... 3 Patomechanizm bólu przewlekłego... 9 Ból neuropatyczny... 10 Ośrodkowa sensytyzacja... 15 2. METODY

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA RAKA TRZUSTKI

EPIDEMIOLOGIA RAKA TRZUSTKI CZY WSPÓŁCZESNE METODY FARMAKOLOGICZNEGO LECZENIA BÓLU NOWOTWOROWEGO WPŁYWAJĄ NA POPRAWĘ JAKOŚCI ŻYCIA PACJENTÓW Z RAKIEM TRZUSTKI? praca wykonywana pod kierunkiem: dr hab. n. med. prof. nadzw. UM Waldemara

Bardziej szczegółowo

Problem rehabilitacji pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa

Problem rehabilitacji pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa Wydawnictwo UR 2007 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego ISSN 1730-3524 Rzeszów 2007, 4, 355 359 Agnieszka Ćwirlej, Elżbieta Domka-Jopek, Katarzyna Walicka-Cupryś, Anna Wilmowska-Pietruszyńska

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym.

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym. I. STRESZCZENIE Głównym celem pracy była analiza porównawcza jakości życia i stanu fizycznego pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów z grupą chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Badania przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce.

Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce. Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce. Warszawa, 17 stycznia 2014 ZAAWANSOWANY RAK PIERSI Badanie kosztów

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁY BÓLOWE ODCINKA LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEGO KRĘGOSŁUPA

ZESPOŁY BÓLOWE ODCINKA LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEGO KRĘGOSŁUPA ZESPOŁY BÓLOWE ODCINKA LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEGO KRĘGOSŁUPA Anna Wójcik, Beata Martowicz Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu Streszczenie Styl życia i zachowania zdrowotne determinują w największym

Bardziej szczegółowo

Efekty masażu leczniczego w terapii bólów kręgosłupa

Efekty masażu leczniczego w terapii bólów kręgosłupa Wydawnictwo UR 2007 ISSN 1730-3524 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2007, 3, 253 257 Andrzej Ćwirlej, Agnieszka Ćwirlej, Andrzej Maciejczak Efekty masażu leczniczego w terapii bólów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA U PERSONELU PIELĘGNIARSKIEGO

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA U PERSONELU PIELĘGNIARSKIEGO Zarząd Oddziału PTP w Białymstoku PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA U PERSONELU PIELĘGNIARSKIEGO okres realizacji 2014-2016 BIAŁYSTOK 2015 I. INFORMACJE O PROGRAMIE Istotą programu jest

Bardziej szczegółowo

Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2. Zakład Rehabilitacji Oddziału Fizjoterapii II WL, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2. Zakład Rehabilitacji Oddziału Fizjoterapii II WL, Warszawski Uniwersytet Medyczny Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2 Ocena porównawcza skuteczności metody neuromobilizacji i tradycyjnego postępowania fizjoterapeutycznego u chorych z zespołem bólowym części lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa

Bardziej szczegółowo

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Rok wyd. XIV, zeszyt 1(35) Fizjoterapia Sebastian Chrzan 1,3, Rafał Sapuła 1,2,3, Marta Topolska 1,3, Marta Soboń 4, Marta Barbara Topolska 1,3, Adam Topolski 1,3,

Bardziej szczegółowo

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Definicja - 1 Dyskopatia szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości przypadków jest to pierwszy z etapów choroby zwyrodnieniowej

Bardziej szczegółowo

DOLEGLIWOŚCI SUBIEKTYWNE

DOLEGLIWOŚCI SUBIEKTYWNE DOLEGLIWOŚCI SUBIEKTYWNE Dolegliwości subiektywne to objawy zgłaszane przez poszkodowanego, które nie znajdują odzwierciedlenia w nieprawidłowym wyniku badania fizykalnego oraz w wynikach badań dodatkowych.

Bardziej szczegółowo

Skuteczność peloidoterapii, kinezyterapii i pola magnetycznego niskiej częstotliwości w leczeniu objawów dyskopatii lędźwiowej

Skuteczność peloidoterapii, kinezyterapii i pola magnetycznego niskiej częstotliwości w leczeniu objawów dyskopatii lędźwiowej Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Klinika Rehabilitacji Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z Ośrodkiem Wczesnej Pomocy Dzieciom Upośledzonym "Dać Szansę" ul. Waszyngtona

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na zmianę ruchomości kręgosłupa oraz subiektywnego odczuwania bólu u chorych z zespołem bólowym w odcinku lędźwiowym

Wpływ rehabilitacji na zmianę ruchomości kręgosłupa oraz subiektywnego odczuwania bólu u chorych z zespołem bólowym w odcinku lędźwiowym Wydawnictwo UR 007 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego ISSN 70-4 Rzeszów 008,, 4 Agnieszka Depa, Andżelina Wolan, Grzegorz Przysada PRACE ORYGINALNE Wpływ rehabilitacji na zmianę ruchomości kręgosłupa

Bardziej szczegółowo

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Neurologia Organizacja i wycena świadczeń Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Choroby neurologiczne wg. WHO Bardzo wysokie wskażniki rozpowszechnienia aktualnie na świecie u miliarda

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ Dolegliwości bólowe w obrębie obręczy barkowej to problem, który dotyczy coraz większej liczby osób, niestety coraz młodszych. Dawniej typowym pacjentem zgłaszającym się z bólem barku była osoba starsza,

Bardziej szczegółowo

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o.

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Oferujemy leczenie bólu bez względu na jego pochodzenie i przyczyny AZ MED Informacje ogólne W zakresie działaności AZ MED Sp. z o.o. działają poradnie: leczenia bólu (neurologia,ortopedia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Leczenie bólu nowotworowego i opieka paliatywna nad dziećmi 2.

Bardziej szczegółowo

Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5

Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5 Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5 Ocena zmian napięcia mięśniowego po zabiegach trakcji manualnej u

Bardziej szczegółowo

Zespoły bólowe kręgosłupa

Zespoły bólowe kręgosłupa Zespoły bólowe kręgosłupa W około 70-80% przypadków pierwszego spotkania pacjenta i lekarza nie daje ustalić się dokładnie przyczyny bólów kręgosłupa. Świadczy to o złożoności tego problemu. Mimo tego

Bardziej szczegółowo

Większość leków przeciwbólowych można zaliczyć do jednej z następujących. 1) analgetyki nieopioidowe: paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne;

Większość leków przeciwbólowych można zaliczyć do jednej z następujących. 1) analgetyki nieopioidowe: paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne; 1 Definicja i epidemiologia bólu nowotworowego. Zasady leczenia bólu nowotworowego według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Grupy Ekspertów Europejskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej (EAPC) i polskich

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Czym jest dyskopatia? Jest to szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości

Bardziej szczegółowo

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Rok wyd. XIV, zeszyt 1(35) Fizjoterapia Rafał Sapuła 1,2,3, Iwona Głowacka 4, Andrzej Lesiak 1, Wiesław Siwek 1, Krzysztof Mataczyński 1,5 1 Katedra Fizjoterapii

Bardziej szczegółowo

Hanna Misiołek. Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny

Hanna Misiołek. Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny PCEA-czy wpływa na czas pobytu chorego w szpitalu? Hanna Misiołek Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny ZALECENIA DOTYCZĄCE POSTĘPOWANIA Z BÓLEM POOPERACYJYM

Bardziej szczegółowo

Wpływ krioterapii miejscowej na leczenie bólu w reumatoidalnym zapaleniu stawów The effect of local cryotherapy on pain relief in reumathoid arthritis

Wpływ krioterapii miejscowej na leczenie bólu w reumatoidalnym zapaleniu stawów The effect of local cryotherapy on pain relief in reumathoid arthritis Wpływ krioterapii miejscowej na leczenie bólu w reumatoidalnym zapaleniu stawów The effect of local cryotherapy on pain relief in reumathoid arthritis Paulina Wójcik A,B,C,D,E,F, HannaTomczak A,D,E Klinika

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Zadanie egzaminacyjne Do gabinetu masażu w zakładzie opieki zdrowotnej zgłosiła się pacjentka ze skierowaniem

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Schemat stosowania poszczególnych CMD

Schemat stosowania poszczególnych CMD Schemat stosowania poszczególnych CMD 13 produktów do stosowania osobno lub w połączeniu w zależności od przypadku klinicznego ZABIEGI w przypadku bólu kręgosłupa: MD-Neck, MD-Thoracic, MD-Lumbar: do stosowania

Bardziej szczegółowo

Wpływ ćwiczeń leczniczych na wskaźniki jakości życia u pacjentów z bólem dolnego odcinka kręgosłupa

Wpływ ćwiczeń leczniczych na wskaźniki jakości życia u pacjentów z bólem dolnego odcinka kręgosłupa Wydawnictwo UR 1 ISSN 173-3 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 1, 1, 66 7 Tetiana Bojczuk 1, Grzegorz Przysada 1,, Łukasz Strzępek Wpływ ćwiczeń leczniczych na wskaźniki jakości życia

Bardziej szczegółowo

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH W badaniach nowych leków placebo - nieomal standardem. zasady dopuszczające jego stosowanie u ludzi por. Deklaracja Helsińska dyrektywy Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 209 SECTIO D 2003. Cooping with low back pain between willagers

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 209 SECTIO D 2003. Cooping with low back pain between willagers NNLES UNIVERSITTIS MRIE CURIE-SKŁODOWSK LULIN - POLONI VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 209 SECTIO D 2003 Samodzielna Pracownia Fizjoterapii WPiNoZ kademii Medycznej w Lublinie ELŻIET RUTKOWSK Cooping with low

Bardziej szczegółowo

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne Prawo do opieki paliatywnej Dostęp do opieki paliatywnej stanowi prawny obowiązek, potwierdzony przez konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROMOCJI ZDROWIA

PROGRAM PROMOCJI ZDROWIA PROGRAM PROMOCJI ZDROWIA PROGRAM PROZDROWOTNY W ZAKRESIE ZAPOBIEGANIA CHOROBOM KRĘGOSŁUPA ORAZ FIZJOPROFILAKTYKI DOTYCZĄCEJ ERGONOMII PRACY NA LATA 2012 2015 Lublin 2012 1 SPIS TREŚCI 1. Opis problemu

Bardziej szczegółowo

Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych WIEDZA

Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych WIEDZA Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: MEDYCYNA BÓLU Typ studiów: niestacjonarne, doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 K_W02

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTECZNOŚCI ĆWICZEŃ W PROFILAKTYCE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ SIEDZĄCĄ

OCENA SKUTECZNOŚCI ĆWICZEŃ W PROFILAKTYCE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ SIEDZĄCĄ OCENA SKUTECZNOŚCI ĆWICZEŃ W PROFILAKTYCE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ SIEDZĄCĄ EVALUATION OF THE EFFECTIVENESS OF FOR THE PREVENTION OF LOW BACK PAIN IN PEOPLE

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

Publikacje: Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A.

Publikacje: Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A. Publikacje: 1. Ćwirlej A., Kwolek A., Styl życia i poziom wiedzy mieszkańców dużego miasta w kontekście profilaktyki zdrowotnej. Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2003, 3, 253-259. 2. Ćwirlej

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

PALIATYWNEJ W OPIECE. Redakcja naukowa A g n ieszka W ó j c ik - A n n a Pyszora. Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN

PALIATYWNEJ W OPIECE. Redakcja naukowa A g n ieszka W ó j c ik - A n n a Pyszora. Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN PATRONAT MERYTORYCZNY Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN F iz jo t e r a p ia W OPIECE PALIATYWNEJ Redakcja naukowa A g n ieszka W ó j c ik - A n n a Pyszora F iz jo t

Bardziej szczegółowo

1 Stwardnienie rozsiane. Zrozumieć chorobę Agnieszka Libront

1 Stwardnienie rozsiane. Zrozumieć chorobę Agnieszka Libront 1 2 Spis treści Rozdział I 7 1. Wstęp...7 2. Definicja jakości życia...8 3. Stwardnienie rozsiane...8 3.1 Definicja stwardnienia rozsianego...8 3.2 Rys historyczny...9 3.3 Epidemiologia... 10 3. 4 Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Spis treści ZASADY WYKONYWANIA REGIONALNYCH BLOKAD NERWÓW. Przedmowa... Przedmowa do wydania polskiego... Wstęp... Autorzy...

Spis treści ZASADY WYKONYWANIA REGIONALNYCH BLOKAD NERWÓW. Przedmowa... Przedmowa do wydania polskiego... Wstęp... Autorzy... Spis treści Przedmowa................................................ Przedmowa do wydania polskiego.............................. Wstęp.................................................... Autorzy...................................................

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

Pracownia Terapii Manualnej i Masażu Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii, Poznań 2

Pracownia Terapii Manualnej i Masażu Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii, Poznań 2 Michał Cieślak 1, Marcin Wytrążek 2 1 Wyższa Szkoła Edukacji i Terapii, Poznań 1 College of Education and Therapy, Poznań 2 Pracownia Terapii Manualnej i Masażu Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii, Poznań

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL WAŻNE INFORMACJE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA: INSTANYL, AEROZOL DO NOSA LEK STOSOWANY W LECZENIU PRZEBIJAJĄCEGO BÓLU NOWOTWOROWEGO Szanowny Farmaceuto, Należy

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca - problem medyczny XXI wieku - Seminarium Innowacje w Diabetologii 2.12.2011. STRUKTURA KOSZTÓW CUKRZYCY Renata Furman, Służba Zdrowia

Cukrzyca - problem medyczny XXI wieku - Seminarium Innowacje w Diabetologii 2.12.2011. STRUKTURA KOSZTÓW CUKRZYCY Renata Furman, Służba Zdrowia Cukrzyca - problem medyczny XXI wieku - Seminarium Innowacje w Diabetologii 2.12.2011 STRUKTURA KOSZTÓW CUKRZYCY Renata Furman, Służba Zdrowia Cukrzyca pochłania około 15% wydatków na ochronę zdrowia w

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

Informacja dla pacjentów

Informacja dla pacjentów info Informacja dla pacjentów ze szpiczakiem mnogim leczonych bortezomibem Polineuropatia indukowana bortezomibem Konsultacja merytoryczna: Prof. dr hab. Lidia Usnarska-Zubkiewicz Katedra i Klinika Hematologii,

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Dyskopatia kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego w korelacji z natężeniem bólu, depresją i akceptacją choroby

Dyskopatia kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego w korelacji z natężeniem bólu, depresją i akceptacją choroby Kułak KOmunikaty W, Kondzior / D. Announcement Dyskopatia kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego w korelacji z natężeniem bólu,... 3 Dyskopatia kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego w korelacji z natężeniem

Bardziej szczegółowo

Wpływ leczenia uzdrowiskowego na redukcję odczuwania bólu u pacjentów z dysfunkcją narządu ruchu doniesienie wstępne.

Wpływ leczenia uzdrowiskowego na redukcję odczuwania bólu u pacjentów z dysfunkcją narządu ruchu doniesienie wstępne. Wpływ leczenia uzdrowiskowego na redukcję odczuwania bólu u pacjentów z dysfunkcją narządu ruchu doniesienie wstępne. Agnieszka Kotwica Uniwersytet Medyczny w Lublinie Wydział Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu

Bardziej szczegółowo

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Społeczne aspekty chorób rzadkich Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Narodowe Plany w EU - zabezpieczenie społeczne Koordynacja pomiędzy sektorem ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego.

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU

Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU Prof. Piotr Radziszewski Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej OGRANICZENIE DOSTĘPNOŚCI W ZAKRESIE LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU Wiek populacji (lata) Występowanie OAB będzie stale rosnąć

Bardziej szczegółowo

ul. Belgradzka 52, 02-795 Warszawa-Ursynów tel. kom. +48 794 207 077 www.fizjoport.pl

ul. Belgradzka 52, 02-795 Warszawa-Ursynów tel. kom. +48 794 207 077 www.fizjoport.pl Coraz większa liczba pacjentów zgłasza się do fizjoterapeutów z problemami bólowymi w obrębie kręgosłupa. Często postawiona diagnoza dyskopatia, wywołuje niepokój o własne zdrowie i wątpliwości w jaki

Bardziej szczegółowo

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy)

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) Ogrzewacz dolny jest odpowiedzialny za funkcje rozrodcze i wydalanie. Obejmuje podbrzusze i rejon narządów płciowych. Objawy: utrata energii, łatwa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY MALECHOWO. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia programu zdrowotnego pn. "Profilaktyka i prewencja chorób układu ruchu".

UCHWAŁA NR... RADY GMINY MALECHOWO. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia programu zdrowotnego pn. Profilaktyka i prewencja chorób układu ruchu. Projekt UCHWAŁA NR... RADY GMINY MALECHOWO z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia programu zdrowotnego pn. "Profilaktyka i prewencja chorób układu ruchu". Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

FIZJOTERAPIA OGÓLNA 1. Informacje o przedmiocie (zaj ciach), jednostce koordynuj cej przedmiot, osobie prowadz cej Cel zaj

FIZJOTERAPIA OGÓLNA 1. Informacje o przedmiocie (zaj ciach), jednostce koordynuj cej przedmiot, osobie prowadz cej Cel zaj FIZJOTERAPIA OGÓLNA 1. Informacje o przedmiocie (zajęciach), jednostce koordynującej przedmiot, osobie prowadzącej 1.1. Nazwa przedmiotu (zajęć): Fizjoterapia ogólna 1.2.Forma przedmiotu: Wykłady, ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa?

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Wyniki najnowszego badania Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher. Wczesne rozpoznanie Ustalenie

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 60/2013 z dnia 18 marca 2013 r. o projekcie programu zdrowotnego Program prozdrowotny w zakresie zapobiegania

Bardziej szczegółowo

Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE

Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE październik 2015 Absencje chorobowe z powodu RZS RZS istotnie upośledza zdolność chorych do pracy i dlatego stanowi duże obciążenie dla gospodarki

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w dysfunkcji

Bardziej szczegółowo

Badanie OACT (OsteoArthritis Combination Treatment) Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną

Badanie OACT (OsteoArthritis Combination Treatment) Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną Badanie OACT (OsteoArthritis Combination Treatment) Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną Nieinterwencyjny program badawczo-obserwacyjny Warszawa 2014 1. Założenia

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk. Typowy obraz kręgozmyku L5-S1. Czerwoną linią zaznaczona wielkość przesunięcia. Inne choroby mylone z kręgozmykiem:

Kręgozmyk. Typowy obraz kręgozmyku L5-S1. Czerwoną linią zaznaczona wielkość przesunięcia. Inne choroby mylone z kręgozmykiem: Kręgozmyk Kręgozmyk (inaczej - spondylolisteza) jest to forma przewlekłej niestabilności kręgosłupa. Polega ona na przesunięciu (podwichnięciu) kręgów względem siebie (wyższy kręg ulega podwichnięciu do

Bardziej szczegółowo

ANALIZA JAKOŚCI ŻYCIA PACJENTÓW Z ZESPOŁEM BÓLOWYM DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA PO ZASTOSOWANIU PRZEZSKÓRNEJ ELEKTRYCZNEJ STYMULACJI NERWÓW TENS

ANALIZA JAKOŚCI ŻYCIA PACJENTÓW Z ZESPOŁEM BÓLOWYM DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA PO ZASTOSOWANIU PRZEZSKÓRNEJ ELEKTRYCZNEJ STYMULACJI NERWÓW TENS Medycyna Pracy 2012;63(3):295 302 Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi http://medpr.imp.lodz.pl Renata Zaniewska Bożena Okurowska-Zawada Wojciech Kułak Karolina Domian PRACA ORYGINALNA ANALIZA

Bardziej szczegółowo

Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie

Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie Raport dotyczący zaleceń Zapewnianie optymalnej opieki nad osobami cierpiącymi na chorobę zwyrodnieniową stawów i reumatoidalne zapalenie stawów

Bardziej szczegółowo

Irmina Śmietańska. Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU

Irmina Śmietańska. Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU Irmina Śmietańska Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU Iniekcje mięśniowe Patient control analgesia PCA Analgezja zewnątrzop onowa Umiarkowaniesilne dolegliwości

Bardziej szczegółowo

Ból uważany jest za jeden z potencjalnie istotnych czynników ryzyka dotyczących śmiertelności (Sokka).

Ból uważany jest za jeden z potencjalnie istotnych czynników ryzyka dotyczących śmiertelności (Sokka). VI. 2 Elementy do podsumowania podawanego do publicznej wiadomości. VI. 2.1 Przegląd epidemiologii choroby Odczuwanie bólu jest powszechnym zjawiskiem wśród dzieci. Szacuje się, że ta dolegliwość może

Bardziej szczegółowo

Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011)

Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011) Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011) Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

ZEPTER INTERNATIONAL POLAND R E G I O N A L M E E T I N G B R A N D M E D I C A L ZEPTER INTERNATIONAL POLAND REGIONAL MEETING WARSZAWA, 15-11-2013

ZEPTER INTERNATIONAL POLAND R E G I O N A L M E E T I N G B R A N D M E D I C A L ZEPTER INTERNATIONAL POLAND REGIONAL MEETING WARSZAWA, 15-11-2013 ZEPTER INTERNATIONAL POLAND R E G I O N A L M E E T I N G B R A N D M E D I C A L ZEPTER INTERNATIONAL POLAND REGIONAL MEETING WARSZAWA, 15-11-2013 Ewolucja BIOPTRON BIOPTRON MedAll Nr 1 wśród Terapii

Bardziej szczegółowo

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Definicja: Kręgozmyk prawdziwy jest to wada chorobowa polegająca na ześlizgu kręgów w obrębie kręgoszczeliny na poziomie L5-

Bardziej szczegółowo

Projekt Move to Work

Projekt Move to Work Projekt Move to Work Projekt Move to Work jest kontynuacją rozpoczętej w 2011 r. polskiej edycji międzynarodowego projektu Fit for Work. Stowarzyszenie CEESTAHC zaangażowało się w realizację projektu Fit

Bardziej szczegółowo

Jednostka realizująca przedmiot - Katedra Rehabilitacji, Wydział Nauk Medycznych, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Jednostka realizująca przedmiot - Katedra Rehabilitacji, Wydział Nauk Medycznych, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie KIERUNEK LEKARSKI Przedmiot Rehabilitacja Rok studiów/semestr - IV, semestr VII Jednostka realizująca przedmiot - Katedra Rehabilitacji, Wydział Nauk Medycznych, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST

30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST 30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST Przedlacki J, Księżopolska-Orłowska K, Grodzki A, Sikorska-Siudek K, Bartuszek T, Bartuszek D, Świrski A, Musiał J,

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski Mateusz Romanowski Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność choroby i sprawność chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Dr hab., prof. AWF Anna Straburzyńska-Lupa

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie niepożądanych działań leków

Monitorowanie niepożądanych działań leków Monitorowanie niepożądanych działań leków Anna Wiela-Hojeńska Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niepożądane działanie leku (ndl) Adverse Drug Reaction (ADR) (definicja

Bardziej szczegółowo

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności 1 SPIS TREŚCI: Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie

Bardziej szczegółowo

Jakość życia pacjentów z zespołem bólowym odcinka lędźwiowego kręgosłupa po zastosowaniu leczenia sanatoryjnego doniesienia wstępne

Jakość życia pacjentów z zespołem bólowym odcinka lędźwiowego kręgosłupa po zastosowaniu leczenia sanatoryjnego doniesienia wstępne prace ORYGINALNE Piel. Zdr. Publ. 2014, 4, 1, 19 25 ISSN 2082-9876 Copyright by Wroclaw Medical University Anna Antczak 1, Beata Haor 2, Mariola Głowacka 3 Monika Biercewicz 4 Jakość życia pacjentów z

Bardziej szczegółowo

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA W POLSCE

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA W POLSCE OPIEKA DŁUGOTERMINOWA W POLSCE Polski system gwarantuje obywatelom kraju dostęp do opieki długoterminowej w ramach ochrony zdrowia oraz pomocy społecznej. Z opieki tej mogą korzystać osoby przewlekle i

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Wydziału Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu MARTA ARENDARCZYK, EWA

Bardziej szczegółowo

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl OFERTA DLA FIRM by ARCUS 2011r Szanowni Państwo Cieszę się, że mogę zapoznać Państwa z działalnością usługową Firmy ARCUS. Jestem przekonany, że firma posiadając szerokie spektrum usług będzie odpowiednim

Bardziej szczegółowo