Zarządzanie wartością klienta na rynku instytucjonalnym. Koncepcja i bariery jej stosowania w sektorze MSP

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zarządzanie wartością klienta na rynku instytucjonalnym. Koncepcja i bariery jej stosowania w sektorze MSP"

Transkrypt

1 MiR_ qxd :49 Page 2 Tomasz J. Dąbrowski Instytut Zarządzania Wartością, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zarządzanie wartością klienta na rynku instytucjonalnym. Koncepcja i bariery jej stosowania w sektorze MSP Zarządzanie wartością klienta stanowi jeden z kierunków ewolucji współczesnego marketingu. Dalszy rozwój tej koncepcji uwarunkowany jest jednak jej szerokim upowszechnieniem wśród podmiotów gospodarczych. Dotychczas była ona wykorzystywana przede wszystkim przez duże przedsiębiorstwa, dysponujące znaczącymi zasobami, w tym rozbudowaną infrastrukturą teleinformatyczną oraz odpowiednimi umiejętnościami pozwalającymi wykorzystać te zasoby do gromadzenia, przetwarzania wiedzy i posługiwania się wiedzą o klientach. Tymczasem w gospodarce pod względem liczebności podmiotów dominuje sektor MSP. Z tego powodu interesujące wydaje się poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o możliwości implementowania filozofii, zasad i metod zarządzania wartością klienta również w przedsiębiorstwach z tego sektora. Wymiana wartości jako istota koncepcji zarządzania wartością klienta Zarządzanie wartością klienta jest kojarzone ze stosowaniem złożonych modeli wartości klienta (modeli kalkulacji CLV, modeli analizy portfela klientów czy modeli służących powiązaniu wartości klienta z działaniami marketingowymi przedsiębiorstwa i ich efektami). Tymczasem u podstaw zarządzania wartością klienta leży intuicyjnie przyjmowana filozofia wymiany wartości między przedsiębiorstwem a jego klientami. Jak zauważa B. Dobiegała-Korona: Przedsiębiorstwa dostarczają klientom różnorodne wartości w postaci cech funkcjonalnych i estetycznych dóbr, usług, zdarzeń, doświadczeń, kwalifikacji i doświadczeń pracowników, miejsca i czasu dostępu do ofert, rodzajów własności, organizacyjnych, informacji, reputacji, idei i pomysłów na rozwiązywanie ich problemów itp. 1. Z drugiej strony również klienci generują wartość dla przedsiębiorstwa, dalece wykraczającą poza strumień gotówki związany z zapłatą za nabywane dobra czy usługi. Mogą stanowić źródło informacji, pomysłów na innowacje, rekomendacji i referencji. Mogą też zwiększać atrakcyjność podmiotu dla innych jednostek (konsumenci mediów zwiększają ich atrakcyjność dla reklamodawców, spółki wchodzące na giełdę zwiększają jej atrakcyjność dla inwestorów, kibice zwiększają atrakcyjność klubu sportowego dla sponsorów itd.). Dodatkowo współtworzenie produktu, a zwłaszcza usługi wspólnie z przedsiębiorstwem kreują wartość oferowaną innym klientom. Warto zauważyć jednak, że w wyniku transakcji stanowiących wymianę wartości każda ze stron nie tylko może zwiększać wartość otrzymywaną przez partnera, ale także może ją niszczyć. Przedsiębiorstwo oferujące wadliwy produkt, niedotrzymujące warunków umowy, wprowadzające do umowy klauzule abuzywne, narzucające nieuzasadnione koszty i wprowadzające uciążliwe warunki umowy zmniejsza wartość dostarczaną klientowi. Klienci również mogą niszczyć wartość otrzymywaną przez przedsiębiorstwo, nie wywiązując się z warunków umo- 1 B. Dobiegała-Korona, Istota i pomiar wartości klienta. W: Zarządzanie wartością klienta. Pomiar i strategie, B. Dobiegała-Korona, T. Doligalski (red.), Poltext, Warszawa 2010, s

2 MiR_ qxd :49 Page 3 2 P. Kotler, Marketing. Analiza, planowanie, wdrażanie i kontrola, Gebethner & Ska, Warszawa 1994, s B. Dobiegała-Korona, Budowa kapitału klienta przez wartości dla klienta. W: Value Based Management. Koncepcje, narzędzia, przykłady, A. Szablewski, K. Pniewski, B. Bartoszewicz (red.), Deloitte, Poltext, Warszawa 2008, s wy, opóźniając bądź nie dokonując płatności, występując na drogę prawną przeciw przedsiębiorstwu i domagając się odszkodowań lub kar umownych, rozpowszechniając negatywne informacje o firmie i jej produktach czy wymuszając poszerzanie zakresu obsługi generującego dodatkowe koszty po stronie przedsiębiorstwa. Zróżnicowane strumienie wartości występujące po obu stronach oraz trudny do określenia i niepewny końcowy rezultat wymiany wartości sprawiają, że intuicyjnie zrozumiałą filozofię tej wymiany trudno jest zoperacjonalizować za pomocą odpowiednich miar. Po stronie klienta, szczególnie konsumenta, kalkulacja dotycząca wartości ofert różnych dostawców ma charakter wysoce subiektywny. Nieco bardziej zobiektywizowana jest kalkulacja wartości przeprowadzana przez klientów na rynku instytucjonalnym. Według P. Kotlera wartość oferty jest przez klienta kalkulowana jako różnica między sumą korzyści dla konsumenta (zbiorem korzyści dostarczanych mu przez przedsiębiorstwo) a sumą kosztów, jakie musi on ponieść w związku z wyborem oferty danego dostawcy 2. Wskazywane przez tego autora korzyści mogą mieć charakter zarówno funkcjonalny, jak i emocjonalny. Podobnie koszty obejmują nie tylko koszty finansowe, ale także koszty czasu, energii i zaangażowania psychicznego związane z podejmowaniem decyzji zakupowej. Odniesienie korzyści do kosztów pozwala klientowi ustalić postrzeganą wartość każdej z ofert, a porównanie tych wartości prowadzi do wyboru tej oferty, która w jego ocenie jest najkorzystniejsza, reprezentuje bowiem największą wartość. W takiej sytuacji, gdy percepcja korzyści i kosztów oraz ich relacji ma charakter subiektywny, przedsiębiorstwa stają przed wyzwaniem tworzenia zindywidualizowanych ofert odzwierciedlających preferencje poszczególnych klientów. Jest to tym trudniejsze, że ocena wartości jest nie tylko subiektywna, ale także dynamiczna postrzeganie wartości zmienia się z upływem czasu, zmiany warunków, dostępu do informacji itp. 3. Przygotowując zindywidualizowane oferty, przedsiębiorstwa mogą zwiększać postrzeganą przez klienta wartość (zwiększając tym samym szansę jego pozyskania lub utrzymania) poprzez poszerzenie zakresu oferowanych mu korzyści, zmniejszenie poziomu postrzeganych przez niego kosztów lub dokonując obu tych rzeczy jednocześnie. Przedsiębiorstwa mogą też pójść dalej, zmierzając w kierunku optymalizowania relacji korzyści do kosztów. Optymalizacja taka opiera się na dobrym rozumieniu przez przedsiębiorstwo tego, które korzyści są z punktu widzenia danego klienta najważniejsze, a które mają charakter drugorzędny, oraz jakie czynniki wpływają na postrzegane koszty. Zrozumienie to pozwala przedsiębiorstwu skoncentrować się na najistotniejszych korzyściach i ewentualnie rozszerzać je, a odrzucić elementy tworzące korzyści drugorzędne, ograniczać ponoszone przez siebie i przenoszone na klienta koszty. Równocześnie przedsiębiorstwo może starać się eliminować te czynniki, które zwiększają subiektywne koszty po stronie klienta, nie przynosząc jednocześnie korzyści firmie. Tworzenie wysoce zindywidualizowanych ofert optymalizujących wartość dla klienta może jednak pociągać za sobą wzrost kosztów przedsiębiorstwa (choćby na skutek braku możliwości osiągnięcia korzyści skali). Jeżeli zwiększeniu wartości dla klienta nie będzie towarzyszył odpowiedni strumień wartości generowany przez klienta do przedsiębiorstwa, wymiana wartości przestanie mieć charakter ekwiwalentny. Wymiana nieekwiwalentna jest zaś dla przedsiębiorstwa dopuszczalna (w sensie ekonomicznym) tylko wtedy, gdy oczekuje ono, że w przyszłości wartość klienta wzrośnie. Oznacza to, że przedsiębiorstwo, aby móc świadomie podejmować decyzje dotyczące wartości oferowanej klientowi, powinno nie tylko potrafić oszacować wartość tego, co wnosi on do firmy w ramach pojedynczej transakcji, ale przede wszystkim być zdolne do oceny wartości strumieni generowanych przez klienta w przyszłości, w całym okresie trwania relacji klient przedsiębiorstwo. Ujmując to inaczej, przedstawiona sytuacja rodzi potrzebę wykształcenia w przedsiębiorstwie umiejętności dokonywania pomiaru wartości klienta. Kontrowersje wokół metod pomiaru wartości klienta Pomiar wartości klienta dostarcza informacji, które są istotne z punktu widzenia podejmowania wielu decyzji odnoszących się do kształtowania przez przedsiębiorstwo jego relacji z odbiorcami. Mimo że próby wartościowania klientów podejmowane są od stosunkowo niedawna, powstało już dość dużo modeli służących pomiarowi tej wartości, odzwierciedlających różne podejścia do wyceny 3

3 MiR_ qxd :49 Page 4 klientów. Jako pierwsze pojawiło się podejście oparte na pomiarze wartości życiowej klienta (CLV, LTV), określanej jako bieżąca wartość netto przepływów gotówkowych generowanych przez danego klienta w całym okresie jego związku z przedsiębiorstwem. Przykładowym modelem stworzonym w ramach tego podejścia jest propozycja D. Jaina i S.S. Singha 4. Próba wykorzystania nawet najprostszych modeli tego typu stawia przed przedsiębiorstwem wiele wyzwań. Po pierwsze sam klient musi zostać jednoznacznie zdefiniowany. Nie zawsze jest to łatwe, gdy korzysta on z różnych kanałów i nabywa rożne produkty, co oznacza, że informacje o transakcjach mogą znajdować się w wielu miejscach w przedsiębiorstwie. Po drugie szacowanie przyszłych przepływów oparte jest na prognozie obejmującej m.in. długość okresu związku z firmą. Przy zróżnicowanej częstości dokonywania przez klientów zakupów pojawia się problem dotyczący sposobu klasyfikowania klientów, którzy po dłuższej przerwie dokonali kolejnego zakupu czy należy traktować ich jako klientów dotychczasowych czy nowych. Po trzecie modele z reguły zakładają niezmienność zachowań klienta w czasie. Tymczasem zachowania te zmieniają się, zwiększając lub zmniejszając wartość klienta dla przedsiębiorstwa. Po czwarte przedsiębiorstwo musi dysponować systemem rachunku kosztów pozwalającym przypisywać koszty do konkretnych klientów, w tym odpowiednio alokować koszty stałe na poszczególnych klientów. Ponadto w wielu modelach nie uwzględnia się nakładów początkowych związanych z pozyskaniem klienta. Pojawia się też kwestia szacowania wartości i uwzględniania w prognozie przepływów gotówkowych takich elementów, jak rekomendacje klienta, informacja zwrotna poszerzająca wiedzę przedsiębiorstwa itd. Po piąte wreszcie, jak we wszystkich modelach wyceny uwzględniających współczynnik dyskonta, pojawia się w pomiarze wartości klienta dyskusyjne zagadnienie arbitralności wyznaczania tego współczynnika. W ramach uproszczonych (lub odwrotnie bardziej złożonych) modeli podejmowane są próby rozwiązania niektórych ze wskazanych problemów. Na przykład w modelu zaproponowanym przez P. Bergera i N.I. Nasr 5 założono stałą wielkość wydatków na marketing, co ogranicza konieczność posiadania przez przedsiębiorstwo systemu rachunku kosztów pozwalającego na ich podział na poszczególnych klientów. Z kolei w modelu migracji klienta F.R. Dwyera 6 przyjęto, że klient nie musi być aktywny cały czas, a jego wartość jest przewidywana na podstawie prawdopodobieństwa zakupu. Tym samym rozwiązany został problem sposobu ujmowania klientów dokonujących transakcji nieregularnie. W modelu, którego autorami są R. Dhar i R. Glazer 7, wzięto natomiast pod uwagę czynnik ryzyka, wprowadzając zamiast wartości życiowej klienta wartość życiową klienta skorygowaną o współczynnik ryzyka związanego z tym klientem (risk adjusted lifetime value RALTV). Współczynnik ryzyka pozwala uwzględnić zmienność zachowań klientów. Szerokie spojrzenie na wartość klienta, obejmujące w jego wycenie także takie elementy, jak rekomendacje, informacja zwrotna czy idee i pomysły, jest charakterystyczne dla modelu, którego autorami są M. Bauer, M. Hammerschmidt i M. Braehler 8. Jednocześnie w propozycji tej uwzględniono również koszty pozyskania klienta. W literaturze obecny jest także cały wachlarz innych modeli, w tym takie, które odnoszą się do analizy portfela klientów czy służą powiązaniu wartości klienta z działaniami marketingowymi przedsiębiorstwa. Pomiar wartości klienta jest trudny i złożony, musi bowiem brać pod uwagę tak nieprzewidywalne elementy, jak zachowania zakupowe czy skłonność do współpracy z przedsiębiorstwem (udzielanie rekomendacji i referencji, dzielenie się wiedzą itp.). Szczególnie duże możliwości dokonywania takiego pomiaru istnieją w przedsiębiorstwach, których działalność pozwala im jednoznacznie identyfikować swoich klientów, ułatwia im gromadzenie wiedzy na temat ich zachowań lub zwiększa przewidywalność tych zachowań, np. w wyniku podpisanych umów. Kryteria te spełnia wiele sektorów, m.in. bankowość, ubezpieczenia, telekomunikacja, energetyka czy sektor operatorów infrastruktury. Korzystne warunki do pomiaru wartości klienta mają także przed- 4 D. Jain, S.S. Singh, Customer Lifetime Value Research in Marketing. A Review and Future Directions, Journal of Interactive Marketing 2002, No P. Berger, N.I. Nasr, Customer Lifetime Value: Marketing Models and Applications, Journal of Interactive Marketing 1998, No F.R. Dwyer, Customer Lifetime Valuation to Support Marketing Decision Making, Journal of Direct Marketing 1997, No R. Dhar, R. Glazer, Hedging Customers, Harvard Business Review 2003, No M. Bauer, M. Hammerschmidt, M. Braehler, The Customer Lifetime Value Concept and Its Contribution to Corporate Valuation, Yearbook of Marketing and Consumer Research 2003, No. 1. 4

4 MiR_ qxd :49 Page 5 siębiorstwa funkcjonujące w środowisku Internetu, jak również podmioty działające na rynku instytucjonalnym. Specyfika rynku instytucjonalnego jako czynnik sprzyjający implementacji koncepcji zarządzania wartością klienta w przedsiębiorstwie Rynek instytucjonalny zasadniczo różni się od rynku konsumpcyjnego. Charakteryzuje go cały szereg cech, które sprawiają, że na rynku tym panują szczególnie sprzyjające warunki do szerokiego stosowania przez przedsiębiorstwa koncepcji zarządzania wartością klienta. Na rynku instytucjonalnym przede wszystkim stosunkowo łatwo jest zidentyfikować klienta uczestnicy rynku nie są dla siebie anonimowi. Wynika to m.in. z dużego udziału, jaki mają na tym rynku zakupy bezpośrednie, w przypadku których producent ma kontakt z klientem finalnym. Dodatkowo w wielu sektorach rynku instytucjonalnego występuje oligopson. Sprzyja to nastawieniu dostawców na budowanie trwałych relacji z klientami, gdyż w sytuacji ograniczonej liczby odbiorców dostawcy muszą koncentrować się na utrzymaniu klientów, a nie na pozyskiwaniu nowych. Stosowanie strategii relacyjnych uzasadnia również wysoka wartość pojedynczych zakupów, sprawiająca, że utrata każdego klienta wiąże się ze znaczącym uszczerbkiem w przychodach przedsiębiorstwa. Z drugiej strony także nabywcy zainteresowani są trwałą współpracą. Ich lojalność wynika m.in. z często występujących na rynku instytucjonalnym wysokich kosztów zmiany dostawcy oraz dużego ryzyka związanego z tą zmianą. Dotyczy to zwłaszcza takich sytuacji, gdy występuje istotny wpływ dostawcy na jakość wyrobu finalnego lub efektywność operacyjną odbiorcy. Niekiedy bliskim związkom dostawców i odbiorców sprzyja również ich geograficzna koncentracja, będąca także jedną z cech rynku instytucjonalnego. Bezpośrednie kontakty przedsiębiorstwa z klientami, ograniczona liczba odbiorców i budowanie trwałych relacji znacząco ułatwiają gromadzenie wiedzy o klientach. Wiedza ta stanowi podstawę zarządzania wartością klienta, ponieważ nie tylko umożliwia pomiar tej wartości, ale pozwala również na tworzenie strategii prowadzących do jej zwiększania poprzez oferowanie klientowi dodatkowych korzyści, m.in. w ramach up-sellingu i cross-sellingu. Wśród wyróżników rynku instytucjonalnego można również wskazać wysoki stopień powtarzalności zakupów oraz opieranie decyzji zakupowych przede wszystkim na kryteriach racjonalnych. Z punktu widzenia przedsiębiorstwa wdrażającego koncepcję zarządzania wartością klienta są to cechy istotne ze względu na ich oddziaływanie na przewidywalność zachowań klientów. Przewidywalność ta pozwala dokładniej szacować wartość klienta i może obniżać koszty związane z jego obsługą, co będzie prowadziło do wzrostu wartości klienta. Rynek instytucjonalny wyróżnia także wielopłaszczyznowy charakter związków łączących dostawców z odbiorcami oraz wysoki poziom ich formalizacji. Dostawców z nabywcami na tym rynku łączą relacje nie tylko ekonomiczne, ale też techniczne czy technologiczne, a niekiedy również własnościowe. Dodatkowo, jak zauważa M. Urbaniak, nabywcy dóbr przemysłowych dokonują często wyboru dostawców, którzy są jednocześnie ich klientami 9. Wielopłaszczyznowość relacji sprzyja wymianie wartości. Obie strony wnoszą bowiem do relacji swoją wiedzę i umiejętności (w tym rozwiązania techniczne), które mogą być użyteczne dla partnera. Wysoki poziom formalizacji takich związków, mogących przybrać nawet postać sojuszy strategicznych czy zaowocować przedsięwzięciami typu joint venture, zwiększa poczucie bezpieczeństwa partnerów, stanowiąc podstawę do poszerzania wymiany i wspólnego kreowania wartości. Oprócz przedstawionych czynników, tworzących dogodne warunki do stosowania koncepcji zarządzania wartością klienta przez przedsiębiorstwa działające na rynku instytucjonalnym, w niektórych segmentach tego rynku obecne są też rozwiązania ograniczające możliwości jej wykorzystania. Jednym z najważniejszych tego rodzaju rozwiązań jest powszechnie istniejący wśród podmiotów z segmentu administracji publicznej wymóg wyboru dostawców w drodze procedur przetargowych. Ich stosowanie nie sprzyja wymianie wartości i utrudnia budowanie relacji. Ogólne warunki zamówienia precyzują bowiem dokładnie zakres korzyści oczekiwanych przez odbiorcę, a głównym kryterium wyboru dostawcy jest najczęściej cena. W rezultacie dostawcy nie mogą konkurować za pomocą dodatkowych korzyści, a przy prawidłowo skonstruowanych ogólnych warunkach zamówienia niewielkie są także zazwyczaj możliwości zwiększania wartości klienta. 9 M. Urbaniak, Marketing dóbr przemysłowych a marketing dóbr konsumpcyjnych, Marketing i Rynek 1998, nr 5. 5

5 MiR_ qxd :49 Page 6 Specyfika przedsiębiorstw z sektora MSP Pojęcie sektora małych i średnich przedsiębiorstw jest niejednoznaczne. Z reguły wyodrębniając podmioty należące do tego sektora, wykorzystuje się kryteria: wielkości zatrudnienia, wartości rocznych przychodów bądź wartości majątku przedsiębiorstwa. Istnieją jednak między krajami duże rozbieżności w zakresie ustalania wartości granicznych w ramach tych kryteriów, sprawiające, że w regulacjach poszczególnych państw do sektora MSP zalicza się inne podmioty. Na przykład w Stanach Zjednoczonych kryterium wielkości średniorocznego zatrudnienia lub wartości rocznych przychodów stosowane jest w zależności od branży. W przypadku każdego z tych kryteriów istnieją różne wartości graniczne dla różnych sektorów gospodarki w odniesieniu do zatrudnienia wynoszą one od maksymalnie 100 pracowników (handel hurtowy) do maksymalnie 1500 pracowników; w przedsiębiorstwach działających w ramach większości przemysłów produkcyjnych i w górnictwie wartością graniczną jest maksymalnie 500 pracowników. Z kolei w odniesieniu do wartości przychodów kwoty graniczne wahają się od 750 tys. dol. (dla większości sektora rolnego) do 33,5 mln dol. Zupełnie inna jest skala podmiotów zaliczanych do sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Europie. W definicji stosowanej w Unii Europejskiej w odniesieniu do pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom podmioty sektora MSP zostały podzielone na trzy grupy w zależności od wielkości zatrudnienia i wartości rocznego obrotu lub wartości posiadanych aktywów. Do pierwszej grupy zaliczono mikroprzedsiębiorstwa, czyli podmioty o zatrudnieniu mniejszym niż 10 osób, rocznym obrocie do 2 mln euro lub wartości aktywów nieprzekraczającej tej kwoty. Drugą grupę stanowią małe przedsiębiorstwa, będące podmiotami zatrudniającymi mniej niż 50 pracowników, o rocznym obrocie do 10 mln euro lub wartości aktywów nieprzekraczającej tej kwoty. Ostatnią, trzecią grupę określono jako średnie przedsiębiorstwa, zatrudniające mniej niż 250 osób o rocznym obrocie do 50 mln euro i wartości aktywów nieprzekraczającej 43 mln euro. W identyczny sposób wyodrębnione zostały podmioty sektora MSP w polskiej ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Sektor małych i średnich przedsiębiorstw odgrywa bardzo istotną rolę w gospodarce. W Polsce przedsiębiorstwa mikro i małe wytwarzają łącznie ponad 38% PKB, a średnie przedsiębiorstwa ponad 9%. Podmioty z tego sektora charakteryzują się zdolnością do szybkiego dostosowywania się do zmiennych warunków otoczenia, brakiem biurokracji i sprawnością w podejmowaniu decyzji. Ponadto znamionuje je efektywna nieformalna komunikacja wewnętrzna i silne nastawienie na przetrwanie. Jednocześnie jednak mają ograniczone możliwości pozyskiwania kapitału, działają głównie na rynkach lokalnych i regionalnych, nie mogą wykorzystywać ekonomii skali i ekonomii zakresu. Ważnymi cechami przedsiębiorstw należących do sektora MSP są też: sprawowanie bezpośredniej i aktywnej kontroli przez właścicieli nad wszystkimi sferami działalności podmiotu oraz niewielki dostęp tych przedsiębiorstw do wyspecjalizowanej kadry zarządczej. Jedną z istotnych barier rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw jest bariera rynkowa, wynikająca z ograniczonego potencjału rynków lokalnych. Jej pokonanie i ekspansja na rynek krajowy czy rynki zagraniczne są utrudnione ze względu na występowanie ograniczeń w dostępie do kapitału. W takiej sytuacji szansę rozwoju dla podmiotów z sektora MSP może stanowić zwiększanie wartości ich dotychczasowych klientów. Rozwiązanie to wydaje się dobrze odpowiadać dużej części tego typu podmiotów, ponieważ mniejsze przedsiębiorstwa zazwyczaj charakteryzują się utrzymywaniem bliskich związków ze swoimi klientami. Tak duża waga relacji z klientami i koncentrowanie na nich uwagi tworzą sprzyjające warunki do implementowania w małych i średnich przedsiębiorstwach koncepcji zarządzania wartością klienta. Przeszkodę w szerszym wdrażaniu tej koncepcji może stanowić jednak bariera zarządzania, wynikająca z ograniczonej wiedzy menedżerskiej właścicieli tego typu podmiotów oraz wspominanego już braku możliwości zatrudnienia specjalistów połączonego z niechęcią do przekazywania zarządzania przedsiębiorstwem w obce ręce. Zarządzanie wartością klienta może także utrudniać dominujące wśród przedsiębiorstw z sektora MSP koncentrowanie się na konkurencji cenowej i mało innowacyjny charakter wytwarzanych produktów. Dodatkowo podmioty z tego sektora cechuje brak strategii działania i skupianie się na rozwiązywaniu bieżących problemów, co nie sprzyja patrzeniu na związki z klientem z perspektywy długookresowej. Widzeniu firmy w krótkim horyzoncie czasowym towarzyszy niski poziom kooperacji, co przy niewielkim potencjale ekonomicznym pojedynczych podmiotów uniemożliwia im branie udziału w realizacji projektów o dużej skali oraz stawia małe przedsiębiorstwa w niekorzystnej sytuacji wobec silniejszych podmiotów posiadających, ze względu na swoje rozmiary, większą siłę przetargową. Skazuje to często podmioty z sek- 6

6 MiR_ qxd :49 Page 7 tora MSP na wypełnianie roli podwykonawców i to na niezbyt korzystnych dla nich warunkach, które oznaczają, że wymiana wartości ma charakter zdecydowanie nieekwiwalentny. Bariery implementowania koncepcji zarządzania wartością klienta 10 A. Slywotzky, D. Morrison, B. Andelman, Strefa zysku, PWE, Warszawa 2000, s Zarządzanie wartością klienta może przynieść przedsiębiorstwu cały szereg korzyści. Wdrożenie wymaga jednak często daleko idących zmian w wielu obszarach funkcjonowania firmy. Kluczowe znaczenie ma ukształtowanie odpowiedniej kultury organizacyjnej przedsiębiorstwa, w ramach której klient i jego potrzeby znajdą się w centrum uwagi pracowników firmy. Problem braku koncentrowania się na kliencie częściej występuje w przedsiębiorstwach dużych, znajdujących się w późniejszych fazach cyklu życia organizacji. Jak zauważają autorzy książki Strefa zysku: Mała firma musi skupić uwagę wyłącznie na klientach albo upadnie. W fazie wzrostu firmy środek ciężkości zaczyna się niepostrzeżenie przesuwać. Przenosi się on z klientów na samą firmę. W fazie powodzenia firma wciąż się rozrasta, środek ciężkości przesuwa się bliżej niej, a oddala od klientów. Wreszcie znajduje się on w firmie, która skupia uwagę na sobie samej 10. Gdy przedsiębiorstwo poświęca gros swojej uwagi rozwiązywaniu problemów wewnętrznych, tworzeniu i przestrzeganiu procedur oraz rywalizacji kompetencyjnej między pionami funkcjonalnymi, którą zaostrza przetarg o dostępne środki, zarządzanie wartością klienta nie jest możliwe. Inną barierą implementowania tej koncepcji jest bariera wiedzy. Odnosi się ona zarówno do wiedzy kierujących organizacją, dotyczącej samej koncepcji zarządzania wartością klienta, zasad postępowania, jakie ona narzuca czy stosowanych w jej ramach narzędzi (jak chociażby te związane z pomiarem wartości klienta), jak też wiedzy organizacyjnej na temat klientów, oczekiwanych przez nich korzyści i wartości, jaką generują oni dla przedsiębiorstwa. Bez odpowiedniego zasobu wiedzy dotyczącej klientów zgromadzonej w firmie zarządzanie wartością klienta musiałoby mieć charakter jedynie intuicyjny, co nie odpowiada rygorom rachunku ekonomicznego zawartym w tej koncepcji. Wiedza dotycząca klientów musi być również dostępna członkom organizacji. W przypadku dużych przedsiębiorstw o rozbudowanej strukturze funkcjonalnej lub geograficznej poszczególne działy czy oddziały firmy dysponują często jedynie wybranymi fragmentami wiedzy o kliencie. W sytuacji braku współpracy wiedza ta nie jest integrowana, co uniemożliwia nie tylko prawidłową ocenę klienta, ale także jego obsługę. W takich warunkach zarządzanie wartością klienta jest utrudnione, ograniczana bowiem jest wiązka korzyści oferowanych klientowi, wypaczone mogą być wyniki pomiaru jego wartości, powstają problemy z określeniem sposobów zwiększania tej wartości. Istotną barierą wdrażania koncepcji zarządzania wartością klienta jest więc brak dzielenia się wiedzą i współpracy między różnymi częściami przedsiębiorstwa. Zarządzanie wartością klienta wymaga zdolności do jak najdokładniejszego rejestrowania kosztów związanych z pozyskaniem i utrzymaniem poszczególnych nabywców. Źródło informacji o tak ujmowanych kosztach stanowi odpowiednio skonstruowany system rachunkowości zarządczej oparty na rachunku kosztów działań (activity based costing ABC). Istnienie takiego systemu w przedsiębiorstwie umożliwia prawidłową ocenę kosztów generowanych przez danego klienta, co jest niezbędne, aby dokonać pomiaru jego wartości. Brak systemu rachunkowości zarządczej pozwalającego przypisywać poszczególnym klientom całość związanych z nimi kosztów powoduje natomiast, że wartość klienta może być oceniana jedynie szacunkowo. Nie stanowi to dobrej podstawy do podejmowania decyzji odnoszących się do klientów i zakresu oferowanych im korzyści i stawia pod znakiem zapytania racjonalność zarządzania wartością klienta. Można zatem uznać, że nieposiadanie przez przedsiębiorstwo systemu rachunkowości zarządczej opartego na rachunku kosztów działań stanowi barierę implementacji przez nie koncepcji zarządzania wartością klienta. W małych przedsiębiorstwach pojawiają się z reguły dodatkowe bariery związane na przykład z ograniczonym asortymentem wytwarzanych produktów i niewielkim zakresem dodatkowych korzyści, jakie przedsiębiorstwo może zaoferować swoim klientom. Podmiot dysponujący wąską gamą nisko przetworzonych produktów, których sprzedaż pozwala na osiąganie niewielkiej marży jednostkowej, nie ma możliwości zwiększania wartości klienta poprzez cross-selling czy up-selling, nie może wzbogacać produktu o dodatkowe korzyści, nie może też obniżać kosztów po stronie klienta, aby w ten sposób wpływać na jego lojalność. Tym samym pozbawiony jest wszelkich narzędzi oddziaływania na zachowania zakupowe nabywcy czy stymulowania go do podtrzymywania relacji. W takiej sytuacji realizowanie koncepcji zarządzania wartością klienta jest bardzo trudne. 7

7 MiR_ qxd :49 Page 8 Niewielkie podmioty poddane są silnej presji ze strony otoczenia konkurencyjnego. Z punktu widzenia zarządzania wartością klienta szczególnie duże znaczenie ma presja wywierana przez odbiorców. Gdy dysponują oni dużą siłą przetargową, są nastawieni na transakcje (a nie na budowanie relacji) oraz koncentrują się przede wszystkim na cenie jako kryterium wyboru dostawcy, a dodatkowo produkt przedsiębiorstwa ma dla nich marginalne znaczenie, to nie ma przesłanek do wykorzystywania koncepcji zarządzania wartością klienta. Istnieją bowiem niewielkie szanse na to, że w takich warunkach otoczenia małe przedsiębiorstwo będzie zdolne poprzez swoje działania zmienić nastawienie klientów i skłonić ich do szerszego spojrzenia na wymianę wartości. Przedstawione ograniczenia nie wyczerpują listy barier utrudniających implementację koncepcji zarządzania wartością klienta w przedsiębiorstwie. Zaprezentowano tylko najistotniejsze przeszkody mogące stanowić wyzwanie dla podmiotów zamierzających świadomie i w sposób uporządkowany zarządzać wartością swoich klientów. Konkludując, warto zauważyć, że niezależnie od rodzaju przedsiębiorstwa i charakteru jego działalności wdrażanie w nim omawianej koncepcji, tak jak przeprowadzanie każdej zmiany, wymaga determinacji, konsekwencji i bezwzględnego poparcia ze strony osób zarządzających organizacją. Gdy ten warunek nie jest spełniony, implementacja zarządzania wartością klienta, niosąca ze sobą konieczność zmian obejmujących całe przedsiębiorstwo, w każdym przypadku zakończy się niepowodzeniem. Tymczasem właściciele, najczęściej zarządzający przedsiębiorstwami sektora MSP, są generalnie konserwatywni pokładają zaufanie w sposobie zarządzania firmą, który zapewnił jej dotychczasowe przetrwanie. W tej sytuacji zmiana postrzegana jest jako zagrożenie. Aby wprowadzać nowe koncepcje, właściciele muszą być głęboko przekonani, że ich implementacja wiąże się bezpośrednio z wymiernymi bieżącymi korzyściami dla przedsiębiorstwa. Gdy korzyści są niepewne lub odroczone w czasie, wzrasta postrzegane ryzyko i jednocześnie spada determinacja do wprowadzania zmian. Podsumowanie Specyfika rynku instytucjonalnego kształtująca strategie i struktury marketingowe działających na nim przedsiębiorstw sprawia, że podmioty te są szczególnie dobrze przygotowane do stosowania w praktyce koncepcji zarządzania wartością klienta. Jej wdrażanie może też przynieść im większe korzyści niż przedsiębiorstwom np. z sektora FMCG, ze względu na wielokrotnie wyższą wartość klienta instytucjonalnego niż konsumenta. Czynniki te uzasadniają zainteresowanie rozwojem koncepcji zarządzania wartością klienta w kontekście rynku instytucjonalnego. Rozwój tej koncepcji może się dokonywać m.in. przez próby jej dostosowania do specyfiki małych i średnich przedsiębiorstw, które pod względem liczebności dominują w światowej gospodarce. Dostosowanie to jest niezbędne, gdyż w przypadku podmiotów z sektora MSP występują dodatkowe bariery, odmienne od tych istniejących w dużych przedsiębiorstwach, utrudniające szczególnie małym podmiotom stosowanie zarządzania wartością klienta. Dokładne rozpoznanie tych barier stanowi więc pierwszy krok na drodze dalszego rozwoju omawianej koncepcji, związanego z poszerzaniem grona wykorzystujących ją podmiotów. Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią zbiorowość bardzo zróżnicowaną. Szczególnie warto zwrócić uwagę na różnice, jakie występują wśród tych podmiotów między Stanami Zjednoczonymi a Europą. W Stanach Zjednoczonych przedsiębiorstwa zaliczane do sektora MSP mogą mieć znacząco większe rozmiary, co sprawia, że w ich przypadku wdrażanie koncepcji zarządzania wartością klienta jest łatwiejsze. W Europie natomiast małe rozmiary podmiotów utrudniają im implementowanie tej koncepcji i ograniczają jej praktyczne znaczenie. Dlatego, zwłaszcza w kontekście europejskich MSP, warto podejmować dalsze badania nad możliwością wykorzystania przez nie koncepcji zarządzania wartością klienta i nad barierami ograniczającymi jej stosowanie. s UMMARY Customer value management on the institutional market. The concept and barriers of its application in enterprises from the SME sector SME sector play an important role in the global economy. Applying modern management concepts could improve functioning enterprises from this sector. One of such concepts is consumer value management. The aim of this article is to investigate barriers of use this concept in enterprises from the SME sector. 8

Specyfika i zasady przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych

Specyfika i zasady przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Działanie 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej Specyfika i zasady przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Kiedy przeciętna firmazaczyna interesować się szczegółową rentownością swoich produktów Przychody Koszty Szukanie problemów w innych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie bez taryfy ulgowej

Finansowanie bez taryfy ulgowej Finansowanie bez taryfy ulgowej Czego oczekują inwestorzy od innowacyjnych przedsiębiorców? Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CambridgePython Warszawa 28 marca 2009r. Definicje

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Wycena klienta i aktywów niematerialnych

Wycena klienta i aktywów niematerialnych Wycena klienta i aktywów niematerialnych Istota wpływu klienta na wartość spółki Strategie marketingowe i zarządzanie nimi Metryki zorientowane na klienta Podatność i zmienność klientów Łączna wartość

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Skuteczna Strategia CRM - wyzwanie dla organizacji. Artur Kowalski Prometriq

Skuteczna Strategia CRM - wyzwanie dla organizacji. Artur Kowalski Prometriq Skuteczna Strategia CRM - wyzwanie dla organizacji Artur Kowalski Prometriq Wrocław, 19-11-2009 Jest tylko jedna strategia sukcesu Polega ona na precyzyjnym zdefiniowaniu docelowego odbiorcy i zaoferowaniu

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski ANALIZA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Wykład 6 Trzy elementy budżetowania kapitałowego Proces analizy decyzji inwestycyjnych nazywamy budżetowaniem kapitałowym.

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne

Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne Psychologiczne podstawy marketingu.02.06.2014 Małgorzata Badowska Katarzyna Maleńczyk Aleksandra Tomala Spis treści 1. Definicje 2. Istota pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan AKTUALNE PROBLEMY POLITYKI KONKURENCJI KONFERENCJA JUBILEUSZOWA Z OKAZJI XX-LECIA UOKiK KONKURENCJA JAKO FUNDAMENT GOSPODARKI WOLNORYNKOWEJ Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania projektami

Wprowadzenie do zarządzania projektami Wprowadzenie do zarządzania projektami Project Management dr Marek Wąsowicz Katedra Projektowania Systemów Zarządzania, UE Wrocław Wrocław, 23 października 2012 r. Zawartość modułu (4h): wskazanie możliwości

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Wartość dodana podejścia procesowego

Wartość dodana podejścia procesowego Zarządzanie procesami dr Mariusz Maciejczak Wartość dodana podejścia procesowego www.maciejczak.pl Wartość dodana w ujęciu ekonomicznym Wartość dodana - przyrost wartości dóbr w wyniku określonego procesu

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Szczęście w nieszczęściu, czyli jak wykorzystać potencjał utraconych klientów

Szczęście w nieszczęściu, czyli jak wykorzystać potencjał utraconych klientów Szczęście w nieszczęściu, czyli jak wykorzystać potencjał utraconych klientów Kluczowym czynnikiem tworzącym sukces każdej firmy jest zadowolenie odbiorców. Lojalni klienci pomagają w rozwoju przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT]

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] Wytyczne dotyczące przygotowania raportu z Audytu Marketingowego Młodej Firmy zał. nr 3 do umowy Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] NAZWA AUDYTOWANEJ FIRMY:.. ADRES:. DATA PRZEKAZANIA PRZEPROWADZENIA

Bardziej szczegółowo

Organizacyjny aspekt projektu

Organizacyjny aspekt projektu Organizacyjny aspekt projektu Zarządzanie funkcjonalne Zarządzanie między funkcjonalne Osiąganie celów poprzez kierowanie bieżącymi działaniami Odpowiedzialność spoczywa na kierownikach funkcyjnych Efektywność

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Trudne czasy wymagają radykalnych decyzji. Piotr Polak

Trudne czasy wymagają radykalnych decyzji. Piotr Polak Trudne czasy wymagają radykalnych decyzji Piotr Polak Mity, powielane w szkołach biznesu i programach MBA Genialny pomysł na biznes i dobra strategia rynkowa jako warunki przetrwania i powodzenia na rynku

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Proces i narzędzia analizy potencjału wybranych obszarów rynku farmaceutycznego

Proces i narzędzia analizy potencjału wybranych obszarów rynku farmaceutycznego Proces i narzędzia analizy potencjału wybranych obszarów rynku farmaceutycznego Przyglądając się rynkowi farmaceutycznemu w Polsce możemy zauważyć, że jest to jedna z lepiej zwymiarowanych i opisanych

Bardziej szczegółowo

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02 Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych Badania i analizy rynku w działalności przedsiębiorstwa budowlanego. Potrzeby badań rynku na etapie planowania biznesu Kim

Bardziej szczegółowo

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan Spis treści Przedmowa Część I. Wprowadzenie 1. Kluczowe czynniki sukcesu lub niepowodzenia nowych produktów

Bardziej szczegółowo

3.1.Osoba fizyczna- przedsiębiorca 3.2.Spółki handlowe 4.Spółka cywilna na tle nowego prawa działalności gospodarczej 5.Uwarunkowania prawne

3.1.Osoba fizyczna- przedsiębiorca 3.2.Spółki handlowe 4.Spółka cywilna na tle nowego prawa działalności gospodarczej 5.Uwarunkowania prawne Przedmowa Jerzy Dietl Wstęp Bogdan Piasecki Rozdział I. Mała firma w teoriach ekonomicznych Bogdan Piasecki 2.Przedsiębiorca, intraprzedsiębiorca i właściciel-menedżer małej firmy 2.1.Przedsiębiorca i

Bardziej szczegółowo

Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania

Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania Spis treści 1. Kryterium: Wpływ na wynik ekonomiczny... 3 2. Kryterium: Odpowiedzialność za zarządzanie ludźmi i zespołami... 4 3. Kryterium: Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Omówienie specyfiki i zasad przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych

Omówienie specyfiki i zasad przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Działanie 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej Omówienie specyfiki i zasad przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A

Bardziej szczegółowo

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją

Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją Opis produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego (maksymalnie 6 stron) Temat innowacyjny.

Bardziej szczegółowo

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie?

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Danuta Palonek dpalonek@gddkia.gov.pl Czym jest analiza

Bardziej szczegółowo

Czas na jakość szkoleń

Czas na jakość szkoleń Gdzie leży odpowiedzialność za V Konferencja Małopolska otwarta na wiedzę Czas na jakość szkoleń zapewnienie jakości kształcenia? 21 maja 2012 Kraków Kinga Padzik www.swps.pl ESSEY Doradztwo Personalne

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C

Bardziej szczegółowo

Program Poprawy Efektywności Zakupów. Jak kupować, aby poprawiać rentowność?

Program Poprawy Efektywności Zakupów. Jak kupować, aby poprawiać rentowność? Program Poprawy Efektywności Zakupów Jak kupować, aby poprawiać rentowność? Oferta Zakupy Celem każdej firmy jest zdobycie dominującej pozycji na rynku, która przekłada się na poziom obrotów i zysków firmy.

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności działań logistycznych

Ocena efektywności działań logistycznych Wydział Ekonomiczno-Rolniczy - SGGW Dr Mariusz Maciejczak LOGISTYKA Ocena efektywności działań logistycznych Opracowanie na podstawie: materiałów z konferencji Zarządzanie Dystrybucją i Magazynowaniem,

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

Proces budowania strategii. Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego

Proces budowania strategii. Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Proces budowania strategii Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Strategia nie jest badaniem obecnej sytuacji, ale ćwiczeniem polegającym na wyobrażaniu

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu w e-biznesie. dr Mirosław Moroz

Czynniki sukcesu w e-biznesie. dr Mirosław Moroz Czynniki sukcesu w e-biznesie dr Mirosław Moroz Plan wystąpienia Sukces niejedno ma imię Czynniki sukcesu w e-biznesie ujęcie modelowe Składowe modelu Podsumowanie Sukces niejedno ma imię Tym, co wiąże

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

PMR. Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej FREE ARTICLE. www.rynekbudowlany.com

PMR. Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej FREE ARTICLE. www.rynekbudowlany.com FREE ARTICLE Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej Źródło: Raport Sektor budowlany w Polsce I połowa 2010 Prognozy na lata 2010-2012 Bartłomiej Sosna Kwiecień 2010 PMR P U B L I C A T I O N S Bartłomiej

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

Marketing nowych technologii

Marketing nowych technologii Marketing nowych technologii dr Bartłomiej Kurzyk dr Bartłomiej Kurzyk Uniwersytet Łódzki Wydział Zarządzania e-mail: kurzyk@kurzyk.pl WWW: www.kurzyk.pl 1 Cele Będziecie czuć i rozumieć rolę marketingu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Mieczysław Prystupa WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Warszawa 2012 Recenzenci prof. zw. dr hab. Stanisław Kasiewicz prof. nadzw. dr hab. Elżbieta Mączyńska Korekta Paulina Chmielak

Bardziej szczegółowo

INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw.

INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Kim jesteśmy INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Wykorzystując wieloletnie doświadczenie z zakresu zarządzania przedsiębiorstwem,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk Wprowadzenie do marketingu mgr Jolanta Tkaczyk Czym marketing nie jest...czyli dwa błędne spojrzenia na marketing marketing to sprzedaż marketing to dział firmy Czym jest rynek? Rynek (ang. market) - ogół

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy W jaki sposób firmy tworzą strategie? Prof. nadzw. dr hab. Justyna Światowiec-Szczepańska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 19 listopada 2015 r. Dr Tomaszie Projektami

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Dotacje na innowacje. Inwestujemy w Waszą przyszłość ZAPYTANIE OFERTOWE

Dotacje na innowacje. Inwestujemy w Waszą przyszłość ZAPYTANIE OFERTOWE GlobProc Sp. z o. o. ul. Św. Ducha 20/6 87-100 Toruń Toruń, 7.01.2014 ZAPYTANIE OFERTOWE Zwracamy się z prośbą o przedstawienie oferty handlowej na planowany zakup kompleksowej usługi realizacji zadań

Bardziej szczegółowo

Kontekst sytuacyjny: Pytanie pozostaje tylko w jakich obszarach ich rozwijać?

Kontekst sytuacyjny: Pytanie pozostaje tylko w jakich obszarach ich rozwijać? WPŁYW POZIOMU ŚWIADOMOŚCI BIZNESOWEJ NA ROZWÓJ ORGANIZACJI SPRZEDAŻY NA RYNKU PRODUKTÓW FMCG Szanowni Państwo, Przedstawiamy Państwu poniższą ofertę dotyczącą wsparcia pracowników działu sprzedaży w Państwa

Bardziej szczegółowo

IDEA! Management Consulting Poznań Sp. z o.o. ul. Grottgera 16/1 60 758 Poznań

IDEA! Management Consulting Poznań Sp. z o.o. ul. Grottgera 16/1 60 758 Poznań Bezpłatne usługi doradcze finansowane ze środków EFRR w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka w ramach pomocy de minimis. Informacje o projekcie IDEA! Management Consulting Poznań Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz 2011 Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych Maciej Bieokiewicz Koncepcja Społecznej Odpowiedzialności Biznesu Społeczna Odpowiedzialnośd Biznesu (z ang. Corporate Social Responsibility,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011

III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011 III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011 INTERIM MANAGEMENT JAKO ROZWIĄZANIE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Prowadzący: Zbigniew Brzeziński, Prezes Zarządu, Simple Solution, Robert Loranc, Wiceprezes

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego OŚ PRIORYTETOWA II RPO WO 2014-2020 KONKURENCYJNA

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA SIECI GOSPODARCZE - OCENA STANU I PROGNOZA MBA 2009 1 A KONKRETNIE OCENA STANU I PROGNOZA FUNKCJONOWANIA SIECI W OPARCIU O DOŚWIADCZENIA WIELKOPOLSKIEJ IZBY BUDOWNICTWA MBA

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. powstała w 1997 r. w ramach Kontraktu Regionalnego dla województwa śląskiego. W 2000 r. Agencja została włączona w Krajowy System Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. Modelowa prezentacja inwestorska wraz z pytaniami pomocniczymi ułatwiającymi Pomysłodawcy zestawianie informacji

Załącznik nr 1. Modelowa prezentacja inwestorska wraz z pytaniami pomocniczymi ułatwiającymi Pomysłodawcy zestawianie informacji Załącznik nr 1 Modelowa prezentacja inwestorska wraz z pytaniami pomocniczymi ułatwiającymi Pomysłodawcy zestawianie informacji Część 3 - Narzędzia służące rekrutacji i ocenie Pomysłodawców oraz pomysłów

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

ALMAMER Wyższa Szkoła Ekonomiczna 01 201 Warszawa, ul. Wolska 43 www.almamer.pl

ALMAMER Wyższa Szkoła Ekonomiczna 01 201 Warszawa, ul. Wolska 43 www.almamer.pl Recenzenci Prof. dr hab. Małgorzata Duczkowska-Piasecka dr hab. Małgorzata Bombol REDAKCJA I KOREKTA Joanna Warecka OPRACOWANIE TECHNICZNO-GRAFICZNE Beata Kocój PROJEKT OKŁADKI Tomasz Fabiański ALMAMER

Bardziej szczegółowo