WYBRANE ASPEKTY WALIDACJI WYNIKÓW SYMULACJI KRZEPNIĘCIA ODLEWÓW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYBRANE ASPEKTY WALIDACJI WYNIKÓW SYMULACJI KRZEPNIĘCIA ODLEWÓW"

Transkrypt

1 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2001, Rocznik 1, Nr 1 (1/2) Archives of Foundry Year 2001, Volume 1, Book 1 (1/2) PAN - Katowice PL ISSN WYBRANE ASPEKTY WALIDACJI WYNIKÓW SYMULACJI KRZEPNIĘCIA ODLEWÓW Z.IGNASZAK 1, J.CIESIÓŁKA 2 Politechnika Poznańska, Instytut Technologii Materiałów (1), ul. Piotrowo 3, POZNAŃ Odlewnia Żeliwa ŚREM S.A., ul.staszica 1, ŚREM STRESZCZENIE Właściwa walidacja wyników symulacji jest warunkiem akceptacji modelu krzepnięcia, baz danych i skutecznej optymalizacji technologii odlewania. Badania nienis z- czące dają komplementarne i istotne informacje dotyczące tego ważnego etapu zwanego virtual prototyping. Procedura ta została przedstawiona na przykładach odlewów przemysłowych. Key words: solidification simulation, model validation, NDT, ultrasonic testing. 1.WPROWADZENIE Niekwestionowanym sposobem umożliwiającym definiowanie jakości odlewów, jej identyfikację i ostateczną ocenę, w oparciu o uogólnione lub indywidualne normy i/lub normatywy, stanowiące odniesienie do jakości wymaganej, rozumianej jako a k- ceptowalny stan wad w odlewie, jest platforma kontroli i badań nieniszczących [1,17]. W odlewnictwie światowym, szczególnie odlewów wielkogabarytowych ze stopów żelaza, obserwuje się szerokie stosowanie metod ultradźwiękowych i zdecydowane odchodzenie od metod radiograficznych. Nowoczesne rozwiązania ap a- raturowe i skuteczność metod kontroli spowodowały, że większość odlewni i ich odbiorcy zaakceptowali warunki odbioru oparte całkowicie o metody UT. Wyjątek stan o- wią niektóre odlewy, zwłaszcza staliwne, gdzie wady podpowierzchniowe i powierzchniowe niewidoczne gołym okiem wykrywa się metodami magnetycznymi. Podobnie też w odniesieniu głównie do powierzchni obrobionych znaczenie metod penetracyjnych nie podlega dyskusji. 1 dr hab. inż. prof. Politechniki Poznańskiej, mail: 2 mg inż., mail: 67

2 Metody ultradźwiękowe mają zastosowanie także do monitorowania stanu strukt u- ry i poziomu naprężeń, a źródłem sygnału może być również impuls laserowy i jego oddziaływanie na elementy struktury, o określonym stanie naprężeń. To skanowanie (zwane tez tomografią ultradźwiękową) umożliwia pogłębianie studium nad materiałem. Szerzej wykorzystane metody emisji akustycznej mogą dostarczać komplementarnych informacji o przebiegu zjawisk w procesach przetwarzania materiałów [2]. Jednocześnie, wprowadzenie do biur technologicznych odlewni systemów (kodów) symulacyjnych umożliwiło stworzenie nowego połączonego wymiaru dla zagadnień optymalizacji technologii i nowych możliwości wykorzystania wyników kontroli jakości z badań nieniszczących. Zdefiniowane przez odbiorcę kryteria jakości, w funkcji znanych wymagań eksploatacyjnych, w których zawarte są parametry określające stan ścisłości odlewu, parametry jego struktury, parametry mechaniczne, umożliwiają stosowanie rozwiązań technologicznych, optymalnych również pod względem kosztów produkcji. Miejsce i możliwości badań nieniszczących, a szczególnie metod ultradźwiękowych w zakresie identyfikacji parametrów jakości, a nie tylko obecności wad, skorelowane z prognozą virtual prototyping jest przedmiotem postulowanych zwią z- ków jakości wirtualnej (projektowanej) i rzeczywistej, ocenianej po wykonaniu rzeczywistego prototypu odlewu. W artykule wskazano na te powiązania i podano przykłady z praktyki odlewania, ilustrujące konieczność analizy i rozwijania takich procedur. 2. PROGNOZOWANIE JAKOŚCI ODLEWÓW Z ZASTOSOWANIEM SYMULACJI PROCESU ODLEWANIA (VIRTUAL PROTOTYPING) Podczas międzynarodowej konferencji 10 th Conference and Exhibition on VIR- TUAL PROTOTYPING by NUMERICAL SIMULATION EUROPAM 2000, Nantes 2000 (France) w plenarnym referacie otwarcia zacytowano następujące zdanie (źródło: OSAT Study, June 2000) : The explosive increase in use of CAE tools represents a revolution in the vehicleengineering process. Physical prototypes, one might conclude, will become dinosaurs. We predict a 40 percent reduction in the number of prototypes needed by the year Inżynieria wirtualna (VE Virtual Engineering, CAE Computer Aided Engineering) obejmująca coraz szerzej obszary koncepcji, projektowania, wytwarzania, eksploatacji i recyklingu wyrobów w ogólnie pojętej działalności człowieka. Ma swoje miejsce w technologiach materiałowych, także w odlewnictwie [3,4]. Istotne są powiązania istniejące podczas opracowywania tzw. wirtualnego prototypu (virtual protot y- ping), który jest ważnym etapem weryfikującym jakość i skuteczność opracowania technologii przed podjęciem wytwarzania. Zgodzić się należy, że jednym z najbardziej obiecujących kierunków rozwoju w obszarze odlewnictwa, szczególnie w zakresie projektowania i sterowania procesami, jest coraz pełniejsze wykorzystywanie modelowania zjawisk i symulacji procesów wytwarzania wysokojakościowych odlewów. Ta optymistyczna wizja możliwości symulacji w służbie inżyniera 68

3 ARCHIWUM ODLEWNICTWA technologa nie oznacza braku problemów warunkujących ich szerokie stosowanie. Ograniczenia natury ogólnej to: bardzo wysoki koszt systemów (kodów) symulacyjnych i odpowiedniego sprzętu komputerowego, uzależnienie klasy i rozmiaru symulowanych zadań od mocy sprzętu komputerowego (ciągły postęp mikroelektroniki, szybkie starzenie się sprzętu i ciągle niezaspokojone oczekiwania użytkownika), wysoki koszt kreowania nowych procedur symulacyjno optymalizacyjnych i koszt eksperymentalnych badań walidacyjnych (uwiarygodniających). Ograniczenia związane z podstawami teoretycznymi oraz uwarunkowania aplikacyjnymi są dwojakiego rodzaju [4,5]: 1. Problemy związane ze zmianą skali w modelowaniu mechaniki wytężenia materiału odlewu, z możliwie pełnym uwzględnieniem składowych elementów struktury (ziaren) i możliwie pełnym opisem elementarnych mechanizmów ich niszczenia. 2. Niedostateczna znajomość wielkości fizycznych niezbędnych do wprowadzania do modeli i realizowanych na ich podstawie symulacji komputerowych. Dotyczy to wszystkich domen modelowania i wymaga wysiłku eksperyment a- torów. Istnieje zatem konieczność permanentnego uzupełniania, doskonalenia i dopasowywania banków danych do postępu w obszarze formułowania modeli fizycznych [6]. Mimo wskazanych problemów wymagających stopniowego rozwiązywania, w skali światowego odlewnictwa symulacja komputerowa jest postrzegana, jako jedyne tak skuteczne narzędzie optymalizowania technologii odlewania. Narzędzie to kosztowne i wymagające. Operatorem takiego systemu może być osoba przyuczona, przyjmijmy, że nawet znakomita pod względem formalnego opanowania obsługi sprzętu komput e- rowego, umiejętnie wykorzystująca wiedzę instrumentalną. Prawdziwy jednak sukces można osiągnąć dopiero, kiedy wspomaganiem CAD zajmie się specjalista posiadający wiedzę o modelowaniu procesów i podstawach fizycznych zachodzących procesów, potrafiący ją powiązać z wiedzą operatora systemu. To jest warunkiem pełnego powodzenia i najczęściej szybko przynosi wymierne korzyści w postaci dotrzymania terminu i korzyści finansowe. Podobnie przyuczony, nawet z dużym stażem, operator wykonujący kontrolę stosując konkretną metodą nieniszczącą, nie osiągnie klasy kontrolera posiadającego przynajmniej podstawową wiedzę o procesie, o jego potencjalnych anomaliach, powodujących zagrożenia wystąpieniem konkretnych wad. Taki specjalista kontrolując stan jakości, przewiduje lokalizację wad i szuka potwierdzenia lub zaprzeczenia ich obecności w skali całego odlewu. 69

4 3. JAKOŚĆ ODLEWÓW W UJĘCIU KRYTERIÓW PROGNOZOWANIA W SYSTEMACH SYMULACYJNYCH W oparciu o uzyskane na drodze obliczeń symulacyjnych mapy temperatury dla wybranych chwil czasu, na podstawie numerycznego rozwiązania równań Fouriera Kirchhoffa, stworzono szereg kryteriów prognozujących stan jakości odlewu. Analiza parametrów kryterialnych pozwala zrozumieć przebieg procesu krzepnięcia i zidentyfikować obszary wad w odlewach, dla przyjętych warunków symulacji, adekwatnie do studiowanego przypadku technologii. Wizualizacja wyników symulacji w połączeniu z tymi kryteriami, daje podstawy do prognozowania obszarów zagrożonych wadami. Większość z nich dotyczy problemów zasilania odlewu podczas krzepnięcia i uwzglę d- nia procesy skurczowe, podstawową przyczynę wad wewnętrznych, z zasady niemożliwych do naprawy. Najczęściej wnioskuje się na podstawie wyników przedstawianych w objętości odlewu podzielonej na elementy (objętości) skończone (w tym opcja tzw. X ray) lub/i na jego przekrojach na przykład jako [7,8,9] : izolinie (powierzchnie) temperatur, np. izolikwidusy, izosolidusy, izolinie(powierzchnie) tzw. ułamków fazy stałej, w tym ułamków krytycznych, izolinie(powierzchnie) całkowitych czasów krzepnięcia tzw. izochrony, izolinie (powierzchnie) szybkości stygnięcia i szybkości ruchu izotermy solidusu. Można także skorzystać, jeżeli użytkownik oczekuje szybkiej odpowiedzi lub jeżeli nie czuje się na siłach, aby dokładnie analizować proces, z podpowiedzi zawartej w got o- wym kryterium jakości będącym wprost wskaźnikiem porowatości skurczowej (poros i- ty, shirnkage defects) lub współczynnikiem skuteczności zasilania (feeding, shrinkage), w zależności od rodzaju kodu symulacyjnego. W tym przypadku użytkownik nie zna algorytmu, którego autorami są twórcy oprogramowania, a więc zdany jest na założenie słuszności przyjętych tam szczegółowych rozwiązań. Ponadto twórcy kodów zmieniają w kolejnych wersjach algorytm tej interpretacji wad, co może prowadzić do nieporozumień i wymaga śledzenia i porównywania ze skatalogowanymi wynikami obliczeń zrealizowanych w przeszłości dla innych naszych odlewów. Oczekuje się, aby ten rodzaj bezpośredniego wskazania miejsca wystąpienia wady typu skurczowego i wskazanie jej intensywności znalazł potwierdzenie w badaniach ultradźwiękowych. Obie metody: prognozująca i kontrolna charakteryzują się pewnym marginesem niepewności. Biorąc pod uwagę metody prognozowania, pogłębienie analizy wyników symulacji prowadzi do pełniejszego zrozumienia zjawisk i uściślenia prognozy wad. Tych możliwości upatruje się w gradiencie temperatury, w tzw. gradiencie czasowym, w kryterium Niyamy (gradient zmodyfikowany) i w gradiencie podwójnie zmodyfikowanym [7,10,11]. Nowe ujęcie interpretacyjne i nowe podejście do granicznych wartości gradientu zmodyfikowanego, rozwinięto w pracy [12]. W trakcie symulacji procesu, źródłem niejednoznaczności w prognozowaniu p o- rowatości odlewów są założenia związane ze sposobem dyskretyzacji przestrzeni odlewu. Omówiono to w pracy [13], przedstawiając przyczyny otrzymywania zróżnicowanych wartości gradientowych parametrów kryterialnych. Na podstawie tychże samych spreparowanych temperaturowych wyników symulacji procedury systemów symulacyjnych pomagają przewidywać lokalnie strukturę (nie- 70

5 ARCHIWUM ODLEWNICTWA które systemy stosują tzw. mikromodelowanie [11] czyli modelowanie zarodkowania i wzrostu kryształów) i właściwości mechaniczne (twardość, wytrzymałość, wydłużenie). W systemach symulacyjnych, które zawierają moduły termomechaniczne możliwe jest prognozowanie stanu naprężeń i odkształceń. Jak wiadomo i te informacje o strukturze, jej elementach składowych, o właściwościach mechanicznych, o naprężeniach mogą pochodzić z właściwej interpretacji sygn a- łu ultradźwiękowego, będącego swoistą odpowiedzią materiału i jego stanu. 4. BADANIA NIENIS ZCZĄCE W WALIDACJI MODELU SYMULACJI Szczególne miejsce badania nieniszczących w powiązaniu z potrzebami ilościowego szacowania jakości produkcji jest powszechnie uznane. Trudno sobie wyobrazić odbiór odlewów bez zdefiniowanych progów wad dopuszczalnych dla poszczególnych stref (por. przykład warunków odbioru w rozdz.6). Korelacja informacji o lokalizacji i natężeniu wad z prognozami systemu symulacyjnego powinna być przedmiotem szczególnej troski. Powiązania te przedstawiono na rys.1. Niektórzy te informacje (źródło II grupy) uważają jako podstawowe, służące walidacji modelu symulacji. Problem ten rozwinięto w [5]. Brak ciągłości materiału w rozumieniu jego obniżonej ścisłości [15] wskazywany w prognozach symulacyjnych, jest relatywnie łatwy do potwierdzenia metodami UT podczas kontroli rzeczywistego odlewu. Nie zawsze jednak należy oczekiwać ewiden t- nej korelacji między prognozą wad skurczowych a tymi nieciągłościami wykrytymi przez UT. Zgodności można oczekiwać jedynie dla wad pochodzenia skurczowego, związanych bezpośrednio (wady skupione lub rozproszone porowatości skurczowe) lub pośrednio (rozerwania pęknięcia międzydendrytyczne) z istnieniem skurczu zasilania czyli skurczu przegrzania i krzepnięcia. Inne wady typu brak ciągłości np. pochodzenia gazowego nie są przedmiotem modelowania i nie mogą być prognozowane. Nie oznacza to, że analizując pola temperatur, pola ciśnień, pola prędkości należy à priori odstąpić od wiązania ich ze stanem wykrytych wad. Należy wykazać tutaj jednak dużą ostrożność. Biorąc pod uwagę inne informacje pochodzące z badań ultradźwiękowych (szybkość fali, tłumienie sygnału echa dna, porównanie informacji pochodzących z różnych głowic) można odnosić te parametry do prognozowanych i/lub rzeczywistych struktur i cech materiałowych. Może to oczywiście także być elementem walidacji procedur prognozujących systemów symulacyjnych. Zagadnienia te nie są omawiane w tym art y- kule. 71

6 ź r ó d ł a II grupy ź r ó d ł a I grupy PRE- ODLEWANIE KRZEPNIĘCIE SUROWY OBROBIONY PROCESSING (w ypełnianie formy) I STYGNIĘCIE ODLEW ODLEW Model procesu Analiza (1) termo mechaniczna ukł. O-F Analiza (2) termo mechaniczna ukł. O-F Kontrola Nieniszcz, Kontrola Niszcząca Kontrola Nieniszcz, Kontrola Niszcząca bazy danych materiałowych czasy zalewania (całkow ity, cząstkowe) krzywe stygnięcia odlewu i nagrzewania formy geometria dynamika wypełniania pola temperatury układu podział (mesh) w ady zewnętrzne w ady w ewnętrzne : - zidentyfikowane struktura w ybrane temperatury emisja akustyczna - niezidentyfikowane inne w ady odkryte podczas skrawania tw ardość anomalie procesu naprężenia struktura naprężenia ciśnienia metalu i gazów zmiany dylatacyjne zmiany dylatacyjne układu tw ardość naprężenia w łaściwości mechaniczne (w czasie rzeczywistym) (w czasie rzeczywistym) (w czasie poza procesem) (w czasie poza procesem) Rys. 1 Miejsce kontroli jakości odlewów na schemacie walidacji modelu procesu odlewania. Źródła i przepływ informacji o procesie odlewania. 72

7 ARCHIWUM ODLEWNICTWA 5. PRAKTYCZNE ASPEKTY METOD UT W BADANIACH ODLEWÓW ŻE- LIWNYCH. W praktyce badań ultradźwiękowych wyróżnia się zasadniczo dwie metody oceny wad. Jeżeli średnica wiązki ultradźwiękowej jest mniejs za od najmniejszego wymiaru wady to wykonuje się punktowania obrysu wady i określa jej powierzchnię stosując umowne kryteria dotyczące wysokości sygnału na granicy wady. Jeżeli średnica wiązki ultradźwiękowej jest większa niż największy wymiar wady to porównuje się największą amplitudę echa odbitego od wady z amplitudą echa odbitego od sztucznej wady porównawczej położonej na tej samej głębokości. Należy pamiętać przy tym, że echo odbite od małej wady rzeczywistej jest najczęściej mniejsze niż echo odbite od wady sztucznej o tej samej wielkości. Spowodowane to jest np. stanem ro z- winięcia powierzchni wady rzeczywistej lub/i nie prostopadłym padaniem wiązki ultradźwiękowej na jej powierzchnię. Ponadto jak wiadomo, fala ultradźwiękowa podlega tłumieniu w każdym materiale zależnie od jego natury, gęstości i stanu struktury oraz postaci jej faz składowych. W przypadku odlewu, nawet jeżeli jego materiał nie wykazuje wad skupionych, co oznacza jego ścisłość w skali makroskopowej [14], w zależności od lokalnych warunków krzepnięcia można zidentyfikować znaczące różnice tłumienia fali. Znane i powszechnie stosowane jest na przykład odnoszenie prędkości fali dla konkretnego odlewu do jego strefy brzegowej czyli krzepnącej z większą szybkością w stosunku do reszty odlewu jako najzdrowszej. Jeżeli fala ultradźwiękowa dodatkowo przechodzi przez większe grubości odlewu to występujący duży stopień tłumienia powoduje wystąpienie niebezpieczeństwa osłabienia echa odbić od naturalnych wad. Szczególnym przypadkiem silnego tłumienia jest żeliwo szare (z grafitem płatkowym). Nowoczesny aparat ultradźwiękowy USN 52 (f my Krautkrämer) dzięki swoim funkcjom i parametrom, znacznie ułatwia badanie żeliwa. W oparciu o doświadczenia odlewni zachodnich opracowano instrukcje kontroli ultradźwiękowej i wdrożono ich stosowanie w odlewni. Najczęściej do badań żeliwa sferoidalnego stosowane są metody OWR (AVG) odległość - wzmocnienie -rozmiar i metody DAC (CAD) odległość amplituda krzywa. 6. ANALIZA PROGNOZ JAKOŚCI I WYNIKÓW KONTROLI ULTRADŹWIĘKOWEJ. PRZYKŁADY Przykład odlewu korpusu z żeliwa sferoidalnego Na rysunkach 2 do 5 przedstawiono sekwencję ilustrującą przykład ciężkiego odlewu korpusu z żeliwa sferoidalnego (40015). Ten odpowiedzialny odlew wymagał szczególnie pieczołowitego opracowania technologii, z uwzględnieniem sterowania krzepnięciem z zastosowaniem ochładzalników zewnętrznych, w formach piaskowych o odpowiedniej sztywności. Na rys.2 przedstawiono fragment wyników symulacji, z których widać, iż na obszary wystąpienia wad wynikające z nieskutecznego zasilania. Rys.3 wskazuje precyzyjniej wady tego samego pochodzenia w dolnej części korpusu. 73

8 a. b. F Rys. 2. Fragmenty odlewu korpusu z żeliwa sferoidalnego (ciężar około 12 ton) a wygląd odlewu po dyskretyzacji metodą objętości skończonych; b umiejscowienie wad wg prognozy nieskutecznego zasilania feeding (F) na tle zarysu siatki dyskretyzacji (z rys. a) (obliczenia wykonano przy pomocy systemu Magma, we współpracy z firmą KomOdlew Kraków) Prognoza feeding Rys. 3. Umiejscowienie wad wg prognozy skuteczności zasilania feeding na tle zarysu siatki dyskretyzacji przestrzennej w dolnej części odlewu korpusu (różne przekroje) 74

9 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rys. 4. Prognoza skuteczności zasilania fragmentu odlewu korpusu w części odpowiadającej wykrytej wadzie typu dross (w środku wady skuteczność zasilenia około 90% kolor niebieski, dół skali, część odpowiednio zasilona kolor biały) (obliczenia wykonano przy pomocy systemu Magma, we współpracy z firmą KomOdlew Kraków) Rys. 5. Szkic roboczy pozycji głowic 2MHz i 1MHz podczas badań strefy dross. A pozycja głowicy w strefie z wyraźnym echem dna, B w strefie z wadą. 75

10 Rys.5 uściśla obraz wady w rejonie środkowym, potwierdzając jej charakter skurczowy. Badania ultradźwiękowe w rejonie środkowym (rys. 5) pozwoliły na zidentyfikowanie położenia wady poza obszarem osi cieplnej ściany, w jej części górnej. Mimo dużej zgodności lokalizacji powierzchni wad z wynikami symulacji dla tej części odlewu, ze szczegółowego porównania położenia wady na przekroju ścianki nie wynika, aby była ona spowodowana bezpośrednio zjawiskami skurczowymi. Nasze doświadczenie z odlewami o średnich i dużych grubościach ścianek wskazuje raczej na typową wadę zwaną dross (ang.) lub crasses (franc.), spowodowana opóźnioną dekantacją produktów po reakcji sferoidyzacji żeliwa magnezem (głównie kompleksy krzemianów i siarczków magnezu oraz tlenków żelaza). Według tychże doświadczeń łączenie tych wad z problemami zasilania nie znajduje uzasadnienia. Z kolei wady wskazywane przez prognozy dla części dolnej korpusu (rys.3) relatywnie dobrze zgadzają się z wynikami badań ultradźwiękowych. W warunkach odbioru odlewu dopuszczano wady o max. średnicy równoważnej 3 mm. Jednocześnie wykluczono ich odkrycie w miejscach wierceń (przyszłe badania penetracyjne). Na rys.9 pokazano przykład dokładnej analizy położenia wad zidentyfikowanych ultradźwiękowo, w stosunku do położenia wierconych otworów. W tej strefie (dolnej), w której uzyskano dobrą zgodność prognozy symulacyjnej i kontroli UT, ilościowo wyrażona prognozowana skuteczność zasilania (rys. 4) zmienia się od 90 do 100%. Potwierdzona lokalizacja wad jest pierwszym warunkiem kolejnego wnioskowania o zgodności ilościowej i próby prognozowania w kategoriach wymiaru wady równoważnej. Jest to ważne zwłaszcza w kolejnych próbach optymalizacji technologii dla tego samego odlewu i porównywania wad wirtualnych i rzeczywistych. Uogólnienia tego rodzaju procedury porównawczej na inne odlewy musi być poparte bądź dużym zasobem informacji ze skatalogowanych uruchomień podobnych przypadków (symulacja i udokumentowana kontrola jakości odlewu) lub badaniami odlewów próbnych Przykład odlewów wieńców zębatych z żeliwa sferoidalnego Ten rodzaj odlewów często jest przedmiotem badań symulacyjnych w celu prognozowania obecności ewentualnych wad i optymalizacji opracowań technologicznych z udziałem ochładzalników. Na rys. 7 przedstawiono wybrane wyniki symulacji. `Procedury kontroli. Kontrola wizualna, kontrola ultradźwiękową i magnetyczna mogą być wykonywane zarówno przed jak i po obróbce skrawaniem. Odbiorca może żądać, aby dodatkowo końcowa kontrola była prowadzona także metodą penetracyjną. Strefy 1, 2 i 3 (rys. 6) są badana metodą magnetyczną (dopuszczalne wady liniowe max. 3 mm). Kontrola ultradźwiękowa obejmuje strefy 1 i 2. Tej procedurze poświęcimy więcej miejsca. 76

11 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rys. 6. Schemat stref jakości na przekroju wielkogabarytowego wieńca zębatego z żeliwa sferoidalnego (zakres średnic od kilku do kilkunastu m). Rys. 7. Prognoza wad skurczowych dla odlewu 1/4 wieńca zębatego (technologia z zastosowaniem ochładzalników zewnętrznych). Klamrami oznaczono nadlewy.ws prognozowane wady skurczowe w strefie 2 (poza uzębieniem). Wykorzystano kod symulacyjny NovaSolid (f ma NovaCast).Wynik symulacji wskazuje, że wady powinny być zlokalizowane poza strefą 1, gdzie będzie nacinane uzębienie (z uwzględnieniem ochronnej grubości materiału). 77

12 Zawiera ona następujące istotne punkty : Wyposażenie aparatura ultradźwiękowa np. f my Krautkrämer (USN 50, US D10, USN 52) f my Sofranel (Epoch 2002), Głowice o średnicy 24 mm, częstotliwości 0,5 do 2 MHz, Kalibracja na wzorcu schodkowym odlanym z żeliwa sferoidalnego (generowanie krzywej DAC, otwory płaskodenne o średnicy 6 mm, wg ASTM A609), przeniesienie między wzorcem a odlewem 80% wysokości ekranu w obu przypadkach, Realizacja przy pomocy głowicy 2MHz, z rejestracją następujących przypadków echo wady ponad krzywą DAC tłumienie sygnału większe niż 90% (dla staliwa 75%) Kryteria akceptacji Strefa 1 : klasa 1 wg ASTM A609 Strefa 2 : klasa 3 wg ASTM A609 lub inne uzgodnione wg specyfikacji odbiorcy Przykład testu odlewu wirnika z żeliwa sferoidalnego Poniższy przykład dotyczy etapu produkcji po wykonaniu pierwszego odlewu, którego technologię optymalizowano przy pomocy systemu symulacyjnego Magma [16]. Strefa B Strefa A Rys.8. Odlew wirnika z żeliwa sferoidalnego. Badanie przy pomocy USN 52.Strefy A i B oznaczają wykryte miejsca wad wewnętrznych, przypuszczalnie pochodzenia skurczowego. 78

13 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rys. 9. Prognoza wad skurczowych (skuteczność zasilania feeding ) odlewu wirnika [16]. Przedstawiony na rys.9 widok miejsc, gdzie przewidywane były problemy w zas i- laniu, wskazuje na równomierne obwodowe rozłożenie wad. Maksymalna porowatość zgodnie z tą prognozą nie powinna przekroczyć 6%. Oczekiwano zatem, że wady przy takim rozłożeniu nie przekroczą średnicy równoważnej 6 mm (wymóg odbiorcy). Strefy A i B, wyróżnione na rys.8, nie potwierdzają równomiernego rozłożenia wad na obwodzie. Ponadto w tych strefach stwierdzono, że wielkość wad równoważnych przekracza znacznie wartość dopuszczalną. Fakt lokalności wad potwierdzono prześwietlając odlew przy pomocy betatronu. Prototyp ten został poddany więc badaniom niszczącym. Chodziło głównie o porównanie wady odkrytej przez frezowanie z wynikiem badań ultradźwiękowych średnicą wady równoważnej [18]. Odkryto rzeczywiście, że lokalne wady (A i B) mają zdecydowanie charakter wad sku r- czowych (ewidentna obecność dendrytów we wnętrzu wad). Ich wymiar równoważny odpowiednio : 9 i 17 mm stanowi podstawę do odniesienia : średnica równoważna faktyczny obraz wady. Potwierdzono w ten sposób prawidłowość decyzji o niespełnieniu przez odlew wymagań jakościowych na podstawie wskazań USN 52. Przypadek powyższy należy wyjaśnić dodatkowo. Prognoza z symulacji (virtual prototyping) nie wskazywała na tendencję do wystąpienia wady o takim natężeniu i skupieniu. Podczas wypełniania formy musiało nastąpić silne przegrzanie tej części odlewu (strefa A i B znajdują się po tej samej stronie). Takie silne przegrzanie nie wystąpiło, gdy oceniano wyniki mapy temperatury po symulacji wypełnienia wnęki formy. Mimo to uznano, że opracowanie technologiczne należy optymalizować, 79

14 aby wykluczyć możliwość niekontrolowanego zaistnienia warunków prowadzących do lokalnego przegrzania fragmentu formy. Zwiększono ilość ochładzalników, uwzględniając między innymi wytyczne zawarte w [19]. 7. PODSUMOWANIE Obie przedstawione metody oceny jakości odlewu : prognozowanie przez wykonanie wirtualnego prototypu oraz kontrola stanu jakości prototypu rzeczywistego metodami ultradźwiękowymi, są szeroko stosowane w światowym przemyśle odlewn i- czym. W obszarze interpretacyjnym, prognozy dokonywane na bazie każdej z tych dwóch metod należy łączyć ze zdefiniowaniem marginesu niepewności. Dokładność metod symulacyjnych zależy od czynników obiektywnych i subie k- tywnych (najważniejsze z nich wskazano w treści artykułu). Metody ultradźwiękowej kontroli jakości (powtarzalności i jednoznaczności interpretacyjnej sygnału) są wrażliwe na błędy metodyczne operatora, rodzaj i klasę sprzętu. Obie metody wymagają d u- żego operacyjnego doświadczenia użytkowników i wiedzy o procesie technologicznym. Opisane metody stały się standardem, każda w swoim zakresie stosowania. Ich komplementarność nie podlega dyskusji. Niepodważalną role pełnią one także (niektóre ośrodki uważają, że głównie [19]) w zakresie edukacji technologicznej specjalistów technologów i kontrolerów. Ustawiczne katalogowanie wyników prognoz symulacyjnych zestawionych z wynikami kontroli ultradźwiękowej odlewów umożliwi pogłębienie analizy i uogólnienie wyników porównań w celu ułatwienia prognozowania virtual prototyping bezpośre d- nio w kategoriach spodziewanych wskazań z metody UT. LITERATURA [1] Julian DEPUTAT Nowe osiągnięcia ultradźwiękowych badań materiałów. Bad a- nia Nieniszczące, nr 3 4, [2] Zenon IGNASZAK, Maria GOLEC, Zdzisław GOLEC The comparison of methods of non ferrous alloys solidification testing by means of thermal analysis and acoustic emission. Archives of Metallurgy, vol.43, 1998, no4, pp [3] Giles POMMIER, Andre PINEAU, Gerard LESOULT: Matériaux métalliques. [w:] Instantanés Techniques ; Revue trimestrielle de Techniques de l ingénieur, juin [4] Zenon IGNASZAK Tendencje rozwojowe w odlewnictwie u progu XXI wieku. Przegląd Odlewnictwa nr 9, 2000 (numer z okazji Polskiego Kongresu Odlewnictwa), [5] Zenon IGNASZAK Aplikacyjne uwarunkowania rozwoju modelowania i symul a- cji procesów odlewania. Proceedings Konferencji sprawozdawczej Komitetu Hutnictwa PAN, Krynica,

15 ARCHIWUM ODLEWNICTWA [6] Zenon IGNASZAK Simulation model sensivity to quality of material properties. Solidification of Metals and Alloys, 1999, vol.1, Book no 40, [7] Zenon IGNASZAK, Adam Baranowski - Studium porównawcze kryteriów zasilania odlewów. Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 18, wyd.pan, Oddz.Katowice, [8] Zenon IGNASZAK - Symulacja krzepnięcia i zasilania. Stosowanie programów symulacyjnych we francuskich centrach badawczych i odlewniach. Krzepniecie Metali i Stopów, nr 18, wyd.pan, Oddz.Katowice, [9] Zenon IGNASZAK, Piotr Wołujewicz - Analiza możliwosci identyfikacji porowatości skurczowych w odlewach ze stopów aluminium. Archiwum Technologii Maszyn i Automatyzacji, Oddz. PAN w Poznaniu, z.13, Poznań [10] Jean Baptiste PRUNIER, Zenon IGNASZAK Simulation de remplissage et de solidification. Optimisation d une traverse de bien d équipement en EN GJS 500 7, en collaboration avec le client, par simulation de remplissage et de solidific a- tion. Hommes et Fonderie, no 296, septembre [11] Zenon IGNASZAK, Nicolas HUEBER Simulation codes industrial application problems. Referat i publikacja CD na V th International Symposium MODELING OF CASTING AND FOUNDRY PROCESSES Ostrowieczno Śrem Poznań. [12] Zenon IGNASZAK i inni - Niekonwencjonalna metoda doskonalenia ścisłości odlewów z identyfikacją i weryfikacją procesów zasilania i krzepnięcia na drodze symulacyjno-eksperymentalnej. Proj.bad KBN 7 T08B Archiwum prac Zakładu Odlewnictwa PP, Poznań [13] Zenon IGNASZAK, Piotr MIKOŁAJCZAK Chosen aspects of gradient criteria correlation with shrinkage defects in post-processing procedure of simulation code. 10 th Conference and Exhibition on VIRTUAL PROTOTYPING by NUMERICAL SIMULATION EUROPAM 2000, Nantes [14] Zenon IGNASZAK, Mieczysław HAJKOWSKI - Ścisłość i struktura krzepnięcia odlewów ze staliwa niskostopowego. [w] Krzepnięcie metali i stopów, nr 33, wyd. PAN Katowice [15] Zenon IGNASZAK Identyfikacja oddziaływania ochładzalników na krzepnięcie odlewów staliwnych. Solidification of Metals and Alloys, 2000, vol.2, Book no 41 [16] Bogusław MAREK, Bogdan BESZTERDA Solidification simulation of rotor housing casting. Attempt of technology optimisation. Referat i publikacja CD V th International Symposium MODELING OF CASTING AND FOUNDRY PRO- CESSES Ostrowieczno Śrem Poznań. [17] Joanna CIESIÓŁKA, Zenon IGNASZAK Ultrasonic tests control in aspect to prevision of casting quality. Referat i publikacja CD V th International Symposium MODELING OF CASTING AND FOUNDRY PROCESSES Ostrowieczno Śrem Poznań. [18] Zenon IGNASZAK Krzepnięcie i zasilanie odlewów z żeliwa sferoidalnego. Przegląd Odlewnictwa, nr 9,

16 [19] Philippe THEVOZ Informacja prywatna dot. kodu PROCast. CALCOM. Lausanne SUMMARY CHOSEN ASPECTS OF VALIDATION OF SOLIDIFICATION SIMULATION RESULTS The adequate validation of the simulation results is the acceptance condition of solidification model, material data base and effective technology optimisation. Non destructive tests give the complementary and the essential information concerning this important stage called virtual prototyping. This procedure is presented by the examples of indu s- trial castings. Recenzował prof. dr hab. inż. Stanisław Pietrowski 82

PROJEKT - ODLEWNICTWO

PROJEKT - ODLEWNICTWO W celu wprowadzenia do produkcji nowego wyrobu konieczne jest opracowanie dokumentacji technologicznej, w której skład wchodzą : rysunek konstrukcyjny gotowego wyrobu, rysunek koncepcyjny sposobu odlewania,

Bardziej szczegółowo

BADANIA SKURCZU LINIOWEGO W OKRESIE KRZEPNIĘCIA I STYGNIĘCIA STOPU AlSi 6.9

BADANIA SKURCZU LINIOWEGO W OKRESIE KRZEPNIĘCIA I STYGNIĘCIA STOPU AlSi 6.9 25/19 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 19 Archives of Foundry Year 2006, Volume 6, Book 19 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 BADANIA SKURCZU LINIOWEGO W OKRESIE KRZEPNIĘCIA I STYGNIĘCIA STOPU

Bardziej szczegółowo

BADANIA SKURCZU LINIOWEGO W OKRESIE KRZEPNIĘCIA I STYGNIĘCIA STOPU AlSi 5.4

BADANIA SKURCZU LINIOWEGO W OKRESIE KRZEPNIĘCIA I STYGNIĘCIA STOPU AlSi 5.4 9/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (1/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 BADANIA SKURCZU LINIOWEGO W OKRESIE KRZEPNIĘCIA I STYGNIĘCIA

Bardziej szczegółowo

Odlewnicze procesy technologiczne Kod przedmiotu

Odlewnicze procesy technologiczne Kod przedmiotu Odlewnicze procesy technologiczne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Odlewnicze procesy technologiczne Kod przedmiotu 06.1-WM-MiBM-TM-P-01_15 Wydział Kierunek Wydział Mechaniczny Mechanika

Bardziej szczegółowo

STUDIUM NAD WZORCOWĄ WADĄ NIECIĄGŁOŚCI W ODLEWACH W ASPEKCIE JEJ WYKRYWALNOŚCI ME- TODAMI ULTRADŹWIĘKOWYMI

STUDIUM NAD WZORCOWĄ WADĄ NIECIĄGŁOŚCI W ODLEWACH W ASPEKCIE JEJ WYKRYWALNOŚCI ME- TODAMI ULTRADŹWIĘKOWYMI 30/9 Archives of Foundry, Year 2003, Volume 3, 9 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2003, Rocznik 3, Nr 9 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 STUDIUM NAD WZORCOWĄ WADĄ NIECIĄGŁOŚCI W ODLEWACH W ASPEKCIE JEJ WYKRYWALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu ODLEWNICTWO STOPÓW ŻELAZA Casting of ferrous alloys Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Engineering of Production Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: MODELOWANIE I SYMULACJA PROCESÓW WYTWARZANIA Modeling and Simulation of Manufacturing Processes Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy specjalności PSM Rodzaj zajęć: wykład,

Bardziej szczegółowo

BADANIA ŻELIWA CHROMOWEGO NA DYLATOMETRZE ODLEWNICZYM DO-01/P.Śl.

BADANIA ŻELIWA CHROMOWEGO NA DYLATOMETRZE ODLEWNICZYM DO-01/P.Śl. 36/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 BADANIA ŻELIWA CHROMOWEGO NA DYLATOMETRZE ODLEWNICZYM DO-01/P.Śl. STUDNICKI

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PODSTAWY MODELOWANIA PROCESÓW WYTWARZANIA Fundamentals of manufacturing processes modeling Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WIELKOŚCI WYDZIELEŃ GRAFITU NA WYTRZYMAŁOŚĆ ŻELIWA SFEROIDALNEGO NA ROZCIĄGANIE

WPŁYW WIELKOŚCI WYDZIELEŃ GRAFITU NA WYTRZYMAŁOŚĆ ŻELIWA SFEROIDALNEGO NA ROZCIĄGANIE 15/12 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2004, Rocznik 4, Nr 12 Archives of Foundry Year 2004, Volume 4, Book 12 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW WIELKOŚCI WYDZIELEŃ GRAFITU NA WYTRZYMAŁOŚĆ ŻELIWA SFEROIDALNEGO

Bardziej szczegółowo

EKSPERYMENTALNE MODELOWANIE STYGNIĘCIA ODLEWU W FORMIE

EKSPERYMENTALNE MODELOWANIE STYGNIĘCIA ODLEWU W FORMIE 64/14 Archives of Foundry, Year 2004, Volume 4, 14 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2004, Rocznik 4, Nr 14 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 EKSPERYMENTALNE MODELOWANIE STYGNIĘCIA ODLEWU W FORMIE A. STUDNICKI 1

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU 51/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

Bardziej szczegółowo

a) Szczegółowe efekty kształcenia i ich odniesienie do opisu efektów

a) Szczegółowe efekty kształcenia i ich odniesienie do opisu efektów 1. PROGRAM KSZTAŁCENIA 1) OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA a) Szczegółowe efekty kształcenia i ich odniesienie do opisu efektów kształcenia dla obszaru nauk społecznych i technicznych Objaśnienie oznaczeń: I efekty

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie D - 4. Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie D - 4. Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN Ćwiczenie D - 4 Temat: Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn Opracowanie: mgr inż. Sebastian Bojanowski Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si 53/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU

Bardziej szczegółowo

WSPOMAGANIE PROCESU ODLEWANIA CIŚNIENIOWEGO

WSPOMAGANIE PROCESU ODLEWANIA CIŚNIENIOWEGO 24/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WSPOMAGANIE PROCESU ODLEWANIA CIŚNIENIOWEGO Z. NIEDŹWIEDZKI 1, Z.

Bardziej szczegółowo

NUMERYCZNA SYMULACJA NAPRĘŻEŃ I DEFORMACJI W ODLEWACH MOŻLIWOŚCI I KOSZTY ANALIZY

NUMERYCZNA SYMULACJA NAPRĘŻEŃ I DEFORMACJI W ODLEWACH MOŻLIWOŚCI I KOSZTY ANALIZY 48/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 NUMERYCZNA SYMULACJA NAPRĘŻEŃ I DEFORMACJI W ODLEWACH MOŻLIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI ŻELIWA SFEROIDALNEGO METODĄ ATD

OCENA JAKOŚCI ŻELIWA SFEROIDALNEGO METODĄ ATD 26/10 Archives of Foundry, Year 2003, Volume 3, 10 Archiwum O dlewnictwa, Rok 2003, Rocznik 3, Nr 10 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 OCENA JAKOŚCI ŻELIWA SFEROIDALNEGO METODĄ ATD M. STAWARZ 1, J. SZAJNAR

Bardziej szczegółowo

Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym

Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym 1. Badania nieniszczące wprowadzenie Badania nieniszczące polegają na wykorzystaniu nieinwazyjnych metod badań (bez zniszczenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa 11

Spis treści. Przedmowa 11 Podstawy konstrukcji maszyn. T. 1 / autorzy: Marek Dietrich, Stanisław Kocańda, Bohdan Korytkowski, Włodzimierz Ozimowski, Jacek Stupnicki, Tadeusz Szopa ; pod redakcją Marka Dietricha. wyd. 3, 2 dodr.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa 11

Spis treści. Przedmowa 11 Podstawy konstrukcji maszyn. 1 / autorzy: Marek Dietrich, Stanisław Kocańda, Bohdan Korytkowski, Włodzimierz Ozimowski, Jacek Stupnicki, Tadeusz Szopa ; pod redakcją Marka Dietricha. wyd. 3, 1 dodr. (PWN).

Bardziej szczegółowo

Techniki wytwarzania - odlewnictwo

Techniki wytwarzania - odlewnictwo Techniki wytwarzania - odlewnictwo Główne elementy układu wlewowego Układy wlewowe Struga metalu Przekrój minimalny Produkcja odlewów na świecie Odbieranie ciepła od odlewów przez formę Krystalizacja Schematyczne

Bardziej szczegółowo

Spis treści Przedmowa

Spis treści Przedmowa Spis treści Przedmowa 1. Wprowadzenie do problematyki konstruowania - Marek Dietrich (p. 1.1, 1.2), Włodzimierz Ozimowski (p. 1.3 -i-1.7), Jacek Stupnicki (p. l.8) 1.1. Proces konstruowania 1.2. Kryteria

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA SILUMINU AK132

OBRÓBKA CIEPLNA SILUMINU AK132 52/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 OBRÓBKA CIEPLNA SILUMINU AK132 J. PEZDA 1 Akademia Techniczno-Humanistyczna

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD TWARDOŚCI I MIKROTWARDOŚCI OSNOWY ŻELIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO NA ŚCIERANIE NA PRZEKROJU MODELOWEGO ODLEWU

ROZKŁAD TWARDOŚCI I MIKROTWARDOŚCI OSNOWY ŻELIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO NA ŚCIERANIE NA PRZEKROJU MODELOWEGO ODLEWU 35/9 Archives of Foundry, Year 2003, Volume 3, 9 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2003, Rocznik 3, Nr 9 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ROZKŁAD TWARDOŚCI I MIKROTWARDOŚCI OSNOWY ŻELIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO NA

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOSCI OCENY NIECIĄGŁOŚCI POWIERZCHNIOWYCH ODLEWÓW. L. SOZAŃSKI 1 Politechnika Wrocławska

MOŻLIWOSCI OCENY NIECIĄGŁOŚCI POWIERZCHNIOWYCH ODLEWÓW. L. SOZAŃSKI 1 Politechnika Wrocławska 138/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (2/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 MOŻLIWOSCI OCENY NIECIĄGŁOŚCI POWIERZCHNIOWYCH ODLEWÓW

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie techniczne zaproponowanych rozwiązań projektowanych zmian w

Uzasadnienie techniczne zaproponowanych rozwiązań projektowanych zmian w Uzasadnienie techniczne zaproponowanych rozwiązań projektowanych zmian w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE. ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej

LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE. ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie metody

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWA SYMULACJA POLA TWARDOŚCI W ODLEWACH HARTOWANYCH

KOMPUTEROWA SYMULACJA POLA TWARDOŚCI W ODLEWACH HARTOWANYCH 3/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 KOMPUTEROWA SYMULACJA POLA TWARDOŚCI W ODLEWACH HARTOWANYCH JURA Stanisław,

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE METODY FMEA W DOSKONALENIU JAKOŚCI WYROBÓW ODLEWANYCH

ZASTOSOWANIE METODY FMEA W DOSKONALENIU JAKOŚCI WYROBÓW ODLEWANYCH 4/15 Archives of Foundry, Year 2005, Volume 5, 15 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2005, Rocznik 5, Nr 15 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ZASTOSOWANIE METODY FMEA W DOSKONALENIU JAKOŚCI WYROBÓW ODLEWANYCH S. BORKOWSKI

Bardziej szczegółowo

SKURCZ TERMICZNY ŻELIWA CHROMOWEGO

SKURCZ TERMICZNY ŻELIWA CHROMOWEGO 48/4 Archives of Foundry, Year 2002, Volume 2, 4 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2002, Rocznik 2, Nr 4 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 SKURCZ TERMICZNY ŻELIWA CHROMOWEGO S. JURA 1, A. STUDNICKI 2, J. KILARSKI

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody wydawcy zabronione. Autor oraz wydawca dołożyli wszelkich starań aby zawarte

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MIM-2-205-IS-n Punkty ECTS: 5. Kierunek: Inżynieria Materiałowa Specjalność: Inżynieria spajania

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MIM-2-205-IS-n Punkty ECTS: 5. Kierunek: Inżynieria Materiałowa Specjalność: Inżynieria spajania Nazwa modułu: Nieniszczące metody badań połączeń spajanych Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MIM-2-205-IS-n Punkty ECTS: 5 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Inżynieria Materiałowa

Bardziej szczegółowo

BADANIA NIENISZCZĄCE I ICH ODPOWIEDZIALNOŚĆ A BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SZYNOWEGO Badanie ultradźwiękowe elementów kolejowych

BADANIA NIENISZCZĄCE I ICH ODPOWIEDZIALNOŚĆ A BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SZYNOWEGO Badanie ultradźwiękowe elementów kolejowych BADANIA NIENISZCZĄCE I ICH ODPOWIEDZIALNOŚĆ A BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SZYNOWEGO Badanie ultradźwiękowe elementów kolejowych Ireneusz Mikłaszewicz 1. Badania ultradźwiękowe 2. Badania magnetyczno-proszkowe

Bardziej szczegółowo

SYMULACJA PROCESU ODLEWANIA Z ZASTOSOWANIEM FORMY WIRTUALNEJ

SYMULACJA PROCESU ODLEWANIA Z ZASTOSOWANIEM FORMY WIRTUALNEJ 2/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 SYMULACJA PROCESU ODLEWANIA Z ZASTOSOWANIEM FORMY WIRTUALNEJ IGNASZAK Zenon

Bardziej szczegółowo

Aparaty słuchowe Hi-Fi z Multiphysics Modeling

Aparaty słuchowe Hi-Fi z Multiphysics Modeling Aparaty słuchowe Hi-Fi z Multiphysics Modeling POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Mechanika i Budowa Maszyn Technologia Przetwarzania Materiałów Prowadzący: dr hab. Tomasz Stręk

Bardziej szczegółowo

WPŁYW USTALENIA I MOCOWANIA KORPUSÓW PRZEKŁADNI TECHNOLOGICZNIE PODOBNYCH NA KSZTAŁT OTWORÓW POD ŁOŻYSKA

WPŁYW USTALENIA I MOCOWANIA KORPUSÓW PRZEKŁADNI TECHNOLOGICZNIE PODOBNYCH NA KSZTAŁT OTWORÓW POD ŁOŻYSKA WPŁYW USTALENIA I MOCOWANIA KORPUSÓW PRZEKŁADNI TECHNOLOGICZNIE PODOBNYCH NA KSZTAŁT OTWORÓW POD ŁOŻYSKA Ryszard WOJCIK 1, Norbert KEPCZAK 1 1. WPROWADZENIE Procesy symulacyjne pozwalają prześledzić zachowanie

Bardziej szczegółowo

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA oprac. dr inż. Jarosław Filipiak Cel ćwiczenia 1. Zapoznanie się ze sposobem przeprowadzania statycznej

Bardziej szczegółowo

ŻELIWNE ŁOŻYSKA ŚLIZGOWE ODPORNE NA ZUŻYCIE ŚCIERNE

ŻELIWNE ŁOŻYSKA ŚLIZGOWE ODPORNE NA ZUŻYCIE ŚCIERNE 19/39 Solidification of Metals and Alloys, Year 1999, Volume 1, Book No. 39 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 1999, Rocznik 1, Nr 39 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 ŻELIWNE ŁOŻYSKA ŚLIZGOWE ODPORNE NA ZUŻYCIE

Bardziej szczegółowo

PROJEKT METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH

PROJEKT METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH POLITECHNIKA POZNAŃSKA PROJEKT METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH Prowadzący: dr hab. Tomasz Stręk Wykonali: Kajetan Wilczyński Maciej Zybała Gabriel Pihan Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Mechanika i Budowa

Bardziej szczegółowo

FOTOELEKTRYCZNA REJESTRACJA ENERGII PROMIENIOWANIA KRZEPNĄCEGO STOPU

FOTOELEKTRYCZNA REJESTRACJA ENERGII PROMIENIOWANIA KRZEPNĄCEGO STOPU 13/8 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 23, Rocznik 3, Nr 8 Archives of Foundry Year 23, Volume 3, Book 8 PAN - Katowice PL ISSN 1642-538 FOTOELEKTRYCZNA REJESTRACJA ENERGII PROMIENIOWANIA KRZEPNĄCEGO STOPU Z. NIEDŹWIEDZKI

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 1 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

ZB nr 5 Nowoczesna obróbka mechaniczna stopów magnezu i aluminium

ZB nr 5 Nowoczesna obróbka mechaniczna stopów magnezu i aluminium ZB nr 5 Nowoczesna obróbka mechaniczna stopów magnezu i aluminium Prof. dr hab. inż. Józef Kuczmaszewski CZ 5.1 opracowanie zaawansowanych metod obróbki skrawaniem stopów lekkich stosowanych na elementy

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej.

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Andrzej Hantz Dyrektor Centrum Metrologii RADWAG Wagi Elektroniczne Pomiary w laboratorium

Bardziej szczegółowo

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Andrzej URBANIAK Metodyka projektowania KSS (1) 1 Projektowanie KSS Analiza wymagań Opracowanie sprzętu Projektowanie systemu Opracowanie oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W)

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W) EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU "MECHATRONIKA" nazwa kierunku studiów: Mechatronika poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia profil kształcenia: ogólnoakademicki symbol kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: SYSTEMY PROJEKTOWANIA PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Automatyzacja wytwarzania i robotyka Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

FILTRACJA STALIWA SYMULACJA PROCESU NA PRZYKŁADZIE ODLEWU O MASIE 700 KG. S. PYSZ 1, J. STACHAŃCZYK 2 Instytut Odlewnictwa w Krakowie

FILTRACJA STALIWA SYMULACJA PROCESU NA PRZYKŁADZIE ODLEWU O MASIE 700 KG. S. PYSZ 1, J. STACHAŃCZYK 2 Instytut Odlewnictwa w Krakowie 65/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (1/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 FILTRACJA STALIWA SYMULACJA PROCESU NA PRZYKŁADZIE ODLEWU

Bardziej szczegółowo

ODKSZTAŁCALNOŚĆ BLACH PERFOROWANYCH

ODKSZTAŁCALNOŚĆ BLACH PERFOROWANYCH SERIA MONOGRAFIE NR 6/2013 AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE WYDZIAŁ METALI NIEŻELAZNYCH MONOGRAFIA HABILITACYJNA ODKSZTAŁCALNOŚĆ BLACH PERFOROWANYCH Wacław Muzykiewicz Kraków

Bardziej szczegółowo

BADANIE DOKŁADNOŚCI WYMIAROWEJ W METODZIE ZGAZOWYWANYCH MODELI

BADANIE DOKŁADNOŚCI WYMIAROWEJ W METODZIE ZGAZOWYWANYCH MODELI 118/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (2/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 BADANIE DOKŁADNOŚCI WYMIAROWEJ W METODZIE ZGAZOWYWANYCH

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE KRYTERIÓW JAKOŚCI BADAŃ RADIOGRAFICZNYCH RUR METODĄ PROSTOPADŁĄ I ELIPTYCZNĄ WG NORMY PN-EN 1435

PORÓWNANIE KRYTERIÓW JAKOŚCI BADAŃ RADIOGRAFICZNYCH RUR METODĄ PROSTOPADŁĄ I ELIPTYCZNĄ WG NORMY PN-EN 1435 PORÓWNANIE KRYTERIÓW JAKOŚCI BADAŃ RADIOGRAFICZNYCH RUR METODĄ PROSTOPADŁĄ I ELIPTYCZNĄ WG NORMY PN-EN 1435 1. WPROWADZENIE. CEL BADAŃ. Dr inż. Ryszard ŚWIĄTKOWSKI Mgr inż. Jacek HARAS Dokonując porównania

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów Katedra Wytrzymałości Materiałów Instytut Mechaniki Budowli Wydział Inżynierii Lądowej Politechnika Krakowska Laboratorium Wytrzymałości Materiałów Praca zbiorowa pod redakcją S. Piechnika Skrypt dla studentów

Bardziej szczegółowo

REJESTRACJA PROCESÓW KRYSTALIZACJI METODĄ ATD-AED I ICH ANALIZA METALOGRAFICZNA

REJESTRACJA PROCESÓW KRYSTALIZACJI METODĄ ATD-AED I ICH ANALIZA METALOGRAFICZNA 22/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 REJESTRACJA PROCESÓW KRYSTALIZACJI METODĄ ATD-AED I ICH ANALIZA METALOGRAFICZNA

Bardziej szczegółowo

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE NR 1676 SUB Gottingen 7 217 872 077 Andrzej PUSZ 2005 A 12174 Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych

Bardziej szczegółowo

ADAPTACJA METODY QFD DLA POTRZEB ODLEWNI ŻELIWA

ADAPTACJA METODY QFD DLA POTRZEB ODLEWNI ŻELIWA 35/19 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 19 Archives of Foundry Year 2006, Volume 6, Book 19 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 ADAPTACJA METODY QFD DLA POTRZEB ODLEWNI ŻELIWA J. SITKO 1 Politechnika

Bardziej szczegółowo

Obliczenia polowe silnika przełączalnego reluktancyjnego (SRM) w celu jego optymalizacji

Obliczenia polowe silnika przełączalnego reluktancyjnego (SRM) w celu jego optymalizacji Akademia Górniczo Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Studenckie Koło Naukowe Maszyn Elektrycznych Magnesik Obliczenia polowe silnika

Bardziej szczegółowo

Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle

Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle 231 Prace Instytutu Mechaniki Górotworu PAN Tom 7, nr 3-4, (2005), s. 231-236 Instytut Mechaniki Górotworu PAN Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle JERZY CYGAN Instytut Mechaniki Górotworu PAN,

Bardziej szczegółowo

POMIAR CIŚNIENIA W PRZESTRZENIACH MODELOWEJ FORMIERKI PODCIŚNIENIOWEJ ORAZ WERYFIKACJA METODYKI POMIAROWEJ

POMIAR CIŚNIENIA W PRZESTRZENIACH MODELOWEJ FORMIERKI PODCIŚNIENIOWEJ ORAZ WERYFIKACJA METODYKI POMIAROWEJ WYDZIAŁ ODLEWNICTWA AGH ODDZIAŁ KRAKOWSKI STOP XXXIII KONFERENCJA NAUKOWA z okazji Ogólnopolskiego Dnia Odlewnika 2009 Kraków, 11 grudnia 2009 r. Marcin ŚLAZYK 1 POMIAR CIŚNIENIA W PRZESTRZENIACH MODELOWEJ

Bardziej szczegółowo

Metalurgia - Tematy Prac Inżynierskich - Katedra Tworzyw Formierskich, Technologii Formy, Odlewnictwa Metali Nieżelaznych

Metalurgia - Tematy Prac Inżynierskich - Katedra Tworzyw Formierskich, Technologii Formy, Odlewnictwa Metali Nieżelaznych Metalurgia - Tematy Prac Inżynierskich - Katedra, y, Odlewnictwa Metali Nieżelaznych 2016-2017 Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 Nazwisko i Imię dyplomanta Temat pracy Badania stanu powierzchni surowej odlewów przemysłowych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRODUKCJĄ ODLEWÓW W OPARCIU O TECHNIKĘ MODELOWANIA I SYMULACJI PRACY LINII ODLEWNICZYCH

ZARZĄDZANIE PRODUKCJĄ ODLEWÓW W OPARCIU O TECHNIKĘ MODELOWANIA I SYMULACJI PRACY LINII ODLEWNICZYCH ARCHIWUM ODLEWNICTWA 19/17 Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 ZARZĄDZANIE PRODUKCJĄ ODLEWÓW W OPARCIU O TECHNIKĘ MODELOWANIA I

Bardziej szczegółowo

Obróbka po realnej powierzchni o Bez siatki trójkątów o Lepsza jakość po obróbce wykańczającej o Tylko jedna tolerancja jakości powierzchni

Obróbka po realnej powierzchni o Bez siatki trójkątów o Lepsza jakość po obróbce wykańczającej o Tylko jedna tolerancja jakości powierzchni TEBIS Wszechstronny o Duża elastyczność programowania o Wysoka interaktywność Delikatne ścieżki o Nie potrzebny dodatkowy moduł HSC o Mniejsze zużycie narzędzi o Mniejsze zużycie obrabiarki Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

KAMERA AKUSTYCZNA NOISE INSPECTOR DLA SZYBKIEJ LOKALIZACJI ŹRÓDEŁ HAŁASU

KAMERA AKUSTYCZNA NOISE INSPECTOR DLA SZYBKIEJ LOKALIZACJI ŹRÓDEŁ HAŁASU KAMERA AKUSTYCZNA NOISE INSPECTOR DLA SZYBKIEJ LOKALIZACJI ŹRÓDEŁ HAŁASU Hałas staje się widoczny Zastosowanie innowacyjnych rozwiązań w systemie Noise Inspector pozwala na konwersję emisji dźwięku do

Bardziej szczegółowo

ODLEWNICTWO CIŚNIENIOWE METALI I FORMOWANIE WTRYSKOWE TWORZYW SZTUCZNYCH

ODLEWNICTWO CIŚNIENIOWE METALI I FORMOWANIE WTRYSKOWE TWORZYW SZTUCZNYCH ODLEWNICTWO CIŚNIENIOWE METALI I FORMOWANIE WTRYSKOWE TWORZYW SZTUCZNYCH Zbigniew Bonderek, Stefan Chromik Kraków 2006 r. WYDAWNICTWO NAUKOWE AKAPIT Recenzenci: Prof. Dr hab. Inż. Józef Dańko Prof. Dr

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu [Inżynieria Materiałowa] Studia I stopnia

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu [Inżynieria Materiałowa] Studia I stopnia Karta (sylabus) modułu/przedmiotu [Inżynieria Materiałowa] Studia I stopnia Przedmiot: Metalurgia i technologie odlewnicze Rodzaj przedmiotu: Obowiązkowy Kod przedmiotu: IM 1 N 0 6-0_0 Rok: I Semestr:

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA EKONOMICZNA

STATYSTYKA EKONOMICZNA STATYSTYKA EKONOMICZNA Analiza statystyczna w ocenie działalności przedsiębiorstwa Opracowano na podstawie : E. Nowak, Metody statystyczne w analizie działalności przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 2001 Dr

Bardziej szczegółowo

Mgr inż. Wojciech Chajec Pracownia Kompozytów, CNT Mgr inż. Adam Dziubiński Pracownia Aerodynamiki Numerycznej i Mechaniki Lotu, CNT SMIL

Mgr inż. Wojciech Chajec Pracownia Kompozytów, CNT Mgr inż. Adam Dziubiński Pracownia Aerodynamiki Numerycznej i Mechaniki Lotu, CNT SMIL Mgr inż. Wojciech Chajec Pracownia Kompozytów, CNT Mgr inż. Adam Dziubiński Pracownia Aerodynamiki Numerycznej i Mechaniki Lotu, CNT SMIL We wstępnej analizie przyjęto następujące założenia: Dwuwymiarowość

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Poznań, 16.05.2012r. Raport z promocji projektu Nowa generacja energooszczędnych

Bardziej szczegółowo

Wykaz norm będących w zakresie działalności Komitetu Technicznego KT 301 ds. Odlewnictwa aktualizacja na dzień

Wykaz norm będących w zakresie działalności Komitetu Technicznego KT 301 ds. Odlewnictwa aktualizacja na dzień Wykaz norm będących w zakresie działalności Komitetu Technicznego KT 301 ds. Odlewnictwa aktualizacja na dzień 15.12.2016 Numer PN Odlewy PN-EN 1559-1:2011P PN-EN 1559-1:2011E PN-EN 1559-2:2014-12E PN-EN

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

Nowa ekologiczna metoda wykonywania odlewów z żeliwa sferoidyzowanego lub wermikularyzowanego w formie odlewniczej

Nowa ekologiczna metoda wykonywania odlewów z żeliwa sferoidyzowanego lub wermikularyzowanego w formie odlewniczej PROJEKT NR: POIG.01.03.01-12-061/08 Badania i rozwój nowoczesnej technologii tworzyw odlewniczych odpornych na zmęczenie cieplne Nowa ekologiczna metoda wykonywania odlewów z żeliwa sferoidyzowanego lub

Bardziej szczegółowo

METODA ELEMENTÓW SKOŃOCZNYCH Projekt

METODA ELEMENTÓW SKOŃOCZNYCH Projekt METODA ELEMENTÓW SKOŃOCZNYCH Projekt Wykonali: Maciej Sobkowiak Tomasz Pilarski Profil: Technologia przetwarzania materiałów Semestr 7, rok IV Prowadzący: Dr hab. Tomasz STRĘK 1. Analiza przepływu ciepła.

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY MES W MECHANICE

SYSTEMY MES W MECHANICE SPECJALNOŚĆ SYSTEMY MES W MECHANICE Drugi stopień na kierunku MECHANIKA I BUDOWA MASZYN Instytut Mechaniki Stosowanej PP http://www.am.put.poznan.pl Przedmioty specjalistyczne będą prowadzone przez pracowników:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE WYTWARZANIA CAM Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

4. Ultradźwięki Instrukcja

4. Ultradźwięki Instrukcja 4. Ultradźwięki Instrukcja 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie właściwości fal ultradźwiękowych i ich wykorzystania w badaniach defektoskopowych. 2. Układ pomiarowy Układ pomiarowy składa się

Bardziej szczegółowo

Badanie zmęczenia cieplnego żeliwa w Instytucie Odlewnictwa

Badanie zmęczenia cieplnego żeliwa w Instytucie Odlewnictwa PROJEKT NR: POIG.01.03.01-12-061/08 Badania i rozwój nowoczesnej technologii tworzyw odlewniczych odpornych na zmęczenie cieplne Badanie zmęczenia cieplnego żeliwa w Instytucie Odlewnictwa Zakopane, 23-24

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 13. Część I. UKŁADY REDUKCJI DRGAŃ Wykaz oznaczeń 18. Literatura Wprowadzenie do części I 22

Spis treści. Wstęp 13. Część I. UKŁADY REDUKCJI DRGAŃ Wykaz oznaczeń 18. Literatura Wprowadzenie do części I 22 Spis treści Wstęp 13 Literatura - 15 Część I. UKŁADY REDUKCJI DRGAŃ - 17 Wykaz oznaczeń 18 1. Wprowadzenie do części I 22 2. Teoretyczne podstawy opisu i analizy układów wibroizolacji maszyn 30 2.1. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

NIENISZCZĄCE BADANIA GAZOCIĄGÓW PRZESYŁOWYCH - ZAŁOŻENIA DO PROCEDURY BADANIA OBIEKTU - WYMAGANIA NORMY WYROBU EN 12732

NIENISZCZĄCE BADANIA GAZOCIĄGÓW PRZESYŁOWYCH - ZAŁOŻENIA DO PROCEDURY BADANIA OBIEKTU - WYMAGANIA NORMY WYROBU EN 12732 NIENISZCZĄCE BADANIA GAZOCIĄGÓW PRZESYŁOWYCH - ZAŁOŻENIA DO PROCEDURY BADANIA OBIEKTU - WYMAGANIA NORMY WYROBU EN 12732 MAREK ŚLIWOWSKI MIROSŁAW KARUSIK NDTEST Sp. z o.o, Warszawa www.ndtest.com.pl e-mail:

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 37, s. 141-146, Gliwice 2009 ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN KRZYSZTOF HERBUŚ, JERZY ŚWIDER Instytut Automatyzacji Procesów

Bardziej szczegółowo

BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW

BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW 16/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW ORŁOWICZ Władysław, OPIEKUN Zenon

Bardziej szczegółowo

Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych

Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych Wykorzystanie technik komputerowych w projektowaniu elementów z tworzyw sztucznych Tematyka wykładu Techniki komputerowe, Problemy występujące przy konstruowaniu

Bardziej szczegółowo

Proces technologiczny. 1. Zastosowanie cech technologicznych w systemach CAPP

Proces technologiczny. 1. Zastosowanie cech technologicznych w systemach CAPP Pobożniak Janusz, Dr inż. Politechnika Krakowska, Wydział Mechaniczny e-mail: pobozniak@mech.pk.edu.pl Pozyskiwanie danych niegeometrycznych na użytek projektowania procesów technologicznych obróbki za

Bardziej szczegółowo

The development of the technological process in an integrated computer system CAD / CAM (SerfCAM and MTS) with emphasis on their use and purpose.

The development of the technological process in an integrated computer system CAD / CAM (SerfCAM and MTS) with emphasis on their use and purpose. mgr inż. Marta Kordowska, dr inż. Wojciech Musiał; Politechnika Koszalińska, Wydział: Mechanika i Budowa Maszyn; marteczka.kordowska@vp.pl wmusiał@vp.pl Opracowanie przebiegu procesu technologicznego w

Bardziej szczegółowo

CIĄGŁE ODLEWANIE ALUMINIUM A ASPEKTY OCHRONY ŚRODOWISKA

CIĄGŁE ODLEWANIE ALUMINIUM A ASPEKTY OCHRONY ŚRODOWISKA 18/20 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 20 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 20 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 CIĄGŁE ODLEWANIE ALUMINIUM A ASPEKTY OCHRONY ŚRODOWISKA J. ŚLIWAKOWSKI

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do projektowania TBM

Materiały pomocnicze do projektowania TBM Materiały pomocnicze projektowania TBM Oprac. Jerzy Z. Sobolewski Rozdz. 1. Projektowanie odlewów i odkuwek Rozdz. 2. Projektowanie uchwytów specjalnych obróbki skrawaniem Rozdz. 3. Projektowanie tłoczników

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek: Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia

ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek: Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek: Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych Odniesienie do Symbol Kierunkowe efekty kształcenia efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób badania przyczepności materiałów do podłoża i układ do badania przyczepności materiałów do podłoża

PL B1. Sposób badania przyczepności materiałów do podłoża i układ do badania przyczepności materiałów do podłoża RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203822 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 358564 (51) Int.Cl. G01N 19/04 (2006.01) G01N 29/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

ANALIZA NUMERYCZNA ZMIANY GRUBOŚCI BLACHY WYTŁOCZKI PODCZAS PROCESU TŁOCZENIA

ANALIZA NUMERYCZNA ZMIANY GRUBOŚCI BLACHY WYTŁOCZKI PODCZAS PROCESU TŁOCZENIA Paweł KAŁDUŃSKI, Łukasz BOHDAL ANALIZA NUMERYCZNA ZMIANY GRUBOŚCI BLACHY WYTŁOCZKI PODCZAS PROCESU TŁOCZENIA Streszczenie W niniejszej pracy przedstawiono wyniki symulacji komputerowej badania zmian grubości

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYKRYWALNOŚCI WAD POŁĄCZEŃ SPAWANYCH METODAMI ULTRADŹWIĘKOWĄ I MPM

ANALIZA WYKRYWALNOŚCI WAD POŁĄCZEŃ SPAWANYCH METODAMI ULTRADŹWIĘKOWĄ I MPM mgr inż. Janusz ŁUKASZEWICZ Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia ANALIZA WYKRYWALNOŚCI WAD POŁĄCZEŃ SPAWANYCH METODAMI ULTRADŹWIĘKOWĄ I MPM W artykule przedstawiono porównanie wyników uzyskanych podczas

Bardziej szczegółowo

Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ.

Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ. Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ. Jolanta Zimmerman 1. Wprowadzenie do metody elementów skończonych Działanie rzeczywistych

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna działalność kluczem do inteligentnego rozwoju - na przykładzie Spółki Akcyjnej ODLEWNIE POLSKIE. Elbląg, dnia 24 września 2014 r.

Innowacyjna działalność kluczem do inteligentnego rozwoju - na przykładzie Spółki Akcyjnej ODLEWNIE POLSKIE. Elbląg, dnia 24 września 2014 r. Innowacyjna działalność kluczem do inteligentnego rozwoju - na przykładzie Spółki Akcyjnej ODLEWNIE POLSKIE Elbląg, dnia 24 września 2014 r. Inteligentny rozwój - Nowoczesna technika i technologia (inwestowanie

Bardziej szczegółowo

Komputerowe narzędzia wspomagające prowadzenie i dokumentowanie oceny ryzyka przy projektowaniu maszyn

Komputerowe narzędzia wspomagające prowadzenie i dokumentowanie oceny ryzyka przy projektowaniu maszyn Komputerowe narzędzia wspomagające prowadzenie i dokumentowanie oceny ryzyka przy projektowaniu maszyn Opracowanie modelu narzędzi metodycznych do oceny ryzyka związanego z zagrożeniami pyłowymi w projektowaniu

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod wykrywania, identyfikacji i ilościowego oznaczania GMO. Magdalena Żurawska-Zajfert Laboratorium Kontroli GMO IHAR-PIB

Walidacja metod wykrywania, identyfikacji i ilościowego oznaczania GMO. Magdalena Żurawska-Zajfert Laboratorium Kontroli GMO IHAR-PIB Walidacja metod wykrywania, identyfikacji i ilościowego oznaczania GMO Magdalena Żurawska-Zajfert Laboratorium Kontroli GMO IHAR-PIB Walidacja Walidacja jest potwierdzeniem przez zbadanie i przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Próba ocena jakości żeliwa z różną postacią grafitu w oparciu o pomiar aktywności tlenu w ciekłym stopie i wybrane parametry krzywej krystalizacji

Próba ocena jakości żeliwa z różną postacią grafitu w oparciu o pomiar aktywności tlenu w ciekłym stopie i wybrane parametry krzywej krystalizacji PROJEKT NR: POIG.01.03.01-12-061/08 Badania i rozwój nowoczesnej technologii tworzyw odlewniczych odpornych na zmęczenie cieplne Próba ocena jakości żeliwa z różną postacią grafitu w oparciu o pomiar aktywności

Bardziej szczegółowo

Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15844 03 57

Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15844 03 57 Ocena jakości odlewów na podstawie wzorców wzrokowo dotykowych wg normy EN 1370:2012 Roman Gruca TÜV Akademia Polska Sp. z o.o. TÜV Rheinland Uprawnienia 3 st. VT, MT, PT, ET, UT, RT wg EN 473 / ISO 9712

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE MODELOWANIE I OBLICZENIA WYTRZYMAŁOŚCIOWE ZBIORNIKÓW NA GAZ PŁYNNY LPG

KOMPUTEROWE MODELOWANIE I OBLICZENIA WYTRZYMAŁOŚCIOWE ZBIORNIKÓW NA GAZ PŁYNNY LPG Leon KUKIEŁKA, Krzysztof KUKIEŁKA, Katarzyna GELETA, Łukasz CĄKAŁA KOMPUTEROWE MODELOWANIE I OBLICZENIA WYTRZYMAŁOŚCIOWE ZBIORNIKÓW NA GAZ PŁYNNY LPG Streszczenie W artykule przedstawiono komputerowe modelowanie

Bardziej szczegółowo

POSTĘPY W KONSTRUKCJI I STEROWANIU Bydgoszcz 2004

POSTĘPY W KONSTRUKCJI I STEROWANIU Bydgoszcz 2004 POSTĘPY W KONSTRUKCJI I STEROWANIU Bydgoszcz 2004 METODA SYMULACJI CAM WIERCENIA OTWORÓW W TARCZY ROZDRABNIACZA WIELOTARCZOWEGO Józef Flizikowski, Kazimierz Peszyński, Wojciech Bieniaszewski, Adam Budzyński

Bardziej szczegółowo

Projektowanie Wirtualne bloki tematyczne PW I

Projektowanie Wirtualne bloki tematyczne PW I Podstawowe zagadnienia egzaminacyjne Projektowanie Wirtualne - część teoretyczna Projektowanie Wirtualne bloki tematyczne PW I 1. Projektowanie wirtualne specyfika procesu projektowania wirtualnego, podstawowe

Bardziej szczegółowo

OKREŚLANIE ZALEŻNOŚCI POMIĘDZY CZASEM KRYSTALIZACJI EUTEKTYCZNEJ A ZABIELANIEM ŻELIWA. Z. JURA 1 Katedra Mechaniki Teoretycznej Politechniki Śląskiej

OKREŚLANIE ZALEŻNOŚCI POMIĘDZY CZASEM KRYSTALIZACJI EUTEKTYCZNEJ A ZABIELANIEM ŻELIWA. Z. JURA 1 Katedra Mechaniki Teoretycznej Politechniki Śląskiej 20/44 Solidification of Metals and Alloys, Year 2000, Volume 2, Book No. 44 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 2000, Rocznik 2, Nr 44 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 OKREŚLANIE ZALEŻNOŚCI POMIĘDZY CZASEM

Bardziej szczegółowo

Pytania kierunkowe KIB 10 KEEEIA 5 KMiPKM 5 KIS 4 KPB 4 KTMiM 4 KBEPiM 3 KMRiMB 3 KMiETI 2

Pytania kierunkowe KIB 10 KEEEIA 5 KMiPKM 5 KIS 4 KPB 4 KTMiM 4 KBEPiM 3 KMRiMB 3 KMiETI 2 Kierunek: INŻYNIERIA BEZPIECZEŃSTWA I stopień studiów I. Pytania kierunkowe Pytania kierunkowe KIB 10 KEEEIA 5 KMiPKM 5 KIS 4 KPB 4 KTMiM 4 KBEPiM 3 KMRiMB 3 KMiETI 2 Katedra Budowy, Eksploatacji Pojazdów

Bardziej szczegółowo