Uwarunkowania realizacji programu badawczorozwojowego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Uwarunkowania realizacji programu badawczorozwojowego"

Transkrypt

1 Uwarunkowania realizacji programu badawczorozwojowego Ambient Assisted Living (AAL) w Polsce komfortowe funkcjonowanie osób starszych w społeczeństwie informacyjnym Zespół opracowujący ekspertyzę: Robert Rudowski (Kierownik Zespołu) Katarzyna Broczek Tomasz Buczkowski Maria Karlińska Grzegorz Maśloch Benedykt Opałka Radosław Rzepka Katarzyna Wieczorowska-Tobis Maja Zaraś- Andrzejewska Akademia Medyczna w Warszawie Akademia Medyczna w Warszawie Politechnika Warszawska Akademia Medyczna w Warszawie Szkoła Główna Handlowa Szkoła Główna Handlowa Akademia Medyczna w Warszawie Uniwersytet Medyczny w Poznaniu Akademia Medyczna w Warszawie Warszawa, grudzień 2007 r.

2 Spis treści str. 1. Streszczenie (prof. R. Rudowski) 4 2. Skrócony opis bieżącej sytuacji w zakresie AAL w Polsce i na świecie Podstawowe informacje nt. przewidywanych trendów demograficznych 6 i związanych z tym problemów, (mgr inż. M. Karlińska) 2.2 Identyfikacja problemów w polskiej służbie zdrowia, które uzasadniałyby 22 stopniowe wprowadzanie programu AAL (dr med. K. Broczek), 2.3 Choroby i problemy zdrowotne dotyczące osób starszych, 28 (prof. K. Wieczorowska-Tobis) 2.4 Krótka charakterystyka najważniejszych potrzeb osób starszych, 53 (dr med. K. Broczek) 2.5 Problemy praktyczne w świadczeniu pomocy osobom starszym. Doświadczenia polskie i brytyjskie (lek. M. Zaraś-Andrzejewska) Możliwości zastosowania technologii ICT w celu rozwiązywania problemów 67 medycznych osób starszych (usługi telemedyczne/medyczna opieka domowa w ramach AAL), (prof. R. Rudowski, lek. R. Rzepka) 2.7 Możliwości zastosowania technologii (w tym ICT) w celu rozwiązywania 78 problemów osób starszych (inne usługi w ramach AAL) (dr inż. T. Buczkowski) - środowisko pracy, dom, infrastruktura miejska, - pomoce osobiste z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności 2.8 Problemy techniczne (dr inż. T. Buczkowski), mentalne 101 (prof. K. Wieczorowska Tobis) i finansowe (dr G. Maśloch, mgr B. Opałka) związane z korzystaniem z technologii ICT przez osoby starsze. 3. Ocena potencjału badawczego, innowacyjnego w Polsce w kontekście 105 programu AAL (prof. R. Rudowski, prof. K. Wieczorowska Tobis, dr inż. T. Buczkowski, dr G. Maśloch). 3.1 Ocena polskich jednostek B+R i firm innowacyjnych w kontekście AAL (ich aktywność w zakresie innowacyjnych produktów i usług ICT dla osób starszych, skala działań innowacyjnych, poziom gotowości do współpracy w ramach AAL) 4. Analiza potencjału i skutków programu AAL w Polsce pod względem 113 społeczno-ekonomicznym i naukowym (dr G. Maśloch, mgr B. Opałka) 4.1 Szacunkowa ocena potencjału rynku i popytu na usługi AAL w Polsce 113 pod względem społeczno-ekonomicznym, 4.2 Szacunkowa ocena skutków ekonomicznych programu AAL (zyski/koszty) Szacunkowa ocena skutków społecznych programu AAL w Polsce Możliwe skutki programu AAL dla sektora nauki i innowacji Skrócona analiza SWOT w zakresie AAL w Polsce 177 (silne i słabe strony, możliwości rozwoju, bariery, zagrożenia i ryzyka) 5.1 Identyfikacja barier wprowadzania AAL po stronie potencjalnych usługobiorców (lek. M. Zaraś - Andrzejewska, dr G. Maśloch, mgr B. Opałka), 5.2 Identyfikacja innych istotnych barier systemowych oraz wskazanie ewentualnych czynników ryzyka związanych z realizacją programu w Polsce (dr G. Maśloch, mgr B. Opałka), 5.3 Szanse i możliwości stwarzane w wyniku realizacji programu AAL (dr G. Maśloch, mgr B. Opałka),

3 6. Wnioski i rekomendacje na temat programu AAL w Polsce 187 (prof. R. Rudowski, prof. K. Wieczorowska Tobis, dr inż. T. Buczkowski, dr G. Maśloch). 6.1 Ocena szans realizacji programu AAL w Polsce (odpowiedź na pytanie, czy istnieje wystarczający potencjał dla uruchomienia AAL w Polsce, czy wskazane jest, by Ministerstwo zaangażowało się w program AAL oraz czy jest szansa uzyskania w ramach programu AAL korzyści przewyższających poniesione koszty), 6.2 Sugestie co do sposobów promocji programu wśród potencjalnych użytkowników (seniorzy), usługodawców (firmy, jednostki naukowe) i w sektorze zdrowia 6.3 Podsumowanie najważniejszych korzyści związanych z realizacją programu AAL 6.4 Główne bariery, zagrożenia i ryzyka w kontekście realizacji programu AAL w Polsce. 7.Proponowane priorytetowe obszary badań i innowacji, które powinny 194 być ujęte w programie AAL ze względu na ich potencjał i znaczenie dla Polski (w kontekście Proponowania polskich priorytetów na forum inicjatywy AAL w Unii Europejskiej). (prof. R. Rudowski, prof. K. Wieczorowska Tobis, dr inż. T. Buczkowski, dr G. Maśloch). 8.Wyszczególnienie głównych potencjalnych partnerów programu AAL 197 w Polsce (prof. R. Rudowski, prof. K. Wieczorowska Tobis, dr inż. T. Buczkowski, dr G. Maśloch). 8.1 Jednostki naukowe (z dziedziny medycyny oraz IT), Firmy, Główne organizacje pozarządowe, stowarzyszenia działające na rzecz ludzi 207 starszych, niepełnosprawnych, 8.4 Inni ważni partnerzy (np. CSIOZ, NFZ, prywatne firmy oferujące usługi 208 opieki zdrowotnej, ubezpieczyciele potencjalnie zainteresowani tematem AAL). Załączniki: Zał.1. Konkursy Słowo kluczowe starszych Zał.2. Konkurs 33. Sekcja Technika w Medycynie (N518) Zał.3. Konkurs 33. Słowo kluczowe internet Zał.4. Konkurs 33. Słowo kluczowe robot Zał.5. Prace doktorskie i habilitacyjne dotyczące osób starszych.

4 1. Streszczenie W niniejszej ekspertyzie omówiono wiele różnych aspektów określających uwarunkowania realizacji programu badawczo-rozwojowego Ambient Assissted Living (AAL). Celem programu jest wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) do zapewnienia komfortowego funkcjonowania w społeczeństwie osób starszych. Poddano analizie aspekty demograficzne, medyczne, technologiczne i ekonomicznospołeczne. Na podstawie metryki Banku Światowego dla Polski i średniego współczynnika obliczonego dla wkładów innych krajów oszacowano sumę, którą Polska powinna przeznaczać rocznie na realizację programu AAL. Wynosi ona 2 mln euro rocznie. W przypadku zastosowania wariantów współczynnika dla kraju o minimalnym (Hiszpania) i maksymalnym (Węgry) wkładzie otrzymujemy zakres od 1 mln euro do 7 mln euro. Z prognozy demograficznej GUS (rozdział 1) wynika stały wzrost liczby ludności w wieku poprodukcyjnym (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni) z 5,7 mln (2002) do 9,6 mln (2030), przy jednoczesnym spadku liczby ludności Polski z 38,2 mln (2002) do 35,7 mln (2030). Proces starzenia się ludności Polski stawia nowe wyzwania dla systemu opieki zdrowotnej, społecznej oraz usług i edukacji. Jest to bardzo silna przesłanka za podjęciem programu AAL w Polsce. Analiza aspektów medycznych wskazuje, że mamy do czynienia z 3 grupami podstawowych problemów zdrowotnych ludzi starszych: Wielkie Zespoły Geriatryczne (WZG) (upadki, zaburzenia wzroku i słuchu, nietrzymanie moczu i stolca, depresja, otępienie, niedożywienie) i delirium, Jatrogenny Zespół Geriatryczny (JZG) jest to zespół objawów chorobowych wynikających z pobieranych przez pacjenta leków, Najczęstsze jednostki chorobowe (choroba zwyrodnieniowa stawów, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, POChP, udary mózgu, zaparcia, osteoporoza). W ramach aspektów technologicznych przedstawiono urządzenia i systemy (w tym ICT), które już istnieją lub mogą być opracowane i wdrożone w przypadku każdej z 3 podstawowych grup problemów zdrowotnych np.: systemy telemonitoringu w WZG, JZG i najczęstszych jednostkach chorobowych, systemy edukacyjne (np. zapobieganie upadkom). Dla grupy JZG wskazano potrzebę opracowania systemu ostrzegającego o interakcjach leków. 4

5 Ze względu na brak przepływu informacji pomiędzy osobami i instytucjami sprawującymi opiekę nad starszymi chorymi zastosowanie inicjatyw AAL powinno zostać wykorzystane dla stworzenia jednolitej bazy danych ze szczególnym uwzględnieniem osób z grup ryzyka (np. upadki, depresja). Baza tego rodzaju będzie istotnym źródłem informacji dla planowania przedsięwzięć w ramach przyszłych programów AAL. W Polsce istnieje jeden szpital ukierunkowany na pacjentów starszych Szpital Geriatryczny im. Jana Pawła II w Katowicach, którego rozwiązania można adaptować w innych regionach kraju. Podobna sytuacja dotyczy zdalnej rehabilitacji pacjentów kardiologicznych, którą prowadzi Instytut Kardiologii w Warszawie. Ponieważ zdalną rehabilitację można wykorzystać szczególnie u pacjentów starszych, należałoby zbadać możliwość jej adaptacji w innych regionach kraju i w innych rodzajach rehabilitacji. Rozważając aspekt ekonomiczny należy stwierdzić, że program może przyczynić się do zmniejszenia kosztów ponoszonych przez państwo i osoby starsze na leczenie, refundacje leków i opiekę socjalną. Zastosowanie rozwiązań przewidzianych w programie AAL przyczyniać się będzie do zwiększania skuteczności profilaktyki zdrowotnej, poprawy stanu zdrowia osób starszych, co w efekcie przekładać się będzie na zmniejszenie ilości hospitalizacji. Odpowiedź na zasadnicze pytanie, czy Polska powinna przystąpić do unijnego programu AAL, jest pozytywna. Program może przynieść ludziom starszym wielorakie korzyści. Dotyczą one ułatwionego dostępu do opieki zdrowotnej i poprawę jakości tej opieki. Program może przyczynić się do aktywizacji tej grupy społecznej w sensie kształcenia (e-nauczania) i telepracy. Daje możliwość lepszego komunikowania się z pozostałą częścią społeczeństwa, a tym samym zapobiega izolacji. Nie bez znaczenia jest też wykorzystanie i ukierunkowanie potencjału badawczo-innowacyjnego, który został oceniony jako znaczący, na rozwiązywanie palących problemów społecznych. Program AAL jest programem złożonym i interdyscyplinarnym wymagającym współpracy specjalistów z wielu dziedzin (medycyna, technologia (ICT), ekonomia, nauki społeczne) i zaangażowania partnerów w różnych sektorach takich jak nauka, przemysł, samorządy terytorialne różnych szczebli i organizacje społeczne działające na rzecz ludzi starszych. Niniejsza ekspertyza powinna być wzięta pod uwagę zarówno w obecnym naukowobadawczym programie AAL, jak i w określaniu uwarunkowań przyszłych programów wdrożeniowych. W obu etapach istotna jest współpraca z samorządami wojewódzkimi. Szerzej wnioski i rekomendacje przedstawiono w rozdziale 6, a obszary badań i innowacji w rozdziale 7. W ekspertyzie zaproponowano sposób promocji programu AAL. 5

6 2. Skrócony opis bieżącej sytuacji w zakresie AAL w Polsce i na świecie 2.1. Podstawowe informacje nt. przewidywanych trendów demograficznych i związanych z tym problemów (mgr inż. M. Karlińska) Wprowadzenie definicje progu demograficznej starości oraz wiekowych granic starości. Próg demograficznej starości, zdefiniowany przez ekspertów ONZ jako osiągnięcie odsetka 7% ludzi w wieku 65 lat i więcej w stosunku do ogółu ludności, albo też jako frakcja 12% osób w wieku 60 lat i więcej w stosunku do populacji ( współczynnik starości zaproponowany przez polskiego demografa Edwarda Rosseta), Polska przekroczyła w 1967 roku, zaś w roku 1980 ludzie powyżej 65 roku życia stanowili ponad 10% ogółu społeczeństwa pozwala to mówić o przestąpieniu progu zaawansowanej starości demograficznej. Trudno jest jednoznacznie zdefiniować starość, ponieważ ludzie wkraczający umownie w wiek nieaktywności zawodowej pod wieloma względami nie stanowią jednolitej grupy dotyczy to stanu zdrowia, aktywności fizycznej, psychicznej, a także sytuacji społecznoekonomicznej; można mówić o niehomogeniczności starości. Rozróżnia się: granicę chronologiczną, czyli wiek kalendarzowy, granicę biologiczną wynikającą ze sprawności psychofizycznej, ustalaną za pomocą testów sprawnościowych, granicę ekonomiczną jako wiek zaprzestania pracy zawodowej, granicę prawną, w której uprawnienia emerytalne uzależnione są od charakteru wykonywanej pracy i związanych z nią przywilejów skracających okres zatrudnienia. Jako kryterium wyróżniające wiek starości demograficznej może być przyjęty wiek 60 lat, 65 lat lub też kryterium ekonomiczne, czyli wiek nabywania ogólnych uprawnień emerytalnych (w Polsce 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn), powszechnie przyjmowany jako dolna granica wieku poprodukcyjnego. wiek przedprodukcyjny wiek produkcyjny wiek poprodukcyjny wiek 6

7 Starość określa się czasami mianem trzeciego wieku życia, w którym wyróżniane są wiek przejściowy (60 74), podeszły (po 75 r. ż.) i bardzo podeszły (po 90 r. ż). Eksperci WHO wyróżnili: wiek przedstarczy (45 59), wiek starzenia się, określany jako wczesna starość (60 74), w którym to wieku są tzw. młodzi-starzy, wiek starczy, nazywany także późną starością (75 89), w tym wieku znajdują się tzw. starzy-starzy oraz długowieczność (90 lat i powyżej, długowieczni). wiek przedstarczy wczesna starość młodzistarzy późna starość starzystarzy długowieczność wiek Ludzie w Polsce żyją coraz dłużej, natomiast głównie w związku z bezrobociem i ogólnymi przeobrażeniami gospodarki coraz krótszy jest okres aktywności zawodowej. W ostatnich latach systematycznie obniża się średni wiek przechodzenia na emeryturę, obecnie należy on do najniższych w Europie ( wynosi 57 lat u mężczyzn i 52 lata u kobiet). W latach liczba emerytów wzrosła prawie o 49%, rencistów pobierających renty inwalidzkie o 26%, rośnie tzw. systemowa stopa obciążenia, oznaczająca proporcję liczby pobierających świadczenia emerytalno-rentowe do liczby ubezpieczonych. Wynosi ona ok. 56%, a za 30 lat być może jeden emeryt będzie przypadać na jednego pracującego. Stawia to przed państwem ogromne wyzwania w dziedzinie zabezpieczenia społecznego. W opracowaniu jako granicę starości przyjęto wiek 65 lat dla obojga płci lub odpowiednio 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn, a w niektóre informacje odniesiono do grup ludności w wieku powyżej 60 lat związane to jest z występowaniem takich granic w różnych materiałach źródłowych. Dane liczbowe do tabel i wykresów pochodzą z publikacji elektronicznych Głównego Urzędu Statystycznego, dostępnych na stronie internetowej [1]. 7

8 2.1.2 Stan i struktura ludności Polski Grupa Miasta Wieś Ogółem mężczyźni kobiety wieku razem mężczyźni kobiety razem mężczyźni kobiety Polska w wieku: przedprodukcyjnym produkcyjnym mobilny (18-44 M/K) niemobilny (45-64 M/ K) poprodukcyjnym Tab.1. Ludność według wieku, płci i miejsca zamieszkania w 2006 r. Ludność Polski w 2006 r. liczyła osób, w tym 51,7% kobiet, większość ludności zamieszkiwała w mieście, stanowiąc 61,3% ogólnej liczby mieszkańców naszego kraju. W ogólnej populacji udział grupy ludności w wieku poprodukcyjnym wynosił 15,7%, na 100 osób w wieku produkcyjnym przypadało 56 osób w wieku nieprodukcyjnym Ludność w wieku poprodukcyjnym wg regionów w 2006 r. 0 Centralny Południow y Wschodni Północno- Zachodni Południow o- Zachodni Północny regiony Rys.1. Ludność w wieku poprodukcyjnym według regionów w 2006r. Jak widać na rys. 1, największa liczba ludności w wieku emerytalnym zamieszkuje województwa śląskie i małopolskie, stanowiące południowy region naszego kraju, oraz mazowieckie i łódzkie - region centralny, można mówić o przestrzennej koncentracji starszych grup ludności w tych regionach. Najmniej osób w wieku 60+/65+ mieszka w 8

9 województwach dolnośląskim i opolskim, zatem region południowo-zachodni należy uważać za region demograficznie młody. Świadczy to o zróżnicowaniu terytorialnym procesu starzenia się ludności Polski. Najczęściej stosowaną charakterystyką ogólną populacji jest mediana wieku ludności, w Polsce wykazuje ona stałą tendencję rosnącą. W 1950 r. połowa mieszkańców Polski miała mniej, a połowa więcej niż 25,9 lat, w 2000 r. mediana wynosiła 35,4 lat. Średni wiek mieszkańca Polski, który obecnie wynosi 37 lat, wzrośnie w 2030 r. do 46 lat, z tendencją do dalszego wzrostu. Mediana wieku Ogółem 35,4 36,5 36,7 37,0 Mężczyźni 33,4 34,4 34,7 35,0 Kobiety 37,4 38,6 38,9 39,1 Tab.2. Mediana wieku ludności Użytecznym narzędziem, pozwalającym analizować strukturę ludności według wieku i płci łącznie, jest wykres, nazywany piramidą wieku. Rys.2. Piramida wieku ludności (GUS, stan w dniu r.) 9

10 Obserwacja kształtu piramidy wieku pozwala na ocenę: - przeszłości demograficznej przedstawianej na wykresie populacji, na którą wskazują nieregularności w kształcie piramidy; wyrwy pokazują okresy niskiego poziomu urodzeń, natomiast wybrzuszenia odnoszą się do okresów wzmożonej rozrodczości (wyż demograficzny w latach pięćdziesiątych oraz echo tego wyżu w latach osiemdziesiątych) - obecnej struktury według płci w poszczególnych grupach wieku (niższe roczniki wieku cechuje przewaga liczby mężczyzn, natomiast im wyższa grupa wieku, tym większa przewaga liczby kobiet ) oraz proporcji pomiędzy wyróżnionymi grupami wieku dla każdej płci oddzielnie - przyszłej liczebności populacji, jej struktury oraz spodziewanej w przyszłości liczby urodzeń i zgonów, bowiem relacja pomiędzy podstawą i wierzchołkiem piramidy pozwala przewidywać rozwój liczebny ludności [2] Kształt dzwonu wskazuje na postępujący proces starzenia się naszego społeczeństwa. Przy ocenie struktury ludności według płci wskaźniki struktury zastępuje się często tzw. współczynnikiem feminizacji, który pokazuje, ile kobiet przypada średnio na 100 mężczyzn. W 2000 r. współczynnik feminizacji dla Polski wynosił 106, natomiast w subpopulacji osób starszych 150, przy czym w miastach osiągnął najwyższy poziom 160, a na wsi 144. Wartość tego współczynnika, wysoka w okresie powojennym (114 w 1946 roku) zmniejszała się w kolejnych latach (110 w 1950 oraz 107 w 1960), od połowy lat siedemdziesiątych ustabilizowała się na poziomie 105, a w 2000 wynosiła 106. W liczbach bezwzględnych oznacza to, że obecnie w Polsce zamieszkuje ponad 1 mln kobiet więcej niż mężczyzn. Jest to wynikiem działania dwóch przeciwstawnych prawidłowości demograficznych: - prawidłowości biologicznej, polegającej na tym, że rodzi się więcej chłopców niż dziewczynek - wyższej umieralności mężczyzn niż kobiet, występującej w Polsce we wszystkich grupach Prawidłowości te sprawiają, że przewaga mężczyzn występująca w niższych grupach wieku wyrównuje się około 44 roku życia, aby w starszych grupach wieku zmienić się w przewagę kobiet, tym większą, im wyższy wiek (piramida wieku). Zmiany zachodzące w strukturze ludności według płci i wieku w subpopulacji osób starszych znajdują wyraźne odzwierciedlenie w wartościach współczynnika feminizacji dla poszczególnych grup wiekowych. 10

11 Współczynnik feminizacji według grup wiekowych w 2005 r. 75 i w ięcej ,00 50,00 100,00 150,00 200,00 250, i więcej w sp. feminizacji 94,66 95,60 96,63 97,39 99,43 127,11 121,23 133,82 149,25 206,88 Rys.3. Współczynnik feminizacji według grup wiekowych (dane GUS za 2005r.) W strukturze ludności w wieku 65+ obserwujemy w przeciągu ostatnich 15 lat zdecydowanie większy przyrost liczby kobiet: z 9,78% w 1970 r. do prawie 16% w 2005 r. w stosunku do przyrostu liczby mężczyzn w tym okresie czasu: z 6,61% do 10,32%. % ludności w wieku 65+ Lata Ogółem Mężczyźni Kobiety ,24 6,61 9, ,67 7,8 11, ,11 8,01 12, ,41 7,24 11, ,05 7,73 12, ,08 8,58 13, ,16 9,53 14, ,21 10,32 15,91 źródło: European healts for al. Database (HFA -DB) Tab.3. Ludność w wieku 65+ według płci Analizując dane dotyczące osób w wieku 75 lat i więcej, zauważamy, że jej charakterystyczną cechą jest to, że największą grupę stanowią żonaci mężczyźni około 80%. Sędziwi mężczyźni najczęściej pozostają w związku małżeńskim, podczas gdy wśród kobiet wskaźnik wdów znacznie się w tym wieku zwiększa. Osoby, które nigdy nie zawarły związku małżeńskiego i rozwiedzeni stanowią niewielki odsetek starszych osób. 11

12 Proces starzenia się ludności Polski jest procesem naturalnym i nieodwracalnym. Należy dodać, że wśród osób starszych nastąpią szczególnie wysokie przyrosty liczby osób w wieku lat oraz 80 lat i więcej. Osoby te będą wymagały szczególnej troski ze strony społeczeństwa. Wśród osób starszych będą dominowały kobiety, często samotne z uwagi na wyższą umieralność mężczyzn i mniejszą liczebność rodzin. Lata Ogółem Miasta Wieś Tab.4. Ludność w wieku 60 lat i więcej w gospodarstwach jednoosobowych w latach Obserwujemy stale postępujący wzrost liczby gospodarstw jednoosobowych wśród ludności w wieku 60+. Ludność w wieku starszym i ogółem w jednoosobowych gospodarstwach domowych osób starszych ogółem Rys.4. Ludność w wieku starszym i ogółem w jednoosobowych gospodarstwach domowych. 12

13 Procesy demograficzne są w dużym stopniu uzależnione od poziomu wykształcenia ludności, natomiast w badaniu poziomu wykształcenia ludności istotne znaczenie ma wiek badanych. Według GUS w 2004 r. 44,6% osób w wieku 60 lat i więcej miało wykształcenie podstawowe, 21,6% średnie, 12,5% zasadnicze zawodowe, 9,7% wyższe, 9,3% poniżej podstawowego, a policealne jedynie 1,3%. Wykształcenie w tys. w % Ogółem 6529,8 100 wyższe 635,9 9,7 policealne 84,8 1,3 średnie 1410,1 21,6 zasadnicze zawodowe 817,8 12,5 podstawowe ,6 poniżej podstawowego 610 9,3 brak danych 60,2 0,9 Tab.5. Osoby w wieku 60 lat i więcej według wykształcenia (2004) Wykształcenie osób starszych 9% 1% 10% 1% 22% 44% 13% wyższe średnie podstaw ow e brak danych policealne zasadnicze zaw odow e poniżej podstaw ow ego Rys.5. Wykształcenie osób starszych. Wśród osób w wieku 60 lat i więcej zdecydowanie największą grupę stanowią osoby z wykształceniem podstawowym, może to wynikać z modelu rodziny oraz roli mężczyzny i kobiety, jaki panował w przeszłości, kiedy często kobiety zajmowały się domem i kiedy były mniejsze możliwości kształcenia się ludności. 13

14 Wiek podeszły wiąże się z częstym występowaniem różnie nasilonej niepełnosprawności Osoby niepełnosprawne wg wieku na 1000 ludności danej grupy według województw Dolnośląskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie lat i więcej Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Kujawskopomorskie Warmińskomazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie Rys.6. Osoby niepełnosprawne według wieku (55+) na 1000 ludności danej grupy według województw. Widać wyraźny wzrost z wiekiem liczby osób niepełnosprawnych, zwraca uwagę relatywnie niski udział osób niepełnosprawnych w liczebnie dużym województwie mazowieckim i śląskim, niekorzystnie wyróżnia się na wykresie wysokością słupków województwo małopolskie. OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE WEDŁUG WIEKU, NA 1000 LUDNOŚCI DANEJ GRUPY ogółem miasta wieś Razem lat i więcej Tab.5. Osoby niepełnosprawne według wieku i miejsca zamieszkania 14

15 2.1.3 Prognozy demograficzne Według prognozy GUS do 2030 r. przewiduje się dalszy wzrost liczby osób starszych. W młodszych grupach wieku lata i lat będą wyższe wskaźniki udziału mężczyzn, natomiast w pozostałych wyższe odsetki kobiet. Wpływa na to nadumieralność mężczyzn obecnie żyją oni o 8 lat krócej niż kobiety, a w 30 letniej perspektywie różnica ta ma się zmniejszyć do około 5 6 lat. W prognozowanym okresie wystąpią istotne przesunięcia w liczbie ludności w starszym wieku w zależności od miejsca zamieszkania. W 2000 r. ludność zamieszkała na wsi stanowiła 42,3% ogółu ludności w wieku 60 lat i więcej, natomiast w kolejnych latach będzie postępowało pomniejszenie tego wskaźnika do prognozowanych 33,5% w roku Z powodu założonego w prognozie bardziej dynamicznego rozwoju ludności miejskiej udział ludności starszej w populacji miast będzie się szybciej zwiększać (z 14,8% w 2000r. do 23,4% w 2030 r.). Proporcja udziałów ludności starszej w miastach i na wsi odwróci się od 2010 r. w miastach będzie wyższy odsetek osób w wieku 60 lat i więcej (obecnie populacja wsi charakteryzuje się wyższym udziałem ludzi starszych). Rosnący odsetek ludzi starych będzie miał wpływ nie tylko na system świadczeń społecznych nadzorowanych przez państwo, ale też na rynek dóbr i usług zakupywanych w celu zaspokajania rozmaitych potrzeb tej grupy ludzi. Należy się spodziewać, że w przyszłości zwiększy się popyt na wyroby farmaceutyczne i usługi medyczne, dlatego też już dzisiaj należy myśleć o zautomatyzowanych systemach monitorowania zdrowia i sprawowania opieki medycznej. 15

16 Prognoza ludności w wieku poprodukcyjnym według płci do 2030 r kobiety mężczyźni kobiety mężczyźni (w tys.) Rys.7. Prognoza ludności w wieku poprodukcyjnym według płci do roku 2030 Widać stały przyrost liczby kobiet i mężczyzn w wieku poprodukcyjnym, przy czym dynamika wzrostu w przypadku mężczyzn jest nieco wyższa niż w przypadku kobiet. Liczba kobiet zwiększy się od 3,9 mln w 2002 r. do 6 mln w 2030, zaś liczba mężczyzn wzrośnie w tym samym czasie z 1,85 mln do 3,6 mln, czyli prawie dwukrotnie. Liczbę ludności w wieku poprodukcyjnym (60/65 lat i więcej) charakteryzuje stały wzrost do 8215 tys. osób w 2020 r. oraz 9112 tys. w 2030 r. Najsilniejszy przyrost zaznaczy się w dekadzie , kiedy ten wiek zaczną osiągać liczne roczniki wyżu urodzeń z lat pięćdziesiątych XX wieku. W następnych 10 latach przyrosty liczby osób w tej grupie wieku będą nieco mniejsze. 16

17 Postępujące starzenie się społeczeństwa skutkuje odwracaniem się piramidy wiekowej ludności Polski, co można zaobserwować na rys.8. Rys.8. Zmiany w piramidzie wieku w Polsce na przestrzeni lat (GUS) Wśród wielu miar procesu starzenia się ludności warto zwrócić szczególną uwagę na współczynnik wyrażający stosunek liczby dzieci w wieku 0-17 lat do liczby osób w wieku 60 lub 65 lat i więcej mówi on, ilu wnuków przypada na jednego dziadka lub babcię, miernik ten bardzo dobrze charakteryzuje młodość lub starość demograficzną społeczeństwa [3]. Rozpatrując wzajemne proporcje między liczbą dzieci a liczbą osób w wieku produkcyjnym oraz liczbą osób w wieku poprodukcyjnym, otrzymujemy syntetyczny obraz przewidywanych zmian strukturalnych. Szczególną wymowę mają współczynniki obrazujące liczby dzieci oraz osób starszych przypadające na 100 osób w wieku produkcyjnym. 17

18 Procentowy udział Na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada Lata dzieci w wieku 0-17 lat ludność w wieku produkcyjn ym 18-59/60 ludność starsza w wieku 60/65 lat i więcej dzieci osób starszych dzieci i osób starszych ,0 59,0 14, ,1 61,2 14, ,2 64,6 16, ,8 59,2 21, ,1 57,9 24, Tab.6. Relacje 3 grup ludności Polski w okresie Na podstawie danych w tabeli 6 można stwierdzić, że w Polsce liczba dzieci przypadająca na 100 osób w wieku produkcyjnym w kolejnych latach zmniejszy się z 47 w 1995 r. do 32 w 2030 r., zaś liczba osób w wieku poprodukcyjnym przypadająca na 100 osób w wieku produkcyjnym wzrośnie z 23 w 1995 do 41 w 2030 r. Procentowy udział osób w wieku poprodukcyjnym w ludności ogółem systematycznie będzie wzrastać od 14,7% w 2000 r. do 21,1% w 2020 r. i 24% w 2030 r Ruch naturalny ludności Liczba ludności Polski zmniejsza się od 10 lat, w latach jest to wielkość ok. 170 tys., a bezpośrednią przyczyną tego zjawiska jest notowany od 1984 r. spadek liczby urodzeń przy prawie nieistotnych zmianach w liczbie zgonów ( depresja urodzeniowa ). Należy jednak odnotować, że w roku 2007 nastąpił znaczny wzrost liczby urodzeń, co można wiązać z wyżem lat osiemdziesiątych. (ogółem) Migracje Ruch naturalny Rok zagraniczne urodzenia zgony napływ odpływ Tab.7. Ruch ludności oraz prognoza do 2030r. 18

19 Prognozowany ruch ludności do 2030 r lata urodzenia zgony Rys.9. Prognozowany ruch ludności do 2030 r. W prognozie długoterminowej wyraźnie widać lekką tendencję wzrostową liczby zgonów i sukcesywnie malejącą po 2015 r. liczbę urodzeń. Zjawisko migracji w przypadku osób starszych jest procesem specyficznym, bowiem ludzie starzy z natury niechętnie zmieniają wieloletnie miejsce zamieszkania, toteż w wielu przypadkach akt migracji wymusza konieczność zapewnienia opieki osobie w podeszłym wieku. W migracjach wewnętrznych na pobyt stały w 2006 r. liczba osób w wieku 60+ wyniosła w stosunku do ogólnej liczby osób migrujących (przewaga kobiet). W migracjach zagranicznych obserwuje się zdecydowanie niewielką liczbę tej grupy ludności, w roku 2006 odnotowano niecały tysiąc osób imigrantów w wieku 60+, natomiast w stosunku do emigrantów liczba ta wyniosła Wracają do kraju ludzie dobrze wykształceni, którzy opuścili nasz kraj w lach Wnioski 1. Na podstawie materiałów prognozy demograficznej GUS na lata można stwierdzić stały systematyczny wzrost liczby ludności w wieku poprodukcyjnym z do przy zmniejszeniu ogólnej liczby ludności z do Wśród osób starszych nastąpią szczególnie wysokie przyrosty liczby osób w wieku lat oraz 80 lat i więcej, wśród których będą dominować kobiety, zamieszkujące w gospodarstwach jednoosobowych. 19

20 3. Szybciej będzie się starzeć ludność miast niż ludność wsi, jako że przyrost liczby ludności w wieku 60+/65+ w latach wyniesie w miastach 74,5%, na wsi 54,3%. 4. Starzenie się ludności w Polsce będzie miało zróżnicowany terytorialnie przebieg, przyrost liczby ludności starszej będzie uzależniony od ogólnej liczebności populacji danego województwa, aktualnie największa liczba ludności w wieku emerytalnym zamieszkuje w regionach południowym i centralnym, najmniej osób wieku 60+/65+ mieszka w regionie południowozachodnim. 5. Wśród populacji ludności starszej przeważają osoby z wykształceniem podstawowym stanowiąc 44,6% ogólnej liczby, 21,6% posiada wykształcenie średnie, 9,7% wykształcenie wyższe (według danych GUS za 2004 r.). 6. Wiek podeszły wiąże się z częstym występowaniem niepełnosprawności z wyraźnym wzrostem z wiekiem, najbardziej niekorzystna sytuacja występuje w województwie małopolskim. 7. Ludzie starzy z natury niechętnie zmieniają wieloletnie miejsce zamieszkania, w migracjach wewnętrznych na pobyt stały w 2006 r. liczba osób w wieku 60+ wyniosła (z przewagą kobiet)w stosunku do ogólnej liczby osób migrujących, zmiana miejsca zamieszkania zapewne związana jest z koniecznością zapewnienia opieki osobie w podeszłym wieku. 8. Proces demograficznego starzenia się ludności Polski stawia nowe wyzwania dla systemu opieki zdrowotnej, społecznej oraz usług i edukacji, co zdecydowanie przemawia za jak najszybszym wprowadzenie programu AAL. Pojęcia: demografia, demografia starzenia się, demograficzne starzenie się ludności Demografia (z greckiego: demos lud i grapheia opis) jest dyscypliną z dziedziny nauk społecznych, która zajmuje się rozmiarami, rozmieszczeniem geograficznym, strukturą i składem populacji ludzkich, a także podstawowymi czynnikami ( urodzenia, zgony, migracje oraz czynniki społeczne, ekonomiczne i biologiczne), które wyjaśniają zmiany wielkości populacji i jej składu. Analiza struktury ludności obejmuje takie cechy, jak: płeć, wiek, narodowość, miejsce zamieszkania, stan cywilny i rodzinny, aktywność zawodowa, wykształcenie. Badania demograficzne oparte są na materiałach ilościowych dostarczanych przez statystykę społeczną, obejmują one zjawiska przeszłe, teraźniejsze i przyszłe i dotyczą 20

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania: 29.05.2015 r. Kontakt: e-mail: sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15, 22 464 23 12 faks

Bardziej szczegółowo

Koszty opieki psychiatrycznej w Polsce. Jerzy Gryglewicz Warszawa, 2 grudnia 2016 r.

Koszty opieki psychiatrycznej w Polsce. Jerzy Gryglewicz Warszawa, 2 grudnia 2016 r. Koszty opieki psychiatrycznej w Polsce Jerzy Gryglewicz Warszawa, 2 grudnia 2016 r. Projekty badawcze Uczelni Łazarskiego,,Depresja analiza kosztów ekonomicznych i społecznych 2014 r.,,schizofrenia analiza

Bardziej szczegółowo

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Analizy i informacje Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim Biuro Programowania Rozwoju Wydział Zarządzania

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU

STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI W końcu 2007 r. liczba ludności województwa świętokrzyskiego wyniosła 1275,6 tys. osób, co odpowiadało

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Statystyka i demografia Struktury ludności według cech demograficznych społeczno zawodowych Mieczysław Kowerski PROJEKT DOFINANSOWANY ZE

Bardziej szczegółowo

Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...]

Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...] Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...] 6. OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE Spisy powszechne ludności są jedynym badaniem pełnym, którego wyniki pozwalają ustalić liczbę osób

Bardziej szczegółowo

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne Dział 1 DEMOGRAFIA - 13 - Źródło danych statystycznych i definicji 1. Tablice wynikowe opracowane w latach 1999 2011 przez Główny Urząd Statystyczny w Warszawie udostępnił Urząd Statystyczny w Bydgoszczy.

Bardziej szczegółowo

1. POLITYKA SENIORALNA

1. POLITYKA SENIORALNA 1. POLITYKA SENIORALNA 1.1. REALIZACJA REGIONALNEJ POLITYKI PUBLICZNEJ Działania dotyczące polityki senioralnej zostały ujęte w Strategii Wojewódzkiej w zakresie Polityki Społecznej dla Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE. Z. Nowak - Kapusta

OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE. Z. Nowak - Kapusta OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE Z. Nowak - Kapusta Osoba niepełnosprawna to osoba, która posiadała odpowiednie orzeczenie wydane przez organ do tego uprawniony (osoba niepełnosprawna prawnie) lub osoba, która takiego

Bardziej szczegółowo

Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r.

Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r. Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r. Plan prezentacji: 1.Organizacja i finansowanie poradni osteoporozy w 2016 r. 2. Propozycje zmian

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R.

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R. Urząd Statystyczny w Bydgoszczy e-mail: SekretariatUSBDG@stat.gov.pl http://www.stat.gov.pl/urzedy/bydgosz tel. 0 52 366 93 90; fax 052 366 93 56 Bydgoszcz, 31 maja 2006 r. SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

2. Rozmiary migracji wewnętrznych ludności starszej w roku 2002 na tle ruchu wędrówkowego w Polsce w latach dziewięćdziesiątych

2. Rozmiary migracji wewnętrznych ludności starszej w roku 2002 na tle ruchu wędrówkowego w Polsce w latach dziewięćdziesiątych DOROTA KAŁUŻA JOANNA DAMIŃSKA Wyższa Szkoła Humanistyczno Ekonomiczna w Łodzi MIGRACJE WEWNĘTRZNE LUDZI W STARSZYM WIEKU 1 1. Wstęp Migracje są jednym z czynników demograficznych mającym wpływ na proces

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2014 ROKU

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2014 ROKU Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych zalicza się osoby z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną,

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni.

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni. WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ 2002 Ludność według płci (w tys.) Razem 1208,6 -mężczyźni 591,2 -kobiety 617,4 W miastach (711,6): -mężczyźni

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie 41-940 ul. Bytomska 62, Tel. 032 3934 299

Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie 41-940 ul. Bytomska 62, Tel. 032 3934 299 Konsultant Krajowy w dz. Pielęgniarstwa dr n. biol. Grażyna Kruk- Kupiec Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie 41-940 ul. Bytomska 62, Tel. 032 3934 299 Piekary Śląskie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

Wiesław Fidecki Starzenie się społeczeństwa wyzwaniem dla opieki pielęgniarskiej. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 28,

Wiesław Fidecki Starzenie się społeczeństwa wyzwaniem dla opieki pielęgniarskiej. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 28, Wiesław Fidecki Starzenie się społeczeństwa wyzwaniem dla opieki pielęgniarskiej Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 28, 167-170 2007 Starzenie Się Społeczeństwa Wyzwaniem Dla Opieki Pielęgniarskiej

Bardziej szczegółowo

Na własne oczy. Kondycja polskiej okulistyki. działy

Na własne oczy. Kondycja polskiej okulistyki. działy Kondycja polskiej okulistyki Na własne oczy Fot. istockphoto.com Celem opracowania jest przedstawienie stanu finansowania świadczeń okulistycznych w Polsce w latach 2012 2015. Zastosowanie innowacyjnych

Bardziej szczegółowo

Zmiany w liczbie ludności w Polsce w latach

Zmiany w liczbie ludności w Polsce w latach Zmiany w liczbie ludności w Polsce w latach 1946-2010 Tabela 1 Stan w dniu 31 XII Ludność w tys. Zmiany przyrost, ubytek w okresie tendencje w tys. w % 1946 23 640 - - - - 1966 31 811 1946-1966 rosnąca

Bardziej szczegółowo

Wykres 1. Liczba ludności w wieku 60 lat i więcej w latach

Wykres 1. Liczba ludności w wieku 60 lat i więcej w latach PROJEKT z dnia 3 lutego 2015 r. UZASADNIENIE Celem strategicznym Programu jest wsparcie seniorów poprzez dofinansowanie działań jednostek samorządu w rozwoju na ich terenie sieci Dziennych Domów Senior-WIGOR

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu Pomorski Uniwersytet Medyczny Szczecin ZESPÓŁ SŁABOŚCI I JEGO WPŁYW NA ROKOWANIE CHOREGO

Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu Pomorski Uniwersytet Medyczny Szczecin ZESPÓŁ SŁABOŚCI I JEGO WPŁYW NA ROKOWANIE CHOREGO Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu Pomorski Uniwersytet Medyczny Szczecin ZESPÓŁ SŁABOŚCI I JEGO WPŁYW NA ROKOWANIE CHOREGO Zespół słabości: definicja Charakteryzuje się spadkiem odporności na ostry

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Prognozy demograficzne Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE

Bardziej szczegółowo

płodność, umieralność

płodność, umieralność Konferencja naukowa Społeczno-ekonomiczne następstwa rozwoju procesów demograficznych do 2035 roku Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Założenia prognozy ludności płodność, umieralność Warszawa, 25 czerwca

Bardziej szczegółowo

Struktura ludności według płci, wieku, stanu cywilnego i wykształcenia

Struktura ludności według płci, wieku, stanu cywilnego i wykształcenia Struktura ludności według płci, wieku, stanu cywilnego i wykształcenia Struktura ludności wg płci i wieku Stanowi podstawę większości analiz demograficznych, determinuje w poważnym stopniu kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Onkologia a planowane zmiany w systemie ochrony zdrowia. Jerzy Gryglewicz Warszawa, 18 listopada 2016 r.

Onkologia a planowane zmiany w systemie ochrony zdrowia. Jerzy Gryglewicz Warszawa, 18 listopada 2016 r. Onkologia a planowane zmiany w systemie ochrony zdrowia Jerzy Gryglewicz Warszawa, 18 listopada 2016 r. Narodowa Służba Zdrowia Strategia zmian w systemie ochrony zdrowia w Polsce Priorytet I: Budowa sprawnego

Bardziej szczegółowo

Starzenie się jako proces demograficzny

Starzenie się jako proces demograficzny Starzenie się jako proces demograficzny P R O C E S S T A R Z E N I A S I Ę Definicja Kirkwooda Starzenie się jest postępującym i uogólnionym uszkodzeniem funkcji organizmu, które prowadzi do utraty adaptacyjnej

Bardziej szczegółowo

Wyciąg ze sprawozdania

Wyciąg ze sprawozdania Wyciąg ze sprawozdania z realizacji Programu pn.: Badania przesiewowe słuchu u dzieci szkół podstawowych zamieszkałych na terenie wiejskim Warszawa, grudzień 2011 Badania przesiewowe prowadzone, w ciągu

Bardziej szczegółowo

Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku

Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku dr Stanisława Górecka dr Robert Szmytkie Uniwersytet Wrocławski Prognoza demograficzna to przewidywanie przyszłej liczby i struktury

Bardziej szczegółowo

Demografia Liczba, rozmieszczenie i struktura ludności

Demografia Liczba, rozmieszczenie i struktura ludności Demografia Liczba, rozmieszczenie i struktura ludności Materiały dydaktyczne Opracowano na podst. J. Holzer, Demografia, Warszawa 2003. Podstawowe czynniki determinujące rozmieszczenie ludności 1. Czynniki

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PRZYCZYN UMIERALNOŚCI MIESZKAŃCÓW POWIATU OLECKIEGO. 1. Długość życia i umieralność mieszkańców powiatu oleckiego

ANALIZA PRZYCZYN UMIERALNOŚCI MIESZKAŃCÓW POWIATU OLECKIEGO. 1. Długość życia i umieralność mieszkańców powiatu oleckiego ANALIZA PRZYCZYN UMIERALNOŚCI MIESZKAŃCÓW POWIATU OLECKIEGO 1. Długość życia i umieralność mieszkańców powiatu oleckiego Analiza opracowana na podstawie publikacji GUS, Departamentu Badań Demograficznych

Bardziej szczegółowo

Statystyczny portret Mazowsza - jak zmieniliśmy się przez ostatnich 10 lat

Statystyczny portret Mazowsza - jak zmieniliśmy się przez ostatnich 10 lat WOJEWODA MAZOWIECKI URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE INFORMACJA PRASOWA, 25 września 2013 r. Statystyczny portret Mazowsza - jak zmieniliśmy się przez ostatnich 10 lat Mniejsze bezrobocie i krótszy czas

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Potencjał demograficzny

Potencjał demograficzny Daniela Szymańska, Jadwiga Biegańska Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Instytut Geografii, Gagarina 9, 87-100 Toruń dostępne na: http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/rl_charakter_obszar_wiejskich_w_2008.pdf

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku.

Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku. Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku. Objaśnienia. Materiałem badawczym były informacje zawarte w kartach zgonów, które przeniesione zostały na komputerowy

Bardziej szczegółowo

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Szczecin 2012 Obserwatorium Integracji Społecznej, Projekt

Bardziej szczegółowo

Polski System Ochrony Zdrowia: problemy pacjentów, szczególnie osób starszych i dzieci - perspektywa lekarza. Prof.

Polski System Ochrony Zdrowia: problemy pacjentów, szczególnie osób starszych i dzieci - perspektywa lekarza. Prof. Polski System Ochrony Zdrowia: problemy pacjentów, szczególnie osób starszych i dzieci - perspektywa lekarza Prof. Piotr Czauderna ZDROWIE JEDNA Z NAJWAŻNIEJSZYCH WARTOŚCI DLA POLAKÓW Zmiana języka (zamiast

Bardziej szczegółowo

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne 1. DEMOGRAFIA - 13 - Źródło danych statystycznych i definicji 1. Tabulogramy opracowane w latach 1999 2005 przez Główny Urząd Statystyczny w Warszawie udostępnił Urząd Statystyczny w Bydgoszczy z Oddziałami

Bardziej szczegółowo

Profesor Edward Rosset

Profesor Edward Rosset W WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO ŁÓDŹ 1997 ZAKŁAD DEMOGRAFII UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO Profesor Edward Rosset demograf i statystyk - w setną rocznicę urodzin Materiały na Konferencję Jubileuszow ą Łódź,

Bardziej szczegółowo

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA Pomoc Osobom Niesamodzielnym Prezentacja Projektu Ustawy Senat RP, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej, 14 maja 2013 Zofia Czepulis-Rutkowska Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

PSYCHIATRIA Prof. dr hab. med. Marek Jarema

PSYCHIATRIA Prof. dr hab. med. Marek Jarema PSYCHIATRIA Prof. dr hab. med. Marek Jarema 1. Potrzeby w zakresie psychiatrii w skali poszczególnych województw i kraju Dokładne dane znajdują się w tabeli w załączniku do tego dokumentu. Ogólnie należy

Bardziej szczegółowo

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r.

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r. Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r. 1. Źródło danych Opracowanie zostało sporządzone na podstawie Centralnej Bazy Endoprotezoplastyk Narodowego Funduszu Zdrowia (CBE), działającej

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 Opracowanie przygotowane dla: Urzędu Miejskiego w Białymstoku Autor opracowania: dr nauk o zdrowiu Agnieszka Genowska 2015 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 01/013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 213 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 212 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035

Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035 Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035 Wprowadzenie Problematyka rozwoju demograficznego Polski naleŝy do tych tematów w nauczaniu geografii, które budzą duŝe zaciekawienie ze

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Rola szpitali klinicznych w kształceniu podyplomowym

Rola szpitali klinicznych w kształceniu podyplomowym Posiedzenie Narodowej Rady Rozwoju przy Prezydencie RP, Warszawa 7 kwietnia 216r. Rola szpitali klinicznych w kształceniu podyplomowym Joanna Jędrzejczak Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego wielu

Bardziej szczegółowo

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Społeczne aspekty chorób rzadkich Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Narodowe Plany w EU - zabezpieczenie społeczne Koordynacja pomiędzy sektorem ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego.

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Placówki opieki długoterminowej ważne ogniwo w epidemiologii zakażeń szpitalnych Szpital Powiatowy w Wołominie, Joanna Wejda, Małgorzata Purchała Rodzaje placówek I. Podmioty prowadzące działalność leczniczą

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://krakow.stat.gov.pl Opracowanie sygnalne Nr 5 Data opracowania -

Bardziej szczegółowo

AUTORZY - ZESPÓŁ REDAKCYJNY

AUTORZY - ZESPÓŁ REDAKCYJNY Warszawa 2014 CUKRZYCA analiza kosztów ekonomicznych i społecznych AUTORZY - ZESPÓŁ REDAKCYJNY Anna Drapała Ewa Karczewicz Hanna Zalewska Jakub Gierczyński Jerzy Gryglewicz Przemysław Sielicki REDAKCJA

Bardziej szczegółowo

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2013 r.

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2013 r. Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2013 r. 1. Źródło danych Podstawą opracowania jest Centralna Baza Endoprotezoplastyk Narodowego Funduszu Zdrowia (CBE), działająca od marca 2005 r. Gromadzone

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO W ŁODZI W LIKWIDACJI WOKÓŁ ZDROWIA WOJEWÓDZTWO ŁÓDZKIE NA TLE POLSKI

WOJEWÓDZKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO W ŁODZI W LIKWIDACJI WOKÓŁ ZDROWIA WOJEWÓDZTWO ŁÓDZKIE NA TLE POLSKI WOJEWÓDZKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO W ŁODZI W LIKWIDACJI WOKÓŁ ZDROWIA WOJEWÓDZTWO ŁÓDZKIE NA TLE POLSKI Łódź grudzień 2014 WOJEWÓDZKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO W ŁODZI W LIKWIDACJI UL. ROOSEVELTA

Bardziej szczegółowo

Krajowy przemysł farmaceutyczny a bezpieczeństwo lekowe i wpływ na gospodarkę.

Krajowy przemysł farmaceutyczny a bezpieczeństwo lekowe i wpływ na gospodarkę. Krajowy przemysł farmaceutyczny a bezpieczeństwo lekowe i wpływ na gospodarkę. Jakie korzyści przynosi nam krajowy przemysł farmaceutyczny? 1. Zapewnia bezpieczeństwo lekowe Polaków. Co drugi lek na rynku

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 5 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2012 ROKU

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2012 ROKU Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych zalicza się osoby z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną,

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia.. SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Cele ogólne Cele szczegółowe Zadania

Bardziej szczegółowo

Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny

Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny INSTYTUT EKONOMIKI ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ-PIB Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny Barbara Chmielewska Dochody i wydatki ludności wiejskiej oraz rynek pracy

Bardziej szczegółowo

Sytuacja osób starszych w Polsce. Usługi geriatryczne w Polsce

Sytuacja osób starszych w Polsce. Usługi geriatryczne w Polsce Sytuacja osób starszych w Polsce Usługi geriatryczne w Polsce Sytuacja demograficzna W 2006 roku odsetek osób w wieku: 60plus: 17,5% (6,7mln osób) 65plus: 13.3% (5,lmln osób). Okres po 2020 r. będzie charakteryzował

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul.

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Lidia Popek Warszawa, 01.02.2015 Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Sobieskiego 9 tel. 22 4582806; fax22 6421272 ; email. lpopek@ipi.edu.pl Raport

Bardziej szczegółowo

www.stat.gov.pl/bydgosz

www.stat.gov.pl/bydgosz W niniejszym opracowaniu zaprezentowano informacje o ludności faktycznie zamieszkałej według grup wieku w powiatach, miastach na prawach powiatu oraz całym województwie w 2012 r. w odniesieniu do 2005

Bardziej szczegółowo

Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011)

Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011) Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011) Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

wieku ogółem W miastach Na wsi Ogółem: 100,0 100,0 100,0 W tym: 0-6 lat 7-14 lat lat lat lat lat lat 65 lat i więcej

wieku ogółem W miastach Na wsi Ogółem: 100,0 100,0 100,0 W tym: 0-6 lat 7-14 lat lat lat lat lat lat 65 lat i więcej 1. Tabela przedstawia strukturę ludności Polski według wieku w 1998 roku (w odsetkach) Ludność w Odsetek ludności według Odsetek ludności według wieku wieku wieku ogółem W miastach Na wsi Ogółem: 100,0

Bardziej szczegółowo

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci Sytuacja epidemiologiczna gruźlicy w Polsce 2012/2013 Dane o zachorowaniach na gruźlicę w Polsce pochodzą z Krajowego Rejestru Zachorowań na Gruźlicę, który prowadzony jest w Instytucie Gruźlicy i Chorób

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r., GUS, Warszawa 2014 r.

Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r., GUS, Warszawa 2014 r. UZASADNIENIE Celem strategicznym Programu jest wsparcie seniorów poprzez dofinansowanie działań jednostek samorządu w rozwoju na ich terenie sieci Dziennych Domów Senior-WIGOR, ze szczególnym uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ PORADNICTWA ZAWODOWEGO W REGIONIE

ROZWÓJ PORADNICTWA ZAWODOWEGO W REGIONIE ROZWÓJ PORADNICTWA ZAWODOWEGO W REGIONIE Katarzyna Żmudzińska Wicedyrektor ds. rynku pracy Gdańsk, dnia 7 czerwca 2016 r. Rozwój poradnictwa zawodowego w regionie KONTEKST STRATEGICZNY 2 Strategia Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Rola kobiet w rolnictwie i na obszarach wiejskich badania ankietowe IERiGŻ-PIB

Rola kobiet w rolnictwie i na obszarach wiejskich badania ankietowe IERiGŻ-PIB Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej-Państwowy Instytut Badawczy Rola kobiet w rolnictwie i na obszarach wiejskich badania ankietowe IERiGŻ-PIB dr hab. Agnieszka Wrzochalska prof. IERiGŻ-PIB

Bardziej szczegółowo

SYLABUS I II III IV X V VI 1 2 3 4 5 6 7 8 X 9 10 11 12. ..., w tym:... - wykłady, 10 - seminaria, 20 ćwiczenia,... fakultety

SYLABUS I II III IV X V VI 1 2 3 4 5 6 7 8 X 9 10 11 12. ..., w tym:... - wykłady, 10 - seminaria, 20 ćwiczenia,... fakultety Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Lekarski I Lekarski Jednolite studia magisterskie Stacjonarne Polski SYLABUS Geriatria Rodzaj przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Podstawy geriatrii - opis przedmiotu

Podstawy geriatrii - opis przedmiotu Podstawy geriatrii - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Podstawy geriatrii Kod przedmiotu 12.9-WF-PG Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Wychowanie fizyczne Profil praktyczny

Bardziej szczegółowo

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Od 1990 roku polskie szkolnictwo wyższe było w okresie stałego i dynamicznego wzrostu. W ciągu 15 lat liczba studentów osiągnęła rekordowy poziom 1,9

Bardziej szczegółowo

Sytuacja młodych na rynku pracy

Sytuacja młodych na rynku pracy Sytuacja młodych na rynku pracy Plan prezentacji Zamiany w modelu: w obrębie każdego z obszarów oraz zastosowanych wskaźników cząstkowych w metodologii obliczeń wskaźników syntetycznych w obrębie syntetycznego

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Informacja sygnalna Data opracowania 30.05.2014 r. Kontakt: e-mail: sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15, 22 464 23 12 faks 22 846 76

Bardziej szczegółowo

Polityka przemysłowa jako element polityki lekowej. Krajowy przemysł farmaceutyczny w Planie Morawieckiego

Polityka przemysłowa jako element polityki lekowej. Krajowy przemysł farmaceutyczny w Planie Morawieckiego Polityka przemysłowa jako element polityki lekowej. Krajowy przemysł farmaceutyczny w Planie Morawieckiego Krzysztof Kopeć, Polski Związek Pracodawców Przemysłu Farmaceutycznego 3. Zadaniem Zespołu jest

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 3 maja 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 213 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

i Środowisko. Projekt nr 4 z 25 maja br.

i Środowisko. Projekt nr 4 z 25 maja br. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko. Projekt nr 4 z 25 maja br. Priorytet XIII Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia Ministerstwo Zdrowia Centrum Systemów Informacyjnych

Bardziej szczegółowo

Całokształt działalności zmierzającej do zapewnienia ochrony zdrowia ludności Sprawy podstawowe: zapobieganie chorobom, umocnienie zdrowia,

Całokształt działalności zmierzającej do zapewnienia ochrony zdrowia ludności Sprawy podstawowe: zapobieganie chorobom, umocnienie zdrowia, Całokształt działalności zmierzającej do zapewnienia ochrony zdrowia ludności Sprawy podstawowe: zapobieganie chorobom, umocnienie zdrowia, kształtowanie poczucia odpowiedzialności za siebie i innych,

Bardziej szczegółowo

6 miliardów w Marty Cooper i jego pierwszy telefon komórkowy (1973)

6 miliardów w Marty Cooper i jego pierwszy telefon komórkowy (1973) 6 miliardów w 2012 Marty Cooper i jego pierwszy telefon komórkowy (1973) 1 miliard w 2008 2 miliardy w 2014 Michael Donald Wise i jego pierwszy komputer osobisty (1975) 2 miliardy w 2009 Pierwsza przeglądarka

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA - 2006 1. UZASADNIENIE POTRZEBY PROGRAMU Choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce i na świecie. Umieralność z tego

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://krakow.stat.gov.pl Opracowanie sygnalne Nr 4 Maj 2015 r. STAN I

Bardziej szczegółowo

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne Dział 1 DEMOGRAFIA - 13 - Źródło danych statystycznych i definicji 1. Tablice wynikowe opracowane w latach 1999 2010 przez Główny Urząd Statystyczny w Warszawie udostępnił Urząd Statystyczny w Bydgoszczy.

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Tabl. 1. Stany ludności, przyrosty/ubytki i zmiany stanów w latach w województwie mazowieckim

Tabl. 1. Stany ludności, przyrosty/ubytki i zmiany stanów w latach w województwie mazowieckim PROGNOZA LUDNOŚCI DLA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO NA LATA 2014 2050 Mazowiecki Ośrodek Badań Regionalnych 2015 Informację opracowano na podstawie Prognozy dla powiatów i miast na prawie powiatu oraz podregionów

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści. 10/9/2014 Synchronizing Healthcare

Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści. 10/9/2014 Synchronizing Healthcare Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści 1 10/9/2014 Synchronizing Healthcare Badania medyczne zrobiły tak niebywały postęp, że dziś praktycznie nie ma już ani jednego zdrowego

Bardziej szczegółowo

V. WARUNKI MIESZKANIOWE

V. WARUNKI MIESZKANIOWE V. WARUNKI MIESZKANIOWE 1. WIELKOŚĆ I ZALUDNIENIE MIESZKAŃ Przeciętna powierzchnia mieszkania w województwie łódzkim według danych spisu 2002 r. wyniosła 64,1 m 2 ; z tego w miastach - 56,2 m 2, a na wsi

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Rządowa Rada Ludnościowa Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Zbigniew Strzelecki Janusz Witkowski Warszawa 1. 10. 2009 r. Od przyspieszonego rozwoju do ubytku liczby ludności spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2015 r.

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2015 r. Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2015 r. 1. Źródło danych Opracowanie zostało sporządzone na podstawie Centralnej Bazy Endoprotezoplastyk Narodowego Funduszu Zdrowia (CBE), działającej

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie fizjoterapii za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie fizjoterapii za rok 2014 Warszawa, 15.02.2015 r. Dr Grażyna Brzuszkiwicz-Kuźmicka Akademia Wychowania Fizycznego J. Piłsudskiego Wydział Rehabilitacji Ul. Marymoncka 34 00-968 Warszawa Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa

4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa 4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa Analiza potencjału rozwojowego powinna się odnosić między innymi do porównywalnych danych z miast o zbliżonych parametrach. Dlatego też do tej części opracowania

Bardziej szczegółowo

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej Fundusze unijne a zróżnicowanie regionalne kraju Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Proces konwergencji w wybranych krajach UE (zmiany w stosunku do średniego PKB

Bardziej szczegółowo

Stan i ruch naturalny ludności w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 r.

Stan i ruch naturalny ludności w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 r. Bydgoszcz, maj 2011 r. URZ D STATYSTYCZNY W BYDGOSZCZY Stan i ruch naturalny ludności w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 r. Stan i struktura ludności W końcu 2010 r. województwo kujawsko-pomorskie

Bardziej szczegółowo

HEMATOLOGIA ONKOLOGICZNA ASPEKTY KLINICZNE, EKONOMICZNE I SYSTEMOWE

HEMATOLOGIA ONKOLOGICZNA ASPEKTY KLINICZNE, EKONOMICZNE I SYSTEMOWE HEMATOLOGIA ONKOLOGICZNA ASPEKTY KLINICZNE, EKONOMICZNE I SYSTEMOWE Raport Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego we współpracy z Instytutem Hematologii i Transfuzjologii (Prof. Krzysztof

Bardziej szczegółowo