DIAGNOZA SYSTEMU POMOCY I WSPARCIA OSÓB STARSZYCH, A POTRZEBY SENIORÓW W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DIAGNOZA SYSTEMU POMOCY I WSPARCIA OSÓB STARSZYCH, A POTRZEBY SENIORÓW W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM"

Transkrypt

1 DIAGNOZA SYSTEMU POMOCY I WSPARCIA OSÓB STARSZYCH, A POTRZEBY SENIORÓW W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM

2 Zespół redakcyjny: pod kierunkiem Marioli Zajdel Ostrowskiej - Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Rzeszowie Małgorzata Makarinska, Justyna Wąsik, Piotr Grzech, Bartosz Zgłobicki copyright by: Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Rzeszowie Rzeszów 2012

3 Spis treści Wstęp... 4 Metodologia Cel ogólny i cele szczegółowe Zastosowana metoda Dobór i charakterystyka próby... 9 Analiza wyników badania Poziom wiedzy osób starszych o możliwościach korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących Dostępność do oferty świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących społecznie osoby starsze Stopień (częstotliwość) korzystania z usług opiekuńczych, medycznych i działań aktywizujących Czynniki wpływające na stopień korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących Poziom zadowolenia osób starszych ze świadczeń i działań aktywizujących Potrzeby związane z brakiem dostępnych świadczeń, działań aktywizujących Samoocena stanu zdrowia osób starszych Postawy osób starszych dotyczące gotowości przyjęcia pomocy Podsumowanie Spis wykresów Spis tabel Bibliografia... 52

4 Wstęp Zmiany demograficzne współczesnego świata wymagają nowej polityki wobec osób starzejących się i starych. Najwcześniej tę potrzebę zrozumiano we Francji, w Skandynawii i w Stanach Zjednoczonych, gdzie zwrot ku opiece środowiskowej, aktywnej starości w miejscu zamieszkania i zachowania niezależności osób starszych nastąpił już w latach 60. minionego wieku. W Polsce tendencje te zarysowały się w polityce wobec seniorów dopiero na początku lat 90. XX stulecia. Coraz częściej w gerontologii społecznej mówi się o optymistycznej, szczęśliwej i witalnej, bądź aktywnej starości. Zmianie ulegają też formy opieki i pomocy dla osób starszych, przy konsekwentnym stosowaniu zasady jak najdłuższego przebywania seniorów w miejscu zamieszkania, wspomagania ich niezależności, samodzielności i aktywności. Podstawową staje się pomoc osobom starszym w miejscu zamieszkania, zaś opieka zamknięta traktowana jest coraz częściej, jako komplementarna. Pojawiają się też nowe formy wspierania nie tylko materialnego i rzeczowego, ale również psychicznego i emocjonalnego rodzin opiekujących się osobami starszymi 1. Osiągnięcie wieku emerytalnego wcale nie musi być równoznaczne z siedzeniem w domu, z nudą i uczuciem bezradności oraz zniechęcenia. Jedną z form aktywizacji osób starszych są uniwersytety III wieku, prowadzące działalność edukacyjną, kulturalną, społeczną i opiekuńczą, które sprawiają, że ludzie starsi chcą się ze sobą spotykać i przebywać, chcą sobie wzajemnie pomagać, służyć bogatym doświadczeniem zawodowym i życiowym. Jednostki te powstały w odpowiedzi na opracowany przez ONZ w 1982 r. Plan działania na rzecz osób starszych głoszący: Instytucje państwowe, organizacje pozarządowe i środki masowego przekazu mają podjąć starania, aby osoby stare miały dostęp do wiedzy na różnym poziomie (w skali świata także do alfabetyzacji), aby nie musiały żyć z piętnem upośledzenia fizycznego, czy psychicznego, a także nie były pozbawione zadań i uznania w swoim środowisku 2. Inną formą aktywizacji są kluby seniora, w ramach których osoby w starszym wieku mogą ciekawie i aktywnie spędzać czas organizując wyjścia/wyjazdy 1 A. Zych Formy opieki i pomocy dla ludzi starszych w Polsce i w innych krajach, w: STARZENIE SIĘ POPULACJI WYZWANIEM DLA POLITYKI SPOŁECZNEJ. Materiały konferencyjne, ROPS W KRAKOWIE, Kraków 2003, 2 H. Szwarc Dwadzieścia pięć lat Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Warszawie. Księga Jubileuszowa wydana z okazji 25- lecia Uniwersytetu Trzeciego Wieku, red. H. Szwarc, Warszawa

5 do teatru czy opery, wycieczki i wyjazdy turystyczno-plenerowe, a także uczestnicząc w różnych szkoleniach (np. kursach obsługi i korzystania z komputera i Internetu). Formą aktywności i pewnego rodzaju samopomocy są banki czasu. Działalność tych banków opiera się na bezgotówkowej wymianie usług między uczestnikami, w myśl zasady Pomóż sobie pomagając innym 3. Osoby deklarują, co mogą zrobić dla innych, ale też same mogą skorzystać z pomocy. Jednostką rozliczeniową przeważnie jest czas i nie ważne, jaki jest to rodzaj pomocy. Starsze pokolenie może zagospodarować czas wolny jednocześnie samemu otrzymując pomoc w sprawach, z którymi sobie nie radzi z racji wieku lub choroby. Istotnym elementem pomyślnego starzenia się jest aktywność fizyczna. Niestety, u większości osób w starszym wieku obserwuje się wyraźny spadek aktywności fizycznej, która ogranicza się do codziennych czynności, takich jak: zakupy, gotowanie, sprzątanie, praca. Tymczasem zachowanie wysokiej aktywności fizycznej w wieku starszym stanowi jeden z czynników prognozujących dłuższe trwanie życia, umożliwia ludziom starszym zachowanie autonomii i niezależności, a tym samym przyczynia się do poprawy jakości ich życia stan na 10 kwietnia M. Kaczmarczyk, E. Trafiałek Aktywizacja osób w starszym wieku jako szansa na pomyślne starzenie, w: Gerontologia Polska, tom 15, nr 4, Via Medica, Gdańsk

6 Metodologia 1. Cel ogólny i cele szczegółowe Głównym celem badania było uzyskanie informacji na temat systemu pomocy i wsparcia osób starszych oraz określenie potrzeb seniorów w tym zakresie, na terenie województwa podkarpackiego. Z celu głównego wynikają następujące cele szczegółowe: 1. Zbadanie poziomu wiedzy osób starszych o możliwościach korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących, 2. Wskazanie dostępności do oferty świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących społecznie osoby starsze, 3. Określenie stopnia korzystania z usług opiekuńczych, medycznych i działań aktywizujących, 4. Określenie czynników wpływających na stopień korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących, 5. Zbadanie poziomu zadowolenia ze świadczeń, działań aktywizujących, 6. Wskazanie potrzeb związanych z brakiem dostępnych świadczeń, usług, działań aktywizujących, 7. Zbadanie samooceny stanu zdrowia osób starszych, 8. Zbadanie postaw osób starszych dotyczących gotowości przyjęcia pomocy. Aby osiągnąć zamierzone cele badania zdefiniowano problemy badawcze w trzech istotnych obszarach: I. Problemy badawcze dotyczące zdrowia: 1. Korzystanie z usług lekarskich wizyty prywatne, NFZ, 2. Rehabilitacja osób starszych, 3. Wypożyczanie sprzętu rehabilitacyjnego i urządzeń wspomagających pielęgnację dla osób przewlekle chorych, 4. Zajęcia podnoszące ogólną sprawność fizyczną: basen, gimnastyka usprawniająca, taniec, 5. Działania profilaktyczne, tj.: badanie EKG, badanie poziomu cukru, badanie w kierunku osteoporozy, badania mammograficzne, szczepienia ochronne, 6

7 6. Działania promujące zdrowy tryb życia: szkolenia, warsztaty na tematy związane ze zdrowym stylem życia osób starszych, spotkania z dietetykiem. II. Problemy badawcze dotyczące opieki: 1. Usługi opiekuńczo - gospodarcze: zakupy, pomoc w sprzątaniu, dowożenie posiłków, 2. Usługi opiekuńczo pielęgnacyjne: higiena, pielęgnacja chorego w domu wg wskazań lekarza, 3. Usługi specjalistyczno usprawniające: gimnastyka, nauka używania sprzętu ortopedycznego, 4. Specjalistyczne usługi opiekuńczo readaptacyjne (dla osób po 60 r. ż. z zaburzeniami zdrowia psychicznego i pamięci): pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb, wsparcie psychologiczne, 5. Instytucje: domy pomocy społecznej dla osób starszych, domy dziennego pobytu dla osób starszych, ośrodki wsparcia dla osób starszych, warsztaty terapii zajęciowej dla osób starszych, 6. Poradnictwo, terapie psychologiczne (wizyty w domu, wyznaczone miejsce i czas spotkań), 7. Programy interwencyjno wspierające. III. Problemy badawcze dotyczące aktywizacji społecznej: 1. Edukacja gerontologiczna (problemy starzenia się i starości), 2. Uniwersytet III wieku, 3. Działania edukacyjne służące zapoznawaniu osób starszych z nowoczesnymi technologiami (Internet, komputer), 4. Działania włączające osoby starsze w proces wychowawczy w przedszkolach, 5. Oferty turystyczno rekreacyjno - kulturalne: organizowanie wycieczek, imprez kulturalnych, wyjść do teatru, kina, pikników, festynów. 7

8 2. Zastosowana metoda Badanie Diagnoza systemu pomocy i wsparcia osób starszych, a potrzeby seniorów z województwa podkarpackiego opierało się na analizie danych wywołanych. Jego celem było zobrazowanie badanego zjawiska pod różnymi kątami, tak aby obiektywnie zdiagnozować i ocenić, jakie czynniki warunkują możliwość lepszego dostosowania systemu pomocy społecznej do potrzeb osób starszych. Aby osiągnąć założony cel wykorzystano możliwości badań ilościowych. W celu zebrania danych zastosowano metodę wywiadu kwestionariuszowego. Skonstruowane narzędzie badawcze w postaci kwestionariusza ankiety zawierało zmienne odpowiadające poszczególnym celom i zagadnieniom badawczym. Bezpośredni indywidualny wywiad kwestionariuszowy (PAPI Paper and Pencil Interview) jest to tradycyjne badanie z udziałem ankietera, przy użyciu papierowego kwestionariusza. Wywiad indywidualny z wykorzystaniem kwestionariusza jest techniką często używaną w badaniach terenowych. Umożliwia on przede wszystkim wyeliminowanie presji grupy. Podczas jego przeprowadzania respondenci nie są zmuszeni do poszukiwania akceptacji swoich poglądów u pozostałych uczestników badania. Tworzy się specyficzna więź z badaczem (ankieterem), a tym samym wzrasta przekonanie badanego o poufności spotkania. Specyfika wywiadu indywidualnego przyczynia się do większego niż w wywiadzie grupowym zbliżenia respondenta do problemu badawczego. Udział ankietera w badaniu pozwala na uzyskanie znacznie wyższego wskaźnika odpowiedzi, gdyż może on motywować respondenta do ich udzielania. Istotna jest również możliwość prowadzenia bieżącej kontroli przebiegu badania poprzez ułatwienie respondentowi właściwego zrozumienia pytań. Badania takie realizowane są zwykle na dużych próbach badawczych, obejmujących kilkaset lub więcej badanych jednostek. Dobrze sprawdzają się w sytuacji, gdy chcemy określić wielkość oraz częstość badanego zjawiska. Uzupełnieniem badania było zebranie z powiatowych centrów pomocy rodzinie w województwie podkarpackim informacji na temat liczby przyznanych dofinansowań do turnusów rehabilitacyjnych dla osób po 60. roku życia. 8

9 3. Dobór i charakterystyka próby W badaniu zastosowano gwarantujący reprezentatywność warstwowo-losowy dobór próby badawczej. Przeprowadzono 386 wywiadów kwestionariuszowych z mieszkańcami województwa podkarpackiego po 60-tym roku życia, zgodnie z założonymi warstwami uwzględniającymi zamieszkiwany powiat, rodzaj miejscowości (miasto/wieś) oraz płeć respondentów. Próba została wylosowana metodą ustalonej ścieżki. Metoda ta polega na poruszaniu się po terenie wedle ustalonej zasady tzn.: ankieter otrzymuje wybrany adres (punkt startowy) i rozpoczyna realizację badania, przeprowadzając kolejne wywiady w co n-tym mieszkaniu. Zapewnia ona losowość doboru respondenta, a co za tym idzie, reprezentatywność próby badawczej. W przypadku niniejszego badania zostały wylosowane pierwsze adresy gospodarstw domowych z miast i wsi na terenie poszczególnych powiatów. W danym gospodarstwie przeprowadzano wywiad z jedną osobą powyżej 60-tego roku życia, której ankieterzy na początku spotkania przekazali list zapowiedni, zawierający informacje o badaniu oraz jego realizatorach. Po zakończeniu wywiadu lub w przypadku niedostępności pod wylosowanym adresem respondenta spełniającego kryteria badania, ankieterzy odwiedzali i przeprowadzali wywiady z taką liczbą respondentów, jaka była przewidziana dla poszczególnych tzw. wiązek adresowych, kierując się zasadą: pierwsze mieszkanie/blok/gospodarstwo/ulica w lewo, aż do momentu uzyskania założonej liczby respondentów. Realizacja badania terenowego rozpoczęła się 19 listopada 2011 roku i trwała do 7 grudnia 2011 roku, po uprzednim przeszkoleniu ankieterów i pilotażu. Część terenowa badania została zrealizowana przez firmę szkoleniowo-badawczą BD Center z Rzeszowa. 9

10 Tabela 1. Badana zbiorowość ze względu na zamieszkiwany powiat powiat liczebność % bieszczadzki 5 1,3% brzozowski 12 3,1% dębicki 23 6,0% jarosławski 21 5,4% jasielski 21 5,4% kolbuszowski 11 2,8% krośnieński 26 6,7% leski 5 1,3% leżajski 12 3,1% lubaczowski 11 2,8% łańcucki 15 3,9% mielecki 23 6,0% niżański 12 3,1% przemyski 13 3,4% przeworski 15 3,9% ropczycko-sędziszowski 12 3,1% rzeszowski 30 7,8% sanocki 17 4,4% stalowowolski 20 5,2% strzyżowski 12 3,1% tarnobrzeski 11 2,8% Krosno 5 1,3% Przemyśl 13 3,4% Rzeszów 32 8,3% Tarnobrzeg 9 2,3% Ogółem ,0% Tabela 2. Badana zbiorowość ze względu na rodzaj miejscowości zamieszkania miejscowość liczebność % wieś ,8% miasto ,2% Ogółem ,0% 10

11 Tabela 3. Badana zbiorowość ze względu na płeć płeć liczebność % kobieta ,3% mężczyzna ,7% Ogółem ,0% Powyższe tabele obrazują rzeczywisty rozkład procentowy poszczególnych warstw w próbie, na której przeprowadzono badanie. Niewielkie odchylenia od założonych parametrów wynikają z konieczności narzucenia poszczególnych kwot wynikających z korelacji wszystkich trzech zmiennych i stosunkowo niewielkich liczebnościach przypadających na pojedyncze kwoty wypełniające próbę. Wylosowanych respondentów można ponadto scharakteryzować ze względu na cechy przedstawione poniżej. Wykres 1. Respondenci ze względu na wiek 23,6% 23,3% 19,5% 19,9% 13,7% i więcej 11

12 Wykres 2. Respondenci ze względu na wykształcenie 38,9% 19,2% niepełne podstawowe podstawowe zasadnicze zawodowe 5,7% 8,0% 3,9% 24,4% średnie pomaturalne/policealne wyższe Wykres 3. Respondenci ze względu na sytuację społeczno-zawodową 78,2% pracujący w indywidualnym gospodarstwie rolnym osoba pracująca zawodowo bezrobotny emeryt 0,5% 14,2% rencista 3,1% 2,8% 1,0% osoba zajmująca się własnym gospodarstwem domowym Spośród 386 respondentów 84,2% kiedykolwiek pracowało zawodowo, natomiast 15,8% nigdy nie pracowało zawodowo. Respondenci pytani o zawód najczęściej wymieniali rolnika (8,3%). Drugą pod względem liczebności jest grupa 12

13 nauczycieli (5,2%), trzecią sprzątaczki (3,6%). Na kolejnym miejscu listy zawodów widnieją pracownicy biurowi/administracyjni oraz księgowi/księgowe (po 3,4%). Sytuacja materialna respondentów przedstawia się następująco. Największą grupę (48,2%) stanowią osoby żyjące na średnim poziomie, którym wystarcza na codzienne potrzeby, jednakże muszą oszczędzać na poważniejsze zakupy, typu pralka, czy telewizor. Niemal 40% respondentów żyje bardzo skromnie, muszą na co dzień bardzo oszczędnie gospodarować posiadanymi zasobami. Na dobrym poziomie, bez specjalnego oszczędzania, żyje nieco ponad 8% respondentów. Na pewien luksus może sobie pozwolić zaledwie 0,5% badanych. Wśród przebadanej populacji 1,6% zarobki nie starczają nawet na podstawowe potrzeby. Odpowiedzi odmówiło 1,6% respondentów. 13

14 Analiza wyników badania 1. Poziom wiedzy osób starszych o możliwościach korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących W celu zbadania poziomu wiedzy osób starszych o możliwościach korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących, zapytano o poszczególne świadczenia, formy pomocy i aktywności. Poszczególne świadczenia zostały pogrupowane w następujące bloki tematyczne: zdrowie i profilaktyka zdrowotna, pomoc w codziennych czynnościach i wsparcie psychologiczne, edukacja i formy spędzania wolnego czasu. Wykres 4. Znajomość świadczeń związanych ze zdrowiem a korzystanie z nich 100,0% 90,0% 80,0% 70,0% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% znajomość korzystanie Rodzaj świadczenia 14

15 Szczególnie ważną rolę w utrzymaniu zdrowia u osób starszych odgrywa aktywność fizyczna. Ćwiczenia i ruch, umiejętnie dozowane, mogą zmniejszyć wpływ większości czynników przyspieszających proces starzenia 5. Aktywność fizyczna powinna być jednym z najważniejszych elementów niefarmakologicznego postępowania leczniczego u osób w podeszłym wieku. Jednakże, jak widać na powyższym wykresie, osoby starsze zdecydowanie częściej korzystają ze świadczeń bezpośrednio związanych z leczeniem, badaniami i szczepieniami profilaktycznymi oraz rehabilitacją, natomiast zajęcia ruchowe typu pływanie, gimnastyka usprawniająca i taniec są odsuwane na dalszy plan. Również w spotkaniach z dietetykiem oraz w szkoleniach i warsztatach związanych ze zdrowym stylem życia uczestniczy niewielka liczba osób starszych. Analiza odpowiedzi w przeprowadzonym badaniu pokazała, że świadczenia związane z opieką zdrowotną są w większości doskonale znane. Jedynie o szkoleniach i warsztatach związanych ze zdrowym stylem życia słyszało odpowiednio 60,4% i 56,7% respondentów. Pozostałe świadczenia są znane ponad 70% respondentów. Ponadto, zauważyć można, że niemal wszyscy respondenci korzystają z publicznych usług lekarskich, dodatkowo prawie połowa z nich korzysta z prywatnej opieki medycznej. Przekonania, że domowa i środowiskowa opieka zdrowotna pomaga zapobiegać późniejszym schorzeniom ludzi starszych uznaje się coraz częściej w wielu krajach za podstawę filozofii opieki zdrowotnej. W niniejszym opracowaniu zaprezentowane zostały wybrane formy tej opieki. Na wykresie poniżej zestawiony został stopień świadomości o istnieniu tych świadczeń ze stopniem korzystania z nich przez osoby starsze. 5 B. Bień Stan zdrowia i sprawność ludzi starszych, w: B. Synak (red.) Polska starość, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk

16 Wykres 5. Znajomość świadczeń związanych z pomocą w codziennych czynnościach i wsparciem psychologicznym a korzystanie z nich 100,0% 90,0% 80,0% 70,0% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% znajomość korzystanie Rodzaj świadczenia Nieco mniej znane, jak widać powyżej, są świadczenia związane z pomocą w codziennych czynnościach znajomość oscyluje pomiędzy 60 a 85%, jedynie dom pomocy społecznej jest znany niemal wszystkich osobom starszym, a tylko połowa respondentów słyszała o możliwości skorzystania z nauki używania sprzętu ortopedycznego. Zauważyć można, że osoby starsze bardzo nielicznie korzystają ze świadczeń przedstawionych na powyższym wykresie. Wśród osób, które słyszały o danym świadczeniu, najwięcej (6,5%) korzystało z rozmów z opiekunem, psychologiem, czy pracownikiem pomocy społecznej. Z usług domów dziennego pobytu dla osób starszych, bądź ośrodków wsparcia skorzystało zaledwie 0,3% osób, które słyszały o takich jednostkach (po 1 osobie). Osoby starsze, mając do dyspozycji dużo wolnego czasu, w miarę możliwości i potrzeb, mogą nie tylko być aktywne w sferze realizacji własnej osoby, lecz także pomagać innym ludziom. Mogą się zaangażować w działalność różnych organizacji, fundacji i stowarzyszeń, grup samopomocowych, mogą też podejmować nowe role 16

17 społeczne, bądź rodzinne 6. Poniżej zaprezentowana została znajomość wybranych form spędzania wolnego czasu przez osoby starsze oraz korzystanie z nich. Wykres 6. Znajomość form spędzania wolnego czasu a korzystanie z nich 100,0% 90,0% 80,0% 70,0% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% znajomość korzystanie Rodzaj świadczenia Przedsięwzięcia turystyczne i kulturalne (wycieczki, wyjścia do kina lub teatru, pikniki, festyny i inne imprezy kulturalne) są zdecydowanie bardziej znane wśród osób starszych (od 76,7% do 89,9%), niż formy spędzania wolnego czasu związane z edukacją (zajęcia edukacyjne dotyczące problemu starzenia się i starości, uniwersytety III wieku, działania edukujące w zakresie korzystania z nowoczesnych technologii, jak Internet, czy komputer oraz angażowanie się osób starszych do pomocy przy wychowywaniu dzieci w przedszkolu), które są znane od 31,1% do 59,1% respondentom. Podobna sytuacja przedstawia się w przypadku korzystania z tych usług. Większe odsetki osób starszych 6 A. Nowicka Wybrane problemy osób starszych, Impuls, Kraków

18 na Podkarpaciu korzystają z przedsięwzięć kulturalnych i turystycznych, niż edukacyjnych. Niski odsetek osób, które korzystają z zajęć edukacyjnych oferowanych przez uniwersytety III wieku można tłumaczyć niewielką ilością tych placówek, zlokalizowanych jedynie w większych miastach regionu. Postęp technologiczny oraz szybkie tempo przemian przyczyniły się do tego, że doświadczenie i informacje gromadzone przez całe życie szybko stają się mało aktualne. W kontekście chociażby nowych technologii, sytuacja ulega coraz częściej odwróceniu i to dziadkowie i babcie uczą się od swoich wnuków 7. Badając rzeczywisty wymiar korzystania z nowoczesnych technologii przez osoby starsze, zapytano je o posiadanie podstawowych dobrodziejstw współczesnej cywilizacji, jak: telefon komórkowy, telefon stacjonarny, telewizor, czy komputer. Niemal wszyscy respondenci posiadają w swoim mieszkaniu telewizor, natomiast niecałe 30% posiada komputer lub laptop. Z telefonu komórkowego nie korzysta nawet połowa badanych (44% posiada to urządzenie), w przypadku telefonu stacjonarnego odsetek korzystających jest znacznie większy (71%). Osobom posiadającym komputer zadano pytanie o korzystanie z niego oraz Internetu. Odpowiedzi kształtowały się w sposób przedstawiony w poniższej tabeli. Tabela 4. Korzystanie z komputera i Internetu kategoria osób % odpowiedzi Korzystający samodzielnie 40,5% Korzystający z pomocą innych domowników 18,9% Niekorzystający, chociaż potrafią 2,7% Niemogący korzystać z powodu schorzenia 0,9% Niepotrafiący używać komputera/internetu 36,9% W tabeli zauważyć można, że odsetki korzystających samodzielnie i niepotrafiących używać komputera, bądź Internetu są zbliżone. Interesujący jest fakt, że 73% osób, które nie potrafią korzystać z komputera, czy Internetu, mieszka z wnukami, zatem miałby ich kto nauczyć. Brak takich umiejętności 7 M. Mead Kultura i tożsamość. Studium dystansu międzypokoleniowego, PWN, Warszawa

19 w tych przypadkach może wynikać z niechęci do nauki czegoś nowego, braku zainteresowania nowymi technologiami, bądź brakiem czasu i chęci u osób, które mogłyby ich tego nauczyć. Analizując wyniki badania, zauważono zależność pomiędzy znajomością przez osoby starsze działań aktywizujących, a wielkością miejscowości, w której mieszkają. Wykres 7. Znajomość działań aktywizujących a wielkość miejscowości 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% wieś Rodzaj świadczenia miasto do 50 tys. mieszkańców miasto powyżej 50 tys. mieszkańców W przypadku większości świadczeń, ich znajomość rośnie wraz ze wzrostem wielkości miejscowości. Zależność ta jest zaburzona jedynie w przypadkach zajęć edukacyjnych dotyczących problemów starzenia się i starości, wycieczek turystycznych oraz pikników i festynów, ale nawet w tych przypadkach ich znajomość jest wyższa w miastach, niż na wsi. Powiązanie to wynika z faktu, 19

20 iż takie działania jak funkcjonowanie uniwersytetu III wieku, edukowanie osób starszych w zakresie posługiwania się nowoczesnymi technologiami, wyjścia do kina, czy teatru, organizowane są zazwyczaj w większych miejscowościach, rzadziej na wsi, a osoby starsze nie zawsze interesują się wydarzeniami organizowanymi poza swoim środowiskiem. Zasadniczo najmniej znanym działaniem jest angażowanie osób starszych w proces wychowawczy w przedszkolach. Jest to forma aktywizacji, która funkcjonuje jeszcze w ograniczonym wymiarze, przez co niewiele osób ma świadomość jej istnienia. W wyniku zestawienia chęci korzystania z poszczególnych świadczeń z ich nieznajomością otrzymano interesujące zależności. Na poniższych wykresach zobrazowane zostały te powiązania w poszczególnych grupach świadczeń. Wykres 8. Chęć korzystania ze świadczeń związanych ze zdrowiem 50,0% 50,0% 0,0% 33,3% 28,6% 23,7% 3,7% 0,0% 17,5% 8,2% 14,7% 5,1% 16,3% 12,6% 22,7% Rodzaj świadczenia 20

21 W przypadku świadczeń zdrowotnych i z zakresu profilaktyki zdrowotnej, zauważyć można, że największe zainteresowanie występuje w przypadku prywatnych usług medycznych oraz rehabilitacji dla osób starszych (połowa osób, które nie słyszały o tego typu świadczeniach, chciałaby z nich korzystać). Najmniejszym zainteresowaniem (poniżej 10%) cieszą się wśród ankietowanych badania mammograficzne, taniec i basen. Wykres 9. Chęć korzystania ze świadczeń związanych z pomocą w codziennych czynnościach i wsparciem psychologicznym 15,4% 15,7% 12,2% 11,9% 10,0% 10,9% 10,2% 5,3% 6,5% 6,6% 2,7% 2,7% 0,0% Rodzaj świadczenia Żadna z zapytanych osób nie chciałaby skorzystać z usług świadczonych przez dom pomocy społecznej. Najmniej osób, które nie słyszały o tego rodzaju świadczeniach, a chciałyby korzystać z takiej formy wsparcia, wystąpiło w przypadku domu dziennego pobytu dla osób starszych oraz warsztatów terapii zajęciowej. Również niewielki procent osób chętnych, wystąpił w przypadku pomocy w codziennej higienie, ośrodków wsparcia i poradnictwa psychologicznego, natomiast najwięcej osób chciałoby skorzystać z gimnastyki i pielęgnacji chorego w domu według wskazań lekarza. 21

22 Wykres 10. Chęć korzystania z form spędzania wolnego czasu 43,6% 40,3% 41,5% 22,2% 26,2% 13,7% 9,5% 7,5% 6,0% Rodzaj świadczenia Zainteresowanie aktywizacją społeczną jest zdecydowanie większe w przypadku zajęć czysto rekreacyjnych, jak wycieczki, pikniki, czy teatr i kino, natomiast wszelkie zajęcia związane z edukacją i możliwością zdobycia, bądź przekazywania wiedzy dla osób starszych są mało atrakcyjne; w proces wychowawczy młodego pokolenia chciałoby się zaangażować zaledwie 6% zapytanych osób, natomiast zainteresowanych nauką korzystania z komputera, czy Internetu jest 7,5%. Zauważyć można, że ze świadczeń budzących pozytywne skojarzenia (bardziej związanych z rekreacją) więcej osób byłoby skłonnych skorzystać, a także, że pomocą w wykonywaniu codziennych czynności, czy wsparciem psychologicznym osoby starsze są zainteresowane w mniejszym stopniu (niższe odsetki wskazań). 22

23 2. Dostępność do oferty świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących społecznie osoby starsze Dostępność jest szerokim pojęciem używanym do opisania stopnia, w jakim z danej usługi może korzystać możliwie duża grupa osób. W celu zbadania dostępności do oferty świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących społecznie, w pytaniu zastosowano pięciostopniową skalę odpowiedzi. Zapytano osoby starsze, które zadeklarowały znajomość danego świadczenia. Tabela 5. Dostępność do świadczeń związanych ze zdrowiem Dostępność L.p. Rodzaj świadczenia bardzo łatwo dostępne dostępne nie wiem trudno dostępne niedostępne 1 Publiczne usługi lekarskie 5,2% 76,4% 1,0% 17,1% 0,3% 2 Prywatne usługi lekarskie 15,6% 71,4% 7,0% 5,2% 0,8% 3 Badanie EKG 5,2% 81,3% 4,2% 9,1% 0,3% 4 Badanie poziomu cukru 8,9% 77,6% 7,4% 5,5% 0,5% 5 Badanie w kierunku osteoporozy 1,8% 42,8% 35,8% 17,1% 2,4% 6 Badanie mammograficzne 4,0% 47,8% 26,3% 19,4% 0,7% 7 Szczepienia ochronne 3,8% 70,2% 18,0% 7,8% 0,3% 8 Rehabilitacja dla osób starszych 1,4% 46,2% 28,0% 22,6% 1,9% 9 Wypożyczanie sprzętu rehabilitacyjnego i urządzeń 0,7% 28,0% 57,4% 12,1% 1,7% wspomagających dla osób przewlekle chorych 10 Basen/pływalnia 3,1% 37,2% 31,1% 23,1% 5,5% 11 Gimnastyka usprawniająca 1,0% 28,3% 49,5% 17,7% 3,5% 12 Taniec 1,0% 29,6% 54,0% 10,8% 4,5% 13 Szkolenia dotyczące zdrowego stylu życia 1,3% 27,9% 57,5% 7,7% 5,6% 14 Warsztaty związane ze zdrowym stylem życia 0,5% 27,9% 58,4% 8,2% 5,0% 15 Spotkania z dietetykiem 0,4% 27,1% 58,1% 11,2% 3,1% 23

24 W wyniku analizy uzyskanych odpowiedzi, zauważyć można, że spośród wszystkich świadczeń związanych ze zdrowiem za bardzo łatwo dostępne najwięcej osób starszych uważa prywatne usługi lekarskie (15,6% osób, które słyszały o takim świadczeniu). Związane jest to z dynamicznym rozwojem tego sektora usług w ostatnich latach. Coraz więcej prywatnych gabinetów lekarskich powstaje zwłaszcza w mniejszych miejscowościach regionu, gdzie mniejsza jest możliwość skorzystania z publicznych specjalistycznych usług zdrowotnych. W powyższej tabeli zauważyć można również, że świadczenia typu badania i rehabilitacja zostały w przeważającej części uznane za dostępne. Świadczenia profilaktyczne, takie jak basen, gimnastyka, czy warsztaty związane ze zdrowym stylem życia - poniżej 40% osób, które znają takie świadczenia, uznało je za dostępne. Za niedostępne zostały uznane przez ankietowanych szkolenia dotyczące zdrowego stylu życia, basen oraz warsztaty związane ze zdrowym stylem życia, jednakże stanowią one zaledwie 5% 5,6%. Największy problem z określeniem dostępności wystąpił w przypadku: warsztatów związanych ze zdrowym stylem życia, spotkań z dietetykiem, szkoleń dotyczących zdrowego stylu życia oraz wypożyczania sprzętu rehabilitacyjnego i urządzeń wspomagających dla osób starszych ponad 50% zapytanych osób odpowiedziało nie wiem. 24

25 Tabela 6. Dostępność do świadczeń związanych z pomocą w codziennych czynnościach i wsparciem psychologicznym Dostępność L.p. Rodzaj świadczenia bardzo łatwo dostępne dostępne nie wiem trudno dostępne niedostępne 1 Robienie zakupów 2,1% 34,7% 46,9% 16,3% 0,0% 2 Pomoc w sprzątaniu 2,1% 35,1% 47,4% 14,7% 0,7% 3 Dowożenie posiłków 1,5% 34,6% 47,4% 16,2% 0,4% 4 Pielęgnacja chorego w domu wg wskazań 2,5% 47,0% 32,7% 17,1% 0,6% lekarza 5 Pomoc w codziennej higienie 1,1% 46,3% 37,1% 14,7% 0,7% 6 Gimnastyka 1,4% 36,0% 47,1% 13,3% 2,2% 7 Nauka używania sprzętu ortopedycznego 0,5% 34,5% 52,6% 11,3% 1,0% 8 Rozmowa z opiekunem, psychologiem, pracownikiem pomocy 1,3% 38,5% 48,5% 10,5% 1,3% społecznej 9 Dom pomocy społecznej 1,3% 43,4% 31,1% 22,1% 2,1% 10 Dom dziennego pobytu dla osób starszych 1,4% 39,5% 41,3% 14,5% 3,3% 11 Ośrodki wsparcia 1,2% 36,3% 49,2% 10,9% 2,4% 12 Warsztaty terapii zajęciowej 0,8% 31,7% 55,4% 10,0% 2,1% 13 Poradnictwo psychologiczne 1,5% 37,1% 51,1% 8,7% 1,5% Powyższa tabela obrazuje dostępność do świadczeń z zakresu pomocy w codziennych czynnościach oraz wsparcia psychologicznego. Żadne z tej grupy świadczeń nie wyróżnia się, jako bardzo łatwo dostępne, bądź niedostępne. Wszystkie świadczenia zostały raczej uznane (przez osoby, które o nich słyszały) za dostępne - od 31,7% do 47%. Najtrudniej dostępnym świadczeniem, w opinii zapytanych osób, jest dom pomocy społecznej (22,1% odpowiedzi dla trudno dostępne i 2,1% - niedostępne ), zaś niezdecydowanych osób odpowiedzi nie wiem - było od 31,1% (w przypadku domu pomocy społecznej) do 55,4% (w przypadku warsztatów terapii zajęciowej). 25

26 Tabela 7. Dostępność do działań aktywizujących społecznie Dostępność L.p. Rodzaj świadczenia bardzo łatwo dostępne dostępne nie wiem trudno dostępne niedostępne 1 Zajęcia edukacyjne dotyczące problemów 0,8% 36,9% 43,1% 16,2% 3,1% starzenia się i starości 2 Uniwersytet III wieku 3,5% 34,6% 31,1% 20,6% 10,1% 3 Działania edukacyjne dotyczące nowoczesnych technologii (Internet, 3,5% 39,9% 38,7% 12,1% 5,8% komputer) 4 Angażowanie osób starszych do pomocy przy wychowywaniu dzieci 0,0% 30,0% 49,2% 10,8% 10,0% w przedszkolach 5 Wycieczki turystyczne 3,7% 58,2% 18,7% 17,9% 1,4% 6 Imprezy kulturalne 4,1% 58,9% 20,1% 15,6% 1,3% 7 Wyjścia do teatru 1,4% 39,2% 23,0% 24,3% 12,2% 8 Wyjścia do kina 2,8% 45,8% 19,9% 23,7% 7,8% 9 Pikniki, festyny 4,4% 65,1% 17,8% 10,9% 1,9% Wśród działań aktywizujących społecznie najbardziej dostępne są pikniki i festyny (4,4% zapytanych uważa, że są bardzo łatwo dostępne, 65,1% - że dostępne, a tylko 1,9% - że niedostępne). Wysoką dostępnością cechują się również imprezy kulturalne (4,1% jako bardzo łatwo dostępne i 58,9% jako dostępne ) oraz wycieczki turystyczne (3,7% jako bardzo łatwo dostępne i 58,2% jako dostępne ). Za najbardziej niedostępne świadczenie uznane zostało wyjście do teatru (12,2% osób uważa, że jest ono niedostępne oraz 24,3%, że jest trudno dostępne). Słabo dostępne w opinii ankietowanych są również uniwersytety III wieku (według 10,1% zapytanych są one niedostępne, a według 20,6% - trudno dostępne). Podyktowane to może być stosunkowo niewielką liczbą tych placówek, albowiem w województwie jest ich zaledwie kilka. Najwięcej osób (49,2% pytanych) nie potrafiło określić dostępności możliwości angażowania osób starszych do pomocy przy wychowywaniu dzieci w przedszkolach oraz do zajęć edukacyjnych dotyczących problemów starzenia się i starości (43,1%). 26

27 3. Stopień (częstotliwość) korzystania z usług opiekuńczych, medycznych i działań aktywizujących Z przeprowadzonego badania wynika, że około 30% osób objętych badaniem posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, a 20% ocenia stan swojego zdrowia źle i bardzo źle. Poprawić ich stan zdrowia mogłaby rehabilitacja w sanatoriach. Podczas analizy danych okazało się, że w roku poprzedzającym realizowane badanie 92,5% ogółu respondentów nie wyjeżdżało do sanatorium. Z grona tych osób, na pytanie: Dlaczego nie wyjeżdżał(a) Pan(i) do sanatorium?, najwięcej odpowiedziało, że nie było takiej potrzeby (48,2%) 8. Drugą pod względem liczebności (19,9%) grupę stanowiły osoby, które nie miały pieniędzy na wyjazd, kolejną - osoby, które nie miały możliwości opuszczenia gospodarstwa domowego (15,1%) oraz nie dostały odpowiedniego skierowania (14%). Najmniej, bo 7,3% ankietowanych, podało inne przyczyny nieobecności w sanatorium. Dla osób, które potencjalnie chciałyby wyjechać do uzdrowiska największą barierę stanowi pozyskanie środków finansowych. Ze względu na proces starzenia się polskiego społeczeństwa zaobserwować można w środkach masowego przekazu wzrost zainteresowania tą problematyką. Stale rosnąca populacja osób w podeszłym wieku wymagać będzie w przyszłości podjęcia działań, które umożliwią dostęp do usług opiekuńczych, medycznych i działań aktywizacyjnych dla tej stale powiększającej się grupy społecznej. Ważną kwestią, oprócz określenia liczby korzystających ze świadczeń, jest zbadanie częstotliwości zjawiska. 8 Pytanie to było wielokrotnego wyboru, procent został wyliczony w stosunku do ogółu wszystkich udzielonych odpowiedzi na to pytanie 27

28 Tabela 8. Stopień (częstotliwość) korzystania z usług związanych ze zdrowiem Częstotliwość L.p. Rodzaj świadczenia raz w tygodniu 2-3 razy w miesiącu raz w miesiącu raz na pół roku raz na rok rzadziej niż raz na rok 1 Publiczne usługi lekarskie 1,3% 12,4% 43,2% 32,6% 5,0% 5,5% 2 Prywatne usługi lekarskie 0,5% 1,6% 5,9% 33,5% 25,5% 33,0% 3 Badanie EKG 0,3% 1,1% 4,9% 28,2% 28,2% 37,3% 4 Badanie poziomu cukru 10,3% 2,9% 5,1% 22,8% 25,4% 33,4% 5 Badanie w kierunku osteoporozy 0,0% 0,0% 1,6% 2,5% 29,5% 66,4% 6 Badanie mammograficzne 0,0% 0,0% 0,0% 2,3% 21,2% 76,5% 7 Szczepienia ochronne 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 33,1% 66,9% 8 Rehabilitacja dla osób starszych 1,8% 2,4% 3,6% 16,6% 32,0% 43,8% Wypożyczanie sprzętu rehabilitacyjnego 9 i urządzeń wspomagających dla 13,6% 4,5% 4,5% 9,1% 13,6% 54,5% osób przewlekle chorych 10 Basen/pływalnia 2,7% 13,5% 8,1% 18,9% 13,5% 43,2% 11 Gimnastyka 23,9% 10,9% 2,2% 13,0% 15,2% 34,8% usprawniająca 12 Taniec 0,0% 0,0% 7,1% 21,4% 21,4% 50,0% 13 Szkolenia dotyczące zdrowego stylu życia 14 Warsztaty związane ze zdrowym stylem życia 15 Spotkania z dietetykiem 0,0% 0,0% 0,0% 11,8% 29,4% 58,8% 0,0% 0,0% 0,0% 16,7% 25,0% 58,3% 0,0% 0,0% 7,1% 10,7% 17,9% 64,3% W celu zbadania stopnia korzystania z niektórych usług medycznych i prozdrowotnych w pytaniu o częstotliwość zastosowano sześciopunktową skalę odpowiedzi. Najczęściej badani korzystają z publicznych (raz w miesiącu) i prywatnych (raz na pół roku) usług lekarskich. Częstotliwość korzystania ze świadczeń związanych z badaniami i profilaktyką przez większość osób jest niewielka rzadziej niż raz na rok. Obserwujemy tu niekorzystne zjawisko, możliwe, że brak częstych badań i odpowiednich działań profilaktycznych przekłada się na częstsze wizyty lekarskie. 28

29 Kolejnym rodzajem świadczeń oferowanych tej grupie społecznej jest domowa i środowiskowa opieka oraz pomoc w codziennych czynnościach. Tabela 9. Stopień (częstotliwość) korzystania z usług związanych z pomocą w codziennych czynnościach Częstotliwość L.p. Rodzaj świadczenia raz w tygodniu 2-3 razy w miesiącu raz w miesiącu raz na pół roku raz na rok rzadziej niż raz na rok 1 Robienie zakupów 50,0% 22,2% 0,0% 0,0% 0,0% 27,8% 2 Pomoc w sprzątaniu 40,0% 13,3% 20,0% 6,7% 0,0% 20,0% 3 Dowożenie posiłków 53,8% 7,7% 7,7% 7,7% 0,0% 23,1% 4 Pielęgnacja chorego w domu wg wskazań 15,0% 10,0% 15,0% 20,0% 5,0% 35,0% lekarza 5 Pomoc w codziennej higienie 50,0% 0,0% 25,0% 0,0% 0,0% 25,0% 6 Gimnastyka 40,0% 10,0% 10,0% 15,0% 0,0% 25,0% 7 Nauka używania sprzętu 0,0% 8,3% 0,0% 16,7% 8,3% 66,7% ortopedycznego 8 Rozmowa z opiekunem, psychologiem, pracownikiem pomocy społecznej 0,0% 4,0% 12,0% 8,0% 12,0% 64,0% 9 Dom pomocy społecznej 55,6% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 44,4% 10 Dom dziennego pobytu dla osób starszych 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 0,0% 11 Ośrodki wsparcia 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 12 Warsztaty terapii zajęciowej 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 12,5% 87,5% 13 Poradnictwo psychologiczne 0,0% 0,0% 20,0% 6,7% 13,3% 60,0% W powyższej tabeli zaprezentowano częstotliwość, z jaką osoby starsze korzystają z wybranych form tej opieki. Seniorzy najczęściej (raz w tygodniu) korzystają z pomocy w sprzątaniu, w codziennej higienie, robieniu zakupów, otrzymują posiłki dostarczane do domu oraz uczestniczą w zajęciach gimnastycznych. Osoby starsze narażone są w większym stopniu, niż inne grupy wiekowe na izolację ze strony najbliższych. Pogarszający się stan zdrowia oraz ograniczona sprawność fizyczna potęgują poczucie bezradności i osamotnienia. Nierzadko dochodzi do tego utrata współmałżonka, przyjaciół, osób bliskich, co tylko wzmaga 29

30 poczucie alienacji, dlatego szczególnie ważną kwestią jest aktywizacja społeczna tego środowiska. L.p. Tabela 10. Stopień (częstotliwość) korzystania z działań aktywizujących społecznie Rodzaj świadczenia raz w tygodniu 2-3 razy w miesiącu Częstotliwość raz w miesiącu raz na pół roku raz na rok rzadziej niż raz na rok 1 Zajęcia edukacyjne dotyczące problemów 11,1% 0,0% 11,1% 11,1% 11,1% 55,6% starzenia się i starości 2 Uniwersytet III wieku 20,0% 20,0% 20,0% 0,0% 20,0% 20,0% 3 Działania edukacyjne dotyczące nowoczesnych 30,0% 0,0% 20,0% 0,0% 10,0% 40,0% technologii (Internet, komputer) 4 Angażowanie osób starszych do pomocy przy wychowywaniu dzieci w przedszkolach 0,0% 0,0% 20,0% 40,0% 0,0% 40,0% 5 Wycieczki turystyczne 3,6% 1,2% 0,0% 28,6% 21,4% 45,2% 6 Imprezy kulturalne 2,2% 0,0% 6,7% 31,1% 33,3% 26,7% 7 Wyjścia do teatru 0,0% 0,0% 6,5% 16,1% 12,9% 64,5% 8 Wyjścia do kina 2,1% 0,0% 8,3% 35,4% 14,6% 39,6% 9 Pikniki, festyny 0,0% 1,8% 1,8% 41,1% 33,9% 21,4% Zaobserwowano, że osoby starsze, uczestniczące w zajęciach (uniwersytetów trzeciego wieku przyp. OIS), pozbywają się stanów lękowych i depresyjnych, stają się bardziej kreatywne ( ). Aktywność fizyczna i psychiczna oraz optymizm życiowy prowadzą do ogólnej poprawy zdrowia, a co za tym idzie zwolnienia przebiegu procesów starzenia. 9 W zajęciach edukacyjnych dotyczących problemów starzenia się i starości badani uczestniczą na ogół rzadziej niż raz na rok. Angażowanie osób starszych do pomocy przy wychowywaniu dzieci w przedszkolach odbywa się na ogół raz na miesiąc, raz na pół roku albo rzadziej niż raz na rok. Osoby starsze dzięki posiadanej wiedzy i doświadczeniu życiowemu mogłyby wspomóc proces 9 red. Dorota Jaszczak-Kuźmińska, Katarzyna Michalska Przemoc w rodzinie wobec osób starszych i niepełnosprawnych, W-wa

31 socjalizacji młodego pokolenia. Ponadto, często mają lepszy kontakt z dziećmi, ponieważ są przez nie dobrze postrzegane, kojarzone z biologicznymi dziadkami. Wynikiem takich kontaktów są obopólne korzyści, nawiązanie więzi, rozwijanie empatii i troski o drugiego człowieka. Bardzo dobrym pomysłem są przedsięwzięcia zapewniające dzieciom z domów dziecka kontakt ze starszymi ludźmi, którzy np. przychodzą pobawić się z dziećmi lub czytać im bajki do snu. Wycieczki turystyczne, imprezy kulturalne, wyjścia do teatru, czy kina oraz uczestnictwo w piknikach, czy festynach odbywa się raz na pół roku, raz na rok lub rzadziej. 4. Czynniki wpływające na stopień korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i działań aktywizujących Badając czynniki wpływające na stopień korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, tylko w jednym przypadku występuje bardzo słaba zależność między korzystaniem z nauki używania sprzętu ortopedycznego a wiekiem osób badanych. Obserwujemy, że liczba osób korzystających z tego świadczenia rośnie wraz ze wzrostem wieku badanych. W pozostałych przypadkach nie występują zależności między korzystaniem ze świadczeń a takimi czynnikami jak wiek, płeć, czy wielkość miejscowości zamieszkania. Przy określeniu stopnia korzystania z działań aktywizujących, zależność istotna statystycznie występuje pomiędzy zmiennymi: wielkość miejsca zamieszkania oraz wiek respondentów. Miejsce zamieszkania może stanowić czynnik ułatwiający dostęp do działań aktywizujących, a tym samym zwiększyć stopień korzystania z tego typu świadczeń. Zależności między korzystaniem z wybranych działań aktywizujących a wielkością zamieszkiwanej miejscowości obrazuje poniższy wykres. 31

32 Wykres 11. Stopień korzystania z działań aktywizujących a wielkość miejscowości 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% wieś miasto do 50 tys. mieszkańców Rodzaj świadczenia miasto powyżej 50 tys. mieszkańców Czynnikiem wpływającym na stopień korzystania z działań aktywizujących jest miejsce zamieszkania osób starszych. Największą grupę, w każdej z wyszczególnionych kategorii działań, stanowią mieszkańcy miast do 50 tysięcy mieszkańców. Zastanawiający jest fakt, że grupa ta wyprzedza niekiedy znacząco mieszkańców większych miast, m.in. w uczestnictwie w imprezach kulturalnych, czy wycieczkach turystycznych. W miastach powyżej 50 tysięcy mieszkańców żaden z respondentów nie korzysta z zajęć edukacyjnych dotyczących problemów starzenia się i starości. Zależność miedzy miejscem zamieszkania a korzystaniem z wybranych świadczeń widoczna jest w przypadku imprez kulturalnych i wyjść do teatru. Mieszkańcy wsi rzadziej uczestniczą w tego typu działaniach, niż osoby starsze z większych miejscowości. 32

33 Innym czynnikiem wpływającym na stopień korzystania z działań aktywizujących jest wiek badanej populacji. Niestety, wraz z wiekiem często pogarsza się stan zdrowia i trudno jest wtedy zachować pełną samodzielność i niezależność, które są najistotniejszymi czynnikami umożliwiającymi bycie aktywnym i zadowolonym z życia. Analiza odpowiedzi respondentów polegająca na określeniu siły związku między zmiennymi z zastosowaniem korelacji Pearsona 10 pokazała, że istnieje słaba zależność między korzystaniem z działań aktywizujących a wiekiem badanych przy następujących świadczeniach: wycieczki turystyczne, wyjścia do teatru, wyjścia do kina, pikniki i festyny. Szczegółowe informacje o występujących zależnościach, z podziałem na kategorie wiekowe, prezentuje poniższy wykres. Wraz ze wzrostem wieku badanych maleje stopień korzystania z działań aktywizujących. Najbardziej wyraźnie widać tą zależność w przypadku uczestnictwa w imprezach kulturalnych, piknikach, festynach. Liczba osób wyjeżdżających na wycieczki turystyczne wraz z wiekiem najpierw rośnie od 60 do 75 lat, a następnie gwałtownie zmniejsza się do poziomu ok. 11% dla wieku powyżej 76 lat. 10 Współczynnik korelacji liniowej Pearsona współczynnik określający poziom zależności liniowej między zmiennymi losowymi. 33

34 Wykres 12. Stopień korzystania z działań aktywizujących a wiek respondentów 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Rodzaj świadczenia 80< 5. Poziom zadowolenia osób starszych ze świadczeń i działań aktywizujących Badanie poziomu zadowolenia pozwala poznać nastroje i postawy panujące wśród respondentów. Dostarcza nam informacji na temat poziomu satysfakcji osób starszych z korzystania z poszczególnych świadczeń. Pozwala również poznać obszary, które są źródłem niezadowolenia i wymagają poprawy. Odsetki odpowiedzi na temat poziomu zadowolenia kształtowały się w sposób przedstawiony w poniższej tabeli. 34

35 Tabela 11. Poziom zadowolenia ze świadczeń związanych ze zdrowiem Zadowolenie L.p. Rodzaj świadczenia bardzo zadowolony zadowolony nie wiem niezadowolony bardzo niezadowolony 1 Publiczne usługi lekarskie 7,9% 80,0% 4,7% 6,3% 1,1% 2 Prywatne usługi lekarskie 11,2% 76,6% 6,4% 3,7% 2,1% 3 Badanie EKG 5,2% 87,9% 5,2% 1,6% 0,0% 4 Badanie poziomu cukru 4,8% 85,5% 8,0% 1,6% 0,0% 5 Badanie w kierunku osteoporozy 4,1% 86,9% 6,6% 2,5% 0,0% 6 Badanie mammograficzne 6,8% 79,5% 9,1% 3,0% 1,5% 7 Szczepienia ochronne 3,8% 79,7% 13,5% 2,3% 0,8% 8 Rehabilitacja dla osób starszych 7,7% 78,1% 5,9% 7,7% 0,6% 9 Wypożyczanie sprzętu rehabilitacyjnego i urządzeń wspomagających dla 0,0% 54,5% 22,7% 18,2% 4,5% osób przewlekle chorych 10 Basen/pływalnia 32,4% 64,9% 0,0% 2,7% 0,0% 11 Gimnastyka usprawniająca 15,2% 80,4% 2,2% 2,2% 0,0% 12 Taniec 35,7% 64,3% 0,0% 0,0% 0,0% 13 Szkolenia dotyczące zdrowego stylu życia 0,0% 76,5% 17,6% 5,9% 0,0% 14 Warsztaty związane ze zdrowym stylem życia 0,0% 83,3% 8,3% 8,3% 0,0% 15 Spotkania z dietetykiem 3,6% 78,6% 14,3% 3,6% 0,0% Osoby korzystające z ww. świadczeń, są w większości zadowolone lub bardzo zadowolone. Odsetek osób niezadowolonych występuje na poziomie poniżej 10%, natomiast bardzo niezadowolonych poniżej 5%. Wyjątek stanowi korzystanie z wypożyczenia sprzętu rehabilitacyjnego i urządzeń wspomagających dla osób przewlekle chorych, gdzie 18,2% osób korzystających stanowią osoby niezadowolone oraz 4,5% - osoby bardzo niezadowolone. W przypadku tego świadczenia również najwięcej osób nie potrafiło określić stopnia swojego zadowolenia udzielając odpowiedzi nie wiem. 35

36 Tabela 12. Poziom zadowolenia ze świadczeń związanych z pomocą w codziennych czynnościach i wsparciem psychologicznym Zadowolenie L.p. Rodzaj świadczenia bardzo zadowolony zadowolony nie wiem niezadowolony bardzo niezadowolony 1 Robienie zakupów 44,4% 50,0% 5,6% 0,0% 0,0% 2 Pomoc w sprzątaniu 33,3% 60,0% 6,7% 0,0% 0,0% 3 Dowożenie posiłków 23,1% 69,2% 7,7% 0,0% 0,0% 4 Pielęgnacja chorego w domu wg wskazań 20,0% 75,0% 5,0% 0,0% 0,0% lekarza 5 Pomoc w codziennej higienie 0,0% 75,0% 25,0% 0,0% 0,0% 6 Gimnastyka 35,0% 65,0% 0,0% 0,0% 0,0% 7 Nauka używania sprzętu ortopedycznego 8,3% 91,7% 0,0% 0,0% 0,0% 8 Rozmowa z opiekunem, psychologiem, pracownikiem pomocy 4,0% 88,0% 4,0% 0,0% 4,0% społecznej 9 Dom pomocy społecznej 11,1% 33,3% 22,2% 22,2% 11,1% 10 Dom dziennego pobytu dla osób starszych 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 11 Ośrodki wsparcia 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 12 Warsztaty terapii zajęciowej 12,5% 87,5% 0,0% 0,0% 0,0% 13 Poradnictwo psychologiczne 13,3% 80,0% 6,7% 0,0% 0,0% W tej grupie świadczeń osoby bardzo niezadowolone wystąpiły w przypadku korzystania z domu pomocy społecznej (11,1% korzystających, jednakże jest to 1 osoba) oraz rozmów z opiekunem, psychologiem, pracownikiem opieki społecznej (4%, co stanowi również 1 osobę). Również najwięcej osób niezadowolonych było w przypadku korzystania z domu pomocy społecznej (22,2% korzystających). 100% osób zadowolonych wystąpiło w przypadku korzystania z ośrodków wsparcia (jednakże tylko 1 osoba korzystająca brała udział w badaniu), natomiast 100% osób zadowolonych korzystało z domu dziennego pobytu dla osób starszych. Wyłącznie korzystający z gimnastyki, nauki używania sprzętu ortopedycznego i warsztatów terapii zajęciowej byli zadowoleni lub bardzo zadowoleni; w tych przypadkach nie wystąpiły również osoby niezdecydowane w kwestii zadowolenia. Największe niezdecydowanie wystąpiło w przypadku pomocy w codziennej higienie (25%) oraz domu pomocy społecznej (22,2%). 36

37 Analiza odpowiedzi na pytanie o poziom zadowolenia pokazała, że występuje bardzo silna zależność pomiędzy poziomem zadowolenia z korzystania z warsztatów terapii zajęciowej a wielkością miejscowości. Wraz ze wzrostem wielkości miejscowości wzrasta zadowolenie z korzystania z tej formy wsparcia (osoby mieszkające w największych miastach regionu, są najbardziej zadowolone z zajęć organizowanych przez warsztaty terapii zajęciowej). Tabela 13. Poziom zadowolenia z form spędzania wolnego czasu Zadowolenie L.p. Rodzaj świadczenia bardzo zadowolony zadowolony nie wiem niezadowolony bardzo niezadowolony 1 Zajęcia edukacyjne dotyczące problemów 11,1% 77,8% 11,1% 0,0% 0,0% starzenia się i starości 2 Uniwersytet III wieku 20,0% 80,0% 0,0% 0,0% 0,0% 3 Działania edukacyjne dotyczące nowoczesnych 30,0% 60,0% 0,0% 10,0% 0,0% technologii (Internet, komputer) 4 Angażowanie osób starszych do pomocy przy wychowywaniu 20,0% 80,0% 0,0% 0,0% 0,0% dzieci w przedszkolach 5 Wycieczki turystyczne 48,8% 51,2% 0,0% 0,0% 0,0% 6 Imprezy kulturalne 26,7% 73,3% 0,0% 0,0% 0,0% 7 Wyjścia do teatru 22,6% 77,4% 0,0% 0,0% 0,0% 8 Wyjścia do kina 43,8% 54,2% 0,0% 2,1% 0,0% 9 Pikniki, festyny 32,1% 66,1% 1,8% 0,0% 0,0% Korzystający z tego rodzaju świadczeń w zdecydowanej większości byli zadowoleni lub bardzo zadowoleni. Żadna osoba nie była bardzo niezadowolona. Osoby niezadowolone wystąpiły jedynie w przypadku korzystania z działań edukacyjnych dotyczących nowoczesnych technologii (10%) oraz w przypadku wyjść do kina (2,1%). Również mało osób było niezdecydowanych - - w przypadku zajęć edukacyjnych dotyczących problemów starzenia się i starości (11,1%) oraz w przypadku pikników i festynów (1,8%). Największe zadowolenie odnotowano w przypadku osób korzystających z wycieczek turystycznych. Wszystkie osoby korzystające z tego świadczenia były bardzo zadowolone (niemal 49%) lub zadowolone (ponad 51%). Korzystający z takich świadczeń jak: 37

38 uniwersytet III wieku, angażowanie osób starszych do pomocy przy wychowywaniu dzieci w przedszkolach, wycieczki turystyczne, imprezy kulturalne oraz wyjścia do teatru, mieli wyłącznie pozytywne odczucia. W wyniku zestawienia ze sobą zmiennych istotnych ze względu na cel badania, zauważono, że pomiędzy zadowoleniem z zajęć edukacyjnych dotyczących problemów starzenia się i starości a wielkością miejscowości oraz pomiędzy działaniami edukacyjnymi dotyczącymi nowoczesnych technologii a wielkością miejscowości, występują silne zależności ujemne. Oznacza to, że wraz z malejącą wielkością miejscowości, rośnie poziom zadowolenia z danego świadczenia. W praktyce sprowadza się to do stwierdzenia, że ludzie mieszkający na wsi są bardziej zadowoleni z tego typu wsparcia, niż osoby zamieszkujące duże miasta regionu. 6. Potrzeby związane z brakiem dostępnych świadczeń, działań aktywizujących Podstawowym problemem w opinii badanych jest dostępność do świadczeń medycznych. Pomimo iż są one dostępne (tabela nr 5), to czas oczekiwania na wizytę u specjalisty, czy zabieg/operację jest niejednokrotnie tak długi, że ankietowani (będący w jesieni swego życia) obawiają się, czy dożyją do tak odległej wizyty. Wystąpiły również opinie, że usługi medyczne refundowane przez NFZ nie są tej samej jakości, co oferowane prywatnie, zatem znacząco wpływa to na poziom satysfakcji osób korzystających z tych usług. Osoby starsze również w dużej mierze uważają sanatoria za zbyt niedostępne. Kolejki oczekiwania są bardzo długie, a możliwość wyjazdu na leczenie raz na dwa lata, to w ich mniemaniu zdecydowanie zbyt rzadko, jeżeli ktoś leczy się na poważne schorzenie. Osoby starsze zapytane o rodzaj wsparcia, jakie chciałyby otrzymywać, przede wszystkim wskazywały dofinansowanie zakupu lekarstw. Ankietowani chcieliby również, aby organizowano spotkania, na których mogliby się dowiedzieć, gdzie można się zwrócić po pomoc finansową lub kto mógłby im pomóc w uzyskaniu tej pomocy. Często nie korzystają oni ze wsparcia finansowego, wszelkiego rodzaju zasiłków, czy dodatków, gdyż nie wiedzą skąd je mogą uzyskać. Respondenci zauważyli również, że mało jest organizowanych 38

39 wycieczek, czy wydarzeń kulturalnych dla osób starszych, a nawet jeśli, to niejednokrotnie nie stać ich na uczestnictwo ze względu na brak dofinansowania. Osoby starsze w wielu przypadkach chciałyby się zaangażować w życie społeczne, np. uczestniczyć w wolontariacie, jednakże nie widzą takiej możliwości. Należałoby zwrócić większą uwagę na organizowanie działań pozwalających seniorom poczuć się potrzebnymi. Niezwykle istotne jest nie tylko zaspokajanie potrzeb osób starszych, ale również możliwość zaspokajania potrzeb innych ludzi przez osoby starsze. Problemem wśród osób starszych jest również mała możliwość rozwoju własnych zainteresowań. Spowodowane to może być często niewiedzą na temat funkcjonowania w danej miejscowości klubu seniora, bądź organizowanych przez domy kultury, czy uniwersytety trzeciego wieku, kół zainteresowań i warsztatów. Wśród swoich potrzeb osoby starsze wskazują również konieczność pomocy w takich czynnościach jak sprzątanie, gotowanie, czy robienie zakupów. Nie zawsze mają kogoś bliskiego lub sąsiada, który zgodziłby się pomóc w tych działaniach, a chętnie skorzystaliby z pomocy. Ze względu na niskie emerytury i wysokie ceny leków, seniorzy są zainteresowani również wsparciem rzeczowym. Pożądane są przez nich żywność, ubrania, czy opał na zimę, gdyż nie sposób zrezygnować z lekarstw, by dokonać poważniejszych zakupów. Więcej osób pragnęłoby skorzystać z oferty uniwersytetów trzeciego wieku, jednakże ze względu na ich małą dostępność (niewielką liczbę placówek), sprawia im to trudność. Ponadto, z analizy danych dotyczących dostępności do różnego typu świadczeń wynika, że największy problemem (ponad 10% wskazań jako niedostępne ) jest dostęp do wyjść do teatru, uniwersytetów trzeciego wieku oraz możliwości angażowania się osób starszych w proces wychowawczy w przedszkolach. Wskazuje to na potrzebę promowania tych form wsparcia wśród instytucji, czy stowarzyszeń będących w stanie zajmować się ich organizowaniem. Warto byłoby zwrócić uwagę na możliwości pozyskania środków na dofinansowanie działań edukacyjnych. Uniwersytety trzeciego wieku mogą się ubiegać w różnych instytucjach o środki finansowe na swoją działalność, składać wnioski do samorządów o dofinansowanie bądź o udostępnienie sal na wykłady, korzystać z darowizn, czy dotacji. Przykładem tego może być Program Grundtvig w programie Uczenie się przez całe życie (Lifelong Learning Programme - LLP) 39

40 finansowany ze środków Unii Europejskiej. Program Grundtvig dotyczy niezawodowej edukacji osób dorosłych i wspiera współpracę na poziomie europejskim w tym obszarze. Skierowany jest do różnego typu organizacji zajmujących się niezawodową edukacją dorosłych - ich słuchaczy i pracowników. Promuje przede wszystkim współpracę w zakresie edukacji tych osób dorosłych, które są z grup wymagających szczególnego wsparcia, takich jak: osoby niepełnosprawne, osoby starsze, mniejszości narodowe i etniczne, osoby o niskich kwalifikacjach, a także zamieszkujące tereny o utrudnionym dostępie do oferty edukacyjnej dla dorosłych Samoocena stanu zdrowia osób starszych Diagnozując system pomocy i wsparcia dostępny dla osób starszych oraz ich potrzeby z tym związane, konieczne jest uwzględnienie subiektywnej oceny odzwierciedlającej wszystkie elementy składające się na poczucie zdrowia. Jest to temat szczególnie istotny dla tej grupy społecznej, ponieważ wraz z wiekiem pogarsza się stan zdrowia seniorów, zmniejsza się odporność, co utrudnia zapobieganie chorobom. W niniejszym rozdziale podjęto próbę określenia sytuacji zdrowotnej seniorów na podstawie samooceny stanu ich zdrowia. Niektóre jednostki mają większą skłonność do pozytywnej oceny swojego zdrowia czasem aż do tego stopnia, że nie ujawniają swoich schorzeń, u innych z kolei drobna dolegliwość urasta do rangi ciężkiej choroby. Przedstawione wyżej postawy stanowią oczywiście skrajne modele zachowań. Postrzeganie własnej kondycji zdrowotnej może mieć charakter społeczny, bądź indywidualny. Społeczny, dlatego że zachowanie jednostki powiązane jest z wzorcami kulturowymi głęboko zakorzenionymi w naszym społeczeństwie. Indywidualny zaś, wiąże się z dokonaniem przez osobę pewnego subiektywnego wyboru strategii postępowania, która aktualnie jest dla niej łatwiejsza, korzystniejsza do stosowania stan na 15 marca

41 Wykres 13. Samoocena stanu zdrowia respondentów 55% bardzo dobrze 23% dobrze tak sobie (ani dobrze ani źle) źle 2% 4% 16% bardzo źle W przeprowadzonym badaniu ankietowani swój stan zdrowia w większości przypadków określili jako ani dobry ani zły. Badanym trudno było jednoznacznie określić swoją kondycję zdrowotną, dlatego w 55% przypadków wybierali tę odpowiedź. Po zgrupowaniu odpowiedzi z pozytywnym ładunkiem emocji, tzn. bardzo dobrze i dobrze (razem 25%) oraz negatywnym, źle i bardzo źle (razem 20%), zauważyć można, że znajdują się one w pewnej równowadze z niewielką przewagą tych pozytywnych. Z ogółu respondentów badanej populacji, 27,7% posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Osoby niepełnosprawne w Unii Europejskiej stanowią 15%, w tym większość to osoby starsze. W ogólnej populacji, to właśnie osoby starsze stanowią stale wzrastającą liczebnie grupę społeczną, a wraz z zaawansowaniem wieku obserwowany jest spadek sprawności funkcjonalnej 12. Poniższy wykres przedstawia tę grupę z podziałem na rodzaje posiadanych orzeczeń o niepełnosprawności. 12 Urszula Kwapisz, Maria Danuta Głowacka Samoocena zdrowia pacjentów w starszym wieku po leczeniu uzdrowiskowym w badaniach SF-36 w: stan na 4 kwietnia

42 Wykres 14. Posiadany stopień niepełnosprawności 40,2% 30,8% lekki umiarkowany 0,9% 28,0% znaczny brak odp. Najwięcej osób starszych posiadających stosowne orzeczenie ma przyznany umiarkowany stopień niepełnosprawności (40,2%). Ilość osób o lekkim i znacznym stopniu niepełnosprawności jest podobna i kształtuje się na poziomie ok. 30%. Niecały procent niepełnosprawnych ankietowanych nie udzieliło odpowiedzi na pytanie: Jaki stopień niepełnosprawności Pan(i) posiada? W 2010 roku w województwie podkarpackim 453 osoby niepełnosprawne po 60-tym roku życia skorzystały z dofinansowania turnusów rehabilitacyjnych 13. Z tego rodzaju wsparcia udzielonego przez powiatowe centra pomocy rodzinie najwięcej skorzystało osób z terenu powiatu przeworskiego, dębickiego i przemyskiego. Liczba udzielonych dofinansowań zależy od ilości funduszy, jakimi dysponują PCPR-y, ilości osób niepełnosprawnych zamieszkujących dany teren oraz przyjętych przez władze powiatu priorytetów rozdzielania dostępnych środków w danym roku. W pięciu powiatach nie udzielono takiego rodzaju wsparcia dla osób niepełnosprawnych po 60-tym roku życia. 13 Dane otrzymane z powiatowych centrów pomocy rodzinie z terenu woj. podkarpackiego. 42

BD Center sp. z o.o.

BD Center sp. z o.o. OMNIBUS PODKARPACKI BD Center sp. z o.o. BD Center jest profesjonalną i dynamicznie rozwijającą się firmą szkoleniowo - badawczą, funkcjonującą na rynku od 2001 roku. Działając na rzecz komercjalizacji,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W KWIETNIU 2010 r.

INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W KWIETNIU 2010 r. INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W KWIETNIU r. Liczba bezrobotnych Według stanu na koniec kwietnia roku na terenie województwa podkarpackiego zarejestrowanych było

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Urzędów i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

Sztum. Miasto i Gmina

Sztum. Miasto i Gmina Miasto i Gmina Sztum ANKIETA Szanowni Państwo, chcąc poznać Państwa potrzeby i oczekiwania została przygotowana ankieta, której celem jest zebranie opinii na temat Gminy Sztum i jej mieszkańców. Ankieta

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa i czas wolny osób z niepełnosprawnością intelektualną. Adriana Domachowska - Mandziak Stowarzyszenie Na Tak

Aktywność zawodowa i czas wolny osób z niepełnosprawnością intelektualną. Adriana Domachowska - Mandziak Stowarzyszenie Na Tak Aktywność zawodowa i czas wolny osób z niepełnosprawnością intelektualną Adriana Domachowska - Mandziak Stowarzyszenie Na Tak Produktywność rozumiana jako aktywność zawodowa i pozazawodowa - jeden z obszarów

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W CZERWCU 2012 ROKU

INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W CZERWCU 2012 ROKU INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W CZERWCU 2012 ROKU I. POZIOM BEZROBOCIA REJESTROWANEGO W końcu czerwca 2012 roku na terenie województwa podkarpackiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Kontakty rodziców dzieci 6 i 7-letnich z przedszkolem/szkołą 1

Kontakty rodziców dzieci 6 i 7-letnich z przedszkolem/szkołą 1 Kontakty rodziców dzieci 6 i 7-letnich z przedszkolem/szkołą 1 Relacje między nauczycielami i rodzicami mogą być czynnikiem pośrednio wspierającym jakość nauczania uczniów, na co zwracają uwagę zarówno

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Szanowni Państwo! Zapraszamy do udziału w badaniu ankietowym dotyczącym sytuacji społeczno-zawodowej mieszkańców wybranych gmin z województwa warmińsko-mazurskiego. Ankieta jest anonimowa, a udział w badaniu

Bardziej szczegółowo

Budujmy społeczeństwo dla wszystkich Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka Marka Michalaka, Warszawa, 26 lutego 2010 roku

Budujmy społeczeństwo dla wszystkich Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka Marka Michalaka, Warszawa, 26 lutego 2010 roku Budujmy społeczeństwo dla wszystkich Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka Marka Michalaka, Warszawa, 26 lutego 2010 roku Badania problemu biedy prowadzone są wyłącznie z perspektywy osób dorosłych. Dzieci

Bardziej szczegółowo

Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Wzmocnienie konsultacji społecznych w powiecie oleckim. grudzień 2014

Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Wzmocnienie konsultacji społecznych w powiecie oleckim. grudzień 2014 Znajomość problemów związanych z używaniem alkoholu, środków psychoaktywnych i infoholizmu wśród dzieci i młodzieży oraz potrzeb pogłębienia wiedzy przez osoby dorosłe w tym zakresie Raport z badań przeprowadzonych

Bardziej szczegółowo

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce BADANIE NA REPREZENT ATYWNEJ GRUPIE POLEK/POLAKÓW Badanie realizowane w ramach projekru Społeczne Forum Polityki Mieszkaniowej współfinansowanego z Funduszy EOG

Bardziej szczegółowo

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r.

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 30 sierpnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Ochrona zdrowia w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA FUNDACJA ROZWOJU ŚRODOWISK LOKALNYCH PODPORA WYNIKI BADANIA AKTYWNOŚC SPOŁECZNA SENIOREK W POWIECIE DĄBROWSKIM SMYKÓW 2014 Co sądzić o seniorach, a szczególnie kobietach? Jakie jest ich społeczne zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne.

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne. Michał Nowakowski Zakład Socjologii Medycyny i Rodziny Instytut Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Luiza Nowakowska Samodzielna Pracownia Socjologii Medycyny Katedra Nauk Humanistycznych Wydziału

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 2003-2009

Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 2003-2009 Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 3-9 1. Bezdomność w Województwie pomorskim to podobnie jak w całym województwie pomorskim problem typowo męski w roku 9

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013. Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego.

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013. Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego. EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013 Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego. 1 Zadania szczegółowe: 1. Określenie przedmiotu, kryteriów, pytań kluczowych

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W MARCU 2010 r.

INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W MARCU 2010 r. INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W MARCU r. Liczba bezrobotnych Według stanu na koniec marca roku na terenie województwa podkarpackiego zarejestrowanych było 149

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok

Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok Załącznik do uchwały nr XLVI/282/13 Rady Miejskiej w Niemodlinie z dnia 26 września 2013 r. Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok CZĘŚĆ OGÓLNA Starzenie się jest naturalnym

Bardziej szczegółowo

Źródło: opracowanie własne 49,1 50,5 0,4. liczba. tak nie brak odpowiedzi

Źródło: opracowanie własne 49,1 50,5 0,4. liczba. tak nie brak odpowiedzi 242 3.2. Doświadczenia badanych uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Miasta Rzeszowa ze środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi, legalnymi i nielegalnymi Poprzednia grupa zagadnień

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH na lata 2014-2016 1 OPIS PROBLEMU Niepełnosprawność, zgodnie z treścią ustawy o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

w sprawie utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy w Nowej Wsi Ełckiej

w sprawie utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy w Nowej Wsi Ełckiej Uchwała Nr Rady Powiatu Ełckiego z dnia Projekt w sprawie utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy w Nowej Wsi Ełckiej Na podstawie art. 12 ust. 8 lit. i) ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola sporządzony w ramach projektu Od diagnozy do strategii model planowania rozwoju usług publicznych dofinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Wypracowanie Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Solina na lata 2015-2025

Wypracowanie Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Solina na lata 2015-2025 Ankieta jest anonimowa! Ankieta Wypracowanie Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Solina na lata 2015-2025 Mieszkańcy Gminy Solina Urząd Gminy Solina przystąpił do wypracowania Strategii

Bardziej szczegółowo

Problemy opieki nad osobami niesamodzielnymi w świetle badania. PolSenior

Problemy opieki nad osobami niesamodzielnymi w świetle badania. PolSenior Problemy opieki nad osobami niesamodzielnymi w świetle badania PolSenior Piotr Błędowski Szkoła Główna Handlowa Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Polskie Towarzystwo Gerontologiczne Praca naukowa finansowana

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GMINA KLUCZBORK DLA SENIORA NA LATA 2014-2016

PROGRAM GMINA KLUCZBORK DLA SENIORA NA LATA 2014-2016 PROGRAM GMINA KLUCZBORK DLA SENIORA NA LATA 2014-2016 WSTĘP 1. CEL PROGRAMU: Godne starzenie się poprzez aktywność społeczną i poprawę jakości życia. 2. REALIZATORZY PROGRAMU 3. ZASADY FINANSOWANIA ORAZ

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W KWIETNIU 2012 ROKU

INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W KWIETNIU 2012 ROKU INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W KWIETNIU 2012 ROKU I. POZIOM BEZROBOCIA REJESTROWANEGO Według stanu na koniec kwietnia 2012 roku na terenie województwa podkarpackiego

Bardziej szczegółowo

Specjalistyczne usługi opiekuńcze

Specjalistyczne usługi opiekuńcze Specjalistyczne usługi opiekuńcze Specjalistyczne usługi opiekuńcze określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 roku w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

Harmonogram realizacji zadań programu do celu operacyjnego I: PROFILAKTYKA I OŚWIATA ZDROWOTNA

Harmonogram realizacji zadań programu do celu operacyjnego I: PROFILAKTYKA I OŚWIATA ZDROWOTNA Harmonogram realizacji zadań programu do celu operacyjnego I: PROFILAKTYKA I OŚWIATA ZDROWOTNA ZADANIA SPOSÓB REALIZACJI ZADAŃ WYKONAWCY 1. Inicjowanie działań w zakresie promowania zdrowego stylu życia.

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do badań społecznych

ANKIETA do badań społecznych ANKIETA do badań społecznych 1. Jakie problemy społeczne uważa Pan/Pani za najważniejsze na terenie Państwa gminy? (prosimy zaznaczyć maksymalnie 3 odpowiedzi) Ubóstwo, niewydolność materialna rodziny

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru operatorów usług telefonicznych przez abonentów w Polsce

Kryteria wyboru operatorów usług telefonicznych przez abonentów w Polsce Roman Nierebiński Opisano czynniki, wpływające na wybór operatora usług telefonii stacjonarnej i komórkowej. Wskazano najczęściej wybieranych operatorów telefonicznych oraz podano motywy wyboru. telekomunikacja,

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 6 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH

Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH Informacja o badaniu Badanie na temat preferencji Polaków dotyczących płci osób odpowiedzialnych za zarządzanie finansami oraz ryzyka inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA SATYSFAKCJI KLIENTÓW OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W DZIERŻONIOWIE 2011

RAPORT Z BADANIA SATYSFAKCJI KLIENTÓW OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W DZIERŻONIOWIE 2011 RAPORT Z BADANIA SATYSFAKCJI KLIENTÓW OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W DZIERŻONIOWIE 2011 1 W 2011 roku w Ośrodku Pomocy Społecznej w Dzierżoniowie po raz czwarty przeprowadzono Badanie Satysfakcji Klienta.

Bardziej szczegółowo

Raport ewaluacyjny projektu Poczuj, doświadcz - zrozum, zaakceptuj 2

Raport ewaluacyjny projektu Poczuj, doświadcz - zrozum, zaakceptuj 2 STOWARZYSZENIE SPOZA Raport ewaluacyjny projektu Poczuj, doświadcz - zrozum, zaakceptuj 2 Opracowanie: Ewelina Wildner Grudzień 2015 r. 1 Spis treści Cele ewaluacji... 3 Metodologia... 4 Wyniki ewaluacji...

Bardziej szczegółowo

Debata Społeczna Bezpieczny senior 12 grudnia 2013

Debata Społeczna Bezpieczny senior 12 grudnia 2013 Burmistrz Morąga Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Debata Społeczna Bezpieczny senior 12 grudnia 2013 Organizatorzy Burmistrz Morąga i Komendant Komisariatu Policji w Morągu DANE STATYSTYCZNE LICZBA OSÓB

Bardziej szczegółowo

Częstochowski program działań na rzecz seniorów na lata 2014-2020 "Częstochowa-Seniorom"

Częstochowski program działań na rzecz seniorów na lata 2014-2020 Częstochowa-Seniorom Misja Poprawa jakości życia osób w wieku 60+ poprzez zaspokojenie ich potrzeb i oczekiwań, zwiększenie aktywności, wzmocnienie integracji międzypokoleniowej oraz kształtowanie w społeczeństwie pozytywnego

Bardziej szczegółowo

Dzienny Dom Senior-WIGOR

Dzienny Dom Senior-WIGOR Dzienny Dom Senior-WIGOR 30 grudnia br. Powiat Sierpecki oficjalnie stał się pierwszym powiatem w województwie mazowieckim w którym powstał Dzienny Dom Senior-WIGOR. Jeden ze 113 domów Senior-WIGOR w Polsce

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2013 roku.

Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2013 roku. Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2013 roku. Cele ankiety : - Poznanie oczekiwań rodziców wobec przedszkola; - Zwiększenie udziału rodziców w planowaniu pracy i

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZREGIONALNE ZRÓŻNICOWANIE POZIOMU ROZWOJU SPOŁECZEŃSTWA INFORMACYJNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM

WEWNĄTRZREGIONALNE ZRÓŻNICOWANIE POZIOMU ROZWOJU SPOŁECZEŃSTWA INFORMACYJNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM WEWNĄTRZREGIONALNE ZRÓŻNICOWANIE POZIOMU ROZWOJU SPOŁECZEŃSTWA INFORMACYJNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM 17-18 października 2013 roku Konferencja naukowa Statystyka Wiedza Rozwój Mieczysław J. Król, Colin

Bardziej szczegółowo

Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny. Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców

Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny. Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców Wydział / jednostka organizacyjna (pełna nazwa, adres) Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców Działanie Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia NR 148/2015 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia NR 148/2015 ISSN 2353-5822 KOMUNIKATzBADAŃ NR 148/2015 ISSN 2353-5822 Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO DLA OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W MIEŚCIE OSTROŁĘKA

PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO DLA OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W MIEŚCIE OSTROŁĘKA Załącznik Nr 2 do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Programu lokalnego w zakresie pomocy społecznej w mieście Ostrołęka na lata 2009 2016. PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO

Bardziej szczegółowo

Wolontariat seniorów w województwie mazowieckim

Wolontariat seniorów w województwie mazowieckim Opracowano w projekcie Aktywni seniorzy aktywni wolontariusze dofinansowanym w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2012-2013 w województwie mazowieckim Wybrane

Bardziej szczegółowo

Harmonogram realizacji zadań programu do celu operacyjnego I: PROFILAKTYKA I OŚWIATA ZDROWOTNA

Harmonogram realizacji zadań programu do celu operacyjnego I: PROFILAKTYKA I OŚWIATA ZDROWOTNA Harmonogram realizacji zadań programu do celu operacyjnego I: PROFILAKTYKA I OŚWIATA ZDROWOTNA ZADANIA SPOSÓB REALIZACJI ZADAŃ WYKONAWCY 1. Inicjowanie działań w zakresie promowania zdrowego stylu życia.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE. z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020

UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE. z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020 UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020 Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

Świadomość Polaków w rzeczywistości cyfrowej bariery i szanse

Świadomość Polaków w rzeczywistości cyfrowej bariery i szanse Świadomość Polaków w rzeczywistości cyfrowej bariery i szanse Raport badawczy dla Sierpień 2012 SPIS TREŚCI 1. Opis i cele badania 3 2. Metodologia 4 3. Struktura demograficzna próby 5 Kompetencje cyfrowe

Bardziej szczegółowo

SUBIEKTYWNEJ JAKOŚCI ŻYCIA TOM II SZCZEGÓŁOWE WYNIKI BADAŃ WEDŁUG DZIEDZIN

SUBIEKTYWNEJ JAKOŚCI ŻYCIA TOM II SZCZEGÓŁOWE WYNIKI BADAŃ WEDŁUG DZIEDZIN RAPORT Z BADAŃ SUBIEKTYWNEJ JAKOŚCI ŻYCIA TOM II SZCZEGÓŁOWE WYNIKI BADAŃ WEDŁUG DZIEDZIN Lider projektu: Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Partner projektu: Uniwersytet Techniczny w Dreźnie Projekt:

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ANKIET SATYSFAKCJI KLIENTA

ANALIZA ANKIET SATYSFAKCJI KLIENTA Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ANALIZA ANKIET SATYSFAKCJI KLIENTA OCENIAJĄCYCH JAKOŚĆ OBSŁUGI KLIENTA ORAZ STOPIEŃ ZADOWOLENIA Z

Bardziej szczegółowo

1. Wiek: 55-59 lat 60-64 lat 65-69 lat 70-75 lat 76 i więcej lat. 2. Płeć: Kobieta Mężczyzna

1. Wiek: 55-59 lat 60-64 lat 65-69 lat 70-75 lat 76 i więcej lat. 2. Płeć: Kobieta Mężczyzna Ankieta Szanowni Państwo, Niniejsza ankieta, opracowana w Urzędzie Miejskim w Niemodlinie, jest anonimowa. Ankieta skierowana jest do osób w wieku 55 lat i więcej. Ankieta ta ma na celu poznanie niektórych

Bardziej szczegółowo

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy 1. Wstęp Niniejszy raport został opracowany celem przedstawienia potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy w całej Polsce

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA

Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Jak uczą się dorośli Polacy?

Jak uczą się dorośli Polacy? Jak uczą się dorośli Polacy? W ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających trzecią turę badania (a więc przez niemal cały rok 2011 r. i w pierwszej połowie 2012 r.) łącznie 36% Polaków w wieku 18-59/64

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XXV/174/13 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 22 marca 2013 r.

Uchwała nr XXV/174/13 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 22 marca 2013 r. Uchwała nr XXV/174/13 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 22 marca 2013 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych w Powiecie Opolskim na lata 2013-2015 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DIAGNOZUJĄCA PROBLEMY SPOŁECZNE W MIEŚCIE I GMINIE KROTOSZYN

ANKIETA DIAGNOZUJĄCA PROBLEMY SPOŁECZNE W MIEŚCIE I GMINIE KROTOSZYN ANKIETA DIAGNOZUJĄCA PROBLEMY SPOŁECZNE W MIEŚCIE I GMINIE KROTOSZYN Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad opracowaniem Strategii Integracji i Rozwiązywania Problemów Społecznych na lata

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań ilościowych dotyczących komunikacji i współpracy szkół z rodzicami oraz ze społecznością lokalną.

Wyniki badań ilościowych dotyczących komunikacji i współpracy szkół z rodzicami oraz ze społecznością lokalną. Wyniki badań ilościowych dotyczących komunikacji i współpracy szkół z rodzicami oraz ze społecznością lokalną. Cytując dane prosimy o podanie źródła Rodzice Komunikacja nauczycieli z rodzicami Rys. 1 Preferowane

Bardziej szczegółowo

Warszawski Omnibus Lokalny- Warunki mieszkaniowe. Raport badawczy cz. I

Warszawski Omnibus Lokalny- Warunki mieszkaniowe. Raport badawczy cz. I Warszawski Omnibus Lokalny- Warunki mieszkaniowe Raport badawczy cz. I Sierpień 2012 Spis treści 1. Opis i cele badania 3 2. Metodologia 4 3. Struktura demograficzna próby 6-10 4. Szczegółowe wnioski Opis

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015 POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015 Według danych szacunkowych liczba niepełnosprawnych zamieszkujących Powiat Wałecki wynosi ok. 20%. Porównywalnie więc do poprzednich

Bardziej szczegółowo

ANKIETA 1. Czy dostrzega Pan/ Pani, w gminie, niżej wymienione problemy społeczne? L.p. Problem TAK NIE NIE WIEM

ANKIETA 1. Czy dostrzega Pan/ Pani, w gminie, niżej wymienione problemy społeczne? L.p. Problem TAK NIE NIE WIEM ANKIETA Szanowni Państwo, chcąc poznać Państwa potrzeby i oczekiwania została przygotowana ankieta, której celem jest zebranie opinii na temat naszej gminy i jej mieszkańców. Ankieta ta jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo

Informacja o sytuacji osób niepełnosprawnych na lokalnym rynku pracy oraz zrealizowanych w 2011 roku programach aktywizacji zawodowej.

Informacja o sytuacji osób niepełnosprawnych na lokalnym rynku pracy oraz zrealizowanych w 2011 roku programach aktywizacji zawodowej. POWIATOWY URZĄD PRACY W ZGORZELCU CENTRUM AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ 59-900 Zgorzelec, ul. Pułaskiego 14 Telefon/fax 75 77 55 605; 75 77 55 606 e-mail: wrzg@praca.gov.pl; http://pup.zgorzelec.ibip.pl Informacja

Bardziej szczegółowo

Niepracujący niepełnosprawni: sytuacja zawodowa, ekonomiczna i psychospołeczna

Niepracujący niepełnosprawni: sytuacja zawodowa, ekonomiczna i psychospołeczna Niepracujący niepełnosprawni: sytuacja zawodowa, ekonomiczna i psychospołeczna dr Paweł Rydzewski Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Cele badania Diagnoza stopnia zdolności niepracujących

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji projektu Kolpingowska Akademia Zdrowia i Kultury

Raport z ewaluacji projektu Kolpingowska Akademia Zdrowia i Kultury Raport z ewaluacji projektu Kolpingowska Akademia Zdrowia i Kultury 1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy, cele, metoda i przebieg ewaluacji 1.1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ewaluacji Przedmiotem ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r.

Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r. Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych w Powiecie Opolskim na lata 2016-2020 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

SPOTKANIE WARSZTATOWE

SPOTKANIE WARSZTATOWE SPOTKANIE WARSZTATOWE 12 czerwca 2008 r. /czwartek/ w sali konferencyjnej Urzędu Gminy w Firleju odbyło się spotkanie warsztatowe, w trakcie którego zostały wypracowane pomysły i propozycje waŝne dla przyszłości

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2012 roku.

Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2012 roku. Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2012 roku. Opracowała: mgr Ilona Dwojakowska Cele ankiety : - Poznanie oczekiwań rodziców wobec przedszkola - Zwiększenie udziału

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Szczutowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Szczutowo Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Szczutowo ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Szczutowo i ma na celu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych Dz.U.2005.189.1598 2006.08.09 zm. Dz.U.2006.134.943 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z dnia 30 września

Bardziej szczegółowo

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Rok 2005 został ogłoszony przez Radę Europy Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Ma to zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla wspierania

Bardziej szczegółowo

"50+ w Europie" Badanie Zdrowia, Starzenia się, i Przechodzenia na Emeryturę w Europie

50+ w Europie Badanie Zdrowia, Starzenia się, i Przechodzenia na Emeryturę w Europie Uniwersytet Warszawski Numer seryjny kwestionariusza: 2910001 Nr ID gospodarstwa domowego 2 9 0 6 2 0 0 Nr ID osoby Data wywiadu: Nr ID ankietera: Imię respondenta: "50+ w Europie" Badanie Zdrowia, Starzenia,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej ANKIETA W związku z rozpoczęciem prac nad projektem Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Miękinia uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania, które będą bardzo pomocne

Bardziej szczegółowo

CZEGO POLACY CHCĄ SIĘ NAUCZYĆ?

CZEGO POLACY CHCĄ SIĘ NAUCZYĆ? CZEGO POLACY CHCĄ SIĘ NAUCZYĆ? Warszawa, październik 2000 Największym zainteresowaniem Polaków cieszą się trzy rodzaje kursów postawieni wobec możliwości skorzystania z jednego szkolenia badani najczęściej

Bardziej szczegółowo

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2013 r.

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2013 r. W pierwszym kwartale 2014 r. przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

Szanowni Mieszkańcy Gmina Nowa Słupia!!!

Szanowni Mieszkańcy Gmina Nowa Słupia!!! Szanowni Mieszkańcy Gmina Nowa Słupia!!! Gmina Nowa Słupia przystąpiła do opracowania Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych. Strategia sprecyzuje i zweryfikuje najważniejsze problemy społeczne

Bardziej szczegółowo

Wolontariat osób w wieku 60+

Wolontariat osób w wieku 60+ 1 Wolontariat osób w wieku 60+ Raport przygotowany przez TNS Polska dla Stowarzyszenia Regionalne Centrum Wolontariatu w Katowicach Grudzień 2012 Autorzy: Jagoda Kowalska Maciej Szpil 2 Spis treści 1.Cele

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

A N K I E T A OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE DOROŚLI

A N K I E T A OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE DOROŚLI A N K I E T A OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE DOROŚLI Niniejsza ankieta jest adresowana do wszystkich osób niepełnosprawnych i ich rodzin. Celem ankiety jest pozyskanie informacji o sytuacji życiowej osób o orzeczonej

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

A N K I E T A OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE DZIECI I MŁODZIEŻ DO 18 ROKU ŻYCIA

A N K I E T A OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE DZIECI I MŁODZIEŻ DO 18 ROKU ŻYCIA A N K I E T A OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE DZIECI I MŁODZIEŻ DO 18 ROKU ŻYCIA Niniejsza ankieta jest adresowana do wszystkich osób niepełnosprawnych i ich rodzin. Celem ankiety jest pozyskanie informacji o sytuacji

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. W poniższych pytaniach proszę zaznaczyć x tylko jedną właściwą odpowiedź. 1. Jak Ocenia Pan/Pani warunki życia mieszkańców w gminie?

ANKIETA. W poniższych pytaniach proszę zaznaczyć x tylko jedną właściwą odpowiedź. 1. Jak Ocenia Pan/Pani warunki życia mieszkańców w gminie? ANKIETA Szanowni Państwo, Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce przystąpiła do opracowania Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych, która ma na celu zdiagnozowanie najważniejszych problemów i

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PN. POWIAT ZDUŃSKOWOLSKI BEZ BARIER INFORMACYJNYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

PROGRAM PN. POWIAT ZDUŃSKOWOLSKI BEZ BARIER INFORMACYJNYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załącznik do Uchwały Nr XXXVI/76/09 Rady Powiatu Zduńskowolskiego z dnia 26 czerwca 2009 r. PROGRAM PN. POWIAT ZDUŃSKOWOLSKI BEZ BARIER INFORMACYJNYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Program wpisuje się w realizację

Bardziej szczegółowo

Jak Polacy postrzegają szkoły publiczne i niepubliczne: preferencje dotyczące szkolnictwa w Polsce. Marta Piekarczyk

Jak Polacy postrzegają szkoły publiczne i niepubliczne: preferencje dotyczące szkolnictwa w Polsce. Marta Piekarczyk Jak Polacy postrzegają szkoły publiczne i niepubliczne: preferencje dotyczące szkolnictwa w Polsce Marta Piekarczyk Warszawa, 2014 Obecny raport oparty jest na wynikach ogólnopolskiego sondażu uprzedzań

Bardziej szczegółowo

Uniwersytety Trzeciego Wieku wstępne wyniki badania Departament Badań Społecznych i Warunków Życia GUS Urząd Statystyczny w Gdańsku

Uniwersytety Trzeciego Wieku wstępne wyniki badania Departament Badań Społecznych i Warunków Życia GUS Urząd Statystyczny w Gdańsku Uniwersytety Trzeciego Wieku wstępne wyniki badania Departament Badań Społecznych i Warunków Życia GUS Urząd Statystyczny w Gdańsku UNIWERSYTETY TRZECIEGO WIEKU WSTĘPNE WYNIKI BADANIA ZA ROK 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO

Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO I. Wprowadzenie Ankieta została przeprowadzona w styczniu 2015 r. i obejmowała

Bardziej szczegółowo

Potrzeby szkoleniowe pracowników jednostek pomocy i integracji społecznej na 2014 rok

Potrzeby szkoleniowe pracowników jednostek pomocy i integracji społecznej na 2014 rok Potrzeby szkoleniowe pracowników jednostek pomocy i integracji społecznej na 2014 rok raport opracowany przez: Dział Analiz i Programowania Sekcja Obserwatorium Integracji Społecznej TORUŃ, 2013 ROK Wstęp...

Bardziej szczegółowo

"TRAKO" WIERZBICKI I WSPÓLNICY S.J. ul. Krasińskiego 15a/5, 50-449 Wrocław, tel./fax: 71 799 87 53, e-mail: poczta@trako.com.pl www.trako.com.

TRAKO WIERZBICKI I WSPÓLNICY S.J. ul. Krasińskiego 15a/5, 50-449 Wrocław, tel./fax: 71 799 87 53, e-mail: poczta@trako.com.pl www.trako.com. Dokument przygotowany przez: "TRAKO" WIERZBICKI I WSPÓLNICY S.J. ul. Krasińskiego 15a/5, 50-449 Wrocław, tel./fax: 71 799 87 53, e-mail: poczta@trako.com.pl www.trako.com.pl Spis rysunków Rys. 1. Płeć

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 Załącznik do uchwały Nr XIX/119/12 Rady Gminy Lubawa z dnia 31 października 2012r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 1 Spis treści Wstęp. 3 1. Diagnoza środowiska lokalnego..

Bardziej szczegółowo

Aktywizowanie pacjenta i jego opiekunów do korzystania z opieki protetycznej

Aktywizowanie pacjenta i jego opiekunów do korzystania z opieki protetycznej JEDNOSTKA MODUŁOWA: 322[17].Z3.01 Aktywizowanie pacjenta i jego opiekunów do korzystania z opieki protetycznej Wymagania wstępne : Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien

Bardziej szczegółowo

Nowa Sól sprzyja seniorom. Wspieranie aktywności seniorówinicjatywa utworzenia Domu Dziennego Pobytu na terenie powiatu Nowa Sól.

Nowa Sól sprzyja seniorom. Wspieranie aktywności seniorówinicjatywa utworzenia Domu Dziennego Pobytu na terenie powiatu Nowa Sól. Nowa Sól sprzyja seniorom Wspieranie aktywności seniorówinicjatywa utworzenia Domu Dziennego Pobytu na terenie powiatu Nowa Sól. Starzy ludzie poruszają się wolniej, ale wiedzą lepiej dokąd zmierzają.

Bardziej szczegółowo

Wrocławskie rodziny w świetle badań socjologicznych. Wybrane zagadnienia. dr Mateusz Błaszczyk Uniwersytet Wrocławski

Wrocławskie rodziny w świetle badań socjologicznych. Wybrane zagadnienia. dr Mateusz Błaszczyk Uniwersytet Wrocławski Wrocławskie rodziny w świetle badań socjologicznych. Wybrane zagadnienia dr Mateusz Błaszczyk Uniwersytet Wrocławski Nota metodologiczna DIAGNOZA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH WROCŁAWIA: badania gospodarstw domowych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2012-2014 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SIWZ. Część I. SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. 1. Informacje ogólne

Załącznik nr 1 do SIWZ. Część I. SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. 1. Informacje ogólne Część I. SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Informacje ogólne Załącznik nr 1 do SIWZ Przeprowadzenie badania Analiza sytuacji osób niepełnosprawnych w województwie podlaskim na potrzeby realizacji

Bardziej szczegółowo