Najczęściej występujące postaci chorób układu moczowego i ich leczenie u pacjentów praktyki lekarza rodzinnego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Najczęściej występujące postaci chorób układu moczowego i ich leczenie u pacjentów praktyki lekarza rodzinnego"

Transkrypt

1 Family Medicine & Primary Care Review 2008, 10, 3: PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Copyright by Wydawnictwo Continuo Najczęściej występujące postaci chorób układu moczowego i ich leczenie u pacjentów praktyki lekarza rodzinnego PL ISSN The most common types of urinary tract diseases and their medical treatment basing on general practice PIOTR MICHOŃ 1, A F, ANNA SAŁACKA 1, B F, KAROLINA KŁODA 2, C D, IWONA HORNOWSKA 1, B F, LILIA KOTKOWIAK 1, B F 1, B F, JOLANTA PÓŹNIAK 1 Zakład Medycyny Rodzinnej Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie p.o. Kierownika: dr n. med. Anna Sałacka 2 Klinika Transplantologii i Nefrologii Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie Kierownik: prof. dr hab. med. Kazimierz Ciechanowski A przygotowanie projektu badania, B zbieranie danych, C analiza statystyczna, D interpretacja danych, E przygotowanie maszynopisu, F opracowanie piśmiennictwa, G pozyskanie funduszy Streszczenie Wstęp. Zakażenia układu moczowego (ZUM) są jednymi z najczęstszych schorzeń w POZ. Do minują infekcje wywoływane przez E. coli i gronkowce związane zwykle (30%) z kamicą dróg moczowych. Materiał i metody. Przeanalizowano dokumentację medyczną pacjentów NZOZ Podgórna w Szczecinie. Wyniki. Wśród (100%) pacjentów ZUM stwierdzono u 8,84%, kamicę dróg moczowych u 2,86%. 60,73% stosowanych leków stanowiły pochodne nitrofuranu, 27,93% chinolony, 9,29% środki ułatwiające wydalanie złogów. Wnioski. Pacjenci z ZUM stanowili 8,84% wszystkich osób. Najbardziej powszechną postacią zakażenia było za palenie pęcherza moczowego. Najczęściej przepisywanym lekiem z powodu ZUM była pochodna nitrofuranu, obok pochodnych chinolonów. Słowa kluczowe: układ moczowy, chinolony, lekarz rodzinny. Summary Background. Urinary tract diseases are the most frequent conditions encountered by general practi tioners. Most common are bacterial infections caused by E. coli, followed by Staphylococcus saprophyticus. Mainly prescribed are nitrofuran derivatives and among antibiotics the most wanted are quinolones. Material and methods. The authors enrolled patients from Department of Primary Health Care Podgórna in Szczecin. Results. Among (100%) patients, infection of the urinary tract was present in 8.84% and urolithiasis in 2.86%. There were prescribed 100% packages of drugs, which consisted of 60.73% packages of nitrofuran deri vate, 27.93% of quinolones, 9.29% calculi dissolving specimens. Conclusions. There were 8.84% patients with the urinary tract infection, among all people enrolled in the studies. The most common condition was cystistis. The most common antibiotic was quinolones. Key words: urinary tract, quinolones, general practitioner. Wstęp Zakażenia układu moczowego (ZUM) są jedny mi z najczęstszych schorzeń, z którymi stykają się lekarze rodzinni [1]. Według piśmiennictwa, oko ło 50% kobiet miało ZUM przynajmniej raz w cią gu życia, z czego jedna na trzy pacjentki przebyła infekcję do 24. r.ż. [2]. Powszechnie występującą dolegliwością jest także kamica układu moczowe go występująca u od 5 do 10% populacji [3]. Naj częściej ZUM wywołane są przez Escherichia coli, Staphylococcus saprophyticus, Klebsiella, Proteus, Enterobacter [6]. Infekcjom dróg moczowych sprzyjają: przeszkody w odpływie moczu, zabu rzenia pęcherza moczowego, refluks pęcherzowo moczowodowo nerkowy, obstrukcja dróg moczo wych przez kamienie, nowotwory czy blizny po zapalne, nadużywanie leków przeciwbólowych, zaburzenia przemiany materii cukrzyca, instru mentacja dróg moczowych [4, 5]. Ponadto do przebycia zakażenia usposabiają: spadek odpor ności organizmu, a szczególnie przyjmowanie le ków immunosupresyjnych, ciąża, mała ilość spo żywanych płynów, duża aktywność seksualna.

2 526 P. Michoń i wsp. Najczęściej występujące postaci chorób układu moczowego Materiał i metody W badaniach przeanalizowano dokumentację medyczną (100%) pacjentów NZOZ Pod górna w Szczecinie. Analizie poddano przypadki występowania co najmniej raz ZUM i obecności kamicy dróg moczowych. ZUM stwierdzano na podstawie objawów klinicznych, badania ogólne go i/lub posiewu moczu, obecności wykładników stanu zapalnego w badaniach krwi. Kamica dróg moczowych była rozpoznana w badaniach obrazowych. Przeanalizowano leki stosowane u powyższych pacjentów. Oceniono rodzaj stosowanych leków. Wyniki badań Wśród (100%) pacjentów NZOZ Podgórna u 907 (8,84%) wykazano co najmniej jeden epizod ZUM. Rozpoznanie zapalenia pę cherza moczowego miało 612 (5,96%) osób, co stanowi (67,58%) chorych ze stwierdzoną infek cją. Kamicę dróg moczowych wykryto u 295 (2,86%) pacjentów. Stanowiło to 32,5% chorych ze stwierdzoną infekcją. Przepisano 3799 (100%) opakowań leków, z czego 2307 (60,73%) była to pochodna nitrofu ranu, 1061 (27,93%) to chinolony, 353 (9,29%) środki ułatwiające wydalanie złogów i 78 (2,05%) preparaty ziołowe. Wśród chinolonów najczęściej przepisywano norfloksacynę (Nolicin) 501 (47,22%), następnie ciprofloksacynę 391 (36,85%), ofloksacynę 165 (15,55%) i pefloksa cynę 4 (0,38%). Dyskusja W naszym materiale aż 8,84% chorych było leczonych co najmniej raz z powodu ZUM, z czego najpowszechniej stwierdzano zapalenie pęcherza moczowego 67,58%, co jest zbieżne z innymi doniesieniami [7]. Najczęściej stosowanym lekiem była pochodna nitrofuranu, stanowiąca 60,73% wszystkich prze pisanych leków. Drugą co do częstości grupę sto sowanych leków stanowiły chinolony 27,93%. Najczęściej zażywanym lekiem wśród chinolonów była norfloksacyna, która stanowiła 47,22% wszy stkich stosowanych chinolonów i 13,19% wszyst kich leków. Ciprofloksacyna stanowiła 36,85% chinolonów, ofloksacyna 15,55%, a pefloksacy na 0,38%. Spośród leków działających wspoma gająco w ZUM najczęściej stosowano Rowatinex u 9,29% wszystkich pacjentów z ZUM. Wnioski 1. Pacjenci z ZUM stanowią średnio 8,84% pa cjentów leczonych w POZ. 2. Ponad 30% pacjentom z ZUM towarzyszy ka mica układu moczowego. 3. Ważnym argumentem w doborze stosowane go leku u pacjentów z ZUM jest jego cena. Piśmiennictwo Family Medicine & Primary Care Review 2008, 10, 3 1. Car J. Urinary tract infections in women: diagnosis and management in primary care. BMJ 2006; 332: Foxman B. Epidemiology of urinary tract infections: incidence, morbidity, and economic costs. Am J Med 2002; 113(Suppl. 1A): 5S 13S. 3. Bartoletti R, Cai T, Mondaini N et al. Epidemiology and risk factors in urolithiasis. Urol Int 2007; 79(Suppl. 1): Eberdt Gołąbek B. Kamica układu moczowego (cz. I). Niemetaboliczne czynniki powstawania kamicy moczowej. Urol Pol 2005; 58: Miano R, Germani S, Vespasiani G. Stones and urinary tract infections. Urol Int 2007; 79(Suppl. 1): Fihn SD. Clinical practice. Acute uncomplicated urinary tract infection in women. N Engl J Med 2003; 349: Kwias Z. Zakażenia układu moczowego. Przew Lek 2002; 5: 3: Adres do korespondencji: Dr n. med. Anna Sałacka Zakład Medycyny Rodzinnej PAM ul. Podgórna 22/ Szczecin Tel./fax: (091) E mail: Praca wpłynęła do Redakcji: r. Po recenzji: r. Zaakceptowano do druku: r.

3 Family Medicine & Primary Care Review 2008, 10, 3: PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Copyright by Wydawnictwo Continuo Objawy choroby nowotworowej przewodu pokarmowego a częstość potwierdzeń endoskopowych PL ISSN Symptoms of alimentary tract neoplasmic disease and the frequency of endoscopy confirmations MARIUSZ MIŚKIEWICZ A F, KATARZYNA ŻYCIŃSKA D F, TOMASZ RUSINOWICZ B, F, RENATA KRUPA B, C, F, KAZIMIERZ A. WARDYN D, F Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej z Oddziałem Klinicznym Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Kierownik: prof. dr hab. med. Kazimierz A. Wardyn A przygotowanie projektu badania, B zbieranie danych, C analiza statystyczna, D interpretacja danych, E przygotowanie maszynopisu, F opracowanie piśmiennictwa, G pozyskanie funduszy Streszczenie Wstęp. Wysoka wśród populacji umieralność na nowotwory przewodu pokarmowego wzmaga czujność lekarzy. Postawienie prawidłowej i szybkiej diagnozy jest konieczne, gdy pacjent zgłasza nieswoiste do legliwości. Utrata masy ciała czy krwawienie do przewodu pokarmowego mogą być pierwszym objawem, nieste ty już zaawansowanej choroby. Istotna dla lekarza jest częstość potwierdzeń endoskopowych w przypadku obja wów niepokojących, zwłaszcza że bezobjawowy okres rozwoju choroby utrudnia trafne postawienie rozpozna nia. Materiały i metody. Dokonano retrospektywnej analizy 1630 badań endoskopowych wykonanych w Pracowni Endoskopii Szpitala Czerniakowskiego w Warszawie, zarówno w trybie wewnątrzszpitalnym, jak i w ramach ho spitalizacji jednodniowej (skierowania od lekarzy rodzinnych). Wyniki. 80% pacjentów miało objawy kliniczne. Jedynie w 8% przypadków stwierdzono guz, częściej u osób starszych. 50% kolonoskopii była prawidłowa, jednak częściej w jej trakcie rozpoznawano patologię. Wnioski. Wszystkie wykryte zmiany stwierdzono u pacjentów z objawami klinicznymi. Potwierdzono nasilenie patologii u osób starszych. Słowa kluczowe: nowotwory przewodu pokarmowego, gastroskopia, kolonoskopia. Summary Background. High mortality on tumours of alimentary tract increases doctors vigilance. Making the correct diagnosis is necessary, when the patient has non specific problems. Loss of body weight or bleeding to the digestive tract can be the first manifestation, unfortunately already of an advanced illness. Material and methods. They made retrospective analysis of 1630 endoscopies carried out in the Studio of the En doscopy of the Czerniakowski Hospital both in hospital appointment and one day hospitalization (the referral of from family doctors). Results. 80% of patients had clinical symptoms. Only in the 8% of cases tumour was detected, more often in older persons. 50% of the colonoscopies were correct, however more often a pathology was identified. Conclusions. All detected changes were detected in persons with clinical symptoms. Increasing pathology in older persons was confirmed. Key words: cancers of the digestive tract, gastroscopy, colonoscopy. Wstęp Nowotwory przewodu pokarmowego należą do jednych z najczęściej występujących na świe cie, a częstość zachorowań wzrasta powyżej 40. r.ż. Objawy chorobowe pojawiają się zwykle w momencie, gdy nowotwór jest w stadium za awansowania i mogą być to stany zagrożenia ży cia masywne krwawienia do przewodu pokar mowego, niedrożność lub perforacje. Objawy ty powe zależą od lokalizacji, choć długotrwałe bóle brzucha, utrata masy ciała czy niedokrwi stość są charakterystyczne dla wszystkich. Dysfa gia i odynofagia sugerują raka przełyku, guzom żołądka towarzyszy brak łaknienia, nudności i wymioty, a zmiana rytmu wypróżnień i utajone krwawienia jelitowe są typowe dla nowotworów jelita [1 5]. Istotna dla lekarza jest częstość potwierdzeń en doskopowych w przypadku objawów niepokoją Family Medicine & Primary Care Review 2008, 10, 3

4 528 M. Miśkiewicz i wsp. Objawy choroby nowotworowej przewodu pokarmowego cych, zwłaszcza że bezobjawowy okres rozwoju choroby utrudnia trafne postawienie rozpoznania. Spośród wielu metod diagnostycznych endoskopia przewodu pokarmowego ma największe znaczenie w ustaleniu patologii o takiej lokalizacji [1 3, 5 7]. Materiały i metody Dokonano retrospektywnej analizy 1630 badań endoskopowych (924 gastroskopii i 706 kolonosko pii) wykonanych w Pracowni Endoskopii Szpitala Czerniakowskiego na podstawie skierowań we wnątrzszpitalnych oraz w ramach hospitalizacji jed nodniowej. W badaniu uczestniczyło 915 kobiet i 715 mężczyzn w wieku od 17 do 97 lat, średnia 62,8. Skierowania wystawione były przez lekarzy różnych specjalności. Endoskopię górnego odcinka przewodu pokarmowego wykonał pierwszy autor pracy, kolonoskopię przeprowadziło 4 chirurgów. Badania wykonane były endoskopami firmy Olympus. W gastroskopii zastosowano znieczu lenie tylnej ściany gardła roztworem ksylokainy w aerozolu, niewielką część kolonoskopii wyko nano w znieczuleniu ogólnym, pozostałą w pre medykacji Dolarganem. Skierowania przeanali zowane zostały pod kątem objawów choroby no wotworowej. W wykonanych endoskopiach skupiono się na rozpoznaniu guza któregokol wiek z odcinków przewodu pokarmowego. W analizie statystycznej wykorzystano średnią arytmetyczną dla cech ilościowych. Cechy jako ściowe przedstawiono jako liczbę i odsetek wła ściwej kategorii. Wyniki Spośród wszystkich 1630 skierowań na endo skopowe badanie przewodu pokarmowego aż 1340 (82,2%) sugerowała objawy choroby nowo tworowej. W pierwszej kolejności przeanalizowa no objawy wspólne (bóle brzucha, krwawienia do przewodu pokarmowego, utrata masy ciała, niedokrwistość), pozostałe zsumowano jako inne. Dla patologii górnego odcinka przewodu pokar mowego były to dysfagia, nudności i wymioty, dla dolnego odcinka niedrożność i podniedrożność przewodu pokarmowego, krew utajona w kale, zaburzenia rytmu wypróżnień. Rycina 1 przedsta wia liczbową charakterystykę skierowań. Guz przewodu pokarmowego rozpoznano w 111 przypadkach (8,3%) badanych z objawami choroby nowotworowej. Odpowiednio odnosząc do gastroskopii 41 rozpoznań na 730 przebada nych (5,6%), a kolonoskopii 70/610 (11,5%) (ryc. 2). A oto ilościowe podsumowanie stwierdzo nych zmian nowotworowych w zależności od rozpoznań wstępnych kierowanych na badanie endoskopowe przewodu pokarmowego pacjen tów. Guz stwierdzono: 1) u 11 osób z bólami brzucha (0,8%), 2) w 16 przypadkach krwawienia do przewodu pokarmowego (1,2%), 3) u 9 chorych z niedokrwistością (0,7%), 4) u 10 osób z utratą masy ciała (0,7%), 5) u 52 pacjentów z podejrzeniem choroby no wotworowej (3,9%), 6) u pacjentów z innymi objawami 13 (1,0%) (ryc. 3). Po przeanalizowaniu 1630 badań (niezależ nie od celowości skierowań) stwierdzono, że no wotwory przewodu pokarmowego rozpoznawa ne były tylko u osób z objawami klinicznymi. Analiza wiekowa częstości występowania tej patologii ujawniła nasilenie stawianych rozpo znań u osób w wieku podeszłym (ryc. 4). W niemal 100% gastroskopii stwierdzono zmiany makroskopowe. Jedynie u 4 na 924 bada Family Medicine & Primary Care Review 2008, 10, 3 liczba skierowañ bóle brzucha krwawienia z p. pok niedokrwistoœæ utrata masy podejrzenie cia³a choroby nowotworowej wszystkie kolonoskopia gastroskopia inne 91 Rycina 1. Rozpoznanie wstępne lekarzy kierujących do pracowni endoskopii

5 M. Miśkiewicz i wsp. Objawy choroby nowotworowej przewodu pokarmowego ,0% 12,0% 11,5% Rycina 2. Odsetek rozpoznań choroby nowotworowej 10,0% odsetek rozpoznañ 8,0% 6,0% 4,0% 8,3% 5,6% 2,0% 0,0% ³¹cznie kolonoskopia gastroskopia wszystkie kolonoskopia gastroskopia 111 liczba rozpoznañ bóle brzucha krwawienia z p. pok niedokrwistoœæ utrata masy cia³a 15 podejrzenie choroby nowotworowej inne razem Rycina 3. Stwierdzenie guza przewodu pokarmowego w badaniach endoskopo wych 14,0% 12,0% 12,9% 12,5% 10,0% 9,9% odsetek rozpoznañ 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0% 0,0% nych (tj. poniżej 0,5%) badanie było prawidłowe. Inaczej przedstawia się kwestia z badaniami ko lonoskopowymi niemal u połowy badanych stwierdzono prawidłowy obraz jelita (ryc. 5). Dyskusja 1,1% 0,7% 5,2% 7,0% poni ej powy ej 90 wiek Badania endoskopowe są jedną z najważniej szych metod diagnostycznych przewodu pokar Rycina 4. Wiek a odsetek rozpoznań guza przewodu pokarmowego mowego, stąd duże oczekiwania lekarzy w kwe stii postawienia szybkiej diagnozy [1 7]. Przeprowadzone badanie miało na celu anali zę częstości rozpoznań nowotworów przewodu pokarmowego u osób z objawami klinicznymi kierowanych do pracowni endoskopowej. Wia domo, że częstość diagnozy wzrasta z wiekiem (średnia lat), a ryzyko pojawienia się cho roby po 40. r.ż. podwaja się z każdą dekadą. Po czątkowe stadium choroby jest bezobjawowe, Family Medicine & Primary Care Review 2008, 10, 3

6 530 M. Miśkiewicz i wsp. Objawy choroby nowotworowej przewodu pokarmowego 100% 90% 80% 70% 60% 50% 99,6% 0,4% 47,5% Przeprowadzona analiza udowodniła fakt wzrostu zachorowań u ludzi starszych. Choć od setek rozpoznań choroby nowotworowej nie był wysoki (niecałe 10%), a prawie połowa badań kolonoskopowych nie wykazała patologii, może to świadczyć o czujności onkologicznej, zwła szcza że wszystkie stwierdzone w tym badaniu guzy poprzedzone były objawami klinicznymi. 40% 30% 20% 10% 0% gastroskopia norma patologia 52,5% kolonoskopia Rycina 5. Odsetek patologii stwierdzanych w endo skopii przewodu pokarmowego a wystąpienie objawów powinno znacznie wzmóc czujność każdego lekarza [1 4]. Wnioski 1. Ponad 80% wszystkich skierowań przedsta wiała objawy choroby nowotworowej. 2. Pomimo niskiego odsetka rozpoznań choroby nowotworowej (niespełna 1 na 10 badanych) wszystkie guzy stwierdzono u osób z objawa mi klinicznymi. 3. Choć prawie połowa kolonoskopii była prawi dłowa, to w endoskopii dolnego odcinka prze wodu pokarmowego stwierdzono większą liczbę guzów. 4. Częstość występowania nowotworów prze wodu pokarmowego wzrasta z wiekiem. Piśmiennictwo 1. Szczeklik A i wsp. Choroby wewnętrzne. Wyd. 1. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2005, III: , , Yamada T, Hasler WL, Inadomi JM i wsp. Podręcznik gastroenetrologii. Wyd. 1. Lublin: Wydawnictwo Czelej; 2006, 28: , 35: , 42: , 49: Muszyński J i wsp. Gastroenterologia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Akademii Medycznej w Warszawie; 2006, III: 34 42, VI: 86 95, XX: Krawczyk M. Nowotwory przewodu pokarmowego. Warszawa: Biblioteka Chirurga i Anastezjologa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL; Gil J, Wojtuń S. Diagnostyka endoskopowa raka jelita grubego. Współcz Onkol 2006; 10; 3: Stec R. Badania przesiewowe w raku jelita grubego. Współczesna Onkologia 2006; 10; 3: Kamiński MF, Reguła J. Znaczenie jakości kolonoskopii przesiewowej. Przeg Gastroenterol 2007; 2(6): Adres do korespondencji: Lek. med. Mariusz Miśkiewicz Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej z Oddziałem Klinicznym Medycyny Rodzinnej, Chorób Wewnętrznych I Metabolicznych WUM ul. Banacha 1a Warszawa Tel./fax: (022) E mail: Praca wpłynęła do Redakcji: r. Po recenzji: r. Zaakceptowano do druku: r.

7 Family Medicine & Primary Care Review 2008, 10, 3: PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Objawy choroby refluksowej przełyku (GERD) a przepuklina rozworu przełykowego przepony częstość potwierdzeń endoskopowych Copyright by Wydawnictwo Continuo PL ISSN Symptoms of gastroesophageal reflux disease (GERD) and hiatal hernia frequency of endoscopy confirmations MARIUSZ MIŚKIEWICZ A F, KATARZYNA ŻYCIŃSKA D F, TOMASZ RUSINOWICZ B, F, RENATA KRUPA B, C, F, KAZIMIERZ A. WARDYN D, F Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej z Oddziałem Klinicznym Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Kierownik: prof. dr hab. med. Kazimierz A. Wardyn A przygotowanie projektu badania, B zbieranie danych, C analiza statystyczna, D interpretacja danych, E przygotowanie maszynopisu, F opracowanie piśmiennictwa, G pozyskanie funduszy Streszczenie Wstęp. Nieustannie wzrastająca częstość choroby refluksowej przełyku (GERD) i przepukliny roz woru przełykowego to problem współczesnej cywilizacji. Przebieg choroby najczęściej jest asymptomatyczny, a typowe objawy są wspólne dla przypadków. Jak często można stwierdzić korelację między chorobą refleksową przełyku a patologią stwierdzaną w gastroskopii? Materiały i metody. Dokonano retrospektywnej analizy 924 wyników badań gastroskopowych wykonanych w Pracowni Endoskopii Szpitala Czerniakowskiego w Warszawie, zarówno w trybie wewnątrzszpitalnym, jak i w ramach hospitalizacji jednodniowej (skierowania od lekarzy rodzinnych). W badaniu uczestniczyło 508 ko biet i 416 mężczyzn, o średnim wieku 61,7 lat. Wyniki. Przepuklina rozworu przełykowego jest drugim co do częstości występowania rozpoznaniem stawianym w trakcie gastroskopii. Stwierdzono wzrost częstości występowania przepukliny wraz z wiekiem pacjentów. Wnioski. Istnieje duża korelacja między objawami GERD a obecnością przepukliny rozworu przełykowego prze pony. Tym samym potwierdzono często bezobjawowy przebieg choroby i nasilenie patologii u osób starszych. Słowa kluczowe: GERD, gastroskopia, przepuklina rozworu przełykowego przepony. Summary Background. Increasing frequency of gastroesophageal reflux disease (GERD) and hiatal herniae are a civilization problem. The course of disease the most often is asymptomatic, and typical manifestations are com mon. How often there is a correlation between disease and affirmed in gastroscopy pathology? Material and methods. In the retrospective analysis 924 gastroscopies in Studio of Endoscopy of Czerniakowski Hospital both in hospital appointment and one day hospitalization (the referral of from family doctors) were exe cuted. Results. The hiatal hernia is second diagnosis put in the process of the gastroscopy. An increase in hernia preva lence was observed along with age. Conclusions. There is a large correlation between GERD manifestations and the presence of the hiatal hernia. An asymptomatic course of illness and increasing pathology in older persons have often been confirmed. Key words: GERD, gastroscopy, oesophageal hiatal hernia. Wstęp Choroba refluksowa przełyku (GERD) to pro blem cywilizacyjny. U około 5 10% ludności ob jawy GERD występują codziennie, u 1/5 przynaj mniej 1 raz w tygodniu, a ponad 40% Ameryka nów zgłasza charakterystyczne symptomy co najmniej 1 raz w miesiącu. W Polsce częstość występowania choroby określa się na 35% [1 4, 6, 8]. Objawy typowe to zgaga i puste odbijania, chrypka, suchy i świszczący kaszel, ból w klatce piersiowej, wzdęcia, nudności i wymioty. Dysfa gia, odynofagia, utrata masy ciała czy krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego to wymagające pilnej gastroskopii objawy alarmują ce [1 3]. Przepuklina wślizgowa sprzyja wystąpieniu objawów GERD, ale 60% przypadków choroby refluksowej przebiega jako NERD (negative en doscopic reflux disease) [5, 8]. Obie często prze

8 532 M. Miśkiewicz i wsp. Objawy choroby refluksowej przełyku (GERD) biegają bezobjawowo, jedynie u około 1/3 popu lacji stwierdza się pełen obraz choroby, a około 5% ma istotne powikłania (zwężenie przełyku, przełyk Barretta). W piśmiennictwie przepuklina w 50% towa rzyszy chorobie refluksowej [5], a gastroskopia jest jednym z narzędzi ułatwiających postawienie rozpoznania [1 8]. Materiały i metody Dokonano retrospektywnej analizy 924 ga stroskopii wykonanych przez pierwszego autora pracy w Pracowni Endoskopii Szpitala Czernia kowskiego na podstawie skierowań wewnątrz szpitalnych oraz w ramach hospitalizacji jedno dniowej. W badaniu uczestniczyło 508 kobiet i 416 mężczyzn w wieku od 17 do 97 lat (średnia 61,7) skierowanych na badanie przez lekarzy różnych specjalności. Badania wykonane były endoskopami firmy Olympus, po znieczuleniu tylnej ściany gardła roztworem lidokainy w aerozolu. Przeanalizowa no skierowania pod kątem objawów choroby re fluksowej przełyku, zwłaszcza stanów alarmują cych. Dla badania ważne było rozpoznanie prze pukliny rozworu przełykowego oraz związanych z nią istotnych powikłań. W analizie statystycznej wykorzystano średnią arytmetyczną dla cech ilościowych. Cechy jako ściowe przedstawiono jako liczbę i odsetek wła ściwej kategorii. Wyniki Spośród 924 pacjentów skierowanych na ga stroskopię 399 z nich (43,2%) miała objawy kli niczne GERD. Rycina 1 przedstawia liczbowo charakterystykę skierowań. Wśród osób z objawami choroby refluksowej przepuklinę rozworu przełykowego potwierdzo no w 297 badaniach (74,4%), z czego: 1) u 128 badanych z podejrzeniem krwawienia z gopp (70,7%), 2) u 51 osób z utratą masy ciała (79,7%), 3) u 47 chorych z nudnościami i wymiotami (74,6%), 4) przy podejrzeniu GERD w 31 przypadkach (86,1%), 5) u 23 pacjentów z zaburzeniami połykania (79,1%), 6) u 9 chorych ze zgagą (75,0%), 7) w 4 badaniach u osób zgłaszających bóle w klatce piersiowej (57,1%), 8) w pozostałych 100% potwierdzeń (3 na 3) (ryc. 2). Rozpoznania groźnych powikłań GERD w grupie badanej, mimo niskiej wykrywalności, nie należy bagatelizować (łącznie 48 osób, tj. 12,0%). Zapalenie przełyku rozpoznano w 6,5% (26 chorych), owrzodzenie przełyku u 16 pacjen tów (4,0%), a przełyk Barretta u 4 osób (1,0%). U 1 pacjenta rozpoznano pozapalne zwężenie wpustu, a u kolejnego zwężenie po ezofagosto mii w przebiegu przełyku Barretta (0,5%) (ryc. 3). Analiza wszystkich 924 badań pokazała, że przepuklina rozworu przełykowego jest drugim co do częstości rozpoznaniem postawionym w trakcie gastroskopii. Najczęściej stwierdzane zmiany makroskopowe przedstawiono na ryci nie 4. Przeanalizowano także wiek pacjentów i czę stość wykrywania przepukliny rozworu przełyko wego przepony. Poza wysokim odsetkiem patolo gii u osób bardzo młodych, stwierdzono wzrost częstości występowania przepukliny rozworu przełykowego, zwłaszcza u osób w wieku pode szłym (ryc. 5). Family Medicine & Primary Care Review 2008, 10, 3 liczba skierow a ñ krwawienie z gopp utrata masy cia³a nudnoœci i wymioty podejrzenie GERD zaburzenia po³ykania 12 zgaga 7 4 Rycina 1. Rozpoznanie wstępne lekarzy kierujących do pracowni endoskopii bóle w klp inne odsetek rozpoznañ przepukliny rozworu prze³ykowego 120,0% 100,0% 80,0% 60,0% 40,0% 20,0% 0,0% 70,7% krwawienie z gopp 79,7% 74,6% 86,1% utrata masy cia³a nudnoœci i wymioty podejrzenie GERD 79,1% 75% zaburzenia po³ ykania zgaga 57,1% Rycina 2. Przepuklina rozworu przełykowego prze pony w poszczególnych grupach skierowań bóle w klp 100% inne

9 M. Miśkiewicz i wsp. Objawy choroby refluksowej przełyku (GERD) ,0% 74,4% odsetek rozpoznañ 70,0% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% przepuklina rozworu prze³ykowego przepony 6,5% zapalenie prze³yku 4,0% 1,0% 0,5% owrzodzenie prze³yku prze³yk Barretta zwê enie prze³yku odsetek rozpoznañ 90,0% 80,0% 70,0% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% 85,7% poni ej 20 60,0% ,9% ,7% ,6% 68,6% wiek 73,0% 73,4% ,7% powy ej 90 Rycina 3. Przepuklina wślizgowa i jej powikłania u osób z podejrzeniem GERD Rycina 5. Wiek i przepuklina rozworu przełykowego przepony Dyskusja Przed wdrożeniem leczenia zadaniem lekarzy jest rozpoznanie choroby. Celowość doboru me tody diagnostycznej ma na względzie szybkie po stawienie rozpoznania, przy jak najmniejszym obciążeniu pacjenta [1 8]. Przeprowadzone badanie miało na celu anali zę częstości rozpoznań przepukliny rozworu przełykowego przepony oraz makroskopowych zmian samego przełyku u pacjentów z objawami GERD. Częstość występowania przepukliny roz woru przełykowego wzrasta z wiekiem stąd za pewne, przy średniej wieku badanych pacjentów przekraczającej 60 lat, tak duża liczba rozpo znań. Mimo że podważa się znaczenie przepukli ny rozworu przełykowego w występowaniu obja wów GERD, to jako pewien rezerwuar kwaśnego soku żołądkowego może być ona przyczyną po wstania zwłaszcza ciężkich powikłań, jak: zapa lenie, zwężenie przełyku czy przełyk Barretta [1 8]. Udowodniono, że gastroskopia, z racji możli wości dokładnej oceny wszystkich struktur górne go odcinka przewodu pokarmowego (w tym przypadku przełyku i okolicy wpustu), powinna być traktowana jako standard postępowania u wszystkich pacjentów, zwłaszcza tych z obja wami najbardziej niepokojącymi. Wnioski 1. Nieco ponad 1/3 wszystkich badanych miała objawy kliniczne choroby refluksowej prze łyku. 2. Prawie 75% pacjentów z objawami GERD miało potwierdzoną obecność przepukliny rozworu przełykowego przepony duża kore lacja między charakterystycznymi objawami a występowaniem ww. patologii przełyku. odsetek rozpoznañ 100,0% 90,0% 80,0% 70,0% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% 86,1% zapalenie b³ony œluzowej o³¹dka 70,2% przepuklina rozworu prze³ykowego przepony 48,6% zap. błony śluzowej opuszki dwunastnicy 25,1% refluks ó³ciowy 19,4% 18,9% 14,2% zmiany krwotoczne owrzodzenia nad erki 6,2% 5,4% 3,9% polipy ylaki prze³yku nowotwory 33,5% inne Rycina 4. Procentowy rozkład rozpoznań u wszystkich badanych Family Medicine & Primary Care Review 2008, 10, 3

10 534 M. Miśkiewicz i wsp. Objawy choroby refluksowej przełyku (GERD) 3. Istotny odsetek chorych z GERD miało stwier dzone jej powikłania. 4. Duża liczba rozpoznań przepukliny rozworu przełykowego wśród wszystkich badanych potwierdza jej bezobjawowy przebieg. 5. Stwierdzono zwiększenie odsetka endoskopo wych cech przepukliny rozworu przełykowe go u osób w wieku podeszłym. Piśmiennictwo 1. Szczeklik A i wsp. Choroby wewnętrzne. Wyd. 1. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2005; III: , Yamada T, Hasler WL, Inadomi JM i wsp. Podręcznik gastroenterologii. Wyd. 1. Lublin: Wydawnictwo Czelej; 2006; 27: 228, Muszyński J i wsp. Gastroenterologia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Akademii Medycznej w Warszawie; 2006; II: Marek T, Dziurkowska Marek A. Choroba refluksowa przełyku. Dostępny na URL: kuly/. 5. Waliszewski P, Waliszewski W, Skurski J. GERD. Przew Lek 2000; 8: Barylski M, Banach M, Okoński P. Choroba refluksowa przełyku (GERD) postępowanie zachowawcze a leczenie operacyjne. Przew Lek 2004; 10: Kahrilas PJ. Gastroesophageal reflux disease. JAMA 1996; 276: Jakubczyk M, Czerwionka Szaflarska M, Zielińska I. Analiza wyników badania endoskopowego górnego odcinka przewodu pokarmowego u dzieci i młodzieży z chorobą refluksową przełyku. Przeg Gastroenterol 2007; 2(1): Adres do korespondencji: Lek. med. Mariusz Miśkiewicz Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej z Oddziałem Klinicznym Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych WUM ul. Banacha 1a Warszawa Tel./fax: (022) E mail: Praca wpłynęła do Redakcji: r. Po recenzji: r. Zaakceptowano do druku: r.

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Nefrologia 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nefrologia Kod modułu LK.3.E.008 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Specjalności:

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 1 Zakład Chorób Układu Nerwowego Wydział Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu, Kierownik Zakładu prof.

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii ogólnej w roku 2003

Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii ogólnej w roku 2003 Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii ogólnej w roku 2003 Spis kursów specjalizacyjnych w nadchodzącym roku wg. publikacji CMKP Luty Nr kursu: 5-703-2003 Temat kursu: Chirurgia transplantacyjna -podstawowy

Bardziej szczegółowo

Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Akademii Medycznej we Wrocławiu Kierownik: prof. dr hab. med. Andrzej Steciwko 2

Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Akademii Medycznej we Wrocławiu Kierownik: prof. dr hab. med. Andrzej Steciwko 2 Family Medicine & Primary Care Review 27, 9, 4: 998 16 Copyright by Wydawnictwo Continuo PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Przydatność szybkich testów CRP (NycoCard II CRP) w codziennej pracy lekarza rodzinnego

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

SOBOTA, 5 WRZEŚNIA 2009 roku

SOBOTA, 5 WRZEŚNIA 2009 roku SOBOTA, 5 WRZEŚNIA 2009 roku 39 CZWARTEK SOBOTA, 5 WRZEŚNIA 8.30 11.50 SALA A 8.30 11.00 WALNE ZEBRANIE CZŁONKÓW PTMR SALA C SALA A Kardiologia dr n. med. Adam Windak prof. dr hab. n. med. Janusz Siebert

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową

Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Algorytmy postępowania w przypadku stwierdzenia objawów wskazujących na potencjalną chorobę nowotworową

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja informacji do przewodnika dydaktycznego, na rok akademicki 2011/2012 - Studenci VI roku Wydziału Lekarskiego

Aktualizacja informacji do przewodnika dydaktycznego, na rok akademicki 2011/2012 - Studenci VI roku Wydziału Lekarskiego Aktualizacja informacji do przewodnika dydaktycznego, na rok akademicki 2011/2012 - Studenci VI roku Wydziału Lekarskiego Przedmiot : MEDYCYNA RODZINNA 1. Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej 60 355 Poznań

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

Częstość zakażeń Chlamydophila pneumoniae u dzieci z zakażeniem układu oddechowego

Częstość zakażeń Chlamydophila pneumoniae u dzieci z zakażeniem układu oddechowego Family Medicine & Primary Care Review 20,, : 58 2 Copyright by Wydawnictwo Continuo PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Częstość zakażeń Chlamydophila pneumoniae u dzieci z zakażeniem układu oddechowego PL

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie reumatologii za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie reumatologii za rok 2014 Marzena Olesińska Instytut Reumatologii Klinika i Poliklinika Układowych Chorób Tkanki Łącznej Ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa Tel. 22.844 57 26 Fax. 22 646 78 94 Email: marzena.olesinska@vp.pl Warszawa

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Chemoprewencja raka jelita grubego u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego Dr n med. Piotr Albrecht

Chemoprewencja raka jelita grubego u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego Dr n med. Piotr Albrecht Chemoprewencja raka jelita grubego u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego Dr n med. Piotr Albrecht Klinika Gastroenterologii i Żywienia Dzieci WUM Plan wykładu Jelitowe powikłania WZJG Rak

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : FAKULTET DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA PRZY ŁÓŻKU CHOREGO 2. NAZWA

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Choroba refluksowa przełyku możliwości terapii poza blokerami pompy protonowej

Choroba refluksowa przełyku możliwości terapii poza blokerami pompy protonowej Gdańsk,10.10.2015 r. Choroba refluksowa przełyku możliwości terapii poza blokerami pompy protonowej Prof. dr hab. Barbara Kamińska Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia

Bardziej szczegółowo

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Drodzy Rodzice! W ostatnich latach wyleczalność nowotworów u dzieci i młodzieży wzrosła aż do 70-80%, a w przypadku ostrej

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA PACJENTA oraz ŒWIADOMA ZGODA NA BADANIE Gastroskopia

INFORMACJA DLA PACJENTA oraz ŒWIADOMA ZGODA NA BADANIE Gastroskopia ISO 9001-2008 ul. Storczykowa 8/10, 87-100 Toruñ REJESTRACJA TELEFONICZNA: 56 659 48 00, 56 659 48 01 TELEFON DO PRACOWNI ENDOSKOPOWEJ: 56 659 48 32 REJESTRACJA e-mail: rejestracja.matopat@tzmo.com.pl

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji Wojewódzkiego Programu Profilaktyki Gruźlicy Płuc i Nowotworów Układu Oddechowego w 2007 roku.

Podsumowanie realizacji Wojewódzkiego Programu Profilaktyki Gruźlicy Płuc i Nowotworów Układu Oddechowego w 2007 roku. Podsumowanie realizacji Wojewódzkiego Programu Profilaktyki Gruźlicy Płuc i Nowotworów Układu Oddechowego w 2007 roku. Wojewódzki Program Profilaktyki Gruźlicy Płuc i Nowotworów Układu Oddechowego został

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k18-2012-S Pozycja planu: B18 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie fizjoterapii za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie fizjoterapii za rok 2014 Warszawa, 15.02.2015 r. Dr Grażyna Brzuszkiwicz-Kuźmicka Akademia Wychowania Fizycznego J. Piłsudskiego Wydział Rehabilitacji Ul. Marymoncka 34 00-968 Warszawa Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego

Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego Sylabus Wydział: Wojskowo Lekarski Kierunek studiów: Lekarski Rok Studiów: 4 Semestr: zimowy (07) Przedmiot: Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego Forma zajęć: wykłady sala wykładowa, ul. Żeromskiego

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Przełyk Barretta. Przełyk Barretta jest przedrakowym stanem śluzówki przełyku przewodu przenoszącego pokarm i płyny z jamy ustnej do żołądka.

Przełyk Barretta. Przełyk Barretta jest przedrakowym stanem śluzówki przełyku przewodu przenoszącego pokarm i płyny z jamy ustnej do żołądka. Przełyk Barretta Przełyk Barretta jest przedrakowym stanem śluzówki przełyku przewodu przenoszącego pokarm i płyny z jamy ustnej do żołądka. Szacuje się, że przełykiem Barretta dotkniętych jest 3,3 miliona

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego*

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Konsultacja: prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Klinika Gastroenterologii Onkologicznej

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Maria Marciniak Opiekun koła: Dr n. med. Janusz Jabłoński Kierownik kliniki: Prof. dr n med. Ewa Andrzejewska Ostre zespoły brzuszne

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku:

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku: Epidemiologia Rak jelita Szkolenie dla lekarzy rodzinnych 2007 Igor Madej Oddział Chirurgii Onkologicznej II Dolnośląskiego Centrum Onkologii Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Onkologicznej Akademii

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa?

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Wyniki najnowszego badania Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher. Wczesne rozpoznanie Ustalenie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek - Pielęgniarstwo Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Informacja prasowa Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Warszawa, 28 października Chorzy na szpiczaka mnogiego w Polsce oraz ich bliscy mają możliwość uczestniczenia

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 13.02.2015 r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie toksykologii klinicznej za rok 2014

Warszawa, dnia 13.02.2015 r. Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie toksykologii klinicznej za rok 2014 Warszawa, dnia 13.02.2015 r. Katarzyna Kalinko Pododdział Toksykologii Szpital Praski w Warszawie ul. Aleja Solidarności 67 03-401 Warszawa fax.: 22 6196654 email: k.kalinko@onet.eu Raport Konsultanta

Bardziej szczegółowo

Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce

Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce 17-18 maja 2014, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al.

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Wytyczne: POLANICA 1998 POZNAŃ 1999 KRAKÓW 2000 Wrocław 2006 Rozporządzenie ministra edukacji

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2014-2017 SYLABUS

Cykl kształcenia 2014-2017 SYLABUS 01-017 SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy fizjoterapii klinicznej w chorobach wewnętrznych Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Polityka antybiotykowa w oddziale pediatrycznym Adam Hermann Zespół Kontroli Zakażeń Szpitalnych Stowarzyszenie Higieny Lecznictwa Fundacja Instytut Profilaktyki Zakażeń Adam Hermann Stare Jabłonki 05-07.10.2014r.

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: Poziom studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Gastroenterologia Kod modułu LK.3.E.010 I Wydział Lekarski z Oddziałem

Bardziej szczegółowo

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy endokrynne żołądka 1% nowotworów narządu, 9% wszystkich tego typu w układzie pokarmowym 1-2 przypadki

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k23-2012-S Pozycja planu: B23 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

Kwartalnik. Izabela Kuberka. Izabela Kuberka

Kwartalnik. Izabela Kuberka. Izabela Kuberka Kwartalnik : Izabela Kuberka Izabela Kuberka , Vol. 2, Nr 3 213 Lifestyle of the patients with type 2 diabetes Agnieszka Duczak 1 2 1 2 adres do korespondencji: agnieszka_22@vp.pl - - - - - - - - - - -

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Kardiologia małych zwierząt

Kardiologia małych zwierząt Międzynarodowa Konferencja VetCo Kardiologia małych zwierząt 5-6 września 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja 7/2, 00-401 Warszawa

Bardziej szczegółowo

"Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci  Urszula Grzybowska-Chlebowczyk "Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: Evidence Based Recommendations

Bardziej szczegółowo

Badania endoskopowe w diagnostyce chorób nowotworowych jelit - wywiad z prof. dr hab. Jackiem Muszyńskim

Badania endoskopowe w diagnostyce chorób nowotworowych jelit - wywiad z prof. dr hab. Jackiem Muszyńskim Badania endoskopowe w diagnostyce chorób nowotworowych jelit - wywiad z prof. dr hab. Jackiem Muszyńskim Wywiad z prof. dr hab. Jackiem Muszyńskim z Katedry i Kliniki Gastroenterologii i Chorób Przemiany

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU Lek. med. Ali Akbar Hedayati starszy asystent Oddziału Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej Szpitala Wojewódzkiego w Zielonej Górze Analiza wyników operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku Otyłość i choroby nerek groźny problem XXI wieku Dr Lucyna Kozłowska SGGW, Wydział Nauk o śywieniu Człowieka i Konsumpcji Katedra Dietetyki e-mail: lucyna_kozlowska@sggw.pl Nadwaga + otyłość 25% 27% Nadwaga

Bardziej szczegółowo

SYLABUS I II III IV X V VI 1 2 3 4 5 6 7 X 8 X 9 10 11 12. 60, w tym: 20 - wykłady, 10 - seminaria, 30 ćwiczenia, 15 fakultety

SYLABUS I II III IV X V VI 1 2 3 4 5 6 7 X 8 X 9 10 11 12. 60, w tym: 20 - wykłady, 10 - seminaria, 30 ćwiczenia, 15 fakultety Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie Stacjonarne J. polski SYLABUS CHOROBY ZAKAŹNE Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży

Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży 52 Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży Irritable bowel syndrome in children Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, Bartosz Romańczuk Pediatr Pol 2010; 85 (1): 52 56 2010 by Polskie Towarzystwo Pediatryczne

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Wydziału Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu MARTA ARENDARCZYK, EWA

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zawrotów głowy i zaburzeń równowagi - analiza retrospektywna

Epidemiologia zawrotów głowy i zaburzeń równowagi - analiza retrospektywna Audiofonologia Tom XIII 1998 Katarzyna Pierchala, Grzegorz Janczewski Klinika Otolaryngologij Akademii Medycznej w Warszawie Antoni Grzanka Instytut Podstaw Elektroniki Politechniki Warszawskiej Epidemiologia

Bardziej szczegółowo

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński VERTIGOPROFIL VOL. 3/Nr 3(11)/2009 Redaktor naczelny: Prof. dr hab. n. med. Antoni Prusiński Zastępca redaktora naczelnego: Dr n. med. Tomasz Berkowicz 2 XXXVI Międzynarodowy Kongres Towarzystwa Neurootologicznego

Bardziej szczegółowo

Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5

Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5 Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5 Ocena zmian napięcia mięśniowego po zabiegach trakcji manualnej u

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej 1. Adres jednostki: Adres: ul. Szamarzewskiego 84, 60-569 Poznań

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Lek. Joanna Marciniak

Lek. Joanna Marciniak Lek. Joanna Marciniak Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we lekarz rezydent Wpływ atopowego zapalenia skóry na jakość życia chorych dzieci

Bardziej szczegółowo

Czym jest nowotwór złośliwy?

Czym jest nowotwór złośliwy? Czym jest nowotwór złośliwy? Nowotwór złośliwy-nowotwór o małym zróżnicowaniu tkanek, za to o skłonności do odrywania się komórek. Nowotwór złośliwy często jest utożsamiany z rakiem, który jest tylko jedną

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ Charakterystyka problemu zdrowotnego Alergia uznawana jest za chorobę cywilizacyjną XX wieku. W wielu obserwacjach

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

dr n. med. Edyta Barnaś dr n. med. Edyta Barnaś

dr n. med. Edyta Barnaś dr n. med. Edyta Barnaś (1) Nazwa przedmiotu Opieka specjalistyczna w ginekologii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa () Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

www.dializadomowa.pl

www.dializadomowa.pl 12 marca 2009 r Informacja prasowa Przewlekła choroba nerek prowadzi do nieodwracalnej niewydolności tego organu. Jedyną możliwością utrzymania chorego przy życiu jest leczenie nerkozastępcze. Dializowanie

Bardziej szczegółowo

Poziom i forma studiów. studia I stopnia stacjonarne. Pielęgniarstwo. Ścieżka dyplomowania: Pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu: OS-CHiPCH

Poziom i forma studiów. studia I stopnia stacjonarne. Pielęgniarstwo. Ścieżka dyplomowania: Pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu: OS-CHiPCH Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu (kierunku) Specjalność: Nazwa Rodzaj Pielęgniarstwo.. Poziom i forma studiów Ścieżka

Bardziej szczegółowo

Gdańsk 10.10.2015 r.

Gdańsk 10.10.2015 r. Celiakia- czy nadążamy za zmieniającymi się rekomendacjami Gdańsk 10.10.2015 r. prof. dr hab. n. med. Barbara Kamińska Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Gdański

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo