RUDNIK. Małgorzata POŻEGNANIE Z CUKRZYCĄ. nr 1 (34)/2014 Cena 4,50 zł w tym 23% VAT ISSN X

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RUDNIK. Małgorzata POŻEGNANIE Z CUKRZYCĄ. nr 1 (34)/2014 Cena 4,50 zł w tym 23% VAT ISSN 1897-919X www.sens.xido.pl"

Transkrypt

1 nr 1 (34)/2014 Cena 4,50 zł w tym 23% VAT ISSN X PRZESTAŃ JEŚĆ I ZACZNIJ SIĘ ODŻYWIAĆ PIES NA CUKIER! CUKIER JEST NIEMODNY! SZUKAMY NATURALNYCH ALTERNATYW ANTONI HUCZYŃSKI ŚLEDŹ I SPARTANIE Małgorzata RUDNIK POŻEGNANIE Z CUKRZYCĄ

2

3 START Wstępniak 03 MAGAZYN DLA DIABETYKÓW SENS Magazyn wydawany dla Abbott Laboratories Poland, ul. Postępu 21B, Warszawa REDAKTOR NACZELNA Kamila Bigaj-Rajchman WYDAWCA Agencja Wydawnicza Musqo ul. Tuwima 31, Łódź tel.: (42) REDAKTOR PROWADZĄCA Małgorzata Chmiel KIEROWNIK PROJEKTU Marcin Biedrzycki REDAKTOR MERYTORYCZNY dr Bogumił Wolnik SEKRETARZ REDAKCJI Agnieszka Wiśniewska PROJEKT GRAFICZNY I SKŁAD DTP Przemysław Ludwiczak KOREKTA Hanna Opala WSPÓŁPRACA dr Łukasz Bojarski, dr Maciej Chałubiński, Ewa Dziekan, Marcin Pacho, Robert Ziębiński, Marysia Ramotowska, Iza Farenholc, Alicja Hojda, Magdalena Kacalak, Marek Lewoc, Ewa Łuszczuk, Marta Sadkowska, Wojciech Pastuszka, Beata Pawlikowska, Ewa Pliszka-Marczak, Łucja Ptak, Jarosław Rżewski, Aneta Łańcuchowska, Kamil Nadolski, Emilia Przybył, Joanna Jachmann, Agata Gregorowicz, Katarzyna Kosmala ZDJĘCIA Justyna Ejsmont, Marcin Stępień, Przemysław Ludwiczak, East News, MW Media, BEW, Getty Images, Depositphotos REKLAMA Aneta Figiel, tel.: Drodzy użytkownicy glukometru Optium Xido Czytając wywiad z Antonim Huczyńskim, człowiekiem już 92-letnim, ale pełnym sił, zdrowia i zapału do życia, poczułam, jak wyjątkowa jest to osoba. Ludzie tacy jak on zarażają chęcią do dbania o siebie, pozytywnego myślenia, ale przede wszystkim skutecznie oduczają narzekania Mam nadzieję, że i Was zauroczy optymizm tego wiekowego młodzieńca. Szczególnie, że za oknem z dnia na dzień coraz więcej zieleni i trudno przejść obok tego obojętnie. Każdego roku, gdy przychodzi wiosna, jak mantrę powtarzam wszystkim diabetykom: to Wasza pora roku! I to z kilku powodów. Po pierwsze, jak pokazują badania, w okresie wiosenno-letnim chorzy na cukrzycę czują się lepiej i leczą skuteczniej niż zimą. Po drugie, ciepła pora oznacza więcej możliwości ruchu, który działa zbawczo nie tylko na regulację cukrzycy, ale także na otyłość, dotlenienie naszego ciała i dobry nastrój. Jeśli potrzebujecie więcej argumentów, by docenić wiosnę, to przypomnę Wam, że za chwilę wszystko zacznie kwitnąć, a stragany wypełnią się owocami i warzywami, których zimą próźno szukać. Wiosna to również czas, kiedy więcej się uśmiechamy. A jeśli o uśmiechu mowa, to oczywiście najlepiej mieć ten śnieżnobiały i przede wszystkim zdrowy! O tym, jak o zęby powinien dbać diabetyk, piszemy w dziale Strefa ciała. Tam też znajdziecie inne porady, m.in. jak sprawić, aby Wasz oddech był świeży niczym bryza. Kamila Bigaj-Rajchman DRUK Wydawca nie odpowiada za treść opublikowanych reklam. Wydawca ma prawo odmówić przyjęcia reklam bez podania przyczyny. Lista punktów serwisowych glukometru Optium Xido dostępna jest na

4 04 START Spis treści 11 CUKIER JEST NIEMODNY! 16 WYŚCIG NAUKI Z CUKRZYCĄ SŁODKI STRAGAN 05 Listy 06 Biblioteka/Księgarnia 07 Ciekawostki 11 Sprawdź, czy to ma sens Wybieramy najlepszą alternatywę dla białego cukru i sztucznych słodzików. 13 Sylwetki POD OKIEM SPECJALISTY 16 Medycyna Naukowcy nie ustają w wysiłkach opracowania nowych, bardziej skutecznych procedur terapeutycznych i leków przeciwcukrzycowych. 21 Praktyka Pojęcie zdrowe odżywianie to termin, który dopiero niedawno zagościł w naszych kuchniach i głowach. 24 Quiz 47 ŚLEDŹ I SPARTANIE 29 PRZYJAŹŃ MIĘDZY GATUNKAMI HARTUJ DUCHA 25 Wywiad Na wywiad z Antonim Huczyńskim umówiłem się w jego warszawskim domu. 29 Style życia Człowiek zamieszkuje Ziemię wraz ze zdumiewającą różnorodnością gatunków zwierząt, ale jedynie znikomej ilości nadaliśmy uprzywilejowany status ulubieńca. 33 Miejsce Zwykle odwiedzamy i znamy Kampinoską, Białowieską i na tym koniec. A nawet jeśli idąc głębiej w las odwiedzamy też inne, to często nawet nie znamy ich specyfiki 37 Felieton 21 PRZESTAŃ JEŚĆ I ZACZNIJ SIĘ ODŻYWIAĆ STREFA CIAŁA 39 Zdrowie O nieświeżym oddechu zwykliśmy mówić nieprzyjemny zapach z ust. Jest jednak w tym określeniu pewne przekłamanie oczywiście brzydka woń stamtąd pochodzi, ale nie zawsze właśnie tam powstaje. Problem może zaczynać się znacznie głębiej. 41 Zdrowie Nasze zęby nie muszą być idealnie równe, ani nawet śnieżnobiałe, ale powinny być zdrowe. 44 Moda 47 Kuchnia 49 Rozrywka

5 SŁODKI STRAGAN Listy 05 Droga Redakcjo, mam wyregulowaną cukrzycę, stosuję odpowiednią dietę, ale zdarzają się momenty, gdy nie mam ochoty niczego jeść, bo nie mam apetytu, np. wieczorem. Byłoby mi to na rękę, bo chciałabym schudnąć, ale mam obawy. Chciałabym zatem zapytać, czy w porze kolacji, mając idealny wynik glukozy, mogę nic nie jeść, a potem nie brać w ogóle insuliny? Oraz drugie pytanie, czy jeśli mam za wysoki cukier ( ), mogę również nic nie zjeść i nie brać insuliny? Janina z Bochnii, 79 lat SENS Magazyn dla diabetyków Odpowiada dr n. med. Beata Sztangierska Specjalista pediatrii i diabetologii z Katedry i Kliniki Pediatrii, Diabetologii i Endokrynologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Szanowna Pani, odpowiedź na zadane pytania o tyle nie jest prosta, że nie precyzuje Pani, w jakim systemie (konwencjonalnej czy intensywnej insulinoterapii) i jakie otrzymuje Pani insuliny. Jeśli otrzymuje Pani przed kolacją mieszanki insulin krótko działającej i długo działającej lub z analogiem szybko działającym, bez względu na poziom glikemii nie może Pani jej nie podać. Insuliny długo działające (baza) z mieszanek zabezpieczają bowiem prawidłowy poziom glikemii w nocy i następnego dnia rano. Jeśli ich Pani nie poda, nocna i ranna glikemia będzie wysoka, pomimo niezjedzenia kolacji. Jeśli nie chce Pani jeść kolacji, należy rozdzielić wieczorną mieszankę np. na analog szybko działający podawany do kolacji (insulina na jeden posiłek) i insulinę długo działającą na noc (baza). Wtedy przy prawidłowej glikemii przed kolacją będzie Pani mogła ją pominąć i nie podawać insuliny szybko działającej. Na noc musi Pani oczywiście wstrzyknąć insulinę długo działającą (baza). Jeśli przed kolacją glikemia będzie nieprawidłowa, nic nie pomoże niezjedzenie kolacji. Potrzebuje Pani wstrzyknięcia dawki insuliny korekcyjnej, np. analogu szybko działającego i oczywiście wstrzyknięcia na noc insuliny bazalnej. Jeśli zaś przed kolacją otrzymuje Pani klasyczną insulinę krótko działającą (insulina na dwa posiłki), a nie chce Pani jeść dwóch posiłków przed snem, należy wymienić insulinę krótko działającą na szybko działający analog podawany do kolacji (insulina na jeden posiłek). Wtedy przy prawidłowej glikemii w porze kolacji będzie mogła ją Pani pominąć i nie podawać insuliny, a przy nieprawidłowej glikemii wstrzyknąć dawkę korekcyjną analogu. Na noc oczywiście należy wstrzyknąć insulinę bazalną.

6 06 SŁODKI STRAGAN Biblioteka/Księgarnia Z KSIĘGARNI Mapa czasu Félix J. Palma, Wydawnictwo Sonia Draga cena od 40 zł Rzeczywistość składa się z zabawnych paradoksów. Otóż zanim sięgnąłem po Mapę czasu, dosłownie kilka godzin wcześniej obejrzałem Podróżnika w czasie. Stary film fantastyczny z Malcolmem McDowellem, opowiadający historię pisarza H.G. Wellesa, wyruszającego w przyszłość, by schwytać Kubę Rozpruwacza (który użył przypadkowo wehikułu czasu). Czytam sobie Mapę czasu, a tu proszę: w niej też pojawia się i Welles, i Kuba Rozpruwacz, i wehikuł czasu, i masa komplikacji wynikających z bezmyślnego ingerowania w wydarzenia. Czy Palma zna ten film? Być może. Podobieństwa między jego powieścią a filmem są, ale bez obaw. Mapa to nie kolejna tania fantastyczna powieść dla pryszczatych chłopców, którym marzy się wycieczka w czasie. Félix J. Palma w swojej książce z jednej strony składa hołd klasycznej powieści, z drugiej w uroczy i niebywale intrygujący sposób bawi się literaturą wiktoriańską zgrabnie wplatając nienachalny romans Oto w Londynie roku pańskiego 1896 otwiera się pewne tajemnicze stowarzyszenie, które umożliwia podróże w czasie. I tak jeden z bohaterów będzie próbował uratować swoją ukochaną, pewna pani wyruszy w przyszłość, by odkryć miłość, a na H.G. Wellsa polować będzie pewien dość nieciekawy typ. Palma, pisząc Mapę czasu, przede wszystkim bawi czytelnika świetną narracją, postaciami, zapętlaniem wątków. Owszem to literatura rozrywkowa pewnie, że tak. Ale jest to rozrywka na absolutnie najwyższym poziomie. A jeśli Mapa czasu przypadnie Wam do gustu, to mam dobrą wiadomość. To pierwsza część wiktoriańskiej trylogii, a następne tytuły już wkrótce. Z BIBLIOTEKI Robert Ziębiński Dziennikarz i pisarz. Założyciel i pomysłodawca firmy Dzika Banda. O kinie i muzyce przez ostatnią dekadę pisał na łamach Newsweeka, Tygodnika Powszechnego, Przekroju. Ludzie Smileya John le Caré, Wydawnictwo Amber, dostępna w bibiotekach Fakt, powieść Johna le Caré ukazała się dość dawno, bo w 1979 r. Fakt, że trwała wówczas zimna wojna, a podział polityczny świat był zupełnie inny. Cóż jednak z tego, skoro trzydzieści pięć lat później Ludzi Smileya czyta się wyśmienicie i wciąż z wypiekami na policzkach. Ludzie to trzecia część trylogii Karli - cyklu, w skład którego wchodzą: Druciarz, krawiec, żołnierz, szpieg, Jego uczniowska mość i Ludzie właśnie. Ale bez obaw, każdą z tych książek można czytać osobno, łączy je ze sobą nie intryga, a postać głównego bohatera, genialnego emerytowanego szpiega George a Smileya. W Ludziach były pracodawca po raz kolejny wzywa Smileya, by pomógł rządowi uporać się z kryzysem. Tym razem w jednym z londyńskich parków ktoś brutalnie zamordował rosyjskiego generała. Jakby tego było mało, okazuje się, że generał był także brytyjskim szpiegiem, a jego śmierć może wywołać skandal dyplomatyczny. Smiley musi rozwiązać zagadkę, której tropy szybko zaprowadzą go w rewiry wielkiej władzy i polityki. Ta książka to świetny przykład klasycznego brytyjskiego thrillera szpiegowskiego, gdzie bardziej od galopującej na złamanie karku akcji liczy się psychologia postaci i powolna, ale pełna zagadek i dziwacznych narracyjnych zakamarków fabuła. Czyta się to wyśmienicie, a co więcej - mimo upadku muru berlińskiego i ZSRR tak naprawdę Ludzie nie stracili nic ze swojej aktualności. Wystarczy tylko że szpiegów, KGB i generałów podmienimy w myślach na dyrektorów międzynarodowych korporacji KONKURS WYDAWNICTWA Dla czterech pierwszych osób, które 10 maja w godzinach prześlą mejl na adres w tytule wpisując MÓJ GLUKOMETR XIDO, mamy po dwie książki: Mapę czasu Félixa J. Palmy oraz Ludzi Smileya Johna le Carrégo. Książki ufundowało wydawnictwo Sonia Draga.

7 SŁODKI STRAGAN Ciekawostki 07 NA OKO, CZYLI MIARA PRECYZJI JUŻ NIEDŁUGO POZIOM CUKRU WE KRWI BĘDZIEMY MOGLI BADAĆ NA OKO. I NIE MA W TYM NIC Z SZARLATANERII CZY BRAKU PROFESJO- NALIZMU, WRĘCZ PRZECIWNIE. Wszystko za sprawą naukowców z Google X Lab, którzy pracują nad soczewkami kontaktowymi dla diabetyków, monitorującymi poziom glukozy i wyświetlającymi proste informacje o stanie zdrowia. Urządzenie złożone jest z anteny bezprzewodowej, czujnika oraz chipa, który umieszczony pomiędzy dwiema warstwami soczewki, mierzy wysokość cukru w cieczy łzowej raz na sekundę. Badacze pracują nad sposobem, w jaki szkła mogłyby się sprawdzić jako system wczesnego ostrzegania. Miernik jest na razie prototypem, jednak firma szacuje, że w ciągu pięciu lat będzie można wprowadzić go do szerokiej produkcji. GRYKA NA CUKIER TANIA, PYSZNA, ZDROWA I JAK SIĘ OKAZUJE, POMOCNA W ZAPO- BIEGANIU CUKRZYCY TYPU 2. ORAZ KONTROLI POZIOMU CUKRU. Jeśliby zapytać Polaków, które zboże jest ich zdaniem najbardziej tradycyjnym polskim przysmakiem, to pewnie większość bez zastanowienia krzyknęłaby: kasza gryczana! I tu mocno by się pomylili, bo popularna gryka ma niewiele wspólnego ze zbożami. Bliżej jest jej do rabarbaru czy szczawiu niż do pszenicy czy żyta. Być może właśnie stąd pochodzą jej niezwykłe zdolności zdrowotne. Jak pokazują badania, kasza gryczana nie tylko obniża poziom złego cholesterolu i ciśnienia krwi, ale ma pozytywny wpływ na cukrzycę i jej rozwój. Jak przypuszczają badacze, składnikiem gryki, który odpowiada za te niezwykle właściwości jest chiroinositol. To dzięki niemu u osób spożywających tę kaszę zaobserwowano niższy poziom cukru oraz mniejszą insulinooporność. Nie pozostaje nam nic innego, jak zaprosić naszych Czytelników do zasmakowania w tym typowo polskim daniu. MP MarB POKAŻ KIEŁKI! ZNUDZIŁY CI SIĘ KISZONKI, MROŻONKI I SZAROŚĆ NA TALERZU? MASZ OCHOTĘ NA COŚ ŚWIEŻEGO I KOLOROWEGO? WYBIERZ KIEŁKI! Uwaga, nadchodzi sezon drogich, sztucznie pędzonych nowalijek. Szukając na straganach oznak wiosny, nie daj się złapać na coś, co tylko z pozoru jest zdrowe. Zamiast nowalijek wprowadź do swojego menu ich zdrową wiosenną alternatywę, czyli kiełki. Teraz jest na to najlepszy czas! W kiełkujących nasionach uaktywniane są enzymy, dzięki którym obfitują one w duże ilości witamin. Co więcej, proces kiełkowania powoduje, że złożone substancje zapasowe (białka, węglowodany i tłuszcze) skumulowane w nasionach rozkładane są na związki prostsze, łatwo przyswajalne przez organizm. Kiełki są wprost stworzone dla diabetyków, gdyż mają niski indeks glikemiczny i niewiele kalorii. Możesz kiełkować właściwie wszystkie dostępne nasiona, pamiętając jednak o tym, aby były wolne od substancji chemicznych. Najłatwiejsze do kiełkowania są nasiona rzodkiewki zacznij od nich, a z czasem możesz stać się domowym potentatem w produkcji kiełków dla całej rodziny! Kiełki nasion są doskonałym źródłem mikroelementów, soli mineralnych oraz innych składników odżywczych. Są również mniej kaloryczne od samych nasion i produktów z nich wytwarzanych. MarB

8 08 SŁODKI STRAGAN Ciekawostki WIOSNA, PORA DIABETYKÓW! POCIESZAJĄCE ODKRYCIE NAUKOWE ŁÓDZKICH DIABETOLOGÓW. JAK POKAZUJĄ ICH BADANIA, WIOSNA TO DOBRY OKRES DLA OSÓB Z CUKRZYCĄ TYPU 1. Wiosną i latem Europejczycy cierpiący na tę chorobę czują się o wiele lepiej i leczą skuteczniej niż jesienią i zimą. Odkrycia tego dokonali lekarze z łódzkiego szpitala dziecięcego przy ul. Spornej. Wyniki opublikowali w najważniejszym europejskim piśmie branżowym Diabetology. Mają one znaczenie we wszelkich badaniach klinicznych, gdzie do tej pory nie uwzględniano czynnika pogody, otrzymując w ten sposób wyniki niemiarodajne. Zdaniem naukowców dawkowanie insuliny chorym powinno się zmieniać zgodnie z porami roku. Najlepsze dla diabetyków są miesiące sierpień i wrzesień. W tym okresie mogą nawet zmniejszać dawki insuliny. Najgorsze natomiast to styczeń i luty. W zimnych miesiącach wzrasta ponadto zachorowalność na cukrzycę. Dla porównania, chorzy zamieszkujący półkulę południową najlepiej czują się w lutym i marcu. Łódzcy naukowcy wykazali również, że u dzieci wpływ pogody na stan zdrowia i przebieg cukrzycy jest silniejszy niż u dorosłych. MgCh Czy: musisz dbać o poziom cukru we krwi? chcesz utrzymać prawid ową wagę? odchudzasz się? Pomoże Ci regularne stosowanie preparatu Doppelherz aktiv Dla diabetyków + Morwa, którego składniki: zmniejszają przyswajanie cukrów z pokarmu zawierają witaminy i substancje mineralne zalecane w diecie cukrzycowej i odchudzającej zmniejszają łaknienie na słodycze. Preparat dostępny w aptece Z morwą cukier Ci nie podskoczy!

9 Ewa Dziekan SŁODKI STRAGAN Ciekawostki 09 COŚ ZA COŚ 5 ALTERNATYW DLA NIEZDROWYCH PRZEKĄSEK SĄ W ŻYCIU TAKIE CHWILE, KIEDY CHĘĆ NA COŚ SŁODKIEGO PRZYCZEPI SIĘ DO CZŁOWIEKA I CHODZI ZA NIM, NIE DAJĄC SPOKOJU. POZWOLENIE SOBIE NA DROBNE ODSTĘPSTWO OD DIETY RAZ NA JAKIŚ CZAS NIE JEST DUŻYM PROBLEMEM, ALE CO ZROBIĆ, GDY OWO COŚ TOWARZYSZY NAM NA KAŻDYM KROKU? SPRÓBUJ WYBRAĆ WÓWCZAS ZDROWĄ ALTERNATYWĘ DLA POPULARNYCH SMAKOŁYKÓW! Zamiast kolorowego napoju wybierz domowej roboty ice tea Zamiast ziemniaczanych chipsów ekochipsy z jarmużu Napój gazowany, nawet ten rekomendowany jako zawierający zero kalorii, to nic dobrego dla naszego organizmu. Liczne badania pokazały, że spożywanie kolorowych napojów gazowanych ma związek z chorobami metabolicznymi i otyłością. Zamiast tego zrób w domu własną, zdrową ice tea (zaparz i wystudź ulubioną herbatę, dodaj trochę soku z cytryny i osłódź niewielką ilością ksylitolu bądź stewii, na koniec dodaj kilka kostek lodu, i gotowe). O szkodliwości chipsów nie trzeba nikogo przekonywać, a mimo to coraz więcej osób nie potrafi sobie ich odmówić. Świetną alternatywą będą tu chipsy z cieszącego się coraz większą popularnością jarmużu, nazywanego często najzdrowszym warzywem świata. Wystarczy umyty, porwany i skropiony oliwą jarmuż wstawić na min do nagrzanego do 180 stopni piekarnika. Po wyjęciu nasze ekochipsy lekko solimy i gotowe!

10 10 SŁODKI STRAGAN Ciekawostki Zamiast orzechowego batonika pyszna mieszanka studencka Zamiast lodów niskokaloryczna galaretka Czekoladowe batoniki i wafelki stały się dietetyczną zmorą naszych czasów. Ich powszechna dostępność powoduje, że sięgamy po nie coraz częściej. Tymczasem to pozbawione wartości odżywczych kalorie, co gorsza często naszpikowane niezdrowymi tłuszczami trans. Zamiast nich przygotuj sobie mieszankę ulubionych orzechów i suszonych owoców (najlepiej bez dodatku cukru i niskokalorycznych, takich jak morele czy jagody goi). Zamiast krakersów i słonych paluszków granola z ziarnami Lubisz sięgać po słone przekąski, oglądając ulubiony serial? Jak pokazują badania, to najgorszy rodzaj podjadania, bo nie kontrolujesz wówczas ich ilości. Jeśli nie możesz pozbyć się tego nawyku, nigdy nie bierz przed telewizor dużych ilości przekąsek. Zawsze odsyp w małą miseczkę rozsądną porcję. Zamiast niezdrowych kupnych krakersów i paluszków przygotuj sobie na patelni prażone ziarna słonecznika, sezamu i lnu. Możesz je posolić odrobiną niskosodowej soli. Lody to bomba kalorii i indeks glikemiczny sięgający zenitu. Z tego powodu na poobiedni deser lepiej zaserwować domową galaretkę. Aby ją przygotować, potrzebujesz: sok wyciśnięty z pięciu pomarańczy, 2-3 łyżeczki żelatyny oraz dowolne mrożone owoce. Sok z pomarańczy należy wlać do rondelka i zagotować. Następnie zdjąć rondelek z palnika i wsypać żelatynę. Mieszać, aż żelatyna się rozpuści, a następnie przelać do foremek wypełnionych wcześniej mrożonymi owocami. KONKURS PRODUCENTA: CZY MORWA POMAGA ZADBAĆ O POZIOM CUKRU WE KRWI? DLA PIERW- SZYCH 10 OSÓB, KTÓRE DO 15 MAJA PRZYŚLĄ PO- PRAWNĄ ODPOWIEDŹ NA TO PYTANIE, MAMY PREPA- RATY DOPPELHERZ AKTIV DLA DIABETYKÓW + MORWA. ROZWIĄZANIA MOŻNA WYSYŁAĆ NA ADRES: AGENCJA MUSQO, UL. TUWIMA 31, ŁÓDŹ LUB NA ADRES

11 SŁODKI STRAGAN Sprawdź, czy to ma sens 11 Magdalena Pietraszkiewicz Biolog, dietetyk CUKIER JEST NIEMODNY! A PRZEDE WSZYSTKIM NIEZDROWY! WYBIERAMY NAJLEPSZĄ ALTERNATYWĘ DLA BIAŁEGO CUKRU I SZTUCZNYCH SŁODZIKÓW Patronem cyklu jest glukometr B iały cukier stał się nieodłącznym towarzyszem życia współczesnego człowieka. Sacharoza zadomowiła się w naszej diecie i ukrywa pod wieloma postaciami. To nie tylko podstawa słodyczy, przekąsek i dodatek do kawy lub herbaty, ale również wszechobecne kolorowe napoje i przemysłowo przetworzona żywność (gotowe potrawy lub półprodukty do szybkiego przygotowania). Niestety producenci traktują coraz częściej cukier jako niezbędny dodatek smakowy nawet do produktów niekojarzonych potocznie ze słodkim smakiem, jak choćby keczup czy chleb. Szczęśliwie, wskutek wzrostu problemu nadwagi, otyłości oraz związanych z nimi chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca, odnotowuje się coraz większe społeczne zrozumienie problemu szkodliwości sacharozy dla zdrowia. Świadomi konsumenci poszukują zdrowszej alternatywy, sięgając często po kontrowersyjne słodziki syntetyczne. Badania naukowe pokazały jednak, że długotrwałe spożycie w większych ilościach sztucznych dodatków może być toksyczne i powodować u osób wrażliwych rozwój schorzeń metabolicznych. Najlepszym rozwiązaniem byłaby rezygnacja z dosładzania napojów i potraw. Ale co zrobić, gdy nie potrafimy rozstać się ze słodkim smakiem? Rozwiązaniem, nie tylko dla osób cierpiących na cukrzycę, wydają się być tzw. naturalne substancje słodzące, jak miód, stewia, ksylitol, fruktoza, syrop z agawy, melasa trzcinowa czy syrop klonowy. Która z nich jest najlepsza? A może wszystkie są równie bezużyteczne? Najważniejsze to, jak zwykle, zachować zdrowy rozsądek i nie popadać w skrajności, słodząc np. wszystko ksylitolem. Pamiętajcie, że również wśród słodzików naturalnych nie ma idealnego, który można bezkarnie stosować bez ograniczeń. Najlepszym rozwiązaniem jest poznanie słabych i mocnych stron naturalnych słodzików i używanie z umiarem na zmianę kilku z nich.

12 Substancja słodząca Skład chemiczny Ilość węglowodanów w porcji (10 g) IG Zalety, wady, uwagi Przydatność w diecie diabetyka Ocena Cukier rafinowany sacharoza 10 g 70 Sacharoza, powstająca w procesie krystalizacji soku z buraków lub trzciny cukrowej, podczas którego usuwane są inne ekstrakty, w tym niestety jedyna wartościowa pod względem składników odżywczych melasa. NIE * Cukier nierafinowany, brązowy sacharoza, melasa 10 g 65 Nieoczyszczony w takim stopniu, jak tzw. cukier biały. Kolor zawdzięcza melasie powstającej w procesie obróbki trzciny cukrowej. Melasa zawiera wartościowe substancje mineralne, jednak jej ilość nie jest wystarczająca, by można było mówić o znaczących korzyściach zdrowotnych. Uważajcie na imitacje, w skład których wchodzi rafinowany cukier buraczany oraz brązowy palony karmel. NIE * Miód glukoza, fruktoza 8 g Jest źródłem witamin, kwasów organicznych, flawonoidów roślinnych (w zależności od rodzaju miodu), antyoksydantów, minerałów (sole wapnia, potasu i magnezu), enzymów, a także substancji antybakteryjnych, takich jak inhibina i lizozym. Naturalny prebiotyk. Uważajcie z jego podgrzewaniem, bo temperatura powyżej 40 C pozbawia go zdrowotnych właściwości. TAK w ograniczonych ilościach *** Stewia glikozydy stewiolowe 100% 3 Pozyskiwany z liści ekstrakt jest 300 razy słodszy od cukru buraczanego i nie podwyższa poziomu glukozy we krwi, a wręcz aktywnie go obniża. Uwaga: oryginalny produkt powinien zawierać 100% glikozydów stewiolowych. Najlepiej kupcie suszone liście stewii, z których łatwo sami przygotujecie słodki napar. TAK ***** Ksylitol cukier z kory brzozy: ksylitol 99%, inne węglowodany 1% 8 Wytwarza się go z włóknistych części roślin (szczególnie z kory brzozy) oraz kolb kukurydzy. Metabolizowany przy minimalnym udziale insuliny. Zapobiega rozwojowi bakterii beztlenowych w przewodzie pokarmowym. Przywraca właściwe ph śliny, zapobiega próchnicy, pomaga w zachowaniu zdrowych zębów i dziąseł, poprawia metabolizm, zmniejsza łaknienie cukru, zwiększa przyswajanie wapnia. Ogranicza rozwój pleśni i drożdżaków w układzie pokarmowym. TAK do 40 g dziennie ***** Fruktoza 100% fruktozy 10 g 20 Naturalnie występująca w owocach. Niewielkie dawki mają korzystny wpływ na gospodarkę węglowodanową organizmu (niski IG), substancja 2 razy słodsza od sacharozy, minimalny udział metabolizmu, więc niepotrzebna jest insulina. Nie należy spożywać fruktozy w dużych ilościach, gdyż ma ona negatywny wpływ na metabolizm tłuszczów sprzyja otyłości, powoduje wzrost poziomu trójglicerydów i cholesterolu LDL oraz prowadzi do uszkodzeń wątroby. NIE * Syrop klonowy 100% przefiltrowanego syropu z pnia klonu 6,5 g 65 Zawiera mniej kalorii i nieznacznie większą ilość składników mineralnych niż miód, lecz podobnie jak on ma działanie antyseptyczne. UWAGA: 100 g produktu dostarcza 261 kcal oraz 67 g węglowodanów. Tańsze imitacje produktu zawierają tylko 3% syropu klonowego, reszta to głównie syrop kukurydziany o wysokim stężeniu fruktozy, cukier rafinowany i/lub sztuczne substancje słodzące. TAK w ograniczonych ilościach *** Syrop z agawy 100% syropu z agawy 8 g 15 Nektar z agawy jest naturalnym słodzikiem o przyjemnym neutralnym smaku. Ma stosunkowo niski indeks glikemiczny, ponieważ zawiera dużą ilość fruktozy. I to właśnie powoduje, że powinniśmy go unikać. NIE * Melasa trzcinowa melasa z trzciny cukrowej (glukoza, fruktoza) 7 g 55 W odróżnieniu od innych substancji słodzących zawiera znaczącą, pod względem wartości odżywczych, ilość witamin i minerałów, w tym wapnia, magnezu, potasu i żelaza. Powstaje poprzez trzykrotną obróbkę termiczną syropu trzcinowego. Ma niższy indeks glikemiczny niż biały cukier, lecz dostarcza 290 kcal oraz 72 g węglowodanów w 100 g produktu. TAK w ograniczonych ilościach ***

13 13 Marcin Pacho SŁODKI STRAGAN Sylwetki POŻEGNANIE Z CUKRZYCĄ BYŁA DIABETYCZKĄ PRZEZ 24 LATA. W 2010 R. JAKO PIERWSZA OSOBA W POLSCE PRZESZŁA WYPRZEDZAJĄCY PRZESZCZEP TRZUSTKI, DZIĘKI KTÓREMU POŻEGNAŁA SIĘ ZE SŁODKĄ PRZYJACIÓŁKĄ. DZIŚ MAŁGORZATA RUDNIK CIESZY SIĘ ŻYCIEM BEZ CUKRZYCY, ALE WCIĄŻ POWTARZA: TAKA OPERACJA NIE JEST ROZWIĄZANIEM DLA WSZYSTKICH. Czy jest coś, co mimo wszystko lubiłaś w cukrzycy? Zabrzmi to paradoksalnie, ale tak. Choroba sprawiła, że stałam się osobą bardzo uporządkowaną i pokorną wobec życia. A to się bardzo przydaje. W szkole podstawowej wiedzieli o mojej cukrzycy tylko moi nauczyciele. Najbliższa koleżanka dowiedziała się po około 4 latach od momentu zachorowania. Zawsze ukrywałam ten fakt w przekonaniu, że nie chcę mieć żadnej taryfy ulgowej, wręcz przeciwnie, wymagałam od siebie więcej, i to chyba też zasługa choroby. Czułam się gorsza, a chciałam być lepsza, byłam więc bardziej systematyczna, udowadniałam sobie, ale przez to i innym, że na dużo mnie stać. Choroba nauczyła mnie też dbania o kondycję. Przez lata przekonywałam się, że muszę być aktywna, bo po prostu tego wymaga ode mnie terapia. Poza tym choroba pomogła mi wyrobić nie tylko zdrowe nawyki, ale i potrzebę prawidłowego odżywiania.

14 14 SŁODKI STRAGAN Sylwetki I ta słodka wiedza została Ci do dzisiaj I na pewno pozostanie do końca życia, bo ja nie odpuszczam! (śmiech). Aktywność i dietę mam już w swojej naturze, zmieniła się tylko motywacja działań robię coś nie dlatego, że muszę, ale dlatego, że chcę. Również dzięki cukrzycy mam to szczęście, że umiem docenić to, co dostaję. Wiem, że dieta czy aktywność to nie kwestie restrykcji chorobowej, ale po prostu zasady zdrowego stylu bycia, który powinien być bliski wszystkim, bez względu na to, czy są chorzy, czy nie. Niestety nie każdy myśli w ten sposób. Tak już jest, że nie ceni się tego, co się dostało, jeśli nie ma się świadomości, że mogło tego nie być, że można to stracić. Taki brak bardzo ogranicza perspektywę widzenia Co masz na myśli? Zwykle traktuje się coś tak niewinnego jak sok jako alternatywę dla wody, a nie jako posiłek, którym przecież jest. Podobnie jest z drobnymi przekąskami. Ta świadomość i wiedza o odżywianiu przychodzą wraz z chorobą metaboliczną, taką jak cukrzyca. Pamiętam, jak kiedyś podczas zakupów w hipermarkecie natrafiłam na jedną z degustacji produktów spożywczych. Zostałam zaproszona do spróbowania chipsów. Hostessa częstowała kolejne osoby, a ja dostrzegłam, że 90% próbujących miało nadwagę. Pomyślałam, że ci ludzie pewnie odchudzają się i ciągle twierdzą, że nic nie jedzą, że są wciąż na diecie, ale jak to mówią, waga stoi w miejscu. Jestem przekonana, że gdyby pomyśleli o jedzeniu tak jak ja i policzyli wszystkie produkty, które spożywają, to okazałoby się, że ich waga jest adekwatna do ilości pochłanianych kalorii. Nie zdają sobie sprawy z tego, że choć jedzą niewiele, drugie tyle zjadają w nieprzemyślanych posiłkach i napojach, a do tego dojadają np. podczas marketowych degustacji. Cukrzyca była dla Ciebie zatem dobrą nauczycielką Tak, ale przynosiła znacznie więcej złego. Nie jest bowiem tak, że moja decyzja o przeszczepie była fanaberią. Nie poddałam się transplantacji tylko po to, by poprawić sobie komfort życia, ale po to, by żyć. Choć oczywiście w chwili operacji była ona wykonywana jako zabieg polepszający jego jakość, to jednak determinował ją fakt, że w przyszłości mogłabym potrzebować jej ze wskazań życiowych. Stan, w jakim byłam, był jednym z warunków, jaki należy spełniać, aby móc w ogóle ubiegać się o tego typu zabieg. Nie każdy zatem może poddać się takiej operacji W moim przypadku była to bardzo chwiejna cukrzyca, niezwykle trudna to ogarnięcia, i związane z tym początkowe powikłania w nerkach, które w przyszłości mogły doprowadzić do ich niewydolności. Wskazaniem do tego typu zabiegu jest także retinopatia cukrzycowa oraz częste hipoglikemie, powodujące utratę świadomości. To wskazania decydują, że nie jest to powszechna metoda leczenia? Są ważne, podobnie jak fakt, że nie ma tylu organów do przeszczepu. Choć to okrutnie zabrzmi, trzeba zaznaczyć, że muszą to być trzustki najwyższej jakości. Co więcej, osoby, które poddają się takiej operacji, muszą mieć bardzo wysoką samodyscyplinę, bo jeśli powikłania, o których wspomniałam, wynikają z zaniedbań, to wielce prawdopodobne, że tacy chorzy będą mieli również problem z dbaniem o przeszczepiony organ. Wówczas zniszczą nie tylko pracę lekarzy, ale i o wiele bardziej narażą swoje życie. Uważam, że jeśli nie ma powikłań, a chory potrafi żyć z cukrzycą, nie ma sensu ryzykować komplikacji, które operacja ze sobą niesie. Nie możemy zapominać, że jest to zabieg bardzo inwazyjny, który może zakończyć się nawet śmiercią. Takie ryzyko było również w Twoim przypadku? Tak, ale mimo wszystko postanowiłam spróbować. Z natury jestem osobą, która zawsze dąży ku lepszemu. Wiedziałam, że zmiany cukrzycowe, jakie już zaszły w moim organizmie, nie cofną się, mogą się zatrzymać, ale mogą też się pogłębiać. Wciąż miałam w świadomości sposób, w jaki przez dużą część życia leczono moją cukrzycę, wspomnienie strzykawek determinowało moje dążenia. Kiedy przed operacją dowiedziałam się, że właściwie czekam tylko na potwierdzenie zgodności z dawcą, z jednej strony byłam przerażona, ale z drugiej była nadzieja i szansa na spełnienie marzenia o byciu zdrową. To wszystko działo się tak szybko. Myślałam o tym, że przecież mam tyle spraw do załatwienia w pracy i poza nią. Pytałam samą siebie: Co ja narobiłam? Czy ja naprawdę chcę tego przeszczepu? Czy ja przeżyję? Co będzie dalej, jeśli się nie uda? Miałam w głowie tysiące pytań bez odpowiedzi. Ale było warto. Wiele mówisz o tym, ile dobrego przeszczep wniósł do Twojego życia. Czy jednak nie spotkałaś się z opiniami, że być może czasami niepotrzebnie robisz nadzieję innym diabetykom? Nie tylko w wywiadach, ale i na swoim blogu mówię o tym wiele po to, aby uświadomić, na czym przeszczep polega, od A do Z. Nigdy nie skupiam się na stwierdzeniu, że operacja poprawiła mi życia, że byłam cukrzykiem, ale już nie jestem i kropka. Zawsze dodaję, że moje zdanie nie jest zachętą, ale jedynie informacją dla innych, że z jednej strony są zalety, a z drugiej nie tylko obostrzenia, zalecenia, ale i możliwość powikłań, które zagrażają życiu. Mówię o tym, chcąc przybliżyć wiedzę o transplantologii w ogóle. Z jednej strony, po to by przekonywać, że człowiek po przeszczepie nie jest osobą ułomną, której operacja jedynie przedłuża egzystencję, a o życiu pełną piersią może zapomnieć. A z drugiej, po to by unaocznić, że taka wiedza pomaga ocenić ryzyko i lepiej rozumieć, że w przypadku wyprzedzającego przeszczepu trzustki nie jest to rozwiązanie dla każdego diabetyka i jest stosowane w ściśle określonych przypadkach.

15 SŁODKI STRAGAN Sylwetki 15 W MOIM PRZYPADKU BYŁA TO BARDZO CHWIEJNA CU- KRZYCA, NIEZWYKLE TRUD- NA TO OGARNIĘCIA Nauka z czasów choroby pozostała, a czy pozostały też jakieś obostrzenia? Czy mimo przeszczepu nadal musisz badać cukier? Choć coraz rzadziej, jednak nadal to robię. Nie z konieczności czy przyzwyczajenia, ale dla spokoju ducha. Lekarze nie wymagają tego ode mnie, ale ja wolę upewnić się, że wszystko jest dobrze. Myślę o tym, że przecież nadal mogę stracić tę trzustkę. Takie prawdopodobieństwo nigdy nie zniknie. Ale obostrzeń jako takich nie ma są jedynie zdrowe przyzwyczajenia. Kiedy byłam chora na cukrzycę zdarzało się, że miałam problem z pojadaniem między posiłkami, szczególnie latem, gdy wszędzie pełno jest pysznych owoców. Zawsze bardzo lubiłam czereśnie i ilekroć stawały przed oczami, tyle razy sięgałam po chociaż jedną. W sumie potrafiłam między posiłkami zjeść ok sztuk. Każdy diabetyk wie, ile to WW. A potem dziwiłam się, dlaczego poziom cukru jest podwyższony. Choć teraz choroba mnie nie hamuje i mogłabym w gruncie rzeczy bez ograniczeń sięgać po chipsy czy czereśnie, zastanawiam się, po co? Jeśli coś jest niewskazane, to niestety bardziej kusi. Często diabetycy mówią do mnie: ty to masz dobrze, bo możesz już wszystko jeść bez ograniczeń. Na co ja odpowiadam: mogę, ale jem tylko to, na co mam ochotę, a poza tym dbam też o moją wagę. Dla mnie przeszczep trzustki to nie przepustka do nieograniczonego jedzenia wszystkiego, co popadnie, ale szansa na świadome życie w zdrowiu, bez powikłań cukrzycowych. A jakie nowe zasady musiałaś przyswoić ze względu na przeszczep? Na stałe muszę przyjmować leki immunosupresyjne, które zapobiegają odrzuceniu nowej trzustki. Również z troski o nią i jej tolerancję muszę unikać kontaktu z osobami zainfekowanymi bakteriami czy wirusami. Teoretycznie jestem o wiele bardziej podatna na zwykłe przeziębienie niż człowiek bez przeszczepu, bo leki, o których wspomniałam, obniżają moją odporność. W praktyce nie odczuwam jednak tego. Na pewno też nie mogę pić soku grejfrutowego, który nasila działanie tych leków, co nie jest wskazane, bo jak w przypadku każdej terapii leczenie niesie za sobą także skutki negatywne. Z tymi wszystkimi restrykcjami najtrudniej było do roku po przeszczepie. Z czasem organizm staje się bardziej odporny, a ryzyko maleje. Czy właśnie tak wyobrażałaś sobie życie po przeszczepie? Tak, bo marzyłam o tym, że od dnia przeszczepu moje życie będzie pozbawione ograniczeń związanych z cukrzycą. Nigdy nie znałam, a może nie pamiętałam życia bez cukrzycy, bo zachorowałam, kiedy byłam małym dzieckiem i od tego czasu każdy dzień planowałam, myśląc o chorobie. Przeszczep miał być tym wydarzeniem, które te problemy zlikwiduje i tak się stało, a ja mimo to byłam zaskoczona. Kiedy już na własnej skórze doświadcza się czegoś dobrego, to nawet jeśli wiedzieliśmy, jak będzie to wyglądało, jest to dla nas coś zadziwiającego.

16 16 POD OKIEM SPECJALISTY Medycyna dr Łukasz Bojarski Autor jest biochemikiem i dziennikarzem naukowym. Pracuje w firmie Celon Pharma Sp. z o.o., w której zajmuje się rozwojem nowych leków. Ilustracje: Joanna Krótka WYŚCIG NAUKI Z CUKRZYCĄ CUKRZYCA TO JEDYNA CHOROBA NIEZAKAŹNA, KTÓRĄ ŚWIATOWA ORGANIZACJA ZDROWIA OFICJALNIE UZNAŁA ZA EPIDEMIĘ XXI W. BY OGRANICZYĆ JEJ ROZWÓJ, NA- UKOWCY NIE USTAJĄ W WYSIŁKACH OPRACOWANIA NOWYCH, BARDZIEJ SKUTECZ- NYCH PROCEDUR TERAPEUTYCZNYCH I LEKÓW PRZECIWCUKRZYCOWYCH. KTÓRE Z NICH SĄ DOSTĘPNE JUŻ DZIŚ, A NA KTÓRE MUSIMY JESZCZE POCZEKAĆ? W ciągu ostatnich trzech dekad liczba pacjentów ze zdiagnozowaną cukrzycą wzrosła o trzy czwarte dziś na całym świecie na cukrzycę choruje ponad 300 mln osób. W Polsce liczbę chorych na tę groźną chorobę szacuje się na 3 mln osób. Na szczęście wiedza na temat cukrzycy i arsenał dostępnych metod jej leczenia także systematycznie się powiększają. PRZYCHODZI DIABETYK DO TRANSPLANTOLOGA Historia współczesnych sposobów leczenia cukrzycy sięga roku 1922, w którym kanadyjski lekarz Frederick Banting podał wyizolowany przez siebie preparat cielęcej insuliny pierwszemu pacjentowi. Dziś insulina, choć w znacznie udoskonalonej postaci, wciąż stanowi podstawę terapii cukrzycy typu 1., a także jest stosowana u części pacjentów z cukrzycą typu 2. W przypadku pierwszej z wymienionych odmian cukrzycy układ odpornościowy traktuje komórki wysp trzustkowych jak intruzów i wytwarza skierowane przeciwko nim przeciwciała. Ten proces nazywa się reakcją autoimmunologiczną. To za jej sprawą dochodzi do nieodwracalnego zniszczenia wspomnianych komórek i całkowitego uzależnienia pacjentów od podawanych z zewnątrz preparatów insuliny. Insulinoterapia wymaga od pacjentów wypracowania pewnych nawyków, częstego monitorowania stężenia glukozy we krwi i adekwatnego modyfikowania dawek insuliny. Tu na szczęście z pomocą przychodzą nowoczesne glukometry i pompy insulinowe. Niestety u niektórych pacjentów nawet szczególna dbałość o dietę i regularne przyjmowanie insuliny w pieczołowicie dobranych dawkach nie zapewniają zadowalającej kontroli cukrzycy. Chorzy narażeni są na przykre i ryzykowne konsekwencje zbyt niskiego lub zbyt wysokiego stężenia glukozy we krwi. Postęp,

17 POD OKIEM SPECJALISTY Medycyna 17

18 18 POD OKIEM SPECJALISTY Medycyna który w ostatnich latach dokonał się w transplantologii sprawia, że w takich przypadkach lekarze coraz częściej zalecają tzw. wyprzedzający przeszczep trzustki. Choć sam zabieg jest metodą inwazyjną, to jednak jego skutki są nie do przecenienia. W wyniku przeszczepu zostaje przywrócone nie tylko wytwarzanie naturalnej insuliny, ale też cały wewnętrzny system monitoringu poziomu glukozy we krwi. Choć pacjenci zmuszeni są do przyjmowania do końca życia leków zapobiegających odrzuceniu nowego organu, to jednak brak konieczności zażywania insuliny znacznie poprawia komfort ich życia. W Polsce takie zabiegi wykonywane są od nieco ponad 3 lat, m.in. w warszawskim Szpitalu im. Dzieciątka Jezus. W USA na listach oczekujących W 2013 R. POLSCY LEKARZE JAKO PIERW- SI NA ŚWIECIE PRZE- PROWADZILI UDANY ZABIEG PRZESZCZEPU WYSP TRZUSTKO- WYCH POD ŚLUZÓWKĘ ŻOŁĄDKA METODĄ EN- DOSKOPOWĄ. NOWA METODA SPRAWIA, ŻE PACJENT MOŻE OPUŚCIĆ SZPITAL JUŻ NASTĘPNEGO DNIA PO PRZESZCZEPIE. na wyprzedzający przeszczep trzustki znajduje się ponad 3 tys. pacjentów. Tymczasem lekarze poszukują już alternatywy dla przeszczepów całej trzustki. Takie podejście jest w pełni uzasadnione, biorąc pod uwagę, że wytwarzające insulinę wyspy trzustkowe stanowią zaledwie ok. 2% masy całego organu. Pozostała część trzustki wydziela soki trawienne, a jej funkcja nie jest upośledzona przez cukrzycę. Procedura przeszczepu wysp trzustkowych rozpoczyna się od ich izolacji z organu dawcy. Zawiesinę wyizolowanych wysp wszczepia się następnie do żyły wrotnej, która odprowadza krew z nieparzystych organów jamy brzusznej do wątroby. Zabieg przeprowadza się mało inwazyjną metodą, najczęściej niewymagającą przecinania powłok brzucha. W stosunku do przeszczepu całej trzustki jest on więc mniej obciążający dla pacjenta, przez co mogą skorzystać z niego m.in. osoby starsze lub cierpiące na choroby układu krążenia. Specjaliści ze wspomnianego wcześniej polskiego ośrodka mają na tym polu niemałe osiągnięcia. W 2013 r. jako pierwsi na świecie przeprowadzili udany zabieg przeszczepu wysp trzustkowych pod śluzówkę żołądka metodą endoskopową. Nowa metoda sprawia, że pacjent może opuścić szpital już następnego dnia po przeszczepie. Z WIZYTĄ U HEMATOLOGA Zarówno transplantacja wysp trzustkowych, jak i całej trzustki niesie ze sobą ryzyko wznowienia reakcji autoimmunologicznej i ponownego upośledzenia wydzielania insuliny. Lekarze starają się ten proces ograniczyć poprzez zastosowanie coraz doskonalszych leków regulujących funkcję układu odpornościowego. Jednak do tej pory nie udało się całkowicie wyeliminować ryzyka wystąpienia ponownej autoagresji. Rozwiązanie tego problemu może leżeć w rękach hematologów, którzy prowadzą badania nad metodą leczenia cukrzycy za pomocą przeszczepu szpiku kostnego. Idea zabiegu polega na tym, aby wyzerować układ odpornościowy pacjenta i sprawić, by zapomniał o swym niszczycielskim działaniu na komórki wysp trzustkowych. Taka terapia przebiega dwuetapowo. W pierwszej fazie leczenia pobudza się szpik kostny do wytwarzania dużej liczby komórek macierzystych, które następnie izolowane są z krwi pacjenta. W drugim etapie niszczy się szpik za pomocą leków, po czym podaje się pacjentowi preparat jego własnych komórek macierzystych, które pozwalają odbudować szpik kostny. Także na tym polu polscy lekarze mają spore osiągnięcia. Specjaliści z Centralnego Szpitala

19 POD OKIEM SPECJALISTY Medycyna 19 NOWOCZESNA FAR- MAKOTERAPIA CU- KRZYCY TO JEDNAK NIE TYLKO NOWE PREPARATY INSULINY. ŚWIADCZY O TYM PRZYKŁAD WPROWA- DZONYCH NA RYNEK W MINIONYM ROKU NOWYCH LEKÓW, KTÓ- RE OBNIŻAJĄ STĘŻENIE GLUKOZY WE KRWI NA DRODZE INNOWACYJ- NEGO MECHANIZMU DZIAŁANIA. Klinicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego jako pierwsi w Europie i drudzy na świecie mogą pochwalić się sukcesami w leczeniu cukrzycy typu 1. tą nową metodą. Z przeszczepu szpiku w sposób szczególny skorzystać mogą pacjenci, u których dopiero co zdiagnozowano chorobę i których trzustka jest jeszcze częściowo sprawna. Łączy się także zabiegi przeszczepu szpiku kostnego z transplantacją wysp trzustkowych, co pozwala znacznie ograniczyć ryzyko ponownej reakcji autoimmunologicznej. Najbardziej nowoczesne podejście stanowi połączenie przeszczepu szpiku kostnego i komórek wytwarzających insulinę, które zostały uzyskane z komórek macierzystych pobranych np. z tkanki tłuszczowej pacjenta. Takie metody znajdują się jednak na wczesnym etapie badań i obecnie charakteryzują się umiarkowaną skutecznością. BEZ FARMACEUTY I BIOLOGA ANI RUSZ Wyizolowanie insuliny przez Bantinga dostarczyło lekarzom potężnej broni do walki z cukrzycą. To oręże było przez lata udoskonalane dzięki postępowi inżynierii genetycznej i biologii molekularnej. Obecnie 70% stosowanej insuliny jest identyczne z ludzką, a nawet od niej doskonalsze, pomimo że produkują ją organizmy tak proste, jak drożdże piekarskie (S. cerevisiae) i pałeczka okrężnicy (E. coli). Nie są to jednak zwykłe drożdże ani bakterie, lecz takie, do których wprowadzono ludzki gen kodujący insulinę. Zastosowanie nowoczesnych metod inżynierii genetycznej pozwoliło na opracowanie insulin o zmodyfikowanych właściwościach. Dzięki temu możemy dziś stosować tzw. analogi insuliny, które np. charakteryzują się bardzo szybkim początkiem (10-20 minut od wstrzyknięcia) i krótkim czasem działania. Te cechy pozwalają na stosowanie insuliny tuż przed, w trakcie, a nawet zaraz po posiłku. Takie preparaty niemal idealnie naśladują fizjologiczną reakcję na posiłek i często stosowane są w skojarzeniu z insulinami długo działającymi, które zapewniają podstawowe, niezależne od posiłków zapotrzebowanie na ten hormon. Najnowocześniejsze insuliny długodziałające utrzymują swoje stałe stężenie we krwi przez ponad 40 godzin. Analogi insuliny zapewniają coraz doskonalszą kontrolę poziomu glukozy we krwi, a ich stosowanie wiąże się z niskim ryzykiem hipoglikemii i późnych powikłań cukrzycy. Nowoczesna farmakoterapia cukrzycy to jednak nie tylko nowe preparaty insuliny. Świadczy o tym przykład wprowadzonych na rynek w minionym roku nowych leków, które obniżają stężenie glukozy we krwi na drodze innowacyjnego mechanizmu działania. Polega on na zablokowaniu odbywającego się w nerkach naturalnego procesu odzyskiwania glukozy z moczu z powrotem do osocza krwi (w tzw. moczu pierwotnym znajduje się duża ilość glukozy, która trafia do niego w wyniku filtracji krwi). To sprawia, że znaczna część glukozy jest wydalana z organizmu, a jej poziom w osoczu ulega istotnemu obniżeniu. Tak oto nowoczesna farmakologia sprawiła, że cukier w moczu objaw, któremu cukrzyca zawdzięcza swoją łacińską nazwę (diabetes mellitus słodki mocz) nie musi świadczyć o słabej kontroli cukrzycy, ale o zażywaniu przez pacjenta najnowocześniejszych leków. Udoskonalone insuliny, nowoczesne metody chirurgiczne i bardziej skuteczne leki oto czym już dziś dysponują diabetolodzy. Wraz z postępem nauki wachlarz możliwości leczenia cukrzycy będzie się jeszcze poszerzał. To gra o wysoką stawkę, bo przecież chodzi o to, by pacjenci z cukrzycą mogli żyć pełnią życia.

20 Zaburzenia ukrwienia mózgu Profilaktyka: Cardiobonisol + Memobon Retinopatia cukrzycowa - uszkodzenia siatkówki mogące prowadzić do ślepoty (85% chorych na cukrzycę ma w różnym stopniu uszkodzoną siatkówkę) Zaćma i jaskra cukrzycowa Profilaktyka: Oculobon + Venobon Choroba niedokrwienna serca, zawał UWAGA: z powodu uszkodzenia włókien nerwowych można nie czuć bólów wieńcowych. Profilaktyka: Cardiobonisol + Cardiobon Ochrona trzustki Profilaktyka: Vitalbon zmiatacz wolnych rodników Cukrzycowe stłuszczenie wątroby Profilaktyka: Hepatobon Nadwaga Profilaktyka: Chitobon + Regulobon Cellulit Profilaktyka: Adipobon mono Utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy Glukobonisan + Memobon Nefropatia cukrzycowa: białkomocz, a w fazie zaawansowanej niewydolność nerek Infekcje dróg moczowych Profilaktyka: Nefrobonisol + Urobon Bóle brzucha, wzdęcia Profilaktyka: Gastrobonisol, pomocniczo: Gastrobon Bóle stawów i kręgosłupa Profilaktyka: Artrobon + Balsam kręgowy Miażdżyca zarostowa tętnic kończyn dolnych Profilaktyka: Lipobon + Vitalbon Polineuropatia cukrzycowa - bóle, pieczenie i drętwienie stóp i dłoni Profilaktyka: Vitalbon + Memobon Stopa cukrzycowa - owrzodzenia trudno się gojące - czasami konieczność amputacji Profilaktyka: Venobon + Apibon + Venobon krem Do nabycia: apteki i zielarnie w całym kraju lub sprzedaż wysyłkowa: , BONIMED Żywiec, ul. Stawowa 23, ZDANIEM SPECJALISTY Prof. dr hab. n. med. Artur Kwiatkowski Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie W jakim stopniu sukces pierwszego przeszczepu wyprzedającego przełożył się na zainteresowanie chirurgicznymi metodami leczenia cukrzycy? Pierwsze w Polsce przeszczepienie wyprzedzające samej trzustki odbiło się szerokim echem w świecie diabetologicznym, zarówno wśród pacjentów, jak również wśród lekarzy. Należy podkreślić wkład prof. Leszka Czupryniaka, prezesa Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, który zaprosił nas, transplantologów, na zjazd Towarzystwa do Łodzi, gdzie mieliśmy możliwość zaprezentowania efektów naszej pracy, czyli wkładu chirurgii w leczenie cukrzycy, mówiąc o przeszczepach wyprzedzających trzustki, przeszczepach symultanicznych (trzustki z nerką) oraz przeszczepach wysp trzustkowych. Kontynuacją współpracy obu środowisk była obecność przedstawicieli środowiska diabetologicznego podczas sesji poświęconej transplantacji trzustki i wysp trzustkowych podczas Kongresu Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego w Bydgoszczy. Lekarze diabetolodzy zrozumieli, jak pracujemy i jakie korzyści może to przynieść wybranym pacjentom. Otwartość prof. Czupryniaka przekłada się na całe środowisko diabetologów, a poprzez nich na pacjentów. To duży plus. Minusem pozostaje brak rozwiązań systemowych (np. w ramach Narodowego Programu Rozwoju Medycyny Transplantacyjnej). Z racji tego, że temat jest ciągle żywy, w dużej mierze dzięki Małgosi Rudnik (czyt. s. 13), która jest najlepszym rzecznikiem tej metody leczenia, zgłasza się do nas wielu pacjentów, liczących na wyleczenie z cukrzycy. Niestety większość z nich nie rozumie, że nie jest to metoda dla wszystkich, limitowana dostępnością narządów do przeszczepienia, którą rozważa się tylko w przypadku chwiejnej cukrzycy. Po czterech latach od przeszczepu wyprzedzającego pani Małgosi trzeba powiedzieć, że jej obecny stan zdrowia jest bardzo dobry, ona sama pozostaje zdyscyplinowaną, współpracującą pacjentką, która jest autentycznym partnerem w leczeniu dla swoich lekarzy.

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE Diana Fydryk SKN Zdrowia Publicznego sekcja Promocja Zdrowia 13.11.2014r. ZDROWE ODŻYWIANIE SŁODYCZE Gotowe produkty spożywcze o słodkim smaku i zazwyczaj o stałej konsystencji,

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które DROGI RODZICU Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które zjadamy w ciągu dnia. Przy czym obowiązuje zasada,

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

*W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz?

*W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz? *W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz? *Głównym jego celem było pokazanie jak ważne jest dla nas zdrowe odżywianie

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie)

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) Dlaczego stara piramida żywieniowa jest zła? Po pierwsze okazuje się, że węglowodany w ilości sugerowanej przez

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

Jedzmy zdrowo na kolorowo!

Jedzmy zdrowo na kolorowo! Jedzmy zdrowo na kolorowo! Dlaczego powinniśmy jeść warzywa? Ponieważ są źródłem: -witamin: głównie: beta-karoten, witamina C, kwas foliowy oraz witaminy K, niacyna oraz witaminy E -składników mineralnych:

Bardziej szczegółowo

_ Material edukacyjny przygotowany przez dietetyków Naturhouse w ramach akcji Uwaga Nadwaga!.

_ Material edukacyjny przygotowany przez dietetyków Naturhouse w ramach akcji Uwaga Nadwaga!. _ Material edukacyjny przygotowany przez dietetyków Naturhouse w ramach akcji Uwaga Nadwaga!. Twoje nawyki żywieniowe wpływają nie tylko na masę ciała, ale przede wszystkim na Twoje samopoczucie fizyczne

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Naturalne słodziki dla diabetyka

Naturalne słodziki dla diabetyka Naturalne słodziki dla diabetyka 1. Ksylitol-cukier brzozowy To alkohol cukrowy naturalnie występujący we włóknistych jarzynach, owocach, kukurydzy oraz niektórych drzewach liściastych np. brzozie. Ksylitol

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka 1 / 5 Zdań na temat czy unikać, czy wręcz przeciwnie, postawić na węglowodany w naszej diecie, jest mnóstwo. Kwestie żywienia są zawsze względne i zależne od sytuacji w jakiej się

Bardziej szczegółowo

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci.

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. ZDROWIE definicja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to stan cechujący się uzyskaniem dobrego samopoczucia na poziomie fizycznym, psychicznym i

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE Dietetyka Dietetyka to nauka, która bada jak to, co spożywamy wpływa na nasze zdrowie i wydajność organizmu. Bada pewne składniki pożywienia, które mogą wpływać na nasze zdrowie. Na przykład

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Zdrowe żywienie w cukrzycy Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal *bez mikroalbuminurii Zaproponowana

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Gazetka uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września w Węgrzynowie

Gazetka uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września w Węgrzynowie Gazetka uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września w Węgrzynowie Opracowali uczestnicy/uczestniczki koła dziennikarskiego Numer poświęcony programowi Owoce i warzywa w szkole 1 Program

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem Dlaczego walczymy z rakiem? Nowotwory są drugą przyczyną zgonów w Polsce zaraz po zawałach i wylewach. Liczba zachorowao na nowotwory złośliwe w Polsce to ponad 140,5 tys.

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

Dietetyk Anna Jelonek : Dzień dobry :) już jesteśmy, zapraszamy do zadawania pytań.

Dietetyk Anna Jelonek : Dzień dobry :) już jesteśmy, zapraszamy do zadawania pytań. Czat z Anną Jelonek Dietetyk Anna Jelonek : Dzień dobry :) już jesteśmy, zapraszamy do zadawania pytań. Jaka jest różnica pomiędzy makaronami i ryżami białymi a brązowymi? Czy ma to wielkie znaczenie w

Bardziej szczegółowo

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie.

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie. Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Śniadanie jeść czy nie

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Odżywiaj się zdrowo Podstawowym zaleceniem zdrowotnym dla osób chorych na cukrzycę jest jedz zdrowo. Osoba

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Dorota Karło - społeczny edukator diabetologiczny

Dorota Karło - społeczny edukator diabetologiczny Dorota Karło - społeczny edukator diabetologiczny CUKRZYCA TYPU 1 Cele leczenia cukrzycy typu I u dzieci i młodzieży możliwość przeżycia cofnięcie objawów klinicznych, unikanie ostrych powikłań cukrzycy,

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę!

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Cukrzyca logo -międzynarodowy symbol walki z cukrzycą Tło slajdów: http://www.scitecnutrition.com/pl/catalog/guide_to_vitamins/images/guide_to_vitamins-07.jpg?v=2

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE

SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE CELE: 1. Uczenie dzieci odpowiedzialności za własne zdrowie. 2. Uświadomienie dzieciom roli właściwego stylu życia w trosce o zdrowie i dobre samopoczucie.

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Umiesz Liczyć Licz Kalorie

Umiesz Liczyć Licz Kalorie Umiesz Liczyć Licz Kalorie Cześć! W tym krótkim poradniku wytłumaczę Ci dlaczego według mnie jedzenie wszystkiego w odpowiednich ilościach pozwoli utrzymać świetną sylwetkę przez całe życie. Tak dobrze

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Sandra Czeszejko-Sochacka SUPER DIETA 26 STWÓRZ SWOJE MARZENIA Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Sandra Czeszejko-Sochacka, 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Dzieci chorują głównie na cukrzycę typu 1 Cukrzyca typu 1 - jest chorobą charakteryzującą

Bardziej szczegółowo

5 porcji warzyw, owoców lub soku

5 porcji warzyw, owoców lub soku KONFERENCJA PRASOWA 5 porcji warzyw, owoców lub soku Witamy serdecznie! Warszawa, 6 marca 2012 r. Dziś zadbaj o zdrowie, byś nie musiał o nim marzyć, gdy będziesz w niemocy (Pliniusz Starszy) Postaramy

Bardziej szczegółowo

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA mgr Katarzyna Liptak Nauczyciel wych. wczesnoszkolnego, Trener Wellness Co to jest ODŻYWIANIE? To proces życiowy polegający na pozyskiwaniu przez organizm ze środowiska

Bardziej szczegółowo

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska Indeks glikemiczny a produkty piekarskie Dr inż. Małgorzata Wronkowska Według danych Urzędu Statystycznego za rok 2010 przeciętne miesięczne spożycie chleba na osobę w Polsce w ostatnich 10 latach spadło

Bardziej szczegółowo

Cukier w diecie ucznia

Cukier w diecie ucznia Warsztaty dla Rodziców i Opiekunów Cukier w diecie ucznia dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy Definicja cukru w prezentacji W niniejszej prezentacji cukier

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Zasady zdrowego żywienia Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Prawidłowe żywienie może w istotny sposób wpłynąć na wyniki leczenia cukrzycy. Odpowiedni wybór produktów żywieniowych zawsze, gdy tylko jest

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

Kasza kukurydziana Kasza kukurydziana (polenta) produkowana jest z ziaren kukurydzy w postaci drobnego grysiku. Dostarcza błonnika, witamin B1 i PP

Kasza kukurydziana Kasza kukurydziana (polenta) produkowana jest z ziaren kukurydzy w postaci drobnego grysiku. Dostarcza błonnika, witamin B1 i PP Kasza kukurydziana Kasza kukurydziana (polenta) produkowana jest z ziaren kukurydzy w postaci drobnego grysiku. Dostarcza błonnika, witamin B1 i PP oraz beta-karotenu. Produkty z kukurydzy są sycące, dodające

Bardziej szczegółowo

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk?

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Podczas intensywnego treningu organizm produkuje energię znacznie szybciej, niż wówczas, gdy aktywność jest mała. W trakcie ćwiczeń serce bije częściej,

Bardziej szczegółowo

Zdrowo jem - więcej wiem

Zdrowo jem - więcej wiem Zdrowo jem - więcej wiem Co to znaczy być zdrowym??? Być zdrowym: 1. nie chorować, 2. czuć się dobrze, 3. być radosnym, 4. być sprawnym fizycznie. Prawidłowe odżywianie! Jeśli właściwie się odżywiamy,

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu zdrowia. Polega ono na całkowitym pokryciu zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Symbole Szkoły Podstawowej nr 6 SKLEPIK WZOROWY SMACZNY I ZDROWY Zdrowe odżywianie to podstawa!!! Jeść musimy, bowiem to podstawowy składnik

Bardziej szczegółowo

Dla kogo dieta? Dbam o ładną sylwetkę przez całe życie. Natalia Niedźwiedzka 2016-02-12

Dla kogo dieta? Dbam o ładną sylwetkę przez całe życie. Natalia Niedźwiedzka 2016-02-12 Dla kogo dieta? Dbam o ładną sylwetkę przez całe życie. Natalia Niedźwiedzka 2016-02-12 Spis treści 1. Co to dieta?... 2 2. Dlaczego ludzie przechodzą na dietę?... 3 3. Od czego zależy jaki rodzaj diety

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu

W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu jej zastosowania. IV. Wykaz głównych zaleceń dotyczących

Bardziej szczegółowo

Gluten - fakty i mity

Gluten - fakty i mity Gluten - fakty i mity (na podstawie artykułu Porozmawiajmy o glutenie, Food Forum nr 3-4 (6) 2014, Anna Rychłowska) Opracowanie: Paulina Wiśniewska FUNDACJA WSPARCIE NA STARCIE "1 1. Gluten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

Miejsce mięsa w diecie

Miejsce mięsa w diecie Miejsce mięsa w diecie Walory zdrowotne mięsa od dawna są przedmiotem kontrowersyjnych poglądów wśród ludzi. Jedni widzą w mięsie znakomite źródło niezbędnych składników odżywczych, inni natomiast przypisują

Bardziej szczegółowo

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował.

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował. Specjaliści od zdrowego żywienia biją na alarm. Jemy za mało ryb morskich, co oznacza, że w organizmie przeciętnego Polaka brakuje nienasyconych kwasów Omega 3, uważanych przez wielu naukowców za złoty

Bardziej szczegółowo

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów.

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. 1 / 9 Pozbycie się grzybicy to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i wytrwałości. Suplementacja

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2016 Kilka słów o historii Każdego roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wybiera temat przewodni Światowego Dnia Zdrowia.

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo