Guzy neuroendokrynne - spojrzenie radiologa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Guzy neuroendokrynne - spojrzenie radiologa"

Transkrypt

1 Guzy neuroendokrynne - spojrzenie radiologa Wywiad z dr n.med. Jarosławem Ćwikłą, Kierownikiem Pracowni Medycyny Nuklearnej Zakładu Diagnostyki Radiologicznej CSK MSWiA w Warszawie Przeprowadził Kamil Zalewski dn "Podstawową rolę w leczeniu systemowym hormonalnie czynnych guzów GEP odgrywają analogi somatostatyny (SST), uznane obecnie za złoty standard postępowania w GEP-NET.&#8221" Panie doktorze, guzy neuroendokrynne przewodu pokarmowego to temat leżący w sferze zainteresowań lekarzy wielu specjalności, jak wg Pana powinna wyglądać opieka nad tą grupą chorych? Kto powinien ich leczyć? Grupą chorych na guzy neuroendokrynne, których najczęstszą postacią są guzy o typie GEP-BET (układu pokarmowego) powinien zajmować się wyspecjalizowany zespół lekarzy wielu specjalności działających razem na podstawie znanych zaleceń i rekomendacji między innymi Europejskiego Towarzystwa Guzów Neuroendokrynnych (ENETS) czy Polskiej Sieci Guzów Neuroendokrynnych. Z uwagi na złożoność problemu medycznego guzów neuroendokrynnych nie jest możliwe optymalne prowadzenie chorego przez jednego lekarza o danej specjalności. W aktywny proces diagnostyki i leczenia muszą być włączeni specjaliści z różnych dziedzin, w przypadku diagnostyki klinicznej będą to specjaliści: gastroenterologii, onkologii klinicznej, endokrynologii, kardiologii, chirurgii czy chirurgii onkologicznej. W dalszej kolejności weryfikacja obrazowa klinicznego rozpoznania jest domeną radiologii, z wykorzystaniem nowoczesnych metod obrazowania strukturalnego takie jak spiralna TK czy MR oraz badania czynnościowe z użyciem znakowanych radioizotopowo analogów somatostatyny (scyntygrafia receptorów somatostatynowych - SRS) wykonywana w Zakładach medycyny Nuklearnej. Badanie SRS jest kluczowym elementem diagnostyki tego typu guzów oraz umożliwia właściwą selekcję co do dalszego postępowania terapeutycznego (użycie tzw,,zimnych" czy znakowanych radioizotopowo analogów somatostatyny. Dodatkowo należy jednocześnie podkreślić ogromną rolę badań endoskopowych z wykorzystaniem nowoczesnej endoskopowej ultrasonografii, szczególnie w guzach GEP-NET pochodzących z przedniego czy tylnego odcinka prajelita. Ostateczne rozpoznanie na podstawie preparatów tkankowych, (badania histologicznego oraz immunohistochmiczne) ustala patomorfolog. Leczeniem powinien zajmować się ten sam zespół lekarzy specjalistów uczestnicząc w kolegialnym podejmowaniu decyzji, co do wyboru opcji terapeutycznej. Przy operacyjności guza, czy znaczącej redukcji jego wymiarów optymalne jest leczenie operacyjne. Znaczenie ma tutaj wykonanie operacji przez wykwalifikowanego chirurga mającego doświadczenie w tego typu nowotworach. W postaciach zaawansowanych nowotworu, możliwości leczenia operacyjnego są ograniczone. Niestety dotyczy do znaczącej grupy chorych. Przy nasilonej symptomatologii Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 1/6

2 nowotworu, jak w przypadku " zespołu rakowiaka" leczenie analogami somatostatyny jest pierwszo-planowe. Terapią tego typu mogą zajmować się specjaliści z różnych dziedzin klinicznych, jednak w praktyce klinicznej najczęściej leczenie tego typu prowadzą endokrynolog, onkolog, czy gastroenterolog. Należy podkreślić, że opieka nad chorych wymaga stałej kontroli stanu pacjenta w celu oceny skuteczności terapii, monitorowania w kierunku progresji nowotworu, czy ocenie jego wznowy. Badania tego typu muszą spełniać kryteria onkologicznego prowadzenia chorych, z uwzględnieniem czasu całkowitego przeżycia, czasu do wystąpienia progresji (time to progression -TTP) oraz ocenę jakości życia (np. QLQ-GI 21). Obiektywną ocenę odpowiedzi na zastosowane leczenie, są radiologiczne kryteria w oparciu o badanie TK, czy MR (WHO, czy RECIST). Ten złożony model opieki w szczególności diagnostyki, leczenia oraz dalszego prowadzenia klinicznego chorych w stadiach zaawansowanych wymaga, co już było powiedziane wielokrotnie, ale co warte jest podkreślenia, musi być pracą zespołowa poszczególnych specjalistów. Od paru lat obserwujemy wzrastające zainteresowanie problematyką guzów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego w naszym kraju, miedzy innymi powstał Rejestr Guzów Neuroendokrynnych GEP (2005r), powołana została Polska Sieć Guzów Neuroendokrynnych. Co wpłynęło na wzrost aktywności na tym polu i jakie korzyści dla lekarzy, a przede wszystkim pacjentów z tego wypływają? To co zostało już powiedziane poprzednio, dostępne są obecnie rekomendacje i zalecenia dotyczące postępowania w tej grupie chorych, zarówno europejskie jak i krajowe, co umożliwia kompleksowe racjonalne podejście do problemu tej złożonej i trudnej grupie nowotworów. Było to możliwe dzięki postępowi technologicznemu jaki się dokonał, w szczególności w diagnostyce obrazowej, kluczowym elementem było, opracowanie scyntygrafii receptorów somatostatynowych (SRS). W powszechnej dostępności do oceny biochemicznej - poziomu chromograniny A, jako markera aktywności guza o typie GEP-NET oraz opracowanie klasyfikacji histologiczno - klinicznej WHO z 2000r dzielącej GEP-NET na 4 podstawowe grupy nowotworów. Należy dodać jeszcze znaczący postęp w innych nowoczesnych metodach obrazowania strukturalnego, takich jak spiralna TK, MR czy EUS (endoskopowa ultrasonografia), co przyczyniło się do wyraźnej poprawy w rozpoznawaniu guzów o typie NET. Korzyścią dla lekarza jest spójny algorytm postępowania w przypadku poszukiwania, wykryciu z oceną stadium zaawansowania GEP-NET, a także wybranie właściwej i optymalnej metody terapeutycznej w przypadku określonego typu nowotworu GEP-NET. Korzyść dla chorego to postawienie właściwej diagnozy w krótkim czasie, oraz możliwość nieinwazyjnej oceny stadium zaawansowania, co w przeszłości było obarczone wielomiesięcznym czasem oczekiwania, lub wręcz brakiem rozpoznania a tym samym brakiem skutecznego leczenia przyczynowego. W ciągu ostatnich paru lat stworzono nowa klasyfikację tych guzów, czy może Pan doktor przybliżyć różnice w stosunku do starej i czemu ta zmiana była konieczna? Klasyfikacja Światowej Organizacji Zdrowia WHO z 2000 roku jest podstawą do rozpoznania typu guzów neuroendokrynnych o typie żołądkowo-jelitowo-trzustkowym (gastro-entero-pancreatic - GEP). Stworzyła ona jednolity schemat dzielący nowotwory neuroendokrynne układu pokarmowego na cztery kategorie, w oparciu o kliniczne aspekty nowotworu, w połączeniu z patologiczno strukturalnymi elementami guza oraz oceną czynnościową. Klasyfikacja ta opiera się na cechach mających istotne znaczenie prognostyczne i determinujące wybór optymalnej metody Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 2/6

3 leczenia. Należą do nich następujące cechy anatomiczne i mikroskopowe guza: umiejscowienie guza w odniesieniu do odcinków cewy jelitowej w okresie rozwoju embrionalnego odcinek przedni - foregut, odcinek środkowy- migut, oraz tylny - hindgut), wielkość guza, obraz histoformatywny, naciekanie naczyń, pni nerwowych i tkanek otaczających oraz aktywność proliferacyjna określana indeksem proliferacyjmym Ki-67. Wyżej wymieniona klasyfikacja wyróżnia 4 typy histopatologiczne guzów neuroendokrynnych układu pokarmowego. Pierwszym jest wysokodojrzały guz neuroendokrynny, z dwoma podtypami: łagodnym przebiegiem, oraz z przebiegiem trudnym do określenia w momencie diagnostyki - łagodnym lub potencjalnie złośliwym oraz mogący dawać przerzuty. Drugim jest wysokodojrzały rak neuroendokrynny, rak neuroendokrynny o niskiej złośliwości. Za kolejny typ uznaje się niskodojrzały rak neuroendokrynny będący rakiem neuroendokrynnym o wysokiej złośliwości i wreszcie typ czwarty, rak o mieszanej budowie, egzo- i endokrynnej - gruczolakorak (rak neuroendokrynny). Dodatkowo raport patologiczny powinien uwzględniać szereg elementów badania makro i mikroskopowego mające znaczenie prognostyczne i dokładnie chrakteryzujące właściwości guza. W porównaniu do klasyfikacji poprzedniej gdzie używano nazw takich jak rakowiak, wyspiak czy APUDOMA, jest to znaczący postęp z uwagi na właściwą klasyfikację nowotworów o typie GEP-NET. Dla przykładu dawne określenie,,rakowiak'' może odnosić się do żołądka, dwunastnicy, jelita cienkiego, jelita grubego, czy odbytu. Za każdym razem mamy nowotwór z innym naturalnym przebiegiem i rokowaniem. Podobnie,,rakowiak" jelita cienkiego wg nowej klasyfikacji WHO grupa 2 (rak neuroendokrynny o niskim stopniu złośliwości) będzie wymagał odmiennego podejścia w stosunku do tej samej lokalizacji,,rakowiaka'' ale określonego wg nowej klasyfikacji jako WHO grupa 3 (rak neuroendokrynny o wysokiej złośliwości). Leczenie oraz rokowanie tych dwóch nowotworów jest diametralnie różne, w obu przypadkach mówimy wg starej klasyfikacji o,,rakowiaku". Zmiany zostały więc poczynione ażeby uniknąć mało precyzyjnego rozpoznania oraz w celu właściwego postępowania stworzono nową klasyfikację, która obowiązuje obecnie. Panie doktorze, jak częstym problemem klinicznym jest GEP, czy wykrywalność guzów neuroendokrynnych układu pokarmowego wciąż sprawia tyle problemów i trudności? Guzy o typie GEP-NET stanowią 70% wszystkich guzów o typie neuroendokrynnym (NET) ale tylko tylko 2% wszystkich nowotworów układu pokarmowego. Występują z podobną częstością u obu płci a szczyt zapadalności przypada pomiędzy 5 a 6-ą dekadę życia. Z uwagi na wykorzystanie nowoczesnych metod diagnostycznych oraz naszą wiedzę na temat guzów GEP-NET w ostatnich latach wzrasta wykrywalność tego typu guzów. Aktualnie wskaźnik występowania tych nowotworów wynosi ok. 3 przypadki/ populację/rok. Jak wygląda manifestacja kliniczna GEP? GEP NET pochodzące z wyspecjalizowanych komórek rozlanego systemu endokrynnego mają w większości dość unikatowe właściwości jako nowotwory produkują w sposób niekontrolowany substancje czynne, takie jak hormony, aminy biogenne i inne. Większość z tych guzów może być hormonalnie czynna, wydzielając do krwioobiegu substancje czynne, co może powodować występowanie charakterystycznych objawów klinicznych. Do najczęściej spotykanych zespołów klinicznych tego typu nowotworów należy,,zespół rakowiaka". Klinicznie u chorego mogą występować następujące objawy: :sekrecyjna biegunka (nawet kilkanaście razy na dobę), gwałtowne zaczerwienienie skóry (flush), biegunka, zmiany zastawkowe w sercu, częściej prawym, objawy bronchospastyczne, bóle brzucha, skurcze mięśni, i inne mniej charakterystyczne Manifestacja kliniczna GEP-NET trzustki zależy od produkowanych przez poszczególne podtypy nowotworów substancji czynnych, takich jak insulina, gastryna, glukagon, wazoaktywny peptyd jelitowy (VIP) czy somatostatyna Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 3/6

4 Należy podkreślić że w przypadku zespołu,,rakowiaka" znane są następujące formy: klasyczna, w przebiegu,,rakowiaka" odcinka środkowego prajelita (midgut carcinoid) przebiegającego głównie z przerzutami do wątroby oraz atypowego zespołu rakowiaka np. w przypadku rakowiaka żołądka czy oskrzela. Należy podkreślić że,,zespół rakowiaka" jest rejestrowany tylko w kilku procentach wszystkich przypadków rakowiaka obecnie diagnozowanych (ok. 5-7%). Co jest warte podkreślenia, z uwagi na inne pochodzenie oraz inny profil komórkowy i naturalny przebieg tego typu nowotworów, ich naturalny rozwój, przebieg i rokowanie są często inne niż standardowego raka o podobnej wielkości czy stopniu zaawansowania. Dlaczego diagnostyka i wykrywalność guzów neuroendokrynnych układu pokarmowego wciąż sprawia tyle problemów i trudności? Z przyczyn omówionych powyżej, najważniejsze to: rzadkość występowania, a co za tym idzie trudności diagnostyczne (ogólny brak doświadczenia lekarzy, zarówno pierwszego kontaktu oraz lekarzy specjalistów. Istniejący do tej pory brak wspólnego języka w rozpoznaniu patologicznym. Dodatkowo kolejnym elementem może być skąpa symptomatologia tego typu nowotworów, jeśli przebiegają bez typowych cech nadprodukcji substancji czynnych oraz występowaniem określonego zespołu klinicznego (np. zespół rakowiaka, czy ZES). Dodatkowo nowotwory tego typu nawet w zaawansowanej postaci mogą nie prowadzić do wyniszczenia chorego, co jest dość charakterystyczne. Obraz chorego z zaawansowanym GEP-NET, może nie odbiegać od normy w badaniu fizykalnym oraz w badaniach biochemicznych (markery nowotworowe). Jak diagnozujemy guzy neuroendokrynne? Diagnostyka GEP-NET oparta jest na precyzyjnym zebraniu danych z wywiadu, badaniu fizykalnym, badaniach biochemicznych, najczęściej ocena poziomu chromograniny A (marker guzów GEP-NET) oraz na rozbudowanych metodach diagnostyki obrazowej. W przypadku guzów hormonalnie czynnych zwykle wykonuje się w miarę możliwości pomiar określonych specyficznych hormonów: kwasu 5-hydroksyindolooctowego (5-HIAA) (z uwzględnieniem odpowiedniej diety), gastryny (w guzie o typie gastrinoma), insuliny (w insulinoma), czy glukagonu (w guzie glukagonowym). Dodatkowo mniej często występujące guzy z określeniem stężenia PTH, wapnia, kalcytoniny, NSE i inne. Standardem w diagnostyce obrazowej GEP NET jest stosowanie metod strukturalnych i czynnościowych łącznie, gdyż pojedyncze techniki nie wykazują wystarczającej czułości i swoistości w detekcji guzów neuroendokrynnych. Do najczęściej stosowanych metod diagnostyki obrazowej zalicza się badania anatomiczne takie jak: wielorzędowa spiralna tomografia komputerowa (TK) po podaniu i.v. środka kontrastowego z uwzględnieniem fazy tętniczej, wrotnej wątroby oraz badanie miąższowe. Kolejne badania obrazowe to: przezbrzuszna ultrasonografia (USG), rezonans magnetyczny (MR), przed i po podaniu środka kontrastowego oraz endoskopowa ultrasonografia (EUS). Dodatkowo wykorzystuje się badania scyntygraficzne z użyciem analogów somatostatyny znakowanych radioizotopami, które znajdują zastosowanie zarówno w diagnostyce guza pierwotnego, jak i zmian przerzutowych. Najczęściej stosowane są ligandy receptora somatostatynowego (SRS) znakowane technetem (99mTc HYNIC TOC, 99mTc HYNIC TATE lub 99mTc Depreotyd) lub indem (Octreoscan(TM)). Metoda ta opiera się na stwierdzeniu zwiększonej ekspresji receptorów somatostatynowych w komórkach większości zmian o typie NET. Dodatni wynik badania scyntygrafii receptorowej wskazuje na możliwość skutecznego leczenia analogami somatostatyny (zarówno nieznakowanymi, jak i znakowanymi radioizotopami). Obecnie coraz większego znaczenia nabierają w badaniach czynnościowych radioznaczniki Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 4/6

5 wykorzystujące emitery pozytonów (badanie PET) takie jak: 68Ga DOTA TOC lub 68Ga DOTA NOC lub 18FDG. W rozpoznaniu ogniska pierwotnego istotną rolę odgrywają metody endoskopowe (górny i dolny odcinek układu pokarmowego) w przypadku wszystkich guzów GEP (WHO typ I -IV). W diagnostyce GEP NET środkowego odcinka prajelita (jelito cienkie) wykorzystywane są anatomiczne metody obrazowania (TK, USG, MR) oraz badania czynnościowe SRS. Powszechnie ugruntowana jest rola ultrasonografii endoskopowej (EUS) w lokalizacji NET trzustki, która umożliwia uwidocznienie ognisk nawet o średnicy mniejszej niż 4 mm. Dodatkowo w przypadku guzów WHO typ III i IV, z uwagi na częsty brak ekspresji receptora somatostatynowego w badaniu SRS można rozważyć diagnostykę z użyciem 18FDG PET. W diagnostyce przerzutów do wątroby znajdują zastosowanie badania USG, TK i MR. Wśród innych metod obrazowania w diagnostyce GEP NET wykorzystuje się badanie echokardiograficzne serca (w przypadku powikłań sercowych w zespole rakowiaka) oraz scyntygrafię i/lub MR kręgosłupa (w ocenie przerzutów do kości). Czy może Pan doktor powiedzieć jak wygląda obecnie schemat leczenia w stosunku do wykrytego guza, jakim repertuarem narzędzi dysponuje w współczesna medycyna w walce o zdrowie pacjenta? Czy zawsze możemy leczyć chirurgiczne? Leczenie chirurgiczne z usunięciem guza w całości - z intencją wyleczenia, jest w zamyśle jedynym skutecznym leczeniem w grupie GEP_NET. Niestety większość guzów/raków GEP-NET w momencie diagnostyki jest już nieoperacyjna, wówczas postępowaniem chirurgicznym jest usunięcie większej część ogniska pierwotnego ze zmniejszenie masy nowotworu oraz następowym zastosowaniem leczenia systemowego czy to bioterapii za pomocą analogów somatostatyny, chemioterapii czy leczenia radioizotopowego. Inne techniki zabiegowe obejmują miejscowe leczenie przerzutów do narządów miąższowych, głównie wątroby. Zabiegi te obejmują metastazektomię, hepatektomię, transplantację, metody ablacyjne jak termoablacja, krioablacja, alkoholizacja i zabiegi embolizacyjne (podwiązanie tętnicy wątrobowej, embolizacja metodami radiologii interwencyjnej. Podstawową rolę w leczeniu systemowym hormonalnie czynnych guzów GEP odgrywają analogi somatostatyny (SST), uznane obecnie za,,złoty standard" postępowania w GEP-NET. W przypadku progresji choroby, bez objawów klinicznych hormonalnie czynnego guza stosowanie analogów somatostatyny wydaje się również uzasadnione. W przypadkach zaawansowanych bez możliwości usunięcia guza stosuje się chemioterapię, która jest wykorzystywana w guzach z przedniego odcinka prajelita, (WHO grupa 2) oraz niezależnie od punktu wyjścia w rakach nisko zróżnicowanych (WHO grupa 3 i 4). Jakie są wskazania co do stosowania chemioterapii w guzach neuroendokrynnych? Leczenie systemowe za pomocą chemioterapii, co zostało zasygnalizowane powyżej, najczęściej wykorzystuje się u chorych na zaawansowane guzy z przedniego odcinka prajelita oraz niezależnie od punktu wyjścia w rakach nisko zróżnicowanych (WHO grupa 3 i 4). Leczenie tego typu stosuje się w przypadku nieradykalność zabiegu operacyjnego, we wznowie, w nawrocie choroby po zabiegu radykalnym. Kolejnym wskazaniem jest niepowodzenie innych metod zachowawczych (terapia analogami somatostatyny, celowana terapia radioizotopowa, np. przy odróżnicowaniu nowotworu i braku skuteczności tego typu leczemia. Do najbardziej aktywnych cytostatyków stosowanych w chemioterapii guzów GEP należą: streptozocyna, 5-fluorouracyl, doksorubicyna, cisplatyna i jej pochodne, zwłaszcza paraplatyna, etopozyd. Do najczęściej stosowanych schematów chemioterapii należą: streptozocyna z 5-fluorouracylem, streptozocyna z 5-fluorouracylem i doksorubicyną, wreszcie cisplatyna, Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 5/6

6 ewentualnie paraplatyna z etopozydem. Stosowanie dwóch pierwszych schematów chemioterapii zalecane jest w guzach o niższym stopniu proliferacji, natomiast trzeci program w guzach o wysokim stopniu proliferacji niezależnie od punktu wyjścia. U których chorych zalecana jest terapia znakowanymi analogami somatostatyny? Celowana terapia radioizotopowa znakowanymi analogami somatostatyny jest obecnie obiecującą formą terapii, będącą przedmiotem intensywnych badań klinicznych, przeprowadzaną w wyspecjalizowanych ośrodkach. Na podstawie rekomendacji ENETS jest ono stosowane w przypadku guzów neueroendokrynnym wychodzących ze środkowego odcinka prajelita (midgut) Leczenie to jest wskazane u chorych na zróżnicowanego raka neuroendokrynnego (WHO grupa 2), nie kwalifikujących się do leczenia operacyjnego lub poddanych nieradykalnemu leczeniu chirurgicznemu. Podstawowym kryterium kwalifikującym chorego do leczenia jest wykazanie ekspresji receptora dla somatostatyny w scyntygrafii receptorowej (najczęściej Tc99m-Tektrotyd, Tc99m- HYNIC TATE lub In111-Octreoscan). Dziękuje bardzo za rozmowę Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 6/6

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Guz neuroendokrynny żołądka typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Mariusz I.Furmanek CSK MSWiA i CMKP Warszawa Ocena wyjściowa, metody strukturalne WHO 2 (rak wysoko zróżnicowany); Endoskopia i/lub EUS;

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA OBRAZOWA I LECZENIE RADIOIZOTOPOWE CHORYCH NA GEP-NET

DIAGNOSTYKA OBRAZOWA I LECZENIE RADIOIZOTOPOWE CHORYCH NA GEP-NET DIAGNOSTYKA OBRAZOWA I LECZENIE RADIOIZOTOPOWE CHORYCH NA GEP-NET Jarosławaw B. Ćwikła, Zakład ad Diagnostyki Radiologicznej i Obrazowej CMKP i CSK MSWiA W-wa; Guzy neuroendokrynne (NET) Guzy NET wywodzą

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO:

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Andrzej W. SZAWŁOWSKI CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Żołądka Jelit Trzustki GEP z Kliniki Nowotworów Górnego Odcinka Układu Pokarmowego -Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń 1. Scyntygrafia i radioizotopowe badanie czynnościowe tarczycy 1) gamma kamera planarna lub scyntygraf;

Bardziej szczegółowo

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy endokrynne żołądka 1% nowotworów narządu, 9% wszystkich tego typu w układzie pokarmowym 1-2 przypadki

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA DIAGNOSTYKA OBRAZOWA GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH. Jarosław B. Ćwikła. CSK MSWiA i CMKP Warszawa. Rekomendacje

ZINTEGROWANA DIAGNOSTYKA OBRAZOWA GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH. Jarosław B. Ćwikła. CSK MSWiA i CMKP Warszawa. Rekomendacje ZINTEGROWANA DIAGNOSTYKA OBRAZOWA GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH Jarosław B. Ćwikła CSK MSWiA i CMKP Warszawa ENETS Rekomendacje Guidelines for the Diagnosis and Treatment of Neuroendocrine UKNET Gastrointestinal

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

dr n. med. Agnieszka Kolasińska-Ćwikła Oddział Chemioterapii, Klinika Onkologii, Centrum Onkologii Instytut

dr n. med. Agnieszka Kolasińska-Ćwikła Oddział Chemioterapii, Klinika Onkologii, Centrum Onkologii Instytut Sprawozdanie z kursu Advanced Course In Diagnosis and Treatment of NET S zorganizowanego przez Klinikę Onkologii Endokrynologicznej Szpitala Uniwersyteckiego w Uppsali (Szwecja) w dniach 26 28 listopada

Bardziej szczegółowo

Październik 2013 Grupa Voxel

Październik 2013 Grupa Voxel Październik 2013 Grupa Voxel GRUPA VOXEL Usługi medyczne Produkcja Usługi komplementarne ie mózgowia - traktografia DTI RTG TK (CT) od 1 do 60 obrazów/badanie do1500 obrazów/badanie TELE PACS Stacje diagnostyczne

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

Opis programu Leczenie radioizotopowe

Opis programu Leczenie radioizotopowe Opis programu Leczenie radioizotopowe I. Leczenie radioizotopowe z zastosowaniem 131-I Leczenie dotyczy schorzeń tarczycy (choroby Graves-Basedowa, wola guzowatego, guzów autonomicznych). Polega ono na

Bardziej szczegółowo

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Nowe algorytmy oceny odpowiedzi na leczenie w badaniach strukturalnych, dużo dalej niż klasyczne kryteria RECIST Jarosław B. Ćwikła Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Radiologiczna

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 52/2013 z dnia 20 maja 2013 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności merytorycznej (statutowej) Stowarzyszenia w roku 2010

Sprawozdanie z działalności merytorycznej (statutowej) Stowarzyszenia w roku 2010 Warszawa dn. 12/03/2010 Sprawozdanie z działalności merytorycznej (statutowej) Stowarzyszenia w roku 2010 Sprawozdanie merytoryczne (statutowe) dotyczy jednostki pod nazwą Stowarzyszenie Pacjentów i Osób

Bardziej szczegółowo

Zalecenia diagnostyczno-lecznicze w guzach neuroendokrynnych układu pokarmowego (rekomendowane przez Polską Sieć Guzów Neuroendokrynnych)

Zalecenia diagnostyczno-lecznicze w guzach neuroendokrynnych układu pokarmowego (rekomendowane przez Polską Sieć Guzów Neuroendokrynnych) /POSTGRADUATE EDUCATION Endokrynologia Polska/Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 59; Numer/Number 1/2008 ISSN 0423 104X Zalecenia diagnostyczno-lecznicze w guzach neuroendokrynnych układu pokarmowego

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 1005 51. Nowotwory układu pokarmowego... 1007 51.1. Nowotwory przełyku Andrzej W. Szawłowski... 1007 51.1.1. Wstęp... 1007 51.1.2. Patologia... 1008 51.1.3. Rozpoznanie...

Bardziej szczegółowo

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008.

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. załącznik nr 7 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. 1. Nazwa programu:

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Skaner PET-CT GE Discovery IQ uruchomiony we Wrocławiu w 2015 roku.

WSTĘP. Skaner PET-CT GE Discovery IQ uruchomiony we Wrocławiu w 2015 roku. WSTĘP Technika PET, obok MRI, jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się metod obrazowych w medycynie. Przełomowymi wydarzeniami w rozwoju PET było wprowadzenie wielorzędowych gamma kamer,

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. - - - - - Sprawozdanie z kursu Advanced Course In Diagnosis and Treatment of NET S zorganizowanego przez Klinikę Onkologii Endokrynologicznej Szpitala Uniwersyteckiego w Uppsali (Szwecja) w dniach 26 28

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis w rejestrze

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 492 Poz. 66 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

Guzy neuroendokrynne układu pokarmowego (GEP NET)

Guzy neuroendokrynne układu pokarmowego (GEP NET) V rok WL Guzy neuroendokrynne układu pokarmowego (GEP NET) prof. dr hab. Marek Bolanowski Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Guzy neuroendokrynne Neuroendocrine Tumors

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego.

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego. 1 Kierunek: PIELĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

III Klinika Radioterapii i Chemioterapii

III Klinika Radioterapii i Chemioterapii Nowotwory neuroendokrynne płuca Wiesław Bal Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. med. Rafał Tarnawski WHO 2004 WHO 2015 - Bond. James

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34)

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 48 Załącznik B.63. LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34)

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34) Załącznik B.6. LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego

Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego Marek Chojnowski II Letnia Szkoła Energetyki i Chemii Jądrowej Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostnostawowego

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Opinia Rady Przejrzystości nr 66/2013 z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie oceny zasadności dalszego finansowania świadczenia: Selektywna wewnętrzna

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

leczenie miejscowe leczenie systemowe leczenie skojarzone Leczenie chirurgiczne wznowy miejscowej leczenie radykalne

leczenie miejscowe leczenie systemowe leczenie skojarzone Leczenie chirurgiczne wznowy miejscowej leczenie radykalne Leczenie W terapii raka jelita grubego stosuje się trzy podstawowe metody leczenia onkologicznego: chirurgię, radioterapię oraz chemioterapię. Dwie pierwsze określa się jako leczenie miejscowe, ostania

Bardziej szczegółowo

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Wytyczne: POLANICA 1998 POZNAŃ 1999 KRAKÓW 2000 Wrocław 2006 Rozporządzenie ministra edukacji

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA..,WWW.MONEY.PL ( 00:00:00) www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/warszawscy;lekarze;zastosowali;nowa;metode;leczenia;raka;j

Bardziej szczegółowo

Szpiczak mnogi możliwości leczenia chirurgicznego

Szpiczak mnogi możliwości leczenia chirurgicznego Szpiczak mnogi możliwości leczenia chirurgicznego Adam Pala Oddział Schorzeń i Urazów Kręgosłupa Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej Piekary Śląskie MOŻLIWOŚCI TERAPEUTYCZNE W SZPICZAKU MNOGIM - radioterapia,

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa ROZPOZNAWANIE: PET - CT W ONKOLOGII poszukiwanie ognisk choroby - wczesne wykrywanie różnicowanie zmian łagodnych

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI WYMAGANE 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis

Bardziej szczegółowo

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja Rak piersi Najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce 2004 r. ponad12 000 nowych zachorowań na raka piersi

Bardziej szczegółowo

Oddział Terapii Izotopowej

Oddział Terapii Izotopowej Źródło: http://www.cskmswia.pl Wygenerowano: Czwartek, 3 września 2015, 12:26 Oddział Terapii Izotopowej Kierownik Oddziału: dr n. med. Tadeusz Budlewski specjalista chorób wewnętrznych, medycyny nuklearnej

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać.

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. Program realizowany

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008.164.1027 j.t. z późn.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008.164.1027 j.t. z późn. 1 2 3 4 5 6 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008.164.1027 j.t. z późn. Zm) Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Obrazowanie molekularne nowotworów w badaniu PET

Obrazowanie molekularne nowotworów w badaniu PET Obrazowanie molekularne nowotworów w badaniu PET Lek. Piotr Pawliszak WUM II Letnia Szkoła Energetyki i Chemii Jądrowej Obrazowanie molekularne nowotworów w badaniu PET część 2 Lek. Piotr Pawliszak Zakład

Bardziej szczegółowo

Guzy endokrynne trzustki (zasady postępowania rekomendowane przez Polską Sieć Guzów Neuroendokrynnych)

Guzy endokrynne trzustki (zasady postępowania rekomendowane przez Polską Sieć Guzów Neuroendokrynnych) /POSTGRADUATE EDUCATION Guzy endokrynne trzustki (zasady postępowania rekomendowane przez Polską Sieć Guzów Neuroendokrynnych) Endokrynologia Polska/Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 59; Numer/Number

Bardziej szczegółowo

Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy

Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy Katarzyna Fronczewska-Wieniawska Małgorzata Kobylecka Leszek Królicki Zakład Medycyny Nuklearnej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Dr Janusz Eugeniusz Nowak

Dr Janusz Eugeniusz Nowak Dr Janusz Eugeniusz Nowak UNIWERSYTECKI SZPITAL KLINICZNY NR 5 IM. GEN. DYW. BOLESŁAWA SZARECKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W ŁODZI 91-647 Łódź, pl. Hallera 1 tel. (0 42) 639 30 90, 639 30 88 fax (0 42)

Bardziej szczegółowo

Rzadkie typy raka płuca

Rzadkie typy raka płuca Istnieje kilka różnych rodzajów raka płuca, często nazywanych podtypami raka płuca. Niektóre podtypy występują częściej niż pozostałe. W tym opracowaniu szczegółowo przyjrzymy się podtypom raka, które

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

Piątek 18.04.2008. Sesja I

Piątek 18.04.2008. Sesja I STRESZCZENIA - WYKŁADY I PREZENTACJE USTNE III OGÓLNOPOLSKIEJ KONFERENCJI NAUKOWEJ GUZY NEUROENDOKRYNNE UKŁADU POKARMOWEGO ORAZ ENDOKRYNNE NOWOTWORY PŁUC Piątek 18.04.2008 Sesja I S I. 1. Pulmonary neuroendocrine

Bardziej szczegółowo

Badanie piersi metodą rezonansu magnetycznego

Badanie piersi metodą rezonansu magnetycznego Badanie piersi metodą rezonansu magnetycznego MR Polska Badanie MR piersi, czyli mammografia metodą rezonansu magnetycznego Jest to jedna z podstawowych metod obrazowych stosowanych w diagnostyce gruczołu

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

diagnostyka i leczenie chorób nadnerczy

diagnostyka i leczenie chorób nadnerczy Spis treści 1 Wprowadzenie chirurgia nadnerczy wczoraj, dziś i jutro Tadeusz Tołłoczko 1 11 Wstęp 1 12 Przełomowe osiągnięcia wiedzy o nadnerczach 1 13 Przez myśl, trud i wątpliwości do sukcesów i porażek

Bardziej szczegółowo

GRUPA VOXEL. FDG SteriPET. Systemy RIS/PACS/HIS. Diagnostyka obrazowa 14 pracowni TK 15 pracowni MR TELE PACS WEB RIS HIS. Systemy zewnętrzne

GRUPA VOXEL. FDG SteriPET. Systemy RIS/PACS/HIS. Diagnostyka obrazowa 14 pracowni TK 15 pracowni MR TELE PACS WEB RIS HIS. Systemy zewnętrzne Czerwiec 2013 GRUPA VOXEL Usługi medyczne e mózgowia - traktografia DTI Produkcja Usługi komplementarne RTG TK (CT) od 1 do 60 obrazów/badanie do1500 obrazów/badanie TELE PACS Stacje diagnostyczne WEB

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne w diagnostyce i leczeniu raka piersi w oparciu o doniesienia ESMO z 2007 roku

Nowe wytyczne w diagnostyce i leczeniu raka piersi w oparciu o doniesienia ESMO z 2007 roku Nowe wytyczne w diagnostyce i leczeniu raka piersi w oparciu o doniesienia ESMO z 2007 roku Tegoroczna konferencja ESMO zaowocowała nowo przedstawionymi wytycznymi, dotyczącymi zarówno diagnostyki, jak

Bardziej szczegółowo

1 2 3 4 5 6 badania medycyny nuklearnej Personel: (w przypadku badań okreslonych w zał 2 VI lp.1-26)

1 2 3 4 5 6 badania medycyny nuklearnej Personel: (w przypadku badań okreslonych w zał 2 VI lp.1-26) WYMAGANIA DOTYCZĄCE REALIZACJI AMBULATORYJNYCH ŚWIADCZEŃ DIAGNOSTYCZNYCH KOSZTOCHŁONNYCH (ASDK) lp. Kod zakresu świadczeń Zakres ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Raki: rak podstawnokomórkowy rak kolczystokomórkowy rak płakonabłonkowy Czerniak Nowotwory złośliwe skóryrak podstawnokomórkowy

Bardziej szczegółowo

Medycyna bez granic Best Doctors

Medycyna bez granic Best Doctors 2016 Gdy pojawia się choroba, zaczynają się pojawiać bardzo ważne pytania Czy diagnoza jest prawidłowa? Gdzie można otrzymać najlepsze leczenie? Skąd wziąć na nie pieniądze? 2 Czy pytania i wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Co to jest termografia?

Co to jest termografia? Co to jest termografia? Słowo Termografia Pochodzi od dwóch słów "termo" czyli ciepło i "grafia" rysować, opisywać więc termografia to opisywanie przy pomocy temperatury zmian zachodzących w naszym organiźmie

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Propedeutyka nauk medycznych Rok akademicki: 2015/2016 Kod: EIB-1-180-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Wirtualna kolonoskopia

Wirtualna kolonoskopia Wirtualna kolonoskopia TK Polska Co to jest wirtualna kolonoskopia? Wirtualna kolonoskopia to badanie pozwalające na przedstawienie ścian i wnętrza jelita grubego za pomocą trójwymiarowych obrazów uzyskanych

Bardziej szczegółowo

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE SZPICZAKA MNOGIEGO Bartosz Białczyk Ośrodek Diagnostyki, Terapii i Telemedycyny KSS im. Jana Pawła II Szpiczak mnogi multiple

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie glejaków mózgu Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie glejaków mózgu Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE GLEJAKÓW MÓZGU ICD-10 C71 nowotwór złośliwy mózgu Dziedzina medycyny: Onkologia kliniczna,

Bardziej szczegółowo

Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy

Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy Katarzyna Fronczewska-Wieniawska Małgorzata Kobylecka Leszek Królicki Zakład Medycyny Nuklearnej

Bardziej szczegółowo

Rak pęcherza moczowego - chemioterapia jako element leczenia skojarzonego

Rak pęcherza moczowego - chemioterapia jako element leczenia skojarzonego Rak pęcherza moczowego - chemioterapia jako element leczenia skojarzonego Elżbieta Senkus-Konefka Klinika Onkologii i Radioterapii Gdański Uniwersytet Medyczny Kliknij ikonę, aby dodać obraz 888 cystektomii

Bardziej szczegółowo

TERAPIA WEWNĄTRZNACZYNIOWA NOWOTWORÓW WĄTROBY. Mirosław L. Nowicki

TERAPIA WEWNĄTRZNACZYNIOWA NOWOTWORÓW WĄTROBY. Mirosław L. Nowicki TERAPIA WEWNĄTRZNACZYNIOWA NOWOTWORÓW WĄTROBY Mirosław L. Nowicki RADIOLOGIA INTERWENCYJNA Diagnostyka Terapia wewnątrznaczyniowa METODY TERAPII GUZÓW WĄTROBY Chemioterapia ogólnoustrojowa (onkolog) Resekcja

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9 Załącznik nr 9 Nazwa programu: do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) ICD 10 grupa rozpoznań obejmująca nowotwory

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA?

Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? 1 Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? 1 2 Z perspektywy klienta i rynku Nowotwory są obecnie uznawane za chorobę cywilizacyjną: z roku na rok wzrasta liczba zachorowań.

Bardziej szczegółowo

Przerzuty raka płuca do mózgu - postępowanie multidyscyplinarne.

Przerzuty raka płuca do mózgu - postępowanie multidyscyplinarne. Przerzuty raka płuca do mózgu - postępowanie multidyscyplinarne. Rak płuca jest najczęściej spotykanym nowotworem złośliwym u mężczyzn, powodującym około 1/3 zachorowań i zgonów z przyczyn nowotworowych.

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Załącznik nr 1 opis programu MINISTERSTWO ZDROWIA DEPARTAMENT POLITYKI ZDROWOTNEJ Nazwa programu: NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Nazwa zadania: OGRANICZENIE NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI U DZIECI

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł

Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł Joanna Anioł Wykształcenie: wyższe Studia na Wydziale Lekarskim Collegium Medium UJ w Krakowie 1989 1995 Kształcenie podyplomowe: Specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Czym jest nowotwór złośliwy?

Czym jest nowotwór złośliwy? Czym jest nowotwór złośliwy? Nowotwór złośliwy-nowotwór o małym zróżnicowaniu tkanek, za to o skłonności do odrywania się komórek. Nowotwór złośliwy często jest utożsamiany z rakiem, który jest tylko jedną

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjenta

Informacje dla pacjenta mikrogranulki Informacje dla pacjenta Selektywna radioterapia wewnętrzna (SIRT) z wykorzystaniem mikrogranulek SIR- Spheres w leczeniu nowotworów wątroby Niniejsza broszura została opracowana przez Sirtex

Bardziej szczegółowo

Pozytronowa tomografia emisyjna PET zastosowanie kliniczne. CSK MSWiA i CMKP Warszawa

Pozytronowa tomografia emisyjna PET zastosowanie kliniczne. CSK MSWiA i CMKP Warszawa Pozytronowa tomografia emisyjna PET zastosowanie kliniczne Jarosław aw B. Ćwikła CSK MSWiA i CMKP Warszawa Podstawy PET w onkologii Główne wykorzystanie kliniczne - onkologia; Ocena pojedynczych zmian

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa 1 PROBLEMY DIAGNOSTYCZNE Wady rozwojowe Wole Guzki tarczycy Nowotwory tarczycy Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając R A D I O L O G I A Z A B I E G O W A Radiologia Zabiegowa Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Bardziej szczegółowo