LADA = Latent Autoimmune Diabetes In Adults postać utajonej, autoimmunologicznej cukrzycy (I typu) u dorosłych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LADA = Latent Autoimmune Diabetes In Adults postać utajonej, autoimmunologicznej cukrzycy (I typu) u dorosłych"

Transkrypt

1 1 INTERNA Wykłady T: Diabetologia dr Dorota Pisarczyk - Wiza Cukrzyca diabetes z gr. przepływać jak przez sito mellitus z łac. miodowy, słodki Cukrzyca (wg. WHO) choroba metaboliczna o złożonej etiologii; najbardziej charakterystyczną jej cechą jest defekt wydzielniczy i/lub działanie insuliny prowadzący do rozwiązania przewlekłej hiperglikemii. Z zaburzeniami przemiany węglowodanów współistnieje często nieprawidłowość metabolizmu białek i tłuszczów. W konsekwencji rozregulowania wielu procesów metabolicznych dochodzi do uszkodzenia małych i dużych naczyń krwionośnych w ważnych dla życia narządach. 2. Typy cukrzycy: a) typu I b) typu I c) typu III wszystkie zaburzenia gospodarki węglowodanowej; wszystkie rodzaje cukrzyc (cukrzyce wtórne) d) typu ciążowego 3. Cukrzyca typu I a) choroba autoimmunologiczna (przeciwko swoim strukturom) b) 10% wszystkich przypadków cukrzycy c) najczęściej rozpoznawana u dzieci i osób młodych d) bezwzględna (całkowita) życiowa i terapeutyczna insulinozależność e) wydzielanie endogennej insuliny przez trzustkę prawie nie występuje lub jest wybitnie zmniejszona (wyspy Langerhansa w trzustce komórki B odpowiedzialne za wydzielanie insuliny) f) znaczna hiperglikemia i ketonemia szybko narastają powodując śpiączkę ketonową i zgon, jeśli nie podejmie się natychmiastowego leczenia insuliną 1923 r. wynalezienie insuliny Best, Banting odkrywcy insuliny LADA = Latent Autoimmune Diabetes In Adults postać utajonej, autoimmunologicznej cukrzycy (I typu) u dorosłych 4. Cukrzyca typu II (epidemia XX wieku) wiąże się z otyłością Otyłość i cukrzyca typu II występuje też u dzieci (nie tylko u dorosłych) a) typy otyłości gruszka tłuszcz na biodrach jabłko tłuszcz w obrębie talii (niekorzystne)

2 2 b) Zespół metaboliczny zespół różnych chorób cukrzyca Rozpoznanie [ATP III 2001] na podstawie 3 lub więcej nieprawidłowości: o otyłość brzuszna talia u mężczyzn > 102 cm talia u kobiet > 88 cm o TG > 150 mg/dl o HDL chol < 40 mg/dl nadciśnienie tętnicze insulinooporność hiperlipidemia miażdżyca choroba niedokrwienna serca c) rozwój cukrzycy typu II insulinooporność dysfunkcja komórek β (wysp Langerhansa) charakter postępujący 5. Powikłania cukrzycy a) 2-4 krotny wzrost ryzyka zgonu z przyczyn sercowo naczyniowych b) główna przyczyna schyłkowej niewydolności nerek c) główna przyczyna utraty wzroku d) choroba wieńcowa, mogąca być przyczyną zawału serca 6. Podstawowe objawy cukrzycy a) typu I wielomocz cukier w organizmie pociąga za sobą uczucie pragnienia; w przypadku nie otrzymania wody następuje odwodnienie organizmu, które by przeżyć spala tkankę tłuszczową 180mg% - cukromocz; próg nerkowy wzmożone pragnienie niewyjaśniony spadek masy ciała b) typu II zapalenie pochwy / napletka trudno gojące się rany pogorszone widzenie zmiany skórne (świąd, suchość, wiotkość skóry) 7. Rozpoznanie cukrzycy typu I Test doustny obciążenia glukozą (OGTT) Test należy wykonać na czczo (min. 8 h bez posiłku i płynów zawierających kalorie) 75 g glukozy rozpuszczamy w ml H 2 O wypić w ciągu 3-5 minut oznaczenie glikemii dokonywane przed i po 2 h po wypiciu po 2 godzinach: powyżej 200 cukrzyca nieprawidłowa tolerancja glukozy poniżej 140 nieprawidłowa glikemia na czczo (FG) o glikemia na czczo w zakresie mg/dl o cechy zespołu metabolicznego przy prawidłowej glikemii na czczo

3 3 o glukozuria przy prawidłowej glikemii na czczo o jako badanie diagnostyczne w rozpoznawaniu cukrzycy ciążowej 8. Grupy ryzyka kogo badamy? a) osoby w wieku > 45 r.ż. b) osoby w wieku < 45 r.ż. z czynnikami ryzyka cukrzycy otyli (> 120% niezależnej masy ciała lub BMI >= 27 kg/m 2) mających krewnych I stopnia chorych na cukrzycę (rodzice lub rodzeństwo) z nadciśnieniem tętniczym (>=140/90 mm Hg) u których w poprzednim badaniu stwierdzono nieprawidłową glikemię na czczo (>100 mg/dl; >5,6 mmol/l) lub upośledzoną tolerancję glukozy u kobiet, z przebytą cukrzycą ciężarnych u kobiet, które urodziły dziecko o masie ciała większej niż 4 kg u kobiet, z zespołem policystycznych jajników z grupy środowiskowej lub etnicznej bardziej narażonej na cukrzycę 9. Cukrzyca u kobiet w ciąży najczęstsze powikłanie metaboliczne komplikujące przebieg ciąży a) rodzaje cukrzycy: GDM - cukrzyca rozwija się lub jest po raz pierwszy rozpoznana w ciąży PGDM (typu 1, 2 lub MODY) kobieta chorowała wcześniej na cukrzycę przed ciążą b) nowa klasyfikacja cukrzycy u kobiet w ciąży (Hare, 1992) niepowikłana (DM Diabetes Mellitus) powikłana (DM +) o mikroangiopatia o retinopatia (nieproliferacyjna, proliferacyjna) o nefropatia (mikroalbuminuria, jawna albuminuria) o nadciśnienie tętnicze (uprzednio stwierdzone, wywołane ciążą, stan przedrzucawkowy) o makroangiopatia o neuropatia autonomiczna c) czynniki ryzyka wielorództwo ciąża u kobiet > 35 r.ż. urodzenie dużych dzieci > 4000 g w wywiadzie urodzenie noworodka z wadą d) wyróżnia się dwie klasy cukrzycy ciążowej (GDM): G1 - nieprawidłowa tolerancja glukozy z normoglikemią w warunkach przestrzegania diety G2 - hiperglikemia na czczo i poposiłkowa - konieczne leczenie dietą i insuliną e) klasyfikacja cukrzycy ciążowej GDM GDM Glukoza na czczo Glukoza 1 godz po posiłku lub Glukoza 2 godz po posiłku Leczenie G1 < 95 mg/dl <140 mg/dl lub < 120 mg/dl Dieta G2 > =95 mg/dl >= 140 mg/dl lub >= 120 mg/dl Dieta + insulina

4 4 f) algorytm diagnostyczny cukrzycy ciążowej - GDM. wstępne oznaczenie stężenia glukozy we krwi powinno być wykonane na początku ciąży, przy pierwszej wizycie u ginekologa w celu zdiagnozowania nie wykrytych wcześniej zaburzeń gospodarki węglowodanowej stężenie glukozy na czczo pomiędzy 100 mg/dl a 125 mg/dl: wynik nieprawidłowynależy wykonać w jak najkrótszym czasie test obciążenia 75g glukozy stężenie glukozy na czczo powyżej 125 mg/dl: należy powtórzyć badanie na czczo i w razie ponownego wyniku powyżej 125 mg/dl należy rozpoznać cukrzycę ciążową i pacjentkę przekazać w trybie pilnym do ośrodka referencyjnego. jeśli w kolejnym pomiarze uzyskamy wynik poniżej 125 mg/dl należy przeprowadzić test obciążenia 75g glukozy g) warunki wykonywania testu przesiewowego - doustnego obciążenia 50g glukozy badanie wykonujemy pomiędzy tyg. ciąży, nie wymaga badania glikemii na czczo jednorazowy pomiar glukozy we krwi po 1 godz. od podania 50g glukozy interpretacja wyników: o wartość poniżej 140 mg/dl stężenie prawidłowe (nie wymaga dalszej diagnostyki) o wartość mg/dl stężenie nieprawidłowe, wymaga weryfikacji testem 75g glukozy, w jak najkrótszym czasie z zachowaniem reguł testu diagnostycznego o wartość >= 200 mg/dl rozpoznajemy GDM i kierujemy do Ośrodka Referencyjnego h) warunki wykonywania testu doustnego obciążenia 75 g glukozy OGTT (ang. Oral Glucose Tolerance Test) wykonywany na czczo w 8-14 godz. od ostatniego posiłku przynajmniej przez 3 dni bez ograniczeń węglowodanów (nie mniej niż 150g węglowodanów przy zwykłej aktywności fizycznej) 75 g glukozy rozpuszczone w ml i wypite w ciągu 5 min W trakcie badania pacjent powinien siedzieć, nie przyjmować jakiegokolwiek pożywienia i nie palić papierosów. Krew do badania pobiera się na czczo i 2 godziny po wypiciu roztworu glukozy. 10. Powikłania związane z cukrzycą a) ostre śpiączki cukrzycowe kwasica i śpiączka ketonowa śpiączka nieketonowa hipermolalna kwasica i śpiączka mleczanowa śpiączka hipoglikemiczna b) przewlekłe mikroangiopatia cukrzycowa o retinopatia najczęstsza przyczyna utraty wzroku (wiek średni) najczęstsza przyczyna ślepoty (wiek podeszły) nie wywołuje objawów podmiotowych zmiany na siatkówce (stopniowe uszkadzanie naczyń) o neuropatia - stan chorobowy dotyczący nerwów - struktur przekazujących impulsy do różnych części organizmu poza mózgiem i rdzeniem kręgowym; oprócz bólu

5 5 wywołuje takie objawy, jak drętwienie, mrowienie, palenie kończyn, wrażenie osłabienia kończyn; nieotrzymanie stolca, moczu, zaburzenia potencji zespół stopy cukrzycowej pogorszenie ukrwienia w obrębie stopy (niedotlenienie) - ból nasilający się zwykle w nocy, towarzyszący często bolesnym kurczom mięśni, uczucie mrowienia i kłucia w nodze skóra cienka, sucha, łuszcząca się; w okolicy pięty i na innych wystających częściach stopy - licznie pęknięcia z towarzyszącymi ogniskami martwicy i owrzodzeniami zmniejszone czucie bólu, temperatury i dotyku w chorej nodze nie leczona kończy się amputacją kończyny makroangiopatia choroba niedokrwienna serca 11. Serce u chorych na cukrzycę (częściej występuje u kobiet) a) makroangiopatia cukrzycowa choroba niedokrwienna serca na tle miażdżycy b) makroangiopatia naczyń przedwłosowatych i włosowatych (analog. retinopatii) c) neuropatia wegetatywna układu sercowo naczyniowego (serce odnerwione) d) metaboliczne zaburzenie komórek mięśnia sercowego z upośledzeniem ich funkcji (zawał serca bezbólowy) 12. Leczenie cukrzycy typu II a) edukacja wysiłek fizyczny nieodłączny element leczenia cukrzycy alkohol może zwiększać ryzyko hipoglikemii po wysiłku b) dieta system wymienników węglowodanowych o 1 WW = 10 g węglowodanów o 1 WW podwaja poziom cukru we krwi o mg% o 1 jednostka insuliny obniża poziom cukru we krwi od 30 50mg% Indeks Glikemiczny zdolność produktu żywieniowego do podwyższania glukozy we krwi o niski indeks = 55 lub mniej o średni indeks = o wysoki indeks = 70 lub więcej zjedzenie węglowodanów o wysokim IG doprowadza do gwałtownego skoku poziomu cukru c) farmakoterapia doustne leki przeciwhiperglikemiczne 13. Isulina a) wskazania do częstego stosowania o ketoza, śpiączka hipermolalne i mleczanowe o zabiegi operacyjne o ostre zespoły wieńcowe o cukrzyca ciężarnych o ciąża u chorych na cukrzycę typu II i okres karmienia o zakażenia o kortykoterapia o inne choroby zwiększające zapotrzebowanie na insulinę trwałe

6 6 o nieskuteczność terapii lekami doustnymi o przeciwwskazania lub nietolerancja leków doustnych o zaawansowane, szybko postępujące powikłania b) preparaty insulinowe - zastępują insulinę wytwarzaną w trzustce Insuliny ludzkie o Insulina krótkodziałająca Zaczyna działać po ok. 30 min. od wstrzyknięcia, a szczyt działania wykazuje pomiędzy 1. a 3. godziną i działa do 8 godzin. o Insulina o pośrednim czasie działania Insulina o wolniejszym początku i dłuższym okresie działania. Wykazuje szczyt działania pomiędzy 4. a 12. godziną po wstrzyknięciu i działa do 24 godzin. o Mieszanki insulinowe Składają się z insuliny krótkodziałającej i insuliny o pośrednim czasie działania. Zawierają kilka różnych kombinacji insuliny krótkodziałającej (10% - 50%) i insuliny o pośrednim czasie działania (90% - 50%). Analogi insulin ludzkich - zachowują biologiczne cechy insuliny; otrzymywane są metodą inżynierii genetycznej o szybkodziałające o długodziałające o analogi o dwufazowym uwalnianiu c) fizjologiczne wydzielanie insuliny pulsacyjne i fazowe podstawowe i stymulowane do żyły wrotnej (efekt degradacji 40 60% w wątrobie) d) modele insulinoterapii typu II insulinoterapia okresowo insulinoterapia skojarzona z lekami doustnymi mieszanki insulinowe (nr oznacza ilość insuliny szybkodziałającej w mieszance), np. Mixtard insulinoterapia intensyfikowana insulinoterapia intensywna 14. Dobowy profil glikemii przy stosowaniu insuliny a) na czczo b) 2 h po śniadaniu c) przed obiadem d) 2 h po obiedzie e) przed kolacją f) 2 h po kolacji g) godzina 22:00 oraz 3:00 Hemoglobina glikowana: HbA1c: 6,1% - 6,5%

7 7 T: Gastroenterologia dr Dorota Pisarczyk - Wiza Główne objawy kliniczne chorób układu pokarmowego: a) ból brzucha b) zaburzenia połykania c) nudności i wymioty d) biegunka e) zaparcie f) smoliste stolce, krew w stolcu 2. Dysfagia zaburzenia połykania, trudności w formowaniu kęsa pokarmowego i jego przechodzenia do żołądka; powoduje uczucie zalegania kęsa za mostkiem, rozpieranie w klatce piersiowej a) przyczyny: rak przełyku (najczęstsza przyczyna > 45 r.ż.) uchyłki ciało obce zbliznowacenia po radioterapii zapalenia i stany kurczowe przełyku globus hystericus - objaw histerii, polegający na odczuwaniu wrażenia zatykania gardła b) rozpoznanie: endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego z badaniem histopatologicznym 3. Nudności subiektywne uczucie potrzeby zwracania pokarmu Wymioty gwałtowne wyrzucenie treści żołądka przez usta w wyniku silnych skurczów mięśni brzucha a) ostre (1 2 dni) choroby infekcyjne leki toksyny o egzogenne (alkohol, grzyby) o endogenne (mocznica, kwasica cukrzycowa ketonowa) b) przewlekłe (> 7 dni) leki i toksyny choroby OUN choroby psychiczne choroby przewodu pokarmowego i otrzewnej choroby endokrynologiczne mocznica ciąża c) powikłania: odwodnienie zaburzenia elektrolitowe zachłystowe zapalenie płuc pęknięcie ściany przełyku pęknięcie błony śluzowej przełyku (choroba Z. Mallory Weissa <szczególnie u alkoholików>)

8 8 4. Biegunka a) ostra (do 14 dni) zatrucie pokarmowe zakażenie leki b) przewlekła (> 3 4 tygodni) przewlekłe zakażenie jelit c) wg patogenezy: osmotyczna o nieprawidłowe wchłanianie węglowodanów o alergia na gluten o osmotyczne środki przeczyszczające o ustępuje po głodówce sekrecyjna o enterotoksyny, np. V. cholerae, E. coli o niewydolność trzustki wysiękowa o uszkodzenie błony śluzowej jelita o w stolcu śluz, krew, ropa (Shigella, Salmonella, ameby, lamblie, colitis ulcerosa) zaburzenia motoryki (zespół jelita drażliwego) 5. Zaparcia a) zespół jelita drażliwego b) leki: znieczulające, przeciwdepresyjne, opioidy, przeciwparkinsonowskie c) jelito grube: rak, uchyłki, zwężenia d) miednica mniejsza guz jajnika guz macicy ciąża e) choroby OUN f) choroby endokrynologiczne: niedoczynność tarczycy 6. Metody diagnostyczne a) badania laboratoryjne b) badanie per rectum powyżej 50 r.ż. badanie powinno odbywać się 1 raz / rok krew w stolcu, smolisty stolec gdy pacjent zgłasza hemoroidy rak w rzeczywistości c) RTG jamy brzusznej przeglądowe - wskazania o ostry brzuch o podejrzenie niedrożności przewodu pokarmowego (petle jelitowe wypełnione powietrzem z poziomami płynu)

9 9 o perforacja (wolne powietrze pod kopułą przepony) o kamica nerkowa i żółciowa badanie kontrastowe o zastosowanie uwidocznienie zarysów elastyczności ścian oraz obrazu błon śluzowych środkiem cieniującym (siarczan baru) lub przy podejrzeniu perforacji lub przetok środki rozpuszczalne w H 2 O o wskazania przełyk podejrzenie uchyłków przepuklina rozworu przełykowego rak zaburzenia motoryki żołądek choroba wrzodowa rak polipy ocena motoryki jelito grube wlew kontrastowy (metoda podwójnego kontrastu) podejrzenie raka uchyłki colitis ulcerosa choroba Crohna d) USG jamy brzusznej ocena tkanek miąższowych e) endoskopia + biopsja gastroskopia ERCP endoskopowa wsteczna cholangiopankreatografia rektoskopia kolonoskopia f) tomografia komputerowa 7. Choroba refleksowa przełyku = GERD przewlekłe dolegliwości lub uszkodzenia błony śluzowej, będące skutkiem patologicznego zarzucania treści żołądkowej do przełyku a) przyczyna: niewydolność zwieracza przełyku b) objawy zgaga (pieczenie) ból za mostkiem (w pozycji leżącej i po posiłkach) puste odbijania nudności zwracanie resztek pokarmowych c) rozpoznanie endoskopia + biopsja! co 24 h pomiar ph d) powikłania: przełyk Barretta - stan chorobowy polegający na pojawianiu się w błonie śluzowej dolnej części przełyku ognisk metaplazji jelitowej; stan przedrakowy e) leczenie normalizacja masy ciała zmniejszenie spożywania tłuszczu

10 10 unikanie jedzenia późnym wieczorem inhibitory pompy protonowej! H 2 blokery leki poprawiające motorykę żołądka (cyzapryd) leczenie operacyjne (funduplikacja wg Nissana) 8. Rak przełyku a) starsi mężczyźni b) przyczyny alkohol papierosy nitrozoaminy achalazja przełyk Barretta zespół Plummera Vinsona - zespół chorobowy charakteryzujący się występowaniem anemii z niedoboru żelaza z towarzyszącą dysfagią z towarzyszącym skurczem przełyku w okolicy zapierściennej c) głównie rak płaskonabłonkowy d) późne objawy dysfagia! ból za mostkiem chudnięcie chrypka e) rozpoznanie endoskopia + biopsja badanie radiologiczne z kontrastem f) leczenie 9. Zapalenie żołądka a) ostre przyczyny o błędy dietetyczne o zatrucia pokarmowe o alkohol o kwas acetylosalicylowy o NLP2 o sterydy o cytostatyki o stres o zakażenie H. pylori objawy o pieczenie w nadbrzuszu o nudności o wymioty o ból o czasem krwawienie z przewodu pokarmowego leczenie o wyeliminowanie czynnika sprawczego o dieta

11 11 b) przewlekłe klasyfikacja ABC typu A zapalenie autoimmunologiczne z obecnością przeciwciał przeciw komórkom okładzinowym i czynnikowi wewnętrznemu; bezkwaśność żołądkowa, niedokrwistość z niedoboru witaminy B 12 typu B (85%) zapalenie żołądka z obecnością H. pylori typu C związana z wstecznym zarzucaniem żółci Konieczna gastroskopia z biopsją i badaniem w kierunku H. pylori 10. Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy a) jest następstwem zaburzenia równowagi pomiędzy czynnikami wrzodotwórczymi a mechanizmami obrony błony śuzowej b) M : K = 4 : 1 c) nadżerka ograniczony ubytek błony śluzowej wrzód ograniczony ubytek, który przechodzi poza błonę śluzową i sięga co najmniej do warstwy mięśniowej d) czynniki wrzodotwórcze egzogenne o Helicobacter pylori! gram-ujemna bakteria, która kolonizuje błonę śluzową u 95% chorych z wrzodem dwunastnicy i 70% chorych z wrzodem żołądka o stres, palenie papierosów o niesterydowe leki przeciwzapalne o glikokortykosterydy endogenne o kwas solny o pepsyna o żółć e) objawy kliniczne wrzód dwunastnicy o późne o nocne i na czczo bóle w nadbrzuszu o poprawa po posiłku o tendencja do sezonowych nawrotów wrzód żołądka o ból występuje natychmiast po przyjęciu pokarmów lub o bóle zależne od pożywienia f) rozpoznanie badania endoskopia + biopsja badanie histopatologiczne! + test na obecność H. pylori badanie radiologiczne Każdy wrzód żołądka wymaga kontroli endoskopowo biopsyjnej! Wrzód żołądka jest uważany za stan przedrakowy g) powikłania u 1/3 pacjentów są I objawem choroby wrzodowej! krwawienie (fusowate wymioty, smoliste stolce) perforacja penetracja do trzustki bliznowate zwężenie odźwiernika

12 Rak żołądka r.ż. M > K gruczolakorak 70% w okolicach odźwiernika a) czynniki ryzyka infekcja H. pylori przewlekłe zanikowe autoimmunologiczne zapalenie żołądka (typ A) stan po częściowej gastrektomii polipy gruczolakowate żołądka wędzone i solone potrawy (nitrozmiany) niedokrwistość złośliwa b) objawy często brak! chudnięcie niechęć do mięsa nudności bóle brzucha niedokrwistość zwężenie odźwiernika ostry krwotok c) przerzuty wątroba płuca kości węzeł chłonny Virchowa (nadobojczykowy lewy) jajniki (guz Krukenberga) rozsiew do otrzewnej d) rozpoznanie gastroskopia + biopsja! ew. badanie radiologiczne metodą podwójnego kontrastu przerzuty RTG klatki piersiowej, USG wątroby, CEA, CA 19 9 e) leczenie: operacyjne 12. Przewlekłe zapalenie choroby jelit a) nieznana etiologia b) przewlekły charakter c) brak wyleczalności okresy remisji (cofania się) i nawrotów d) wiek rozpoznawczy: 15 35, najczęściej 27 lat e) taka sama częstość występująca u kobiet i mężczyzn f) hipotezy etiologiczne: wirusy / bakterie (E. coli) geny 50% szansy występowania, gdy chorzy są rodzice spożywane pokarmy stres g) wspólne objawy przewlekłe biegunki bóle brzucha, skurcze, wymioty krwawe stolce

13 13 zmęczenie utrata apetytu utrata wagi gorączka objawy mogą mieć bardzo zmienne nasilenie h) badania laboratoryjne niedokrwistość leukocytoza podwyższone OB i) Choroba Leśniowskiego Crohna nieciągłe, odcinkowe zapalenie wszystkich warstw przewodu pokarmowego z najczęstszą lokalizacją w końcowym odcinku jelita krętego i bliższym odcinku okrężnicy rozpoznanie o objawy o badanie radiologiczne wlew kontrastowy o kolonoskopia / ileoskopia o biopsja powikłania o skórne: rumień guzkowaty, zapalenie skóry zgorzelinowe o oczne: zapalenie twardówki o stawowe: zapalenie stawów, ZZSK o zespół upośledzonego wchłaniania (zaburzenie wchłaniania witaminy B 12 niedokrwistość, zaburzenia wchłaniania kwasów tłuszczowych) o zwężenie jelit niedrożność o przetoki i ropnie okołoodbytnicze o rak okrężnicy i odbytnicy leczenie o dieta w fazie ostrej płynna, bezresztkowa o farmakoterapia sulfasalazyna lub kwas aminosalicynowy iniekcje witaminy B 12 (jelito kręte) metronidazol (przetoki okołoodbytnicze i krocze) kortykosteroidy (jelito cienkie) o leczenie chirurgiczne przebieg choroby: występuje w rzutach - po roku trwania, nawroty występują w 30% b) Colitis ulcerosa wrzodziejące zapalenie jelita grubego przewlekła zapalna choroba jelita grubego, która szerzy się w sposób ciągły, wytwarza owrzodzenia powierzchownych warstw błony śluzowej o z zajęciem odbytniczym o lewostronnie o całkowicie rozpoznanie o objawy o oglądanie okolicy odbytu o badanie per rectum o rektoskopia / kolonoskopia o badanie radiologiczne o biopsja

14 14 początkowo dochodzi do obrzęknięcia błony śluzowej i jej zaczerwienienia, potem niszczenie bony śuzowej powikłania o skórne: rumień guzowaty, zapalenie skóry zgorzelinowe o oczne: zapalenie twardówki o stawowe: zapalenie stawów, ZZSK o zespół upośledzonego wchłaniania (utrata masy ciała) o masywne krwotoki Megacolon toxicum toksyczne rozszerzenie okrężnicy z septyczną gorączką, zapaleniem leczenie minimalna interwencja; podobna do Cohna o dieta o farmakologia o leczenie chirurgiczne przebieg choroby o przewlekłe nowotwory (>80%) po zaostrzeniu może być wieloletnia przerwa o przewlekle ciągły bez remisji (10%) brak okresu bez dolegliwości o ostry, błyskawiczny (5%) nagły atak choroby 13. Zespół jelita drażliwego a) dotyka głównie młode kobiety b) bóle brzucha bez uchwytnej przyczyny organicznej! wzmożone napięcie powłok brzusznych nadmierne tworzenie gazów, wzdęcia c) objawy ogólne lęk depresja bóle bolesne miesiączkowanie częste oddawanie moczu d) leczenie psychoterapia dieta bogatobłonnikowa ewentualnie leki naskurczowe 14. Polipy jelita grubego a) głównie gruczolaki b) zwykle bezobjawowe c) pojedyncze / mnogie / zespoły polipowatości d) powikłania krwawienie zwyrodnienie rakowe! e) usunięcie endoskopowe w całości + badanie histopatologiczne f) druga przyczyna zgonów z powodu nowotworów w Polsce g) czynniki ryzyka: wywiad rodzinny gruczolaki colitis ulcerosa dieta ubogoresztkowa, bogatotłuszczowa

15 15 otyłość polipowatość rodzinna o kilka tys. polipów o do 100% ryzyka rozwinięcia raka jelita grubego po 40 r.ż. o profilaktyczna kolektomia h) atakują odbytnicę >60% esicę >20% kątnicę / okrężnicę wstępującą 10% i) przerzuty wątroba płuca j) objawy zmiany rytmu wypróżnień smoliste / krwawe stolce męczliwość chudnięcie niedokrwistość objawy niedrożności k) rozpoznanie badanie per rectum badanie kału na krew utajoną (3x) wlew kontrastowy kolonoskopia + biopsja CEA Niedokrwistość USG wątroby + RTG klatki piersiowej l) leczenie: operacyjne 15. Uchyłki jelita grubego a) nabyte uwypuklenie błony śluzowej i podśluzowej przez warstwę mięśniową ściany okrężnicy i głównie w esicy b) sprzyja dieta uboga w błonnik c) zwykle bezobjawowo, czasem stan zapalny 16. Zapalenie trzustki a) ostre główne przyczyny o 1/3 kamica nerkowa o 1/3 alkohol o 1/3 samoistne objawy o silny ból! W nadbrzuszu, często opasujący o nudności, wymioty, gorączka o porażenie jelit o wstrząs o rzadko: wodobrzusze, wypiek w jamie opłucnowej, żółtaczka rozpoznanie o wzrost enzymów trzustkowych (amylazy, lipazy w surowicy i w moczu)

16 16 o USG jamy brzusznej o KT o ERCP w niedrożności przewodach żółciowych leczenie o płyny dożylne o dieta zerowa o sonda żołądkowa o leki przeciwbólowe (przeciwwskazana morfina!) o antybiotyki b) przewlekłe stale lub okresowo postępujące zapalenie trzustki z zaburzeniami funkcji wewnątrzwydzielniczej i wewnątrzwydzielniczej etiologia o w 70% alkoholizm o w 25% idiomatyczne (przyczyna nie jest wiadoma) o inne: hiperlipidemia, nadczynność przytarczyc, mukowiscydoza objawy o tępe, opasujące bóle w nadbrzuszu o biegunki, stolce tłuszczowe, zespół złego wchłaniania, chudnięcie o cukrzyca o czasem żółtaczka rozpoznanie o wywiad, enzymy trzustkowe we krwi prawidłowe o zwapnienia w rzucie trzustki (RTG puste jamy brzusznej) o ERCP leczenie o unikanie alkoholu i tłustych posiłków o enzymy trzustkowe o w przypadku cukrzycy insulina Zwiększone ryzyko wystąpienia raka trzustki! 17. Rak trzustki a) trudna diagnostyka i terapia b) złe rokowanie c) w 70% lokalizacja głowa trzustki d) zwykle w chwili rozpoznania występują już przerzuty e) pacjenci > 60 r.ż. f) III - pod względem częstości występowania guz przewodu pokarmowego g) obraz kliniczny spadek masy ciała ból w nadbrzuszu o po posiłku o promieniuje do pleców o może ustąpić po przyjęciu pozycji siedzącej lub zgięciu obu kolan zaburzenia trawienia biegunka (w tym biegunka tłuszczowa) żółtaczka cukrzyca wędrujące zakrzepy wyczuwalny pęcherzyk żółciowy (u niektórych chorych)

17 17 h) rozpoznanie badania laboratoryjne o CEA (podwyższone stężenie) o CA 19-9 (marker nowotworowy) USG jamy brzusznej TK ERCP (wynik nieprawidłowy) i) operacja - radykalna 18. Choroby wątroby i dróg żółciowych a) żółtaczka objaw! żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych, widoczne przy stężeniu bilirubiny w surowicy > 2 mg% bilirubina powstaje z rozpadu hemoglobiny (niesprzężona / pośrednia), wiąże się z kwasem glikuronowym w wątrobie i wydalana jest do żółci (sprzężona / bezpośr.), w jelicie grubym redukowana do urobilinogenu wydalanego ze stolcem podział o przedwątrobowa (hemolityczna) ciemny mocz ciemny kał często powiększona śledziona (splenomegalia) o wątrobowa (miąższowa) niekiedy poprzedzona występowaniem objawów grypopodobnych ciemny mocz jasny kał bóle mięśni o pozawątrobowa (mechaniczna) ciemne zabarwienie moczu odbarwienie kału - żółć nie przedostaje się do światła jelita spowodowana guzem nowotworowym zamykającym drogi żółciowe - narasta powoli i stale, stężenie bilirubiny w surowicy często znacznie podwyższone, co powoduje świąd skóry (widoczne liczne przeczosy), bezbólowa wodobrzusze (w marskości wątroby) hepatomegalia powiększenie wątroby b) wirusowe zapalenie wątroby (WZW) typy o A i E zakażenie drogą pokarmową o B, C, D zakażenie drogą pozajelitową, przeważnie parenteralnie, też okołoporod. grupy ryzyka o narkomani o osoby wymagające przetoczeń krwi o osoby po przeszczepach narządów o personel medyczny o homoseksualiści postacie choroby WZW o WZW A postać ostra (tylko) o WZW B 10 % przewlekłe prowadzi do marskości wątroby i do pierwotnego raka wątroby! o WZW C 50% przewlekłe

18 18 ostre WZW objawy okres zwiastunów: 2 7 dni o objawy grypopodobne (częste w WZW A) o dolegliwości żołądkowo jelitowe (nudności, wymioty, bóle w prawym podżebrzu) o bóle stawowe, pokrzywka (WZW B) o żółtaczka (ciemny mocz i jasne stolce) 50% przypadków stężenie aminotransferaz ( j/l; normalnie 50, 200 j/l) gdy występuje żółtaczka - bilirubiny w formie cholestatycznej (zastój żółci) - fosforazy zasadowej przewlekłe WZW objawy o zmniejszenie wydolności o męczliwość o mdłości o wzdęcia o bolesność uciskowa w prawym podżebrzu o czasem powiększenie wątroby

19 19 T: Nefrologia dr n. med. Dariusz Naskręt Funkcje nerki a) wydalnicza usuwanie zbędnych produktów przemiany materii b) homeostatyczna regulacja składu i objętości płynów ustrojowych regulacja gospodarki wodno elektrolitowej regulacja gospodarki kwasowo - zasadowej c) wewnątrzwydzielnicza RAA 1,25 dihydrocholekalcyferol erytropoetyna kalikreina prostaglandyny endotelina neuropeptydazy d) metaboliczna przemiana białek i węglowodanów, lipidów, puryn 2. Badanie układu moczowego a) wywiad bóle okolicy lędźwiowej, brzucha, pleców, okolicy nadłonowej (zakażenie, kamica, guzy, wrodzone schorzenia nerek) zaburzenia oddawania moczu o częste oddawanie moczu (zakażenie UM) o bolesne oddawanie moczu (zakażenie UM) o przerywane oddawanie moczu o nykturia (duża objętość moczu, zakażenie UM) o nieotrzymanie moczu zmiany objętości moczu o skąpomocz (oliguria) poniżej ml / doba (Ogólna Niewydolność Nerek [ONN], Przewlekła Niewydolność Nerek [PNN]) o bezmocz (anuria) poniżej 100 ml / doba (ONN, PNN, niedrożność dróg moczowych o wielomocz (polinuria) powyżej 2000 ml / doba (cukrzyca, moczówka prosta, zaburzenia zagęszczania moczu PNN) zmiany barwy moczu inne objawy ze strony innych narządów o układu krążenia (np. nadciśnienie tętnicze) o przewodu pokarmowego o kostnego, OUN o skóry o stany podgorączkowe, gorączka objawy nieswoiste o znużenie o nudności o wymioty o spadek masy ciała o bladość powłok ciała, itd. choroby aktualne i przebyte (np. cukrzyca)

20 20 układ moczowo płciowy główne objawy o skąpomocz / bezmocz o wielomocz o dysuria o krwiomocz o bóle okolicy lędźwiowej b) badanie przedmiotowe oglądanie badanie palpacyjne: objaw Goldflama bolesność okolicy lędźwiowej opukiwanie osłuchiwanie c) badania dodatkowe badanie ogólne moczu o zabarwienie cechy morfologiczne spr.! o ciężar właściwy g / l o odczyn moczu o cukromocz przekroczenie progu nerkowego, powyżej 180 ml / μl (centylitr) o białkomocz i mikroalbumineria o krwinkomocz )obecność erytrocytów w moczu) i krwiomocz (widoczny gołym okiem) o leukocyturia o wałeczki (wałeczkomocz) o bakteriomocz o krystaluria o azotany posiewy moczu badanie morfologiczne badania biochemiczne o mocznik o kreatynina o klirens kreatyniny o elektrolity (Na, K, Ca, Cl, fosforany) o kwas moczowy badanie immunologiczne badanie gazometryczne 3. Metody diagnostyczne a) badania obrazowe USG zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej urografia dożylna angiografia tętnicy nerkowej TK

21 21 MNR (rezonans magnetyczny) badania radioizotopowe (fenografia) cytoskopie b) biopsja nerki zespół nerczycowy niewydolność nerek (NN) o nieznanej etiologii kłębuszkowe zapalenie nerek (KZN) 4. Zespół nerczycowy zespół objawów klinicznych wielu kłębuszkowych chorób nerek białkomocz > 3,5 g / doba hipoproteinemia obrzęki (całego ciała) hiperlipidemia a) główne przyczyny KZN (80%) cukrzyca toksyny (złoto, rtęć, penicylanina) choroby układowe tkanki łącznej zakrzepica żył nerkowych skrobiawica b) objawy kliniczne białkomocz hipoproteinemia obrzęki hiperlipidemia objawy choroby podstawowej objawy niewydolności nerek (NN) powikłania zakrzepowe 5. Zespół nefrytyczny białkomocz < 3,5 g / doba obrzęki nadciśnienie tętnicze 6. Niewydolność nerek a) Ostra niewydolność nerek (ONN) choroba, w której dochodzi do nagłego spadku zdolności nerki do wydalania produktów przemiany materii, zwłaszcza białkowej; po wdrożeniu odpowiedniego leczenia zmiany te mogą ulec odwróceniu. przyczyny o przednerkowe 30 50% niedokrwienie miąższu nerkowego obniżenie RR (hipotonia) hipowolemia (odwodnienie, krwawienie) niewydolność krążenia wstrząs (różne rodzaje) o nerkowe 40% zapalne choroby miąższu nerek ostre kłębuszkowe zapalenie nerek (OKZN)

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badanie ogólne moczu Barwa Przejrzystość Odczyn Ciężar właściwy

Bardziej szczegółowo

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014 Grupa 1 1 63571 2.1 3.1 4.1 8.1 12.1 14.1 2 63572 2.2 3.2 4.2 8.2 12.2 14.2 3 63573 2.3 3.3 4.3 8.3 12.3 14.3 4 63574 2.4 3.4 4.4 8.4 12.4 14.4 5 63575 2.5 3.5 4.5 8.5 12.5 14.5 6 63576 2.6 3.6 5.1 9.1

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Objawy chorób układu moczowo-płciowego Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Symptomatologia chorób układu moczowego Związana z układem moczowym pacjent sam moŝe powiązać objaw z układem

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum

Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum Silne dolegliwości bólowe brzucha o wzrastającym nasileniu Obrona mięśniowa Objawy otrzewnowe Zatrzymanie gazów i stolca Wymioty Objawy ogólne: tachykardia,

Bardziej szczegółowo

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Maria Marciniak Opiekun koła: Dr n. med. Janusz Jabłoński Kierownik kliniki: Prof. dr n med. Ewa Andrzejewska Ostre zespoły brzuszne

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Skopia GOPP (górny odcinek przewodu pokarmowego GOPP)

Skopia GOPP (górny odcinek przewodu pokarmowego GOPP) Kontrastowe badania radiologiczne 1. Skopia przełyku ( ze zdjęciami) 2. Skopia żołądka i dwunastnicy 3. Pasaż przewodu pokarmowego 4. Wlew doodbytniczy 5. Urografia dożylna ( z niejonowym środkiem kontrastowym)

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A59 bóle głowy A87b inne choroby układu nerwowego < 18 r.ż. C56 poważne choroby gardła, uszu i nosa C57 inne choroby gardła, uszu i nosa C56b poważne choroby gardła, uszu i nosa < 18

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

Spis treści ROZDZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 2 ROZDZIAŁ 3 ROZDZIAŁ 4. Spis Autorów Wstęp

Spis treści ROZDZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 2 ROZDZIAŁ 3 ROZDZIAŁ 4. Spis Autorów Wstęp Spis treści Spis Autorów Wstęp ROZDZIAŁ 1 Metabolizm w chirurgii 1.1. Informacje wstępne...1 1.2. Podział ustroju...1 1.3. Prawa równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej...2 1.4. Skład elektrolitowy

Bardziej szczegółowo

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A26 zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym A31 choroby nerwów obwodowych A32 choroby mięśni A33 zaburzenia równowagi A34c guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni A34d guzy

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji ( powstawanie przeciwciał skierowanych przeciw własnym tkankom).

2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji ( powstawanie przeciwciał skierowanych przeciw własnym tkankom). PIELĘGNACJA W SCHORZENIACH UKŁADU MOCZOWEGO CZĘŚCIEJ WYSTEPUJĄCE JEDNOSTKI CHOROBOWE: 1. Zapalenie pęcherza moczowego - CYSTITIS 2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Przemysław Pyda. Przeszczepianie trzustki

Przemysław Pyda. Przeszczepianie trzustki Przemysław Pyda Przeszczepianie trzustki Przeszczepianie trzustki na świecie Wskazania i rodzaj przeszczepu (I) Cukrzyca powikłana nefropatią; podwójny przeszczep nerka trzustka jednoczasowo z nerką SPK

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek - Pielęgniarstwo Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę Cukrzyca grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynikającą

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Choroby układu moczowego u dzieci

Choroby układu moczowego u dzieci Choroby układu moczowego u dzieci dr n. med. Jolanta Meller Budowa i czynność układu moczowego u dzieci położenie nerek budowa anatomiczna (moczowody, pęcherz moczowy) Funkcje wydalnicza (wydalanie, wchłanianie

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego.

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego. 1 Kierunek: PIELĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Choroby żołądka Wiktor Łaszewicz... 15. 2. Choroby jelita cienkiego Anna Zaremba-Woroniecka... 46

Spis treści. 1. Choroby żołądka Wiktor Łaszewicz... 15. 2. Choroby jelita cienkiego Anna Zaremba-Woroniecka... 46 Spis treści 1. Choroby żołądka Wiktor Łaszewicz..................... 15 Zarys budowy i fizjologii żołądka.......................... 15 Budowa żołądka.................................. 15 Wydzielanie żołądkowe..............................

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) Pacjent został zakwalifikowany do operacji przez dr..

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) Pacjent został zakwalifikowany do operacji przez dr.. LAPAROSKOPIA APPENDECTOMIA CHOLECYSTEKTOMIA dr Informacja dla pacjentów i rodziców dzieci operowanych z powodu zmian chorobowych pęcherzyka żółciowego, wyrostka robaczkowego i innych operacji metodą laparoskopową

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dr hab. n. med. Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Objawy chorób

Bardziej szczegółowo

2 Leczenie żywieniowe

2 Leczenie żywieniowe 2 Leczenie żywieniowe Określenie planowe podawanie odpowiednio dobranych składników pożywienia. Składniki pożywienia podaje się przez przewód pokarmowy (żywienie dojelitowe) lub drogą pozajelitową (żywienie

Bardziej szczegółowo

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Ból w klatce piersiowej Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Patomechanizm i przyczyny Źródłem bólu mogą być wszystkie struktury klatki piersiowej, z wyjątkiem miąższu płucnego: 1) serce

Bardziej szczegółowo

Układ trawienny. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312.

Układ trawienny. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312. WI Układ trawienny Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312. Opieka pielęgniarska w chorobach układu trawiennego w WY 156.5. Klasyfikuj prace:

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Dolegliwości z przewodu IIIR

Dolegliwości z przewodu IIIR Dolegliwości z przewodu pokarmowego IIIR Zaburzenia Łaknienia- brak łaknienia Anorexia brak łaknienia-małe znaczenie diagnostyczne Choroby nowotworowe, zapalne przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa, Choroby

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Cukrzycowa choroba nerek

Bardziej szczegółowo

1.5. Zasady planowania diet leczniczych na podstawie dziennej racji pokarmowej człowieka zdrowego

1.5. Zasady planowania diet leczniczych na podstawie dziennej racji pokarmowej człowieka zdrowego DIETETYKA Dariusz Włodarek SPIS TREŚCI Rozdział I. Planowanie i organizacja żywienia dietetycznego 1.1. Zagadnienia sanitarno-higieniczne w żywieniu dietetycznym 1.2. Dobór surowców i technik przyrządzania

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba niedokrwienna serca zapotrzebowanie na O2 > moŝliwości podaŝy O2 niedotlenienie upośledzenie czynności mięśnia sercowego przemijające trwałe

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07 Zmęczenie to mechanizm obronny, chroniący przed załamaniem funkcji fizjologicznych (wyczerpaniem) Subiektywne objawy zmęczenia bóle mięśni, uczucie osłabienia i wyczerpania, duszność, senność, nudności,

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty 1 Leczenie infuzyjne (płynoterapia)....................................................... 3 Objętość płynów..................................................................................

Bardziej szczegółowo

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301.

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301. Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Kod Zakresu Nazwa Zakresu Cena Oczekiwana 03.0000.301.02 PROGRAM LECZENIA PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku:

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku: Epidemiologia Rak jelita Szkolenie dla lekarzy rodzinnych 2007 Igor Madej Oddział Chirurgii Onkologicznej II Dolnośląskiego Centrum Onkologii Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Onkologicznej Akademii

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab.

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Anna Wasilewska Metabolizm wapnia i fosforu Zaburzenia gospodarki wapniowej organizmu

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Instytut: Nauk o Zdrowiu w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Gnieźnie.

Instytut: Nauk o Zdrowiu w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Gnieźnie. Europejski System Transferu Punktów Karta opisu przedmiotu Nazwa przedmiotu: Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kierunek: Specjalność: Pielęgniarstwo Wymiar godzin: 370 godzin Wykłady: 40, Seminaria:

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 1. Wstęp i ustalanie rozpoznania 15 Co to jest mukowiscydoza? 15 Skąd nazwa mukowiscydoza? 16 Kiedy można podejrzewać występowanie

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Postępowanie w stanach nagłych: I II III IV Hipoglikemia Cukrzycowa kwasica ketonowa

Bardziej szczegółowo

"Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci  Urszula Grzybowska-Chlebowczyk "Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: Evidence Based Recommendations

Bardziej szczegółowo

Bóle w klatce piersiowej. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego

Bóle w klatce piersiowej. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego Bóle w klatce piersiowej Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego Bóle w klatce piersiowej Najczęstsza przyczyna konsultacji szpitalnych Największy niepokój chorego Najczęstsza po

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając R A D I O L O G I A Z A B I E G O W A Radiologia Zabiegowa Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE Sylwia Musioł STATYSTYKI NA ŚWIECIE ŻYJE BLISKO 3OO MILIONÓW LUDZI CHORYCH NA CUKRZYCĘ SZACUJE SIĘ, ŻE LICZBA TA W CIĄGU JEDNEGO POKOLENIA WZROŚNIE DO OKOŁO 500 MILIONÓW W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów Zewnątrzwydzielnicza niewydolność Roman Lechowski Katedra Chorób Małych Zwierząt z Klinika, Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie Niewystarczajace wytwarzanie enzymów trawiennych przez trzustkę

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

Pokonać cukrzycę lek. med. Krzysztof Kubiak

Pokonać cukrzycę lek. med. Krzysztof Kubiak Pokonać cukrzycę lek. med. Krzysztof Kubiak Mielec, 12.04.2014 1. Cukry w ludzkim organizmie: niezbędny składnik diety cukry złożone trawione są do cukrów prostych i wchłaniane do krwi poziom głównego

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową

Układ pokarmowy. czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową Układ pokarmowy czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową Układ pokarmowy jest zbudowany z przewodu pokarmowego oraz gruczołów dodatkowych czyli narządów wspomagających jego pracę. Przewód pokarmowy:

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA NARASTAJĄCY PROBLEM SPOŁECZNY. Marlena Rożen

CUKRZYCA NARASTAJĄCY PROBLEM SPOŁECZNY. Marlena Rożen CUKRZYCA NARASTAJĄCY PROBLEM SPOŁECZNY Marlena Rożen CO TO JEST CUKRZYCA? Cukrzyca łacińska nazwa: Diabetes mellitus, ma związek z metabolizmem organizmu to choroba związana z odżywianiem, trawieniem i

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej Na podstawie art. 31d ustawy

Bardziej szczegółowo

Powikłania ostre w cukrzycy typu 1. Anna Noczyńska

Powikłania ostre w cukrzycy typu 1. Anna Noczyńska Powikłania ostre w cukrzycy typu 1 Anna Noczyńska Cukrzycowa kwasica ketonowa Kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy jest ciężkim powikłaniem powodującym stan zagrożenia życia. Śmiertelność związana z

Bardziej szczegółowo

Programy Terapeutyczne 2007 Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna u dzieci. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI

Programy Terapeutyczne 2007 Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna u dzieci. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI Programy Terapeutyczne 27 do zarządzenia Nr 12/27 Prezesa NFZ Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI ICD-1 K Choroba Leśniowskiego -Crohna [odcinkowe zapalenie jelita] Dziedzina

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania Ogólne zasady postępowania z chorym dzieckiem. Interpretacja podstawowych badań dodatkowych. Najczęściej występujące schorzenia w poszczególnych okresach rozwojowych. dr n. med. Jolanta Meller Okresy rozwojowe

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Zaburzenia gospodarki wodno

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO. Dariusz Moczulski

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO. Dariusz Moczulski CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM 90 549 Łódź, ul. Żeromskiego 113 Niewydolność nerek

Bardziej szczegółowo

Choroba refluksowa przełyku możliwości terapii poza blokerami pompy protonowej

Choroba refluksowa przełyku możliwości terapii poza blokerami pompy protonowej Gdańsk,10.10.2015 r. Choroba refluksowa przełyku możliwości terapii poza blokerami pompy protonowej Prof. dr hab. Barbara Kamińska Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie trzeciego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego.

Zaawansowany. Zaliczenie trzeciego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego. Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo