Związek wieku pacjenta z intensywnością leczenia cukrzycy typu 2

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Związek wieku pacjenta z intensywnością leczenia cukrzycy typu 2"

Transkrypt

1 Związek wieku pacjenta z intensywnością leczenia cukrzycy typu 2 Relationship of the patient age and intensity of type 2 diabetes treatment Andrzej Kokoszka 1, Wojciech Kot 2 1 II Klinika Psychiatryczna, Akademia Medyczna, Warszawa 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Streszczenie: Wprowadzenie. Analiza wyników badań nad procesem normalnego starzenia wskazuje, że negatywne, stereotypowe przekonania na temat zmniejszonych potrzeb i możliwości osiągania satysfakcji przez osoby w wieku starszym niekorzystnie wpływają na ich stan psychiczny. Stereotypy te podzielają zarówno osoby starsze, jak i reszta społeczeństwa, z lekarzami włącznie. Wyniki pojedynczych badań wskazują na niekorzystny wpływ omawianych poglądów na terapię osób starszych. Cele. Weryfikacja hipotezy, że starsi pacjenci z cukrzycą typu 2 są leczeni mniej intensywnie niż pacjenci w młodszym wieku. Pacjenci i metody. Zanalizowano sposób leczenia w dwóch grupach chorych. Pierwsza grupa liczyła 1199 osób w wieku lat, chorujących na cukrzycę od kilku miesięcy do 36 lat, rozpoczynających insulinoterapię. Druga grupa obejmowała 1693 osób w wieku lat, chorujących od kilku miesięcy do 70 lat, rozpoczynających terapię analogami insuliny. Wyniki. W grupie leczonej insuliną stwierdzono umiarkowaną ujemną korelację pomiędzy wiekiem chorych a intensywnością leczenia, mierzoną ilością wstrzyknięć insuliny na dobę (r = 0,25, p <0,01), oraz mniejszy średni wiek w grupach osób stosujących więcej wstrzyknięć insuliny na dobę (analizy wariancji wraz z testem post hoc z zastosowaniem testu najmniejszych różnic F[891,3] = 25,21; p <0,0001). Średnia wieku w grupie osób rozpoczynających intensywne leczenie analogami insuliny była znacznie mniejsza, niż w grupie leczonej mniej intensywnie (odpowiednio 57,9 i 63,4 roku; test t Studenta: t = 8,36; p <0,0001). Wnioski. Stwierdzono, że osoby starsze mają zalecane mniej intensywne leczenie cukrzycy typu 2 niż osoby młodsze. Przyczyną takiej tendencji mogą być nieuzasadnione stereotypowe przekonania, przeceniające spadek sprawności procesów poznawczych u osób starszych oraz trudności w stosowaniu się do bardziej złożonych zaleceń. Słowa kluczowe: cukrzyca typu 2, leczenie cukrzycy, leczenie insuliną, wiek Abstract: Introduction. Analysis of results of research on aging indicates that negative stereotypes about diminished needs and abilities to achieve satisfaction in elderly have negative impact on well-being of persons in late adulthood. These negative stereotypes are shared by older people and the other members of society, including physicians. However, only few research on the impact of negative stereotypes on the way of older patients treatment have been done. Objectives. To verify a hypothesis that elderly patients with type 2 diabetes are treated less intensively than younger patients. Patients and methods. The method of treatment was analyzed in two groups of patients. The first group contained 1199 patients aged years, treated for a period of less than one year to 36 years, that were beginning insulin therapy. The second group contained 1693 patients aged years, treated for the less than one year till 70 years, that were beginning treatment with insulin analogues. Results. The moderate negative correlation between an age and treatment intensiveness measured as a number of injections per day was found (r = 0.253; p <0.01), as well as the lower average age in groups of patient receiving more injections of insulin a day (post-hoc Least Significant Difference test: F(891.3) = 25.21; p <0.0001). The mean age of patients intensively treated with analogues of insulin was lower than those treated less intensively (57.9 vs. 63.4, respectively; t-student test: t = 8.36, p <0.0001). Conclusions. The older patients with type 2 diabetes received less intensive treatment than the younger. The stereotype of overestimation of the decrease of cognitive abilities in aging and eventually of difficulties in adherence to more complex by older people may be a reason of their undertreatment. Key words: age, diabetes treatment, insulin therapy, type 2 diabetes Związek wieku pacjenta z intensywnością leczenia cukrzycy typu 2 1

2 WPROWADZENIE Analiza współczesnego stanu wiedzy na temat psychologicznych zmian zachodzących w trakcie normalnego starzenia się [1] wskazuje, że w ocenie większości starszych osób ich poziom satysfakcji z życia oraz stopień radzenia sobie z wyzwaniami dnia codziennego jest wysoki. Stanowisko to potwierdza przegląd wyników badań. Jednak nawet te osoby w zaawansowanym wieku, które bez problemu funkcjonują w społeczeństwie, są podatne na rozpowszechnione, negatywne stereotypy dotyczące mniejszych możliwości osiągania przez nie satysfakcji w różnych sferach życia, na przykład w aktywności seksualnej czy sprawności fizycznej. Omawiane nieuzasadnione przekonania dotyczące zmian zachodzących w trakcie starzenia się podzielane są przez osoby w każdym wieku. Zarówno pozytywne, jak i negatywne stereotypy na temat starzenia się kształtują się przez całe życie, a w starszym wieku stają się stereotypami na temat własnej starości (self-stereotypes) [2]. Mogą one być źródłem stresu i w ten sposób negatywnie wpływać na stan zdrowia [1]. Wyzwaniem dla współczesnego społeczeństwa powinno być zwiększenie poziomu satysfakcji życiowej u starszych osób oraz eliminacja negatywnych stereotypów na temat ich naturalnego funkcjonowania i stanu psychicznego. Stereotypy dotyczące pacjentów w wieku podeszłym obejmują następujące nieuzasadnione przekonania [3]: 1) nie są oni w stanie normalnie funkcjonować 2) mają zmniejszone oczekiwania dotyczące długości życia 3) będą odnosić małe korzyści z pierwotnych i wtórnych interwencji terapeutycznych 4) mają ograniczone zdolności wyrażania swoich potrzeb i preferencji. Nie znaleziono badań bezpośrednio dotyczących wpływu negatywnych stereotypów dotyczących osób starszych na sposób leczenia cukrzycy. Istnieją doniesienia o mniej skutecznym leczeniu innych chorób (np. choroby nowotworowej [4]) oraz o ograniczonym stosowaniu niektórych leków u pacjentów w podeszłym wieku (np. statyn [5]). Na uwagę zasługuje praca, która dotyczyła 160 pacjentów w wieku lat [6]. Jej wyniki wskazują, że terapeuci przekazywali starszym osobom mniej informacji, byli w stosunku do nich mniej wspierający i mniej zaangażowani w ich problemy niż w kontaktach z osobami młodszymi. Co więcej, stwierdzono ujemną korelację pomiędzy wiekiem i długością wizyty oraz partnerskim podejściem do chorego. Weryfikacja hipotezy o negatywnym wpływie przekonań dotyczących osób starszych jest ważna w przypadku leczenia osób z cukrzycą typu 2, Adres do korespondencji: prof. dr hab. med. Andrzej Kokoszka, II Klinika Psychiatryczna, Akademia Medyczna, ul. Kondratowicza 8, Warszawa, tel./fax: , amwaw.edu.pl Praca wpłynęła: Przyjęta do druku: Zgłoszono sprzeczność interesów. Autor, prof. dr hab. med. Andrzej Kokoszka prowadzi wykłady i szkolenia dla firmy Novo Nordisk Pharma. Pol Arch Med. Wewn. 2007; 117 (9): Copyright by Medycyna Praktyczna, Kraków 2007 ponieważ większość dotkniętych nią osób jest zaawansowana wiekowo. Potwierdzeniem zasadności stawiania tego typu problemów badawczych są wyniki badania obejmującego 945 osób z cukrzycą [7]. Stwierdzono w nim istotne statystycznie związki pomiędzy wiekiem a wybieranym wstrzykiwaczem do podawania insuliny wynikało z nich, że starsi pacjenci częściej otrzymywali najprostsze i zarazem najmniej precyzyjne urządzenia do podawania insuliny. Celem pracy była weryfikacja hipotezy, że starsi pacjenci z cukrzycą typu 2 są leczeni w sposób mniej intensywny niż osoby młodsze. PACJENCI I METODY Analizie poddano wyniki 2 badań dotyczących związku wieku z intensywnością leczenia cukrzycy typu 2. Materiał prezentowanych analiz stanowią: 1) retrospektywna analiza wyników badań przekrojowych dotyczących związków sposobu leczenia cukrzycy z poczuciem wpływu na przebieg choroby; badania te objęły 1199 chorych, u których wprowadzano terapię insuliną [8] 2) gromadzone i analizowane obecnie dane z badań dotyczących związków pomiędzy sposobami radzenia sobie z chorobą a leczeniem analogami insuliny; badania obejmowały 1693 osoby rozpoczynające leczenie tymi preparatami. Osoby badane W badaniu pierwszym wzięło udział 1199 chorych na cukrzycę typu 2 (655 kobiet [54,6%] i 544 mężczyzn [45,4%]) w wieku lat (śr. 62,03; odchylenie standardowe = 11,57), leczonych z powodu cukrzycy od kilku miesięcy do 36 lat (śr. 8,03; odchylenie standardowe = 5,54). Uczestnicy badania byli w trakcie rozpoczynania insulinoterapii, której intensywność można zaklasyfikować do czterech modeli, które różnią się między innymi ilością wstrzyknięć insuliny na dobę. Model leczenia insuliną w 1 wstrzyknięciu związany jest z podaniem insuliny o przedłużonym działaniu lub mieszanki insulinowej raz na dobę. Jest to najprostszy schemat leczenia insuliną. Bardziej zaawansowaną formę leczenia stanowi model 2 wstrzyknięć insuliny. Najczęściej wiąże się on z podawaniem mieszanki insulinowej przed śniadaniem i przed kolacją. Kolejnym krokiem prowadzącym do optymalizacji wyników leczenia jest zwiększanie liczby wstrzyknięć insuliny w celu odtworzenia jak najbardziej zbliżonego do fizjologicznego profilu insulinemii. Stosowany czasami model 3 wstrzyknięć (insulinoterapii intensyfikowanej) polega na podawaniu mieszanki insulinowej przed śniadaniem i przed kolacją oraz wstrzyknięcia insuliny krótko działającej w porze obiadu. Najbardziej zaawansowanym sposobem leczenia (wyłączając leczenie za pomocą pompy insulinowej) jest intensywna insulinoterapia, która polega na podawaniu insuliny krótko działającej przed każdym głównym posiłkiem oraz 1 lub 2 wstrzyknięć 2 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2007; 117 (9)

3 Tabela 1. Średni wiek w grupach osób otrzymujących 1, 2, 3 lub 4 dawki insuliny na dobę Liczba wstrzyknięć insuliny na dobę Liczba osób Średni wiek ,94 11, ,13 9, ,00 10, ,70 15,90 razem ,18 11,15 Odchylenie standardowe Istotne statystycznie różnice (p <0,05 w teście post hoc z zastosowaniem testu najmniejszych różnic, który porównuje grupy parami) dotyczą wszystkich par poza jednym porównaniem (grupa osób z 1 wstrzyknięciem na dobę w stosunku do grupy osób z 2 wstrzyknięciami) insuliny bazowej. Upraszczając, można zatem stwierdzić, że im większą ilość wstrzyknięć insuliny otrzymuje pacjent, tym bardziej intensywny charakter przybiera terapia. W badaniu drugim wzięło udział 1693 chorych na cukrzycę typu 2 (906 kobiet [54,2%] i 767 mężczyzn [45,8%]) w wieku od 22 do 97 lat (śr. 61,99; odchylenie standardowe = 10,48), chorujących od kilku miesięcy do 70 lat. Uczestnicy badania byli w trakcie rozpoczynania terapii analogami insuliny, których podawanie zalecano na jeden z dwóch sposobów: 1) mniej intensywny podawanie sobie dwufazowej insuliny analogowej 2 razy dziennie bezpośrednio przed śniadaniem i przed kolacją 2) bardziej intensywny wstrzykiwanie sobie szybko działającego analogu insuliny bezpośrednio przed każdym głównym posiłkiem (zazwyczaj 3 razy dziennie), zaś wieczorem wstrzykiwanie insuliny podstawowej. W uproszczeniu można powiedzieć, że pacjenci leczeni mniej intensywnie wstrzykiwali sobie insulinę 2 razy dziennie, zaś leczeni bardziej intensywnie 4 razy dziennie. Zmienne Intensywność leczenia mierzona była przez dwa, stanowiące zmienne zależne, czynniki: pomiar liczby wstrzyknięć na dobę oraz wybór rodzaju terapii (konwencjonalna lub intensywna). Zmienna niezależna główna to wiek osoby badanej. Dodatkowo uwzględniono kilka zmiennych niezależnych ubocznych: stężenie hemoglobiny glikowanej, czas trwania choroby i częstość występowania ciężkich hipoglikemii w ostatnich 3 miesiącach. Analiza statystyczna W celu sprawdzenia, czy istnieje związek między intensywnością leczenia a wiekiem pacjenta, posłużono się analizą korelacji Pearsona i jednoczynnikową analizą wariancji. Ponieważ liczebności grup wyróżnionych ze względu na liczbę wstrzyknięć na dobę nie były takie same, posłużono się testami post hoc. W ten sposób analizowano istotność różnic między wszystkimi parami. W przypadku drugiej zmiennej zależnej wyboru rodzaju terapii (konwencjonalna lub intensywna) posłużono się testem t Studenta dla grup niezależnych. W analizie wpływu zmiennych niezależnych ubocznych na zmienne zależne użyto testów nieparametrycznych, takich jak test χ 2. Metody Do badania kwalifikowano chorych na cukrzycę leczonych w około 300 poradniach diabetologicznych w Polsce w latach W przedstawianych badaniach stosowano wyłącznie metody obserwacyjne (poza kwestionariuszami poczucia wpływu na przebieg choroby oraz stylu radzenia sobie z chorobą, które wypełniali pacjenci na początku obserwacji). W obu badaniach do obserwacji włączano pacjentów, u których w opinii lekarza prowadzącego zachodziła konieczność zmiany rodzaju leczenia. W pierwszym badaniu była to intensyfikacja leczenia z wykorzystaniem różnych wstrzykiwaczy insulinowych, w drugim wprowadzenie do leczenia szybko działającego lub dwufazowego analogu insuliny. Do analizy włączono wszystkie zwrócone przez lekarzy formularze. WYNIKI Część I: Retrospektywna analiza wyników badań przekrojowych dotyczących związków z poczuciem wpływu na przebieg choroby a sposobem leczenia cukrzycy typu 2 Pełne dane umożliwiające analizę danych dotyczących związków wieku z intensywnością leczenia uzyskano od 892 osób. Stwierdzono umiarkowaną ujemną korelację Pearsona pomiędzy wiekiem chorych a intensywnością leczenia mierzoną ilością wstrzyknięć insuliny na dobę (r = 0,253; p <0,01), która potwierdza hipotezę o związkach starszego wieku z mniejszą intensywność leczenia cukrzycy. Wyniki przeprowadzonej analizy wariancji wraz z testem post hoc z zastosowaniem testu najmniejszych różnic (F[891,3] = 25,21; p <0,0001) wykazały istotne statystycznie zróżnicowanie średniego wieku dla grup wyróżnionych ze względu na liczbę wstrzyknięć: osoby starsze otrzymują mniej wstrzyknięć na dobę niż osoby młodsze (szczegółowe wyniki przedstawiono w tab. 1 i na rycinie). Nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic w teście t Studenta pomiędzy czasem trwania choroby w grupie leczonej mniej intensywnie (Mixtard; śr. 8,32; odchylenie standardowe = 5,63) i bardziej intensywnie (Actrapid i Insulard; śr. 7,52; odchylenie standardowe = 7,52). Związek wieku pacjenta z intensywnością leczenia cukrzycy typu 2 3

4 ,04 63,13 59 kemii w grupie, która otrzymała intensywniejsze leczenie (198 osób; 11,4%) w porównaniu z grupą leczoną mniej intensywnie (235 osób; 13,6%); test χ 2 22,6; p <0, wstrzyknięcie 2 wstrzyknięcia 3 wstrzyknięcia 51,7 4 wstrzyknięcia Ryc. Średni wiek w grupach osób otrzymujących 1, 2, 3 lub 4 dawki insuliny na dobę. Istotne statystycznie różnice (p <0,05) dotyczą wszystkich par poza jednym porównaniem (grupa osób z 1 wstrzyknięciem na dobę w stosunku do grupy osób z 2 wstrzyknięciami) Część II. Dane z badań dotyczących związków pomiędzy stylem radzenia sobie z chorobą a sposobem leczenia analogami insuliny Grupa 297 osób z cukrzycą typu 2, u których rozpoczęto leczenie analogami insuliny w schemacie bardziej intensywnej terapii, była znacznie młodsza w porównaniu z grupą 1063 pacjentów stosujących mniej intensywną terapię. Średni wiek w obu grupach wynosił odpowiednio: 57,89 roku (odchylenie standardowe = 10,51) i 63,43 roku (odchylenie standardowe = 9,98). Różnica ta była istotna statystycznie w teście t Studenta (t = 8,36; p <0,0001 [tab. 2]). Nie stwierdzono w tej grupie istotnych korelacji pomiędzy wiekiem a stężeniem glikowanej hemoglobiny (r = 0,067). Stężenie hemoglobiny glikowanej u pacjenta nie miało wpływu na wybór terapii analogami insuliny. Średnie stężenie hemoglobiny glikowanej u osób rozpoczynających bardziej intensywną terapię wynosiło 8,72%, zaś u rozpoczynających mniej intensywną terapię 8,66%. Różnica nie była istotna w teście t Studenta (t = 0,67). Osoby, u których zastosowano bardziej intensywną terapię, chorowały na cukrzycę dłużej (w sposób istotny statystycznie) niż osoby stosujące mniej intensywną terapię (śr. 10,64 i 9,36 [t = 4,6; p <0,0001]). W ciągu 3 miesięcy przed badaniem stwierdzono także istotnie mniejszą częstość ciężkich hipogli- OMÓWIENIE Uzyskane wyniki obu badań są jednoznaczne: w trakcie podejmowania zmian w leczeniu cukrzycy typu 2 (zarówno w terapii insuliną ludzką, jak i analogami insuliny), osoby w starszym wieku są znaczenie częściej leczone w sposób mniej intensywny niż osoby młodsze. Zaprezentowane wyniki pochodzą z badań mających inne zasadnicze cele z tego względu nie wyjaśniają one przyczyn stwierdzonych różnic. Jednak wydaje się dość prawdopodobne, że różnice te wynikają z czynników natury psychospołecznej, a nie z samego stanu zdrowia osób biorących udział w omawianych badaniach. Cukrzyca typu 2 charakteryzuje się postępującym pogorszeniem funkcji wydzielniczej trzustki i wraz z jej zaawansowaniem w większości przypadków konieczna jest intensyfikacja leczenia w celu kompensacji pogłębiającego się niedoboru insuliny [9]. Intensyfikacja leczenia jest związana ze zwiększeniem ilości wstrzyknięć, przede wszystkim ze względu na konieczność stosowania preparatów o krótkim działaniu [10]. Można zatem spodziewać się, że wraz z wiekiem intensywność leczenia, a pośrednio ilość wstrzyknięć, będzie się zwiększać (trudno bowiem przyjąć, że w grupie osób starszych cukrzyca będzie przebiegała w sposób bardziej ustabilizowany). Przedstawione rezultaty wykazują odwrotną tendencję: stwierdzona w pierwszym badaniu dodatnia korelacja pomiędzy starszym wiekiem a większym stężeniem glikowanej hemoglobiny potwierdza pogarszanie się kontroli odpowiedniego stężenia glukozy w starszych grupach wiekowych. Opierając się na omówieniu danych dotyczących naturalnych procesów starzenia się [1], można przypuszczać, że najbardziej prawdopodobnymi przyczynami mniej intensywnego leczenia osób starszych są dotyczące ich uprzedzenia społeczne. Mogą one być podzielane zarówno przez chorych, jak i lekarzy, nie znajdując jednak potwierdzenia w wynikach badań. Wyniki neuropsychologicznych badań sprawności procesów poznawczych w wieku podeszłym wskazują na: zmniejszoną szybkość przetwarzania informacji, zmniejszoną szybkość reakcji motorycznych oraz łagodne ubytki w spontanicznym przypominaniu sobie, zdolnościach działania, złożonych procesach uwagi (proste zmieniają się tylko nieznacznie), złożonych Tabela 2. Wiek a rodzaj wybieranej przez lekarzy terapii Terapia n Średni wiek Odchylenie standardowe sposób mniej intensywny (NovoMix 30) sposób bardziej intensywny (NovoRapid + Insulatard) ,43 9, ,89 10,51 Wartość testu t Studenta Istotność statystyczna 8,36 0, POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2007; 117 (9)

5 zdolnościach wzrokowo-spostrzeżeniowych i wzrokowo-konstrukcyjnych. Pomimo tych zmian, większość osób w wieku podeszłym wypełnia testy poznawcze w granicach normy [9]. Dane te wskazują, że naturalny spadek sprawności procesów poznawczych jest stosunkowo niewielki i nie powoduje zasadniczego ograniczenia sprawności działania. Jest on jednak zauważalny, a jego znaczenie prawdopodobnie jest przeceniane. Wśród osób starszych chorych na cukrzycę stwierdzane jest większe nasilenie spadku sprawności procesów poznawczych niż w populacji ogólnej [11]. Dane o spadku sprawności procesów poznawczych nie są całkiem jednoznaczne. Analiza piśmiennictwa wskazuje, że w 6 z 11 badań porównujących sprawność procesów poznawczych za pomocą metod przesiewowych nie odnotowano istotnych statystyczne różnic pomiędzy grupami chorych na cukrzycę a grupami kontrolnymi [11]. Związki cukrzycy i zaburzeń funkcji poznawczych są złożone i skomplikowane [12]. W polskich badaniach stwierdzono występowanie zaburzeń poznawczych u 38,6% chorych na cukrzycę w wieku >50. roku życia, natomiast większość badanych (61,4%) nie przejawiała takich zaburzeń [13]. W kontekście omawianych danych można żywić wątpliwości, czy spadek sprawności procesów poznawczych u większości chorych na cukrzycę typu 2 jest aż tak duży, że uniemożliwia im stosowanie intensywniejszego sposobu terapii. Bardziej prawdopodobne wydaje się przecenianie znaczenia spadku sprawności procesów poznawczych zarówno przez pacjentów, jak i ich lekarzy, a w konsekwencji wybór mniej efektywnego sposobu terapii. Poważnym ograniczeniem pierwszej części badania jest stosunkowo duża liczba osób, których nie uwzględniono w analizie statystycznej ze względu na brak kompletnych wyników. Analiza braków danych wskazuje, że dotyczą one opisu zastosowanego leczenia opis ten nie był zasadniczym celem tego badania i prawdopodobnie z tego względu część badaczy wykonała go mało precyzyjnie. Nie miało to jednak znaczenia dla zasadniczego celu pracy, jakim była ocena związków poczucia wpływu na przebieg cukrzycy z wyborem wstrzykiwacza insuliny oraz bardziej ogólnie ocenianego sposobu leczenia [8]. Z tego względu wyniki pierwszego z prezentowanych badań należy traktować z pewną ostrożnością. Częste występowanie ciężkich hipoglikemii w grupie leczonej mniej intensywnie sugeruje, że do stosowania mniej intensywnego leczenia mogły skłaniać obawy przed powtórzeniem się hipoglikemii. Stwierdzono, że osoby starsze chore na cukrzycę typu 2 leczone są mniej intensywnie niż osoby młodsze. Jedną z przyczyn tej tendencji mogą być nieuzasadnione, stereotypowe przekonania, że z powodu mniejszej sprawności procesów poznawczych osoby w zaawansowanym wieku nie są w stanie się stosować do bardziej złożonych zaleceń terapeutycznych. Niezależnie od potrzeby wyjaśnienia przyczyn omawianego zjawiska należy podejmować działania edukacyjne, które zapewnią efektywniejsze leczenie osobom starszym chorym na cukrzycę typu 2. PODZIĘKOWANIA W badaniu wykorzystano dane zebrane w trakcie obserwacyjnych badań marketingowych przeprowadzonych przez firmę Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. PIŚMIENNICTWO 1. Dunkin J, Amano SS. Psychological changes in normal aging. In: Sadock VA, Kaplan RA, eds. Sadock s Comprehensive Textbook of Psychiatry. Philadelphia, Lippincott Williams and Wilkins, 2005: Levy BR. Mind matters: cognitive and physical effects of aging self-stereotypes. J Gerontol B Psychol Sci Soc Sci. 2003; 58: P203-P Jack L, Airhihenbuwa CO, Namageyo-Funa A, et al. The psychosocial aspects of diabetes care. Using collaborative care to manage older adults with diabetes. Geriatrics. 2004; 59: Bouchardy C, Rapiti E, Blagojevic S, et al. Older female cancer patients: importance, causes, and consequences of undertreatment. J Clin Oncol. 2007; 25: Jacobson TA. Overcoming ageism bias in the treatment of hypercholesterolaemia: a review of safety issues with statins in the elderly. Drug Saf. 2006; 29: Vieder JN, Krafchick MA, Kovach AC, et al. Physician-patient interaction: what do elders want? J Am Osteopath Assos. 2002; 102: Kokoszka A, Sieradzki J. Styl radzenia sobie z chorobą a wybór rodzaju wstrzykiwacza insuliny u chorych na cukrzycę typu 2 rozpoczynających insulinoterapię. Diab Prakt. 2004; 5: Kokoszka A, Sieradzki J. Poczucie wpływu na przebieg choroby a sposób leczenia cukrzycy. Diab Prakt. 2005; 6: Clauson P, Linnarsson R, Gottsater A, et al. Relationships between diabetes duration, metabolic control and beta-cell function in a representative population of type 2 diabetic patients in Sweden. Diabet Med. 1994; 11: Davidson JA, Blonde L, Jellinger PS, et al. Road Map For The Prevention And Treatment of Type 2 Diabetes Awad N, Gagnon M, Messier C. The relationship between impaired glucose tolerance, type 2 diabetes, and cognitive function. J Clin Exp Neuropsychol. 2004; 26: Derkacz M, Marczewski K. Cukrzyca a zaburzenia funkcji kognitywnych. Pol Arch Med Wewn. 2005; 113: Kurzawa J, Zozulińska D, Wierusz-Wysocka B. Ocena występowania zaburzeń funkcji poznawczych u chorych na cukrzycę. Diab Prakt. 2004; 5: Związek wieku pacjenta z intensywnością leczenia cukrzycy typu 2 5

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Odkrycie insuliny było jednym

Odkrycie insuliny było jednym INSULINOTERAPIA Maciej Pawłowski Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Odkrycie insuliny było jednym z najważniejszych odkryć współczesnej medycyny. Po raz pierwszy insulinę

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce

Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce Prof. dr hab. med. Maciej T. Małecki Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Wydzielanie

Bardziej szczegółowo

DAWN Postawy Życzenia i Potrzeby cukrzyków (Diabetes Attitudes Wishes & Needs)

DAWN Postawy Życzenia i Potrzeby cukrzyków (Diabetes Attitudes Wishes & Needs) Biuro obsługi klienta Novo Nordisk Przewodnik po insulinoterapii metodą BASAL BOLUS 0845 600 5055 Koszt jak za połączenie lokalne. Rozmowy mogą być nagrywane w celach szkoleniowych. (Godziny pracy biura

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY.

STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Wprowadzenie: Umiejętność samokontroli choroby wśród osób chorych na cukrzycę jest niezwykle istotną częścią

Bardziej szczegółowo

Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej

Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej Osobom chorym na cukrzycę grożą poważne, specyficzne dla tej choroby powikłania, które mogą prowadzić

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii UM w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: Szpital im. Fr. Raszei, ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY TYPU 2

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY TYPU 2 ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 11, 2007 Zakład Psychopatologii i Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii UŁ IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY

Bardziej szczegółowo

Klinika Diabetologii i Otyłości Wieku Rozwojowego, II Katedra Pediatrii

Klinika Diabetologii i Otyłości Wieku Rozwojowego, II Katedra Pediatrii PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Postępy w terapii cukrzycy typu 1 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną?

Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Do czego służy insulina? Insulina to hormon białkowy, wytwarzany w komórkach β (beta) trzustki,

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Zespół Kliniki Endokrynologii i Diabetologii IP - CZD Elżbieta Piontek, Alicja Szewczyk, Grażyna Korzeniewska,

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Programy profilaktyczne w diabetologii ocena dostępności i funkcjonowania w Polsce. Obecna realizacja wykrywania cukrzycy typu 2 w naszym kraju

Programy profilaktyczne w diabetologii ocena dostępności i funkcjonowania w Polsce. Obecna realizacja wykrywania cukrzycy typu 2 w naszym kraju Programy profilaktyczne w diabetologii ocena dostępności i funkcjonowania w Polsce. Obecna realizacja wykrywania cukrzycy typu 2 w naszym kraju Jacek Sieradzki Uniwersytet Jagiellooski w Krakowie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

T. XXXVII Zeszyty Naukowe WSHE 2013 r.

T. XXXVII Zeszyty Naukowe WSHE 2013 r. T. XXXVII Zeszyty Naukowe WSHE 2013 r. Dorota Kochman (Wydział Nauk o Zdrowiu, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku Instytut Nauk o Zdrowiu, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku) Barbara

Bardziej szczegółowo

Testy t-studenta są testami różnic pomiędzy średnimi czyli służą do porównania ze sobą dwóch średnich

Testy t-studenta są testami różnic pomiędzy średnimi czyli służą do porównania ze sobą dwóch średnich Testy t-studenta są testami różnic pomiędzy średnimi czyli służą do porównania ze sobą dwóch średnich Zmienne muszą być zmiennymi ilościowym (liczymy i porównujemy średnie!) Są to testy parametryczne Nazwa

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Dzieci chorują głównie na cukrzycę typu 1 Cukrzyca typu 1 - jest chorobą charakteryzującą

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 4/2005 Nr 4(13) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Próba oceny wybranych aspektów stanu emocjonalnego dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 w zależności od wyrównania metabolicznego

Bardziej szczegółowo

Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2

Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2 Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2 Agnieszka Bajkowska Fiedziukiewicz 1,4, Katarzyna Cypryk 1,2, Tomasz Kozdraj 3, Anna Mikołajczyk Swatko 4, Marcin Kosiński 2, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

Pierwsi pacjenci z cukrzycą leczeni powtarzanymi dializami

Pierwsi pacjenci z cukrzycą leczeni powtarzanymi dializami KONFERENCJA PRASOWA WARSZAWA 04.03.2010 LECZENIE NERKOZASTĘPCZE Prof. Bolesław Rutkowski Katedra i Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Gdański Uniwersytet Medyczny 1 Pierwsi pacjenci

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH)

STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH) OCENA CZĘSTO STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH) / PM_L_0203 - SeFAl / Ocena wyników w programu epidemiologicznego chorych poddawanych leczeniu farmakologicznemu

Bardziej szczegółowo

5. Województwo, w którym mieści się Pani/Pana główne miejsce pracy: G. mazowieckie. H. opolskie. I. podkarpackie. J. podlaskie. K.

5. Województwo, w którym mieści się Pani/Pana główne miejsce pracy: G. mazowieckie. H. opolskie. I. podkarpackie. J. podlaskie. K. G. G. Page 1 D. D. D. Page 2 METRYCZKA Jeżeli Pani/Pan zatrudniona/y jest u więcej niż jednego pracodawcy proszę o udzielnie odpowiedzi w całej ankiecie zgodnie z głównym miejscem pracy (powyżej 50% czasu

Bardziej szczegółowo

Edukacja w cukrzycymiejsce i rola. pielęgniarek w Finlandii

Edukacja w cukrzycymiejsce i rola. pielęgniarek w Finlandii Edukacja w cukrzycymiejsce i rola pielęgniarek w Finlandii Outi Himanen, pielęgniarka, pielęgniarka specjalistka, edukator, menadżer edukacji. Centrum Edukacji/Fińskie Stowarzyszenie Diabetologiczne Zawartość

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład ) Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Weryfikacja (testowanie) hipotez statystycznych

Bardziej szczegółowo

Organizacja opieki i edukacji diabetologicznej nad pacjentem z cukrzycą w lecznictwie ambulatoryjnym i stacjonarnym. Badanie ogólnopolskie.

Organizacja opieki i edukacji diabetologicznej nad pacjentem z cukrzycą w lecznictwie ambulatoryjnym i stacjonarnym. Badanie ogólnopolskie. Organizacja opieki i edukacji diabetologicznej nad pacjentem z cukrzycą w lecznictwie ambulatoryjnym i stacjonarnym. Badanie ogólnopolskie. - 1 - Szanowna Pani, Szanowny Panie, Polska Federacja Edukacji

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym

Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym Sześcioletnie i siedmioletnie dzieci kończą pierwszą klasę z takim samym poziomem umiejętności. Na pójściu do szkoły najbardziej zyskują

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 12.09.2014 13.09.2014 Data Godziny Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 12.09.14 (piątek ) 9.00-12.45

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia cukrzycy

Epidemiologia cukrzycy Cukrzyca kiedyś Epidemiologia Epidemiologia - badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

Lipophoral Tablets 150mg. Mediator 150 mg Tabletka Podanie doustne. Benfluorex Qualimed. Mediator 150mg Tabletka Podanie doustne

Lipophoral Tablets 150mg. Mediator 150 mg Tabletka Podanie doustne. Benfluorex Qualimed. Mediator 150mg Tabletka Podanie doustne ANEKS I WYKAZ NAZW WŁASNYCH, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DROGA PODANIA, PODMIOTY ODPOWIEDZIALNE POSIADAJĄCE POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH (EOG) 1

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład Parametry przedziałowe rozkładów ciągłych określane na podstawie próby (przedziały ufności) Przedział ufności dla średniej s X t( α;n 1),X + t( α;n 1) n s n t (α;

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym.

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym. I. STRESZCZENIE Głównym celem pracy była analiza porównawcza jakości życia i stanu fizycznego pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów z grupą chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Badania przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO

WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO Ewa Lange, Jolanta Krusiec, Bronisława Tymolewska-Niebuda, Aleksandra Skrzypkowska Katedra Dietetyki, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i

Bardziej szczegółowo

Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową. Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem

Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową. Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem Duchowość 1. Duchowość = religijność 2. Duchowość versus religijność

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Tobiaszewska M. i inni: Wiedza na temat cukrzycy i samokontroli a stosowanie zasad samokontroli w życiu codziennym u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 Vol. 10/2011 Nr 3(36) Endokrynologia Pediatryczna

Bardziej szczegółowo

Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski. Zakład Propedeutyki Onkologii. Gdański Uniwersytet Medyczny

Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski. Zakład Propedeutyki Onkologii. Gdański Uniwersytet Medyczny LEK. MED. BEATA SZUTOWICZ-WYDRA Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski Zakład Propedeutyki Onkologii Gdański Uniwersytet Medyczny Gdańsk 2015 1. STRESZCZENIE Rak piersi jest w Polsce

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Statystyka i Analiza Danych

Statystyka i Analiza Danych Warsztaty Statystyka i Analiza Danych Gdańsk, 20-22 lutego 2014 Zastosowania analizy wariancji w opracowywaniu wyników badań empirycznych Janusz Wątroba StatSoft Polska Centrum Zastosowań Matematyki -

Bardziej szczegółowo

Poprawa jakości życia w wyniku edukacji niewidomych chorych na cukrzycę

Poprawa jakości życia w wyniku edukacji niewidomych chorych na cukrzycę PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Zofia Ruprecht, Izabela Czaplicka, Małgorzata Żmudzińska, Agata Bronisz, Joanna Kłubo-Gwieździńska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Akademii

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 1, 13 17 D I A B E T O K A R D I O L O G I A Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Elżbieta Orłowska-Kunikowska Katedra i Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH W badaniach nowych leków placebo - nieomal standardem. zasady dopuszczające jego stosowanie u ludzi por. Deklaracja Helsińska dyrektywy Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Zdrowia Karta przedmiotu obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE I ROLA POCT W OIT. Andrzej Kübler Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

MIEJSCE I ROLA POCT W OIT. Andrzej Kübler Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu MIEJSCE I ROLA POCT W OIT Andrzej Kübler Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu CO OZNACZA POCT POCT (Point-of-care testing) - oznacza wykonywanie

Bardziej szczegółowo

Ocena sposobu żywienia osób chorujących na cukrzycę typu 1 i 2

Ocena sposobu żywienia osób chorujących na cukrzycę typu 1 i 2 Szewczyk Probl Hig A Epidemiol i wsp. Ocena 11, sposobu 92(2): 267-271 żywienia osób chorujących na cukrzycę typu 1 i 2 267 Ocena sposobu żywienia osób chorujących na cukrzycę typu 1 i 2 Evaluation of

Bardziej szczegółowo

Skuteczność samokontroli a poziom lęku i depresji u młodzieży chorej na cukrzycę insulinozależną

Skuteczność samokontroli a poziom lęku i depresji u młodzieży chorej na cukrzycę insulinozależną Post-print of: Basińska B. Skuteczność samokontroli a poziom lęku i depresji u młodzieży chorej na cukrzycę insulinozależną. Zdrowie Psychiczne, Volume 3-4, 1997, pp. 157-163 Skuteczność samokontroli a

Bardziej szczegółowo

S t a t y s t y k a, część 3. Michał Żmihorski

S t a t y s t y k a, część 3. Michał Żmihorski S t a t y s t y k a, część 3 Michał Żmihorski Porównanie średnich -test T Założenia: Zmienne ciągłe (masa, temperatura) Dwie grupy (populacje) Rozkład normalny* Równe wariancje (homoscedasticity) w grupach

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* www.aids.gov.pl. www.aids.gov.pl

EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* www.aids.gov.pl. www.aids.gov.pl EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* * Materiał do wykorzystania w ramach kampanii Krajowego Centrum ds. AIDS trwającej od 1 lipca 2008 do 1 grudnia 2009 r. - Wybrane problemy w walce z epidemią

Bardziej szczegółowo

NovoMix 30. NovoMix 30. przewodnik po insulinoterapii z. Biuro obsługi klientów Novo Nordisk 0845 600 5055. novo nordisk

NovoMix 30. NovoMix 30. przewodnik po insulinoterapii z. Biuro obsługi klientów Novo Nordisk 0845 600 5055. novo nordisk Biuro obsługi klientów Novo Nordisk 0845 600 5055 przewodnik po insulinoterapii z NovoMix 30 Dla klientów BT koszt rozmów wynosi do 5 pensów za minutę. Rozmowy klientów korzystających z usług innych operatorów

Bardziej szczegółowo

Test U Manna-Whitneya : Test H Kruskala-Wallisa Test Wilcoxona

Test U Manna-Whitneya : Test H Kruskala-Wallisa Test Wilcoxona Nieparametryczne odpowiedniki testów T-Studenta stosujemy gdy zmienne mierzone są na skalach porządkowych (nie można liczyć średniej) lub kiedy mierzone są na skalach ilościowych, a nie są spełnione wymagania

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektu Pablo Rehabilitacja Kończyny Górnej po Udarze

Regulamin Projektu Pablo Rehabilitacja Kończyny Górnej po Udarze Regulamin Projektu Pablo Rehabilitacja Kończyny Górnej po Udarze Regulamin określa procedurę i zasady kwalifikacji oraz uczestnictwa w programie Projekt PABLO - Rehabilitacja Kończyny Górnej po Udarze

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 3) Dariusz Gozdowski

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 3) Dariusz Gozdowski Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 3) Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Dwuczynnikowa analiza wariancji (2-way

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

W tym rozdziale książka opisuje kilka podejść do poszukiwania kolokacji.

W tym rozdziale książka opisuje kilka podejść do poszukiwania kolokacji. 5 Collocations Związek frazeologiczny (kolokacja), to często używane zestawienie słów. Przykłady: strong tea, weapons of mass destruction, make up. Znaczenie całości wyrażenia, nie zawsze wynika ze znaczeń

Bardziej szczegółowo

Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną. Klinika Onkologii i Radioterapii

Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną. Klinika Onkologii i Radioterapii Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną chemioterapię z udziałem cisplatyny? Jacek Jassem Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego ń Uniwersytetu t Medycznego Jaka jest siła

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY EVALUATION OF LIFE SATISFACTION AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING OF PATIENTS BEFORE SURGERY AORTIC ANEURYSM Emilia

Bardziej szczegółowo

STRES OKOŁOEMERYTALNY

STRES OKOŁOEMERYTALNY dr n. hum. Filip Raciborski filip.raciborski@wum.edu.pl STRES OKOŁOEMERYTALNY WSTĘPNE WYNIKI PROJEKTU WPŁYW PRZEJŚCIA NA EMERYTURĘ NA ZDROWIE Teza I (pozytywny wpływ pracy): Późniejsze przejście na emeryturę

Bardziej szczegółowo

Wpływ czynników społeczno-demograficznych i klinicznych na jakość życia chorych na cukrzycę typu 2

Wpływ czynników społeczno-demograficznych i klinicznych na jakość życia chorych na cukrzycę typu 2 Joanna Pufal, Marcin Gierach, Małgorzata Pufal, Agata Bronisz, Lucyna Kiełbasa, Roman Junik PRACA ORYGINALNA Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Akademii Medycznej im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny

Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny Przewlekła choroba układu oddechowego przebiegająca z dusznością Około 2 mln chorych w Polsce, ale tylko 1/3 jest zdiagnozowana (400-500 tys) Brak leczenia

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 8, 2004 WSTE P

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 8, 2004 WSTE P ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 8, 2004 IWONA KOCEMBA Zakład Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii UŁ POZIOM LE KU U OSÓB CHORYCH NA CUKRZYCE WSTE P Na cukrzycę choruje ponad 120

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA:. Podstawy Kod przedmiotu: 104 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 409 416 Maria Stopa-Boryczka, Jerzy Boryczka, Jolanta Wawer, Katarzyna Grabowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo