ANALIZA POTRZEB INFRASTRUKTURALNYCH W RAMACH ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANALIZA POTRZEB INFRASTRUKTURALNYCH W RAMACH ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM"

Transkrypt

1 RAPORT Z BADANIA: ANALIZA POTRZEB INFRASTRUKTURALNYCH W RAMACH ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM Projekt finansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach działania 10.1 Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata ZAMAWIAJĄCY Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego WYKONAWCA

2

3 STRESZCZENIE PODEJŚCIE METODOLOGICZNE ORAZ ŹRÓDŁA INFORMACJI WYKORZYSTANE W BADANIU Badanie przeprowadzono w okresie od października do listopada Szczegółową analizą objęto projekty w ramach działania: 5.1, 5.2, 5.3, 5.5 oraz 7.2 Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego (RPO WSL ). Celem głównym badania ewaluacyjnego było określenie optymalnych zasad wsparcia inwestycji w obszarze środowiska w okresie programowania W ramach badania wykorzystano następujące metody i narzędzia badawcze: analiza dokumentacji oraz standaryzowana analiza bazy danych projektów realizowanych w województwie śląskim w latach ; indywidualne wywiady pogłębione: z ekspertami w zakresie ochrony środowiska (5 IDI), liderami Programów Rozwoju Subregionów (4 IDI), przedstawicielami Referatu ds. Wyboru Projektów Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWSL (1 IDI); ankieta telefoniczna z jednostkami samorządu terytorialnego województwa śląskiego, wnioskodawcami i beneficjentami projektów w ramach działań 5.1, 5.2, 5.3, 5.5, 7.2 RPO WSL (185 CATI); analiza potrzeb inwestycyjnych w oparciu o ankietę internetową skierowaną do gmin (84 CAWI) oraz innych podmiotów 1, które mogą być zainteresowane realizacją projektów środowiskowych w ramach programu regionalnego w perspektywie (62 CAWI); studia przypadku, których elementem były wywiady pogłębione z beneficjentami (11 SP), jak również: panel dyskusyjny, analiza zgodności projektów z celami dokumentów strategicznych w oparciu o macierz krzyżową oraz analiza przestrzenna GIS. DOŚWIADCZENIE WNIOSKODAWCÓW I BENEFICJENTÓW W APLIKOWANIU I REALIZACJI PROJEKTÓW W OBSZARZE OCHRONY ŚRODOWISKA W RAMACH RPO WSL W LATACH Na etapie przygotowania dokumentacji projektowej większość wnioskodawców (65%) deklarowała brak istotnych problemów, natomiast wśród osób, które wskazywały na trudności, najczęściej odwoływano się do nadmiernej biurokracji, niejasnych przepisów oraz problemów w uzgodnieniu lokalizacji inwestycji. Wskazywane problemy dotyczyły nie tylko kwestii formalnych, takich jak brak aktualnych map i dokumentacji z zakresu zagospodarowania przestrzennego, ale przede wszystkim trudności w osiągnięciu porozumienia z mieszkańcami i właścicielami gruntów niezbędnych dla realizacji przedsięwzięcia. Około 20% uczestników ankiety CATI wskazało na bardziej lub mniej istotne problemy napotkane na etapie oceny i wyboru projektów, które wiązały się przede wszystkim ze zgromadzeniem pełnej dokumentacji aplikacyjnej w wymaganych terminach, długotrwałym procesem oceny, jak również trudnościami z jednoznaczną interpretacją kryteriów oceny. Około 18% respondentów wskazało na problemy w obszarze oceny oddziaływania na środowisko. Dotyczyły one bardzo rozbudowanej 1 powiaty, przedsiębiorstwa, zakłady opieki zdrowotnej, uczelnie wyższe, organizacje pozarządowe, wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe, inne podmioty publiczne 3

4 i czasochłonnej procedury, wymagającej szerokiej wiedzy i wielu konsultacji oraz zbyt skomplikowanych zapisów prawnych. W obszarze zamówień publicznych, realizacji i rozliczenia zakresu rzeczowego i finansowego oraz kontroli projektów na trudności wskazywało od 16 do 22% respondentów. Najistotniejszym problemem była niespójność prawa polskiego z unijnym, różnorodność interpretacji i często zmieniające się wymogi. Znaczna część propozycji zmian w systemie, formułowanych przez uczestników badania, dotyczyła etapu realizacji projektów. Na pierwsze miejsce zdecydowanie wysunęły się zagadnienia kontroli w obszarze zamówień publicznych. W obszarze naboru i oceny wniosków zdecydowanie najczęściej poruszaną kwestię była potrzeba zmniejszenia ilość załączników niezbędnych do złożenia aplikacji. Przedstawiciele Instytucji Zarządzającej, co do zasady, wskazali na analogiczne jak wnioskodawcy problemy związane z etapem przygotowania dokumentacji, mianowicie duży zakres wymaganych dokumentów, z którymi należy się zapoznać, aby przygotować obszerną dokumentację aplikacyjną. Za najbardziej czasochłonny i problematyczny uznano zakres dokumentacji środowiskowej i procedurę oceny oddziaływania na środowisko. Wąskie gardło procesu poprawnego przygotowania dokumentacji stanowiła również analiza finansowa, z natury rzeczy dosyć skomplikowana. Ponadto system obowiązujący w ramach RPO WSL porównano z innymi programami wdrażanymi na obszarze województwa śląskiego wskazując mocne i słabe strony. ZAINTERESOWANIE DZIAŁANIAMI W OBSZARZE ŚRODOWISKA W OKRESIE Punktem wyjścia do formułowania wniosków na temat przyszłych kierunków finansowania ochrony środowiska w programie regionalnym, który będzie wdrażany w perspektywie , był kompleksowy przegląd projektów środowiskowych realizowanych w województwie śląskim w perspektywie finansowej , przy wsparciu środków zewnętrznych. Wzięto pod uwagę trzy główne źródła finansowania: Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata , programy operacyjne współfinansowane ze środków UE wdrażane na poziomie centralnym (POIiŚ , PROW , POIG , POKL , LIFE+, EWT ), jak również wsparcie krajowe związane z poprawą jakości środowiska oferowane przez WFOŚiGW w Katowicach oraz NFOŚiGW. Projekty zostały podzielone na dwie zasadnicze grupy: Grupa 1 - przedsięwzięcia, które przyczynią się do realizacji celu 4: Wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach; Grupa 2 - przedsięwzięcia, które przyczynią się do realizacji do realizacji celu 6: ochrona środowiska naturalnego i wspieranie efektywności wykorzystywania zasobów. Zainteresowanie projektami środowiskowymi w ramach RPO WSL W okresie od 2007 roku do września 2012 roku w ramach RPO WSL przedłożono 563 projekty mające bezpośredni wpływ na poprawę jakości środowiska naturalnego. Łączna wartość kwot wnioskowanej dotacji w ramach tych przedsięwzięć wyniosła ponad mln PLN 2. 2 Projekty tego rodzaju zidentyfikowano w ramach działania 1.2, 5.1, 5.2, 5.3, 5.4, 5.5, 6.2 i 7.2 RPO WSL. W przypadku działania 1.2, 5.4 i 6.2 RPO WSL wzięto pod uwagę tylko podpisane umowy (projekty te nie były przedmiotem szczegółowej 4

5 Potencjalny wpływ na realizację celu 4: Wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach miało 314 przedsięwzięć (56% ogółu przedłożonych projektów), o łącznej wartości mln PLN (45% ogółu wnioskowanego dofinansowania UE). Największą grupę stanowiły projekty dotyczące wspierania efektywności energetycznej w budynkach publicznych i sektorze mieszkaniowym. W ujęciu wartościowym znaczącą grupę stanowiły również projekty dotyczące produkcji energii ze źródeł odnawialnych 3, jak również projekty dotyczące rozwoju transportu publicznego. Potencjalny wpływ na realizację celu 6: Ochrona środowiska naturalnego i wspieranie efektywności wykorzystania zasobów miało 247 przedsięwzięć (44% ogółu przedłożonych projektów) o łącznej wartości mln PLN (55% ogółu wnioskowanego dofinansowania UE). Dominowały projekty dotyczące rozwoju gospodarki wodno-ściekowej. W ujęciu wartościowym znaczącą grupę stanowiły również przedsięwzięcia dotyczące uporządkowania gospodarki odpadami oraz projekty obejmujące rekultywację terenów zdegradowanych. Zainteresowanie projektami środowiskowymi w ramach RPO WSL oraz innych programów wdrażanych w perspektywie finansowej RPO WSL jest jednym ze źródeł finansowania działań dotyczących poprawy jakości środowiska na obszarze województwa śląskiego w perspektywie finansowej Istotnym uzupełnieniem są środki POIiŚ , WFOŚiGW i NFOŚiGW, a w mniejszym stopniu PROW , POIG , POKL , EWT Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane źródła finansowania, w analizowanym okresie łączna wartość wsparcia w obszarze ochrony środowiska na terenie województwa śląskiego 4 wyniosła ponad mln PLN. Udział RPO WSL w tej kwocie wynosi około 12%. Katalog finansowanych działań jest znacznie szerszy niż w przypadku RPO WSL Struktura beneficjentów w projektach środowiskowych W przypadku projektów środowiskowych katalog beneficjentów jest bardzo szeroki i zróżnicowany. Najliczniejszą grupę beneficjentów stanowią samorządy gminne oraz podmioty zależne od gmin, tj. gminne zakłady komunalne, związki komunalne i spółki zależne od jednostek samorządu (100% lub większość udziałów stanowi własność samorządu gminnego). Istotny udział mają również przedsiębiorstwa (nie związane z samorządami), a w przypadku przedsięwzięć, które przyczyniają się do realizacji celu 4, również zakłady opieki zdrowotnej, które aplikowały o środki na termomodernizację, modernizację systemów grzewczych oraz montaż kolektorów słonecznych. Należy jednak zauważyć, że w przypadku poszczególnych typów przedsięwzięć struktura oraz znaczenie beneficjentów jest dość zróżnicowana. Eksperci biorący udział w badaniu zwracali uwagę na konieczność większego zaangażowania osób fizycznych w realizację projektów na rzecz ochrony środowiska oraz włączenia ich do programu regionalnego, który będzie wdrażany w okresie analizy. Z analizy wyłączono powtarzające się wnioski dotyczące tego samego przedsięwzięcia przedłożone w kolejnych edycjach konkurów. 3 Nie zidentyfikowano projektów dotyczących rozwoju systemów dystrybucji energii ze źródeł odnawialnych. 4 Wynikająca z podpisanych umów 5

6 DZIAŁANIA W OBSZARZE ŚRODOWISKA PLANOWANE DO REALIZACJI W OKRESIE Zainteresowanie realizacją poszczególnych typów projektów Źródłem informacji na temat działań planowanych do realizacji w okresie była ankieta telefoniczna (CATI), jak również ankieta internetowa (CAWI) przeprowadzona wśród potencjalnych beneficjentów projektów środowiskowych. W grupie samorządów gminnych zainteresowanie realizacją różnych typów działań jest dość zróżnicowane. Najwięcej jednostek (81%) planuje realizację projektów dotyczących budowy sieci kanalizacyjnych dla ścieków komunalnych. Nieco mniejszy odsetek (około 70%) wykazywał zainteresowanie realizacją projektów dotyczących kompleksowej termomodernizacji budynków 5 włącznie z wykorzystaniem OZE (71%), jak również realizacją przedsięwzięć związanych z usuwaniem azbestu 6 (69%). Największym zainteresowaniem wśród mieszkańców, wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych mogą cieszyć się działania dotyczące ograniczenia niskiej emisji poprzez wymianę źródeł ciepła lub modernizację instalacji grzewczej, jak również projekty dotyczące usuwania azbestu. W przypadku przedsiębiorców objętych badaniem największą grupę stanowią przedsięwzięcia dotyczące szeroko rozumianej ochrony powietrza i efektywności energetycznej. Szacunkowa wartość projektów środowiskowych w województwie śląskim w perspektywie do roku 2020 Łączna wartość potrzeb inwestycyjnych w obszarze ochrony środowiska w województwie śląskim do roku 2020 została oszacowana na poziomie ponad 21,7 mld PLN i jest zbliżona do wartości projektów środowiskowych, które zostaną zrealizowane w perspektywie finansowej Szacunkowa wartość potrzeb związanych z realizacją celu 4: Wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach opiewa na kwotę 8,6 mld PLN (około 40% ogółu potrzeb inwestycyjnych), natomiast celu 6: Ochrona środowiska naturalnego i wspieranie efektywności wykorzystania zasobów 13,1 mld PLN. Szacunek przeprowadzono na podstawie analizy potrzeb inwestycyjnych potencjalnych beneficjentów przyszłego programu regionalnego, której głównym elementem była ankieta CAWI, jak również na podstawie danych nt. kierunków wykorzystania środków na ochronę środowiska w perspektywie Podejście metodologiczne do szacowania wartości zostało omówione szczegółowo w rozdziale Rozkład przestrzenny potrzeb Naturalnym obszarem koncentracji przestrzennej działań środowiskowych są duże ośrodki miejskie, co jest zrozumiałe, gdyż obszary te charakteryzują się koncentracją problemów ekologicznych oraz wyzwań środowiskowych. Dodatkowo eksperci biorący udział w badaniu postulowali uruchomienie specjalnej linii wsparcia dla terenów uzdrowiskowych na rzecz ograniczenia lub wyeliminowania niskiej emisji. Postulowano również wprowadzenie preferencji dla obszarów o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych. 5 Komunalnych, wspólnot mieszkaniowych, spółdzielni lub prywatnych 6 Wraz z utylizacją azbestu z budynków komunalnych, wspólnot mieszkaniowych, spółdzielni lub prywatnych 6

7 Najistotniejsze ograniczenia dla realizacji projektów środowiskowych w perspektywie finansowej Realizacja kluczowych inwestycji dotyczących ochrony środowiska będzie wymagała zaangażowania znacznych środków własnych oraz środków zewnętrznych. Kluczowym ograniczeniem dla realizacji projektów mogą być czynniki finansowe, w szczególności brak środków na zapewnienie wkładu własnego, jak również ograniczona możliwość pozyskania środków zewnętrznych. Na opisane powyżej ograniczenie wskazało ponad 70% potencjalnych wnioskodawców uczestniczących w ankiecie CAWI. Wśród innych czynników uczestnicy badania wskazywali m.in.: bariery prawne, protesty społeczne, ograniczenia dotyczące własności gruntów, brak zasobów ludzkich, zbyt wysokie kryteria dostępu, trudności w zakresie finansowania wieloletnich przedsięwzięć przez jednostki sektora finansów publicznych, opóźnienia w publikowaniu informacji na temat możliwości i warunków dofinansowania, jak również trudności związane z nawiązaniem współpracy z partnerami. Zaawansowanie prac nad przygotowaniem projektów środowiskowych Biorąc pod uwagę wszystkie projekty zgłoszone przez beneficjentów w ramach ankiety CAWI, planowane do realizacji w perspektywie do 2020 roku, około 50% jest obecnie na etapie wstępnej koncepcji, w przypadku 10% projektów rozpoczęto prace nad przygotowaniem dokumentacji technicznej. Z deklaracji potencjalnych wnioskodawców wynika, że około 20% przedsięwzięć posiada opracowaną dokumentację techniczną. Stan zaawansowania prac nad przygotowaniem projektów jest dość zróżnicowany w przypadku różnych typów przedsięwzięć. Największy udział projektów posiadających opracowaną dokumentację techniczną zidentyfikowano w obszarze efektywności energetycznej i wykorzystywania OZE w budynkach publicznych i sektorze mieszkaniowym, jak również rozwoju infrastruktury wodno-ściekowej i odpadowej. ZAINTERESOWANIE INNYMI NIŻ DOTACJE FORMAMI WSPARCIA ORAZ MOŻLIWOŚĆ ICH ZASTOSOWANIA W OKRESIE Punktem wyjścia do analizy był przegląd dostępnych w latach form finansowania o charakterze zwrotnym. Wśród nich kluczową rolę odgrywają pożyczki udzielane przez WFOŚiGW i NFOŚiGW. Analiza działalności funduszy w ciągu ostatnich lat wskazuje, że dotacje stopniowo tracą na znaczeniu, m.in. z uwagi na ryzyko wyczerpywania się środków z funduszy statutowych. Instrumenty bezzwrotne będą jednak nadal stosowane, przede wszystkim w odniesieniu do beneficjentów nie prowadzących działalności gospodarczej (organizacje pozarządowe, instytucje użyteczności publicznej, jednostki budżetowe), jak również dla przedsięwzięć nieinwestycyjnych: z zakresu edukacji ekologicznej, ochrony przyrody, wykonania opracowań i ekspertyz oraz prewencji i usuwania zagrożeń naturalnych. W ramach analizy odwołano się również do wyników ankiety CATI. W grupie 185 jednostek z terenu województwa śląskiego objętych badaniem, nieco ponad połowa zadeklarowała, że w latach korzystała z preferencyjnych pożyczek i kredytów na działania związane z ochroną środowiska, głównie na termomodernizację i gospodarkę ściekową. Instrumenty zwrotne powinny być kierowane przede wszystkim do przedsiębiorców. Część inwestycji (innowacyjnych, o zwiększonym poziomie ryzyka) nadal powinna być jednak wspierana wyłącznie za pomocą dotacji. 7

8 Również w przypadku przedsięwzięć związanych z energetyką odnawialną, efektywnością energetyczną (również w powiązaniu z przeciwdziałaniem zmianom klimatu), rekultywacją terenów zdegradowanych na cele inwestycyjne, gospodarką odpadami, które w dłuższej perspektywie generują zyski, należy dążyć do zwiększenia roli instrumentów zwrotnych, w przypadku wszystkich typów beneficjentów. Proces ten powinien być jednak stopniowy. W okresie wsparcie dotacyjne w opisanych wyżej obszarach powinno koncentrować się na rozwiązaniach innowacyjnych oraz przedsięwzięciach o wysokim potencjale demonstracyjnym (propagatorskim), przy jednoczesnym założeniu, że po roku 2020 dominującą formą finansowania będą instrumenty zwrotne (cel długofalowy). KLUCZOWE REKOMENDACJE Pożądane kierunki oraz formy finansowania w perspektywie W ramach celu 4: Wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach optymalne wydaje się wsparcie następujących typów działań: Działania podstawowe: Wdrażanie zintegrowanych strategii niskoemisyjnych na obszarach miejskich oraz terenach uzdrowiskowych, w tym: wdrażanie kompleksowych programów obejmujących: zwiększenie efektywności energetycznej i wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii w budynkach publicznych i sektorze mieszkaniowym, modernizację sieci ciepłowniczych, rozwój inteligentnych systemów energetycznych oraz ograniczenie niskiej emisji, z dopuszczeniem finansowania działań dotyczących usuwania azbestu wsparcie kompleksowych przedsięwzięć o wysokim potencjale demonstracyjnym; Promowanie zrównoważonej mobilności miejskiej, w szczególności poprzez modernizację i rozwój sieci tramwajowych i trolejbusowych, zakup taboru nieemitującego zanieczyszczeń do powietrza lub niskoemisyjnego, budowę centrów przesiadkowych i inteligentnej sieci transportu publicznego. Działania dodatkowe: Promowanie produkcji i dystrybucji energii ze źródeł odnawialnych, poprzez finansowanie przedsięwzięć o wysokim potencjale demonstracyjnym w szczególności dotyczących rozwoju fotowoltaiki, rozwoju lokalnych systemów umożliwiających odbiór i dystrybucję energii ze źródeł odnawialnych, jak również rozwój klastrów energetycznych, infrastruktury naukowo-badawczej w obszarze efektywności energetycznej i rozwoju OZE oraz prace badawczo rozwojowe dotyczące rozwoju OZE. W ramach celu 6: Ochrona środowiska naturalnego i wspieranie efektywności wykorzystywania zasobów optymalne wydaje się wsparcie następujących typów działań: Działania podstawowe: Gospodarka ściekowa i wodna w aglomeracjach KPOŚK, w tym: rozwój sieci kanalizacyjnych z dopuszczeniem budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, budowa, rozbudowa wraz z modernizacją oczyszczalni ścieków, rozwój kanalizacji deszczowej oraz instalacji do oczyszczania ścieków deszczowych, rozwój sieci wodociągowych. Ze względu na ograniczoną ilość środków, jak również terminy wynikające z KPOŚK, wsparcie powinno koncentrować się na przedsięwzięciach dotyczących zagospodarowania ścieków komunalnych. Przedmiotem 8

9 wsparcia powinny być w pierwszej kolejności kompleksowe projekty, które umożliwią pełne spełnienie wymogów określonych dla aglomeracji w ramach KPOŚK. Pozostałe działania powinny być finansowane jedynie jako dodatkowy element kompleksowych przedsięwzięć. Gospodarka odpadami komunalnymi oraz wdrażanie kompleksowych programów usuwania azbestu, w tym budowa lub rozbudowa regionalnych instalacji przetwarzania odpadów komunalnych, rozwój systemu selektywnej zbiórki odpadów (w szczególności odpadów biodegradowalnych), usuwanie azbestu z budynków wraz z jego utylizacją. Ze względu na ograniczoną ilość środków, jak również terminy wynikające z KPGO i WPGO, wsparcie powinno koncentrować się na przedsięwzięciach dotyczących regionalnych instalacji przetwarzania odpadów komunalnych. Działania dodatkowe: Rekultywacja terenów zdegradowanych (poprzemysłowych, powojskowych, pokolejowych lub popegeerowskich) na cele inwestycyjne lub przyrodnicze. Preferowaną formą powinno być zagospodarowanie na cele inwestycyjne (gospodarcze lub społeczne). Zagospodarowanie na cele przyrodnicze powinno być objęte wsparciem jedynie w przypadku braku możliwości przeznaczenia terenów na cele inwestycyjne lub w przypadku terenów, które obecnie pełnią funkcje przyrodnicze (np. doliny rzeczne, tereny popoligonowe). Preferowane powinny być obszary charakteryzujące się największym stopniem zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub środowiska. Ochrona różnorodności biologicznej i edukacja ekologiczna, w tym ochrona różnorodności biologicznej na terenach miejskich (rozwój systemu terenów zielonych), rozwój małej infrastruktury turystycznej na terenach przyrodniczych pod wpływem silnej antropopresji (w szczególności w sąsiedztwie dużych ośrodków miejskich oraz na terenach turystycznych), odbudowa naturalnej retencji wodnej, jak również szkolenia oraz kampanie informacyjne związane z wdrażaniem kluczowych obszarów wsparcia (efektywność energetyczna, OZE, ograniczenie niskiej emisji, gospodarka odpadami, usuwanie azbestu), w tym szkolenia dla projektantów i architektów. W przypadku braku możliwości sfinansowania wszystkich planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000 w ramach programu centralnego, w ramach programu regionalnego należy dopuścić realizację tego rodzaju zadań. Efektywne wykorzystanie zasobów w przedsiębiorstwach projekty o wysokim potencjale innowacyjnym i demonstracyjnym, w tym: racjonalizacja gospodarki zasobami i odpadami (przeciwdziałanie powstawaniu odpadów, wdrażanie technologii bezodpadowych), racjonalizacja gospodarowania wodą, ograniczenie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do powietrza, dostosowanie instalacji do wymogów BAT, jak również wykorzystanie i rozwój ekoinnowacyjnych rozwiązań (np. procesów i usług charakteryzujących się niskim zużyciem energii i zasobów), wsparcie prac badawczorozwojowych związanych z efektywnym wykorzystaniem zasobów. W rozdziale podsumowującym wyniki badania dla poszczególnych działań określono optymalne poziomy alokacji, formy wsparcia, typy beneficjentów oraz ścieżki wyboru projektów. 9

10 Możliwości optymalizacji zasad wyboru i realizacji projektów w perspektywie W oparciu o informacje uzyskane od uczestników badania, jak również wyniki analizy podejścia stosowanego w innych programach zaproponowano modyfikację systemu wyboru i realizacji projektów w perspektywie Rekomendacje dotyczące etapu naboru i oceny wniosków: wydłużenie czasu na przygotowanie dokumentacji konkursowej; częściowe ograniczenie liczby załączników, szczególnie w zakresie wymogów na etapie oceny formalnej; przesunięcie głównego ciężaru dostarczania czasoi kosztochłonnych załączników oraz ich aktualizacji na etap oceny gotowości; wzmocnienie wsparcia merytorycznego i praktycznego wnioskodawców i beneficjentów; dalszy rozwój narzędzi elektronicznych, ułatwiających pracę i umożliwiających uniknięcie powielania informacji; zwiększenie wymogów w stosunku do projektów wdrażanych w trybie pozakonkursowym - bardziej rygorystyczne podejście do terminowości i jakości dokumentacji. W przypadku projektów kluczowych z punktu widzenia performance review, wdrażanych w trybie pozakonkursowym, warto rozważyć wprowadzenie elementu konkurowania o środki. Wyniki badania wskazują na potrzebę modyfikacji systemu rozliczenia i kontroli wydatków, w tym: uproszczenie procedur związanych z uzyskaniem i rozliczaniem zaliczek; zwiększenie zakresu badanej dokumentacji oraz wielkości próby w odniesieniu do kontroli ex-ante; weryfikacja poprawności udzielania zamówień poniżej Euro. Ponadto ze względu na ograniczenia finansowe wskazany jest rozwój mechanizmów ułatwiających uzyskanie współfinansowania na realizację projektów. Warto rozważyć wzmocnienie współpracy z WFOŚiGW w zakresie współfinansowania projektów środowiskach planowanych od realizacji w perspektywie Optymalne byłoby wypracowanie spójnych zasad aplikowania (synchronizacja naborów wniosków o dofinansowanie, wspólna ocena projektów), kwalifikowania wydatków, rozliczenia i kontroli projektów (wspólny wniosek o płatność, respektowanie wyników kontroli). Dodatkowe działania wspierające przygotowanie i realizację projektów środowiskowych Znaczna część projektów infrastrukturalnych w obszarze ochrony środowiska charakteryzuje się długim okresem przygotowania dokumentacji. W szczególności dotyczy to dużych, innowacyjnych lub kompleksowych inwestycji, które są najbardziej pożądane. Wpływ na przyspieszenie procesu przygotowania projektów oraz dokumentacji aplikacyjnej miałoby uruchomienie systemu współfinansowania działań przygotowawczych. Wsparcie finansowe na przygotowanie dokumentacji byłoby najbardziej pożądane w przypadku: dużych inwestycji charakteryzujących się długim okresem przygotowania inwestycji, przedsięwzięć skomplikowanych technologicznie, projektów realizowanych przez wiele podmiotów, rozdrobnionych projektów, w których uczestniczą podmioty prywatne. Istnieje również konieczność optymalizacji polityki informacyjnej. Duży wpływ na tempo przygotowania projektów będzie miało wczesne określenie podstawowych parametrów dotyczących przygotowania i wyboru projektów (optymalnie do połowy 2013 roku). 10

11 SUMMARY METHODOLOGICAL APPROACH AND INFORMATION SOURCES USED IN THE STUDY The study was conducted from October to November Detailed analysis included projects carried out within measures: 5.1, 5.2, 5.3, 5.5 and 7.2 of the Regional Operational Programme of Silesia (ROP S ). The main objective the evaluation study was to determine an optimal investment policy for the support of environmental projects for the programming period The following methods and research tools were used in the study: analysis of documentation and standardized analysis of the database of projects implemented in the province of Silesia in ; Individual in-depth interviews with: environmental protection experts (5 IDI), leaders of subregional development programmes (4 IDI), representatives of the Referat ds. Wyboru Projektów Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWSL (1 IDI); telephone survey of local government units of Silesia, applicants and beneficiaries of projects under measures: 5.1, 5.2, 5.3, 5.5, 7.2 of the ROP S (185 CATI); analysis of investment needs based on an online survey of municipalities (84 CAWI) and other entities potentially interested in the implementation of environmental projects in the framework of the Regional Programme in the perspective (62 CAWI) case studies, including in-depth interviews with beneficiaries (11 SP) and other: a panel discussion, correspondence analysis of projects with the objectives of strategic documents based on a two-dimentional matrix and GIS spatial analysis. EXPERIENCE OF APPLICANTS AND BENEFICIARIES IN APPLYING AND EXECUTING ENVIRONMENTAL PROJECTS UNDER THE ROP S IN In the phase of preparing project documentation, the majority of applicants (65%) reported no significant problems, while among those who pointed to the difficulties, reference was most commonly made to "excessive bureaucracy", unclear regulations and problems with agreeing on investment location. The indicated problems related not only to formal issues, such as the lack of updated maps and spatial planning documentation, but also to difficulties in reaching an agreement with residents and owners of land needed for the project. About 20% of respondents reported CATI more or less serious problems encountered in the project evaluation and selection phases, primarily related to the completion of application documents within the prescribed deadlines, prolonged evaluation process, as well as difficulties with an unambiguous interpretation of evaluation criteria. About 18% of respondents reported problems in the area of environmental impact assessment. They related to a very extensive and time-consuming process, requiring extensive knowledge and many consultations, as well as too complicated laws. In the areas of public procurement, the physical and financial execution and settlement and control of projects, difficulties were reported by 16 to 22% of the respondents. The most significant problems were the inconsistency of Polish law with EU regulations, diverse interpretations and frequently changing requirements. 11

12 A large part of the proposed changes in the system formulated by the research participants concerned the project implementation phase. By far, the most important were issues concerning public procurement. For recruitment and evaluation of proposals, the most common issue raised was the need to reduce the number of attachments required to submit an application. Representatives of the Managing Authority reported analogous problems to those reported by the applicants, generally related to the documentation preparing phase, namely a wide range of required documents that one has to be familiar with to be able to prepare comprehensive application documents. The most time-consuming and problematic was the large scope of environmental documentation and the procedure for environmental impact assessment. Also financial analysis, complicated in itself, caused major problems. In addition, the system in force within the ROP S was compared with other programmes implemented in the province of Silesia, and strengths and weaknesses were indicated. INTEREST IN ENVIRONMENTAL ACTIVITIES DURING The starting point for the formulation of proposals on the future direction of environmental funding in the regional programme, which will be implemented in the perspective , was a comprehensive review of environmental projects carried out in the province of Silesia in the financial perspective , with the support of external funding. Taken into account were three main sources of funding: the Regional Operational Programme of Silesia , operational programmes co-financed from EU funds and implemented at the central level (OPIE , RDP OPIE , HC OP , LIFE + ETC ), as well as national support for improving the quality of the environment provided by the WFOŚiGW in Katowice and NFOŚiGW. The projects were divided into two main groups: Group 1 - projects that will contribute to the fourth objective: Support of the transition to low carbon economy in all sectors; Group 2 - projects that will contribute to the achievement of the sixth objective: Protecting the environment and promoting resource efficiency. Interest in environmental projects within the ROP S. In the period from 2007 to September 2012, 563 projects were submitted within the ROP S with a direct beneficial environmental impact. The total value of grants applied for in these projects amounted to over PLN 2,413 million 7. Potential impact on achieving the fourth objective: Supporting of the transition to low carbon economy in all sectors was present in 314 projects (56% of all submitted projects), with a total value of PLN 1,077 million (45% of the total amount of EU funding applied for). The largest group consisted 7 Projects of this type have been identified within measures: 1.2, 5.1, 5.2, 5.3, 5.4, 5.5, 6.2 and 7.2 of the ROP S. In the case of measures 1.2, 5.4 and 6.2 of the ROP S only the signed contracts were taken into account (these projects were not subjected to detailed analysis, data on the projects came from general summaries of projects supported under the EU programmes). Excluded from the analysis were repeated proposals relating to the same projects submitted in subsequent editions of competitions. 12

13 of projects to promote energy efficiency in public buildings and the residential sector. In terms of value, another significant group was formed by projects for the production of energy from renewable sources 8, as well as projects for the development of public transport. The potential impact on achieving the sixth objective: Protecting the environment and promoting resource efficiency, was present in 247 projects (44% of all submitted projects), with the total value of PLN 1,335 million (55% of the total amount of EU funding applied for). What dominated were development water-supply and sewage projects. In terms of value, another significant group consisted of waste management projects and those dealing with the rehabilitation of degraded areas. Interest in environmental projects within the ROP S and other programs implemented in the financial perspective The ROP S is one of the sources of financing of activities for improving the quality of the environment in the province of Silesia in the financial perspective Important complements are: the OP I&E, WFOŚiGW and NFOŚiGW, and, to a lesser extent, the RDP, the HC OP, the IE OP, the ETC. Taking into account all these sources of funding, in the analyzed period, the total amount of support in the area of environmental protection in the province of Silesia was over PLN 8,946 million. The share of the ROP S in this sum is approximately 12%. The scope of financed activities is much broader than in the case of the ROP S. The structure of beneficiaries of environmental projects In the case of environmental projects, the catalogue of beneficiaries is very wide and varied. The largest groups of beneficiaries are local governments and subsidiaries of municipalities, i.e. municipal facilities, municipal associations, and subsidiaries of local government units (the municipal government owns 100% or the majority of stakes). Businesses (not associated with local governments) also have a significant share, as well as in the case of projects that contribute to the achievement of the fourth objective healthcare institutions, which applied for funds for thermomodernization, the modernization of heating systems and the installation of solar collectors. It should be noted, however, that in the case of different types of projects, the structure and role of beneficiaries is varied. Experts involved in the study pointed to the need for greater involvement of individuals in the implementation of environmental projects and incorporating them into the regional programme which will be implemented in the period ENVIRONMENTAL ACTIVITIES PLANNED FOR IMPLEMENTATION IN THE PERIOD Interest in the implementation of the various types of projects The sources of information on activities planned for implementation in the period were a telephone survey (CATI) and an online survey (CAWI) conducted among potential beneficiaries of environmental projects. 8 Projects for the development of renewable energy distribution systems have not been identified. 13

14 In the group of local governments, their interest in implementing the various types of activities is quite varied. Most units (81%) plan to implement environmental projects for the construction of systems of waste water treatment. A slightly smaller percentage (about 70%) showed interest in the implementation of projects for a comprehensive modernization of buildings including the use of renewable energy sources 9 (71%), as well as the implementation of projects related to asbestos removal 10 (69%). Measures aimed at reducing low emissions by replacing heat sources or modernizing the heating system, as well as asbestos removal projects, were met with the greatest interest among the people, communities and housing associations. In the case of the companies surveyed, the largest group were projects for enhancing air quality and energy efficiency. Estimated value of environmental projects in the province of Silesia in the perspective of 2020 The total value of investment needs in the field of environmental protection in the province of Silesia by 2020 was estimated at over PLN 21.7 billion and is close to the value of the environmental projects to be implemented in the financial perspective. The estimated value of needs related to the fourth objective: Supporting of the transition to low carbon economy in all sectors, amounts to PLN 8.6 billion (approximately 40% of the total amount of investment needs), and needs related to the sixth objective: Protecting the environment and promoting resource efficiency PLN 13.1 billion. The estimation was carried out on the basis of the investment needs of potential beneficiaries of the future regional programme, whose main element was a CAWI survey, and on the basis of data on the directions of use of resources for environmental protection in the perspective. Methodological approach to estimating the value has been discussed in detail in section Spatial distribution of needs A natural area of spatial concentration of environmental action are large urban centers, which is understandable, because these areas have a high concentration of environmental problems and environmental challenges. In addition, experts participating in the study advocated establishing a special support line for health resorts to reduce or eliminate low emissions. It was also proposed to give preference to areas with high natural and landscape qualities. The most important constraints to the implementation of environmental projects in the financial perspective The implementation of key environmental projects will require the investment of considerable own resources and external funding. Financial factors can be the crucial constraint to the realization of the projects, in particular the lack of resources to provide own contribution and the limited possibility of raising external funds. Over 70% of potential applicants participating in the CAWI survey pointed to these factors. 9 municipal, residential communities, cooperatives or private 10 the disposal of asbestos from public buildings, condominiums, cooperatives and private buildings 14

15 Other factors indicated by the study participants included: legal barriers, public protests, restrictions on land ownership, lack of human resources, very high criteria of access, difficulties in financing longterm projects by public sector institutions, delays in the publication of information on possibilities and conditions of financing, as well as difficulties in establishing cooperation with partners. Progress on the preparation of environmental projects Taking into account all the projects reported by the beneficiaries in the CAWI survey as planned for implementation in the perspective until 2020, about 50% of them are currently at the stage of preliminary conception, in the case of 10% of the projects work on the preparation of technical documentation have been started. Potential applicants declare that about 20% of projects have technical documentation developed. The progress on the preparation of projects is varied for different types of projects. The largest percentage of projects with technical documentation have been identified in the field of energy efficiency and renewable energy in public buildings and the residential sector, as well as in the area of water-supply and sewage infrastructure and waste management. INTEREST IN FORMS OF SUPPORT OTHER THAN SUBSIDIES AND THE POSSIBILITY OF THEIR APPLICATION IN THE PERIOD The starting point for the analysis was to review the available forms of repayable financing in Among them, a crucial role is played by loans granted by WFOŚiGW and the NFOŚiGW. An analysis of the activity of funding institutions in recent years indicates that subsidies gradually decline in importance, among others due to the risk of exhausting the statutory funds. Nonrepayable instruments, however, will continue to be used, especially with regard to beneficiaries not engaged in business (NGOs, public facilities, budgetary units), and non-investment projects: environmental education, environmental protection, preparation of studies and expert reports, and prevention and removal of natural hazards. The study also made reference to the CATI survey results. In the group of 185 surveyed units from the Silesian region, just over half declared that in they benefited from preferential loans and credits for activities related to environmental protection, mainly thermomodernization and wastewater management. Refundable instruments should be directed primarily to entrepreneurs. Part of the investment (innovative, with an increased level of risk), however, should continue to be supported exclusively by grants. Also in the case renewable energy and energy efficiency projects (including those addressing climate change), projects for the rehabilitation of degraded areas for investment, or waste management projects, which in the long run generate profits, the goal should be to increase the role of repayable instruments for all types of beneficiaries. This process should, however, be gradual. In the period grant support in the above areas should focus on innovative solutions and projects with high demonstration (propagation) potential, while assuming that after the year 2020 repayable instruments will be the dominant form of financing (long-term goal). 15

16 KEY RECOMMENDATIONS Desired directions and forms of financing in the perspective Within the fourth objective : Supporting the transition to low carbon economy in all sectors. It seems to be optimal to support the following types of activities: Key actions: Implementation of integrated low carbon strategies for urban areas and health resorts, including: implementation of comprehensive programs covering: increasing energy efficiency and the use of renewable energy in public buildings and the housing sector, modernization of district heating networks, development of smart energy systems and lowemission reduction, while allowing the funding of asbestos removal support for complex projects with high demonstrative potential; Promoting sustainable urban mobility, especially through the modernization and development of the tram and trolleybus lines, purchase of a zero emission or low carbon fleet, construction of hubs and an intelligent public transport network. Additional actions: Promoting the production and distribution of energy from renewable sources through financing projects with high demonstrative potential, in particular projects for the development of solar energy and local systems for the collection and distribution of renewable energy, the development of clusters of energy, R & D infrastructure for increasing energy efficiency and the use of renewable sources and R & D activities for the development of renewable energy. Within the sixth objective: Protecting the environment and promoting resource efficiency It seems optimal to support the following types of activities: Key actions: Water supply and wastewater management in agglomerations covered by The National Programme for Municipal Waste Water Treatment (KPOŚK), including: the development of sewerage systems while allowing the construction of onsite sewage treatment plants, expansion and modernization of wastewater treatment plants, development of storm drain systems and the construction of storm water treatment plants, the development of water supply networks. Due to the limited amount of resources, as well as time limits of the KPOŚK program, support should focus on waste water treatment projects. Focus of support should be in the first place on complex projects, which will enable a full compliance with the KPOŚK requirements for metropolitan areas. Other activities should be funded only as additional elements of complex projects. Municipal waste management and the implementation of comprehensive programs for the disposal of asbestos, including: the construction or expansion of regional municipal waste treatment plants, the development of selective waste collection systems (in particular biodegradable waste) and the removal of asbestos from buildings as well as its disposal. Due 16

17 to the limited amount of resources, as well as the terms under the NWMP and VWMP, support should focus on projects for regional municipal waste treatment plants. Additional actions: Reclamation of degraded land (brownfield sites, former military areas, etc.) for investment or environmental purposes. Investment purposes (economic or social) should be given priority. Reclamation for environmental purposes should take place only where it proves impossible to use the land for investment or for areas that currently perform natural functions (such as river valleys, former military areas). Preference should be given to areas with the greatest degree of risk to human life and health or the environment. Protection of biodiversity and environmental education, including the protection of biodiversity in urban areas (development of a system of green areas), the development of small tourism infrastructure in natural areas under strong anthropogenic impact (in particular in the vicinity of large urban centers and tourist areas), the restoration of natural water retention and further education activities and information campaigns related to the key support areas (energy efficiency, renewable energy, low emissions reduction, waste management, asbestos removal), including training courses for designers and architects. Should it be impossible to finance all the planned protection tasks for the Natura 2000 sites under the central program, the implementation of such tasks should be admitted under the regional program. Efficient use of resources in companies - projects with high innovative and demonstrative potential, including: rationalization of resource and waste management (waste prevention, implementation of non-waste technology), rationalization of water management, reducing the emission of gaseous and particulate pollutants into the air, adaptation of the system to the BAT requirements, as well as the use and development of eco-innovative solutions (e.g., processes and services characterized by low power and resource consumption), support for R & D activities related to the efficient use of resources. Optimal allocation levels, types of support, types of beneficiaries and project-selection paths are identified In the section summarizing the study results for individual actions. Opportunities to optimize the principles of selection and implementation of projects in the perspective Based on the information obtained from the participants of the study and on the results of an analysis of the approach taken in other programs, a modification of the system of selection and implementation of projects in the perspective was proposed. Recommendations for the selection phase and evaluation of proposals: extension of time to prepare for the competition documentation, partial reduction of the number of attachments, especially in the case of the requirements of the formal assessment stage, shifting the main burden of providing time- cost-intensive attachments and their updating to the stage of readiness assessment, strengthening content and practical support for applicants and beneficiaries, a further development of electronic tools to facilitate work and enable avoiding the duplication of information; increasing the requirements for projects implemented according to non-competition procedures a more rigorous approach to the timeliness and quality of documentation. In the case 17

18 of projects crucial from the point of view of performance review, implemented according to noncompetition procedures, it's worthwhile considering introducing an element of competition for resources. The study results suggest a need for modifications to the system of settlement and control of expenditure, including the simplification of procedures for obtaining and accounting for advances; an increase in the range of the tested documentation and in the sample size in relation to the an ex-ante control; verification of the correctness of the awarding of contracts of less than 14,000 Euros. Moreover, due to financial constraints, it's recommended to develop mechanisms to facilitate obtaining financing for projects. It is worth considering strengthening cooperation with WFOŚiGW for co-financing of the implementation of planned environmental projects in the perspective. It would be optimal to develop consistent rules for application (synchronization of calls for proposals, joint assessment of projects), eligibility of expenditure, billing and project monitoring (joint application for payments, respect for the results of control). Additional measures to support the preparation and implementation of environmental projects A significant part of environmental infrastructure projects is characterized by a long period of the preparation of documentation. This especially applies to large, innovative and complex investments, which are the most desirable. Starting a system of co-financing preparatory activities would accelerate the process of the preparation of projects and application documentation. Financial support for the preparation of documentation would be the most desirable in the case of: large investments characterized by a long period of investment preparation, technologically complex projects, projects implemented by many actors, fragmented projects involving private parties. There is also a need to optimize the information policy. Early determining of the basic parameters for the preparation and selection of projects (preferably by mid-2013) will have a major impact on shortening the project preparation period. 18

19 SPIS TREŚCI WPOROWADZENIE OPIS ZASTOSOWANEJ METODOLOGII ORAZ ŹRÓDŁA INFORMACJI WYKORZYSTANE W BADANIU 24 2 OPIS WYNIKÓW BADANIA DOŚWIADCZENIA WNIOSKODAWCÓW I BENEFICJENTÓW W APLIKOWANIU I REALIZACJI PROJEKTÓW W OBSZARZE OCHRONY ŚRODOWISKA W RAMACH RPO WSL W LATACH OCENA SYSTEMU NABORU I OCENY WNIOSKÓW ORAZ REALIZACJI PROJEKTÓW ŚRODOWISKOWYCH PRZEZ WNIOSKODAWCÓW I BENEFICJENTÓW DOŚWIADCZENIA INSTYTUCJI ZARZĄDZAJĄCEJ W ZAKRESIE WSPÓŁPRACY Z WNIOSKODAWCAMI I BENEFICJENTAMI PORÓWNANIE SYSTEMU NABORU I OCENY WNIOSKÓW ORAZ REALIZACJI PROJEKTÓW ŚRODOWISKOWYCH W RAMACH RPO WSL I INNYCH PROGRAMÓW ZAINTERESOWANIE DZIAŁANIAMI W OBSZARZE ŚRODOWISKA W OKRESIE ZAINTERESOWANIE PROJEKTAMI ŚRODOWISKOWYMI W RAMACH RPO WSL ŚRODKI PRZEZNACZONE NA REALIZACJĘ PROJEKTÓW ŚRODOWISKOWYCH W RAMACH RPO WSL ORAZ INNYCH PROGRAMÓW NA OBSZARZE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO STRUKTURA BENEFICJENTÓW W PROJEKTACH ŚRODOWISKOWYCH DZIAŁANIA W OBSZARZE ŚRODOWISKA PLANOWANE DO REALIZACJI W OKRESIE DZIAŁANIA PLANOWANE DO REALIZACJI PRZEZ SAMORZĄDY DZIAŁANIA PLANOWANE DO REALIZACJI PRZEZ INNE PODMIOTY KOSZTY PLANOWANYCH PROJEKTÓW ROZKŁAD PRZESTRZENNY POTRZEB OGRANICZENIA DLA PLANOWANYCH PROJEKTÓW ZGODNOŚĆ ZGŁASZANYCH PROPOZYCJI PROJEKTÓW ŚRODOWISKOWYCH Z ZAŁOŻENIAMI DOKUMENTÓW STRATEGICZNYCH ZAAWANSOWANIE PRAC NAD PRZYGOTOWANIEM DOKUMENTACJI ORAZ OKRES REALIZACJI PROJEKTÓW ŚRODOWISKOWYCH ZAŁOŻENIA STRATEGICZNE ORAZ NOWE KIERUNKI DZIAŁAŃ W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA STOPIEŃ REALIZACJI ZAŁOŻEŃ DOKUMENTÓW STRATEGICZNYCH DOTYCZĄCYCH OCHRONY ŚRODOWISKA ORAZ KONIECZNOŚĆ KONTYNUACJI DZIAŁAŃ ZAŁOŻENIA HORYZONTALNE ORAZ NOWE OBSZARY WSPARCIA POSTULOWANE NA POZIOMIE KOMISJI EUROPEJSKIEJ A NIEUWZGLĘDNIONE W POŚ I ORAZ ZAŁOŻENIACH DOTYCZĄCYCH PRZYSZŁEJ PERSPEKTYWY FINANSOWEJ ZAINTERESOWANIE INNYMI NIŻ DOTACJE FORMAMI WSPARCIA ORAZ MOŻLIWOŚĆ ICH ZASTOSOWANIA W OKRESIE WNIOSKI I REKOMENDACJE POŻĄDANE KIERUNKI ORAZ FORMY FINANSOWANIA W PERSPEKTYWIE

20 3.2 MOŻLIWOŚCI OPTYMALIZACJI ZASAD WYBORU I REALIZACJI PROJEKTÓW W PERSPEKTYWIE DODATKOWE DZIAŁANIA WSPIERAJĄCE PRZYGOTOWANIE I REALIZACJĘ PROJEKTÓW ŚRODOWISKOWYCH TABELA WDRAŻANIA REKOMENDACJI ZAŁĄCZNIKI

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach

Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach IX oś priorytetowa POIiŚ, Działanie 9.3 ANNA PEKAR Zastępca Dyrektora Departamentu Ochrony Klimatu NFOŚiGW Poznań, 17 września 2013 r. 2 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce HORIZON 2020 - THE FRAMEWORK PROGRAMME FOR RESEARCH AND INNOVATION (2014-2020) 2020) Challenge 5 Climate action, environment, resource efficiency and raw materials INFORMAL DRAFT 1 Copyright KPK PB UE

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Samorządowa jednostka organizacyjna Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Institute for Territorial Development / Climate-Kic 1 PRZEMYSŁAW MALCZEWSKI LOWER SILESIA COORDINATOR OF REGIONAL ACTIVITY AFFILIATED

Bardziej szczegółowo

Posiedzenie Konwentu Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów w dniu 4 października 2013 roku

Posiedzenie Konwentu Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów w dniu 4 października 2013 roku Wsparcie przedsięwzięć z zakresu gospodarki wodno-kanalizacyjnej oraz gospodarki odpadami w Projekcie Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Posiedzenie Konwentu Burmistrzów

Bardziej szczegółowo

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Mechanizmy wsparcia gospodarki niskoemisyjnej dotychczasowe doświadczenia i nowa perspektywa finansowa (wprowadzenie do dyskusji na IV sesji panelowej) Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Forum

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Możliwości wsparcia finansowego inwestycji odpadowych przez WFOSiGW w Rzeszowie 3 lipca 2014 roku

Możliwości wsparcia finansowego inwestycji odpadowych przez WFOSiGW w Rzeszowie 3 lipca 2014 roku Możliwości wsparcia finansowego inwestycji odpadowych przez WFOSiGW w Rzeszowie 3 lipca 2014 roku Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Rzeszowie W rozumieniu ustawy o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym

Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym Hanna Grunt Prezes Zarządu WFOŚiGW 1 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest instytucją, powołaną na mocy ustawy

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Program 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Warszawa, 23 kwietnia 2014 r. CELE TEMATYCZNE CELE TEMATYCZNE

Bardziej szczegółowo

Knurów, dn. 17.10.2014 r.

Knurów, dn. 17.10.2014 r. Informacja nt. możliwości dofinansowania projektów dedykowanych małym i średnim gminom województwa śląskiego w ramach procedury konkursowej w RPO WSL 2014-2020 Knurów, dn. 17.10.2014 r. Alokacja RPO WSL

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r.

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Źródła pochodzenia środków w portfelu NFOŚiGW środki statutowe NFOŚiGW środki pochodzące z opłat zastępczych

Bardziej szczegółowo

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej ALEKSANDRA MALARZ DYREKTOR DEPARTAMENTU FUNDUSZY EUROPEJSKICH W MINISTERSTWIE ŚRODOWISKA Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy Zarządzanie Publiczne, 2(18)/2012, s. 75-85 Kraków 2012 Published online September 10, 2012 doi: 10.4467/20843968ZP. 12.012.0536 Wsparcie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw w województwie

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Iwona Nurzyńska Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk Warszawa 2011 Iwona Nurzyńska European

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Architektura rozporządzeń Rozporządzenie Ogólne Rozporządzenie dla Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

Fundusze Europejskie dla środowiska Warmii i Mazur

Fundusze Europejskie dla środowiska Warmii i Mazur Fundusze Europejskie dla środowiska Warmii i Mazur 2 1 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie jako element systemu finansowania ochrony środowiska 3 system 2 Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE I WDRAŻANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ OCHRONY ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM

FINANSOWANIE I WDRAŻANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ OCHRONY ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM FINANSOWANIE I WDRAŻANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ OCHRONY ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM Danuta Grodzicka-Kozak Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku Główne obszary finansowania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA. dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA. dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o. AGENDA Czym jest gospodarka niskoemisyjna PGN czym jest i do czego służy Dotychczasowy przebieg prac

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu Poznań, 28 maja 2013 r. Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW 1 Marek Zieliński Zastępca Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Planujesz rozpoczęcie lub rozwój działalności? Chcesz być konkurencyjny na rynku? Masz innowacyjny pomysł na inwestycję? ZAPRASZAMY!!! Sieć Punktów Funduszy

Bardziej szczegółowo

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) THE ANALYSIS CONCERNING THE DESIGNATION OF THE ROUTE THAT INTEGRATES THE SOUTH OF THE LOWER SILESIA PROVINCE TOGETHER WITH NORTH - SOUTHLINKS Analiza

Bardziej szczegółowo

Załacznik nr VIII do Sprawozdania rocznego z realizacji RPO WSL w roku 2013. Tabela 8. Wskaźniki kluczowe (core indicators) 2007-2013

Załacznik nr VIII do Sprawozdania rocznego z realizacji RPO WSL w roku 2013. Tabela 8. Wskaźniki kluczowe (core indicators) 2007-2013 Załacznik nr VIII do Sprawozdania rocznego z realizacji RPO WSL w roku 2013 Tabela 8. Wskaźniki kluczowe (core indicators) 2007-2013 Wskaźnik Jednostka Priorytet Początkowy punkt odniesienia Ostateczny

Bardziej szczegółowo

SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l

SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l Wdrażanie Działania 1.7 PO IiŚ na lata 2014-2020 -Kompleksowa likwidacja niskiej emisji na terenie konurbacji śląsko dąbrowskiej SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi System finansowania ochrony środowiska w Polsce 50% 20% 40% 70% 10% 10% Nadwyżka 35% 100% 65% 2 Działalność

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE

PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE FORUM BRANŻOWYCH ORGANIZACJI GOSPODARCZYCH PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE SZANSA DLA INNOWACJI CZY ZAGROŻENIE DLA GOSPODARKI? STANOWISKO PRZEMYSŁU ANDRZEJ WERKOWSKI PRZEWODNICZĄCY FORUM CO2 WARSZAWA,

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów z zakresu gospodarki odpadami. Helena Okuniewska

Finansowanie projektów z zakresu gospodarki odpadami. Helena Okuniewska Finansowanie projektów z zakresu gospodarki odpadami Helena Okuniewska 1. Środki zagraniczne 2. Środki krajowe Źródła finansowania Warunkowość ex-ante Promowanie zrównoważonych gospodarczo i środowiskowo

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Poland is a nation rich in history, culture, and tradition, undergoing tremendous change. Polska jest krajem bogatym w historię, kulturę i tradycję, przechodzącym

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU by Marek Oppeln-Bronikowski, 17 of March 2005, Brussels POLISH ECONOMICAL SITUATION POLISH ECONOMICAL SITUATION REAL ECONOMY: YEAR GDP CPI year-end Investment

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 postulaty organizacji pozarządowych

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 postulaty organizacji pozarządowych Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 postulaty organizacji pozarządowych Przemysław Kalinka Ekspert ds. funduszy UE, Polska Zielona Sieć Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w

Bardziej szczegółowo

Główne kierunki finansowania ochrony środowiska w ofercie na lata 2015-2020

Główne kierunki finansowania ochrony środowiska w ofercie na lata 2015-2020 Z a i n w e s t u j m y r a z e m w ś r o d o w i s k o Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Główne kierunki finansowania ochrony środowiska w ofercie na lata 2015-2020 Małgorzata Skucha

Bardziej szczegółowo

Program operacyjny Bezpieczeństwo Energetyczne, Infrastruktura, Środowisko Cel tematyczny 4 i 7.5

Program operacyjny Bezpieczeństwo Energetyczne, Infrastruktura, Środowisko Cel tematyczny 4 i 7.5 Program operacyjny Bezpieczeństwo Energetyczne, Infrastruktura, Środowisko Cel tematyczny 4 i 7.5 2 Koncentracja tematyczna: 1) cele tematyczne (CT): - określają ogólne obszary tematyczne, w których interwencje

Bardziej szczegółowo

Oferta przetargu. Poland Tender. Nazwa. Miejscowość. Warszawa Numer ogłoszenia. Data zamieszczenia 2011-09-28. Typ ogłoszenia

Oferta przetargu. Poland Tender. Nazwa. Miejscowość. Warszawa Numer ogłoszenia. Data zamieszczenia 2011-09-28. Typ ogłoszenia Poland Tender Oferta przetargu Nazwa Dostawa oprogramowania komputerowego umożliwiającego tworzenie opracowań statystycznych obrazujących gospodarowanie Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa Miejscowość

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Warszawa, 25.11.2014 Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI Finansowanie działań ujętych w PGN PROGRAMY PO Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 RPO woj. lubelskiego na lata 2014-2020 PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INWESTYCJI INFRASTRUKTURALNYCH W GMINACH WIEJSKICH NA PRZYKŁADZIE GMINY SPYTKOWICE

FINANSOWANIE INWESTYCJI INFRASTRUKTURALNYCH W GMINACH WIEJSKICH NA PRZYKŁADZIE GMINY SPYTKOWICE INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH INFRASTRUCTURE AND ECOLOGY OF RURAL AREAS Nr 8/2008, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddział w Krakowie, s. 179 185 Komisja Technicznej Infrastruktury Wsi Anna Krakowiak-Bal

Bardziej szczegółowo

Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020

Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. ALOKACJA RPO WSL 2014-2020 2 244,4 mln EUR (RPO)

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Dr Małgorzata Skucha Prezes Zarządu NFOŚiGW Warszawa, 09.12.2014 Oferta aktualna

Bardziej szczegółowo

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia.

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia. Możliwości finansowania projektów budowlanych w Polsce ze środków UE w świetle nowej perspektywy finansowania 2014-2020 Warszawa, 24 września 2013 r. 1 Dotychczasowe doświadczenia Skutecznie korzystamy

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja w Regionalnym Programie Operacyjnym. Puławy, 20.03.2009 r.

Rewitalizacja w Regionalnym Programie Operacyjnym. Puławy, 20.03.2009 r. Rewitalizacja w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Lubelskiego Puławy, 20.03.2009 r. Znaczenie Lokalnego Programu Rewitalizacji w procesie aplikowania o środki z EFRR Znaczenie Lokalnego Programu

Bardziej szczegółowo

PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie

PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie PROGRAM PROSUMENT 16 września 2014 r. WFOŚiGW w Szczecinie podpisał

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna wsparcie w ramach w ramach PO IiŚ 2014-2020

Gospodarka niskoemisyjna wsparcie w ramach w ramach PO IiŚ 2014-2020 Gospodarka niskoemisyjna wsparcie w ramach w ramach PO IiŚ 2014-2020 Konferencja: Gospodarka jutra Energia Rozwój Środowisko Wrocław, 20 stycznia 2016 r. Plan prezentacji 1. Organizacja 2. Obszary interwencji

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w obszarze gospodarki wodno-ściekowej

Możliwości finansowania inwestycji w obszarze gospodarki wodno-ściekowej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Możliwości finansowania inwestycji w obszarze gospodarki wodno-ściekowej Katarzyna Paprocka Doradca Departament Ochrony i Gospodarowania Wodami Warszawa,

Bardziej szczegółowo

SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego

SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego Warszawa, 17 grudnia 2014 SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego Prelegent: Aneta Maszewska W niniejszej prezentacji wykorzystano materiały

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie środków finansowych na zadania określone w założeniach energetycznych. Łukasz Polakowski

Pozyskiwanie środków finansowych na zadania określone w założeniach energetycznych. Łukasz Polakowski Pozyskiwanie środków finansowych na zadania określone w założeniach energetycznych Łukasz Polakowski Narodowa Strategia Spójności (NSS) (nazwa urzędowa: Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia) to dokument

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Instytucja Zarządzająca ZARZĄD WOJEWÓDZTWA WYDZIAŁ EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO Zadania wdrożeniowe EFRR WYDZIAŁ ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Funduszu EFRR 176 560 369,00. Zarząd Województwa Świętokrzyskiego

Funduszu EFRR 176 560 369,00. Zarząd Województwa Świętokrzyskiego Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 1161/2016 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 3 lutego 2016 roku pn. Szczegółowy Opis Osi Priorytetowych Działanie 4.3 Gospodarka wodno-ściekowa 1. Numer i nazwa osi

Bardziej szczegółowo

Plany gospodarki niskoemisyjnej

Plany gospodarki niskoemisyjnej Plany gospodarki niskoemisyjnej Beneficjenci: gminy oraz ich grupy (związki, stowarzyszenia, porozumienia) Termin naboru: 02.09.2013 31.10.2013 Budżet konkursu: 10,0 mln PLN Dofinansowanie: dotacja w wysokości

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski system wsparcia doradczego dla sektora publicznego, mieszkaniowego oraz przedsiębiorców w zakresie efektywności energetycznej oraz OZE

Ogólnopolski system wsparcia doradczego dla sektora publicznego, mieszkaniowego oraz przedsiębiorców w zakresie efektywności energetycznej oraz OZE Ogólnopolski system wsparcia doradczego dla sektora publicznego, mieszkaniowego oraz przedsiębiorców w zakresie efektywności energetycznej oraz OZE Sebastian Górka Koordynator Zespołu Doradców Energetycznych

Bardziej szczegółowo

Organizacje ekologiczne wobec Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata 2014-2020

Organizacje ekologiczne wobec Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata 2014-2020 Organizacje ekologiczne wobec Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata 2014-2020 Krzysztof Smolnicki / Fundacja EkoRozwoju (PZS) Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Osie priorytetowe Gospodarka Innowacje Technologie Rozwój społeczeństwa informacyjnego Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej

Osie priorytetowe Gospodarka Innowacje Technologie Rozwój społeczeństwa informacyjnego Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej RPO WZ 2014-2020 Osie priorytetowe 1. Gospodarka Innowacje Technologie 2. Rozwój społeczeństwa informacyjnego 3. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej 4. Dostosowanie do zmian klimatu 5. Rozwój naturalnego

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH

Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH Endre Ottosen, NEPAS Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych

Bardziej szczegółowo

P R A C A D Y P L O M O W A

P R A C A D Y P L O M O W A POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu P R A C A D Y P L O M O W A Autor: inż. METODA Ε-CONSTRAINTS I PRZEGLĄDU FRONTU PARETO W ZASTOSOWANIU DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Finansowanie inwestycji OZE ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Justyna Przybysz Doradca Departament Ochrony Klimatu

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

POLAND TENDER. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY

POLAND TENDER. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY POLAND TENDER Złotów: Usługi kominiarskie wykonywane w budynkach administrowanych przez Miejski Zakład Gospodarki Lokalami w Złotowie Numer ogłoszenia: 422442-2009; data zamieszczenia: 09.12.2009 OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo