Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology"

Transkrypt

1 Vol. 5/2006 Nr 3(16) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Insulinoterapia u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 Insulinotherapy in children and adolescents with diabetes mellitus type 1 Przemysława Jarosz-Chobot, Grażyna Deja Klinika Pediatrii, Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach Adres do korespondencji: Przemysława Jarosz-Chobot, Klinika Pediatrii, Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej, ul. Medyków 16, Katowice, Słowa kluczowe: cukrzyca typu 1, insulinoterapia, FIT, analogi insuliny, pompa insulinowa Key words: diabetes mellitus type 1, insulin therapy, FIT, insulin analogues, insulin pump STRESZCZENIE/ABSTRACT Artykuł omawia możliwości i obowiązujące zalecenia dotyczące leczenia cukrzycy typu 1 u dzieci i młodzieży. W oparciu o dane z piśmiennictwa i doświadczenia własne autorki przedstawiają rodzaje insulin i metody terapii najczęściej stosowane w diabetologii dziecięcej. Podkreślają znaczenie szczególnie polecanego obecnie modelu funkcjonalnej intensywnej insulinoterapii w leczeniu młodocianych chorych. Zwracają uwagę na specyficzne problemy pojawiające się w czasie prowadzenia terapii w wieku rozwojowym. Przedstawiają także badania dotyczące stosowania insuliny wziewnej. Endokrynol. Ped., 5/2006;3(16):49-54 The paper describes possibilities of therapy and recommendations for children and adolescents with DMT1. The different types of insulin and methods of therapy used in pediatric diabetes are presented on the basis of literature references and our own experience. The paper emphasizes the great importance of recommended model of functional intensive insulinotherapy in treatment of young patients. Specific problems appearing during therapy in these patients are taken into account. The currently investigated studies concerning inhaled insulin are also discussed. Pediatr. Endocrinol., 5/2006;3(16):49-54 Wstęp Postawienie rozpoznania cukrzycy typu 1 jednoznacznie łączy się z koniecznością zastosowania insulinoterapii. Standardem takiego postępowania jest obecnie funkcjonalna intensywna insulinoterapia (FIT) na drodze wielokrotnych wstrzyknięć insuliny bądź stałego podskórnego wlewu insuliny za pomocą osobistej pompy insulinowej. Rozwiązanie to powinno być zastosowane u prawie wszystkich młodocianych pacjentów z cukrzycą. Prowadzenie takiego leczenia jest możliwe jedynie w połączeniu z bardzo dobrą, stałą edukacją chorego i jego rodziny/opiekunów oraz przy bardzo starannej 49

2 Praca przeglądowa samokontroli chorego [1 4]. Dzisiejszy ogromny postęp w leczeniu cukrzycy jest przede wszystkim oparty na rozwoju technologicznym, który umożliwia powszechność i skuteczność stosowania FIT. Rodzaje insulin stosowanych w leczeniu Od lat w leczeniu chorych dzieci stosowane są wyłącznie insuliny uzyskiwane drogą rekombinacji DNA o składzie aminokwasowym dokładnie takim, jak insulina ludzka lub jej analogi, w których dokonano niewielkich modyfikacji aminokwasowych cząsteczki insuliny. Stale zwiększający się asortyment preparatów insulin różniących się działaniem stwarza szansę na indywidualny dobór modelu insulinoterapii. W chwili obecnej stosowanych jest kilkanaście preparatów insulinowych, różniących się dynamiką działania. Insulina krótkodziałająca oraz jej szybko działające analogi stanowią zasadniczy składnik leczenia metodą FIT. Podaje się je z reguły przed głównymi posiłkami oraz jako tzw. dawki korekcyjne. Są one nieodzowne w sytuacjach kryzysowych: kwasicy ketonowej, podczas zabiegów chirurgicznych czy w przypadku hiperglikemii w warunkach domowych, np. w czasie infekcji. Szybko działające analogi znalazły szerokie zastosowanie w leczeniu młodocianych chorych [2, 4 7]. Analogi są korzystne zwłaszcza w leczeniu małych dzieci, niemowląt oraz osób o aktywnym, nieuregulowanym trybie życia. Mogą być podane bezpośrednio przed posiłkiem, a ich szybkie działanie nie tylko zmniejsza poposiłkową hiperglikemię, lecz także redukuje zagrożenie poposiłkową i nocną hipoglikemią. Preparaty te mogą być także podane po posiłku, co jest bardzo korzystne u bardzo małych dzieci wykazujących niechęć do jedzenia. Z powodzeniem są również powszechnie stosowane w osobistych pompach insulinowych. Interesujący przegląd doniesień o zastosowaniu analogów w leczeniu cukrzycy przedstawiony został ostatnio przez Oiknine i wsp. [8]. Omówiono w nim dynamikę działania poszczególnych analogów, zestawiając ją z dynamiką konwencjonalnych preparatów insulin ludzkich. Obecnie powszechnie stosowane są analogi szybko działające: Lispro (Humalog), Aspart (NovoRapid) oraz Glulisine (Apidra). Pierwszym wprowadzonym w Polsce analogiem był Humalog, od kilku lat coraz szerzej stosowany jest także NovoRapid. Oba te preparaty w badaniach porównawczych oceniane są jako równorzędne w regulacji stężenia glukozy we krwi [9, 10]. Endokrynol. Ped., 5/2006;3(16):49-54 Z obserwacji klinicznych wynika jednak, że różnią się nieco między sobą dynamiką działania, stąd też znajdują zastosowanie u różnych grup pacjentów. Początek działania obu preparatów jest szybki, jednak w dalszym przebiegu dają się zauważyć pewne różnice w profilu działania czas działania NovoRapidu jest nieco dłuższy. Humalog szczególnie dobrze sprawdza się u chorych o bardzo zmiennym trybie życia, nieregularnych posiłkach i dużej aktywności fizycznej. NovoRapid wydaje się korzystniejszy w sytuacjach, gdy istotna jest nieco wolniejsza dynamika obniżania glikemii, np. u dzieci w wieku przedszkolnym. Trzeci z wymienionych preparatów Glulisine (Apidra) nie jest jeszcze w Polsce dostępny, choć publikowane są już doniesienia na temat jego stosowania [11 13]. W pracach tych, podobnie jak w przypadku innych szybko działających analogów, podkreśla się możliwość poprawy wyrównania metabolicznego poprzez redukcję liczby hipoglikemii oraz hiperglikemii poposiłkowych [13]. Główną zaletą analogów szybko działających jest dynamika ich działania bardzo szybki początek i stosunkowo krótki czas działania. To zapewnia większą elastyczność, wymusza jednak znacznie częstsze wykonywanie iniekcji przy stosowaniu metody wielokrotnych wstrzyknięć (zwykle 4 6 iniekcji insuliny szybko działającej i 1 2 iniekcje insuliny o działaniu przedłużonym) bądź też konieczność elastycznego programowania bolusów posiłkowych przy zastosowaniu pompy insulinowej. Dodatkowym czynnikiem ograniczającym zastosowanie analogów jest ciągle jeszcze wysoka ich cena. Analogi długo działające: Detemir (Levemir) oraz Glargina (Lantus) wykazują się większą stabilnością działania w porównaniu z innymi insulinami podstawowymi [14 17]. W chwili obecnej stosowanym w Polsce preparatem z tej grupy jest Lantus, określany mianem insuliny bezszczytowej, bowiem po trwającym około 2 godzin okresie wchłaniania jego działanie utrzymuje się na stosunkowo stałym poziomie do 24 godzin od chwili podania. Ze względu na to, iż czas jego działania obejmuje całą dobę, podawany jest w jednej dawce: rano lub wieczorem. Biorąc pod uwagę dynamikę rozwoju hiperglikemii u młodocianych chorych, iniekcje u młodzieży wykonuje się zwykle w godzinach wieczornych, co pozwala u wielu chorych na opanowanie zjawiska brzasku. U dzieci najmłodszych, dla których głównym zagrożeniem jest hipoglikemia występująca w nocy, insulinę tę podaje się zwykle rano [4, 18 20]. Obecnie na polski rynek wchodzi kolejny analog długo działający pre- 50

3 Jarosz-Chobot P. i inni Insulinoterapia u dzieci i mlodzieży z cukrzycą typu 1 parat pod nazwą Levemir. W odróżnieniu od preparatu Lantus szczyt działania tego preparatu przypada między 6 a 8 godziną od chwili podania, a czas działania zależy od dawki terapeutycznej. Z reguły nie obejmuje jednak całej doby, stąd zwykle podawany jest w dwu dawkach. Badania nad zastosowaniem analogów długo działających prowadzone były u dorosłych, u młodzieży oraz u dzieci od 6 roku życia [21]. Niewiele jest doniesień o jego zastosowaniu u dzieci najmłodszych, aczkolwiek wyniki opublikowanych dotychczas prac są obiecujące. Z przeprowadzonych w wielu ośrodkach badań wynika, że oba te preparaty są porównywalne, jeśli chodzi o ich wpływ na kontrolę i stabilizację glikemii, chociaż różni je dynamika działania [17, 22, 23]. Stosowane są jako insulina zabezpieczająca zapotrzebowanie podstawowe ( bazalne ). Mimo wprowadzenia analogów insuliny w leczeniu cukrzycy nadal ważne miejsce zajmują insuliny humanizowane: krótko działające Actrapid, Humulin R, Gensulin R, Polhumin R oraz insuliny o działaniu przedłużonym typu NPH: Insulatard, Humulin N, Gensulin, Polhumin N. Krótko działające insuliny ludzkie mają odmienną dynamikę działania [24 27], co w pewnych sytuacjach może stanowić ich atut. Przy ich stosowaniu w intensywnym leczeniu z zastosowaniem wielokrotnych wstrzyknięć, częstość iniekcji jest mniejsza (zwykle trzy iniekcje insuliny krótko działającej oraz 1 2 iniekcje insuliny o działaniu przedłużonym). Pewne znaczenie dla części pacjentów mogą też mieć względy ekonomiczne, insuliny te są bowiem znacznie tańsze. Insuliny o działaniu pośrednim służą do pokrycia podstawowego zapotrzebowania, podobnie jak insuliny i analogi długo działające. Na podkreślenie zasługuje fakt, że tradycyjne insuliny ludzkie syntetyzowane na drodze inżynierii genetycznej mają już blisko 30-letnią historię, a więc dość dobrze są już poznane odległe skutki ich działania. Natomiast wielu autorów zwraca uwagę na to, że brak jest jeszcze dostatecznej ilości randomizowanych badań dotyczących skutków długotrwałego stosowania analogów. Nie wykazano także jednoznacznie istotnie wyższej skuteczności terapii przy zastosowaniu tych insulin w porównaniu z insulinami konwencjonalnymi. W niektórych przodujących ośrodkach diabetologicznych do dziś analogi insulinowe nie znalazły szerokiego zastosowania. Do autorów zalecających ostrożność w stosowaniu analogów należą między innymi Siebenhofer i wsp. [24], którzy porównali wyniki leczenia szybko działającymi analogami oraz krótko działającą insuliną ludzką. Z analizy tej autorzy wyciągnęli wniosek, iż zastosowanie szybko działających analogów u większości pacjentów daje tylko niewielkie korzyści, manifestujące się nieznaczną, chociaż znamienną, poprawą metabolicznego wyrównania przy niezmienionej liczbie epizodów hipoglikemii. Sugerują oni także ostrożność w szerokiej popularyzacji szybko działających analogów insulinowych, dopóki nie uzyskamy wyników długofalowych obserwacji odnośnie do ich skuteczności i bezpieczeństwa. Zwracają też uwagę na konieczność wykluczenia ich działania karcinogennego i proliferacyjnego oraz sygnalizują, że w większości opracowań z badań wyłączono pacjentów z zaawansowanymi powikłaniami cukrzycy. Najwięcej dyskusji budzi zastosowanie analogów insuliny u kobiet w czasie ciąży. Autorzy tych zastrzeżeń podkreślają fakt zbyt krótkiego okresu stosowania owych preparatów, co nie pozwala na dostateczną ocenę ich bezpieczeństwa [8, 24]. Ostatnio jednak ukazuje się coraz więcej doniesień, których autorzy uważają, że preparaty analogowe są bezpieczne dla rozwijającego się płodu [28 31], takie jest również stanowisko polskich diabetologów [32]. Ogólnie podkreśla się konieczność przeprowadzenia długoterminowych randomizowanych badań wpływu analogów insuliny na płód. W terapii cukrzycy stosuje się również insuliny w postaci mieszanek. Poza możliwością samodzielnego przygotowania mieszaniny insulin o krótkimi pośrednim okresie działania bezpośrednio przed podaniem, stosuje się gotowe, fabrycznie przygotowane mieszanki insulin. Powszechnie dostępne są mieszanki o ściśle określonym składzie: np. 10/90, 20/80, 30/70, 40/60, 50/50 (pierwsza liczba określa ilość insuliny krótko działąjącej, a druga ilość insuliny o pośrednim czasie działania). Ta sama zasada dotyczy mieszanek analogowych (25/75; 30/70; 50/50). Na polskim rynku dostępne są rekombinowane insuliny i ich analogi następujących producentów: Bioton, Eli Lilly, Novo-Nordisk, Polfa Tarchomin oraz Sanofi-Aventis. Modele podawania insuliny Nie ma modelu podawania insuliny, który w sposób zadowalający naśladuje fizjologiczny proces regulacji glikemii. Metoda i dawkowanie insuliny zależą od wielu czynników, np: typu cukrzycy, wieku chorego, czasu trwania choroby, rodzaju stosowanej insuliny, diety, dodatkowych chorób czy wystę- 51

4 Praca przeglądowa Endokrynol. Ped., 5/2006;3(16):49-54 powania przeciwciał przeciwinsulinowych. Do najczęstszych metod podawania insuliny należą: 1. Metoda konwencjonalna: tradycyjna: dwie iniekcje dziennie mieszanki insuliny krótko działającej i insuliny o działaniu pośrednim (przed śniadaniem i przed głównym wieczornym posiłkiem); zintensyfikowana: dwie iniekcje dziennie insuliny krótko działającej / analogu szybko działającego i insuliny o pośrednim czasie działania (przed śniadaniem i głównym wieczornym posiłkiem) oraz dodatkowa dawka insuliny krótko działającej / analogu szybko działającego przed obiadem. Metoda konwencjonalna możliwa jest do zastosowania u osób o bardzo stabilnym przebiegu choroby i uregulowanym trybie życia. Są to zwykle starsi pacjenci z cukrzycą typu 2, u których doszło do wtórnej insulinozależności lub pacjenci z cukrzycą typu MODY. Ta metoda bywa też wystarczająca u chorych z hiperglikemią towarzyszącą różnym zespołom genetycznie uwarunkowanym (np. z. Pradera i Willego; z. Turnera; z. Laurence a-moona i Biedla itp.). W przypadku cukrzycy typu 1 można ją stosować ewentualnie w okresach częściowej remisji. Taki model leczenia bywa też proponowany, chociaż coraz rzadziej, dzieciom najmłodszym, gdy rezygnuje się z bardzo rygorystycznego wyrównania, czy też chorym, którzy odmawiają współpracy z zespołem leczącym. 2. Metoda funkcjonalnej intensywnej insulinoterapii realizowana za pomocą: wielokrotnych wstrzyknięć (różne modyfikacje): podawanie insuliny krótko działającej minut przed głównymi posiłkami (3 4 razy na dobę) lub szybko działającego analogu insuliny bezpośrednio przed lub po posiłku (3-5 razy na dobę) oraz jako bazy insuliny o działaniu pośrednim lub insuliny/analogu długo działającego. Dobrym rozwiązaniem jest także podanie insuliny bazowej (pośrednio działającej) w dwu dawkach: rano i wieczorem (przed śniadaniem i przed snem), a w przypadku znacznych trudności w uzyskaniu stabilizacji glikemii dodatkowo przed posiłkiem popołudniowym. Procentowy udział insuliny podstawowej w stosunku do insuliny posiłkowej w ogólnym dobowym zapotrzebowaniu to najczęściej 30 60%. Przekroczenie tej wartości wiąże się z większym ryzykiem hipoglikemii na czczo i między posiłkami. Wstrzyknięcia krótko działającej insuliny posiłkowej są ściśle związane z głównymi posiłkami, natomiast w przypadku stosowania analogu szybko działającego iniekcje praktycznie odpowiadają wszystkim posiłkom przekraczającym kcal. Częste wstrzyknięcia małych dawek insuliny (4 dla insuliny krótko działającej; 4 6 dla analogów szybko działających) są najlepszą opcją w FIT; podskórnej infuzji insuliny przy pomocy osobistej pompy. Metoda ta polega na ciągłym podawaniu zindywidualizowanych dawek insuliny krótko działającej lub szybko działającego analogu w tzw. przepływie podstawowym (możliwość zaprogramowania przepływu godzinnego) oraz insulinowych bolusów przed posiłkami. Terapia pompowa z wykorzystaniem analogów szybko działających zmniejsza liczbę hipoglikemii, koryguje hiperglikemię wynikającą ze zjawiska brzasku. Jest to często metoda z wyboru u tych chorych, w których liczba wstrzyknięć stanowi istotną trudność (np. niemowlęta, dzieci przedszkolne) w zastosowaniu modelu FIT [33]. Wyniki badania DCCT jednoznacznie udokumentowały, że FIT pozwala na lepsze wyrównanie metaboliczne i zdecydowanie zmniejsza ryzyko przewlekłych powikłań. Należy jednak podkreślić, że metoda FIT to nie tylko większa liczba wstrzyknięć insuliny, ale przede wszystkim inne elementy modelu, tj.: intensywne samodzielne monitorowanie glikemii, prowadzenie zdrowego modelu żywieniowego oraz odpowiednie dopasowywanie dawek insuliny do wysiłku fizycznego, spożywanych posiłków czy różnych sytuacji życiowych chorego. Model żywieniowy powinien uwzględniać jakościowy i kaloryczny skład posiłku oraz indeks glikemiczny spożywanych produktów. Zrozumienie istoty FIT i przyjęcie przez pacjenta zasad tej metody umożliwia uzyskanie lepszej motywacji chorego, a tym samym skuteczniejsze leczenie cukrzycy. Jednocześnie poprawia jakość życia z cukrzycą. Rozpoczęcie insulinoterapii metodą FIT u chorych ze świeżo rozpoznaną cukrzycą typu 1 jest leczeniem bezpiecznym. Prowadzi do wydłużenia okresu remisji poprzez wzrost wydzielania insuliny endogennej, a w konsekwencji do utrzymania niższych wartości hemoglobiny glikowanej przy niskiej liczbie hipoglikemii. Interesującą alternatywą FIT jest zastosowanie analogów szybko działających jako insulin posiłkowych (do posiłków głównych i przekąsek) oraz analogu długo działającego (glarginy lub insuliny detemir) do pokrycia zapotrzebowania podstawowego. Proponowane połączenie wiąże się z mniejszym ryzykiem hipoglikemii (szczególnie przy podaniu insuliny Lantus rano), większą stabilnością glikemii w ciągu doby oraz często z normalizacją porannej glikemii, co wynika z opanowania zjawiska brzasku. Leczenie takie wymaga edukacji zbliżonej do 52

5 Jarosz-Chobot P. i inni Insulinoterapia u dzieci i mlodzieży z cukrzycą typu 1 edukacji w terapii pompowej, szczególnie w postępowaniu dotyczącym hipoglikemii i określeniu docelowego stężenia glukozy we krwi przed snem. Powyższe dwie odmiany modelu funkcjonalnej insulinoterapii są najlepszymi rekomendowanymi obecnie modelami leczenia cukrzycy typu 1 [13, 33]. Zapotrzebowanie dobowe na insulinę (określane w ilości j/kg m.c./24h) zależy od wielu czynników, spośród których najistotniejsze znaczenie mają: wiek, masa ciała, stopień dojrzewania oraz czas trwania choroby. U chorych z cukrzycą typu 1wynosi: Dorośli 0,5 0,75 j/kg m.c./24h Dzieci przed okresem pokwitania 0,5 0,7 j/kg m.c./ 24h Młodzież w okresie pokwitania 0,8 1,2 j/kg m.c./24h Okres remisji 0,1 0,5 j/kg m.c./24h. Wśród najnowocześniejszych metod prowadzenia insulinoterapii coraz więcej nadziei budzi lansowana ostatnio metoda podawania insuliny drogą wziewną [34, 35]. Pierwsze doniesienia są zachęcające, trudno jednak na razie powiedzieć, czy metoda ta znajdzie szersze zastosowanie i kiedy. Dotychczasowe alternatywne sposoby podawania insuliny, np. droga doustną, donosową czy naskórną, nie dały zadowalających wyników. Podawanie insuliny drogą wziewną do drzewa oskrzelowego wydaje się wygodne dla pacjenta i proste w stosowaniu. Jednak w obecnie podejmowanych próbach udaje się wykorzystać jedynie 10% biologicznego działania podanej dawki, przyczyny utraty 90% aktywności biologicznej nie są na razie wyjaśnione. Wydaje się, że metoda ta będzie mogła w pierwszej kolejności znaleźć zastosowanie w terapii cukrzycy typu 2. Podejmowane są też próby zastosowania tej alternatywnej drogi w cukrzycy typu 1, dla zastąpienia iniekcji posiłkowych dawek insuliny krótko działającej czy szybko działającego analogu, przy utrzymaniu iniekcji insuliny o działaniu przedłużonym. Jednak szersze zastosowanie tej drogi podawania, zwłaszcza u chorych z cukrzycą typu 1, wymaga dalszych badań. Ryzyko hipoglikemii w intensywnej insulinoterapii u dzieci z cukrzycą jest wysokie. FIT z zastosowaniem analogów szybko działających i długo działających oraz pomp insulinowych zmniejsza liczbę hipoglikemii. Jednocześnie pozwala na uzyskanie stabilnej glikemii w ciągu całej doby, w tym niższej glikemii poposiłkowej i glikemii przed snem. Sukcesem insulinoterapii jest uzyskanie stanu normoglikemii u chorego z cukrzycą. Trudny to cel, dlatego też przez wielu pacjentów, ale i lekarzy poddawany jest w wątpliwość. Jednocześnie spora część chorych przy współpracy całego zespołu leczącego osiąga normoglikemię. Zdaniem autorów kluczem do tego sukcesu jest właśnie praca zespołowa. Ogromna wiedza, doświadczenie i pełne zaangażowanie zespołu leczącego, pacjenta oraz jego opiekunów, wzajemna współpraca i stałe poszukiwanie nowych rozwiązań stanowić mogą źródło siły i motywacji do pokonywania wszelkich trudności. PIŚMIENNICTWO/REFERENCES [1] ISPAD Consensus Guidelines 2000, Medycyna Praktyczna, 2001: wyd. specjalne 1, [2] Jarosz-Chobot P.: Interesujące kierunki rozwoju intensywnej insulinoterapii oraz monitorowania glikemii. [w:] Cukrzyca patogeneza, diagnostyka, leczenie. Red. E. Otto Buczkowska, Borgis, Warszawa 2005, [3] Kaufman F.R.: Intensive management of type 1 diabetes in young children. Lancet, 2005:365, [4] Silverstein J., Klingensmith G., Copeland K. et al.: Care of children and adolescent with type 1 diabetes. Diabetes Care, 2005:28, [5] Danne T., Deiss D., Hopfenmüller W.: Experience with insulin analogues in children. Horm Res., 2002:57, [6] Danne T., Rastam J., Odendahl R., et al.: Postprandial insulin Aspart a preferred alternative to preprandial administration of human insulin in preschool children with type 1 diabetes. Pediatr. Diabetes, 2005:6, 45. [7] Rami B., Dost A., Geist S. et al.: Changes of insulin therapy after the introduction of insulin analogues in children and adolescents with diabetes mellitus type 1 in Germany and Austria. Pediatr. Diabetes, 2005:6, 44. [8] Oiknine R., Bernbaum M., Mooradian AD.: A critical appraisal of the role of insulin analogues in the management of diabetes mellitus. Drugs, 2005:65, [9] Homko C., Deluzio A., Jimenez C. et al.: Comparison of insulin aspart and lispro pharmacokinetic and metabolic effects. Diabetes Care, 2003:26, [10] Plank J., Wutte A, Brunner G. et al.: A direct comparison of insulin aspart and insulin lispro in patients with type 1 diabetes. Diabetes Care, 2002:25, [11] Garg S.K., Ellis S.L., Ulrich H.: Insulin glulisine: a new rapid-acting insulin analogue for the treatment of diabetes. Expert. Opin. Pharmacother., 2005:6, [12] Danne T., Becker R., Heise T. et al.: Pharmacokinetics, Prandial Glucose Control and Safety of Insulin Glulisine in Children and Adolescents With Type 1 Diabetes. Diabetes Care, 2005:28,

6 Praca przeglądowa Endokrynol. Ped., 5/2006;3(16):49-54 [13] Garg S.K., Rosenstock J., Ways K.: Optimized Basal-bolus insulin regimens in type 1 diabetes: insulin glulisine versus regular human insulin in combination with Basal insulin glargine. Endocr. Pract., 2005:11, [14] Goldman-Levine J.D., Lee K.W.: Insulin detemir a new basal insulin analog. Ann. Pharmacother., 2005:39, [15] Home P., Bartley P., Russell-Jones D. et al.: Insulin detemir offers improved glycemic control compared with NPH insulin in people with Type 1 diabetes. A randomized clinical trial. Diabetes Care, 2004:27, [16] Pieber T.R., Draeger E., Kristensen A. et al.: Comparison of three multiple injection regimens for Type 1 diabetes: morning plus dinner or bedtime administration of insulin detemir vs. morning plus bedtime NPH insulin. Diabet. Med., 2005:22, [17] Vazquez-Carrera M., Silvestre J.S.: Insulin analogues in the management of diabetes. Methods Find. Exp. Clin. Pharmacol., 2004:26, [18] Colino E., Lopez-Capape M., Golmayo L. et al.: Therapy with insulin glargine (Lantus) in toddlers, children and adolescents with type 1 diabetes. Diabetes Res. Clin. Pract., 2005:70, 1 7. [19] Dixon B., Chase H.P., Burdick J. et al.: Use of insulin glargine in children under age 6 with type 1 diabetes. Pediatr. Diabetes, 2005:6, [20] Florys B., Peczynska J., Urban M.: Treatment with insulin glargine (Lantus) of children and adolescents with type 1 diabetes. Pediatr. Diabetes, 2005:6, 22. [21] Danne T., Lupke K., Walte K. et al.: Levemir is characterised by a consistent pharmacokinetic profile across age groups in children, adolescents, and adults with type 1 diabetes. Diabetes Care, 2003:26, [22] Chapman T., Perry C.: Insulin Detemir. A Review of its Use in the Management of Type 1 and 2 Diabetes Mellitus. Drugs, 2004:64, [23] Siebenhofer A., Plank J., Berghold A. et al.: Short acting insulin analogues versus regular human insulin in patients with diabetes mellitus. Cochrane Database Syst. Rev., 2004:18, CD [24] De Leeuw I., Vague P., Selam J.L. et al.: Insulin detemir used in basal-bolus therapy in people with type 1 diabetes is associated with lower risk of nocturnal hypoglycaemia and less weight gain over 12 months in comparison to NPH insulin. Diabetes Obes. Metab., 2005:7, [25] Gale EAM for the UK Trial Group. A randomized, controlled trial comparing insulin lispro with human soluble insulin in patients with type 1 diabetes on intensified insulin therapy. Diabet. Med., 2000:17, [26] Home P.D., Lindholm A., Riis A.: Insulin aspart vs human insulin in the management of long-term blood glucose control in type 1 diabetes mellitus: a randomized controlled trial. Diabet. Med., 2000:17, [27] Robinson R.T., Harris N.D., Ireland R.H. et al.: Comparative effect of human soluble insulin and insulin aspart upon hypoglycaemia-induced alterations in cardiac repolarization. Br. J. Clin. Pharmacol., 2003:55, [28] Buchbinder A., Miodovnik M., Khoury J. et al.: Is the use of insulin lispro safe in pregnancy? J. Matern. Fetal. Neonatal. Med., 2002:11, [29] Garg S.K., Frias J.P., Anil S. et al.: Insulin lispro therapy in pregnancies complicated by type 1 diabetes: glycemic control and maternal and fetal outcomes. Endocr. Pract., 2003:9, [30] Masson E.A., Patmore J.E., Brash P.D. et al.: Pregnancy outcome in Type 1 diabetes mellitus treated with insulin lispro (Humalog). Diabet. Med., 2003:20, [31] Persson B., Swahn M.L., Hjertberg R. et al.: Insulin lispro therapy in pregnancies complicated by type 1 diabetes mellitus. Diabetes Res. Clin. Pract., 2002:58, [32] Cypryk K., Sobczak M., Pertynska-Marczewska M. et al.: Pregnancy complications and perinatal outcome in diabetic women treated with Humalog (insulin lispro) or regular human insulin during pregnancy. Med. Sci. Monit., 2004:10, [33] Siebenhofer A., Plank J., Berghold A. et al.: Meta-analysis of short-acting insulin analogues in adult patients with type 1 diabetes: continuous subcutaneous insulin infusion versus injection therapy. Diabetologia, 2004:47, [34] Heinemann L., Heise T.: Current status of the development of inhaled insulin. Br. J. Diabetes Vasc. Dis., 2004:4, [35] Rave K., Bott S., Heinemann L. et al.: Time-action profile of inhaled insulin in comparison with subcutaneously injected insulin lispro and regular human insulin. Diabetes Care, 2005:28,

Odkrycie insuliny było jednym

Odkrycie insuliny było jednym INSULINOTERAPIA Maciej Pawłowski Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Odkrycie insuliny było jednym z najważniejszych odkryć współczesnej medycyny. Po raz pierwszy insulinę

Bardziej szczegółowo

Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce

Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce Prof. dr hab. med. Maciej T. Małecki Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Wydzielanie

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody leczenia i monitorowania cukrzycy typu 1

Nowoczesne metody leczenia i monitorowania cukrzycy typu 1 /POSTGRADUATE EDUCATION Endokrynologia Polska/Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 59; Numer/Number 3/2008 ISSN 0423 104X Nowoczesne metody leczenia i monitorowania cukrzycy typu 1 New developments

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

www.dk.viamedica.pl R E P R I N T

www.dk.viamedica.pl R E P R I N T Dawna Diabetologia Praktyczna 2012, tom 1, nr 3, s. 121 125 ISN: 978 83 7599 457 5 R E P R I N T Porównanie skuteczności i bezpieczeństwa insulin analogowych Novo Nordisk z preparatami insuliny ludzkiej

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

Rozpoznanie, objawy cukrzycy, wydzielanie insuliny, receptor dla insuliny, patomechanizm cukrzycy typu 1 i typu 2

Rozpoznanie, objawy cukrzycy, wydzielanie insuliny, receptor dla insuliny, patomechanizm cukrzycy typu 1 i typu 2 Farmakoterapia cukrzycy Leki stosowane w leczeniu cukrzycy Co oznacza termin cukrzyca Grupa schorzeń metabolicznych, których wspólną cechę stanowi hiperglikemia jako wynik absolutnego i/lub względnego

Bardziej szczegółowo

Klinika Diabetologii i Otyłości Wieku Rozwojowego, II Katedra Pediatrii

Klinika Diabetologii i Otyłości Wieku Rozwojowego, II Katedra Pediatrii PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Postępy w terapii cukrzycy typu 1 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Piekarski R. i inni: Długofalowa ocena wyrównania Szewczyk L. dzieci i inni z cukrzycą Aktywność typu opioidowa 1, leczonych u dziewcząt przy z nadczynnością pomocy osobistej i niedoczynnością pompy insulinowej

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 1, 13 17 D I A B E T O K A R D I O L O G I A Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Elżbieta Orłowska-Kunikowska Katedra i Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii

Bardziej szczegółowo

Insulinoterapia Lek. Marta Siomkajło Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej

Insulinoterapia Lek. Marta Siomkajło Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Insulinoterapia Lek. Marta Siomkajło Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Fizjologia Metabolizm glukozy jest bardzo precyzyjnie regulowany

Bardziej szczegółowo

CIĄŻA POWIKŁANA CUKRZYCĄ. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie Dr hab.n.med.dorota Bomba-Opoń, Dr n.med.

CIĄŻA POWIKŁANA CUKRZYCĄ. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie Dr hab.n.med.dorota Bomba-Opoń, Dr n.med. CIĄŻA POWIKŁANA CUKRZYCĄ I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie Dr hab.n.med.dorota Bomba-Opoń, Dr n.med. Edyta Horosz CUKRZYCA U KOBIET W CIĄŻY 90% CUKRZYCA CIĘŻARNYCH (GDM) 10%

Bardziej szczegółowo

DAWN Postawy Życzenia i Potrzeby cukrzyków (Diabetes Attitudes Wishes & Needs)

DAWN Postawy Życzenia i Potrzeby cukrzyków (Diabetes Attitudes Wishes & Needs) Biuro obsługi klienta Novo Nordisk Przewodnik po insulinoterapii metodą BASAL BOLUS 0845 600 5055 Koszt jak za połączenie lokalne. Rozmowy mogą być nagrywane w celach szkoleniowych. (Godziny pracy biura

Bardziej szczegółowo

Specyfika edukacji diabetologicznej u dzieci i młodzieży z uwzględnieniem terapii osobistymi pompami insulinowymi -punkt widzenia lekarza

Specyfika edukacji diabetologicznej u dzieci i młodzieży z uwzględnieniem terapii osobistymi pompami insulinowymi -punkt widzenia lekarza Specyfika edukacji diabetologicznej u dzieci i młodzieży z uwzględnieniem terapii osobistymi pompami insulinowymi -punkt widzenia lekarza Dr hab. n. med. Małgorzata Myśliwiec Oddział Diabetologii Dziecięcej

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia cukrzycy 3 rok WLI - 2014

Farmakoterapia cukrzycy 3 rok WLI - 2014 Farmakoterapia cukrzycy 3 rok WLI - 2014 Marzena Dworacka Co oznacza termin cukrzyca Grupa schorzeń metabolicznych, których wspólną cechę stanowi hiperglikemia jako wynik absolutnego i/lub względnego niedoboru

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii UM w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: Szpital im. Fr. Raszei, ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Dzieci chorują głównie na cukrzycę typu 1 Cukrzyca typu 1 - jest chorobą charakteryzującą

Bardziej szczegółowo

Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną?

Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Do czego służy insulina? Insulina to hormon białkowy, wytwarzany w komórkach β (beta) trzustki,

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja osobistych pomp insulinowych rekomendacje PTD 2013. Wymogi konieczne

Specyfikacja osobistych pomp insulinowych rekomendacje PTD 2013. Wymogi konieczne Aneks 6 Specyfikacja osobistych pomp insulinowych rekomendacje PTD 2013. Wymogi konieczne Temat Dzieci < 6. rż. z częstymi Dzieci < 6. rż. Dzieci > 6. rż. i dorośli Dzieci > 6. rż. i dorośli epizodami

Bardziej szczegółowo

Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej

Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej Osobom chorym na cukrzycę grożą poważne, specyficzne dla tej choroby powikłania, które mogą prowadzić

Bardziej szczegółowo

Insulinoterapia w cukrzycy typu 2 praktyka kliniczna

Insulinoterapia w cukrzycy typu 2 praktyka kliniczna Insulinoterapia w cukrzycy typu 2 praktyka kliniczna Insulinotherapy in type 2 diabetes clinical practice dr n. med. Magdalena Kujawska-Łuczak, prof. dr hab. med. Danuta Pupek-Musialik Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Via Medica. www.cukrzyca.info.pl

Via Medica. www.cukrzyca.info.pl Redaktor Naukowy: Prof. dr hab. med. Jacek Sieradzki Redaktor Prowadzący: Dr hab. med. Maciej Małecki Małopolski Oddział Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Katedra Chorób Metabolicznych 31 501 Kraków,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1

PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1 PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1 1. dr n. med. Anna Stefanowicz Przewodnicząca Zespołu; Pracownia Pielęgniarstwa Pediatrycznego, Zakład Pielęgniarstwa Ogólnego, Katedra Pielęgniarstwa,

Bardziej szczegółowo

Insulinoterapia Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej

Insulinoterapia Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Insulinoterapia Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Rys historyczny odkrycie insuliny - 1922 r. Frederick Banting (Nobel) i Charles

Bardziej szczegółowo

Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii, Uniwersytet Medyczny, Łódź, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki, Łódź

Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii, Uniwersytet Medyczny, Łódź, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki, Łódź Wyrównanie cukrzycy a przebieg i wyniki ciąż u kobiet chorych na cukrzycę typu 1 leczonych podczas ciąży metodą ciągłego podskórnego wlewu lub wielokrotnych wstrzyknięć insuliny Katarzyna Cypryk 1, Marcin

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Osobiste pompy insulinowe. Od redaktorów wydania polskiego...15 Przedmowy honorowe...17 Od autorów...21

Spis treści. Część I Osobiste pompy insulinowe. Od redaktorów wydania polskiego...15 Przedmowy honorowe...17 Od autorów...21 Od redaktorów wydania polskiego...15 Przedmowy honorowe...17 Od autorów...21 Część I Osobiste pompy insulinowe 1 Uwagi wstępne dotyczące terapii z zastosowaniem osobistej pompy insulinowej...24 1.1. Z

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE Sylwia Musioł STATYSTYKI NA ŚWIECIE ŻYJE BLISKO 3OO MILIONÓW LUDZI CHORYCH NA CUKRZYCĘ SZACUJE SIĘ, ŻE LICZBA TA W CIĄGU JEDNEGO POKOLENIA WZROŚNIE DO OKOŁO 500 MILIONÓW W POLSCE

Bardziej szczegółowo

WŁAŚNIE ROZPOZNANO U MNIE CUKRZYCĘ TYPU 1.

WŁAŚNIE ROZPOZNANO U MNIE CUKRZYCĘ TYPU 1. Dominika Lepiej kontroluje cukrzycę dzięki pompie od 2012 r WŁAŚNIE ROZPOZNANO U MNIE CUKRZYCĘ TYPU 1. Rozpoznanie cukrzycy typu 1 może stanowić wstrząs i prowadzić do wielu pytań typu: Dlaczego to spotyka

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Rozpoczynanie insulinoterapii w cukrzycy typu 2 długodziałający analog insuliny czy dwufazowy analog insuliny?

Rozpoczynanie insulinoterapii w cukrzycy typu 2 długodziałający analog insuliny czy dwufazowy analog insuliny? PRACA POGLĄDOWA ISSN 1640 8497 Grzegorz Dzida 1, Iwona Tarnowska 2 1 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Lublinie 2 Novo Nordisk Pharma, Warszawa Rozpoczynanie insulinoterapii

Bardziej szczegółowo

Jak rozpocząć leczenie insuliną u pacjenta z cukrzycą typu 2?

Jak rozpocząć leczenie insuliną u pacjenta z cukrzycą typu 2? Jak rozpocząć leczenie insuliną u pacjenta z cukrzycą typu 2? Monika Łukaszewicz, Bogumił Wolnik Regionalne Centrum Diabetologii ACK Szpitala AMG Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AM Gdańsk

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo stosowania szybkodziałających analogów insuliny u ciężarnych z cukrzycą w świetle zapisów rejestracyjnych

Bezpieczeństwo stosowania szybkodziałających analogów insuliny u ciężarnych z cukrzycą w świetle zapisów rejestracyjnych PRACA POGLĄDOWA/NOWOŚCI PRZEMYSŁU FARMACEUTYCZNEGO ISSN 2084 4441 Jacek Sieradzki 1, Adam Stefański 2 1 Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 1. Anna Noczyńska

Cukrzyca typu 1. Anna Noczyńska Cukrzyca typu 1 Anna Noczyńska Banting i Best (oraz Marjore) 1923 Nagroda Nobla za odkrycie insuliny i jej zastosowanie w leczeniu cukrzycy typu 1. Trzustka wyspy Langerhansa Insulina jest kluczem który

Bardziej szczegółowo

TERAPIA OSOBISTĄ POMPĄ INSULINOWĄ U KOBIET W CIĄŻY CHORUJĄCYCH NA CUKRZYCĘ TYPU 1 WPROWADZENIE

TERAPIA OSOBISTĄ POMPĄ INSULINOWĄ U KOBIET W CIĄŻY CHORUJĄCYCH NA CUKRZYCĘ TYPU 1 WPROWADZENIE Tom 61 2012 Numer 4 (297) Strony 557 561 Bartłomiej Matejko Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Kopernika 15, 31-501 Kraków E-mail: b.matejko@yahoo.com TERAPIA

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Astma i POChP a cukrzyca okiem diabetologa Grzegorz Dzida

Astma i POChP a cukrzyca okiem diabetologa Grzegorz Dzida Astma i POChP a cukrzyca okiem diabetologa Grzegorz Dzida Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Lublinie 21.11.14. Cukrzyca. Globalne wyzwanie, polska perspektywa Perspektywa

Bardziej szczegółowo

Raport o refundacji leczenia i diagnostyki cukrzycy. Stefan Bogusławski, Anna Smaga, Sequence HC Partners

Raport o refundacji leczenia i diagnostyki cukrzycy. Stefan Bogusławski, Anna Smaga, Sequence HC Partners Raport o refundacji leczenia i diagnostyki cukrzycy Stefan Bogusławski, Anna Smaga, Sequence HC Partners 28 lipca 2014 Raport o refundacji leczenia i diagnostyki cukrzycy Raport ma na celu podsumowanie

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Tobiaszewska M. i inni: Wiedza na temat cukrzycy i samokontroli a stosowanie zasad samokontroli w życiu codziennym u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 Vol. 10/2011 Nr 3(36) Endokrynologia Pediatryczna

Bardziej szczegółowo

Zadowolenie dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 z wiedzy na temat swojej choroby

Zadowolenie dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 z wiedzy na temat swojej choroby 546 Probl Hig Epidemiol 2012, 93(3): 546-550 Zadowolenie dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 z wiedzy na temat swojej choroby Satisfaction of children and teenagers suffering from type 1 diabetes with

Bardziej szczegółowo

Terapia ciągłym podskórnym wlewem insuliny z zastosowaniem pomp insulinowych a jakość życia pacjentów

Terapia ciągłym podskórnym wlewem insuliny z zastosowaniem pomp insulinowych a jakość życia pacjentów Wydawnictwo UR 2010 ISSN 2082-369X Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie Rzeszów 2010, 4, 435 443 Jolanta Czechura Terapia ciągłym podskórnym wlewem insuliny

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY.

STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Wprowadzenie: Umiejętność samokontroli choroby wśród osób chorych na cukrzycę jest niezwykle istotną częścią

Bardziej szczegółowo

Wpływ metody insulinoterapii na jakość życia młodzieży chorującej na cukrzycę typu I

Wpływ metody insulinoterapii na jakość życia młodzieży chorującej na cukrzycę typu I Wydawnictwo UR 2007 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego ISSN 1730-3524 Rzeszów 2008, 2, 170 174 Anna Kubicz 1, Lucyna Lisowicz 2, Barbara Surdej 2, Bartosz Korczowski 1,2 Wpływ metody insulinoterapii

Bardziej szczegółowo

Poprawa jakości życia w wyniku edukacji niewidomych chorych na cukrzycę

Poprawa jakości życia w wyniku edukacji niewidomych chorych na cukrzycę PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Zofia Ruprecht, Izabela Czaplicka, Małgorzata Żmudzińska, Agata Bronisz, Joanna Kłubo-Gwieździńska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Akademii

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Rola położnej w opiece nad ciężarną, rodzącą, położnicą z cukrzycą Leokadia Jędrzejewska Konsultant Krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego Kraków 20 21 maja 2011r. Grażyna

Bardziej szczegółowo

a) aparat USG z opcją Dopplera, b) Holter EKG, c) Holter RR, d) aparat EKG 12-odprowadzeniowy. 3) Pozostałe wymagania

a) aparat USG z opcją Dopplera, b) Holter EKG, c) Holter RR, d) aparat EKG 12-odprowadzeniowy. 3) Pozostałe wymagania b) komputerowy program do sczytywania glikemii z glukometru pacjenta, systemu ciągłego monitorowania glikemii (CGMS), c) co najmniej 2 pompy infuzyjne, w tym do infuzji insuliny, e) kardiomonitor. a) aparat

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Postępowanie w stanach nagłych: I II III IV Hipoglikemia Cukrzycowa kwasica ketonowa

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia CUKRZYCA ZAGROŻENIA W CHOROBIE Cukrzyca to poważna choroba. Ponieważ występuje dość często,

Bardziej szczegółowo

Nieinwazyjne drogi podawania insuliny

Nieinwazyjne drogi podawania insuliny Nieinwazyjne drogi podawania insuliny 1 Historia odkrycia insuliny Data Źródło informacji Obserwacje 1869 r Paul Langerhans (Niemcy) odkrycie wysp trzustki 1889 r Oskar Minkowski, Josef v.mering (Niemcy)

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty leczenia dorosłych chorych na cukrzycę typu 1 za pomocą osobistej pompy insulinowej

Wybrane aspekty leczenia dorosłych chorych na cukrzycę typu 1 za pomocą osobistej pompy insulinowej Wybrane aspekty leczenia dorosłych chorych na cukrzycę typu 1 za pomocą osobistej pompy insulinowej Andrzej Gawrecki, Anna Duda-Sobczak, Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz, Bogna Wierusz-Wysocka Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

ANALIZA EFEKTYWNOŚCI TERAPII POMPĄ INSULINOWĄ STATYSTYCZNE I KLINICZNE ASPEKTY DOBORU PACJENTÓW I WYBORU PUNKTÓW KOŃCOWYCH

ANALIZA EFEKTYWNOŚCI TERAPII POMPĄ INSULINOWĄ STATYSTYCZNE I KLINICZNE ASPEKTY DOBORU PACJENTÓW I WYBORU PUNKTÓW KOŃCOWYCH ANALIZA EFEKTYWNOŚCI TERAPII POMPĄ INSULINOWĄ STATYSTYCZNE I KLINICZNE ASPEKTY DOBORU PACJENTÓW I WYBORU PUNKTÓW KOŃCOWYCH Wojciech Fendler. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Klinika Pediatrii, Onkologii,

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej Na podstawie art. 31d ustawy

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 4/2005 Nr 4(13) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Próba oceny wybranych aspektów stanu emocjonalnego dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 w zależności od wyrównania metabolicznego

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca. Cukrzyca (wg WHO) Główne typy cukrzycy 2014-03-05. Leki stosowane w cukrzycy

Cukrzyca. Cukrzyca (wg WHO) Główne typy cukrzycy 2014-03-05. Leki stosowane w cukrzycy Cukrzyca Leki stosowane w cukrzycy Cukrzyca (wg WHO) To grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia:

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia: Kwalifikacja do leczenia osteoporozy i kosztoefektywność leczenia osteoporozy w Polsce, polska wersja FRAX konferencja okrągłego stołu podczas IV Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy

Bardziej szczegółowo

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon:

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon: DANE PACJENTA Mam cukrzycę Jeśli wykazuję zaburzenia świadomości i jestem w stanie połykać, to podaj mi CUKIER w dowolnej formie sok, syrop, słodzoną wodę, colę, cukierki lub ciastko i zatelefonuj do mojego

Bardziej szczegółowo

Hanna Misiołek. Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny

Hanna Misiołek. Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny PCEA-czy wpływa na czas pobytu chorego w szpitalu? Hanna Misiołek Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny ZALECENIA DOTYCZĄCE POSTĘPOWANIA Z BÓLEM POOPERACYJYM

Bardziej szczegółowo

SAMOKONTROLA CUKRZYCY

SAMOKONTROLA CUKRZYCY SAMOKONTROLA CUKRZYCY Alicja Szewczyk Klinika Endokrynologii i Diabetologii Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Polska Federacja Edukacji w Diabetologii Uniwersytet Zdrowia 2015r. Problem 1 Jak

Bardziej szczegółowo

Szkoła Pompowa Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Edycja II. Karta Szkolenia. wymagana do uzyskania

Szkoła Pompowa Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Edycja II. Karta Szkolenia. wymagana do uzyskania Szkoła Pompowa Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Edycja II Karta Szkolenia wymagana do uzyskania Certyfikatu Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego potwierdzającego umiejętności w zakresie leczenia

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI Charakterystyka problemu zdrowotnego Cukrzyca jest jedną z najczęściej występujących chorób. Rozpowszechnienie

Bardziej szczegółowo

Streszczenia XV Konferencji Sekcji Pediatrycznej Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Rzeszów, 7-9 kwietnia 2016

Streszczenia XV Konferencji Sekcji Pediatrycznej Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Rzeszów, 7-9 kwietnia 2016 Streszczenia XV Konferencji Sekcji Pediatrycznej Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Rzeszów, 7-9 kwietnia 2016 Sesja Polskiej Federacji Edukacji w Diabetologii Oprogramowanie GlucoContro - użyteczne

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Kalkulator Bolusa, Bolus Wizard Pierwsze kroki

Kalkulator Bolusa, Bolus Wizard Pierwsze kroki Kalkulator Bolusa, Bolus Wizard Pierwsze kroki Spis treści Wprowadzenie Wprowadzenie 3 Wyjaśnienie i obliczenie wskaźników Kalkulatora Bolusa, Bolus Wizard 4 Suma dawek dziennych 4 Przelicznik węglowodanów

Bardziej szczegółowo

Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2

Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2 Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2 Agnieszka Bajkowska Fiedziukiewicz 1,4, Katarzyna Cypryk 1,2, Tomasz Kozdraj 3, Anna Mikołajczyk Swatko 4, Marcin Kosiński 2, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

INSULINOTERAPIA DLA PACJENTÓW Z CUKRZYCĄ TYPU 2. mgr Wioletta Skowron

INSULINOTERAPIA DLA PACJENTÓW Z CUKRZYCĄ TYPU 2. mgr Wioletta Skowron INSULINOTERAPIA DLA PACJENTÓW Z CUKRZYCĄ TYPU 2 mgr Wioletta Skowron Ci, którzy więcej wiedzą dłużej żyją E.P. Joslin Schemat leczenia cukrzycy typu 2 W cukrzycy typu 2 znalazły zastosowanie trzy schematy

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Streszczenia: Pierwsza Szkoła Polskiego Towarzystwa Endokrynologii Dziecięcej, Kraków, 17-18 września 2010 Vol. 9/2010 Nr 3(32) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Cukrzyca monogenowa MODY

Bardziej szczegółowo

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym?

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Piotr Potemski Klinika Chemioterapii Nowotworów Katedry Onkologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

T. XXXVII Zeszyty Naukowe WSHE 2013 r.

T. XXXVII Zeszyty Naukowe WSHE 2013 r. T. XXXVII Zeszyty Naukowe WSHE 2013 r. Dorota Kochman (Wydział Nauk o Zdrowiu, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku Instytut Nauk o Zdrowiu, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku) Barbara

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 20120302_PL_11082_LEV_32-8

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 20120302_PL_11082_LEV_32-8 ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Levemir 100 j./ml roztwór do wstrzykiwań we wkładzie 2. SKŁAD ILOŚCIOWY I JAKOŚCIOWY 1 ml roztworu zawiera 100 j. insuliny detemir*

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1

PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1 PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1 1. dr n. med. Anna Stefanowicz Przewodnicząca Zespołu; Pracownia Pielęgniarstwa Pediatrycznego, Zakład Pielęgniarstwa Ogólnego, Gdański Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Kontrola Glikemii w Intensywnej Terapii. Wojciech Gaszyński Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Kontrola Glikemii w Intensywnej Terapii. Wojciech Gaszyński Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kontrola Glikemii w Intensywnej Terapii Wojciech Gaszyński Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Jachranka 20.11.2014 Kokpit medyczny inne funkcje Dokumentacja

Bardziej szczegółowo

Definicja cukrzycy. Leki stosowane w leczeniu cukrzycy

Definicja cukrzycy. Leki stosowane w leczeniu cukrzycy Definicja cukrzycy Leki stosowane w leczeniu cukrzycy 2016 Choroba metaboliczna o złoŝonej i róŝnorakiej etiologii, która charakteryzuje się przewlekłą hiperglikemią z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów,

Bardziej szczegółowo

Via Medica. www.cukrzyca.info.pl

Via Medica. www.cukrzyca.info.pl Redaktor Naukowy: Prof. dr hab. med. Jacek Sieradzki Redaktor Prowadzący: Dr hab. med. Maciej Małecki Małopolski Oddział Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Katedra Chorób Metabolicznych 31 501 Kraków,

Bardziej szczegółowo

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA dr hab. med. Ewa Konduracka Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakowski Szpital Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Śląskie Centrum Chorób Serca Cukrzyca Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Warszawa 26.11.2014 Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia Neuropatia

Bardziej szczegółowo

Ocena wzrostu glikemii po posiłku białkowo- -tłuszczowym u chorych na cukrzycę typu 1 leczonych za pomocą osobistej pompy insulinowej

Ocena wzrostu glikemii po posiłku białkowo- -tłuszczowym u chorych na cukrzycę typu 1 leczonych za pomocą osobistej pompy insulinowej PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Andrzej Gawrecki, Anna Duda-Sobczak, Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz, Bogna Wierusz-Wysocka Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego im.

Bardziej szczegółowo