Via Medica.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Via Medica. www.cukrzyca.info.pl"

Transkrypt

1

2 Redaktor Naukowy: Prof. dr hab. med. Jacek Sieradzki Redaktor Prowadzący: Dr hab. med. Maciej Małecki Małopolski Oddział Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Katedra Chorób Metabolicznych Kraków, ul. Kopernika 15 Grant edukacyjny firmy Sanofi-Aventis Copyright by sp. z o.o. sp.k Gdańsk, ul. Świętokrzyska 73 tel.: (0 58) , faks: (0 58) wap.viamedica.pl Gdańsk 2007 Wydanie drugie, poprawione ISBN

3 Insulinę, hormon produkowany w trzustce człowieka, odkryto już ponad 80 lat temu. Choć jest lekiem, który ratuje życie i umożliwia zapobieganie powstawaniu późnych powikłań cukrzycy, jej stosowanie budzi wśród pacjentów wiele wątpliwości. Spróbujemy odpowiedzieć na najczęściej zadawane pytania. 1. Kto musi stosować insulinę? Jedynie 1 na 5 chorych na cukrzycę musi stosować insulinę. Co więc decyduje o tym, że trzeba rozpocząć leczenie insuliną? Przede wszystkim rodzaj cukrzycy. W cukrzycy typu 1, która występuje głównie u dzieci oraz u osób młodych i charakteryzuje się całkowitym zanikiem wydzielania insuliny przez trzustkę, insulinoterapia jest nie tylko jedynym możliwym sposobem leczenia, ale także dobrodziejstwem, które ratuje życie. Insulinę powinni przyjmować także chorzy na cukrzycę typu 2, czyli najczęściej osoby w wieku średnim lub starszym, u których nie udało się uzyskać prawidłowego stężenia glukozy we krwi za pomocą diety i leków doustnych. Insulina jest także jedynym lekiem, który można zastosować u kobiet chorych na cukrzycę w czasie ciąży. 2. Czy chory powinien się obawiać insulinoterapii? Wielu chorych na cukrzycę obawia się rozpoczęcia insulinoterapii. Kojarzy się ona przede wszystkim z koniecznością robienia zastrzyków. Warto jednak zauważyć, że obecnie używany sprzęt do podawania insuliny umożliwia praktycznie bezbolesne iniekcje. Należy sobie uświadomić, że insulina jest lekiem, który ratuje życie, pozwala opanować chorobę i zapobiegać jej następstwom. Dotychczas nie wprowadzono do powszechnego stosowania całkowicie nieinwazyjnych sposobów jej podawania. Nie można na przykład stosować insuliny doustnie, bo jest ona trawiona w przewodzie pokarmowym i traci 3

4 swoje właściwości. Nie można więc przyjmować insuliny w postaci tabletek. 3. Skąd się bierze insulina stosowana w leczeniu chorych na cukrzycę? Insulina ludzka. Obecnie najczęściej stosuje się insulinę ludzką. Do jej produkcji służy bardzo nowoczesna technologia oparta na inżynierii genetycznej. Insulinę produkują różne mikroorganizmy na podstawie informacji pochodzącej z ludzkiego genu odpowiedzialnego za jej budowę. Jej skład aminokwasowy jest identyczny jak insuliny produkowanej przez trzustkę człowieka. Insuliny otrzymywane z trzustek wieprzowych i (rzadziej) bydlęcych były przez kilkadziesiąt lat podstawą insulinoterapii, obecnie właściwie nie są już stosowane. Analogi insuliny ludzkiej. Są to preparaty insuliny, które uzyskuje się metodami inżynierii genetycznej po dokonaniu niewielkich zmian w budowie ludzkiego hormonu. Uzyskane w ten sposób analogi mają nowe, cenne właściwości, jednak zachowują swoje podstawowe działanie fizjologiczne. Przede wszystkim obniżają stężenie glukozy w surowicy krwi. W aptekach można kupić szybkodziałające i długodziałające analogi insulin ludzkich. 4. Dla kogo są przeznaczone insuliny analogowe? Szybkodziałające analogi insulin ludzkich są przeznaczone głównie dla osób młodych i w średnim wieku, które się uczą lub są czynne zawodowo, aktywne fizycznie oraz mają zmienny rozkład dnia. Znajdują też zastosowanie u osób otyłych, ponieważ nie powodują zwiększania 4

5 masy ciała. Inne zalety stosowania tych insulin, takie jak możliwość wykonywania iniekcji bezpośrednio przed posiłkiem oraz krótki czas działania, pozwalają na większą dowolność w ustalaniu pór posiłków (oczywiście w granicach rozsądku) oraz na zrezygnowanie z przekąsek. Z kolei dzięki długodziałającym bezszczytowym analogom insulin ludzkich przez całą dobę utrzymuje się prawie jednakowe stężenie podstawowe hormonu we krwi. Ważnym wskazaniem do ich stosowania są problemy z uzyskaniem prawidłowego stężenia glukozy w godzinach porannych, czyli tak zwana hiperglikemia o brzasku. 5. Czym, oprócz pochodzenia, różnią się między sobą preparaty insulin dostępne w aptekach? Preparaty insulin dostępne w aptekach różnią się głównie czasem działania oraz rodzajem substancji konserwujących. W tabeli przedstawiono najczęściej stosowane insuliny podzielone ze względu na czas działania. 6. Ile jednostek insuliny należy przyjmować na dobę? Dawkowanie jest ściśle indywidualne i ustala je lekarz. Odpowiednia liczba jednostek insuliny na dobę to taka, która zapewnia utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Spożywane posiłki, aktywność fizyczna lub inne okoliczności życiowe, na przykład choroba, wymagają niekiedy zmian w dawkowaniu insuliny. Dobowa dawka insuliny nie świadczy o ciężkości choroby, lecz wynika z indywidualnych potrzeb danego organizmu. Istotnymi czynnikami, które wpływają na zapotrzebowanie na insulinę, są: masa ciała, aktywność fizyczna oraz zachowane lub niezachowane wydzielanie insuliny przez komórki b wysp trzustkowych. Czasami uzyskanie odpowiedniego stężenia glukozy we krwi wymaga podania dużej dawki insuliny, ponieważ organizm słabo na nią reaguje. Gdy zapotrzebowanie dobowe przekroczy 100 jednostek, mówimy o oporności tkanek na insulinę. Oporność 5

6 Tabela 1. Rodzaje i charakterystyka najczêœciej stosowanych preparatów insulin Rodzaj insuliny Czas od momentu wstrzykniêcia insuliny Pocz¹tek Najsilniejsze* D³ugoœæ dzia³ania dzia³anie dzia³ania Krótkodzia³aj¹ce insuliny ludzkie (Actrapid HM, Gensulin R, Humulin R, Polhumin R) 0,5 h 1 3 h 6 8 h Szybkodzia³aj¹ce analogi Glulizyna (Apidra) 5 15 min 1 2 h 3 4 h Lys-Pro (Humalog) 15 min min 2 5 h Aspart (NovoRapid) min 1 3 h 3 5 h Insuliny ludzkie o poœrednim czasie dzia³ania (Gensulin N, Humulin N, Insulatard HM, Polhumin N) 1 1,5 h 3 10 h h Mieszanki insulin krótkodzia³aj¹cych z insulin¹ o poœrednim czasie dzia³ania Gensulin M 10, 20, 30, 40, 50 0,5 h 2 8 h 24 h Humulin M 2, 3 0,5 h 2 8 h 24 h Mixtard 10, 20, 30, 40, 50 HM 0,5 h 2 8 h 24 h Polhumin Mix 25 0,5 h 2 8 h 24 h Mieszanki analogowe Humalog Mix 25, min 2 8 h 24 h NovoMix 30 Zaraz po 2 8 h 24 h podaniu D³ugodzia³aj¹ce analogi Glargina (Lantus) (analog bezszczytowy) 60 min 4 24 h 24 h Detemir (Levemir) 60 min 3 4 do 14 h do 24 h (czas dzia³ania zale ny od dawki) *> 50% efektu maksymalnego 6

7 ta może być spowodowana stanem zapalnym lub otyłością. Wówczas należy się skontaktować z diabetologiem i rozpocząć odpowiednie leczenie. 7. Jak obliczyć dodatkową dawkę insuliny w przypadku zbyt dużego stężenia glukozy we krwi, pomimo przyjęcia zwykłej dawki insuliny? Planując dawkę korekcyjną insuliny, można przyjąć, że jedna jednostka insuliny zwykle obniża stężenie glukozy we krwi o mg/dl. Możemy też spróbować obliczyć tę wartość przy użyciu prostych wzorów. Jeżeli stosujemy insulinę ludzką krótkodziałającą, to dzielimy 1800 przez liczbę jednostek insuliny stosowanych na dobę, np.: 1800 : 45 j. = 40 mg%, czyli 1 j. insuliny o tyle obniża glikemię. Stosując szybkodziałające analogi insuliny, zamiast liczby 1800 wstawiamy Ile wstrzyknięć insuliny dziennie musi wykonać chory na cukrzycę? O tym decyduje lekarz diabetolog, biorąc pod uwagę wiek, tryb życia, aktywność fizyczną i zawodową oraz choroby towarzyszące. Najczęściej insulinę podaje się 4 lub 2 razy na dobę, choć stosuje się również inne modele terapii. W wielu badaniach przeprowadzonych wśród chorych na cukrzycę wykazano, że stężenie glukozy we krwi zbliżone do prawidłowego, a więc tak zwane dobre wyrównanie cukrzycy, uzyskuje się, przyjmując insulinę kilka, np. 4 razy na dobę. Model ten nazywamy intensywną insulinoterapią. Naśladuje on wydzielanie insuliny przez trzustkę u zdrowych osób. Wydzielanie podstawowe między posiłkami i w nocy odtwarza podawanie insuliny o pośrednim lub długim czasie działania, natomiast wydzielanie poposiłkowe zastosowanie kilku wstrzyknięć insuliny krótkodziałającej. Ten model leczenia pozwala na bardziej swobodny tryb życia i dostosowanie dawki do aktywności fizycznej oraz posiłków. Nieco inaczej jest u osób starszych, które prowadzą spokojny, regularny tryb życia i u których z reguły nie 7

8 dąży się do tak idealnego wyrównania cukrzycy, jak u ludzi młodszych. Wiele osób w podeszłym wieku stosuje mieszanki insulinowe 2 razy na dobę. Ten model nie naśladuje w pełni prawidłowego wydzielania insuliny, ale u większości tych chorych pozwala osiągnąć zadowalające wyrównanie cukrzycy. U osób starszych insulinę stosuje się niekiedy w połączeniu z lekami doustnymi obniżającymi stężenie glukozy. Pamiętaj! Insuliny ludzkie krótkodziałające (Actrapid, Gensulin R, Humulin R, Polhumin R) oraz mieszanki insulin ludzkich (Gensulin M1 5, Humulin M2, M3, Mixtard 10 50, Polhumin Mix 25) należy przyjmować około 15 minut do pół godziny przed posiłkiem. Analogi insulin krótkodziałających i mieszanki zawierające analogi insulin szybkodziałających (Humalog Mix 25, 50; NovoMix 30) należy przyjmować tuż przed posiłkiem. Z kolei szybkodziałający analog Apidra można podawać zarówno bezpośrednio przed posiłkiem, jak i zaraz po nim. 9. Ile posiłków dziennie powinien spożywać chory na cukrzycę? To zależy od modelu insulinoterapii. Pacjenci stosujący szybkodziałające analogi insuliny ludzkiej (np. Humalog lub NovoRapid) mogą spożywać 3 posiłki dziennie i zrezygnować z przekąsek. Chorzy przyjmujący insulinę ludzką lub mieszanki insulinowe z reguły spożywają 6 posiłków na dobę: 3 główne oraz 3 przekąski. Warto zauważyć, że spożywanie 6 posiłków dziennie nie wyklucza stosowania diety niskokalorycznej umożliwiającej redukcję masy ciała. Należy wówczas odpowiednio zmniejszyć wartość kaloryczną posiłków. Najlepiej omówić ten problem z lekarzem i dietetykiem. 10. Czy stosowanie insuliny może spowodować jakieś zagrożenie dla pacjenta? Przede wszystkim należy podkreślić, że prawidłowe stosowanie insuliny zmniejsza ryzyko uszkodzenia wielu na- 8

9 Tabela 2. Przyk³ad rozk³adu wstrzykniêæ insulin, posi³ków i pomiaru glikemii w ramach tak zwanego pe³nego profilu glikemii u chorych na cukrzycê stosuj¹cych 2 ró ne modele insulinoterapii* Model Model Pora spo ycia Godziny 4 wstrzykniêæ 2 wstrzykniêæ posi³ku pomiaru insuliny ludzkiej mieszanek stê enia insuliny ludzkiej glukozy Krótkodzia³aj¹ca Mieszanka insulinowa 8.00 I œniadanie II œniadanie Krótkodzia³aj¹ca Obiad Podwieczorek Krótkodzia³aj¹ca Mieszanka insulinowa I kolacja O poœrednim czasie dzia³ania II kolacja *Rozk³ad wstrzykniêæ nale y zawsze dobieraæ indywidualnie 9

10 rządów i układów, na przykład oczu, nerek, serca i nerwów. Chociaż, podobnie jak w czasie przyjmowania każdego innego leku, występują działania niepożądane, mają one jednak ograniczony charakter. Niedocukrzenia. Przy leczeniu insuliną mogą wystąpić spadki stężenia glukozy we krwi wynikające ze zbyt małego posiłku, z nadmiernego wysiłku fizycznego, nieodpowiednio dobranej dawki insuliny lub spożycia alkoholu. Zwykle niedocukrzenie występuje, gdy stężenie glukozy we krwi wynosi poniżej mg/dl (3,4 3,8 mmol/l). Niedocukrzeniom towarzyszą najczęściej takie objawy, jak: pocenie się, drżenie rąk, kołatanie serca, uczucie głodu, osłabienie, niepokój. Przy niedocukrzeniach o niewielkim nasileniu wystarczy spożywać dodatkową porcję cukrów (węglowodanów), na przykład w postaci słodkiego napoju, soku lub owocu. W ciężkich przypadkach może nastąpić utrata przytomności, która wymaga pomocy kogoś z rodziny, lekarza lub pielęgniarki (zastrzyk glukagonu lub dożylne podanie glukozy). Jeżeli niedocukrzenia powtarzają się o tej samej porze dnia i mają ciężki przebieg, należy zasięgnąć porady diabetologa w celu zmodyfikowania dawki insuliny. Reakcje uczuleniowe. Insulina rzadko powoduje uczulenia i nie należy się ich obawiać. Mogą wystąpić wysypka lub zaczerwienienie skóry ze swędzeniem w miejscach wstrzyknięć. Zwykle objawy te nie są bardzo nasilone, lecz gdy się pojawią, należy się skontaktować z lekarzem, w celu rozpoczęcia leczenia przeciwuczuleniowego i zmiany preparatu insuliny. 11. Jakiego sprzętu używa się do podawania insuliny? Insulinę wstrzykuje się najczęściej za pomocą piór insulinowych, czyli penów. Strzykawek, tzw. insulinówek, w zasadzie już się nie używa. Niektórzy chorzy używają osobistych pomp insulinowych. Peny insulinowe kształtem przypominają pióro i stąd pochodzi ich nazwa. Wyróżniamy peny z wymienialnymi nabojami z insuliną (OptiClick, AutoPen, HumaPen, NovoPen, OptiPen) i pió- 10

11 ra insulinowe jednorazowego użytku (SoloStar, Huma- Ject, NovoLet, InnoLet), które wyrzuca się po wykorzystaniu zawartej w nich insuliny. Pióra insulinowe są dostępne w poradniach diabetologicznych lub w aptekach. Osoby, które boją się widoku igły, mogą stosować dostępne w aptekach specjalne nasadki na pióra, zasłaniające igłę (PenMate). Zwykle jednak po wykonaniu kilku zastrzyków w obecności pielęgniarki strach mija. 12. Na jak długo wystarczy ilość insuliny zawarta w jednym wkładzie insulinowym lub w jednorazowym wstrzykiwaczu? Wymienialny wkład oraz jednorazowy wstrzykiwacz zawierają 3 ml insuliny, co odpowiada 300 j.m. (1 ml zawiera 100 j. insuliny). Przy stosowaniu 30 j. insuliny na dobę insulina z jednego wkładu wystarczy więc na 10 dni terapii. 13. W jakie miejsca na ciele powinno się wstrzykiwać insulinę? Insulinę wstrzykuje się podskórnie. Wstrzyknięcia wykonuje się w powłoki brzucha, zewnętrzną powierzchnię ramion i ud oraz w pośladki. Zalecane miejsca wstrzyknięć różnią się nieco w zależności od stosowanego typu insuliny. Na przykład szybkodziałającą insulinę ludzką lub jej analogi powinno się podawać w powłoki jamy brzusznej, ponieważ stąd są one najszybciej wchłaniane. Można też wykonywać zastrzyki w ramiona. Insulinę o pośrednim i długim czasie działania wstrzykuje się w uda i pośladki są to miejsca, z których insulina wchłania się wolniej. Mieszanki insulinowe można wstrzykiwać we wszystkie regiony ciała, w które można podawać insulinę. 11

12 Zalecane miejsca wstrzykiwania insuliny 14. Czy należy zmieniać miejsca podawania insuliny? Tak. Insulina podawana przez długi czas w to samo miejsce może spowodować przerost tkanki podskórnej i powstawanie w niej zrostów oraz guzków. Może to być przyczyną zaburzenia wchłaniania insuliny, a poza tym defektu natury kosmetycznej. Miejsca iniekcji insuliny należy zmieniać racjonalnie, według wcześniej ustalonego schematu. Na przykład przez 2 tygodnie podajemy insulinę w prawą połowę ciała: prawa połowa brzucha (insulina krótkodziałająca lub analog) i prawe udo (insulina o pośrednim czasie działania). Przez kolejne 2 tygodnie iniekcje wykonujemy w lewą połowę ciała. Potem możemy zmienić miejsca, na przykład prawe ramię i prawy pośladek. Każdy kolejny zastrzyk wykonujemy w miejsce o opuszkę palca oddalone od poprzedniego wkłucia. 15. Jakiej długości igieł powinno się używać do podawania insuliny? Obecnie są dostępne igły o długości 6, 8, 12,7 oraz 13,2 mm. Ponieważ iniekcje insuliny wykonuje się do tkanki podskórnej, długość igły zależy od grubości tej 12

13 tkanki. Igła powinna być dobrana indywidualnie dla danego chorego przez lekarza lub pielęgniarkę. Według ogólnej zasady osoby dorosłe z nadwagą i otyłe powinny stosować igły długie, na przykład 13,2 i 12,7 mm, zaś osoby szczupłe i dzieci igły krótkie. Grubość tkanki podskórnej różni się także w zależności od regionu ciała. Zaleca się następujące długości igieł insulinowych w zależności od miejsca iniekcji u osób dorosłych: q q q q ramiona: 8 mm, a nawet 6 mm (najcieńsza warstwa tkanki tłuszczowej); powłoki brzuszne: 8 mm lub 12,7 mm; udo: 8 mm; pośladki: 8 mm lub 12,7 mm. U osób szczupłych, u których tkanka podskórna jest słabo rozwinięta, zastrzyk powinno się podać, wytwarzając jednocześnie fałd skórny. 16. Czy po każdym zastrzyku należy wymienić igłę na nową? Najlepiej tak, ponieważ są to igły jednorazowego użytku, a ponadto po każdej iniekcji igła stopniowo się stępia. W praktyce wielu chorych stosuje kilkakrotnie tę samą igłę, wymieniając ją, gdy kończy się nabój w piórze albo gdy podczas iniekcji odczuwają ból z powodu stępienia się igły. 17. Jakich zasad należy przestrzegać przy wykonywaniu wstrzyknięć insuliny? q Nowo założoną igłę przestrzykujemy insuliną w celu usunięcia znajdującego się w niej powietrza. Na czubku igły powinna się pojawić kropla insuliny. q Przed iniekcją mieszamy insulinę nieprzezroczystą (np. Humulin N, Insulatard lub mieszankę insulinową), obracając delikatnie pióro albo fiolkę, aby uzyskać jednolity roztwór. q Nie trzeba dodatkowo dezynfekować skóry przed wstrzyknięciem insuliny. 13

14 q q q q q Po wykonaniu zastrzyku nie wyciągamy natychmiast igły, aby uniknąć wypłynięcia insuliny. Odczekujemy kilka sekund i wówczas wyciągamy igłę. Jeżeli po zastrzyku na powierzchnię skóry wypłynie trochę insuliny, najczęściej nie ma to istotnego znaczenia. Nie trzeba robić dodatkowego zastrzyku. Nie rozmasowujemy miejsca po wstrzyknięciu insuliny, ponieważ może to przyspieszyć jej wchłonięcie i powodować niedocukrzenie. Kropla krwi, która czasem pojawia się po wykonaniu zastrzyku, nie powinna niepokoić. Może to oznaczać, że trafiliśmy w drobne naczynie krwionośne. Nie wpływa to na działanie insuliny, krew usuwamy wacikiem. Wysoka temperatura otoczenia powoduje szybsze wchłanianie insuliny, co może być przyczyną niespodziewanego niedocukrzenia; pamiętajmy o tym w upalne dni i po ciepłej kąpieli. 18. Jak powinno się przechowywać insulinę? Insulinę powinno się przechowywać w temperaturze od +2 C do +8 C, w lodówce. Pióro insulinowe z nabojem lub jednorazowy pen można przez miesiąc trzymać poza lodówką, oczywiście unikając ekspozycji na skrajne temperatury. Pamiętajmy, że jeżeli nie zużyjemy insuliny z naboju w ciągu miesiąca, musimy go wymienić, nawet jeżeli zostało w nim jeszcze trochę insuliny. 19. Co to jest pompa insulinowa i jak działa? Od około 30 lat istnieje możliwość ciągłego podawania insuliny przy zastosowaniu osobistej pompy insulinowej. Pompa to urządzenie wielkości porównywalnej z 2 pudełkami zapałek. W pompie używamy insuliny ludzkiej krótkodziałającej lub szybkodziałającego analogu. Insulina ze zbiornika umieszczonego w pompie jest dostarczana przez plastikowy cienki dren do igły (a właściwie plastikowego dreniku tzw. wkłucia), która tkwi w tkance podskórnej. Wkłucie wymieniamy co 3 dni. Podawa- 14

15 nie insuliny przez pompę nie zwalnia chorego od wykonywania pomiarów cukru we krwi przy użyciu glukometru. Pompa podaje ciągle insulinę w ilości przez nas ustalonej w tzw. przesuwie bazowym, przed posiłkami podajemy bolusy insuliny poprzez naciśnięcie przycisku na pompie. Pompy są przeznaczone głównie dla chorych na cukrzycę typu 1, osób młodych, czynnych zawodowo, zwłaszcza o chwiejnym przebiegu choroby, u których intensywna insulinoterapia nie pozwala na prawidłowe wyrównanie cukrzycy. 20. Kiedy będzie można kupić w aptekach insulinę wziewną? Insulina wziewna to insulina ludzka w formie sproszkowanej. Insulina ta jest inhalowana do płuc przez usta przy użyciu specjalnych dozowników. Jej szybkość i czas działania można określić jako pośrednie w stosunku do krótkodziałającej insuliny ludzkiej i szybkodziałającego analogu. Jest ona stosowana w połączeniu z lekami doustnymi lub wieczorną iniekcją insuliny o pośrednim czasie działania. Przeciwwskazaniem do zastosowania insuliny w postaci wziewnej jest palenie papierosów (należy rzucić ten nałóg przynajmniej 6 miesięcy przed rozpoczęciem leczenia insuliną w takiej formie), a także ciężka astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc. Insulina wziewna została zarejestrowana w Stanach Zjednoczonych (w styczniu 2006 r.) do leczenia cukrzycy typu 1 i 2. W październiku 2007 r. firma Pfizer podjęła decyzję o rezygnacji z produkcji leku Exubera. Jako przyczynę podano zbyt małą liczbę pacjentów stosujących ten preparat. Pomimo to inne firmy farmaceutyczne nadal prowadzą badania nad insulinami wziewnymi. Insulina jest Twoim przyjacielem, można ją polubić. 15

16

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Odkrycie insuliny było jednym

Odkrycie insuliny było jednym INSULINOTERAPIA Maciej Pawłowski Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Odkrycie insuliny było jednym z najważniejszych odkryć współczesnej medycyny. Po raz pierwszy insulinę

Bardziej szczegółowo

Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce

Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce Prof. dr hab. med. Maciej T. Małecki Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Wydzielanie

Bardziej szczegółowo

Wskazówki dotyczące podawania insuliny

Wskazówki dotyczące podawania insuliny Wskazówki dotyczące podawania Schemat postępowania w cukrzycy Wskazówki dotyczące podawania Organizm potrzebuje tyle, ile zapewni odpowiednią kontrolę glikemii (odpowiedni poziom cukru we krwi). Lekarz

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE Sylwia Musioł STATYSTYKI NA ŚWIECIE ŻYJE BLISKO 3OO MILIONÓW LUDZI CHORYCH NA CUKRZYCĘ SZACUJE SIĘ, ŻE LICZBA TA W CIĄGU JEDNEGO POKOLENIA WZROŚNIE DO OKOŁO 500 MILIONÓW W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Via Medica. www.cukrzyca.info.pl

Via Medica. www.cukrzyca.info.pl Redaktor Naukowy: Prof. dr hab. med. Jacek Sieradzki Redaktor Prowadzący: Dr hab. med. Maciej Małecki Małopolski Oddział Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Katedra Chorób Metabolicznych 31 501 Kraków,

Bardziej szczegółowo

DAWN Postawy Życzenia i Potrzeby cukrzyków (Diabetes Attitudes Wishes & Needs)

DAWN Postawy Życzenia i Potrzeby cukrzyków (Diabetes Attitudes Wishes & Needs) Biuro obsługi klienta Novo Nordisk Przewodnik po insulinoterapii metodą BASAL BOLUS 0845 600 5055 Koszt jak za połączenie lokalne. Rozmowy mogą być nagrywane w celach szkoleniowych. (Godziny pracy biura

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hipoglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hipoglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Hipoglikemia podstawowe informacje Kiedy poziom cukru (glukozy) we krwi spada poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l), stwierdza się nadmierne obniżenie poziomu glukozy

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJE DOTYCZĄCE OPIEKI DOMOWEJ NAD OSOBĄ CHORĄ NA CUKRZYCĘ

INSTRUKCJE DOTYCZĄCE OPIEKI DOMOWEJ NAD OSOBĄ CHORĄ NA CUKRZYCĘ INSTRUKCJE DOTYCZĄCE OPIEKI DOMOWEJ NAD OSOBĄ CHORĄ NA CUKRZYCĘ Jak dbać o chorego organizując środowisko i zasoby niezbędne do zagwarantowania mu wyższej jakości życia Przydatne numery telefonów Terapia

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

NovoMix 30. NovoMix 30. przewodnik po insulinoterapii z. Biuro obsługi klientów Novo Nordisk 0845 600 5055. novo nordisk

NovoMix 30. NovoMix 30. przewodnik po insulinoterapii z. Biuro obsługi klientów Novo Nordisk 0845 600 5055. novo nordisk Biuro obsługi klientów Novo Nordisk 0845 600 5055 przewodnik po insulinoterapii z NovoMix 30 Dla klientów BT koszt rozmów wynosi do 5 pensów za minutę. Rozmowy klientów korzystających z usług innych operatorów

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Rozpoznanie, objawy cukrzycy, wydzielanie insuliny, receptor dla insuliny, patomechanizm cukrzycy typu 1 i typu 2

Rozpoznanie, objawy cukrzycy, wydzielanie insuliny, receptor dla insuliny, patomechanizm cukrzycy typu 1 i typu 2 Farmakoterapia cukrzycy Leki stosowane w leczeniu cukrzycy Co oznacza termin cukrzyca Grupa schorzeń metabolicznych, których wspólną cechę stanowi hiperglikemia jako wynik absolutnego i/lub względnego

Bardziej szczegółowo

Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną?

Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Do czego służy insulina? Insulina to hormon białkowy, wytwarzany w komórkach β (beta) trzustki,

Bardziej szczegółowo

Insulinoterapia Lek. Marta Siomkajło Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej

Insulinoterapia Lek. Marta Siomkajło Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Insulinoterapia Lek. Marta Siomkajło Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Fizjologia Metabolizm glukozy jest bardzo precyzyjnie regulowany

Bardziej szczegółowo

Dorota Karło - społeczny edukator diabetologiczny

Dorota Karło - społeczny edukator diabetologiczny Dorota Karło - społeczny edukator diabetologiczny CUKRZYCA TYPU 1 Cele leczenia cukrzycy typu I u dzieci i młodzieży możliwość przeżycia cofnięcie objawów klinicznych, unikanie ostrych powikłań cukrzycy,

Bardziej szczegółowo

Insulinoterapia Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej

Insulinoterapia Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Insulinoterapia Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Rys historyczny odkrycie insuliny - 1922 r. Frederick Banting (Nobel) i Charles

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia cukrzycy 3 rok WLI - 2014

Farmakoterapia cukrzycy 3 rok WLI - 2014 Farmakoterapia cukrzycy 3 rok WLI - 2014 Marzena Dworacka Co oznacza termin cukrzyca Grupa schorzeń metabolicznych, których wspólną cechę stanowi hiperglikemia jako wynik absolutnego i/lub względnego niedoboru

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

Dziecko z cukrzycą w szkole.

Dziecko z cukrzycą w szkole. Typy cukrzycy: I Cukrzyca typu 1 II Cukrzyca typu 2 III inne typy cukrzycy Dziecko z cukrzycą w szkole. Cukrzyca choroba przemiany materii, charakteryzująca się podwyższonym stężeniem cukru = glukozy we

Bardziej szczegółowo

MAŁY PORADNIK DLA NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW DZIECI MŁODSZYCH

MAŁY PORADNIK DLA NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW DZIECI MŁODSZYCH C U K R Z Y C A MAŁY PORADNIK DLA NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW DZIECI MŁODSZYCH Publikacja przygotowana w ramach projektu Kompleksowe wsparcie środowiska diabetyków poprzez edukację obywatelską i działania

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Polhumin Mix-4, 100 j.m./ml, zawiesina do wstrzykiwań Insulinum humanum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Polhumin Mix-4, 100 j.m./ml, zawiesina do wstrzykiwań Insulinum humanum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Polhumin Mix-4, 100 j.m./ml, zawiesina do wstrzykiwań Insulinum humanum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon:

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon: DANE PACJENTA Mam cukrzycę Jeśli wykazuję zaburzenia świadomości i jestem w stanie połykać, to podaj mi CUKIER w dowolnej formie sok, syrop, słodzoną wodę, colę, cukierki lub ciastko i zatelefonuj do mojego

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Dzieci chorują głównie na cukrzycę typu 1 Cukrzyca typu 1 - jest chorobą charakteryzującą

Bardziej szczegółowo

SAMOKONTROLA CUKRZYCY

SAMOKONTROLA CUKRZYCY SAMOKONTROLA CUKRZYCY Alicja Szewczyk Klinika Endokrynologii i Diabetologii Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Polska Federacja Edukacji w Diabetologii Uniwersytet Zdrowia 2015r. Problem 1 Jak

Bardziej szczegółowo

Dzienniczek do kontroli stê enia glukozy. - na czczo - po posi³ku

Dzienniczek do kontroli stê enia glukozy. - na czczo - po posi³ku Dzienniczek do kontroli stê enia glukozy - na czczo - si³ku DANE PACJENTA Dane Pacjenta Imię: Nazwisko: Telefon: Lekarz prowadzący Imię: Nazwisko: Telefon: Uwagi Dzienniczek samokontroli zawiera tabele,

Bardziej szczegółowo

Jeśli jesteś chory na cukrzycę bądź aktywny fizycznie!!!

Jeśli jesteś chory na cukrzycę bądź aktywny fizycznie!!! Jeśli jesteś chory na cukrzycę bądź aktywny fizycznie!!! Kążde dziecko z cukrzycą ma prawo i obowiązek do udziału w zajęciach fizycznych. Intensywność wysiłku fizycznego zależy od wieku, wytrenowania ale

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

Nieinwazyjne drogi podawania insuliny

Nieinwazyjne drogi podawania insuliny Nieinwazyjne drogi podawania insuliny 1 Historia odkrycia insuliny Data Źródło informacji Obserwacje 1869 r Paul Langerhans (Niemcy) odkrycie wysp trzustki 1889 r Oskar Minkowski, Josef v.mering (Niemcy)

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej

Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej Osobom chorym na cukrzycę grożą poważne, specyficzne dla tej choroby powikłania, które mogą prowadzić

Bardziej szczegółowo

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA Zastosowanie produktu BOTOX /Vistabel 4 jednostki Allergan/0,1 ml toksyna botulinowa typu A w leczeniu zmarszczek pionowych gładzizny czoła Spis treści Co to są zmarszczki

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM NA CUKRZYCĘ

PROCEDURA POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM NA CUKRZYCĘ Szkoła Podstawowa w Dunowie, Dunowo 11, 76-024 Świeszyno SPD.40.3.2014.EK PROCEDURA POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM NA CUKRZYCĘ Wrzesień 2014 r. Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM PRZEWLEKLE CHORYM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 59 IM. JANA MATEJKI W KATOWICACH

PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM PRZEWLEKLE CHORYM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 59 IM. JANA MATEJKI W KATOWICACH PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM PRZEWLEKLE CHORYM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 59 IM. JANA MATEJKI W KATOWICACH W sytuacji, gdy w szkole jest uczeń przewlekle chory, dyrektor, nauczyciel powinien: 1. Pozyskać

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia CUKRZYCA ZAGROŻENIA W CHOROBIE Cukrzyca to poważna choroba. Ponieważ występuje dość często,

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ZYX, 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Gensulin R 100 j.m./ml roztwór do wstrzykiwań 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu Gensulin R zawiera 100 j.m. insuliny ludzkiej

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Gensulin R 100 j.m./ml roztwór do wstrzykiwań 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu Gensulin R zawiera 100 j.m. insuliny ludzkiej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACJI PACJENTA Z CUKRZYCĄ W ZAKRESIE PROFILAKTYKI HIPOGLIKEMII WAŻNYM ELEMENTEM TERAPII

PROGRAM EDUKACJI PACJENTA Z CUKRZYCĄ W ZAKRESIE PROFILAKTYKI HIPOGLIKEMII WAŻNYM ELEMENTEM TERAPII PROGRAM EDUKACJI PACJENTA Z CUKRZYCĄ W ZAKRESIE PROFILAKTYKI HIPOGLIKEMII WAŻNYM ELEMENTEM TERAPII Alicja Szewczyk Polska Federacja Edukacji w Diabetologii Cukrzyca Glukometr Wstrzykiwacz Insulina Niedocukrzenie

Bardziej szczegółowo

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 1, 13 17 D I A B E T O K A R D I O L O G I A Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Elżbieta Orłowska-Kunikowska Katedra i Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca groźna choroba naszej cywilizacji

Cukrzyca groźna choroba naszej cywilizacji Cukrzyca groźna choroba naszej cywilizacji Cukrzyca jest przewlekłą chorobą, spowodowaną nieprawidłową produkcją insuliny w komórkach trzustki lub nieprawidłowym działaniem insuliny. Insulina to hormon

Bardziej szczegółowo

Dziecko z cukrzycą typu 1 w placówkach oświatowych

Dziecko z cukrzycą typu 1 w placówkach oświatowych Elżbieta Dębska Dziecko z cukrzycą typu 1 w placówkach oświatowych Poradnik dla nauczycieli Jakie informacje zawiera broszura? 1. Co warto wiedzieć o cukrzycy typu 1 mając w klasie ucznia z tą chorobą?

Bardziej szczegółowo

Co zmienia się po przejściu z terapii insuliną ludzkà na analog insuliny?

Co zmienia się po przejściu z terapii insuliną ludzkà na analog insuliny? Zalecenia lekarza dla osób stosujàcych analogi insuliny (wype nia lekarz prowadzàcy) Co zmienia się po przejściu na analog insuliny? Mo esz spo yç dodatkowy posi ek 2 Zalecony preparat i dawka insuliny

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Humalog 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań w fiolce 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 2.1 Opis ogólny Humalog jest jałowym, przezroczystym,

Bardziej szczegółowo

PROJEKT 29.12.2004 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia...2004 r.

PROJEKT 29.12.2004 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia...2004 r. PROJEKT 29.12.2004 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia...2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia limitów cen leków i wyrobów medycznych wydawanych świadczeniobiorcom bezpłatnie, za

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

Samokontrola. Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych USK w Białymstoku Anna Borysiuk

Samokontrola. Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych USK w Białymstoku Anna Borysiuk Samokontrola Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych USK w Białymstoku Anna Borysiuk Elementy samokontroli 1. Pomiary poziomu cukru 2. Prowadzenie dzienniczka samokontroli 3. Pomiary

Bardziej szczegółowo

B. ULOTKA DLA PACJENTA

B. ULOTKA DLA PACJENTA B. ULOTKA DLA PACJENTA 0 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA AVAMINA, 500 mg, tabletki powlekane Metformini hydrochloridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo

Lantus w leczeniu cukrzycy typu 2

Lantus w leczeniu cukrzycy typu 2 Program Wsparcia Leczenia Insuliną Infolinia jest dostępna 24h/dobę, 7 dni w tygodniu Lantus w leczeniu cukrzycy typu 2 0845 606 6887* * Koszt połączenia będzie naliczony zgodnie z lokalnymi stawkami.

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Dębska Dziecko z cukrzycą typu 1 w placówkach oświatowych. informacje dla nauczycieli

Elżbieta Dębska Dziecko z cukrzycą typu 1 w placówkach oświatowych. informacje dla nauczycieli PRZYJACIEL Elżbieta Dębska Dziecko z cukrzycą typu 1 w placówkach oświatowych informacje dla nauczycieli kompleksowa opieka diabetologiczna Rozwiązania dopasowane do indywidualnych potrzeb pacjenta Analiza

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia cukrzycy

Farmakoterapia cukrzycy Farmakoterapia cukrzycy Cukrzyca jest zbiorem chorób metabolicznych, charakteryzujących się hiperglikemią wywołaną zaburzeniami: wydzielania insuliny, działania insuliny lub obydwu tych nieprawidłowości.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Gensulin R, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań (Insulinum humanum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku.. Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Humalog 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań we wkładzie. 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 2.1 Opis ogólny Humalog jest jałowym, przezroczystym,

Bardziej szczegółowo

Poznaję cukrzycę. Hipoglikemia Wysiłek fizyczny

Poznaję cukrzycę. Hipoglikemia Wysiłek fizyczny Poznaję cukrzycę Hipoglikemia Wysiłek fizyczny Dr n. med. Agnieszka Szypowska Dr n. med. Hanna Trippenbach-Dulska Lek. med. Maria Lipka Lek. med. Anna Ramotowska Przyczyny i objawy hipoglikemii Hipoglikemia

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO NovoRapid 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań w fiolce. 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu zawiera100 j. insuliny aspart*

Bardziej szczegółowo

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH Co mam zrobić gdy podopieczny skarży się na boleści? Co zrobić gdy zachoruje? Jak opiekować się osobą z Alzheimerem, Demencją czy inna chorobą? Jakie problemy mogą

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA

ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA Biosteron, 5 mg, tabletki Biosteron, 10 mg, tabletki Biosteron, 25 mg, tabletki (Dehydroepiandrosteronum) Należy

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

Humalog Mix25 składa się w 25 % z roztworu insuliny lispro i w 75 % z zawiesiny protaminowej insuliny lispro.

Humalog Mix25 składa się w 25 % z roztworu insuliny lispro i w 75 % z zawiesiny protaminowej insuliny lispro. PLLLY00439/10/2014 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Humalog Mix25 100 j./ml zawiesina do wstrzykiwań we wkładzie 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH 2.1 Opis ogólny Humalog Mix25 jest białą,

Bardziej szczegółowo

Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia

Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia Twój lekarz zalecił Ci stosowanie nowoczesnej metody antykoncepcji

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Polhumin Mix-2, 100 j.m./ml, zawiesina do wstrzykiwań 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml zawiesiny zawiera 100 j.m. biosyntetycznej,

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ZYX Bio 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca. Cukrzyca (wg WHO) Główne typy cukrzycy 2014-03-05. Leki stosowane w cukrzycy

Cukrzyca. Cukrzyca (wg WHO) Główne typy cukrzycy 2014-03-05. Leki stosowane w cukrzycy Cukrzyca Leki stosowane w cukrzycy Cukrzyca (wg WHO) To grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia

Bardziej szczegółowo

Objawy cukrzycy typu 1

Objawy cukrzycy typu 1 CUKRZYCA U DZIECI Objawy cukrzycy typu 1 Objawy początkowe: Zwiększone pragnienie Częste oddawanie dużej ilości moczu Oddawanie moczu w nocy Chudnięcie Zapach acetonu z ust Skurcze w nogach Zakażenia drożdżakami

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Postępowanie w stanach nagłych: I II III IV Hipoglikemia Cukrzycowa kwasica ketonowa

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Humulin R, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wkładzie (Insulinum humanum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 ml Humulin N zawiera 100 j.m. insuliny ludzkiej (Insulinum humanum), otrzymywanej metodą

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 ml Humulin N zawiera 100 j.m. insuliny ludzkiej (Insulinum humanum), otrzymywanej metodą CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO PLLLY00437/10/2014 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Humulin R, 100 j.m./ml roztwór do wstrzykiwań Humulin N, 100 j.m./ml zawiesina do wstrzykiwań Humulin M3 (30/70), 100

Bardziej szczegółowo

Powikłania ostre w cukrzycy typu 1. Anna Noczyńska

Powikłania ostre w cukrzycy typu 1. Anna Noczyńska Powikłania ostre w cukrzycy typu 1 Anna Noczyńska Cukrzycowa kwasica ketonowa Kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy jest ciężkim powikłaniem powodującym stan zagrożenia życia. Śmiertelność związana z

Bardziej szczegółowo

OPIEKUN FARMACEUTYCZNY

OPIEKUN FARMACEUTYCZNY OPIEKUN FARMACEUTYCZNY W tym numerze: Słodka choroba CUKRZYCA Szanowni Pacjenci! Nowy numer Opiekuna Farmaceutycznego poświęcony jest w całości Cukrzycy chorobie XXI wieku. Mam nadzieję, że zawarte w nim

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Apidra 100 jednostek/ml, roztwór do wstrzykiwań we wkładzie 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jeden ml zawiera 100 jednostek insuliny

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 1. Anna Noczyńska

Cukrzyca typu 1. Anna Noczyńska Cukrzyca typu 1 Anna Noczyńska Banting i Best (oraz Marjore) 1923 Nagroda Nobla za odkrycie insuliny i jej zastosowanie w leczeniu cukrzycy typu 1. Trzustka wyspy Langerhansa Insulina jest kluczem który

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY.

STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Wprowadzenie: Umiejętność samokontroli choroby wśród osób chorych na cukrzycę jest niezwykle istotną częścią

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca - epidemiologia. Cukrzyca- definicja. Cukrzyca -etiologia. Cukrzyca -etiologia. Etiopatogeneza. Etiopatogeneza

Cukrzyca - epidemiologia. Cukrzyca- definicja. Cukrzyca -etiologia. Cukrzyca -etiologia. Etiopatogeneza. Etiopatogeneza Cukrzyca- definicja Cukrzyca jest to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania i lub działania insuliny. Cukrzyca - epidemiologia Zachorowalność w

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo