Problemy ochrony prawnej programów komputerowych ze szczególnym uwzględnieniem wolnego oprogramowania

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Problemy ochrony prawnej programów komputerowych ze szczególnym uwzględnieniem wolnego oprogramowania"

Transkrypt

1 Problemy ochrony prawnej programów komputerowych ze szczególnym uwzględnieniem wolnego oprogramowania Renata Orkisz Tomasz Przechlewski Copyright 2003 RenataOrkisz 2003 Spis treści 1. Wstęp 1. Wstęp Prawa autorskie Idea i historia praw autorskich Włączenie programów komputerowych do dzieł uznanych za przedmiot prawa autorskiego Ochrona programów komputerowych w świetle konwencji z zakresu prawa autorskiego Ochrona programów poza prawem autorskim Licencjonowanie programów Rodzaje licencji Zakres licencji na oprogramowanie Przyszłość prawa autorskiego Programy komputerowe W polskim prawie autorskim Historia polskiego prawa autorskiego Ustawa z dnia 9 czerwca 2000 r. o prawach autorskich i prawach pokrewnych Autorska ochrona baz danych w Polsce Polskie prawo autorskie a standardy wspólnoty europejskiej Wolne oprogramowanie Idea wolnego oprogramowania Historia wolnego oprogramowania Kwestie licencyjno-prawne związane z korzystaniem z wolnego oprogramowania Wykorzystanie i znaczenie wolnego oprogramowania Wady i zalety wolnego oprogramowania Wolne oprogramowanie w Polsce Zakończenie Bibliografia Dokonujące się w ostatnich dziesięcioleciach zmiany w zakresie komunikowania się stworzyły wiele pól twórczej ekspresji człowieka, jak i owych form wykorzystania tej ekspresji. Jednym z takich pól jest informatyka i technologie informatyczne. Już sam wynalazek komputera stworzył szereg wyzwań dla regulacji prawnych, jednak dopiero powstanie i upowszechnianie się komputerów osobistych wraz z gwałtownym rozwojem oprogramowania uwidoczniło konieczność 1

2 stworzenia ram prawnych dla nowych technologii. Najbardziej palącym problemem było zapewnienie odpowiedniej ochrony programom komputerowym. Wybór właściwego modelu ochrony prawnej nie był nigdy oczywisty i nastręczał wielu problemów. Ostatecznie w Polsce, podobnie jak w większości krajów, opowiedziano się za autorskoprawną formą ochrony programów komputerowych. Niestety, mało kto wie, co tak naprawdę oznacza to stwierdzenie. Problemów dostarcza znalezienie odpowiedzi na pytania o zakres ochrony udzielanej przez prawo autorskie, w którym momencie zaczyna się ta ochrona, od spełnienia jakich warunków jest ona uzależniona itp. Tymczasem znajomość tych zagadnień jest bardzo ważna, zaś ochrona programów komputerowych w prawie autorskim jest tak skonstruowana, że nawet przeciętny użytkownik w czasie swej codziennej pracy może ocierać się o naruszenie prawa autorskiego. Ignoratio iuris nocet -- nieznajomość prawa szkodzi, i bez wątpienia warto zapoznać się z przepisami prawa autorskiego regulującymi ochronę programów komputerowych. Wiedza ta jest szczególnie niezbędna dla programistów oraz pracowników firm komputerowych, głównie po to, by móc określić, jak efektywnie i w sposób uporządkowany rozprowadzać oprogramowanie. Przyda się, jednak, każdemu, kto mniej lub bardziej profesjonalnie zajmuje się informatyką. Kwestia ochrony programów komputerowych nabrała dodatkowego znaczenia z momentem powstania Internetu. Stanowi on jedną z podstawowych nowości technicznych końca XX wieku, uchodzącą za symbol naszych czasów. Jest to międzynarodowa sieć komputerowa, łącząca w sobie cechy typowe dla komunikacji masowej i indywidualnej, a także inne, specyficzne tylko dla siebie. Dzięki sieciom komputerowym straciły na znaczeniu bariery w przepływie informacji, stanowiące rezultat rozmaitych ograniczeń tradycyjnych jej nośników oraz kanałów przekazu. Do Internetu można wprowadzić nieograniczoną liczbę różnych materiałów (w tym również utworów w rozumieniu prawa autorskiego) zapisanych w postaci cyfrowej, równocześnie dostępnych na żądanie dla wielu użytkowników. W Internecie znajduje się ogromna różnorodność oprogramowania, jednakże z momentem decyzji o pobraniu z sieci danego programu, często powstaje problem. Nie wiadomo, w jaki sposób jest rozpowszechniany, tzn. czy jest on darmowy, czy trzeba za niego zapłacić. Powstają obawy, czy ściągając i używając go, nie łamiemy prawa. Obaw takich można uniknąć, gdy zdecydujemy się na korzystanie z Wolnego Oprogramowania. Powstało ono w odpowiedzi na ograniczenia, wynikające z praw autorskich, jakie niesie za sobą zakup i użytkowanie komercyjnych programów komputerowych. Wolne Oprogramowanie jest rozpowszechniane razem z zezwoleniem pozwalającym każdemu na użytkowanie go, kopiowanie i dystrybuowanie, w postaci niezmienionej lub z modyfikacjami, za darmo lub za opłatą. Celem pracy jest przedstawienie sposobów ochrony programów komputerowych we współczesnym świecie. Z uwagi na rozległość tematu, niemożliwe było pełne przedstawienie zasad funkcjonowania prawa autorskiego. Skupiono się na ukazaniu podstawowych zagadnień niezbędnych do zrozumienia sposobów i mechanizmów ochrony programów komputerowych, ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań, jakie są obecnie wykorzystywane w Polsce. Sporo uwagi, poświęcono Wolnemu Oprogramowaniu, którego popularność rośnie niezmiernie szybko, a które stanowi konkurencję i zagrożeniem dla utworów prawnie chronionych. W pracy wykorzystano literaturę z zakresu analizowanej tematyki w formie: książek, artykułów prasowych oraz aktów normatywnych, w języku polskim i angielskim. W celu pozyskania najbardziej aktualnych informacji powołano się, również, na liczne strony internetowe. Jeżeli niniejsza praca przyczyni się w jakimś stopniu do zrozumienia problematyki ochrony programów komputerowych, to wydaje się, iż cel jaki przyświecał jej powstaniu zostanie osiągnięty. 2. Prawa autorskie 2.1. Idea i historia praw autorskich 2

3 Historia praw autorskich sięga czasów starożytnych, kiedy to wielcy uczeni starożytnej Grecji i Rzymu tworzyli swe dzieła. Nie istniał wówczas żaden akt prawny odnoszący się do ochrony praw twórców, a jedynie wskazywano autora dzieła. Nie było metody szybkiego kopiowania dzieł i w związku z tym problem piractwa wówczas nie istniał. Na przestrzeni wieków nic się nie zmieniało.,,kopiowaniem'' rekopisów zajmowali się głównie zakonnicy i była to praca niezwykle żmudna i długotrwała. Przepisywano przede wszystkim utwory o treści religijnej, na zlecenia dworów królewskich Europy. Większość społeczeństwa była analfabetami, a tylko nieliczni mieli przywilej dostępu do owych manuskryptów. Przełom nastapił dopiero w XV w., wraz z wynalezieniem druku. Stopniowo drukowanie stawało się coraz łatwiejsze i tańsze, co zapoczątkowało kopiowanie książek na szeroką skalę. Liczba drukarń i drukarzy rosła bardzo szybko i kopiowano dosłownie wszystko.przed władcami poszczególnych państw stanął problem, jak uregulować przepisy prawne dla branży wydawniczej by chronić jej działanie, a jednocześnie zapobiegać piractwu. Król Angli wydał w 1662 r. dekret (Licencing Act) ustanawiający rejestr ksiażek licencjonowanych. Aby uzyskać licencję na rozpowszechnianie danej książki, należało złożyć ją w specjalnie przygotowanym do tego celu depozycie 1. Wiele z przynoszonych książek konfiskowano, gdyż uznano, iż zawierają treści wrogie Kościołowi i obowiązującej władzy. Licencing Act of 1662 został uchylony w 1681 r., a w jego miejsce wprowadzono nowe przepisy ustanawiające prawa własności dla książek złożonych w depozycie. Ich właściciele mieli sami decydować o sposobie i formie rozpowszechniania dzieł, na które otrzymali licencje. Podobne prawo jak w Angli, obowiązywało w większości krajów europejskich. Głównymi jego beneficjentami ówczesnego byli wydawcy, którym w zasadzie przyznano monopol na wydruk i sprzedaż utworów. Zmiany przyniósł uchwalony w 1710 r. Statut Anny (Statute of Anne). Uznany został za pierwszy na świecie akt prawny o prawie autorskim 2 (Copyright Act). Ustalono w nim, iż autor jest właścicielem praw autorskich, wprowadzono terminologię dotyczącą ochrony prac publikowanych, oraz rozszerzono pojęcie,,ochrona''. Wydawca, decydujący się na przedruk jakiejś pracy, musiał najpierw uzyskać zgodę autora. Prawo autorskie ograniczało tylko publikację, a nie to, co mógłby zrobić czytelnik. Poza niewielkim wzrostem cen książek nie było, więc, powodu do zmartwień dla zwykłych czytelników. Czas trwania praw autorskich ustalono na 28 lat a po ich upływie stawały się dobrem publicznym. W 1875 Komisja Królewska w Wielkiej Brytanii zaproponowała, by zmodyfikować i skodyfikować istniejące przepisy, a ponadto by zawrzeć dwustronną umowę ze Stanami Zjednoczonymi w celu wzajemnej ochrony brytyjskich i amerykańskich autorów. W 1886 r. uchwalono Międzynarodowy Akt o Prawach Autorskich (International Copyright Act). Zniesiono w nim potrzebę rejestracji utworów zagranicznych i wprowadzono wyłączne prawo importu i wykonywania tłumaczeń. Ponadto, ochroną objęto dzieła powstałe w państwach, będących pod zwierzchnictwem Korony Brytyjskiej. 3 W tym samym roku (1886), 9 września roku, kilkanaście państw utworzyło związek dla ochrony prawnoautorskiej własności literackiej (naukowej) i artystycznej (Związek Berneński), podpisując konwencją znaną jako Konwencja Berneńska. 4 Jej najważniejszym postanowieniem jest automatyczne powstawanie praw autorskich do dzieł o charakterze twórczym. Autor nie musi rejestrować dzieła ani też ubiegać się o jego autorskoprawną ochronę, gdyż powstaje powstaje ona automatycznie, gdy tylko dzieło jest ustalone i zapisane, bądź nagrane na jakimkolwiek fizycznym nośniku. Autorowi przyznane zostają wówczas wyłączne prawa do dzieła i jego pochodnych i trwają one do momentu wygaśnięcia, chyba że autor zrzeknie się ich wcześniej [ 56 ]. 1 lipca 1912 r. wszedł w życie Copyright Act Stał się on jednolitym aktem prawnym dotyczącym praw autorskich (po uprzedniej rewizji poprzednio obowiązujących przepisów). Skupiono się w nim przede wszystkim na rozszerzeniu pojęcia,,ochrona'' oraz na ustaleniu, do czego właściwie odnosi się pojęcie,,copyright''. Poza tym, ochroną praw autorskich objęto również inne dzieła m.in. płyty [ 1 ]. 1 Za udzielanie licencji odpowiedzialny był uprawniony przez króla organ, tzw. Stationers' Company. Por.: [ 1 ]. 2 Copyright dosłownie tłumaczone jest jako,,prawo o kopiowaniu'' i istotnie, pierwotne regulacje autorskie odnosiły się wyłącznie do kopiowania. Z czasem zakres prawa autorskiego uległ rozszerzeniu, niemniej jednak pozostawiono określenie,,copyright''. 3 Szerzej na temat praw autorskich w Anglii na witrynie: 4 Szerzej na temat tej i innych konwencji międzynarodowych dot. praw autorskich w dalszej części pracy. 3

4 1 lipca 1957 wszedł w życie Copyright Act 1956, w którym wzięto pod uwagę ustalenia Konwencji Berneńskiej oraz Powszechnej Konwencji o Prawach Autorskich 1952 r. (Universal Copyright Convention-- pod patronatem UNESCO). Kolejne akty prawne dotyczące praw autorskich wprowadzały kolejne zmiany. Szereg wyzwań dla regulacji prawnych stworzył wynalazek komputera. Powstanie i upowszechnienie się komputerów osobistych uwidoczniło konieczność stworzenia ram prawnych dla nowych technologii. Najbardziej palącym problemem było zapewnienie odpowiedniej ochrony programom komputerowym Włączenie programów komputerowych do dzieł uznanych za przedmiot prawa autorskiego Wybór właściwego modelu ochrony prawnej dla programów komputerowych nie był nigdy oczywisty. Od początku konkurowały ze sobą dwie opcje (por. [ 12 ]): prawnopatentowa - nastawiona na rozwiązania o charakterze technicznym i prawnoautorska -- nastawiona głównie na twórczość artystyczną i naukową. Jeżeli chodzi o ochronę prawnopatentową, to już na początku lat 70-tych urzędy patentowe wielu krajów zajęły stanowisko niechętne lub wręcz przeciwne patentowaniu programów; stanowisko często nawet usankcjonowane wyraźnym przepisem, stawiającym programy poza zakresem działania ustawy patentowej. W takiej sytuacji konieczne stało się znalezienie innej podstawy prawnej. Możliwości były następujące: albo odwołać się do ustawodawstwa autorskiego, albo kreować nowy, szczególny system ochrony, albo wreszcie zrezygnować z przyznawania praw bezwzględnych, gwarantujących prawny monopol w dysponowaniu programem i czerpaniu korzyści z jego eksploatacji. Ostatnie rozwiązanie, oddające do dyspozycji uprawnionego tylko ograniczoną ochronę praw do programu stało się z czasem ramami prawnymi dla Wolnego Oprogramowania, jednak w początkowym etapie statuowania prawa dla programów komputerowych odrzucono je całkowicie. Wśród prawników wielu zwolenników miała teza, że optymalnym rozwiązaniem jest stworzenie dla programów komputerowych specjalnego systemu ochrony, odmiennego niż system prawa patentowego i prawa autorskiego. W takim wypadku system ochrony miałby być kumulatywny - po pierwsze, programy, które spełniają przesłanki ochrony prawa autorskiego, mogłyby z niego korzystać na zasadach ogólnych (ewentualnie jako osobna kategoria utworów lub w ramach praw pokrewnych), natomiast dla pozostałych rezultatów twórczości informatyków dostępny byłby nowy, specjalny reżim ochrony [ 41 ], zbliżony do wzorów użytkowych czy topografii układów scalonych. W skali międzynarodowej tendencje w kierunku objęcia programów ochroną prawną znalazły po raz pierwszy wyraz w opracowanych w 1977 roku przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (WIPO) Wzorcowych przepisach o ochronie programów komputerowych. Dokument ten zakładał ochronę szczególną tej kategorii przedmiotów, jednak ustawodawstwa krajowe nie akceptowały proponowanych w nim rozwiązań, mimo iż w niektórych krajach (jak np. w Japonii) przygotowano już projekty tego rodzaju ustaw. Rozwiązanie takie miało, jednak, dwie zasadnicze wady - nie zapewniało automatycznie międzynarodowej ochrony na podstawie istniejących już konwencji, a ponadto jego wypracowanie wymagało czasu, a ochrona programów komputerowych stała się rzeczą pilną. Stanowisko zajęte w raportach wpływowych grup ekspertów (zwłaszcza raport CONTU - amerykańskiej National Commission of New Technological Uses of Copyrighted Works - z 1978 roku) oraz orzeczenia sądowe utorowały drogę rozwiązaniu preferującemu autorskoprawny model ochrony programów komputerowych. Istniały jednak ważkie przyczyny włączenia programów w obręb prawa autorskiego. Początkowo zasadniczym celem takiego ujęcia było zwalczanie piractwa, czyli kopiowania kodu wynikowego programów, co można było uzyskać bez wprowadzania jakichkolwiek zmian w prawie w związku ze stosowaniem w ustawach prawnoautorskich bardzo elastycznych definicji chronionych utworów. Podkreślano przy tym podobieństwo programowania do procesów twórczych związanych z powstawaniem innych utworów. Ponadto włączenie programów do istniejącego już międzynarodowego systemu ochrony, wyznaczonego przez konwencję berneńską 5 oznaczało uzyskanie w ten sposób ochrony w skali międzynarodowej dzięki przewidzianej w konwencji zasadzie asymilacji (traktowania krajowego). Obecnie zresztą porozumienie TRIPS 6 wyraźnie włącza do międzynarodowego katalogu chronionych dóbr programy komputerowe, wyrażone w kodzie źródłowym lub w kodzie maszynowym. 5 Konwencja o ochronie dzieł literackich i artystycznych sporządzona w Bernie dnia 9 września 1886 roku. 6 Porozumienie w Sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej sporządzone w Marrakeszu dnia 15 kwietnia 1994 roku. Temat międzynarodowych konwencji i porozumień w sprawie praw autorskich zostanie poruszony w dalszej części pracy. 4

5 Ustawodawstwa krajowe bardzo różnie regulują problematykę programów komputerowych w ramach prawa autorskiego. W 1964 roku amerykański Copyright Office 7 zarejestrował trzy bardzo proste programy torując tym samym drogę do objęcia programów komputerowych autorskoprawną ochroną. W 1978 r. ogłoszono tzw. Raport Comptu, w którym uznano, że programy komputerowe muszą być chronione prawem autorskim, chociaż stanowisko w tej sprawie nie było jednomyślne. John Hersey, jeden z członków komisji opracowującej ten dokument, twierdził, że prawo autorskie nie tworzy odpowiedniego systemu ochrony programu komputerowego, ponieważ program ten jako zakodowana sekwencja instrukcji wykonywanych bezpośrednio lub pośrednio przez komputer albo inne urządzenie zdolne do przetwarzania informacji w celu uzyskania określonego rezultatu nie odpowiada definicji utworu w rozumieniu prawa autorskiego. Prawo autorskie Stanów Zjednoczonych z 1976 roku nie wymieniało expressis verbis programów komputerowych w przykładowym katalogu dzieł korzystających z ochrony. Sprawa podlegania programów ochronie prawnoautorskiej przesądzona została w 1980 roku w drodze nowelizacji Copyright Act z 1976 roku. Najważniejszą zmianą było uzupełnienie go o definicję programu komputerowego. 28 października 1998 roku przyjęto Akt o prawach autorskich w cyfrowym tysiącleciu (Digital Millenium Copyright Act) ostatecznie rozstrzygający kwestie ochrony autorskoprawnej w USA. Pomimo, iż większość krajów przyjęło autorskoprawny model ochrony programów komputerowych, istnieje wiele znaczących różnic, które utrudniają obrót i jednolitą ochronę utworów Przesłanki ochrony programu Programy komputerowe są w ustawach autorskich bądź zaliczane do dzieł literackich piśmienniczych, bądź wymieniane jako odrębna, oddzielna kategoria utworów. Program komputerowy jest w ustawach autorskich określany najczęściej jako zakodowana sekwencja instrukcji (rozkazów) wykonywanych bezpośrednio lub pośrednio przez komputer albo inne urządzenie zdolne do przetwarzania informacji w celu uzyskania określonego rezultatu (realizacji określonych funkcji lub zadań). Niekiedy dodaje się, iż program stanowią także sekwencje symbolicznych instrukcji lub komunikatów, które mogą być w sposób automatyczny przetworzone na zakodowaną sekwencję instrukcji. Jeśli pominąć przyjęte w niektórych systemach wymogi formalne wpływające na powstanie lub skuteczność autorskoprawnej ochrony, to należy stwierdzić, iż ochrona ta zależy od spełnienia dwóch warunków: ustalenia dzieła; nadania dziełu cech oryginalnych, twórczych. Ustalenie Utwór nie musi być utrwalony, tzn. nie musi posiadać materialnej postaci, musi być jednak ustalony, przez co rozumie się nadanie mu takiej postaci (także nietrwałej), która umożliwia zapoznanie sie z utworem przez co najmniej jedną osobe poza samym twórcą. Oryginalność Stwierdzenie, czy rezultat pracy intelektualnej spełnia cechę oryginalności, napotyka w przypadku programów znaczne trudności. W państwach należących do anglosaskiego systemu prawa kryterium oryginalności jest interpretowane w sposób liberalny. Uznaje się je za spełnione już wówczas, gdy dany utwór nie stanowi kopii innego dzieła, gdy,,pochodzi od autora'' (,,ma źródło w jego pracy umysłowej''), a równocześnie nie ma banalnego (oczywistego) charakteru. Istotny, pierwszoplanowy, staje się problem zakresu ochrony programu, a nie problem, czy program stanowi, czy też nie, przedmiot ochrony. W im mniejszym stopniu dany program różni się od innych programów, tym skromniejszy jest zakres udzielanej mu ochrony. Inaczej jest traktowane kryterium oryginalności w krajach europejskich romańskiego i germańskiego systemu prawnego. Mamy tu z reguły do czynienia z nieco bardziej surową interpretacją, przy której wymaga się nie tylko tego, 7 W Stanach Zjednoczonych w kształtowaniu prawa autorskiego szczególną rolę spełnia Copyright Office, istniejące przy Bibliotece Kongresu, które zajmuje się rejestracją praw autorskich, interpretuje federalne przepisy prawa autorskiego oraz uczestniczy w tworzeniu nowych rozwiązań legislacyjnych. 5

6 by utwór był rezultatem samodzielnej pracy twórczej, lecz ponadto aby miał,,piętno osobiste twórcy'' (indywidualny, niepowtarzalny charakter). Wykazanie oryginalności programu przesądza o objęciu go ochroną bez względu na to, czy inna osoba stworzyła wcześniej taki sam program lub zbliżony program. Odmiennie niż w prawie patentowym dopuszcza się bowiem możliwość autorskoprawnej ochrony dwóch (lub więcej) identycznych lub prawie identycznych utworów, jeżeli zostały dokonane niezależnie przez różne osoby. Dla ochrony prawnoautorskiej nie mają znaczenia takie cechy, jak walory estetyczne, czy moralne utworu, jego treść merytoryczna, postać, jakość i rozmiary, skala wysiłku umysłowego związanego z jego stworzeniem czy wreszcie jego doniosłość. Wymogi formalne Dla powstania ochrony prawnoautorskiej nie jest wymagane dopełnienie jakichkolwiek formalnych wymogów (np. rejestracja) 8. Mimo to większość prac zawiera specjalne oznaczenie lub tekst informujący o ochronie dzieła z tytułu praw autorskich - w pracach drukowanych jest to znak (c) lub słowo "Copyright" oraz rok wydania i nazwa właściciela praw (np. (c) Copyright by Jan Kowalski Warszawa 2000), podobnie w programach komputerowych, w których może się również pojawić krótki tekst informujący o ochronie. W Stanach Zjednoczonych obowiązek rejestracji utworu trwał bardzo długo. Zniesiono go dopiero po przystąpieniu USA w 1989 r. do konwencji berneńskiej. Wcześniej (przed 1989r.), utwór należało zarejestrować w ciągu 6 miesięcy od jego powstania w Copyright Office. Chroniło go wówczas domniemanie, że jest własnością podmiotu, który go zarejestrował, i podmiot ów otrzymywał na to stosowne świadectwo (opłata ok. 200 dolarów). Fakt, iż obecnie rejestracja nie jest obligatoryjna, znacznie osłabił siłę tego domniemania. Chronione i nie chronione elementy programu Dyskusje dotyczące ochrony programu komputerowego nie kończą się na poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, jakimi cechami powinien charakteryzować się program aby stać się przedmiotem prawa autorskiego. Rozpatrzenia wymaga inny problem o podstawowym znaczeniu: co w istocie podlega ochronie w całym oprogramowaniu? Na tym tle rysuje się szereg szczegółowych kwestii, będących obecnie przedmiotem sporów i odmiennych rozstrzygnięć sądowych. Analizowanie programu komputerowego pod kątem widzenia rozgraniczenia chronionych i nie chronionych jego składników skłania do przeciwstawienia, z jednej strony,,elementów tekstowych'' (chronionej formy), z drugiej strony,,elementów pozatekstowych'' (nie chronionej treści). Powszechnie uważa się, że ochronie autorskiej nie podlega sam pomysł wykorzystania systemu komputerowego do rozwiązania danego problemu, wybrana procedura rozwiązania problemu oraz swoisty,,styl'' programisty. Niekiedy w celu uniknięcia lub ograniczenia wątpliwości, do przepisów jest wprowadzane wyraźne wyliczenie tych elementów programu, które są wyłączone spod ochrony. Rozwiązanie takie występuje m.in. w ustawie amerykańskiej, południowo-koreańskiej, japońskiej (zasady, algorytm, język programowania) [ 12, s ] Treść prawa autorskiego do programu W prawie autorskim wyróżnia się uprawnienia o przeważającym majątkowym charakterze (autorskie prawa majątkowe) oraz uprawnienia odnoszące się do pozamajątkowych interesów, o przeważającym osobistym charakterze (autorskie prawa osobiste). Pierwsze, zwane również prawami ekonomicznymi [ 16 ], zapewniając uprawnionemu wyłączność w korzystaniu z dzieła, w tym czerpaniu dochodów z jego eksploatacji, mogą być przedmiotem obrotu prawnego. Rozporządzanie autorskimi prawami majątkowymi jest poddawane w ustawodawstwach poszczególnych krajów mniej lub dalej idącym ograniczeniom. Ze względu na rozbieżności pomiędzy prawem anglosaskim (opartym na Konwencji Berneńskiej), a kontynentalnym, wyraźnie zarysowały się różnice dotyczące kwestii praw majątkowych i osobistych (w prawie amerykańskim brak katalogu praw osobistych). 8 Według Konwencji Berneńskiej z 1886 roku utwór podlega ochronie bez konieczności spełnienia jakichkolwiek formalności (m.in. rejestracji). 6

7 Podstawową kwestią w prawie autorskim amerykańskim jest ochrona interesów producentów oraz korporacji jako tych, którzy podejmują ryzyko związane z publicznym wykorzystaniem utworu. Twórca, podpisując z producentem umowę na swoje dzieło, przekazuje zamawiającemu pełnię praw do niego. W pojęciu europejskim byłaby to umowa o pracę, co i tak nie pozbawiłoby twórcy autorskich praw osobistych. W USA dopiero po 35 latach może on odstąpić od takiej umowy, czyli prawa mogą do niego wrócić. Po upływie tego okresu twórca, częściej już jego spadkobierca, ma 5 lat, by wypowiedzieć umowę. Poza tym jest 9 wyjątków, gdy nie następuje automatyczne przejęcie praw przez zamawiającego, ale nie odgrywają one w praktyce istotnej roli. Minimalny czas ochrony na mocy konwencji berneńskiej oraz porozumienia TRIPS, które w zakresie ochrony prawnoautorskiej przejęło większość postanowień tej pierwszej, trwa przez okres życia autora oraz przez 50 lat po jego śmierci. W wielu krajach europejskich czas ochrony wynosi obecnie 70 lat Ochrona programów komputerowych w świetle konwencji z zakresu prawa autorskiego Wprowadzone w życie z końcem XVIII i początkiem XIX wieku w niektórych krajach europejskich ustawy o prawie autorskim po pewnym czasie okazały się niewystarczającym zabezpieczeniem słusznych interesów twórców i ich następców prawnych. Zgodnie bowiem z autonomią legislacyjną poszczególnych krajów, gwarantowana przez te ustawy ochrona nie mogła wykraczać poza granice danego państwa; nie mogła zatem obejmować eksploatacji utworów prowadzonej w innych krajach. Aby uzyskać za granicą ochronę dla dzieł własnych obywateli należało udzielić takiej ochrony dziełom zagranicznym na własnym terytorium. Udzielenie ochrony dziełom obcym mogło nastąpić poprzez: przyznanie jej na zasadzie wzajemności, przyznanie jej na podstawie dwustronnych porozumień, przyznanie jej na podstawie porozumień wielostronnych. Najstarszym źródłem ochrony w stosunkach międzynarodowych była wzajemność, czego wyrazem były licznie zawierane porozumienia dwustronne. Stwarzały one jednak bardzo skomplikowany i niestabilny stan prawny. Usunięciu tej niedogodności miały służyć porozumienia wielostronne. W zamyśle ich twórców miały one stopniowo prowadzić do uniwersalizacji ochrony własności intelektualnej. Pierwszym takim porozumieniem w dziedzinie własności intelektualnej była konwencja paryska z 1883 r. o ochronie własności przemysłowej Konwencja berneńska 9 września 1886 roku, zaś, kilkanaście państw utworzyło związek dla ochrony prawnoautorskiej własności literackiej (naukowej) i artystycznej (Związek Berneński), podpisując konwencją znaną jako konwencja berneńska. Obowiązuje ona nadal stanowiąc podstawowy międzynarodowy układ w zakresie ochrony praw autorskich. Tekst konwencji parokrotnie poddawano rewizjom i zmianom po to, by uwzględnić nowe formy eksploatacji dzieł oraz poszerzyć i uszczegółowić katalog uprawnień przysługujących twórcom. Główne założenia, na jakich koncepcję oparto, pozostały jednak niezmienione od ponad stu lat. Jej najważniejszym postanowieniem jest automatyczne powstawanie praw autorskich do dzieł o charakterze twórczym. To i inne założenia przyjęto później do drugiej podstawowej umowy międzynarodowej w zakresie ochrony praw autorskich, tj. do konwencji uniwersalnej (określanej też powszechną lub genewską) z 1952 r Konwencja genewska Konwencja genewska wraz z berneńską kierują się dwiema fundamentalnymi zasadami:,,minimalnej ochrony'',,,traktowania krajowego''. 7

8 Zgodnie z zasadą,,minimalnej ochrony'', wszystkie kraje podpisujące konwencję zobowiązują się zapewnić obywatelom innych krajów członkowskich co najmniej pewną minimalną ochronę wytyczoną niektórymi postanowieniami konwencji. Tak więc odnośnie do utworów pochodzących z obszaru działania konwencji każdy,,właściciel'' prawa autorskiego ma zapewnioną na terytorium pozostałych państw będących stronami układu ochronę na tym minimalnym poziomie, niezależną od obowiązujących w danym kraju przepisów wewnętrznych. Zasadą traktowania krajowego (zasadą asymilacji), zgodnie z którą,,autor obcy'' powinien być na terytorium innego kraju członkowskiego traktowany na równi z obywatelami tego kraju; sygnatariusze konwencji zdecydowali zatem konkurencję ustawodawstw krajowych rozstrzygnąć na korzyść ustawodawstwa tego kraju, w którym dochodzi się ochrony (kraju ochrony). Gdyby w tym kraju były przewidziane korzystniejsze rozwiązania od tych, które są określane przez konwencyjne minimum, można właśnie powołując się na zasadę asymilacji korzystać z tej daleko idącej ochrony Porozumienie TRIPS Porozumienie TRIPS (ang. TRIPS Agreement - Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights) weszło w życie 1 stycznia 1995 roku i jak do tej pory jest najbardziej kompleksowym, wielostronnym porozumieniem dotyczącym własności intelektualnej. Obejmuje ono następujące zagadnienia: prawa autorskie i pokrewne, znaki towarowe, w tym znaki usługowe (ang. service mark), oznaczenia geograficzna, w tym miejsca pochodzenia, wzory użytkowe i zdobnicze, patenty, w tym ochrona nowych odmian roślin, topografia układów scalonych, informacje nieujawnione, w tym tajemnice handlowe i dane testowe. Porozumienie TRIPS definiuje minimalne standardy ochrony wymagane od każdego z członków (w pewnym sensie także maksymalne, przynajmniej co do niektórych aspektów, np. maksymalny czas ochrony patentowej ustalony jest na 20 lat). Porozumienie określa każdy spośród podstawowych elementów ochrony, tzn. zakres ochrony, odpowiednie prawa i dopuszczalne wyjątki od nich oraz minimalny czas ochrony. Podstawowym wymogiem Porozumienia jest dostosowanie systemów patentowych krajów członkowskich do wymagań głównych konwencji WIPO, czyli Konwencji Paryskiej oraz Berneńskiej w ich najbardziej aktualnych wersjach. Z tego powodu Porozumienie TRIPS bywa czasami określane jako "Berne and Paris-plus agreement". W porozumieniu tym ustalono również narodowe procedury i środki wymuszające przestrzeganie praw ochronnych poprzez ustanowienie pewnego zbioru podstawowych zasad do zastosowania w odpowiednich przepisach. Porozumienie czyni rozstrzyganie sporów między członkami WTO dotyczących aspektów TRIPS tematem właściwych tej organizacji procedur działania Ochrona programów poza prawem autorskim Prawo patentowe W porównaniu z innymi obecnie istniejącymi prawami, ochrona patentowa wydaje się być najbardziej odpowiednią podstawą dla ochrony programów komputerowych [ 12, s. 87]. Tymczasem w prawie patentowym wielu krajów, w tym we wszystkich krajach Unii Europejskiej, są zawarte postanowienia wyraźnie wyłączające programy komputerowe spod patentowania. Podobnie jest też w USA, niemniej jednak coraz więcej programów podlega tam skuteczniejszej niż w prawie autorskim, ochronie patentowej. 8

9 Do powstania ochrony patentowej danego rozwiązania niezbędne jest, by Urząd Patentowy wydał decyzję o udzieleniu patentu. Wymaga to wcześniejszego zgłoszenia wynalazku przez uprawnionego w tymże urzędzie, który następnie analizuje dane zgłoszenie badając w szczególności, czy rozwiązanie ma wszystkie konieczne cechy wynalazku [ 54 ]: jest merytorycznie poprawne - tzn. "działa"; w jego "idei" jest zawarty element "całkowitej nowości" - uniemożliwia to zastrzeganie drobnych racjonalizacji jako patentów; daje się jasno i klarownie opisać oraz ma ściśle określony zakres zastosowań; ma pełną dokumentację techniczną; nie jest trywialne - tzn. nie jest już od dawna w powszechnym użyciu; właściciel posiada jego w pełni funkcjonalny prototyp lub, w przypadku dużych obiektów, jego model w mniejszej skali. Zgodnie z międzynarodową umową o poszanowaniu dóbr niematerialnych zasady składania i przyznawania patentów w każdym kraju są następujące [ 54 ]: 1. osoba zainteresowana zastrzeżeniem jakiegoś wynalazku składa wniosek, na który składa się: wstęp teoretyczny wyjaśniający naukowe podstawy oraz praktyczne znaczenie wynalazku, treść samego zastrzeżenia - czyli słowna lub wsparta rysunkami precyzyjna, techniczna definicja wynalazku, dokładne dane osoby składającej wniosek. 2. Wniosek patentowy jest przez maksimum 6-mcy poddawany ocenie merytoryczno-prawnej i jeśli spełnia kryteria jest publikowany w całości w ogólnodostępnych biuletynach. 3. Przez następne 6 miesięcy osoby zainteresowane mogą składać protesty, jeśli uważają, że wniosek patentowy dotyczy już wcześniej opatentowanego wynalazku, jest niepoprawny merytorycznie, lub, jeśli mają dowód, że zgłaszany patent "nie działa". 4. Po rozpatrzeniu ew. zastrzeżeń urząd wniosek przydziela lub nie. Jeśli przydziela to rozsyła do wszystkich innych urzędów patentowych na świecie informację o jego przyjęciu. 5. Przez kolejne 6-mcy właściciele patentu mają czas składać wnioski patentowe do wszystkich urzędów na całym świecie i nikt inny nie ma w tym czasie prawa zgłosić podobnego wynalazku. 6. Po tym czasie właściciele patentu mają nadal prawo zgłaszać go w innych krajach, ale już na równych prawach z innymi. Przez uzyskanie patentu nabywa się prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na obszarze danego państwa. Przedmiotem ochrony jest konkretny sposób rozwiązania danego problemu przedstawiony w tzw. zastrzeżeniach patentowych. Zastrzeżenie patentowe umożliwia prawne ściganie osób, które w celach zarobkowych wykorzystują bez zgody właściciela dany patent. Monopol prawny, który powstaje w wyniku udzielenia patentu, rozciąga się jedynie na terytorium kraju, w którym udzielono patentu; do uzyskania ochrony w innych krajach niezbędne jest dokonanie w nich oddzielnych zgłoszeń, a następnie uzyskanie patentów. Wynika z tego, iż jeżeli patent został udzielony w innym kraju, a nie został udzielony w Polsce, to dany wynalazek może być w Polsce stosowany przez każdą osobę bez ograniczeń. Prawo z patentu jest czasowo ograniczone. W Polsce może trwać maksymalnie 15 lat od daty zgłoszenia wynalazku [ 12, s. 88] Choć ochrona patentowa wydaje się być najodpowiedniejszą dla ochrony programów komputerowych to w prawie patentowym wielu krajów, w tym we wszystkich krajach Unii Europejskiej a także w Polsce, są zawarte postanowienia wyraźnie wyłączające programy komputerowe spod patentowania. 9

10 Wynika to z trudności zakwalifikowania programów komputerowych do wynalazków. Najpoważniejsze trudności sprawia wymóg,,technicznego charakteru rozwiązania'', a także wymogi nowości i nieoczywistości rozwiązania, przewidziane w ustawach patentowych. Programy komputerowe z reguły, bowiem, nie proponują nowego sposobu rozwiązania określonego problemu, lecz jedynie,,komputeryzują'' uprzednio znany już sposób postępowania. Poza tym programy powstają najczęściej w wyniku oczywistego łączenia istniejących programów, ich uzupełniania, adaptacji lub też przystosowania znanych programów dla innej dziedziny techniki. Mimo takiej regulacji prawnej programy komputerowe są patentowane w coraz szerszym zakresie. Możliwe jest to za sprawą zapisu w większości ustaw patentowych, iż zakazane jest patentowanie programów,,jako takich''. Użycie terminu,,jako taki'' w związku z klauzulą wyłączającą programy spod ochrony stało się,,wytrychem'' prowadzącym do ostrożnego, ale i systematycznego rozszerzania sfery dostępnej dla patentowania rozwiązań zawierających programy [ 12, s. 90]. W najszerszym zakresie możliwość patentowania programów komputerowych została dopuszczona w Stanach Zjednoczonych. Kraje zaś, w których działa Europejski Urząd Patentowy, przynaglane przez wielkie firmy i zachęcane przez prawników specjalizujących się w prawie patentowym, zamierzają dopuścić patentowanie metod matematycznych. Patentowanie programów najbardziej służy wielkim, często ponadnarodowym korporacjom. Mają one wiele patentów i mogą zmuszać większość innych firm, dużych i małych, do wzajemnego udzielania sobie licencji. Unikają większości kłopotów powodowanych przez patenty, jednocześnie ciesząc się wielkim udziałem we władzy oferowanej przez patenty. Zdarza się, że na patencie zyskują i małe firmy, jeśli ich produkt jest tak prosty, że mogą uniknąć naruszenia patentów wielkich firm i dzięki temu nie są zmuszone do udzielenia im licencji na zasadzie wzajemności. Poza tym, korzyści czerpią również posiadacze patentów, którzy nie konstruują, żadnych programów, a zyski czerpią dzięki tym, którzy się tym zajmują. Ochrona patentowa programów, mimo przedstawionych zalet, jest ostro krytykowana zarówno przez użytkowników jak i twórców oprogramowania. Głosy sprzeciwu podnoszą przede wszystkim twórcy Wolnego Oprogramowania, uważając iż patenty bardziej służą tworzeniu przeszkód w rozwoju oprogramowania, niż go wspierają [ 28 ] Ochrona programów komputerowych na podstawie prawa znaków towarowych Przepisy dotyczące ochrony znaków towarowych nie mogą stanowić bezpośredniej podstawy dla ochrony programów komputerowych, bowiem nie dotyczą ochrony samych towarów lub usług, a jedynie postaci oznaczenia. Mogą być, jednak, istotnym instrumentem dla pośredniej ochrony programów, jako że program komputerowy jest z reguły ''związany'' ze znakiem towarowym. Może to przejawić się w umieszczaniu w ten sposób, że znak będzie wyświetlany na monitorze w czasie eksploatacji programu. W takiej sytuacji prawo o znakach towarowych stanowi podstawę ochrony uzupełniającej, zwłaszcza przeciw kopiowaniu i rozpowszechnianiu programów bez zezwolenia. Uzyskanie rejestracji znaku towarowego jest dość łatwe i nie zależy od właściwości programu, na którym znak towarowy jest umieszczany. Istotnych trudności dostarcza zaś wykazanie przez uprawnionego faktu naruszenia prawa do znaku. Słabym punktem takiej ochrony jest jednak okoliczność, że usunięcie znaku ze skopiowanego, a następnie rozpowszechnianego programu zwalnia w pełni od odpowiedzialności z tytułu naruszenia prawa do znaku towarowego. Podstawą ochrony znaków towarowych w Polsce jest Ustawa z dnia 31.I.1985 r. o znakach towarowych, oraz w ograniczonym zakresie Ustawa z dnia 2.VII.1926 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zasadniczą formą ochrony znaku towarowego jest uzyskanie praw wyłącznych do niego na podstawie rejestracji w Urzędzie Patentowym. Ochrona trwa 10 lat, przy czym może być przedłużona na dalsze dziesięcioletnie okresy. Znak towarowy to słowo, krótki tekst i/lub charakterystyczna grafika, którą posługują się przedsiębiorstwa, fundacje i inne osoby prawne do jednoznacznej identyfikacji swoich wytworów i w czasie kampanii reklamowych. W większości krajów świata znak towarowy można zastrzec w urzędzie patentowym, dzięki czemu inne osoby prawne nie mogą go legalnie wykorzystywać bez zgody właściciela. W Polsce jako znak towarowy można zastrzec każde słowo, frazę i grafikę jeśli [ 55 ]: nikt tego wcześniej już nie uczynił; 10

11 nie ma już wcześniej zarejestrowanego znaku, który jest w więcej niż w 50% podobny do tego rejestrowanego. Procent podobieństwa ustalają specjalnie przeszkoleni rzeczoznawcy; znak nie ma charakteru obscenicznego, nie kojarzy się jednoznacznie z symbolami stosowanymi przez grupy wzywające do nienawiści rasowej, religijnej lub postulujące obalenie porządku prawnego siłą; jeśli proponowany znak jest tylko tekstem bez zintegrowanej z nim grafiki nie może on być słowem lub frazą pospolitą ani nie może być nazwą geograficzną. Ustawa o znakach towarowych przewiduje również ochronę niezarejestrowanych znaków powszechnie znanych w Polsce, która jest jednak słabsza niż w przypadku znaków zarejestrowanych. Ochrona znaku towarowego rozciąga się tylko na terytorium kraju, w którym zarejestrowano znak towarowy [ 12, s. 106]. Dlatego polski producent programów, jeżeli ma zamiar chronić swój znak także za granicą, powinien ubiegać się o ochronę odrębnie w każdym kraju znajdującym się w sferze jego zainteresowań Licencjonowanie programów Dominującą rolę w rozpowszechnianiu programów komputerowych odgrywają współcześnie umowy o udostępnianie programów komputerowych, na ogół określane jako umowy licencyjne. Licencja stanowi rodzaj zezwolenia udzielonego innym na używanie dzieła (oprogramowania) w sposób uznany przez twórcę. Mimo że to autor określa warunki, na jakich może być wykorzystywane jego oprogramowanie, licencja zapewnia użytkownikom prawa chroniące ich przed dowolnością działań z jego strony Rodzaje licencji Jako że produkty informatyczne używane są na różne sposoby, formułowanie i stosowanie umów licencyjnych podlega jedynie ograniczonej standaryzacji. Praktykuje się kilka rodzajów licencji określających zakres użytkowania oprogramowania i warunki uiszczania za nie opłaty. Najważniejsze typy licencji przedstawione zostały w tablicy 1. Tabela 1. Typy licencji Rodzaj licencji Firmware Freeware GNU Objaśnienie Licencja obejmująca oprogramowanie układowe, tzn. umieszczone na stałe w sprzętowej części systemu komputerowego. Oprogramowanie darmowe, rozpowszechniane po kosztach nośnika danych. Oprogramowanie freeware może być objęte ochroną praw autorskich lub nie. Użytkownicy oprogramowania GNU(z angielskiego Gnu's Not Unix!) mają swobodny dostęp do kodu źródłowego oraz prawo upowszechniania wprowadzonych przez siebie zmian i ulepszeń. Opłaty dotyczą tylko nośników danych. W ramach projektu GNU powstał zbiór reguł, zgodnie z którymi rozprowadzane jest tzw. "wolne oprogramowanie". Na zasadach Powszechnej Licencji Publicznej udostępniane jest m.in. jądro systemu operacyjnego Linux oraz większość oprogramowania dla niego przeznaczona. Podstawowym celem przyświecającym twórcom licencji było umożliwienie producentom oprogramowania prawnie zagwarantowanej możliwości tworzenia produktów wolno dostępnych dla wszystkich użytkowników. 11

12 Rodzaj licencji GPL (General Public Licence) grupowa (ang. Site licence) jednostanowiskowa (ang. One-site licence) typu Linux na obszar Public Domain Shareware Objaśnienie Zasady licencyjne określone przez konsorcjum Free Software Foundation, zakazujące redystrybucji oprogramowania w formie czysto binarnej. Jeżeli ktoś wprowadza do obiegu oprogramowanie zawierające jakąkolwiek część podlegającą licencji GPL, to musi udostępnić wraz z każdą dystrybucją binarną jej postać źródłową. Określa, że zakupiony program może być użytkowany w sieci lub innym zestawie komputerów (np. szkolna pracownia) w określonej ilości, tzn. może być instalowany tylko na określonej maksymalnej liczbie stanowisk. Podobną zasadą określone są programy sprzedawane z licencją sieciową (Network licence). To licencja uprawniająca użytkownika do zainstalowania nabytego oprogramowania tylko na jednym stanowisku komputerowym. Użytkownikowi nie wolno udostępniać takiego oprogramowania w sieci ani używać na więcej niż jednym komputerze w tym samym czasie. Zezwala natomiast na sporządzanie kopii zapasowej oprogramowania. Rozwiązanie licencyjne odnoszone do systemu Linux, którego jądro jest upowszechniane według praw Licencji GPL. System Linux nie jest oprogramowaniem będącym własnością ogółu. Prawa autorskie do kodu Linuxa należą do różnych autorów kodu. Jednakże Linux jest oprogramowaniem w wolnym obiegu w tym sensie, że jego użytkownikom wolno go kopiować, zmieniać i stosować w dowolny sposób oraz rozdawać własne kopie bez ograniczeń. Spowodowane to jest zakazem prywatyzacji produktów pochodnych systemu Linux. Ograniczenia tej licencji wynikające z zasad licencji GPL nie zakazują tworzenia ani sprzedawania wyłącznie binarnych dystrybucji oprogramowania, jeżeli każdy, kto otrzymuje kopie binarne, będzie miał szansę uzyskania również kodu źródłowego za rozsądną opłatą dystrybucyjną. To określenie umowy między producentem oprogramowania a nabywcą. Uprawnia go do sporządzenia określonej liczby kopii zakupionego oprogramowania na swój własny użytek. Takie rozwiązanie jest czasem stosowane przez firmy korzystające z sieci lokalnych LAN, umożliwia to wykorzystanie oprogramowania na wielu stanowiskach komputerowych ponosząc przy tym mniejsze koszty. Licencja dobroczynna czyniąca z oprogramowania własność ogółu, w myśl której autor lub autorzy oprogramowania zrzekają się praw do upowszechniania oprogramowania na rzecz ogółu użytkowników. Rodzaj licencji oraz oprogramowanie rozpowszechniane na jej zasadach, zezwalające na bezpłatne korzystanie z oprogramowania przez okres próbny (zazwyczaj 1 miesiąc), który ma zachęcić użytkownika do zakupu oprogramowania. W przypadku korzystania z oprogramowania w 12

13 Rodzaj licencji Objaśnienie sposób niekomercyjny licencja typu shareware umożliwia przedłużanie tego okresu (w celach propagandowo-reklamowych). Istnieje wiele różnych kryteriów podziału umów licencyjnych. Ich klasyfikacja przedstawiona została na rysunku 1 Rysunek 1. Klasyfikacja umów licencyjnych źródło Opracowanie własne na podstawie: [ 12, s. 175] Gdy kryterium podziału jest sposób ochrony przedmiotu ochrony, wyodrębnia się odpowiednio: licencje patentowe, licencje z prawa autorskiego, licencje znaku towarowego oraz nienazwane umowy upoważniające (m.in. umowa knowhow), których przedmiotem jest dobro niematerialne nie podlegające ochronie prawami wyłącznymi a utrzymywane w tajemnicy [ 12, s. 175]. Posłużenie się kryterium zakresu upoważnienia do korzystania z przedmiotu umowy, pozwala zaś wyodrębnić [ 12 ]: licencje pełne (upoważniające do dowolnej eksploatacji) i niepełne. Poza tym wyróżnia się [ 47 ]: licencje wyłączne, na mocy których licencjobiorca jest uprawniony do korzystania z danego programu z wyłączeniem innych osób, a podmiot, któremu służą prawa autorskie (licencjodawca), zobowiązany do nieudzielania licencji na ten program innym osobom; licencje niewyłączne, które nie ograniczają licencjodawcy w zakresie udzielania upoważnienia na korzystanie z programu innym osobom. Umowa ustanawiająca licencję wyłączną musi być pod rygorem nieważności zawarta w formie pisemnej, natomiast umowa o licencję niewyłączną może być zawarta w każdej formie, nawet ustnej, byleby ze zgodnych oświadczeń stron wynikało, że celem umowy jest udzielenie licencji na dany program komputerowy. W oprogramowaniu komercyjnym, warunki licencyjne nastawione są na ochronę praw autorskich. Są sposobem na przyznanie skromnych praw użytkownikowi przy równoczesnym zastrzeżeniu możliwie dużej swobody prawnej dla właściciela (posiadacza praw autorskich). Posiadacz praw autorskich jest tak ważny, a logika licencji tak restrykcyjna, że szczegóły techniczne warunków licencyjnych są zwykle nieistotne. Odwrotnie jest w Wolnym Oprogramowaniu: istnienie mechanizmu praw autorskich wykorzystywane jest do ochrony licencji. Jedynymi prawami zawsze zachowywanymi przez twórcę jest prawo do narzucenia licencji i prawo do zmiany 13

14 warunków licencji w przyszłych, kolejnych wersjach. Poza tym, zastrzega się niewiele praw; w większości działań użytkownik otrzymuje swobodę wyboru. Dlatego w wolnym oprogramowaniu właściciel praw autorskich nie jest istotny, ale warunki licencyjne są bardzo ważne Zakres licencji na oprogramowanie Umowa licencyjna jest najpowszechniejszym kontraktem w obrocie oprogramowaniem. Pojęcie to jest na tyle szerokie, że bardzo często strony tego typu kontraktu nie do końca zdają sobie sprawę z zakresu przysługujących im uprawnień, ale również ograniczających ich obowiązków.,,zakres licencji oznacza zespół postanowień określających warunki dozwolonego eksploatowania oprogramowania przez licencjobiorcę. Jest to zasadniczy składnik kontraktu o udostępnienie programu komputerowego. Dotyczy on przede wszystkim kwestii samego udzielenia przez licencjodawcę upoważnienia na rzecz licencjobiorcy do korzystania z określonego programu.'' [ 29 ]. Termin,,upoważnienie'' jest w tym przypadku rozumiany szeroko i zawiera w sobie nie tylko eksploatację programów objętych prawami wyłącznymi, ale także programów, które nie stanowią przedmiotu tych praw, jeżeli są utrzymywane w tajemnicy przez licencjodawcę. W tym drugim przypadku nie przysługują licencjodawcy prawa wyłączne skuteczne wobec wszystkich osób, lecz z tego względu, że udostępniony program nie jest powszechnie dostępny, może on wobec licencjobiorcy nałożyć określone ograniczenia co do zakresu, sposobu i czasu eksploatacji programu. Najczęściej w przypadku umów licencyjnych mamy do czynienia ze świadczeniem licencjodawcy polegającym na udzieleniu niewyłącznej i nieprzenoszalnej licencji na korzystanie z programu i innych materiałów niezbędnych do użytkowania programu. Niewyłączny charakter licencji oznacza, że licencjodawca zachowuje prawo do udzielania dalszych licencji innym osobom. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie by umowa licencyjna miała charakter licencji wyłącznej. Jednak udzielenie takiego typu licencji wymaga wyraźnego wprowadzenia do umowy odnośnego postanowienia. W interesie licencjodawcy udzielającego licencji wyłącznej leży jak najwęższe zakreślenie jej granic. Polega ono najczęściej na ograniczeniach terytorialnych jej obowiązywania oraz na precyzyjnym i równie wąskim wskazaniu objętych nią pól eksploatacji. Ta sytuacja mocnej pewności przysługującego prawa równocześnie w pewnym stopniu służy również licencjobiorcy. Wyraźnie i mocno chroni go przed konkurencją na określonym rynku w ściśle sprecyzowanej sferze działalności. Na drugim biegunie zagadnienia licencji wyłącznej leży interes licencjobiorcy do jak najszerszego zakreślenia płynących z niej uprawnień. Stanie się to bardziej oczywiste gdy weźmiemy po uwagę sytuację, w której jest on jednocześnie osobą zamawiającą określony program. Bardzo często słuszny interes jego dążeń przejawiał się będzie w poniesionych nakładach i kosztach, w których partycypuje on podczas procesu programowania. Ponoszone ryzyko oraz wkłady finansowe lub materiałowe (sprzęt, nośniki itp.) sprawiają, że licencjobiorca jest bezpośrednio zainteresowany uzyskaniem wyłączności na eksploatację programu, zwłaszcza wówczas gdy ma on w zamyśle używanie danego oprogramowania przy świadczeniu usług określonego rodzaju osobom trzecim. W tego rodzaju umowie licencjodawcy przysługuje uprawnienie do używania programu we własnym zakresie oraz do tworzenia na podstawie oprogramowania licencyjnego nowego oprogramowania oraz swobodnego nim dysponowania. Te dość liberalne postanowienia przepisów względnie obowiązujących bardzo często w praktycznie funkcjonujących na rynku umowach zawierają liczne postanowienia ograniczjęce zakres i sposób eksploatacji programu komputerowego przez licencjobiorcę. Poniżej przedstawiono najbardziej typowe z tych ograniczeń [ 29 ]. Po pierwsze, upoważnienie do korzystania z oprogramowania tylko na jednej jednostce centralnej (Central Processing Unit - CPU), tzn. w oznaczonym systemie komputerowym, często ograniczenia używania wyrażają się nakazem korzystania z programu tylko w ściśle określonym przedsiębiorstwie licencjobiorcy; w oznaczonej lokalizacji (konieczne jest podanie adresu lokalizacji) oraz na jednostkowo wskazanym komputerze (wymaga się tu podania numeru seryjnego komputera). Innym ograniczeniem jest np. zakaz wykorzystywania programu w sieci komputerowej. Obecnie większość z tych ograniczeń podległa istotnym modyfikacjom lub wręcz zaniknęła. Nastąpiło to w obliczu masowego 14

15 stosowania tzw. site licensing agreement, tj. umowy, która zezwala na kopiowanie programu i wykorzystywanie jego kopii na więcej niż jednej jednostce centralnej. Niekiedy nawet umowy licencyjne dopuszczają na wykorzystanie oprogramowania na innym niż wcześniej uzgodniony sprzęcie, choć może to mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy np. sprzęt wskazany w umowie jest czasowo niesprawny lub został skradziony. Korzystanie z takiego niejako "rezerwowego" sprzętu wymaga zgody licencjodawcy i odbywa się na ryzyko licencjobiorcy. Celem takiego konsensusu umownego jest umożliwienie licencjobiorcy maksymalizacji zysków związanych z udostępnieniem programu. Po drugie, licencjobiorca ma prawo do przetwarzania tylko własnych danych i tylko na potrzeby swojego przedsiębiorstwa. Nie może on udostępniać programu osobom trzecim w celu opracowania ich własnych danych, ani też nie może sam, osobiście używać oprogramowania na rzecz osób trzecich. Po trzecie, licencje zawierają ograniczenia co do liczby kopii programów oraz liczby kopii dokumentacji, które ma prawo sporządzić licencjobiorca. Jeżeli chodzi o ilość dozwolonych kopii, to licencjobiorca ma prawo do wykonania tylko takiej ilości kopii, która jest niezbędna do zabezpieczenia korzystania z programu. Konieczność taką określają sytuacje związane z uszkodzeniem programu np. poprzez wadliwe funkcjonowanie sprzętu, w którym dany program został zainstalowany, bądź w przypadku zniszczenia spowodowanego czynnikami zewnętrznymi jak np. kurz, zmiana temperatury, woda. Po czwarte, ograniczeniem może być klauzula zabraniająca udzielania sublicencji, czyli zawierania umowy licencyjnej przez licencjobiorcę z innymi osobami. Licencja jest nieprzenoszalna i nie istnieje możliwość udostępniania oprogramowania oraz przenoszenia praw z kontraktu na rzecz osób trzecich. Gdy jednak w treści licencji zostało zapisane takie uprawnienie, to wówczas należy podkreślić, że sublicencje nie mogą przekroczyć granic wyznaczonych umową licencyjną, a licencjobiorca jest na ogół zobowiązany do przekazywania określonej części opłaty uzyskanej od sublicencjobiorcy na rzecz licencjodawcy. Po piąte, przedmiotem udostępnienia jest tylko program komputerowy w wersji wynikowej (maszynowej, object code) to jest program przetłumaczony na odpowiedni dla danego procesora język maszynowy. Interesy stron w tym przypadku są przeciwstawne. Z jednej strony, licencjodawca dąży do wprowadzenia zakazu uniemożliwiającego licencjobiorcy dotarcie do kodu źródłowego, który mógłby zostać wykorzystany do tworzenia nowych programów inspirowanych programem w wersji zdekompilowanej. Z drugiej strony, licencjobiorca pragnie zapewnić sobie dostęp do programu źródłowego celem swobodnego usuwania znajdujących się w nim błędów lub też aby móc swobodnie śledzić idee i zasady leżące u podstawy oprogramowania. Sama zgoda na dekompilację programu z kodu wynikowego do kodu źródłowego uregulowana jest w poszczególnych umowach licencyjnych bardzo różnorodnie. Spotykamy się bądź z całkowitym zakazem dekompilacji programu połączonym jednak z reguły z obowiązkiem licencjodawcy polegającym na usuwaniu na wniosek licencjobiorcy błędów w programie, udostępnianiu nowych wersji oprogramowania oraz dokonywaniu modyfikacji programu. Innym rozwiązaniem jest natomiast zezwalanie na odtwarzanie programu źródłowego, ale tylko w celu modyfikacji programu dla własnych potrzeb lub do realizacji zadań określonych w licencji. Najbardziej liberalne podejście zakłada całkowitą swobodę licencjobiorcy na odtwarzania programu w kodzie źródłowym. Takie podejście może jednak spowodować daleko idące konsekwencje prawne, jeżeli licencjobiorca nie zostanie w tym względzie ograniczony innymi postanowieniami umowy, jak np. obowiązkiem przestrzegania tajemnicy. Ostatnim z możliwych rozwiązań jest przemilczenie w tekście umowy kwestii dekompilacji. Taki sposób regulacji przesądza o konieczności badania istnienia i zakresu przedmiotowego uprawnienia do dekompilacji w świetle prawa autorskiego. W kontraktach licencyjnych najczęściej przyjmuje się, że licencjobiorca nie może zwielokrotniać kodu ani tłumaczyć jego formy, chyba że jest to niezbędne do osiągnięcia współdziałania danego programu z innymi programami o ile zostaną spełnione dodatkowe warunki [ 47 ]: czynności te będą wykonywane wyłącznie przez licencjobiorcę bądź przez inną osobę działającą w jego imieniu i na jego rzecz; informacje niezbędne do osiągnięcia współdziałania nie będą łatwo dostępne dla licencjobiorcy, w szczególności nie zostaną dostarczone przez licencjodawcę na pisemne żądanie licencjobiorcy; czynności te odnoszą się do tych części programu, które są niezbędne do osiągnięcia współdziałania. 15

16 Ściśle związany z tym zapisem pozostaje zwykle kolejny punkt, paragraf czy ustęp umowy, w którym dbając o swoje interesy licencjodawca zastrzega, że licencjobiorca nie może wykorzystywać osiągniętych w powyższy sposób informacji [ 47 ]: do innych celów niż osiągnięcie współdziałania programu z niezależnie stworzonym programem komputerowym, do rozwijania, wytwarzania lub wprowadzania do obrotu programu komputerowego o istotnie podobnej formie, do innych czynności naruszających prawa autorskie. Chcąc zatem zapewnić sobie możliwość dostępu do kodu źródłowego licencjobiorca powinien zabiegać o wynegocjowanie stosownej klauzuli umownej. Zazwyczaj jednak korzystniejsze i klarowniejsze będzie zawarcie odrębnej umowy depozytu programu (ESCROW) [ 29 ], przewidującej złożenie kodu źródłowego do depozytu u osoby trzeciej np. w banku. Reasumując zagadnienie zakresu umowy licencyjnej, należy zwrócić uwagę, że przepisy kodeksu cywilnego lub ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych regulują wyżej wymienione kwestie tylko w takim zakresie w jakim nie czyni tego konkretna umowa licencyjna. Natomiast reguły i wzorce rządzące redagowaniem takich kontraktów są już mocno osadzone w rzeczywistości rynkowej danego kraju. Ciągły rozwój rynku programów komputerowych spowoduje z pewnością dalsze upowszechnienie stosowania w obrocie gospodarczym umów licencyjnych oraz ich coraz większą specjalizację Przyszłość prawa autorskiego Co pewien czas słyszy się wypowiedzi przewidujące zmierzch prawa autorskiego. Kwestionowana, bowiem, bywa nawet adekwatność samej nazwy tej gałęzi prawa. Uważa się, że autorskie prawo w istocie nie chroni już (lub przynajmniej nie przede wszystkim) autorów, lecz coraz bardziej staje się prawem przedsiębiorców. Nieaktualne staje się też określenie,,copyright'', gdyż coraz mniej prawo to chroni przed dokonywaniem kopii; na pierwszy plan wysuwają się problemy związane z eksploatacją nie wymagającą sporządzania nowych materialnych egzemplarzy utworów [ 5 ]. Przyjmuje się np., iż system technicznych zabezpieczeń przed dostępem do utworu oraz udzielanie indywidualnych licencji na korzystanie z niego będzie wypierał rozwiązania dotychczas przyjmowane w prawie autorskim [ 5 ]. Prognozy takie wydają się przesadzone, zwłaszcza te, które zakładają, że wspomniane zabezpieczenia wyeliminują wszelkie zagrożenia w sferze uprawnień autorskich. Nie zmienia to faktu, iż rozwój technicznych środków zabezpieczających przed nieuprawnionym dostępem do utworu może faktycznie ograniczyć dotychczasową rolę praw autorskich. Zgłaszane są również propozycje tworzenia autonomicznego prawa dla cyberprzestrzeni, obejmującego także prawo autorskie. Zwolennicy tej, bardziej realnej, propozycji podkreślają przede wszystkim, iż cyberprzestrzeń z natury rzeczy jest aterytorialna. Należałoby, więc zastanowić się nad przyznaniem jej statusu "innego miejsca", łącznie z własnym porządkiem prawnym wykształconym na podstawie odpowiednich nowych konstrukcji prawnych dostosowanych do specyfiki sieci komputerowych. Niedawno ogłoszona dyrektywa Unii o handlu elektronicznym i innych usługach społeczeństwa informacyjnego 9 to krok w tym właśnie kierunku. Wskazane okoliczności nie pozwalają przyjąć tezy, iż prawo autorskie jako takie jest teraz zagrożone bardziej niż kiedyś. Oczywiście wymaga ono aktualizacji ze względu na postęp techniczny. Postulat trwałości prawa przemawia z kolei za tym, aby wprowadzane zmiany były maksymalnie neutralne technicznie. Można sądzić, że terytorialny charakter prawa autorskiego (zwłaszcza, gdy chodzi o oznaczenie uprawnionego z tytułu praw wyłącznych) będzie sukcesywnie ograniczany przez ustanawianie jednolitej międzynarodowej ochrony. 3. Programy komputerowe W polskim prawie autorskim 9 Unii Europejskiej z 8 czerwca 2000r. o handlu elektronicznym i innych usługach społeczeństwa informacyjnego. 16

17 3.1. Historia polskiego prawa autorskiego Programy komputerowe w Polsce pierwotnie korzystały z ochrony na podstawie prawa autorskiego z 1952 r. Polska doktryna prawnicza, inaczej niż w wielu innych krajach, prawie zgodnie twierdziła, iż nie ma podstaw, aby odmawiać programom komputerowym autorskoprawnej ochrony. Uznano bowiem, iż oprogramowanie komputerowe może być traktowane jako utwór o charakterze naukowym lub literackim (art. 1 ust. 1 prawa autorskiego z 1952 r.), jeżeli posiada ono cechę oryginalności twórczej, spełnia przewidziany przez ustawę wymóg odpowiedniego ustalenia (ustalony w jakiejkolwiek postaci) i zawiera elementy indywidualizujące twórcę programu 10. Dopiero, jednak, w ustawie z 4 lutego 1994 r. (Dz.U. nr 24, poz. 83) wprowadzono zapis przyznający programom komputerowym status dóbr stanowiących przedmiot prawa autorskiego. Ustawa ta wpłynęła na o graniczenie skali piractwa, usunęła wiele niejasności prawnych, wyeliminowała zarzuty zgłaszane przede wszystkim przez USA i kraje Unii Europejskiej o braku dostatecznej ochrony w Polsce praw własności intelektualnej. Niemniej dalszy rozwój prawa autorskiego, jaki dokonał się w ostatnich latach we Wspólnotach Europejskich, potrzeba dostosowania naszego prawa do nowych standardów, dostrzeżone usterki legislacyjne, a także ponowne nasilenie się piractwa w Polsce skłoniły do podjęcia prac nad nowelizacją ustawy z 1994 r. Ustawą z dnia 9 czerwca 2000 r. (Dz.U. z 2000 r.nr 53, poz 637) zmieniono przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. Problematyce ochrony programów komputerowych poświęcono w niej rozdział 7: "Przepisy szczególne dotyczące programów komputerowych" Ustawa z dnia 9 czerwca 2000 r. o prawach autorskich i prawach pokrewnych Tak jak utwory literackie W rozdziale 7 ustawy znaleźć można zapis, iż "programy komputerowe podlegają ochronie jak utwory literackie, o ile przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej". Takie ujęcie nakazuje stosować bezpośrednio do programów komputerowych ogólne przepisy ustawy dotyczące wszelkich utworów, poza tymi, które wprost zostały wyłączone, oraz tymi, które zostały zastąpione postanowieniami szczególnymi wprowadzonymi do rozdziału 7. To "zrównanie" z utworami literackimi przesądza i o tym, że w świetle polskiego prawa autorskiego do programów komputerowych ma zastosowanie konwencja berneńska o ochronie dzieł literackich i artystycznych, której Polska jest stroną. W konsekwencji programy komputerowe stworzone przez obywateli krajów należących do wspomnianej konwencji chronione są w Polsce tak jak utwory literackie Wszystkie formy wyrażania Stwierdzenie, że programy komputerowe korzystają z ochrony nie oznacza, że dotyczy to każdego programu, lecz tylko takiego, który uzyskał status "utworu", tj. dobra zasługującego na autorskoprawną ochronę, i że "stanowi on przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze". Mając na uwadze powyższe zastrzeżenia, należy przy ocenie programów komputerowych z punktu widzenia przyznania im ochrony stosować takie same kryteria jak do dzieł literackich. Jak zaznacza ustawa, ochrona przyznana programowi komputerowemu obejmuje wszystkie formy jego wyrażenia, w tym wszystkie formy dokumentacji projektowej, wytwórczej i użytkowej; same idee i zasady, będące podstawą jakiegokolwiek elementu programu, w tym podstawą łączy (interfejsów), nie podlegają ochronie. Przyznanie ochrony w zakresie wszystkich form wyrażenia programu powoduje, że ochroną objęty jest zarówno "program źródłowy", jak i "program maszynowy", "program wpisany do pamięci stałej komputera" i inne możliwe postacie programu, w tym program utrwalony w odręcznych notatkach. 10 Por.: J. Barta, R. Markiewicz, Komentarz do prawa autorskiego: programy komputerowe,,,rzeczpospolita'' z dn r. 17

18 Tak jak każdy inny utwór, także program komputerowy nie musi mieć postaci ukończonej, by korzystać z autorskoprawnej ochrony. O ochronę ubiegać się mogą nawet krótkie fragmenty (elementy) programu Idee i zasady Ochrona programu nie obejmuje "idei i zasad", zarówno leżących u podstaw samego programu jak i u podstaw interfejsów. Chodzi tu o wyraźne podkreślenie ogólnych założeń prawa autorskiego, w myśl których ogólne zasady czy idee "jako takie" nie mogą stać się przedmiotem niczyich praw wyłącznych. Wydaje się, że o ile "elementy tekstowe programu" (w znaczeniu: konkretnego przedstawienia ciągu instrukcji) podlegają intensywnej ochronie, o tyle gdy chodzi o "elementy pozatekstowe" (język programowania, "struktury" programu,) trzeba liczyć się, podobnie jak w wielu innych krajach, z tendencją do wyłączania ich spod ochrony, a to ze względu na brak cechy "działalności twórczej o indywidualnym charakterze". Postawione poza zakresem autorskoprawnej ochrony idee i zasady programu mogą być jednak skutecznie chronione "w sposób pośredni" lub poza prawem autorskim. Ochrona interfejsów oparta jest na zasadach identycznych z ochroną innych składników programu. Na rysunku 2 przedstawione zostały elementy programu komputerowego, podlegające i nie podlegające autorskoprawnej ochronie. Rysunek 2. Zestawienie elementów programu komputerowego ze względu na ich autorskoprawną ochronę źródło [ 30, s. 52] Podmiot prawa autorskiego Podmiotem ("właścicielem") prawa autorskiego do programu komputerowego jest, zgodnie z ogólną zasadą przyjętą w ustawie, sam twórca, ewentualnie współtwórcy. Jednakże gdy program stworzony został przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, wszelkie autorskie prawa majątkowe przysługują pracodawcy, chyba że strony w umowie postanowią inaczej. Prawa te pracodawca nabywa bez konieczności uiszczenia dodatkowego wynagrodzenia dla twórcy. Przysługuje mu przy tym również prawo zezwalania na rozporządzanie opracowaniem programu. W konsekwencji trzeba uznać za naruszenie praw autorskich pracodawcy także taki przypadek, gdy zatrudniony pracownik wykorzysta elementy twórcze ze swojego "pracowniczego programu" przy pisaniu nowego programu dla siebie lub innej osoby. 18

19 W razie powstania programu opartego na zamówieniu mającym źródło np. w umowie zlecenia, w umowie o dzieło czy na podstawie umowy przyrzeczenia publicznego (konkursu), należy uznać, że całość autorskich praw majątkowych pozostaje po stronie twórcy, chyba że umowa będzie stanowić inaczej. Rysunek 3. Zestawienie podmiotów praw autorskich do programu komputerowego w relacji do zakresu przysługujących im uprawnień źródło [ 30, s. 70] Autorskie prawa osobiste Prawa osobiste są całkowicie niezbywalne i na zawsze pozostają związane z osobą autora (twórcy) utworu. Mają one charakter niemajątkowy, zaś ich celem jest ochrona więzi twórcy z utworem. Autorskie prawa osobiste powstają zawsze w momencie ustalenia utworu przez co rozumie się moment, kiedy z utworem zapoznała się przynajmniej jedna osoba (poza twórcą oczywiście). Prawa osobiste dają twórcy ochronę w zakresie rzeczywistego autorstwa utworu. 19

20 Utwór zawsze będzie się wiązał z osobą twórcy. Od strony prawnej osobiste prawa do utworu podlegają ochronie w nieograniczonym czasie, zaś twórca nie może się ich zrzec lub zbyć - nawet gdyby sam tego chciał. W tabeli 2 szczegółowo przedstawiono najważniejsze prawa osobiste prawa autorskie, uregulowane ustawą o prawach autorskich i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. Tabela 2. Zestawienie autorskich praw osobistych do programu komputerowego Rodzaj prawa osobistego Prawa o charakterze ogólnym Prawa wynikające ze stosunków umownych Do autorstwa programu Do oznaczania programu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo udostępniania go anonimowo Inne prawa Do żądania udostępnienia twórcy oryginału programu przez jego nabywcę w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do wykonywania prawa autorskiego Do odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia ze względu na udostępnienie programu w nieodpowiedniej formie albo ze zmianami, którym twórca mógłby się sprzeciwić Od reprodukcji do rozpowszechniania Uwagi Odnosi się ono np. do wymienienia twórcy przy publicznym powoływaniu się na dany program Dotyczy ono przede wszystkim sygnowania nazwiskiem twórcy egzemplarzy programu Np. prawo do ochrony dobrej sławy programu Prawo to ma ograniczone zastosowanie do programów komputerowych; dotyczy głównie utworów, w których występuje istotna różnica między egzemplarzem oryginalnym i jego kopiami, co występuje np. przy dziełach plastycznych. Można dopatrywać się ewentualnie jego znaczenia w kontekście występowania programu w dwóch kodach, skoro w zwielokrotnieniach udostępnianych publicznie programy występują w zapisie wynikowym, egzemplarze zaś pierwotne, przed ich zapisaniem w tym kodzie, tworzone są przez programistę w kodzie źródłowym, który utrzymywany jest przez podmiot uprawniony w tajemnicy Prawo to może być uznane za namiastkę prawa do integralności utworu, które w swojej ogólnej formie zostało w stosunku do programów komputerowych wyłączone Uprawnienia składające się na treść autorskiego prawa majątkowego do programu komputerowego zostały, inaczej niż dla pozostałych utworów, przedstawione wyczerpująco. Wynika z nich, iż podmiotowi autorskich praw majątkowych do programu komputerowego przysługuje prawo: a) reprodukcji, 20

Prawa autorskie cd. Prawa autorskie. Autorskie prawa majątkowe. Autorskie prawa osobiste

Prawa autorskie cd. Prawa autorskie. Autorskie prawa majątkowe. Autorskie prawa osobiste Prawa autorskie W Polsce prawo autorskie jest regulowane ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.). Prawa autorskie cd. Prawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów................................................ 13 Wprowadzenie................................................. 15 Rozdział 1. Prawa własności intelektualnej....................... 19 1.

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo własności intelektualnej - tradycyjny podział dychotomiczny i prawa pokrewne prawa własności przemysłowej patent prawo ochronne

Bardziej szczegółowo

Prawo własności przemysłowej. Prawa patentowe i prawa z tym związane - I

Prawo własności przemysłowej. Prawa patentowe i prawa z tym związane - I Prawo własności przemysłowej Prawa patentowe i prawa z tym związane - I Historia 1474 ustanowiono ustawę wenecką, twórca uzyskiwał 10-cio letnią ochronę na nowy i twórczy pomysł, dotyczący urządzenia,

Bardziej szczegółowo

Przede wszystkim autor ma oficjalne prawo do autorstwa utworu, rozpowszechniania go pod wyznaczonym pseudonimem, kontroli nad

Przede wszystkim autor ma oficjalne prawo do autorstwa utworu, rozpowszechniania go pod wyznaczonym pseudonimem, kontroli nad Prawo autorskie Prawa autorskie dzielimy na osobiste i majątkowe. Pierwsze z nich polegają na powiązaniu nazwiska twórcy z jego dziełem. Nie wygasają, są niezbywalne, nieprzenoszalne i nie można się ich

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie i licencje Creative Commons

Prawo autorskie i licencje Creative Commons Prawo autorskie i licencje Creative Commons Tradycyjny copyright Prawo autorskie (ang. copyright, symbol: ) pojęcie prawnicze oznaczające ogół praw przysługujących autorowi utworu albo przepisy upoważniające

Bardziej szczegółowo

Temat: Prawo autorskie

Temat: Prawo autorskie Temat: Prawo autorskie Prawo autorskie (ang. copyright, symbol: ) Pojęcie prawnicze oznaczające ogół praw przysługujących autorowi utworu albo zespół norm prawnych wchodzących w skład prawa własności intelektualnej,

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej Wykład nr 0 Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej KONSPEKT wykład adów Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inŝ.wojciech Chmielowski prof. PK Wykład

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. PRAWO AUTORSKIE

CZĘŚĆ I. PRAWO AUTORSKIE WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA NIESTACJONARNE EUROPEISTYKA I STOPNIA ROK AKAD. 2009/200 Nazwa przedmiotu: Ochrona własności Punkty ECTS: 2 intelektualnej Kod przedmiotu: 0700-EN-OWI Język przedmiotu: polski

Bardziej szczegółowo

Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach

Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach

Bardziej szczegółowo

Licencje jako instrument transferu technologii

Licencje jako instrument transferu technologii Licencje jako instrument transferu technologii Prof. UW dr hab. Krystyna Szczepanowska-Kozłowska r. Transfer technologii pojęcie transferu technologii cel transferu komercyjny badawczy wdrożenie technologii

Bardziej szczegółowo

Kontekst prawny zarządzania własnością intelektualną

Kontekst prawny zarządzania własnością intelektualną Kontekst prawny zarządzania własnością intelektualną adw. Eryk Kłossowski Janowski Kłossowski Dąbrowska Ignatjew s.c. CZĘŚĆ I zagadnienia teoretyczne PODSTAWY PRAWNE ustawazdnia4lutego1994r.oprawieautorskim

Bardziej szczegółowo

Umowa licencyjna na korzystanie z aplikacji firmy QVX

Umowa licencyjna na korzystanie z aplikacji firmy QVX UMOWA LICENCYJNA Umowa licencyjna na korzystanie z aplikacji firmy QVX Niniejsza umowa licencyjna na aplikację firmy QVX sp. z o. o. (Umowa Licencyjna) stanowi prawnie wiążącą umowę pomiędzy osobą fizyczną

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 17

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 17 Wykaz skrótów................................. 13 Wprowadzenie.................................. 17 Rozdział 1. Wynalazki............................ 27 1. Wprowadzenie.................................

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA NR / W SPRAWIE KORZYSTANIA Z PATENTU NA WYNALAZEK CZĘŚĆ WSTĘPNA

UMOWA LICENCYJNA NR / W SPRAWIE KORZYSTANIA Z PATENTU NA WYNALAZEK CZĘŚĆ WSTĘPNA UMOWA LICENCYJNA NR / W SPRAWIE KORZYSTANIA Z PATENTU NA WYNALAZEK CZĘŚĆ WSTĘPNA Określenie stron 1. Licencjobiorca, uprawniony z licencji.... 2. Licencjodawca, uprawniony do udzielenia licencji..... CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Pojęcia ogólne

ROZDZIAŁ I Pojęcia ogólne Załącznik do Uchwały Nr 8/2015 Senatu Akademii Muzycznej w Krakowie z dnia 18 marca 2015 roku REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI I PRAWAMI POKREWNYMI ORAZ PRAWAMI WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ ORAZ ZASAD

Bardziej szczegółowo

Umowa licencyjna użytkownika oprogramowania Publiker Klient dla Windows wersja 1.x.x firmy NetVision

Umowa licencyjna użytkownika oprogramowania Publiker Klient dla Windows wersja 1.x.x firmy NetVision Umowa licencyjna użytkownika oprogramowania Publiker Klient dla Windows wersja 1.x.x firmy NetVision Przed zainstalowaniem Oprogramowania Publiker Klient dla Windows należy zapoznać się z poniższym tekstem.

Bardziej szczegółowo

Szkolenie biblioteczne cz. 4. CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ

Szkolenie biblioteczne cz. 4. CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ BIBLIOTEKA WYDZIAŁU KULTURY FIZYCZNEJ i PROMOCJI ZDROWIA Szkolenie biblioteczne cz. 4 CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Przygotowała Beata Bekasz W Bibliotece Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA DOTYCZĄCA APLIKACJI UCZYMY RATOWAĆ FIRMY P4 sp. z o.o.

UMOWA LICENCYJNA DOTYCZĄCA APLIKACJI UCZYMY RATOWAĆ FIRMY P4 sp. z o.o. UMOWA LICENCYJNA DOTYCZĄCA APLIKACJI UCZYMY RATOWAĆ FIRMY P4 sp. z o.o. WAŻNE - PROSIMY ZAPOZNAĆ SIĘ DOKŁADNIE Z PONIŻSZYMI INFORMACJAMI Niniejsza Umowa Licencyjna Użytkownika Oprogramowania (zwana dalej

Bardziej szczegółowo

Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych

Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych Art. 41. 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej: Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych 1. autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inne osoby w drodze dziedziczenia lub na podstawie umowy, 2.

Bardziej szczegółowo

Krótki przewodnik po patentach

Krótki przewodnik po patentach Krótki przewodnik po patentach Cz. 1, Informacje ogólne Oprac. Izabela Olejnik Opieka merytoryczna Grażyna Antos Podstawowym zadaniem Urzędu Patentowego RP jest udzielanie praw wyłącznych na następujące

Bardziej szczegółowo

Sposoby wyceny patentu

Sposoby wyceny patentu Ochrona Własności Intelektualnej cz. V dr inż.tomasz Ruść Spis treści Co powinna wyglądać dokumentacja zgłoszeniowa? Sposoby wyceny patentu Tabelaryczne zebranie informacji o patencie, znaku towarowym,

Bardziej szczegółowo

opisy patentowe wynalazków (rejestr patentowy) opisy wzorów zdobniczych (rejestr wzorów przemysłowych)

opisy patentowe wynalazków (rejestr patentowy) opisy wzorów zdobniczych (rejestr wzorów przemysłowych) Poniżej zamieszczono pomocne definicje związane z prawem własności intelektualnej Informacja patentowa stanowi integralną część i wyspecjalizowaną dziedzinę informacji naukowo-technicznej. Obejmuje zbiór

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2. TREŚĆ Przedmioty prawa własności przemysłowej Pojęcia i definicje. wzorów przemysłowych

WYKŁAD 2. TREŚĆ Przedmioty prawa własności przemysłowej Pojęcia i definicje. wzorów przemysłowych WYKŁAD 2. TREŚĆ Prawo własności przemysłowej. Przedmioty prawa własności przemysłowej: wynalazki, wzory przemysłowe, wzory użytkowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, topografie układów scalonych,

Bardziej szczegółowo

Wykład VI. Wybrane zagadnienia licencjonowania i praw autorskich. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki

Wykład VI. Wybrane zagadnienia licencjonowania i praw autorskich. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Wykład VI Wybrane zagadnienia licencjonowania i praw autorskich 1 Licencja Licencja na oprogramowanie to umowa na korzystanie z utworu jakim jest aplikacja

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA - WZÓR

UMOWA LICENCYJNA - WZÓR UMOWA LICENCYJNA - WZÓR zawarta w dniu...w(e)... pomiędzy Politechniką Wrocławską z siedzibą we Wrocławiu, 50-370, Wybrzeże Wyspiańskiego 27 reprezentowaną przez: - (osoba uprawniona w ramach danej jednostki

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej w pro innowacyjnej Wielkopolsce.

Ochrona własności intelektualnej w pro innowacyjnej Wielkopolsce. Ochrona własności intelektualnej w pro innowacyjnej Wielkopolsce. Urszula Walas Rzecznik patentowy FSNT NOT Fundacja Rozwoju Regionów ProRegio Poznań 26.05.2007r. Projekt współfinansowany w 75% przez Unię

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADMAILER

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADMAILER UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADMAILER UWAGA! Przed zainstalowaniem programu AdMailer należy zapoznać się z treścią niniejszego dokumentu, stanowi on bowiem prawnie wiążącą Umowę, której przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Umowa licencyjna aplikacji oferowanej przez Wydawnictwo Interaktywne Medutools Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Umowa licencyjna aplikacji oferowanej przez Wydawnictwo Interaktywne Medutools Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Umowa licencyjna aplikacji oferowanej przez Wydawnictwo Interaktywne Medutools Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Niniejsza Umowa Licencyjna Użytkownika Programu "MeduCards" (zwana dalej "umową")

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie ROZDZIAŁ I. Wynalazek ROZDZIAŁ II. Patent

Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie ROZDZIAŁ I. Wynalazek ROZDZIAŁ II. Patent Wykaz skrótów................................. 13 Wprowadzenie.................................. 17 ROZDZIAŁ I. Wynalazek............................ 21 1. Prawo włas ności przemysłowej na tle uregulowań

Bardziej szczegółowo

Umowa licencyjna w prawie autorskim

Umowa licencyjna w prawie autorskim Joanna Sitko Umowa licencyjna w prawie autorskim Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66,

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 6

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 6 UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 6 UWAGA! Przed zainstalowaniem programu Adder 6 należy zapoznać się z treścią niniejszego dokumentu, stanowi on bowiem prawnie wiążącą umowę, której przedmiotem jest

Bardziej szczegółowo

Wartości niematerialne i prawne - wybrane zagadnienia

Wartości niematerialne i prawne - wybrane zagadnienia Wartości niematerialne i prawne - wybrane zagadnienia dr Katarzyna Trzpioła Część I Definicja Nabyte przez jednostkę, zaliczane do aktywów trwałych prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania:

Bardziej szczegółowo

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 11:05:00

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 11:05:00 Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 11:05:00 2 Co do zasady w Uzbekistanie chronione są prawa własności przemysłowej, patenty, znaki towarowe, wzory przemysłowe. Procedury związane z uzyskaniem

Bardziej szczegółowo

Umowa licencyjna na korzystanie z Aplikacji freeyah (zwana dalej Licencją )

Umowa licencyjna na korzystanie z Aplikacji freeyah (zwana dalej Licencją ) Umowa licencyjna na korzystanie z Aplikacji freeyah (zwana dalej Licencją ) 1. Przedmiotem niniejszej Licencji jest aplikacja przeznaczona do korzystania z usług telekomunikacyjnych i innych świadczonych

Bardziej szczegółowo

Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji

Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji Nowy Sącz 11 czerwca 2010 1 Sukces przedsiębiorcy i każdego twórcy zależy nie tylko od zdolności tworzenia innowacji, ale także od zdolności zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA NOWOCZESNA POLSKA

FUNDACJA NOWOCZESNA POLSKA Warszawa, 21.02.2013 roku Fundacja Nowoczesna Polska ul. Marszałkowska 84/92, lok. 125 Szanowny Pan Bogdan Zdrojewski Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Departament Własności Intelektualnej

Bardziej szczegółowo

Umowa licencji na korzystanie z oprogramowania Marpnet.pl wersja DEMO przez okres 14 dni 1 Używane w niniejszym dokumencie określenia mają znaczenie,

Umowa licencji na korzystanie z oprogramowania Marpnet.pl wersja DEMO przez okres 14 dni 1 Używane w niniejszym dokumencie określenia mają znaczenie, Umowa licencji na korzystanie z oprogramowania Marpnet.pl wersja DEMO przez okres 14 dni 1 Używane w niniejszym dokumencie określenia mają znaczenie, jak podane w poniższych definicjach: 1.Licencjobiorca

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do własności. Dr Justyna Ożegalska- Trybalska Dr Dariusz Kasprzycki

Wprowadzenie do własności. Dr Justyna Ożegalska- Trybalska Dr Dariusz Kasprzycki Wprowadzenie do własności intelektualnej Dr Justyna Ożegalska- Trybalska Dr Dariusz Kasprzycki Własność intelektualna wytwory ludzkiego umysłu (stany faktyczne) mające charakter niematerialny nie będące

Bardziej szczegółowo

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Autorami podręcznika są pracownicy naukowo-dydaktyczni Katedry Prawa Cywilnego i Gospodarczego oraz Katedry Prawa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016 PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016 PRAWO NOWYCH TECHNOLOGII Technologie informacyjne - 23 godz. 1. Podpisy elektroniczne

Bardziej szczegółowo

Prawne i praktyczne aspekty transferu i ochrony własności intelektualnej

Prawne i praktyczne aspekty transferu i ochrony własności intelektualnej Prawne i praktyczne aspekty transferu i ochrony własności intelektualnej adw. Bartłomiej Jankowski adw. dr Rafał T. Stroiński, LL.M. Jankowski, Stroiński i Partnerzy JSLegal & Co Adwokacka spółka partnerska

Bardziej szczegółowo

Własność intelektualna Własność intelektualna łasności intelektualnej Prawo autorskie

Własność intelektualna Własność intelektualna łasności intelektualnej Prawo autorskie 1 Własność intelektualna to prawa związane z działalnością intelektualną w dziedzinie literackiej, artystycznej, naukowej i przemysłowej. Konwencja o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania Wstęp do Informatyki Klasyfikacja oprogramowania Oprogramowanie komputerowe Funkcjonalność komputera jest wynikiem zarówno jego budowy, jak i zainstalowanego oprogramowania Komputer danej klasy znajduje

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Przepisy ogólne. 1. Zakres stosowania Regulaminu. 2. Stosowane określenia

ROZDZIAŁ I Przepisy ogólne. 1. Zakres stosowania Regulaminu. 2. Stosowane określenia Załącznik do Uchwały Nr 01/10/2012 Senatu Wyższej Szkoły Artystycznej w Warszawie z dnia 1 października 2012 r. Regulamin zarządzania prawami autorskimi, prawami pokrewnymi i prawami własności przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej. Wykład 9

Ochrona własności intelektualnej. Wykład 9 Ochrona własności intelektualnej Wykład 9 Podmioty praw do wynalazków Prawo do uzyskania patentu na wynalazek przysługuje: Twórcy Współtwórcom wynalazku Pracodawcy lub zamawiającemu Przedsiębiorcy lub

Bardziej szczegółowo

UWAGA: Zainstalowanie Programu oznacza wyrażenie zgody przez Użytkownika na Warunki Licencyjne - bez zastrzeżeń. WARUNKI LICENCYJNE OPROGRAMOWANIA

UWAGA: Zainstalowanie Programu oznacza wyrażenie zgody przez Użytkownika na Warunki Licencyjne - bez zastrzeżeń. WARUNKI LICENCYJNE OPROGRAMOWANIA UWAGA: Zainstalowanie Programu oznacza wyrażenie zgody przez Użytkownika na Warunki Licencyjne - bez zastrzeżeń. WARUNKI LICENCYJNE OPROGRAMOWANIA Niniejsze oprogramowanie komputerowe [Program] oraz materiały

Bardziej szczegółowo

Jak zgodnie z prawem założyć radio internetowe na swojej stronie?

Jak zgodnie z prawem założyć radio internetowe na swojej stronie? Ochrona Własności Intelektualnej cz. VI dr inż.tomasz Ruść Spis treści Na jakich zasadach możemy korzystać z prawa cytatu? Jak zgodnie z prawem założyć radio internetowe na swojej stronie? Czy brak informacji

Bardziej szczegółowo

Licencja programu AdMailer

Licencja programu AdMailer Licencja programu AdMailer UWAGA! Przed zainstalowaniem programu AdMailer należy zapoznać się z treścią niniejszego dokumentu, stanowi on bowiem prawnie wiążącą Umowę, której przedmiotem jest udzielenie

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 7

UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 7 UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 7 UMOWA LICENCYJNA OPROGRAMOWANIA ADDER 7 UWAGA! Przed zainstalowaniem programu ADDER należy zapoznać się z treścią niniejszego dokumentu, stanowi on bowiem prawnie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE

Spis treści. Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE Wykaz skrótów... 19 Wstęp... 27 Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE ROZDZIAŁ I. Ogólna charakterystyka prawa autorskiego i praw pokrewnych... 31 1. Źródła prawa autorskiego... 31 2. Rozwój prawa autorskiego

Bardziej szczegółowo

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze Umowa o zachowaniu poufności Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00,

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej

Ochrona własności intelektualnej Ochrona własności intelektualnej Wymiar: Forma: Semestr: 30 h ćwiczenia V Efekty kształcenia: a) w zakresie wiedzy: student zna i rozumie podstawowe pojęcia oraz zasady z zakresu ochrony własności przemysłowej

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA NA OPROGRAMOWANIE KOMPUTEROWE

UMOWA LICENCYJNA NA OPROGRAMOWANIE KOMPUTEROWE UMOWA LICENCYJNA NA OPROGRAMOWANIE KOMPUTEROWE zawarta w dniu...w Warszawie pomiędzy: I. Przedsiębiorstwem... z siedzibą w... przy ulicy... legitymującym się wpisem do rejestru przedsiębiorców prowadzonym

Bardziej szczegółowo

Prawa autorskie w obszarze IT. izabela.adamska@cpi.gov.pl

Prawa autorskie w obszarze IT. izabela.adamska@cpi.gov.pl Prawa autorskie w obszarze IT izabela.adamska@cpi.gov.pl Źródła ochrony własności intelektualnej Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. (Dz. U. z 2000r. Nr 80, poz. 904)

Bardziej szczegółowo

FIRMA WYDAWNICZA SEZAMM MAŁGORZATA MARUSZKIN

FIRMA WYDAWNICZA SEZAMM MAŁGORZATA MARUSZKIN UMOWA o reprezentowaniu Autora zawarta w dniu.. 2015 roku w Warszawie pomiędzy: Firmą wydawniczą SEZAMM Małgorzata Maruszkin z siedzibą w Warszawie przy ulicy Zaorskiego 2/57 kod pocztowy 02-781, o numerze

Bardziej szczegółowo

Regulamin używania znaku towarowego identyfikującego konkurs Orzeł Powiatu Gnieźnieńskiego dla Przedsiębiorczości

Regulamin używania znaku towarowego identyfikującego konkurs Orzeł Powiatu Gnieźnieńskiego dla Przedsiębiorczości Regulamin używania znaku towarowego identyfikującego konkurs Orzeł Powiatu Gnieźnieńskiego dla Przedsiębiorczości 1 1. Znakowi towarowemu słowno-graficznemu: Orzeł Powiatu Gnieźnieńskiego dla Przedsiębiorczości,

Bardziej szczegółowo

http://www.youtube.com/watch?v=-ly9nl8qroa

http://www.youtube.com/watch?v=-ly9nl8qroa http://www.youtube.com/watch?v=-ly9nl8qroa Mateusz Tuński Umowa NIE dla freelancera. Umowa NIE dla freelancera. Czyli jaka? niezabezpieczająca jego interesów. O czym tutaj usłyszysz? 1. o zaletach zawierania

Bardziej szczegółowo

Umowa przenosz ca autorskie prawa maj

Umowa przenosz ca autorskie prawa maj Umowa przenosząca autorskie prawa majątkowe oraz umowa licencyjna (Wzór dotyczy utworów wytworzonych w ramach projektów standardowych, innowacyjnych i ponadnarodowych)* 1 Nr umowy: zawarta w [miejsce zawarcia

Bardziej szczegółowo

a z siedzibą w ( ), przy /imię nazwisko lub nazwa/ /miejscowość/ /kod pocztowy/ ul. nr / wpisanym do

a z siedzibą w ( ), przy /imię nazwisko lub nazwa/ /miejscowość/ /kod pocztowy/ ul. nr / wpisanym do Załącznik nr 10 do Regulaminu Konkursu Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych zawarta między: Skarbem Państwa - Ministerstwem Sportu i Turystyki z siedzibą w Warszawie (00-082) przy ul. Senatorskiej

Bardziej szczegółowo

Rodzaje licencji Program komercyjny

Rodzaje licencji Program komercyjny Licencja Licencja to dokument, który jest umową pomiędzy producentem a nabywcą programu, określającą szczególne warunki jego użytkowania. Umowa licencyjna polega na zezwoleniu na korzystanie z utworu w

Bardziej szczegółowo

Publikacja sfinansowana ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Publikacja sfinansowana ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Niniejsze opracowanie ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi oficjalnego stanowiska ani Komisji Europejskiej ani Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE. Publikacja sfinansowana

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty zarządzania własnością intelektualną

Prawne aspekty zarządzania własnością intelektualną Prawne aspekty zarządzania własnością intelektualną Dr Szymon Byczko Warsztaty szkoleniowe są organizowane przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową w ramach projektu INNOpomorze partnerstwo dla innowacji,

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA. z siedzibą w., zwanym dalej Użytkownikiem, reprezentowanym przez: 1)... 2)...

UMOWA LICENCYJNA. z siedzibą w., zwanym dalej Użytkownikiem, reprezentowanym przez: 1)... 2)... UMOWA LICENCYJNA między Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina, z siedzibą w Warszawie, przy ul. Tamka 43, 00-355 Warszawa, wpisanym do rejestru instytucji kultury pod nr RNiK 51/2001., NIP: 525-22-14-269,

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna. Prawo autorskie. Licencje i ich rodzaje. PODSTAWA PRAWNA W 1994 roku zostały uchwalone przez Sejm przepisy obejmujące ochronę programów komputerowych. Szczegóły można znaleźć w Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z serwisu EFIX Explorer

Regulamin korzystania z serwisu EFIX Explorer Regulamin korzystania z serwisu EFIX Explorer Serwis EFIX Explorer (zwany dalej Serwisem) jest prowadzony przez spółkę EFIX Dom Maklerski S.A. z siedzibą w Poznaniu, zarejestrowaną przez Sąd Rejonowy Poznań

Bardziej szczegółowo

Kwestie związane z prawem autorskim. Akty prawne. Ustawa z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Kwestie związane z prawem autorskim. Akty prawne. Ustawa z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych Kwestie związane z prawem autorskim Akty prawne Ustawa z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych 1 Rodzaje praw autorskich autorskie prawa osobiste każde wykonane przez nas dzieło (np.

Bardziej szczegółowo

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-07-21 12:34:02

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-07-21 12:34:02 Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-07-21 12:34:02 2 Własność przemysłowa ochroni wynalazki, dzieła i znaki używane do wyróżnienia produktów i firm na rynku. Portugalskie prawo w tym zakresie jest

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ. WYKŁAD 2 Hanna Stępniewska (Katedra Fitopatologii Leśnej UR w Krakowie)

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ. WYKŁAD 2 Hanna Stępniewska (Katedra Fitopatologii Leśnej UR w Krakowie) OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ. WYKŁAD 2 Hanna Stępniewska (Katedra Fitopatologii Leśnej UR w Krakowie) WYKŁAD 2. TREŚĆ I. Prawo własności przemysłowej. Przedmioty prawa własności przemysłowej: wynalazki,

Bardziej szczegółowo

Nowelizacjaprawaautorskiegowdziałalności Bibliotekarzy praktycznezastosowanie nowychprzepisów

Nowelizacjaprawaautorskiegowdziałalności Bibliotekarzy praktycznezastosowanie nowychprzepisów 11.12.2015r. Warszawa Nowelizacjaprawaautorskiegowdziałalności Bibliotekarzy praktycznezastosowanie nowychprzepisów KORZYŚCI Przedmiotem szkolenia są zagadnienia z zakresu znowelizowanego prawa autorskiego,

Bardziej szczegółowo

Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów unijnych? Brakuje niestety regulacji rozstrzygających tę kwestię.

Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów unijnych? Brakuje niestety regulacji rozstrzygających tę kwestię. Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów unijnych? Brakuje niestety regulacji rozstrzygających tę kwestię. Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów

Bardziej szczegółowo

Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej

Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej Barbara Szczepańska kierownik biblioteki i zasobów informacyjnych kancelaria prawna Lovells H. Seisler sp. kom. Typy bibliotek biblioteka (tradycyjna) biblioteka wirtualna

Bardziej szczegółowo

licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0

licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0 Prawo autorskie i licencje. Wprowadzenie Michał Andrzej Woźniak licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0 Na mocy polskiego prawa autorskiego zdecydowana większość produktów

Bardziej szczegółowo

Prawa autorskie, licencje

Prawa autorskie, licencje Prawa autorskie, licencje Wyjaśnienie pojęć oraz tezy do dyskusji Michał Rad 21.10.2015 Przedstawione w dalszej części wykładu tezy są prywatnym poglądem autora i powinne być traktowane jako głos w dyskusji,

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWY. DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych

DYREKTYWY. DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych L 111/16 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.5.2009 DYREKTYWY DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych (Wersja

Bardziej szczegółowo

UMOWA NA WYDRUK MATERIAŁÓW PROMOCYJNYCH W RAMACH PROJEKTU W Kierunku Nowego Zatrudnienia Działanie 8.1 Program Operacyjny Kapitał Ludzki

UMOWA NA WYDRUK MATERIAŁÓW PROMOCYJNYCH W RAMACH PROJEKTU W Kierunku Nowego Zatrudnienia Działanie 8.1 Program Operacyjny Kapitał Ludzki 1 Załącznik nr 2 do Zapytania Ofertowego (Kod CPV: 79810000-5 Usługi drukowania) UMOWA NA WYDRUK MATERIAŁÓW PROMOCYJNYCH W RAMACH PROJEKTU W Kierunku Nowego Zatrudnienia Działanie 8.1 Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych?

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Polski ustawodawca wprowadził możliwość stosowania

Bardziej szczegółowo

Biznes na czas gra symulacyjna

Biznes na czas gra symulacyjna Biznes na czas gra symulacyjna Krzysztof Szewczak Copyrights 2014 N-Biznes Krzysztof Szewczak Wszystkie prawa zastrzeżone. Gra symulacyjna 'Biznes na czas' rozpowszechniana jest przez N-Biznes wraz z licencją.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15

Spis treści. Wstęp... 15 Spis treści Wstęp............................................................. 15 Rozdział I. Światowa Organizacja Handlu i jej system prawny a transformacja. systemowa Federacji Rosyjskiej..............................

Bardziej szczegółowo

Spis pytań do testu z aspektów prawnych e-edukacji

Spis pytań do testu z aspektów prawnych e-edukacji Spis pytań do testu z aspektów prawnych e-edukacji L.p. Pytanie wielokrotnego wyboru Odpowiedź Pierwsza grupa pytań dotyczy zagadnień związanych z organizacją kursu oraz ochroną jego zawartości i ochroną

Bardziej szczegółowo

2 Termin realizacji Przedmiot umowy, o którym mowa w 1, zostanie wykonany w nieprzekraczalnym terminie do dnia 2015 r.

2 Termin realizacji Przedmiot umowy, o którym mowa w 1, zostanie wykonany w nieprzekraczalnym terminie do dnia 2015 r. GŁÓWNE POSTANOWIENIA UMOWY Umowa jest współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka oraz przez Ministerstwo Gospodarki ze środków budżetu państwa. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Horyzont 2020 dla MŚP -Fast Track to Innovationi Instrument MŚP

Horyzont 2020 dla MŚP -Fast Track to Innovationi Instrument MŚP Horyzont 2020 dla MŚP -Fast Track to Innovationi Instrument MŚP Badanie czystości patentowej Warszawa, 21 kwietnia 2015 r. Marek Truszczyński Departament Badań Patentowych UPRP Własność intelektualna:

Bardziej szczegółowo

PATENTOWANIE. CZY TO MA SENS W POLIGRAFII? Marcin Barycki BARYCKI Kancelaria Prawno-Patentowa. Warszawa 22.05.2014

PATENTOWANIE. CZY TO MA SENS W POLIGRAFII? Marcin Barycki BARYCKI Kancelaria Prawno-Patentowa. Warszawa 22.05.2014 PATENTOWANIE. CZY TO MA SENS W POLIGRAFII? Marcin Barycki BARYCKI Kancelaria Prawno-Patentowa Warszawa Plan prezentacji Co to jest wynalazek? Patent jak go uzyskać? Co nam daje patentowanie? Wzór użytkowy

Bardziej szczegółowo

Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji. Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP

Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji. Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP Innowacja??? Istnieje wiele definicji terminu innowacja, jedna z nich, opracowana przez Davida

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 344 Senatu SGH z dnia 24 czerwca 2015 r. infrastruktura badawcza SGH know-how Regulamin rezultat twórczy

Uchwała nr 344 Senatu SGH z dnia 24 czerwca 2015 r. infrastruktura badawcza SGH know-how Regulamin rezultat twórczy Uchwała nr 344 Senatu SGH z dnia 24 czerwca 2015 r. zmieniająca uchwałę nr 76 Senatu SGH z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie Regulaminu zarządzania prawami autorskimi, prawami pokrewnymi i prawami własności

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W GDAŃSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM

REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W GDAŃSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W GDAŃSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM ROZDZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE Podstawa prawna: art. 86e ust. 1.; 2.; 4. ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. II. Unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. I. Wątpliwości terminologiczne... 34

Spis treści. II. Unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. I. Wątpliwości terminologiczne... 34 Wykaz skrótów... Inne źródła... Wprowadzenie... Rozdział I. Uwagi ogólne dotyczące unieważnienia i wygaśnięcia jako zasadniczych przesłanek ustania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego... 1 1. Prawa

Bardziej szczegółowo

Być albo nie być Podróże gra symulacyjna

Być albo nie być Podróże gra symulacyjna Być albo nie być Podróże gra symulacyjna Krzysztof Szewczak Copyrights 2014 N-Biznes Krzysztof Szewczak Wszystkie prawa zastrzeżone. Gra symulacyjna 'Być albo nie być' rozpowszechniana jest przez N-Biznes

Bardziej szczegółowo

Normy prawne dotyczące rozpowszechniania programów komputerowych, ochrony praw autorskich.

Normy prawne dotyczące rozpowszechniania programów komputerowych, ochrony praw autorskich. Normy prawne dotyczące rozpowszechniania programów komputerowych, ochrony praw autorskich. PODSTAWA PRAWNA W 1994 roku zostały uchwalone przez Sejm przepisy obejmujące ochronę programów komputerowych.

Bardziej szczegółowo

Przygotował: Ryszard Kijanka

Przygotował: Ryszard Kijanka Przygotował: Ryszard Kijanka Pojęcia podstawowe prawo autorskie Prawo autorskie zajmuje się ochroną twórczych produktów naszego intelektu, takich jak utwory muzyczne, programy komputerowe, utwory literackie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13 Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 Rozdział I Prawa pokrewne zagadnienia ogólne... 17 1. Podstawowe akty prawne dotyczące ochrony praw pokrewnych... 17 1.1. Konwencja rzymska z 1961 r.... 17 1.2. Porozumienie

Bardziej szczegółowo

Dotacje na innowacje Inwestujemy w waszą przyszłość

Dotacje na innowacje Inwestujemy w waszą przyszłość Załącznik nr 1 Załącznik techniczny przedmiotu zamówienia zakup badań w zakresie opracowania wersji serwera aplikacyjnego pod aplikację wektorową i obsługi wymiany treści multimedialnych w tymże serwerze

Bardziej szczegółowo

Wynalazczość w uczelni technicznej pułapki i zagrożenia

Wynalazczość w uczelni technicznej pułapki i zagrożenia VIII Spotkanie Zawodowe 2013-06-06 WEiTI PW R.ZAŁ. 1951 Wynalazczość w uczelni technicznej pułapki i zagrożenia dr inż. Ireneusz Słomka UPRP Wszelkie prawa zastrzeżone 1 1.Co jest, a co nie jest wynalazkiem

Bardziej szczegółowo

Wyspa Zdobywców gra symulacyjna

Wyspa Zdobywców gra symulacyjna Wyspa Zdobywców gra symulacyjna Krzysztof Szewczak Copyrights 2014 N-Biznes Krzysztof Szewczak Wszystkie prawa zastrzeżone. Gra symulacyjna 'Wyspa Zdobywców' rozpowszechniana jest przez N-Biznes wraz z

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o przeniesieniu praw majątkowych do opracowania. skierowanego do publikacji w czasopiśmie Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu

Oświadczenie o przeniesieniu praw majątkowych do opracowania. skierowanego do publikacji w czasopiśmie Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu ..., dnia... (miejscowość) (data)... (Imię i Nazwisko)...... (Adres zamieszkania) Oświadczenie o przeniesieniu praw majątkowych do opracowania skierowanego do publikacji w czasopiśmie Medycyna Ogólna i

Bardziej szczegółowo

Umowa Licencyjna Końcowego UŜytkownika

Umowa Licencyjna Końcowego UŜytkownika Umowa Licencyjna Końcowego UŜytkownika Oprogramowanie to oraz wszystkie materiały drukowane, wszelka dokumentacja dostępna w sieci lub dokumentacja dostępna w postaci elektronicznej, jak równieŝ wszelkie

Bardziej szczegółowo

Domena publiczna. Udostępnianie

Domena publiczna. Udostępnianie Domena publiczna. Udostępnianie Oznaczanie domeny publicznej CZYM JEST DOMENA PUBLICZNA? Za domenę publiczną uznajemy dobro wspólne: zbiór utworów, z których każdy może korzystać bezpłatnie i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa. Wielokrotne wykorzystywanie danych GIS. Dane w IIP a prawo autorskie.

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa. Wielokrotne wykorzystywanie danych GIS. Dane w IIP a prawo autorskie. Dr Anna Fogel Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa Wielokrotne wykorzystywanie danych GIS. Dane w IIP a prawo autorskie. Kielce, 13 października 2011 r. Prawa autorskie w informacji

Bardziej szczegółowo

UMOWA O DZIEŁO Nr..././../2015

UMOWA O DZIEŁO Nr..././../2015 UMOWA O DZIEŁO Nr..././../2015 zawarta w Warszawie, w dniu..., pomiędzy: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, z siedzibą przy ul. Stanisława Kostki Potockiego 10/16, 02-958 Warszawa, posiadającym

Bardziej szczegółowo