Wady zgryzu i potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym*

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wady zgryzu i potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym*"

Transkrypt

1 Czas. Stomat., 2006, LIX, 1 Wady zgryzu i potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym* Malocclusion and orthodontic treatment needs of children with mental retardation Grażyna Śmiech-Słomkowska, Anna M. Dubojska, Agata Defińska-Kaniorska Z Zakładu Ortodoncji UM w Łodzi Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. G. Śmiech-Słomkowska Streszczenie Cel pracy: zbadano zgryz 94 uczniów Szkoły Specjalnej z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym, przy czym większość z nich to upośledzeni w stopniu lekkim. Postać zgryzu ustalano zgodnie z polskimi zasadami diagnostycznymi. Potrzeby leczenia ortodontycznego były określane na podstawie składowej morfologicznej wskaźnika IOTN. Wyniki: najczęściej występowały zaburzenia zębowe (25 uczniów) i tyłozgryzy (20 uczniów). Potrzeby leczenia ortodontycznego są różne w zależności od stopnia nasilenia wady. Potrzeby leczenia określone jako małe stwierdzono u 33 badanych, a 16 zakwalifikowano jako umiarkowane. Podsumowanie: duża, stwierdzona u 25 badanych i bardzo duża potrzeba leczenia występująca u 6 badanych są bezwzględnym wskazaniem do interwencji ortodontycznej. Summary Aim of the study: Occlusion of 94 children attending a special needs school was evaluated. The patients retardation was assessed as slight (the majority), moderate and profound. The type of occlusion was determined according to Polish diagnostic standards. Orthodontic treatment needs were determined on the basis of morphological component of IOTN index. Results: Dental abnormalities (25 examined children) and distocolusion (20 examined children) were the most frequent findings. Orthodontic treatment needs differ and depend on the severity of malocclusion. In 33 of patients they were assessed as low, and in 16 as moderate. Conclusion: High (in 25 patients) and very high (in 6 patients) need for orthodontic treatment unquestionably merit orthodontic intervention. HASŁA INDEKSOWE: upośledzenie umysłowe, wady zgryzu, potrzeba leczenia KEYWORDS: mental retardation, malocclusion, treatment needs Wszystkie postaci upośledzenia umysłowego określane są w medycynie wspólnym terminem oligofrenia pochodzącym z języka greckiego oligos mało i phren umysł, myśl, a odnoszą się *Praca finansowana przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi w ramach zadań statutowych Zakładu Ortodoncji Nr do sfery poznawczej i osobowości. Uważa się, że upośledzenie umysłowe nie jest zatrzymaniem w rozwoju na poziomie jakiegoś okresu dzieciństwa, lecz jest rozwojem o swoistych właściwościach, potrzebach i możliwościach. Wśród przyczyn niedostatecznej sprawności intelektualnej najczęściej są wymieniane choroby zakaźne i zatrucia matki w czasie ciąży, niedorozwój lub uszkodzenie tkan- 42

2 2006, LIX, 1 Wady zgryzu u dzieci z upośledzeniem umysłowym ki mózgowej we wczesnym dzieciństwie, urazy okołoporodowe i wcześniactwo. Upośledzenie umysłowe jest definiowane jako niższy niż przeciętny ogólny poziom sprawności intelektualnej z towarzyszącymi zasadniczymi ograniczeniami w zakresie przynajmniej dwu spośród takich umiejętności jak: słowne komunikowanie się, radzenie sobie w obowiązkach domowych, samoobsługa, zdolność uczenia się, praca, troska o zdrowie, sposoby spędzania wolnego czasu. Ogólny poziom intelektualnego funkcjonowania jest oceniany za pomocą ilorazu inteligencji lub jego ekwiwalentów, uzyskanego przy zastosowaniu standaryzowanych testów inteligencji. Istotnie niższy niż przeciętny poziom funkcjonowania oznacza wartość ilorazu inteligencji niższą o dwa odchylenia standardowe przy błędzie pomiaru wynoszącym 5. Podstawą klasyfikacji jest skala inteligencji o średniej 100. Wyróżnione są cztery stopnie upośledzenia umysłowego: lekki niedorozwój umysłowy, gdy iloraz inteligencji zawiera się w granicach 52-67, umiarkowany niedorozwój o ilorazie 36-51, znaczny niedorozwój umysłowy z ilorazem inteligencji oraz głęboki niedorozwój, gdy iloraz inteligencji wynosi Aby rozpoznać u dziecka upośledzenie intelektualne, to obniżonemu ilorazowi inteligencji musi towarzyszyć odpowiednio niski poziom możliwości przystosowawczych (3). Dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym są objęte programem szkoły specjalnej gdzie wyrównywane są braki w zakresie intelektualnym i psychoruchowym. Dzieci z głębokim upośledzeniem są objęte programem szkoły życia (6). Cel pracy Badania nad cechami fizycznymi dzieci upośledzonych umysłowo wskazały na istnienie korelacji między rozwojem intelektualnym a rozwojem motorycznym (6). Wadliwa czynność mięśni objawiająca się brakiem precyzji i spowolnieniem ruchów mogą być przyczyną nabytych wad zgryzu. Ponieważ około 2,4% dzieci polskich w wieku szkolnym cierpi na oligofrenię, a wiedza zespołów stomatologicznych na temat zagadnień upośledzenia umysłowego i możliwości leczenia zaburzeń zgryzu jest niewystarczająca, celowym jest zbadanie częstości i rodzaju wad zgryzu u dzieci z upośledzeniem umysłowym oraz określenie potrzeb leczniczych. Materiał i metody Zbadano 94 uczniów (36 dziewcząt i 58 chłopców) Zespołu Szkół Specjalnych w Łodzi z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym. Uwzględniając stopień upośledzenia umysłowego, badanych podzielono na trzy grupy. Liczby dzieci w grupach z uwzględnieniem ilorazu inteligencji zawiera tab. I. Postać zgryzu była ustalana zgodnie z obowiązującymi polskimi zasadami diagnostycznymi, przy czym na potrzeby obliczeń uwzględniono tylko zniekształcenia wiodące. W określeniu potrzeb leczenia ortodontycznego posłużono się składową morfologiczną wskaźnika IOTN. Zgryz oceniany był na podstawie najsilniej wyrażonej jednej cechy w stopniach od 1 do 5. Wyniki badań i ich omówienie Z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim było 64 dzieci, w stopniu umiarkowanym 22 i 8 upośledzonych w stopniu znacznym. Wartość ilorazu inteligencji i liczbę zbadanych zawarto w tabeli I. Z zestawienia danych wynika, że wśród badanych ponad połowa dzieci, które odbiegają od normy w rozwoju umysłowym, to dzieci upośledzone w stopniu lekkim. Obserwacja ta jest zbieżna z wynikami badań psychologów i specjalistów pedagogiki specjalnej (6). Posługując się obowiązującymi zasadami diagnostycznymi, zgodnie z którymi zmienność i odrębność norm można przyjąć za podstawę rozpoznania, stwierdzenie niewielkich odchyleń, takich jak guzkowy kontakt pierwszych stałych trzonowców czy 1-3 milimetrowy niedobór miej- 43

3 G. Śmiech-Słomkowska i in. Czas. Stomat., sca w łuku zębowym przy istniejącym optimum czynnościowym nie stanowiło wskazań do leczenia ortodontycznego. Także stwierdzenie, na podstawie składowej morfologicznej wskaźnika IOTN znikomej wady zgryzu, nie kwalifikuje do leczenia (1). Stwierdzono, że postać zgryzu zaledwie 14 dzieci w bardzo nieznacznym stopniu odbiega od wzorca. Wśród nich 12 dzieci było z lekkim defektem intelektualnym, a 2 dzieci z upośledzeniem w stopniu umiarkowanym. U tych dzieci leczenie ortodontyczne nie było potrzebne i z tego powodu nie były brane pod uwagę w dalszych analizach. Zaburzenia w postaci zgryzu ograniczające fizjologiczne czynności jamy ustnej stwierdzono u 80 badanych, z czego 52 było upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim, 20 w stopniu umiarkowanym i 8 w stopniu znacznym. Najczęstszymi odchyleniami od wydolnej czynnościowo postaci zgryzu były zaburzenia zębowe rozpoznane u 25 badanych. Były to głównie stłoczenia wtórne. Tylko u 2 dzieci rozpoznano wrodzony brak zębów siecznych bocznych w szczęce. Wady dotylne o różnym nasileniu występowały u 20 badanych. Zgryz otwarty i zgryz krzyżowy występowały z podobną częstością, wynoszącą odpowiednio 12 i 10 dzieci. Zgryz głęboki częściowy rozpoznano 7 u pacjentów badanych, a wady doprzednie u sześciu pacjentów (tab. II). Stomatolog w leczeniu dzieci z upośledzeniem umysłowym napotyka na szczególnie trudną do pokonania barierę nawiązania kontaktu z pacjentem i jego opiekunami (4). Podwyższony poziom lęku u pacjenta, brak wystarczającej świadomości problemów zdrowia jamy ustnej u dzieci są czynnikami wpływającymi na decyzję o leczeniu, a częściej o usuwaniu zębów, w znieczuleniu ogólnym. Usuwanie zębów w okresie kształtowania zgryzu można uważać za przyczynę wtórnych stłoczeń stwierdzonych najliczniej u badanych dzieci z upośledzeniem umysłowym. Kształtowanie się narządów jamy ustnej w okresie uzębienia mlecznego i podczas wymiany zębów mlecznych na stałe jest w wielkim stopniu uzależnione od czynności związanych z pobieraniem pokarmów, oddychaniem i mową. W dużym stopniu postać i nasilenie wady zgryzu zależą też od reakcji na czynniki szkodliwe, takie jak zaburzony tor oddychania, nawyki ustne lub nieprawidłowy układ języka. Obniżona sprawność mięśni twarzy i szyi mogła spowodować utrzymywanie się dotylnego położenia żuchwy w stosunku do szczęki, a także utrwalać nieprawidłowe nawyki żywieniowe. Wymienione zaburzenia można traktować jako przyczynę wad zgryzu, a zwłaszcza tyłozgryzów i zgryzów otwartych. Potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym zestawiono w tab. III. Z analizy zebranego materiału wynika, T a b e l a I. Liczba dzieci upośledzonych umysłowo z uwzględnieniem ilorazu inteligencji Wartość ilorazu inteligencji Liczba badanych Stopień upośledzenia lekki umiarkowany znaczny Razem 94 T a b e l a I I. Wady zgryzu u dzieci z upośledzeniem umysłowym Wada zgryzu Zaburzenia zębowe Tyłozgryzy Zgryzy otwarte Zgryzy krzyżowe Przodozgryzy Zgryz głęboki częściowy Liczba

4 2006, LIX, 1 Wady zgryzu u dzieci z upośledzeniem umysłowym T a b e l a I I I. Potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym Potrzeba leczenia Stopień upośledzenia umysłowego lekki N umiarkowany N znaczny N Razem N mała umiarkowana duża bardzo duża razem że u 33 badanych potrzebę leczenia zakwalifikowano jako małą. Umiarkowaną potrzebę leczenia stwierdzono u 16 dzieci z upośledzeniem umysłowym, dużą u 25 badanych. Bardzo duża potrzeba leczenia dotyczy 6 badanych. U osób z upośledzeniem umysłowym, gdy potrzeba leczenia ortodontycznego jest oceniona jako mała lub umiarkowana, a upośledzenie dotyczy wybiórczych dysfunkcji intelektualnych jest możliwe uzyskanie poprawy zgryzu, co może ograniczyć nasilanie się wad (5). Dużą i bardzo dużą potrzebę leczenia wad zgryzu można było ocenić jako bezwzględne wskazanie do interwencji ortodontycznej. W przypadkach zakwalifikowanych do dużej potrzeby leczenia łuk zębowy był skrócony o ponad 10 mm, szpara pozioma wielkości 6-7 mm, zgryz otwarty ze szparą pionową wielkości od 6 do 8 mm, odwrotne zachodzenie zębów w odcinkach przednim i bocznym, znaczne powiększenie zachodzenia siekaczy górnych na dolne oraz hipodoncję bocznych siekaczy w szczęce. Bezwzględnym wskazaniem do interwencji ortodontycznej jest istnienie szpary poziomej wielkości ponad 10 mm. W celu oceny rangi potrzeb leczenia wad zgryzu u dzieci z upośledzeniem umysłowym porównano uzyskane wyniki z potrzebami leczenia zdrowych dzieci w wieku szkolnym. U dzieci zdrowych częściej niż u dzieci upośledzonych leczenie nie było potrzebne. Małą potrzebę leczenia stwierdzono częściej u dzieci upośledzonych w porównaniu z taką potrzebą stwierdzoną u dzieci zdrowych. Duża i bardzo duża potrzeba leczenia występują częściej u dzieci upośledzonych w porównaniu z dziećmi zdrowymi. Potrzebę leczenia wad zgryzu u dzieci zdrowych jako dużą stwierdzono u 12,6%, a bardzo dużą u 5,5%. Odsetek dzieci, u których stwierdzono umiarkowaną potrzebę leczenia był zbliżony i wynosił 20% dla dzieci upośledzonych i 18,1% dla dzieci zdrowych (2). Konieczność korekty zgryzu u dzieci z upośledzeniem umysłowym wiąże się z planowaniem zespołowego leczenia we wczesnych okresach ich rozwoju. Właściwie zastosowane, w zależności od stopnia upośledzenia, różne elementy leczenia ortodontycznego mogą przyczynić się do uzyskania poprawy czynności, jak i wyglądu. Wniosek Specyficzny rozwój dzieci upośledzonych wymaga specjalnych metod postępowania. Potrzeby leczenia ortodontycznego są różne w zależności od stopnia upośledzenia, jednakże rozpoznanie wady zgryzu nie zawsze jest wskazaniem do leczenia ortodontycznego. Piśmiennictwo 1. Brook P. H., Shaw W. C.: The development of an index of orthodontic treatment priority. Eur. J. Orthod.,1989, 11, 3, Defińska- Kaniorska A.: Częstość występowania wad zgryzu u dzieci w wieku 9 i 12 lat na terenie miasta Łodzi 45

5 G. Śmiech-Słomkowska i in. Czas. Stomat., badania porównawcze. Rozprawa doktorska, UM, Łódź Clarke A. M., Clarke A. D. B.: Upośledzenie umysłowe. PWN, Warszawa Orlik M., Mielnik-Błaszczak M.: Ocena stanu uzębienia i higieny jamy ustnej dzieci i młodzieży specjalnej troski. Przegl. Stomat. Wieku Rozwoj., 1997, 4, Shvartszaid E. E.: The practical problems in the orthodontic treatment of elderoy and senile patients with mental diseases, Stomatologia, 1996, 75, 4, Sękowska Z: Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej, Wyd. Wyższa Szkoła Pedagogiki Specjalnej im M. Grzegorzewskiej, Warszawa Otrzymano: dnia 2.IX.2005 r. Adres autorek: Łódź ul. Pomorska

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO OLIGOFRENOPEDAGOGIKA

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 63/2007/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 września 2007 r.

Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 63/2007/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 września 2007 r. OPIS PROGRAMU ORTODONTYCZNEJ OPIEKI NAD DZIEĆMI Z WRODZONYMI WADAMI CZĘŚCI TWARZOWEJ CZASZKI Warszawa, 2007 rok 1 1. Uzasadnienie celowości wdrożenia programu Opis problemu Częstość występowania rozszczepów

Bardziej szczegółowo

szczęki, objawy i sposoby Natalia Zając

szczęki, objawy i sposoby Natalia Zając Etiologia wybranych grup rozszczepów szczęki, objawy i sposoby ich zespołowego leczenia. Natalia Zając Promotor: dr n. med., prof. Vaclav Bednar Wstęp Wśród wad rozwojowych występujących u noworodków w

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki 2. OPIS PROGRAMU Uzasadnienie celowości wdrożenia programu: Opis problemu Wrodzone wady rozwojowe twarzowej części

Bardziej szczegółowo

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki 2. OPIS PROGRAMU Uzasadnienie celowości wdrożenia programu: Opis problemu Wrodzone wady rozwojowe twarzowej części

Bardziej szczegółowo

Pacjenci zostali podzieleni na trzy grupy liczące po 20 osób. Grupa I i II to osoby, u których na podstawie wartości pomiaru kąta ANB oraz WITS w

Pacjenci zostali podzieleni na trzy grupy liczące po 20 osób. Grupa I i II to osoby, u których na podstawie wartości pomiaru kąta ANB oraz WITS w STRESZCZENIE Wady zgryzu klasy III wg Angle'a uwarunkowane są niedorozwojem szczęki lub nadmiernym wzrostem żuchwy, a często połączeniem obu nieprawidłowości. Pacjenci z przodożuchwiem morfologicznym ze

Bardziej szczegółowo

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow Upośledzenie umysłowe Obniżenie sprawności umysłowej powstałe w okresie rozwojowym. Stan charakteryzujący się istotnie niższą od przeciętnej ogólną

Bardziej szczegółowo

Spis treści Spis treści. Słowo wstępne. Podziękowania Autorzy. 1 Ocena pacjenta w wieku rozwojowym 1

Spis treści Spis treści. Słowo wstępne. Podziękowania Autorzy. 1 Ocena pacjenta w wieku rozwojowym 1 v Słowo wstępne Przedmowa Podziękowania Autorzy xi xiii xiv xv 1 Ocena pacjenta w wieku rozwojowym 1 Co to jest stomatologia dziecięca? 1 Badanie pacjenta 2 Ostateczne rozpoznanie 7 Szacowanie ryzyka choroby

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Autorzy _ Jan Pietruski i Małgorzata Pietruska Ryc. 1 Ryc. 2 _Wrodzone wady zębów, dotyczące ich liczby

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A- Opis przedmiotu kształcenia Nazwa. Propedeutyka ortodoncji Kod modułu O modułu/przedmiotu: Wydział:

SYLABUS Część A- Opis przedmiotu kształcenia Nazwa. Propedeutyka ortodoncji Kod modułu O modułu/przedmiotu: Wydział: SYLABUS Część A- Opis przedmiotu Nazwa Propedeutyka ortodoncji Kod modułu O modułu/przedmiotu: Wydział: Lekarsko-Stomatologiczny Kierunek studiów: Lekarsko-Stomatologiczny Specjalności: Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

Stan zdrowotny jamy ustnej uczniów z łódzkich ośrodków dla dzieci niesłyszących

Stan zdrowotny jamy ustnej uczniów z łódzkich ośrodków dla dzieci niesłyszących Czas. Stomatol., 2007, LX, 6, 384-390 2007 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Stan zdrowotny jamy ustnej uczniów z łódzkich ośrodków dla dzieci niesłyszących Oral health condition of children

Bardziej szczegółowo

Premature loss of milk teeth by preschool children

Premature loss of milk teeth by preschool children Premature loss of milk teeth by preschool children Przedwczesna utrata zębów mlecznych u dzieci przedszkolnych Ewa Ogłodek, Danuta Moś stres maxeve@ caries of deciduous teeth in children is an important

Bardziej szczegółowo

Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej

Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej Czas. Stomat., 2005, LVIII, 5 Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej Incidence of caries in preschool children living in

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w ORTODONCJI

Program specjalizacji w ORTODONCJI CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w ORTODONCJI Dla lekarzy stomatologów posiadających specjalizację I stopnia w chirurgii stomatologicznej Warszawa 1999 (c) Copyrigth by

Bardziej szczegółowo

Leczenie zgryzu krzyżowego zęba 21 systemem clear aligner - opis przypadku

Leczenie zgryzu krzyżowego zęba 21 systemem clear aligner - opis przypadku W DENTAL FORUM 2/2012 str. 133-136 wydanym w ramach 16 Zjazdu Polskiego Towarzystwa Ortodontycznego w Poznaniu opisano po raz pierwszy pacjenta leczonego systemem Clear-Aligner. Jest to pierwszy artykuł

Bardziej szczegółowo

6.6.5. WSKAŹNIK BOLTONA

6.6.5. WSKAŹNIK BOLTONA 6.6.5. WSKAŹNIK BOLTONA Wskaźnik Boltona określa zależność pomiędzy sumą mezjodystalnych szerokości zębów stałych szczęki i żuchwy. Overall ratio (wskaźnik całkowity): Suma ---------------------------------------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 w Bydgoszczy Katedra i Klinika Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK PRAKTYK PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE KIERUNEK LEKARSKO-DENTYSTYCZNY

DZIENNIK PRAKTYK PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE KIERUNEK LEKARSKO-DENTYSTYCZNY DZIENNIK PRKTYK PRKTYCZNE NUCZNIE KLINICZNE KIERUNEK LEKRSKO-DENTYSTYCZNY DZIENNIK PRKTYK kierunek lekarsko-dentystyczny Imię i nazwisko studenta PESEL Numer albumu zdjęcie Nazwa uczelni Data wystawienia

Bardziej szczegółowo

Stan zdrowia uczniów warszawskich szkół podstawowych Seminarium ZDROWIE DZIECI NASZĄ TROSKĄ Warszawa, 24 marca 2008 roku Katarzyna Paczek Dyrektor Mazowieckiego Centrum Zdrowia Publicznego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ

DIAGNOZA NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ DIAGNOZA NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ 1. Wyróżniamy dwa rodzaje diagnozy ze względu na cel: A. diagnoza dla selekcji = diagnoza negatywna (określająca defekty i dysfunkcje) jej celem jest stwierdzenie

Bardziej szczegółowo

Narzędzia pracy socjalnej nr 9 Wywiad z rodziną osoby niepełnosprawnej Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzia pracy socjalnej nr 9 Wywiad z rodziną osoby niepełnosprawnej Przeznaczenie narzędzia: Narzędzia pracy socjalnej nr 9 Wywiad z rodziną osoby niepełnosprawnej Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO

ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO FOLTYN WIOLETA Praca dyplomowa napisana w Katedrze Techniki Dentystycznej pod kierunkiem naukowym prof. Václav Bednář WSTĘP ZwęŜenie szczęki

Bardziej szczegółowo

Szanowny Pan Aleksander Sopliński Podsekretarz Stanu Ministerstwo Zdrowia w Warszawie

Szanowny Pan Aleksander Sopliński Podsekretarz Stanu Ministerstwo Zdrowia w Warszawie KONSULTANT KRAJOWY W DZIEDZINIE PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ Instytut Stomatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego 31-155 Kraków, ul. Montelupich 4, tel./fax 012/424-54-24, mail: sekretariat@uks.com.pl Kraków,

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Oszacowanie i rozkład t

Oszacowanie i rozkład t Oszacowanie i rozkład t Marcin Zajenkowski Marcin Zajenkowski () Oszacowanie i rozkład t 1 / 31 Oszacowanie 1 Na podstawie danych z próby szacuje się wiele wartości w populacji, np.: jakie jest poparcie

Bardziej szczegółowo

Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku

Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku _estetyka Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku Interdisciplinar management of adult patient with hipodontia a case report Autorzy_ Maciej

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA I PODZIAŁ KLINICZNY UPOŚLEDZENIA UMYSŁOWEGO. Opracowała: Monika Haligowska

CHARAKTERYSTYKA I PODZIAŁ KLINICZNY UPOŚLEDZENIA UMYSŁOWEGO. Opracowała: Monika Haligowska CHARAKTERYSTYKA I PODZIAŁ KLINICZNY UPOŚLEDZENIA UMYSŁOWEGO Opracowała: Monika Haligowska Zgodnie z ICD 10 (1998) UPOŚLEDZIENIE UMYSŁOWE polega na obniżeniu poziomu rozwoju wielu procesów i funkcji poznawczych,

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Próchnica zębów. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku

Próchnica zębów. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku Rodzaje zębów Zęby (łac. dens ząb, l.mn. dentes) złożone, twarde twory anatomiczne w jamie ustnej. Stanowią element układu trawienia i służą do rozdrabniania

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski Łaziska Górne. Plac Ratuszowy 1. 43 170 Łaziska Górne. woj. śląskie. nazwa programu zdrowotnego:

Urząd Miejski Łaziska Górne. Plac Ratuszowy 1. 43 170 Łaziska Górne. woj. śląskie. nazwa programu zdrowotnego: Załącznik nr 1 do Uchwały Nr. Rady Miejskiej w Łaziskach Górnych z dnia.. Urząd Miejski Łaziska Górne Plac Ratuszowy 1 43 170 Łaziska Górne woj. śląskie nazwa programu zdrowotnego: PROFILAKTYKA PRÓCHNICY

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie krzywej Spee podczas regulacji zgryzu u dorosłych pacjentów

Wyrównanie krzywej Spee podczas regulacji zgryzu u dorosłych pacjentów Czas. Stomat., 2005, LVIII, 11 Wyrównanie krzywej Spee podczas regulacji zgryzu u dorosłych pacjentów Correcting the Spee curve in adults during orthodontic treatment Joanna Mrowiec Z Centrum Ortodontyczno-Implantologicznego

Bardziej szczegółowo

Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska. Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym

Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska. Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym Klinika Ortodoncji Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne. Nazwa. świadczenia ogólnostomatologiczne

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne. Nazwa. świadczenia ogólnostomatologiczne Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Świadczenia Zakresy świadczeń Kod świadczenia ogólnostomatologiczne świadczenia ogólnostomatologiczne dla dzieci i młodzieży do 18. r.ż.

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WYDZIAŁ LEKARSKO-DENTYSTYCZNY KATEDRA PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ ANALIZA ZMIAN WARTOŚCI SIŁY RETENCJI W TRÓJELEMENTOWYCH UKŁADACH KORON TELESKOPOWYCH Rozprawa na stopień

Bardziej szczegółowo

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności 1 SPIS TREŚCI: Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie

Bardziej szczegółowo

Zachorowalność na próchnicę zębów dzieci 12-letnich w województwie łódzkim w latach 1978-2003*

Zachorowalność na próchnicę zębów dzieci 12-letnich w województwie łódzkim w latach 1978-2003* Czas. Stomat., 2006, LIX, 1 Zachorowalność na próchnicę zębów dzieci 12-letnich w województwie łódzkim w latach 1978-2003* Prevalence of caries in 12-year-old children in the region of Łódź between 1978-2003

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice

Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice SPECJALNE POTRZEBY EDUKACYJNE DZIECI I MŁODZIEŻY Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice Specjalne potrzeby edukacyjne - SPE Specjalne potrzeby edukacyjne to takie potrzeby,

Bardziej szczegółowo

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI?

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? mgr Magdalena Jabłońska mgr Dorota Orłowska 1 DLACZEGO RODZICE NIE MAJĄ WIEDZY O ISTOTNYCH PROBLEMACH SWOICH DZIECI? brak czasu mało doświadczeń

Bardziej szczegółowo

PROJEKT UŚMIECHU. Nazwisko Pacjenta: Data: Stomatolog prowadzący:

PROJEKT UŚMIECHU. Nazwisko Pacjenta: Data: Stomatolog prowadzący: PROJEKT UŚMIECHU Nazwisko Pacjenta: Data: Stomatolog prowadzący: Drogi Pacjencie, Masz przed sobąprojekt twojego nowego uśmiechu, który zostałwykonany przez zespółnaszego Gabinetu. W naszym gabinecie mamy

Bardziej szczegółowo

Tomasz Senderek. Poziom integracji sensorycznej uczniów z wadami postawy a ich funkcjonowanie szkolne

Tomasz Senderek. Poziom integracji sensorycznej uczniów z wadami postawy a ich funkcjonowanie szkolne UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE WYDZIAŁ PIELĘGNIARSTWA I NAUK O ZDROWIU Tomasz Senderek Poziom integracji sensorycznej uczniów z wadami postawy a ich funkcjonowanie szkolne Rozprawa doktorska streszczenie

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 40 Poz. 1462. Wykaz świadczeń ortodoncji dla dzieci i młodzieży oraz warunki ich realizacji. Klasyfikacji

Dziennik Ustaw 40 Poz. 1462. Wykaz świadczeń ortodoncji dla dzieci i młodzieży oraz warunki ich realizacji. Klasyfikacji Dziennik Ustaw 40 Poz. 1462 Załącznik nr 6 Wykaz świadczeń ortodoncji dla dzieci i młodzieży oraz warunki ich realizacji Wykaz świadczeń ortodoncji dla dzieci i młodzieży Tabela nr 1 Kod świadczenia według

Bardziej szczegółowo

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10 TABELA ODNIESIENIA EFEKTÓW KIERUNKOWYCH DO EFEKTÓW OBSZAROWYCH KIERUNEK FIZJOTERAPIA POZIOM KSZTAŁCENIA - studia i stopnia PROFIL KSZTAŁCENIA - praktyczny OBSZAR KSZTAŁCENIA - obszar nauk medycznych, nauk

Bardziej szczegółowo

OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE. Z. Nowak - Kapusta

OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE. Z. Nowak - Kapusta OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE Z. Nowak - Kapusta Osoba niepełnosprawna to osoba, która posiadała odpowiednie orzeczenie wydane przez organ do tego uprawniony (osoba niepełnosprawna prawnie) lub osoba, która takiego

Bardziej szczegółowo

nosprawności, zwanego dalej powiatowym zespołem nosprawności nosprawnym; nosprawność

nosprawności, zwanego dalej powiatowym zespołem nosprawności nosprawnym; nosprawność ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o nosprawności i stopniu nosprawności Rozporządzenie określa: szczegółowe zasady wydawania

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU Załącznik nr 5 Załącznik nr 5 SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU NERWOWEGO, SZCZEGÓŁOWE W WARUNKI TYM PADACZKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU NERWOWEGO, W TYM PADACZKI 1.

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Ortodoncja

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Ortodoncja S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu/przedmiotu Kod modułu/przedmiotu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Semestr

Bardziej szczegółowo

Poradnie dentystyczne. Poradnie Dentystyczne. Telefon do rejestracji: 22 42-91-241. Ortodoncja - informacja 22 i zapisy: 42-91-294 1 / 14

Poradnie dentystyczne. Poradnie Dentystyczne. Telefon do rejestracji: 22 42-91-241. Ortodoncja - informacja 22 i zapisy: 42-91-294 1 / 14 Poradnie Dentystyczne Telefon do rejestracji: 22 42-91-241 Ortodoncja - informacja 22 i zapisy: 42-91-294 1 / 14 Kierownik Poradni Dentystycznych lek. dent. Włodzimierz Rudnicki specjalista protetyki Stomatologia

Bardziej szczegółowo

Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia

Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia Posiedzenie Plenarne Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia Warszawa 15.12.2010r. prof.. dr hab.. Barbara Adamowicz-Klepalska

Bardziej szczegółowo

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu?

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Pruszewicz według kryterium etiologicznego podzielił zaburzenia słuchu u dzieci na trzy grupy: 1. głuchota dziedziczna i wady rozwojowe, 2. głuchota wrodzona, 3.

Bardziej szczegółowo

Zwracamy się z prośbą o udostępnienie naszej oferty zainteresowanym osobom.

Zwracamy się z prośbą o udostępnienie naszej oferty zainteresowanym osobom. FUNDACJA DZIECIOM ZDĄŻYD Z POMOCĄ ul. Łomiaoska 5 01-685 Warszawa Szanowni Paostwo, HANDLE POINT Centrum Wspomagania Rozwoju powstało z myślą o dzieciach i młodzieży, u których rozwój przebiega nierównomiernie,

Bardziej szczegółowo

Skuteczność aparatu Clarka w leczeniu tyłozgryzu całkowitego z protruzją górnych zębów siecznych

Skuteczność aparatu Clarka w leczeniu tyłozgryzu całkowitego z protruzją górnych zębów siecznych Czas. Stomat., 2005, LVIII, 12 Skuteczność aparatu Clarka w leczeniu tyłozgryzu całkowitego z protruzją górnych zębów siecznych Mateusz Kurzawski Effectiveness of Clark s appliance in the management of

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE)

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) Pharmaceutical Care Network Europe 6 kategorii problemów lekowych 6 kategorii przyczyn problemów lekowych 4 kategorie możliwych interwencji 3 kategorie wyników działań

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

O MNIE. Warszawa (22) 883 24 24 Łódź - (42) 688 35 53

O MNIE. Warszawa (22) 883 24 24 Łódź - (42) 688 35 53 O MNIE Nazywam się Jacek Popiński. Jestem lekarzem dentystą, absolwentem Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. Uzyskałem I i II stopień specjalizacji w dziedzinie chirurgia stomatologiczna (kolejno w 1995

Bardziej szczegółowo

Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku

Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku Czas. Stomat., 2005, LVIII, 11 Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku The dental status of permanent first molars in students of Dental

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice

Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice Orzecznictwo Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice Orzeczenie Jest efektem wielospecjalistycznej diagnozy zaburzeń w rozwoju dziecka/ucznia, wobec którego Zespół Orzekający

Bardziej szczegółowo

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Barbara Woszczyna Tomaszowice 2015r. Według brytyjskiego raportu Warnocka, około 20% populacji uczniów to dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (Children with

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

Warszawa 01.08.2012 r.

Warszawa 01.08.2012 r. Warszawa 01.08.2012 r. Uwagi do Projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego /MZ-MD-L- 0212-2800-4/EHM/12

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Leczenie zgryzu otwartego szkieletowego u pacjentów w okresie wzrostu obserwacje wstępne*

Leczenie zgryzu otwartego szkieletowego u pacjentów w okresie wzrostu obserwacje wstępne* Czas. Stomatol., 2010, 63, 12, 779-786 2010 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Leczenie zgryzu otwartego szkieletowego u pacjentów w okresie wzrostu obserwacje wstępne* Treatment of skeletal

Bardziej szczegółowo

POJĘCIE NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI

POJĘCIE NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ POJĘCIE NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W roku 1980 Światowa Organizacja Zdrowia opracowała i opublikowała definicję niepełnosprawności w Międzynarodowej klasyfikacji uszkodzeń, upośledzeń i niepełnosprawności.

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 34 Poz 1462. Wykaz świadczeń chirurgii stomatologicznej i periodontologii. Kod świadczenia według

Dziennik Ustaw 34 Poz 1462. Wykaz świadczeń chirurgii stomatologicznej i periodontologii. Kod świadczenia według Dziennik Ustaw 34 Poz 1462 nr 5 Załącznik nr 5 Wykaz świadczeń chirurgii stomatologicznej i periodontologii oraz warunki ich realizacji Wykaz świadczeń chirurgii stomatologicznej i periodontologii Tabela

Bardziej szczegółowo

Czy modele cyfrowe mogą zastąpić modele gipsowe? Lene Rosbjerg, Emilie Neumann, Michel Dalstra, Birte Melsen.

Czy modele cyfrowe mogą zastąpić modele gipsowe? Lene Rosbjerg, Emilie Neumann, Michel Dalstra, Birte Melsen. Czy modele cyfrowe mogą zastąpić modele gipsowe? Lene Rosbjerg, Emilie Neumann, Michel Dalstra, Birte Melsen. Streszczenie Dokumentacja lekarska w coraz większym stopniu przyjmuje formę zapisu cyfrowego.

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ MAJ 2009 REZOLUCJA RADY EUROPEJSKICH LEKARZY DENTYSTÓW (CED) KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ WPROWADZENIE Lekarz dentysta jest podstawowym świadczeniodawcą

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

6) wykaz dodatkowych materiałów stomatologicznych stosowanych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, o

6) wykaz dodatkowych materiałów stomatologicznych stosowanych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, o ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie wykazu gwarantowanych świadczeń lekarza dentysty i materiałów stomatologicznych oraz rodzaju dokumentu potwierdzającego uprawnienia

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 12 Poz. r 2 1462

Dziennik Ustaw 12 Poz. r 2 1462 Dziennik Ustaw 12 Poz. r 2 1462 Załącznik nr 2 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia oraz warunki ich realizacji Tabela nr 1 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych

Bardziej szczegółowo

WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM

WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM Przedstawiamy badanie w kierunku raka jamy ustnej zamieszczone na stronach Państwowego Instytutu Dentystycznego i Twarzowo-Czaszkowego

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Ortodoncja

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Ortodoncja Kod modułu Rodzaj modułu/przedmiotu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Nazwa modułu I nforma cje ogólne Ortodoncja Obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

I.1.1. Higienistka stomatologiczna 322[03]

I.1.1. Higienistka stomatologiczna 322[03] I.1.1. Higienistka stomatologiczna 322[03] Do egzaminu zostało zgłoszonych: 240 Przystąpiło łącznie:235 przystąpiło: 235 przystąpiło: 235 ETAP PISEMNY ETAP PRAKTYCZNY zdało: 234 (99,6%) zdało: 212 (90,2%)

Bardziej szczegółowo

Stomatologiczne potrzeby lecznicze u osób zakażonych HIV

Stomatologiczne potrzeby lecznicze u osób zakażonych HIV Czas. Stomatol., 2006, LIX, 3 Stomatologiczne potrzeby lecznicze u osób zakażonych HIV Dental treatment needs of HIV-positive patients Magdalena Choromańska 1, Danuta Waszkiel 2, Alicja Wiercińska-Drapało

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń stomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia oraz warunku ich realizacji

Wykaz świadczeń stomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia oraz warunku ich realizacji Wykaz świadczeń stomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia oraz warunku ich realizacji Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia

Bardziej szczegółowo

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Świadczenia Zakresy świadczeń Kod świadczenia ogólnostomatologiczne świadczenia ogólnostomatologiczne dla dzieci i młodzieży do 18 r.ż. świadczenia

Bardziej szczegółowo

A n d r z e j M a j e w s k i

A n d r z e j M a j e w s k i P a p i e r o s y i a l k o h o l s ł u s z n i e n a z y w a n e s ą u ż y w k a m i, g d y ż z u ż y w a j ą c z ł o w i e k a A n d r z e j M a j e w s k i Uzależnienie - nabyta potrzeba wykonywania

Bardziej szczegółowo

Ionolux. Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ

Ionolux. Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ SZKŁO-JONOMEROWE MATERIAŁY FIRMY VOCO SPRAWDZONE PRODUKTY POMAGAJĄCE W CODZIENNEJ PRACY Z PACJENTAMI Przez ponad dwie dekady firma VOCO

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku

Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2007, LVII, 4, 276-280 Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku Combined Orthodontic and Prosthetic Treatment in Severe Oligodontia:

Bardziej szczegółowo

Stomatologia. Chirurgia szczękowa

Stomatologia. Chirurgia szczękowa WU Stomatologia. Chirurgia szczękowa WU 1-49 Wydawnictwa informacyjne i ogólne WU 50-95 Etyka. Praktyka zawodowa i personel. Dokumentacja WU 100-113.7 Anatomia. Fizjologia. Higiena WU 140-166 Choroby.

Bardziej szczegółowo

Bariery w dostępie do informacji i bibliotek osób z niepełnosprawnościami

Bariery w dostępie do informacji i bibliotek osób z niepełnosprawnościami Bariery w dostępie do informacji i bibliotek osób z niepełnosprawnościami Każdy człowiek zdrowy, głuchy, niewidomy, słabo widzący, niedostosowany społecznie, inwalida ruchu ma prawo do: opieki, wychowania,

Bardziej szczegółowo

Program i terminarz kursu. Sesja 3.

Program i terminarz kursu. Sesja 3. Leczenie ortodontyczne dzieci i dorosłych przy zastosowaniu aparatu łuku prostego. Kurs składa się z 5 odrębnych trzydniowych sesji (łącznie obejmuje 15 dni). Program i terminarz kursu Sesja 3. Lokalizacja:

Bardziej szczegółowo

DR N MED. ADRIANA PIETRASZKIEWICZ. Badanie dzieci korzystających ze wczesnego wspomagania

DR N MED. ADRIANA PIETRASZKIEWICZ. Badanie dzieci korzystających ze wczesnego wspomagania DR N MED. DRIN PIETRSZKIEWIZ adanie dzieci korzystających ze wczesnego wspomagania Prezentacja przykładowych wyników realizacji programu WWKS w placówkach wrocławskich Fundacja Promyk Słońca ul. Swobodna

Bardziej szczegółowo

Co każdy dyrektor szkoły powinien wiedzieć o indywidualnym nauczaniu oraz indywidualnych zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych?

Co każdy dyrektor szkoły powinien wiedzieć o indywidualnym nauczaniu oraz indywidualnych zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych? Co każdy dyrektor szkoły powinien wiedzieć o indywidualnym nauczaniu oraz indywidualnych zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych? Dyrektorzy szkół oraz nauczyciele bardzo często zwracają się do Kuratorium

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 4 Poz. 1462

Dziennik Ustaw 4 Poz. 1462 Dziennik Ustaw 4 Poz. 1462 Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. (poz. 1462) Załącznik nr 1 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych oraz warunki ich realizacji Wykaz

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 2

Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 2 Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 2 Spis treści Wstęp (Helena Sęk)... 13 Rozdział 1 Zakres zastosowań psychologii klinicznej. Obszary tradycyjne i współczesne (Helena Sęk)...

Bardziej szczegółowo

NPDN PROTOTO - J. MORAWSKA

NPDN PROTOTO - J. MORAWSKA TRUDNOŚCI W UCZENIU SIĘ wg. prof. M. BOGDANOWICZ SPECYFICZNE NIESPECYFICZNE TRUDNOŚCI W UCZENIU SIĘ wg. prof. GRUSZCZYK - KOLCZYŃSKIEJ zwyczajne nadmierne specyficzne TRUDNOŚCI ZWYCZAJNE Trudności zwyczajne

Bardziej szczegółowo

Wybrane wartości cefalometryczne dotyczące szkieletu i tkanek miękkich twarzy u pacjentów leczonych ortodontyczno-chirurgicznie.

Wybrane wartości cefalometryczne dotyczące szkieletu i tkanek miękkich twarzy u pacjentów leczonych ortodontyczno-chirurgicznie. Alina Strzałkowska Wybrane wartości cefalometryczne dotyczące szkieletu i tkanek miękkich twarzy u pacjentów leczonych ortodontyczno-chirurgicznie. Promotor: Dr hab. n.med. Hanna Gerber Kierownik Katedry

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny Rozwój i wzrost twarzy

Rys historyczny Rozwój i wzrost twarzy Spis treści 1. Rys historyczny Izabella Doniec-Zawidzka... 13 1.1. Czasy starożytne... 13 1.2. Stara szkoła... 13 1.3. Nowa szkoła... 14 1.4. Nowoczesna szkoła... 15 1.5. Okres płyt aktywnych...... 16

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie co będzie b w życiu dorosłym Iwona A. Trzebiatowska Schizofrenia Brak możliwości rozpoznanie poniżej 6 rż Wcześniejsze zachorowania u chłopców Udział czynnika organicznego

Bardziej szczegółowo

Świadczenia. Świadczenie jest udzielane 1 raz w roku kalendarzowym. 11

Świadczenia. Świadczenie jest udzielane 1 raz w roku kalendarzowym. 11 Świadczenia L.p Kod świadczenia wg rozporządzenia Ministra Zdrowia (wg Międzynarodowej Klasyfikacji Procedur Medycznych ICD-9-CM) Kod świadczenia wg NFZ Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

U M O W A - KONTRAKT nr ST - 1/2011-2012

U M O W A - KONTRAKT nr ST - 1/2011-2012 Załącznik nr 6 do Regulaminu konkursu z dnia 17.08.2010 roku U M O W A - KONTRAKT nr ST - 1/2011-2012 zawarta w dniu...10.2010 roku, pomiędzy Samodzielnym Zespołem Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

ABC hipoterapii. Psychopedagogiczne aspekty hipoterapii dzieci i młodzieŝy niepełnosprawnych - pod red. A. Strumińskiej

ABC hipoterapii. Psychopedagogiczne aspekty hipoterapii dzieci i młodzieŝy niepełnosprawnych - pod red. A. Strumińskiej ABC hipoterapii. Psychopedagogiczne aspekty hipoterapii dzieci i młodzieŝy niepełnosprawnych - pod red. A. Strumińskiej Spis treści Podziękowanie (A. Strumińska) Przedmowa (W. Smolak) O autorkach Słowo

Bardziej szczegółowo