Spis treści Przedmowa. Potrzeba kochania

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Spis treści Przedmowa. Potrzeba kochania"

Transkrypt

1 Spis treści Przedmowa Wprowadzenie Potrzeba kochania Kto mówi: «kobieta», mówi: «kłopot»? Niedane pocałunki Eros i twórczość Ojcostwo w kapłaństwie Głos z wewnątrz Potrzeba kochania Na ostatnim Synodzie kleru ambrozjańskiego, który odbył się w 2009 roku w seminarium w Seveso S. Pietro, wielu prelegentów żaliło się na trudności, jakie księża odczuwają we współpracy ze sobą. Po wielokroć padł termin samotność, by wyrazić własną kondycję w obliczu trudności duszpasterskich i złożonej sytuacji politycznej i społecznej. Na pierwszy rzut oka można by pomyśleć, że chodzi przede wszystkim o trudności organizacyjne, logistyczne, ale w rzeczywistości, jeśli wsłuchać się dobrze w słowa i przyjrzeć się zachowaniom osób, sądzę, że nie będzie błędnym założeniem przyjąć, że wielu mówiło o samotności także osobistej, ludzkiej, o głębokim cierpieniu, które niekiedy było wyrażane wprost. Niech potwierdzeniem tego stanu rzeczy będą moje odwiedziny w wielu parafiach, do których jeżdżę, by rozważać kwestie wychowawcze razem z księżmi, z rodzicami, z młodymi, i często na zakończenie jestem zapraszany na kawę i pogaduszki. Główny temat rozmowy prawie zawsze wiąże się z trudami wspólnej pracy pomiędzy księżmi, z brakiem wspólnoty kapłańskiej. Na pytanie, z kim żyjesz, i czy we wspólnocie parafialnej istnieje dobra współpraca, otwiera się przestrzeń niezadowolenia, często bólu, wyrażanego na tysiące sposobów, czasem oskarżycielskich, czasem samoobciążających. Kiedy potem nadchodzi odpowiedź, że miłość Boża mi wystarcza, wówczas sygnał o przytłaczającej samotności, pojmowanej jako nieuniknionej i nieprzezwyciężonej, staje się wyraźny. Ludzie o rozległych relacjach aż do pory kolacji, czasem i po, zostają sami w domach w towarzystwie wspomnień, książki lub telewizji. W mieszkaniach sterylnych, uporządkowanych, pustych. Wielkim cierpieniem napełniali mnie, stawiając mnie wobec trudnych pytań, niektórzy zaprzyjaźnieni księża, którzy popadli w głęboką i długotrwałą depresję po śmierci wiekowych matek. Osieroceni i samotni. Dla celów kronikarskich warto odnotować, że większość prób wspólnotowego życia księży kończyła się w ciągu paru miesięcy. Jestem absolutnie przekonany, że należy rozpocząć dyskusję nad życiem uczuciowym księży, zakonników i zakonnic, bowiem uczuciowość przynależy do normalności życia każdej osoby, ponadto, dobre umiejętności nawiązywania kontaktów, a zwłaszcza przyjaźni, są zwyczajną potrzebą nie tylko dla zachowania równowagi w życiu u wszystkich, w tym także księży, ale także stanowią zapowiedź pogody ducha w relacjach i w życiu parafialnym. Jako pierwszy krok w refleksji, postarałem się zastanowić nade mną samym, nad motywacjami, które mnie popychają do pracy z młodzieżą, do głoszenia Słowa i życia Jezusa Chrystusa. Pierwszym i nieodzownym źródłem jest modlitwa, pełne czułości poszukiwanie oblicza Pana i stałe wsłuchiwanie

2 się w Jego Słowo. Siedząc w moim pokoju czy w kościele, czuję się tak, jakbym znajdował się w towarzystwie uczniów i wraz z nimi przyglądał się działalności Jezusa i jego dawnemu słowu, dzisiaj wciąż żywemu i silnemu. Drugim obok modlitwy źródłem jest zgodność z Wielkim Przykazaniem Miłości, dzięki któremu wiem, że moja energia i moja nadzieja, a także umiejętność mierzenia się z trudnościami, są związane z faktem życia i współpracowania z wieloma osobami, które są moimi przyjaciółkami i przyjaciółmi, z uczuciami, które rodzą się z otwartości na drugiego człowieka, z ciepła miłowania się nawzajem. Dla mnie te relacje są siłą napędową życia, ciepłem, które rozgrzewa serce i czyni ciągle żywą przyjemność dzielenia planów i dzieł solidarności, wychowania, świadectwa wiary. Nie dałbym rady żyć bez tych ludzkich miłości w drodze. Wierzę, że sama możliwość bycia otwartym, zdolnym do słuchania, sama dyspozycyjność w stosunku do osób, które spotykam, wynikają z koniecznego i niezbywalnego faktu poczucia bezpieczeństwa i przyjemności bycia kochanym i kochania grupy kobiet i mężczyzn, których nazywam moimi przyjaciółmi, moimi przyjaciółkami. Zresztą, wszyscy wiedzą, że aby kochać wiele osób, trzeba najpierw kochać w wyróżniający i ważny sposób ograniczoną ich ilość tych, którzy stają się twoją rodziną, twoim miejscem uczuć. Inaczej nie można. W najwyższym stopniu prawdziwe są słowa, które ksiądz Milani skierował do nauczycieli, ale z powodzeniem można je zastosować do księży, zakonników i zakonnic: profesorowie są jak księża i jak ladacznice. Zakochują się pospiesznie w stworzeniach. Jeśli potem je tracą, nie mają czasu, by płakać. Świat jest ogromną rodziną. Jest tyle innych istot do obsłużenia (Scuola di Barbiana, Lettera a una professoressa, Florencja 1996, Libreria Editrice Fiorentina, s ). Z niewielką zmianą, możemy te zdania sparafrazować, mówiąc, że księża, mając zamiar kochać wszystkich, nie kochają tak naprawdę nikogo. Przestrzeń miłości Przede wszystkim musimy się zdecydować, z jakiej perspektywy chcemy rozpatrywać termin miłość. W gęstej sieci odwołań, którą Benedykt XVI pomieścił w swojej pierwszej encyklice, Deus caritas est, zarysowuje się tę przestrzeń pomiędzy eros a agape, w której chrześcijanin powołany jest do wytyczania swojego szlaku. W tej przestrzeni znajdujemy różne wymiary miłości, od synowskiej po małżeńską, od palących namiętności po trwałe przyjaźnie, aż po miłość Bożą i do Boga. W przeciwieństwie do miłości nieokreślonej i jeszcze poszukującej, ten termin [agape, w stosunku do erosa] wyraża doświadczenie miłości, która teraz staje się naprawdę odkryciem drugiego człowieka, przezwyciężając charakter egoistyczny, który przedtem był wyraźnie dominujący. Teraz miłość staje się troską człowieka i posługą dla drugiego. Dla celów niniejszego wydawnictwa chciałbym się ograniczyć do rozważania wymiaru przyjacielskiego, owych uczuć do przyjaciół i przyjaciółek, które jak wiemy mają fundamentalne znaczenie dla pełni osoby. Mając ciągle w pamięci, że miłość jest jedną rzeczywistością, ale mającą różne wymiary; to jeden, to drugi może bardziej dochodzić do głosu. Gdy jednak owe dwa wymiary oddalają się zupełnie od siebie, powstaje karykatura czy, w każdym razie, ograniczona forma miłości. Jeśli miłość Boża i do Boga wzbogaca w nowe wymiary relacje międzyludzkie, nie możemy zapominać, że pierwsze konkretne doświadczenia miłości zachodzą między osobami tu, na Ziemi. Miłość do Boga i miłość do ludzi są oczywiście ze sobą związane, co więcej, pierwsza zawiera i dowartościowuje drugą. Ciążenie w kierunku Boskiego porządku miłości nie powinno sprawiać, byśmy zapominali o skończonym wymiarze egzystencji ludzkiej, o owym zamknięciu, które stwierdzamy w naszej umiejętności poznania i pokochania ograniczonej liczby osób. Ale właśnie poczynając od tego ograniczenia, a może dzięki temu ograniczeniu odczuwamy pragnienie zwrócenia się ku Bogu. Wielu sądzę, że zbyt wielu księży czy zakonników i zakonnic pozostaje w relacji przez dziesięć, dwanaście godzin dziennie z tymi wszystkimi, którzy przychodzą do nich z problemami, pytaniami, prośbami albo co niestety zdarza się rzadziej z radościami. Ale często ci sami księża, którzy wysłuchują innych i starają się im służyć, nie żyją uczuciami i nie tworzą głębokich i długotrwałych związków przyjaźni. A zatem, samotność może stać się przyczyną cierpienia i czego się obawiam oschłości uczuciowej, a także wyparowania marzeń, które napędzały ich na początku. Jezus nie tylko mówił o miłości do bliźniego, ale zachowywał się jak człowiek zdolny do kochania i bycia kochanym. Od początku wybrał sobie grupę mężczyzn i kobiet, by stworzyć pierwszą wspólnotę, którą chciał wychowywać z cierpliwością i uczciwością, ze słodyczą, ale i gorzkimi wyrzutami. Była to wspólnota jego przyjaciół i przyjaciółek, osób, z którymi dzielił dobre dni, i które potem prosił o to, by czuwały wraz z nim, kiedy smutek rozdzierał mu serce. A kiedy Piotr przeżywa wyparcie się znajomości z Jezusem jako zdradę serca, Jezus sam leczy jego ranę pytaniem, które

3 dziś wciąż wzbudza roztkliwienie: Piotrze, czy miłujesz mnie?. Jezus pragnął, prosił swoich przyjaciół o to, by go kochali. Przed grobem Łazarza Jan mówi, że Jezus wybuchnął płaczem, ponieważ Jezus bardzo kochał Łazarza, Martę i Marię. Patrząc z bardziej świeckiej perspektywy, z racji tego, co żywe w relacjach z młodymi, z racji tego, co mówią badania psychologiczne i pedagogiczne, jestem przyzwyczajony do tego, by wskazywać i nauczać, że filarem wychowania jest to, w jaki sposób jest się z innymi, czyli uczciwa i budująca relacja, przyjaźń i miłość, mówiąc krótko. Kochać i być kochanym to jest naturalna i konieczna potrzeba (miłość jest istniejącym pierwotnie ludzkim zjawiskiem, mówi Benedykt XVI). Odpowiedź na tę potrzebę przyczynia się w fundamentalnym stopniu do ukształtowania osoby, do obrazu siebie, innych, świata, który ona zbuduje. Przez całe życie miłość jest źródłem dobrostanu i stałego wzrostu osoby. Brak doświadczania wyraźnych i jasno określonych uczuć jest jedną z dróg, które wiodą ku depresji. A samotność serca jest złem naszych czasów, które dotyka także wielu księży, zakonników i zakonnice. Jeśli miłość jest potrzebą, próba sklasyfikowania jej jako słabości musi zostać zarzucona. Twierdzić, że miłość Boża mi wystarczy, negując tym samym potrzebę uczuć i delikatności między osobami, oznacza zapomnieć, że miłość do innych ludzi dawana i otrzymywana jest przykazaniem podobnym do przykazania miłości do Boga. To w codziennych uczuciach uczymy się szukać i budować relacje, oparte na miłości. Stan potrzeby określa ludzką egzystencję, ale w naszych wyobrażeniach często jest kojarzony ze stanem słabości, umniejszenia. Wyrzeczenie się potrzeb zatem zdaje się być wyrazem siły i wyzbycia się namiętności. Wydaje się więc, że chce się zaakceptować miłość jako ogólnik, jako pojęcie abstrakcyjne, a nie konkretne, określone. To tak, jakbyśmy stwierdzali, że potrzebujemy wody, ale wzbraniali się przed łykiem wody, jakbyśmy podkreślali potrzebę obecności tlenu, ale wyrzekali się oddychania, tu i teraz. Jednak potrzeba, której się wypieramy, nie znika staje się raczej potrzebą utajoną, milczącą, która będzie poszukiwać nowych form wyrazu i spełnienia. A zatem, nie będzie to już wtedy świadomy wybór, ale konieczność, która czasem może się wymknąć spod kontroli. Jest jednak jeden jeszcze aspekt, który przyczynia się do złej sławy miłości wśród nas, osób konsekrowanych: jej aspekt mimowolności, zwłaszcza wtedy, gdy miłość przedstawia się jako zakochanie. Zdaje się wówczas, że dana osoba jest wciągana w spiralę namiętności bez udziału własnej woli, bez dokonywania wyboru. To jest pomylenie pojęć, które wydaje mi się bardzo szkodliwe. Miłość, w pełni swego znaczenia, nie jest nigdy utratą. Strach przed straceniem głowy, przed zejściem z własnego szlaku, zdradza niemal utożsamienie miłości z nienasyconą namiętnością zmysłów. Ale miłość, uczucia, przyjaźń, nie muszą koniecznie być kojarzone ze zmysłowością, choć jest ona w nich nieraz czynnikiem wcale nie drugorzędnym. Jeśli chcemy dowodów, pomyślmy na przykład o miłości synowskiej, wolnej od jakiejkolwiek konotacji erotycznej, czy o trwałej przyjaźni między przyjaciółmi, braćmi. Przytulenie może być przyjemnością duszy i ciała, niekoniecznie zaś podnietą dla libido. Miłość jest ramą, która może obejmować niezliczone formy: jeśli doznaliśmy takiej formy miłości, która nas przestraszyła czy wzbudziła odrzucenie, z samej tej przyczyny nie możemy łamać ramy, ale powinniśmy z otwartym czołem zmierzyć się z tymi formami miłości, które w nas mieszkają. Unicestwieni przez skrajności Ktoś mógłby powiedzieć, że mobilność związana z posługą kapłańską jest nie do pogodzenia ze stałymi związkami uczuciowymi. Budować związki, by potem musieć je zrywać przy pierwszej zmianie miejsca, nie wydaje się celowe. Co więcej, czasowe przenosiny zdają się sugerować właśnie, że nie są możliwe żadne osobiste więzi z księdzem, który jest postacią mediacyjną, pośrednikiem, i on sam nie powinien być bohaterem życia uczuciowego. Ale wiemy, że jest przeciwnie, że uczucia mieszkają w sercu niezależnie od czasu i przestrzeni. Wiemy, że spotkanie z bliskim przyjacielem czy z drogą przyjaciółką po wielu latach oddalenia odradza te same uczucia z minionego czasu, bowiem żywa pozostała miłość. Jest jednak jeden aspekt owej postawy uczuciowej wobec nomadyzmu księży, który w moim mniemaniu warto bardziej zgłębić. Na wspomnienie stwierdzenia księdza Milaniego nasuwa się teraz pytanie, jakie któregoś dnia zadał mi pewien młody uczeń z Północnej Afryki: Jeśli musimy umrzeć, to dlaczego mamy się uczyć?. Tak zdaje się mówić także ksiądz: Jeśli muszę opuścić tę wspólnotę parafialną, po co mam wchodzić w stałe i ważne związki przyjaźni? Nie oszukam jej, jeśli pozwolę, by mnie kochała, skoro wiem, że niebawem muszę ją opuścić?. Zapomina wówczas kapłan, że właśnie w strasznym momencie opuszczenia Jezus zebrał wokół siebie tych, których kochał. W ten sposób, podczas gdy za księdzem Milanim można było paradoksalnie powiedzieć, że chciałoby się kochać wszystkich albo nikogo, teraz wydaje się, że trzeba stwierdzić, że chciałoby się kochać na

4 zawsze albo wcale. Ja natomiast sądzę, że to właśnie skończony wymiar egzystencji ziemskiej jest tą przestrzenią, w której możemy realizować Słowo Jezusa. To właśnie ta granica, owa skończoność, powinny nas popychać do dbałości o Boży ogród i do rozpalania tu i teraz naszej zdolności do kochania i bycia kochanym. Pogarda dla skończoności trąci ryzykiem dojścia do tego samego rezultatu, do jakiego prowadzi nihilizm. Wszystko i Nic mogą się przenikać. Wychowanie i więź Przez wzgląd na to, co zdarza mi się poznawać a jest to z pewnością poznanie dobre, ale niekompletne w miejscach formacji księży, zakonników i zakonnic, mogę stwierdzić, że dbałość o relacje międzyludzkie i przyjaźnie, przyzwyczajanie do uczciwej i przyjacielskiej więzi, szkolenie w kierunku pracy razem przy wzajemnym poszanowaniu i docenianiu się, nie są przedmiotem wychowania. Są reguły seminarium czy też instytutu, ale spotkanie w człowieczeństwie, docenianie się nawzajem, komunikacja międzyludzka, dbałość jednych o drugich oraz wspólna praca nie są w centrum projektu wychowawczego. W moim przekonaniu ten zasadniczy brak odbija się zarówno na dobrostanie osobistym, jak i na jakości posługi pasterskiej, do której jesteśmy powołani. W tym miejscu powstaje podstawowa kwestia, którą władze kościelne rzadko poznają i otaczają szacunkiem: kompetencje, które muszą mieć osoby konsekrowane i świeccy oddelegowani do wychowania młodzieży, która kieruje się na ścieżkę kapłaństwa. Są to najczęściej bardzo dobrzy i zdolni księża, wykształceni i posłuszni, bogaci w kulturę teologiczną i duchową, ale od których nie wymaga się żadnych kompetencji wychowawczych, związanych z wdrożeniem umiejętności nawiązywania i budowania więzi, a także radzenia sobie z emocjami i uczuciowością. Prawdą jest, że z seminariów wychodzi potem również wielu dobrych księży, ale fundamentalny cel, jakim jest równowaga emocjonalna oraz stała i świadoma umiejętność budowania więzi nie mogą przydarzać się szczęśliwie, przypadkiem, czy wynikać wyłącznie z cech własnych osoby. Z tego punktu widzenia, postawa tego, kto wybiera wychowawców seminarium duchownego czy szkoły świeckiej nie różni się zanadto od pozornego zdrowego rozsądku tego, kto wyobraża sobie, że bycie dorosłym, matką czy ojcem, księdzem, bratem czy siostrą zakonną, jest samą w sobie przesłanką do tego, by zostać wychowawcą. Także wśród zakonników i zakonnic z rzadka zdarzało mi się spotkać osoby, które ze znawstwem sprawy i z odpowiednimi kompetencjami dbały o wspólnotę, rozumianą jako miejsce współdzielenia, braterstwa, jako wspólny projekt. Także w tym wypadku, podobnie jak w odniesieniu do roli wychowawców, wydaje się, że przeważa postawa, iż wystarczy sama nazwa wspólnota, by harmonijnie wytworzyły się wewnątrz relacje pozytywne. Jest przecież reguła, ale jak wiadomo, reguła, choćby była najpiękniejsza, ożywa, jeśli jest przekazywana przez braterską twarz brata lub siostry. Jezus także objawiał alergię na reguły pozbawione więzi. Podobnie jak w każdej innej relacji, trzeba, by także we wspólnocie panowała troska i codziennie przejawiana uwaga, stymulująca procesy pozytywne wewnątrz, w przeciwnym wypadku ryzyko, że przeobrazi się ona we wspólnotę obcych, staje się bardzo prawdopodobne. Jeśli idzie o więzi przyjaźni i miłości z przedstawicielami obojga płci, należy dokonać pewnych uściśleń. Jednym z najczęstszych przekonań jest to, że skłonność do zawierania relacji wynika z charakteru, z temperamentu. Bez wątpienia pewne cechy pomagają w budowaniu bogatego i pozytywnego życia uczuciowego, ale antropolodzy i psychologowie twierdzą, że charakter osoby wynika przede wszystkim z jakości więzi z rodzicami, począwszy od pierwszych lat życia. Dokładniej rzecz ujmując, powszechnie podziela się pogląd, że determinujące są w tym względzie pierwsze trzy lata życia, podczas których zaczynają się kształtować, w sposób mniej lub bardziej pozytywny, tożsamość, samoocena i zdolność do nawiązywania relacji. Więź pierwsza podstawa miłości jest, musi być wyborem i zdyscyplinowaniem, którym dla chrześcijan jest pierwsze przykazanie, mówiące o miłości do Boga. Jakie więzi? Więź jest filarem każdego wychowania, nie jest nigdy warunkiem, którym po jego ustanowieniu nie trzeba już się przejmować. Przeciwnie. To jest dobro, do którego należy dążyć i budować je dzień po dniu wymaga ono ciszy, wsłuchania się, dialogu, przebaczenia, nadziei, wiary w Jezusa. Nie można się bez nich obejść, choć rzecz jasna nie każda więź wymaga tej samej intensywności dialogu i słuchania. My, księża, podobnie jak wielu świeckich, spotykamy wiele osób, często z racji pełnionej przez nas funkcji. Zazwyczaj wystarczy zwykłe dobre wychowanie, uśmiech, cierpliwość to już pierwsza odmiana więzi.

5 Kiedy indziej jesteśmy wezwani do odpowiedzi bardziej zaangażowanej. Pewnego dnia próbowałem wyjaśnić dwóm seminarzystom różnicę, jaką zdawałem się dostrzegać między nimi a niektórymi księżmi, których znam. Powiedziałem im, by wyobrazili sobie, że znajdują się w zimną i burzową noc w drodze i spotykają młodego obcokrajowca, którego poznali parę dni wcześniej, i który teraz prosi ich o pomoc. Prawdopodobnie mówiłem im dalibyście mu 10 euro, numer telefonu, i odeszlibyście z pospiesznym pożegnaniem. Inni księża, których znam, może też daliby mu jakieś pieniądze, ale potem zabraliby go do własnego domu. Oto dwa przykłady relacji jeszcze nie afektywnej, ale już z pewnością efektywnej. Nie umiem sobie wyobrazić innej relacji, jednocześnie ludzkiej i chrześcijańskiej. Oczywiście, każda reakcja otwarcia na drugą osobę musi się liczyć z rzeczywistością, z możliwościami czasowymi, kompetencjami w nawiązywaniu relacji, dostępnością konkretnych narzędzi, w przeciwnym przypadku można dać się ponieść impulsom wszechmocy, które są, aż do samego końca, niszczycielskie, zgubne. Ale wyobcowanie emocjonalne nazbyt często prowadzi do zasadniczego egoizmu, kamuflowanego racjonalnymi przesłankami. Skandaliczna jest ilość wolnych mieszkań, które są i pozostają puste wobec spadku ilości kleru, naprzeciw desperacji wielu rodzin, które nie mają godnego miejsca zamieszkania albo wcale nie posiadają domu. To jest właśnie druga odsłona relacji, czyli ta, kiedy spotykasz się z potrzebą i bierzesz ją na swoje barki, zachowując przy tym świadomość ograniczeń, wypływających z rzeczywistych uwarunkowań. Jeśli jednak pozostajesz bez odpowiedzi w obliczu potrzeb, dla których można by znaleźć środki, wówczas nie jesteś już uczestnikiem więzi, nie przyjmujesz na siebie odpowiedzialności. Ciężar racjonalnych zmartwień jest niemal zawsze przeceniany, zwłaszcza, jeśli zestawimy go z ciężarem potrzeby widocznej w spojrzeniu drugiego człowieka. Jest jeszcze trzecia odmiana relacji, najbliższa wartościom uczuciowym. Mowa o stosunku, jaki ksiądz, zakonnik czy zakonnica, żywią w stosunku do swoich współpracowników. Zgubne jest zarządzanie strukturami parafialnymi, jeśli stawia się siebie w centrum zainteresowania, począwszy od świetlicy parafialnej aż po parafię w ogóle. Uznać odpowiedzialność grupy współpracowników to fundamentalny krok, konieczny i rozsądny, skądinąd zalecany przez dokumenty kościelne począwszy od Soboru Watykańskiego II. Zazwyczaj grupa zbiera się po to, by realizować projekt, czasem, by zorganizować jakieś wydarzenie: wymaga dyspozycyjności, ale przede wszystkim odpowiednich kompetencji i czasu. I musi wziąć na siebie prawdziwą odpowiedzialność i współuczestniczyć w projekcie duszpasterskim. Mowa o grupach, które potrzebują troski i formacji, w normalnych warunkach do powierzenia osobom kompetentnym, a nie zakonnikowi czy zakonnicy, który powinien być członkiem grupy. Zdrowa grupa, która razem realizuje projekt który jest także ich wspólnym ideałem, marzeniem potrzebuje odpowiednich kompetencji, jak powiedziałem, ale przede wszystkim bliskich, jasnych, szczerych i ciepłych stosunków. Grupa składa się z ograniczonej ilości osób, ma zarysowane granice, rozpoznaje osoby i relacje. Często to właśnie w takich strukturach dostrzega się możliwość nawiązania silnych więzów przyjaźni. Oczywiście znajduje się to, czego się szuka: stosunki i ich jakość można zdefiniować jako spotkanie dwóch lub więcej pragnień, dyspozycyjności, potrzeb, zaangażowania. Potrzeba jednak zawsze ostrożności, by uniknąć stworzenia grupy zamkniętej, autoreferencyjnej, ubogiej w chęć wsłuchania się w potrzeby i w służbę wspólnocie, wewnątrz której ta grupa się wykształca. Każda forma miłości rodzi się z powodu jakiejś nici podobieństwa, wzrasta, utrwala się i staje się decyzją i troską. Myślę, że tutaj leży problem: to kwestia dokonania wyboru i wyjścia z propozycją uczuciową, przeżywaną jako wielkie, nieodzowne i naturalne dobro, słusznie przeciwstawioną zdystansowaniu emocjonalnemu, nazbyt często przedstawianemu jako cnota. Dla wszystkich może oznaczać i często oznacza dla nikogo. Jest jasne, że równowaga i satysfakcja uczuciowa są ciepłem, które ogrzewa dobre życie. Bez nich ryzykuje się chłodną i wyobcowaną poprawność. Często powtarzaną obiekcją, która staje się także osądem, jest zarzut, że relacja bliska i tendencyjnie zmierzająca do wyłączności pomiędzy kapłanem a, na przykład, świetlicą parafialną, prowadzi do zgubnych rezultatów, bowiem gdy ksiądz zostaje przeniesiony, rozpierzchają się także i młodzi. Ale przecież bliski stosunek, oparty na szacunku i zaufaniu, jest nieodzownym warunkiem więzi i wychowania, i nie jest możliwe, by stało się inaczej. Młody człowiek czy dziecko muszą dostrzegać, że ty słuchasz właśnie jego, że widzisz jego wartość, że to jemu poświęcasz swoje najpiękniejsze myśli i, oczywiście, jeśli kontakt się utrwali, rodzi się pewien rodzaj zależności. Zależność stanowi część doświadczenia uczuciowego, związanego z więzią, i, jako taka, musi podlegać kompetentnemu nadzorowi, bowiem mówimy o stosunkach, które mają także charakter wychowawczy. Wyeliminować uczuciowość, by wyeliminować zależność oznacza to wybranie nie skrótu, ale ślepego zaułka. Sztuka wychowania polega właśnie na umiejętności zaproponowania relacji, ale także na stymulowaniu w kierunku świadomości, niezależności myśli, odpowiedzialności osobistej. Sztuki wychowania i zarządzania grupą można się nauczyć. Zaczyna się od okazji, staje się ona potem

6 intencją i utrwala się wraz z nabywaniem kompetencji w trakcie nauki, konfrontacji z człowiekiem, weryfikacji. Sztuka wychowania swój początek bierze dla dorosłego wychowawcy z dobrego wychowania oraz określenia własnego życia uczuciowego, duchowego i fizycznego. Kryzysy i terapie Na koniec chciałbym rzec, że dla mnie zaskakujące i całkowicie błędne są rady, które od lat wielu kierowników duchowych, w tym niektórych bardzo znanych i obecnych w krajowych mediach, udziela młodym księżom w sytuacji kryzysowej. Recepta jest zawsze gotowa i pięknie opakowana: Musisz modlić się więcej i czytać częściej Ewangelię. Oczywiście, należy zawsze dużo się modlić, a Ewangelia powinna być stałym, codziennym punktem odniesienia, ale może się także zdarzyć, że kryzys wynika z innych problemów niż ze znużeniem powtarzana modlitwa. Na przykład, z samotności, której nie można już znieść, często właśnie z samotności serca, z pogodzonego z losem wyobcowania. Paradoksalnie, uczuć tych doświadczają osoby oderwane od wspólnoty, dla której powinny być punktem odniesienia. Zdarzyło mi się poznać młodego księdza, który zakochał się i bardzo uczciwie i ufnie wyznał swoim przełożonym prawdę o swoim zakochaniu ci wówczas skierowali go na terapię psychologiczną, tak jakby zakochanie było jakąś patologią. Tymczasem patologie i cierpienia psychologiczne rodzą się z powodu negowania tego owianego tajemnicą wydarzenia. Zakochanie jest zazwyczaj wydarzeniem niezwykłym, z którym należy się zmierzyć z otwartym czołem, bowiem jest ono zakorzenione w osobie ludzkiej, zakorzenione jest w jej sercu. Nie chodzi tu zatem o zwykłą kwestię szacunku czy złamania reguł kościelnych. Jedną bowiem sprawą jest przestrzeganie celibatu, drugą zaś zamrażanie serca. Pewne kościelne rady przypominają zachowanie tego, który w obliczu osoby potrzebującej, poszukującej pożywienia, doradził jej ojczenasztrzyzdrowaśkiichwałaojcu zamiast poratować ją porcją makaronu. Tak uczy apostoł Andrzej. Jestem przekonany, że przyczyna wielkiego nieszczęścia i oschłości, a także utraty marzenia, wśród wielu księży i zakonników wynika nie tyle z braku wiary, ile ze słabego praktykowania miłości na co dzień, z braku tlenu, który tworzy się w codziennych związkach uczuciowych. Stwierdzenie: Wystarczy mi miłość Boga i do Boga jest równie fałszywe jak złote zegarki omega, które sprzedają w Neapolu za trzydzieści euro. Żeby się jednak o tym przekonać, musisz się zatrzymać i zadrapać powierzchnię. My, księża, nie powinniśmy in primis twierdzić, modlić się, wyśpiewywać deklaracje typu: Jesteś dla mnie wszystkim, potrzebuję tylko Ciebie, Ciebie jedynego, a cały świat się nie liczy. Podobnie jak każda kobieta i każdy mężczyzna, księża i zakonnice, nawet po złożeniu ślubów czystości i właśnie po to jak sądzę by dochować wierności tym ślubom, potrzebują wspólnoty, przyjaźni osób, z którymi można razem się śmiać i na których ramieniu można wypłakać swoje cierpienie. Dokładnie tak, jak czynił to Jezus Chrystus, który tak rzekł do swoich przyjaciół: Po tym wszyscy poznają, żeście uczniami moimi, jeśli będziecie się wzajemnie miłowali (J 13, 35). Godność dzieci Bożych Dzisiaj wciąż jeszcze zamiast uznać w sobie dzieci Boże czy braci, zatrzymujemy się przy określeniach pokorni słudzy czy nędzni grzesznicy albo powątpiewamy w miłość Boga, zaklinając Go, żeby nas nie opuszczał. A powinniśmy, przeciwnie, mieć ufność w to, że dla Boga jesteśmy cenni. Jeśli jesteśmy warci miłości w oczach Boga, jak może jakaś osoba nie uważać się godną bycia kochaną także przez siebie samą? Argument ten z pewnością nie jest nowy. W innych kręgach mówi się, na przykład, o szacunku do samego siebie jako o uczuciu koniecznym, by móc zbudować dobrą relację z innymi. Ja chcę natomiast nadal używać terminu miłość, bowiem lepiej oddaje przesłanie ewangeliczne. Miłość i troska o samych siebie, póki nie stają się narcyzmem czy próżnością, są nieodzowne, by móc kochać bliźnich. Myśl o tym, że im mniejsza jest troska, którą przykładasz do siebie, tym większa jest troska, z którą spoglądasz na innych, jest uproszczeniem, które odwodzi od prawdziwego znaczenia poświęcenia. Kochać siebie zatem, i pozwalać na to, by być kochanym, są to aspekty nierozerwalnie związane ze zdolnością do pokochania drugiej osoby. Kto spośród nas dzisiaj chciałby stanąć po stronie tych, którzy ostro krytykowali Jezusa za to, że przyjął marnotrawstwo cennego olejku, rozlanego na jego stopy?

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska ATMOSFERA: - klimat społeczny, psychospołeczny - dotyczy tego, jak członkowie

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

ZASADY DOTYCZĄCE CHRZEŚCIJAŃSKIEGO PRZEWODZENIA I ZARZĄDZANIA W 1 I 2 LIŚCIE DO TYMOTEUSZA, LIŚCIE DO TYTUSA ORAZ 1 LIŚCIE PIOTRA

ZASADY DOTYCZĄCE CHRZEŚCIJAŃSKIEGO PRZEWODZENIA I ZARZĄDZANIA W 1 I 2 LIŚCIE DO TYMOTEUSZA, LIŚCIE DO TYTUSA ORAZ 1 LIŚCIE PIOTRA ZASADY DOTYCZĄCE CHRZEŚCIJAŃSKIEGO PRZEWODZENIA I ZARZĄDZANIA W 1 I 2 LIŚCIE DO TYMOTEUSZA, LIŚCIE DO TYTUSA ORAZ 1 LIŚCIE PIOTRA Praca napisana przez Emanuela Weremiejewicza Praca jest wypełnieniem wymagań

Bardziej szczegółowo

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie?

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? UWIELBIAJ DUSZO MOJA PANA!!! ZANIM UWIELBISZ PRAWDZIWIE ZAAKCEPTUJ SYTUACJĘ, KTÓRĄ BÓG DOPUSZCZA UWIELBIANIE

Bardziej szczegółowo

Diecezjalna inauguracja kolejnego roku pracy Domowego Kościoła A W S D W S Z C Z E C I N I E 3 1 S I E R P N I A 2 0 1 4

Diecezjalna inauguracja kolejnego roku pracy Domowego Kościoła A W S D W S Z C Z E C I N I E 3 1 S I E R P N I A 2 0 1 4 Diecezjalna inauguracja kolejnego roku pracy Domowego Kościoła A W S D W S Z C Z E C I N I E 3 1 S I E R P N I A 2 0 1 4 ( ) Jesteśmy zapraszani, by odnawiać swe osobiste spotkanie z Jezusem ( ) Inauguracja

Bardziej szczegółowo

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ Zaczynamy rekolekcje ignacjańskie, inaczej mówiąc Ćwiczenia Duchowne, wg metody św. Ignacego. Ćwiczenia duchowne, jak mówi św. Ignacy to: wszelki sposób odprawiania rachunku

Bardziej szczegółowo

XXIV Niedziela Zwykła

XXIV Niedziela Zwykła XXIV Niedziela Zwykła Nikt inny jak tylko Pan Bóg wspomaga i prowadzi tych, którzy pragną Mu służyć. Ta droga wymaga ofiary i poświęcenia w pokonywaniu przeciwności. Ten duchowy trening wzmaga odwagę,

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

DOMOWY KOŚCIÓŁ OD KUCHNI część I przebieg spotkania kręgu rejonowego

DOMOWY KOŚCIÓŁ OD KUCHNI część I przebieg spotkania kręgu rejonowego DOMOWY KOŚCIÓŁ OD KUCHNI część I przebieg spotkania kręgu rejonowego Ktoś kiedyś powiedział, że ruch dzieli się na tych, którzy pełnią jakieś posługi i tych, którzy będą je pełnili. To bardzo ogólne, pozornie

Bardziej szczegółowo

BUDOWANIE WIĘZI W MAŁŻEŃSTWIE

BUDOWANIE WIĘZI W MAŁŻEŃSTWIE BUDOWANIE WIĘZI W MAŁŻEŃSTWIE WIĘŹ MAŁŻONKÓW WSPÓŁODCZUWANIE WSPÓŁROZUMIENIE WSPÓŁDZIAŁANIE Więź małżeńska jest podstawowym elementem scalającym małżeństwo, warunkiem zdrowia psychicznego małżonków i ich

Bardziej szczegółowo

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, Szukamy: politycznym i kulturalnym 1. Doświadczenia żywej wiary 2. Uzasadnienia swojej wiary domagają się 3. Wspólnoty

Bardziej szczegółowo

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia KERYGMAT Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia 1. BOŻA MIŁOŚĆ Ukochałem cię odwieczną miłością Bóg kocha cię osobiście. Bóg kocha właśnie ciebie, ponieważ jest TWOIM Ojcem. Iz 43, 1 Ja i Ty

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Wizytacja ks. bpa Zdzisława. 7 maja 2012. Fortuniaka

Wizytacja ks. bpa Zdzisława. 7 maja 2012. Fortuniaka Wizytacja ks. bpa Zdzisława 7 maja 2012 Fortuniaka Plan wizytacji w parafii Wszystkich Świętych w Tarnowie Podgórnym 7 maja 2012 r. 9.00 Eucharystia z udzieleniem Sakramentu chorych (koncelebracja, Prezbiter

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

Nowenna do św. Charbela

Nowenna do św. Charbela Nowenna do św. Charbela Modlitwa do odmawiania każdego dnia O dobry, miłosierny i najukochańszy Boże, z głębi serca, z pokorą wobec Ciebie pragnę moją modlitwą wyrazić wdzięczność za wszystko co otrzymałem

Bardziej szczegółowo

DOBRE MANIERY. DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania.

DOBRE MANIERY. DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania. DOBRE MANIERY DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania. GRZECZNOŚĆ: dobre maniery i taktowne zachowanie. Dobre maniery świadczą o szacunku

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają.

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. /Matka Celina Zapiski -17.VI.1883r./...dziecko drogie, chcę ci objaśnić...ogólną

Bardziej szczegółowo

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA ZELATOR wrzesień2015 3 VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA Sobota, 3 października, 2015 Niniejszy numer Zelatora ukazuje się głównie ze względu na VI Diecezjalną pielgrzymkę Żywego Różańca do Łagiewnik.

Bardziej szczegółowo

Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa

Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa autor: Amy i Pat Amy: Witam. Nazywam się Amy, a to jest mój mąż Patrick. Jesteśmy małżeństwem od 16 lat. Chcemy wam opowiedzieć

Bardziej szczegółowo

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ 1 2 Spis treści Brak akceptacji dziecka.....8 Niesprawiedliwe karanie dziecka.....9 Stwarzanie dziecku poczucia zagrożenia... 10 Przyjmowanie postawy paternalizmu... 11 Niesłuszne ograniczanie wolności

Bardziej szczegółowo

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Spis treści niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Rozdział 1 Na czym opiera się nauczanie Kościoła o seksualności? 13 Wyjaśniać prosto jak

Bardziej szczegółowo

CZyM SĄ ĆwICZENIA DUChOwNE

CZyM SĄ ĆwICZENIA DUChOwNE Spis treści Wstęp... 5 Czym są Ćwiczenia duchowne Mieczysław Bednarz SJ Całościowa wizja Ćwiczeń duchownych św. Ignacego Loyoli... 13 Istota Ćwiczeń duchownych... 14 Przeżycie Ćwiczeń duchownych... 18

Bardziej szczegółowo

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein)

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein) Wiesław Ozga TreningAntystresowy.pl Afirmacje - modlitwa dziękczynna Powinniśmy wiedzieć czego chcemy, widzieć to, cieszyć się i z wielką wdzięcznością dziękować Bogu za to, że nasz doskonały plan staje

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił?

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dwie rzeczywistości Dobro i zło Inicjatywa królestwa światłości Inicjatywa królestwa światłości Chrześcijanin Zaplecze Zadanie Zaplecze w Bogu Ef. 1, 3-14 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY NIEPUBLICZNEGO KATOLICKIEGO GIMNAZJUM im. Świętej Rodziny w Katowicach

PROGRAM WYCHOWAWCZY NIEPUBLICZNEGO KATOLICKIEGO GIMNAZJUM im. Świętej Rodziny w Katowicach PROGRAM WYCHOWAWCZY NIEPUBLICZNEGO KATOLICKIEGO GIMNAZJUM im. Świętej Rodziny w Katowicach Wychowanie jest podstawową formą komunikacji, która nie tylko tworzy głęboką więź pomiędzy wychowawcą a wychowankiem,

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

RADA SZKOLENIOWA. Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości).

RADA SZKOLENIOWA. Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości). RADA SZKOLENIOWA Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości). Samoocena to wyobrażenienatemattego,kimiczymjesteśmy, a więc postrzeganie samego siebie. Poczucie własnej wartości

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Teksty Jana Pawła II zaprezentowane w czasie montażu. Jan Paweł II - odwaga świętości.

Teksty Jana Pawła II zaprezentowane w czasie montażu. Jan Paweł II - odwaga świętości. Teksty Jana Pawła II zaprezentowane w czasie montażu Jan Paweł II - odwaga świętości. W Was jest nadzieja, ponieważ Wy należycie do przyszłości, a zarazem przyszłość do Was należy. Nadzieja zaś jest zawsze

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ Tematy i zagadnienia (cele edukacyjne) 1. Wybór samorządu klasowego prawa i obowiązki ucznia -kształtowanie postaw patriotycznych i świadomości

Bardziej szczegółowo

BYĆ I MIEĆ - dlaczego chrześcijanin powinien troszczyć się o dobra materialne?

BYĆ I MIEĆ - dlaczego chrześcijanin powinien troszczyć się o dobra materialne? BYĆ I MIEĆ - dlaczego chrześcijanin powinien troszczyć się o dobra materialne? I. Pięć obszarów, w które warto w życiu "inwestować" 1. Związek z Bogiem - rozwój moralnoduchowy 2. Rozwój osobowościowy 3.

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczny realizowany w Chrześcijańskiej Szkole Podstawowej Salomon na lata 2015 2018

Program Profilaktyczny realizowany w Chrześcijańskiej Szkole Podstawowej Salomon na lata 2015 2018 Program Profilaktyczny realizowany w Chrześcijańskiej Szkole Podstawowej Salomon na lata 2015 2018 Program wychowawczo - profilaktyczny "Spójrz Inaczej" to zbiór scenariuszy zajęć do systematycznej pracy

Bardziej szczegółowo

Czego szukacie? J 1,38

Czego szukacie? J 1,38 Koło modlitwy Czego szukacie? J 1,38 Panie, naucz nas się modlić. Łk 11,1 We wszystkich wielkich religiach drogą do odkrycia głębokiej i prawdziwej mądrości jest modlitwa. Według pierwszych nauczycieli

Bardziej szczegółowo

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów ale, to już było W roku wiary, idąc za Matką Bożą Loretańską peregrynującą po Diecezji Warszawsko-Praskiej byliśmy

Bardziej szczegółowo

TOTUS TUUS Cały twój

TOTUS TUUS Cały twój TOTUS TUUS Cały twój Przecież niecały umieram. To, co we mnie niezniszczalne, trwa Tryptyk rzymski W swoim właściwym i pełnym kształcie miłosierdzie objawia się jako dowartościowywanie, jako podnoszenie

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

CALLED BY NAME. Bulletin Inserts (page 1 of 3 - POLISH) January 7-8, 2012

CALLED BY NAME. Bulletin Inserts (page 1 of 3 - POLISH) January 7-8, 2012 (page 1 of 3 - POLISH) (You may wish to use these images instead of the text found in the Bulletin Announcement on the previous pages. These images are available in electronic format on www.dioceseofbrooklyn.org/vocations/

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

Projekt Stop agresji! Stop przemocy!

Projekt Stop agresji! Stop przemocy! Projekt Stop agresji! Stop przemocy! Charakterystyka projektu Prezentowany projekt pt.: Stop agresji! Stop przemocy! opracowany został na potrzeby społeczności uczniowskiej; uwzględnia treści ścieżek edukacyjnych,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza Wymagania edukacyjne śródroczne Ocena celująca Ocenę celującą przewiduję dla uczniów przejawiających

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców ZAJĘCIA I: Zbójecki chłopiec CELE: Nawiązanie kontaktu,

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia.

Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia. Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia. Źródło zdjęć: 1. Drogowskazy. [online], [dostęp: 16 maja 2013], Dostępny w Internecie: . 2.

Bardziej szczegółowo

Granice. w procesie wychowania. Iwona Janeczek

Granice. w procesie wychowania. Iwona Janeczek Granice w procesie wychowania Iwona Janeczek Czym są granice? w świecie fizycznym są to płoty, szlabany, żywopłoty; informują o tym gdzie zaczyna się moja własność; w świecie duchowym są równie rzeczywiste,

Bardziej szczegółowo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo Nowenna przed peregrynacją symboli ŚDM które w najbliższym czasie nawiedzą nasze miasto (parafię, dekanat, diecezję), były znakami nadziei dla wszystkich, ukazując zwycięstwo Jezusa nad tym, co przynosi

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

Postawy gimnazjalistów wobec literatury

Postawy gimnazjalistów wobec literatury Postawy gimnazjalistów wobec literatury dr hab. prof. UJ Anna Janus-Sitarz Wyniki badania: Dydaktyka literatury i języka polskiego w świetle nowej podstawy programowej Warszawa, 13-14 marca 2015 r. Szkolne

Bardziej szczegółowo

NOWENNA. "Najmocniej działają dzisiaj w świecie ci, którzy promienieją tym Bożym życiem, które noszą w sobie"

NOWENNA. Najmocniej działają dzisiaj w świecie ci, którzy promienieją tym Bożym życiem, które noszą w sobie NOWENNA Za 9 dni ważny a nawet najważniejszy dzień w życiu naszych Nowicjuszek: Ani, Patrycji, Estery, Magdy i Gosi. W ciągu tego czasu oczekiwania chciejmy poddać je pod opiekę Matki Bożej by jako Siostry

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła.

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. I. Sakramenty 1. Chrzest Co to jest Chrzest Święty? Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. Udzielamy

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

COACHING dla każdego

COACHING dla każdego Kilka słów o mnie Dlaczego analiza egzystencjalna COACHING Trochę historii Podejście fenomenologiczne Wewnętrzna zgoda Cztery podstawowe motywacje człowieka Viktor E. Frankl logoterapia, poradnictwo Człowiek

Bardziej szczegółowo

Biorę czynny udział w działalności samorządu mojej szkoły/uczelni

Biorę czynny udział w działalności samorządu mojej szkoły/uczelni Harcerz służy Bogu i Polsce i sumiennie spełnia swoje obowiązki. Gdy tylko będę miał taką możliwość, wyjadę z kraju w celach zarobkowych 3 3 2 2 1 1 Biorę czynny udział w działalności samorządu mojej szkoły/uczelni

Bardziej szczegółowo

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu!

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Jesteś już uczniem i właśnie rozpoczynasz swoją przygodę ze szkołą. Poznajesz nowe koleżanki i nowych kolegów. Tworzysz razem z nimi grupę klasową i katechetyczną. Podczas

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie współpracy rodziców ze szkołą, przedszkolem. Justyna Kurtyka-Chałas

Znaczenie współpracy rodziców ze szkołą, przedszkolem. Justyna Kurtyka-Chałas Znaczenie współpracy rodziców ze szkołą, przedszkolem Justyna Kurtyka-Chałas Kryzys wychowania, o jakim dziś często mówimy w odniesieniu zarówno do domu rodzinnego jak i szkoły, jest przede wszystkim kryzysem

Bardziej szczegółowo

czytanie Jak najwcześniej

czytanie Jak najwcześniej Każdy rodzic chce, by jego dzieci wyrosły na mądrych i kochających ludzi. Jedną z pierwszych inwestycji w rozwój dziecka jest niewątpliwie czytanie mu książek. Czytanie stymuluje rozwój mowy i usprawnia

Bardziej szczegółowo

Edukacja na rzecz Pokoju. Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail.

Edukacja na rzecz Pokoju. Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail. Edukacja na rzecz Pokoju Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail.com Zaproszenie do Pokojowej Edukacji Dr Maria Montessori (1870 1952) Znana

Bardziej szczegółowo

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości.

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości. Lectio Divina Rz 6,15-23 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

Animator formacji odpowiada za formację duchową wspólnoty lokalnej (Statut, rozdz. VI, 34, 4).

Animator formacji odpowiada za formację duchową wspólnoty lokalnej (Statut, rozdz. VI, 34, 4). 1 5. POSŁUGI W WŻCH. ODPOWIEDZIALNI: ANIMATOR I KOORDYNATOR Plan spotkania: 1. Wprowadzenie do medytacji 2. Medytacja 3. Konferencja 4. Refleksja 5. Dzielenie w grupach 6. Podsumowanie pracy w grupach

Bardziej szczegółowo

Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia.

Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia. Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia. Poniższy kwestionariusz został stworzony w ramach projektu AWAKE Starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu (ang. Aging With Active Knowledge and Experience),

Bardziej szczegółowo

W DRODZE DO WIECZERNIKA PRZYJMUJEMY. Poradnik metodyczny do nauki religii dla klasy III szkoły podstawowej

W DRODZE DO WIECZERNIKA PRZYJMUJEMY. Poradnik metodyczny do nauki religii dla klasy III szkoły podstawowej W DRODZE DO WIECZERNIKA PRZYJMUJEMY Pana Jezusa Poradnik metodyczny do nauki religii dla klasy III szkoły podstawowej Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2013 Wprowadzenie do pracy z podręcznikiem do

Bardziej szczegółowo

Prośby dziecka według Korczaka. Marta Gerlach-Malczewska psycholog

Prośby dziecka według Korczaka. Marta Gerlach-Malczewska psycholog Prośby dziecka według Korczaka Marta Gerlach-Malczewska psycholog Nie psuj mnie. Dobrze wiem, że nie powinienem mieć tego wszystkiego, czego się domagam. To tylko próba sił z mojej strony. Wymuszanie w

Bardziej szczegółowo

Dodaj odpowiednią liczbę liter i przeczytaj dwie nazwy miejsca modlitwy Jezusa.

Dodaj odpowiednią liczbę liter i przeczytaj dwie nazwy miejsca modlitwy Jezusa. Dodaj odpowiednią liczbę liter i przeczytaj dwie nazwy miejsca modlitwy Jezusa... G +0 A+8 K+9 + D+7 C+ A+.. M+ A+8 N+ N+ B+ K+6 B+ Ę+ S+ J+ Ó+7 Dodaj odpowiednią liczbę liter i przeczytaj dwie nazwy miejsca

Bardziej szczegółowo

Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych

Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych W tej jednostce dydaktycznej poznasz najbardziej powszechne problemy osób z nabytą niepełnosprawnością i ich rodzin. Nie znajdziesz tutaj rozwiązań,

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Małopolsceszanse

Wolontariat w Małopolsceszanse Wolontariat w Małopolsceszanse i wyzwania Wolontariat w Polsce...od czynu społecznego do.. Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności poŝytku publicznego i o wolontariacie I mamy jeszcze Wolontariat

Bardziej szczegółowo

WIDZIELIŚMY PANA. Józef Augustyn SJ. Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty

WIDZIELIŚMY PANA. Józef Augustyn SJ. Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty Józef Augustyn SJ WIDZIELIŚMY PANA Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2013 SPIS TREŚCI WPROWADZENIA DO KONTEMPLACJI

Bardziej szczegółowo

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień.

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień. Witaj, Nazywam się Magdalena Kluszczyk. Jestem self-leadership coachem i coachem kariery. Wspieram ludzi w budowaniu i odkrywaniu sukcesu na własnych warunkach. Stwórz wizję kariery to pierwszy krok na

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Myśl o mnie, a Ja będę myślał o twoich potrzebach. (Jezus)

Myśl o mnie, a Ja będę myślał o twoich potrzebach. (Jezus) Myśl o mnie, a Ja będę myślał o twoich potrzebach. (Jezus) DZIEWI PRÓB JEZUSA Nowenna z Kunegund Siwiec FLOS CARMELI POZNA 2015 NOWENNA ze Suebnic Bo Kunegund Siwiec WPROWADZENIE W trakcie II wojny światowej

Bardziej szczegółowo

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci.

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci. Program Przyjaciele Zippiego to międzynarodowy program promocji zdrowia psychicznego dla dzieci w wieku 5-8 lat, który kształtuje i rozwija umiejętności psychospołeczne u małych dzieci. Uczy różnych sposobów

Bardziej szczegółowo

W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec

W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec Trening rozwoju osobistego przez Internet Chcesz zmienić swoje

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo