POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki. AUTOREFEREAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgra inŝ. Pawła Frącza

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki. AUTOREFEREAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgra inŝ. Pawła Frącza"

Transkrypt

1 POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki AUTOREFEREAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgra inŝ. Pawła Frącza Optyczne i akustyczne widma wyładowań elektrycznych Promotor: Prof. dr hab. inŝ. Jerzy Skubis OPOLE, 2006

2 SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE TEZA PRACY SYSTEM POMIAROWY ANALIZA WIDM OPTYCZNYCH WYŁADOWAŃ ELEKTRYCZNYCH Analiza widm optycznych wyładowań niezupełnych w powietrzu w układzie ostrzeostrze Analiza widma optycznego wyładowań zupełnych w układzie pola silnie niejednostajnego (ostrze-ostrze) w powietrzu Badanie wyładowań ślizgowych w powietrzu Badanie wyładowań ślizgowych w oleju WYNIKI POMIARÓW I ANALIZY WIDM AKUSTYCZNYCH RÓśNYCH FORM WYŁADOWAŃ ELEKTRYCZNYCH KLASYFIKACJA FORM WYŁADOWAŃ Z WYKORZYSTANIEM WIDM OPTYCZNYCH Deskryptory widma optycznego Koncepcja systemu diagnostycznego WNIOSKI BIBLIOGRAFIA

3 1. WPROWADZENIE W dielektrykach i układach izolacyjnych wyładowania elektryczne powstają i rozwijają się według róŝnych mechanizmów fizycznych. Przebieg zjawiska wyładowań wyjaśniają teorie wykorzystujące fizykę dielektryków. Wyładowaniom towarzyszą róŝne zjawiska fizyczne. Za najwaŝniejsze moŝna uznać następujące [34, 36, 37, 38, 41, 80, 82]: występowanie impulsu prądowego i emisję fali elektromagnetycznej, chemiczne przemiany izolacji, udarowe odkształcenie spręŝyste i towarzyszącą mu emisję fali akustycznej, emisję promieniowania świetlnego, lokalny wzrost temperatury w obszarze wyładowania, zmiany ciśnienia gazu w kanale wyładowania. W zaleŝności od układu izolacyjnego, rodzaju dielektryka, typu wyładowania poszczególne efekty mogą występować z róŝnym nasileniem [35, 81]. Na podstawie zjawisk towarzyszących wyładowaniom zostały opracowane metody ich oceny: detekcji, pomiaru i lokalizacji. KaŜda z metod pomiaru wyładowań ma swoją instrumentalizację. W ramach określonej metody pomiarowej mogą być stosowane zróŝnicowane układy odbioru, przetwarzania i interpretacji sygnałów. ZaleŜą one od rodzaju diagnozowanego układu izolacyjnego, warunków metrologicznych i wyboru mierzonej wielkości. W ostatnich latach coraz większego znaczenia nabierają badania nieniszczące, do których naleŝy optyczna diagnostyka spektralna [49, 58, 84, 86] i pomiar emisji akustycznej wyładowań elektrycznych [20, 21, 22, 26, 31, 57, 76]. Coraz częściej są one wykorzystywane w diagnostyce izolacji urządzeń elektroenergetycznych, takich jak: transformatory [58, 64], przełączniki wysokonapięciowe [63], izolatory linii napowietrznych [4], kable elektroenergetyczne [71, 72], rozdzielnice gazowe z SF 6 [28, 44, 8] i kondensatory energetyczne [76]. Prowadzone w szerokim zakresie badania nad wyładowaniami elektrycznymi mają na celu rozpoznanie mechanizmów ich generacji. Celem szczegółowym jest określenie rodzaju energii oddawanej do otoczenia w postaci róŝnych form promieniowania. Dotyczy to zarówno energii mechanicznej mierzonej za pomocą spektroskopii akustycznej (pomiar zmian amplitudy fali akustycznej o długości fali od 300 m do 3 km (co odpowiada częstotliwościom od 10 5 do 10 3 Hz), jak i promieniowania o duŝej częstotliwości wchodzącego w zakres spektroskopii optycznej (długość fali od 1 nm do 10 6 nm) [29, 39, 40, 56] (rys. 1.1). λ m Prąd przemienny 50 Hz Fale radiowe Fale cm Fale mm Promieniowanie podczerwone Promieniowanie widzialne Promieniowanie ultrafioletowe Promieniowanie rentgenowskie ν Hz Promieniowanie γ Promieniowanie kosmiczne Rys Widmo fal elektromagnetycznych [91] NatęŜenie linii widma zaleŝy od sposobu pobudzania do promieniowania - inne są natęŝenia linii przy wzbudzaniu iskrą elektryczną, inne przy wzbudzaniu łukiem elektrycznym a inne przy wzbudzaniu termicznym [77, 78]. Natomiast długość fali linii nie zaleŝy od sposobu wzbudzania - zatem linia moŝe być silniejsza lub słabsza, ale zawsze ma tą samą długość fali. MoŜna zatem spodziewać się, Ŝe na podstawie analizy widmowej będzie moŝliwe rozpoznawanie poszczególnych 3

4 form wyładowań elektrycznych. Rozpoznawaniu widm optycznych róŝnych form wyładowań elektrycznych jest poświęcona rozprawa. Dotychczas prowadzone prace dotyczące detekcji widm fal elektromagnetycznych koncentrowały się głównie na matematycznym opisie i fizycznej interpretacji zjawisk generacji oraz propagacji sygnałów emisji fali elektromagnetycznej emitowanej przez wyładowania elektryczne w róŝnych materiałach i układach izolacyjnych [65]. W ostatnich latach rozwój metody emisji widm fal elektromagnetycznych wynika z doskonalenia układów pomiarowych wykorzystujących osiągnięcia elektroniki i techniki komputerowej i związany jest z zastosowaniem procedur cyfrowego przetwarzania sygnałów. Coraz częściej problemem nie jest rejestracja emisji generowanej przez wyładowania elektryczne, ale właściwie przeprowadzona analiza i interpretacja uzyskiwanych wyników pomiarowych. Przegląd literatury dotychczas wykonanych badań uzasadnia tezę, Ŝe przy zachowaniu odpowiednich procedur metrologicznych, metoda optycznej diagnostyki spektralnej moŝe umoŝliwić nie tylko detekcję promieniowania wyładowania elektrycznego, ale takŝe szeroko rozumianą jego analizę. Skomplikowana procedura i konieczność precyzji podczas opracowywania danych zniechęca badaczy do stosowania tej techniki. Natomiast wyrywkowe dane, co do wyników badań przedstawione w literaturze potwierdzają duŝą czułość tej metody, ujawniającą się przy zmianach parametrów modelu i warunków prób. Dzięki temu staje się moŝliwe badanie szeregu zjawisk niedostępnych dla procedur metrologicznych stosowanych dotychczas. Do tej pory brak jest w światowej literaturze dotyczącej tego zagadnienia, dokładnego opisu własności metrologicznych metody optycznej diagnostyki spektralnej widma fal elektromagnetycznych wyładowań elektrycznych. Prezentowane w literaturze wyniki badań są ogólne i nie precyzują wielu istotnych szczegółów, niezbędnych dla krytycznej oceny tych wyników. Najczęściej są to krótkie informacje, w których autorzy nie podają parametrów stosowanej aparatury, zakresu pomiarów, ani warunków metrologicznych w jakich wykonywano badania. Wymienione przyczyny uniemoŝliwiają odtworzenie publikowanych wyników badań, jak równieŝ ograniczają moŝliwość ich weryfikacji i porównania. Dlatego w ramach rozprawy przeprowadzono takie badania od podstaw, dla prostych układów modelowych w taki sposób, aby moŝliwa była ich przyszła unifikacja i weryfikacja wyników w innych ośrodkach. Ogólnym celem rozprawy jest rozpoznanie widm optycznych róŝnych form wyładowań elektrycznych. Znajomość widm optycznych związanych z charakterystycznymi formami wyładowań winna umoŝliwić osiągnięcie następujących celów szczegółowych: opracowanie metody detekcji rozpoznawania form wyładowań w oparciu o pomiary i wyniki analizy widm optycznych wyładowań występujących w układach izolacyjnych, porównanie widm optycznych z widmami akustycznymi sygnałów od róŝnych wyładowań elektrycznych, przedstawienie koncepcji systemu diagnostycznego do detekcji i oceny wyładowań elektrycznych, wykorzystującego detektory promieniowania w zakresach promieniowania ultrafioletowego (UV), widzialnego (VIS) i podczerwonego (NIR). Szczegółowym celem pracy jest zaproponowanie układu pomiarowego ze spektrofotometrem umoŝliwiającego ciągły pomiar widm optycznych wyładowań elektrycznych, występujących w róŝnych układach i izolacjach. Dla osiągnięcia załoŝonych celów, autor podjął w pracy następujące zagadnienia: przedstawił fizyczne podstawy generacji wyładowań elektrycznych (rozdz. 2), wykonał przegląd metod pomiaru i analizy sygnałów optycznych (rozdz. 3), zaproponował i wykonał systemy pomiarowe umoŝliwiające realizację załoŝonego programu badań (rozdz. 4), scharakteryzował deskryptory optycznych i akustycznych sygnałów towarzyszących wyładowaniom (rozdz. 5), przedstawił wyniki wykonanej przez autora analizy widm optycznych róŝnych form wyładowań elektrycznych (rozdz. 6; jest to główny rozdział rozprawy), przedstawił uzyskane przez siebie wyniki analizy widm akustycznych róŝnych form wyładowań (rozdz. 7), 4

5 zaproponował sposób rozpoznawania formy wyładowania elektrycznego na podstawie wyników analizy jego widma optycznego (rozdz. 8), przedstawił koncepcję systemu diagnostycznego wykorzystującego trzy detektory promieniowania (w zakresach UV, VIS i NIR) umoŝliwiającego detekcję i ocenę widma optycznego wyładowań. 2. TEZA PRACY W rozprawie przyjęto następującą tezę: MoŜliwe jest rozpoznawanie formy wyładowania elektrycznego na podstawie deskryptorów jego widma optycznego. Dla róŝnych form wyładowań oczekiwane, średnie wartości intensywności promieniowania optycznego, w trzech zakresach (UV: 270 nm 380 nm; VIS: 380 nm 780 nm; NIR: 780 nm 1700 nm) moŝna oszacować następująco: dla wyładowań niezupełnych w powietrzu: UV około 600, VIS do 100, NIR do 100; dla wyładowań zupełnych w powietrzu: UV około 800, VIS około 850, NIR do 100; dla wyładowań ślizgowych w powietrzu: UV do 50, VIS około 1100, NIR około 150; dla wyładowań ślizgowych w oleju: UV około 75, VIS około 2700, NIR około 750. Wartości intensywności są wyraŝone w jednostkach bezwymiarowych. Odwzorowują one energetyczną intensywność poszczególnych składowych promieniowania. 3. SYSTEM POMIAROWY Ogólny schemat blokowy systemu pomiarowego przedstawiono na rys Równocześnie z pomiarem widma optycznego wykonywano pomiar sygnału emisji akustycznej z wykorzystaniem czujników akustycznych. Pomiar widma optycznego Iskiernik Pomiar widma akustycznego Komputer PC Rys Blokowy schemat systemu pomiarowego Układ pomiarowy składa się z dwóch zasadniczych torów pomiarowych (rys. 3.1.). Pierwszy tor umoŝliwia ciągły pomiar widma optycznego. Drugi jest wykorzystywany do akwizycji sygnału emisji akustycznej. Podstawowym elementem układu jest obiekt generacji wyładowań elektrycznych, który stanowi iskiernik dwuelektrodowy. Jedna elektroda jest uziemiona (elektroda ruchoma). Druga elektroda znajduje się na potencjale wysokim (elektroda nieruchoma). Iskiernik znajdował się w kadzi o kształcie prostopadłościanu o szerokości 12 cm, długości 25 cm oraz wysokości 14 cm. Ogólny schemat poglądowy systemu pomiarowego przedstawiono na rys Zdjęcie systemu pomiarowego przedstawiono na rys Na powierzchni bocznej kadzi znajduje się wziernik wraz z zamocowaną kamerą cyfrową CCD. Kamera ma moŝliwość regulacji ostrości. Rozdzielczość kamery wynosi 640x480 pikseli. Częstotliwość próbkowania obrazu wynosi 25 Hz. Kamera jest sprzęŝona z komputerem przy uŝyciu łącza szeregowego USB. Na powierzchni bocznej istnieje moŝliwość zamocowania czujników akustycznych róŝnych typów, wykorzystywanych w badaniach sygnału akustycznego [25]. 5

6 Silnik X Silnik Z Układ pozycjonownia światłowodu Silnik Y Silnik posuwu elektrody Szkło kwarcowe Światłowód Elektrody Izolator wysokonapięciowy PTFE Olej Kamera CCD Zbiornik Czujnik akustyczny Wysokie napięcie z transformatora probierczego Rys Poglądowy schemat systemu pomiarowego Ponad zbiornikiem zamocowano wykonany specjalnie dla potrzeb niniejszej pracy mechanizm pozycjonowania światłowodu, który umoŝliwia ustawienie światłowodu względem iskiernika. Mechanizm pozycyjny ma trzy stopnie swobody. Do sterowania połoŝeniem światłowodu wykorzystano trzy silniki krokowe. Silniki te są sterowane niezaleŝnie przez sterowniki programowalne. Kontrola połoŝenia odbywa się z poziomu uŝytkownika komputera. Na rys pokazano zdjęcie mechanizmu pozycjonującego światłowód. Odpowiednie oprogramowanie umoŝliwia ustalenie wielopoziomowej sekwencji ruchu światłowodu. Prędkość przesuwu głowicy jest ustalana programowo. Maksymalna prędkość przesuwu w jednym kierunku wynosi 5 mm/s. Dokładność pozycjonowania wynosi 5 µm. Niepewność wynikającą z nieliniowości śruby napędowej oraz z powstawania histerezy na połączeniach śrubowych i sprzęgle oszacowano na 20 µm. Zakres ruchu w kierunku wzdłuŝ osi wynosi 160 mm, w kierunku poprzecznym 90 mm oraz w kierunku prostopadłym (pionowym) 90 mm. Do kontroli połoŝenia wykorzystywane są transoptory szczelinowe. Zerowanie układu wykonywane jest automatycznie przy starcie systemu. UŜytkownik ma równieŝ moŝliwość zerowania w dowolnej chwili poprzez odpowiednie opcje oprogramowania. 6

7 Rys Zdjęcie systemu pomiarowego Rys Zdjęcie układu pozycjonowania światłowodu 7

8 Układ sterujący silnikami krokowymi znajduje się w ekranowanej obudowie ze względu na znacznie zakłócenia jakie powstają podczas wyładowań elektrycznych, które mogą spowodować uszkodzenie układu. Sterownik komunikuje się z komputerem PC z wykorzystaniem łącza szeregowego. Sterownik umoŝliwia równieŝ pozycjonowanie elektrody znajdującej się na niskim potencjale. Zakres ruchu elektrody wynosi 32 mm. Dokładność pozycjonowania elektrody wynosi 5 µm (z niepewnością 20 µm). Oprogramowanie Oprogramowanie Sterownik układów transpozycji Mikroprocesorowy układ sterujący Komputer PC Układ transpozycji światłowodu Transmisja sygnału optycznego Światłowód Analizator sygnału optycznego Spektrofotometr Układ transpozycji elektrody Źródło promieniowania Przerwa międzyelektrodowa Zasilanie układu Transformator probierczy Sterowanie zasilania Zmiana napięcia Czujnik sygnału akustycznego Przetwornik piezoelektryczny Układy wzmacniające Filtry analogowe Przetwornik A/C Karta pomiarowa Kamera CCD Rys Schemat przepływu informacji w systemie pomiarowym Na rys przedstawiono schemat przepływu informacji w systemie pomiarowym. Źródłem promieniowania optycznego oraz drgań mechanicznych (emisji akustycznej) jest wyładowanie elektryczne w przerwie międzyelektrodowej, w której zachodzą zjawiska fizykochemiczne związane z powstawaniem wyładowań. Obiekt generacji wyładowań jest zasilany z transformatora wysokonapięciowego, który jest sterowany przez odpowiednie układy sterujące. Obiekt pomiarowy jest równieŝ powiązany z układem transpozycji elektrody, który jest sterowany przez odpowiednie układy. Źródło emisji pozostaje w relacji z układem do pomiaru widma optycznego oraz z układem do pomiaru emisji akustycznej. Sygnałem wejściowym do światłowodu jest promieniowanie optyczne, które jest transmitowane do spektrofotometru, który stanowi element przetwarzający sygnał optyczny na macierz wartości intensywności dla róŝnych długości fal promieniowania. Wyjściem spektrofotometru jest cyfrowy sygnał reprezentujący widmo optyczne i jest on transmitowany do komputera. 8

9 Pozycja światłowodu jest kontrolowana przez układ transpozycji, kontrolowany przez odpowiedni sterownik, który komunikuje się z komputerem. Odpowiednie oprogramowanie sterownika umoŝliwia synchroniczne ustawianie pozycji światłowodu zgodnie z ustaloną sekwencją. Parametrem wejściowym toru wykorzystywanego do pomiaru sygnału emisji akustycznej jest przetwornik zmian ciśnienia na odpowiadający mu sygnał elektryczny (napięcie), które jest filtrowane i wzmacniane za pomocą odpowiednich układów. Sygnał napięciowy reprezentujący mierzony sygnał akustyczny jest wejściem karty pomiarowej. Karta dokonuje przetwarzania sygnału na postać cyfrową oraz wykorzystywana jest do transmisji danych do komputera. Oprogramowanie komputera dotyczy współpracy ze sterownikiem, kontrolującym pozycję światłowodu oraz elektrody pomiarowej. Ponadto umoŝliwia akwizycję danych ze spektrofotometru oraz karty pomiarowej przetwarzającej sygnał akustyczny. Dane te są gromadzone oraz analizowane przy uŝyciu specjalizowanego oprogramowania (MATLAB). Do analizy widma optycznego promieniowania generowanego przez wyładowania elektryczne wykorzystano spektrofotometr AVS-USB2000 formy AVANTES. Urządzenie to jest połączone z światłowodem transmitującym promieniowanie z pozycji bliskiej obiektu generacji zjawiska do wnętrza spektrometru. Zasadniczym elementem spektrometru jest siatka dyfrakcyjna wielostopniowa, pozwalająca na analizę widma w zakresie nm z rozdzielczością 0.5 nm. Po rozszczepieniu promieniowanie pada na matrycę CCD (Sony ILX511). Na rys przedstawiono zaleŝność czułości matrycy od długości fali. Rys ZaleŜność czułości matrycy spektrometru od długości fali promieniowania [8, 9] Pomiar w poszczególnym elemencie matrycy CCD (2048 elementów o rozmiarach 12,5 x 200 mikrometrów) polega na zliczaniu fotonów w jednostce czasu. Jedno zliczenie odpowiada aktywacji przez 86 fotonów co jest równowaŝne czułości 2, J/impuls. Względna czułość zaleŝy od długości analizowanej fali. ZaleŜność względnej czułości od długości fali przedstawiono na rys Wartość skuteczna prądu ciemnego wynosi od 2,5 do 4 zliczeń. Czas integracji moŝna zmieniać w zakresie od 3 ms do 60 sekund. Do przetwarzania sygnału na postać cyfrową wykorzystano przetwornik analogowo-cyfrowy o rozdzielczości 12 bitów przy częstotliwości próbkowania 1 MHz. Urządzenie jest sprzęŝone z komputerem za pomocą szeregowego łącza USB. Układ do pomiaru sygnału emisji akustycznej składa się z części analogowej oraz cyfrowej. Część analogowa zawiera przetwornik piezoelektryczny, zestaw wzmacniaczy pomiarowych oraz filtrów [5, 6, 14, 18]. W części cyfrowej znajduje się blok sterowania karty pomiarowej oraz komputer wraz z odpowiednim oprogramowaniem. Do przetwarzania sygnału analogowego na cyfrowy wykorzystany został przetwornik analogowo-cyfrowy (wchodzący w skład karty pomiarowej). Część analogowa oraz cyfrowa składają się na tor do pomiaru i analizy sygnału emisji akustycznej (rys. 3.7.). 9

10 Oprogramowanie Iskiernik Przetwornik pomiarowy Blok wzmacniaczy Filtr pasmowoprzepustowy Karta pomiarowa Komputer Rys Schemat blokowy toru do pomiaru sygnału emisji akustycznej Do przetwarzania zmian ciśnienia (drgań akustycznych) na wielkość elektryczną wykorzystano szerokopasmowy przetwornik piezoelektryczny (Brüel & Kjaer 8312) [25]. Pasmo przetwarzania przetwornika wynosi od 10 khz do 1 MHz. W przetworniku wbudowany jest przedwzmacniacz, o wzmocnieniu 40 db. W tym zakresie częstotliwości, dopuszczalne i gwarantowane odchylenie amplitudy wynosi ± 10 db. Rys Charakterystyka przenoszenia przetwornika Brüel & Kjaer typu 8312, wykorzystywanego w pomiarach [25] Na rys przedstawiono typowy przebieg podanej przez producenta charakterystyki widma amplitudowego, którą określono dla przetwornika bez przedwzmacniacza. Jako medium sprzęgające przetwornik ze ścianką zbiornika, w którym umieszczano iskierniki generujące wyładowania, zastosowano towot. Jest to substancja dostatecznie gęsta, zapewniająca niezmienność styku i jego stałość na całej powierzchni. Towot gwarantuje najlepsze warunki metrologiczne i został wybrany na podstawie wcześniejszych badań prowadzonych przez autora. Miejsce zamocowania przetwornika dobierano przez znalezienie punktu o największej głośności, na ścianach kadzi. Stosowana w układzie karta pomiarowa NI-555 firmy National Instruments, była wyposaŝona w przetwornik A/C o rozdzielczości 16 bitów przy częstotliwości próbkowania 1 MHz. Do gromadzenia danych wykorzystano oprogramowanie WorkBench, umoŝliwiające kontrolę częstotliwości próbkowania oraz zapis danych w pamięci. Dane pomiarowe przetwarzane były przez oprogramowanie w MATLABIE (The MathWorks). W celu eliminacji zakłóceń sieciowych jakie mogą pojawiać się w układzie pomiarowym, do wszystkich elementów wymagających własnego zasilania (wzmacniacz, komputer z kartą pomiarową), doprowadzono napięcie poprzez transformator separujący o przekładni znamionowej 220/220 V/V. Aby zredukować wpływ sprzęŝeń elektromagnetycznych elementów układu pomiarowego z urządzeniami wysokiego napięcia stosowano ekrany izolujące aparaturę oraz uziemienie ochronne, przy czym wszystkie przewody uziemiające zostały doprowadzone do jednego wspólnego punktu. KaŜda seria pomiarowa była poprzedzona określeniem szumów własnych wprowadzanych przez układ pomiarowy oraz otoczenie. 10

11 4. ANALIZA WIDM OPTYCZNYCH WYŁADOWAŃ ELEKTRYCZNYCH W pracy przedstawiono wyniki badań dla wybranych układów iskierników, w których występują róŝne formy wyładowań. Analizowano róŝnice w widmach optycznych generowanych przez wyładowania niezupełne oraz niezupełne. Następnie analizowano wpływ oleju jako czynnika buforującego, na rejestrowane widma optyczne. W ramach pracy generowano następujące formy wyładowań: - wyładowania niezupełne występujące w powietrzu w układzie ostrze-ostrze, - wyładowania zupełne występujące w układzie ostrze-ostrze, - wyładowania powierzchniowe, ślizgowe w powietrzu, - wyładowania powierzchniowe, ślizgowe w oleju. Dla kaŝdej generowanej formy wyładowania wykonywano ocenę kształtu widma emisyjnego. W odniesieniu do wyładowań zupełnych w układzie ostrze-ostrze oraz dla wyładowań powierzchniowych, ślizgowych zarówno w oleju jak i w powietrzu, wykonano szczegółową analizę wpływu następujących parametrów na uzyskiwane widma optyczne: - zmiany napięcia między elektrodami, - zmiany odległości między elektrodami, - umiejscowienia światłowodu w stosunku do połoŝenia elektrod, - zmian czasowych sygnału optycznego Analiza widm optycznych wyładowań niezupełnych w powietrzu w układzie ostrze-ostrze W rozdziale pokazano strukturę widma generowanego przez wyładowania niezupełne, w układzie ostrze-ostrze. Badania przeprowadzano w powietrzu dla elektrod ostrzowych o kącie krzywizny 22. Schemat układu pomiarowego przedstawiono na rys Końcówka światłowodu znajdowała się między elektrodami w odległości 2 mm od ostrza o potencjale wysokim, na wysokości 20 mm. Badania przeprowadzono dla odległości między elektrodami ostrzowymi 15, 20, 25 oraz 30 mm. Napięcie między elektrodami dobrano tak, aby było mniejsze od napięcia przebicia, co umoŝliwiało generację wyładowań niezupełnych, nie doprowadzając do powstawania wyładowania zupełnego. Układ pozycjonowania światłowodu Spektrofotometr Komputer Światłowód Elektroda WN Elektroda uziemiona Układ sterujący Układ transpozycji elektrody Rys Schemat układu do pomiaru i analizy widma optycznego wyładowań niezupełnych w układzie ostrze-ostrze 11

12 Rys Widmo optyczne wyładowań niezupełnych w układzie ostrze-ostrze w powietrzu. Zakres nm; odległość między elektrodami wynosi 30 mm. Na rys przedstawiono widmo optyczne wyładowań niezupełnych w układzie elektrod o polu silnie niejednostajnym (ostrze-ostrze), przy napięciu mniejszym od napięcia przebicia, dla odległości 30 mm. Ze względu na niewielką intensywność generowanego zjawiska, czas uśredniania widma optycznego (matrycy CCD) ustawiono na 5 s. Widmo ma charakter liniowy. W przebiegu występuje kilka charakterystycznych prąŝków. W większości promieniowanie emitowane jest w obszarze bliskiego nadfioletu. Lokalne ekstrema w zakresie widzialnym oraz miękkiej podczerwieni mają niewielką intensywność. Podsumowując wyniki badań widma optycznego wyładowań niezupełnych w układzie pola silnie niejednostajnego (ostrze-ostrze) występujących powietrzu, moŝna sformułować następujące wnioski: widmo optyczne wyładowań niezupełnych w polu niejednorodnym mieści się w zakresie głównie ultrafioletu, w przedziale od 270 do 360 nm, promieniowanie nie jest emitowane w zakresie widzialnym (VIS), lub emisja jest bardzo słaba. Składowe o niewielkiej intensywności mogą pojawiać się w zakresie koloru fioletowego (403, 409, 425 nm) objawiające się jako delikatne, słabe, fioletowe świecenie widoczne przy zgaszonym świetle, wyładowania niezupełne nie generują równieŝ promieniowania w zakresie bliskiej podczerwieni. W trakcie trwania wyładowania nie jest równieŝ emitowane mierzalne ciepło, wyjątkiem jest sytuacja przejściowa, między wyładowaniami niezupełnymi a wyładowaniem zupełnym, kiedy w krótkim czasie, następuje zwiększenie ilości generowanych składowych promieniowania. Do chwili wyładowania zupełnego widmo jest liniowe w dalszej części występuje równieŝ emisja widma o charakterze ciągłym. Szczegółowe badania zmian przedstawiono w dalszych podrozdziałach Analiza widma optycznego wyładowań zupełnych w układzie pola silnie niejednostajnego (ostrze-ostrze) w powietrzu Wyładowania zupełne w układzie ostrze-ostrze powstają po przekroczeniu napięcia przebicia, które zaleŝy nie tylko od geometrii elektrod, ale równieŝ od odległości między nimi. Zasadniczym 12

13 elementem wpływającym na powstawanie wyładowań zupełnych jest rodzaj gazu, w którym znajdują się elektrody. Przedstawione w rozdziale wyniki dotyczą badań wykonanych w powietrzu. W celu określenia ogólnych własności widma optycznego wykonano badania przy stałej odległości między elektrodami i przy ustalonym napięciu między elektrodami. Następnie analizowano przebieg zmian widma optycznego wyładowań zupełnych w czasie, równieŝ przy stałym napięciu i przy stałej odległości między elektrodami. W dalszej kolejności zbadano, w jaki sposób napięcie oraz jego zmiana w czasie, wpływa na uzyskane wyniki. Badania przeprowadzano w takim samym układzie, jaki był wykorzystywany do badań wyładowań niezupełnych w układzie ostrze-ostrze (rys. 4.1.). Wykonano badania struktury widma optycznego wyładowań zupełnych w układzie ostrza przy stałej wartości napięcia między elektrodami wynoszącego 20 kv. Wyprowadzenie światłowodu spektrometru znajdowało się na osi między elektrodowej w odległości 2 mm od ostrza dodatniego na wysokości 90 mm. Odległość między elektrodami wynosiła 20 mm. Widmo optyczne w całym mierzonym zakresie nm przedstawiono na rys Przebieg widma charakteryzuje się zarówno obszarem liniowym w zakresie nadfioletu oraz obszarem ciągłym, w zakresie światła widzialnego VIS. Rys Widmo optyczne wyładowań zupełnych występujących w polu niejednostajnym ostrze-ostrze, w zakresie fal o długości nm Analizowano zmiany struktury widma optycznego oraz jego poziomu intensywności w czasie, dla sygnałów generowanych w powietrzu. Badania przeprowadzono w układzie ostrze-ostrze. Wyprowadzenie światłowodu znajdowało się na osi międzyelektrodowej w odległości 2 mm od elektrody znajdującej się na potencjale wysokim na wysokości 90 mm. Odległość między elektrodami wynosiła 15 mm. Zapłonu wyładowania dokonywano poprzez zwiększanie napięcia od zera do napięcia przeskoku. Po zapaleniu łuku napięcie pozostawało niezmienione, a następnie po kilku sekundach wyłączono napięcie w celu wygaszenia łuku. 13

14 Rys Przebieg zmian średniej intensywności widma optycznego w czasie, w paśmie nm Na rys przedstawiono przebieg zmian uśrednionej intensywności fal o długościach w zakresie od 270 do 1700 nm. Średnia intensywność wykazuje nieznaczne zmiany wartości w ciągu analizowanego czasu. Niewielkie wartości intensywności wynikają z krótkiego czasu aktywacji matrycy CCD spektrometru, który wynosił 40 ms. Przebieg zmian widma optycznego w czasie palenia się łuku przedstawiono na rys Rys. 4.5 Zmiany widma optycznego w czasie palenia się łuku Podsumowując, widmo optyczne wyładowań zupełnych generowanych w układzie ostrzeostrze występujących w powietrzu, nie wykazuje Ŝadnych zmian długości emitowanego promieniowania. Nie stwierdzono równieŝ zasadniczych wahań intensywności. DłuŜsze badanie jest niemoŝliwe ze względu na generowaną duŝą ilość energii cieplnej, która nazbyt obciąŝała transformator probierczy. ZagroŜony jest równieŝ układ pomiarowy (światłowód), który znajdował się w niewielkiej odległości od źródła wyładowań. Zbyt długie utrzymywanie wyładowania zupełnego 14

15 mogło doprowadzić do jego uszkodzenia. Ponadto w trakcie trwania tego rodzaju wyładowania następuje uszkodzenie (wypalanie ostrzy) wykonanych z mosiądzu, które kaŝdorazowo muszą być czyszczone i ostrzone. Kolejne badanie miało na celu określenie, w jaki sposób zmiana napięcia przebicia, wynikającego z odległości między elektrodami wpływa na otrzymywane rezultaty. W tym celu, przy stałym ustawieniu światłowodu pomiarowego oraz przy ustalonym napięciu zmieniano odległość między elektrodami ostrzowymi w celu zmiany napięcia przebicia. W takich warunkach badano widma optyczne. Badania przeprowadzono w układzie ostrze-ostrze dla światłowodu umieszczonego w odległości 2 mm od elektrody na potencjale wysokonapięciowym. Wysokość wyprowadzenia światłowodu wynosiła 90 mm (rys. 4.1.). Czas aktywacji matrycy CCD światłowodu wynosił 1 s. Badania przeprowadzono w następujący sposób: - dla stałej wartości napięcia między elektrodami zmiejszano odległość do wystąpienia łuku (wyładowania zupełnego), - w momencie zapalenia łuku wykonywano pomiar widma optycznego. Czas ten wynosił ok. 2 s., - następnie wygaszano łuk oraz czekano 1 min, co umoŝliwiało odprowadzenie gazów powstających podczas wyładowania oraz schłodzenie ostrzy i otaczającego powietrza, - punkty 1-3 powtarzano, ustawiając kolejno coraz większe napięcia przebicia (które wynosiły od 12 do 28 kv). Jednocześnie zwiększały się uzyskane odległości między elektrodami. Wyniki pomiarów przedstawiono na rys Widma optyczne róŝnią się intensywnościami, co wynika z opóźnień czasowych podczas powstawania łuku elektrycznego. Rys ZaleŜność widma optycznego wyładowań zupełnych w układzie ostrze-ostrze, od wartości napięcia przebicia Na rys przedstawiono zdjęcia ilustrujące charakter generacji wyładowania zupełnego, dla róŝnych odległości między elektrodami, odpowiadających róŝnym napięciom przebicia. Dla niŝszych napięć kształt wyładowania jest symetryczny względem obu ostrzy. Zwiększanie napięcia przebicia powoduje odchylenia łuku w kierunku elektrody uziemionej. Zdjęcia ilustrują równieŝ wzrost ogólnej intensywności świecenia podczas trwania wyładowania zupełnego. Kolejne analizy dotyczyły badania, w jaki sposób zmiana napięcia w czasie, przy stałej odległości między elektrodami wpływa na rejestrowanie widma optyczne. Przedstawiono wyniki pomiarów średniej intensywności od napięcia, które jest funkcją czasu oraz zilustrowano zmiany struktury widma optycznego przy przechodzeniu ze stanu niewzbudzonego, przez wyładowania niezupełne do pełnego łuku elektrycznego. 15

16 Rys Ilustracja zmiany kształtu wyładowania zupełnego, w zaleŝności od wartości napięcia przebicia (dla róŝnych odległości między elektrodami od 5 do 30 mm) Na rys przedstawiono zdjęcia ilustrujące, w jaki sposób zmieniał się obraz wyładowania przy zwiększaniu napięcia między elektrodami. W trakcie rozwoju wyładowania moŝna zaobserwować struktury drzewiaste. W tym momencie widmo optyczne zawiera głównie składowe w paśmie ultrafioletowym (niewidoczne), choć pojawiają się pierwsze składowe w paśmie widzialnym. Po zapaleniu łuku zmienia się barwa oraz intensywność świecenia, co zostanie bardziej precyzyjne określone w dalszej części rozdziału. Na rys przedstawiono zmiany widma optycznego w funkcji napięcia w całym zakresie mierzonego spektrum oraz w zakresie UV i VIS ( nm). Po 16

17 zapaleniu łuku nie zmienia się ogólna jego intensywność. Zasadnicze zmiany dotyczą procesów przejściowych zachodzących w chwili powstawania wyładowania. Rys Zdjęcia ilustrujące zmiany zarejestrowanego widma optycznego: przed zapaleniem łuku (12 kv), w trakcie rozwoju wyładowania (15 kv), tuŝ po zapaleniu łuku (16 kv) i tuŝ przed wygaszeniem łuku (19 kv); odległość między elektrodami była stała i wynosiła 10 mm Rys ZaleŜność widma optycznego od wartości napięcia 17

18 Część pracy dotyczyła równieŝ moŝliwości określenia rozkładu widma optycznego w płaszczyźnie równoległej do płaszczyzny zawierającej oś między elektrodową. Badanie przeprowadzono przy stałej odległości między elektrodami równej 10 mm i przy napięciu o stałej wartości większej od napięcia przebicia. W trakcie badania światłowód przemieszczał się ponad źródłem emisji optycznej w sposób przedstawiony na rys Prędkość przesuwu głowicy światłowodu wynosiła 20 mm/s. Cała sekwencja pomiarowa trwała ok. 3 min. WIDOK Z GÓRY 1 mm Ostrze WN Ostrze uziemione 12 mm Światłowód WIDOK Z BOKU 90 mm 4 mm 4 mm 18 mm Rys Sposób przesuwania głowicy światłowodu podczas wyznaczania przestrzennego rozkładu widma optycznego W pozycji startowej światłowód znajdował się po stronie elektrody wysokonapięciowej, na wysokości 90 mm. Następnie przesuwał się na przemian w poprzek i wzdłuŝ osi elektrod, w kierunku elektrody uziemionej. W trakcie pomiaru w sposób ciągły występowała emisja optyczna wyładowań. Układ pomiarowy umoŝliwia przesuwanie światłowodu z rozdzielczością 5 µm we wszystkich trzech wymiarach. O ile małe ustawienie w kierunku wzdłuŝnym (wzdłuŝ osi międzyelektrodowej) jest moŝliwe i zwiększyłoby rozdzielczość uzyskanych wyników, to równocześnie znacznie zwiększyłoby całkowity czas pomiaru, co stanowiłoby zagroŝenie dla układu pomiarowego (przeciąŝenie transformatora, moŝliwość uszkodzenia światłowodu, wypalenie ostrzy itp.). Z tego powodu wybrano krok równy 1 mm a uzyskane rezultaty interpolowano. Na rys pokazano, w jaki sposób zmienia się widmo optyczne w płaszczyźnie równoległej do płaszczyzny zawierającej oś międzyelektrodową i prostopadłej do płaszczyzny zawierającej linię łączącą wyprowadzenie światłowodu oraz końcówki ostrzy elektrod. Wykres wskazuje na znaczną asymetrię średniej intensywności promieniowania w obrębie analizowanej płaszczyzny. Zasadnicza część promieniowania jest generowana w obrębie ostrza uziemionego. Ponad ostrzem o potencjale wysokim zmierzono promieniowanie o znacznie mniejszej intensywności. 18

19 Rys Rozkład średniej intensywności widma w płaszczyźnie ostrzy; w skali koloru oznaczono średnią intensywność promieniowania w paśmie nm 4.3. Badanie wyładowań ślizgowych w powietrzu Badania przeprowadzono dla wyładowań powierzchniowych ślizgowych generowanych w powietrzu. Na rys oraz 4.13 przedstawiono układ pomiarowy wykorzystywany w badaniach. Jako element izolacyjny zastosowano pręt wykonany z bakelitu o średnicy 30 mm. Po powierzchni bakelitu przesuwa się uziemiona cylindryczna metalowa elektroda. Elektroda nieruchoma znajduję się na wysokim potencjale. Elektroda ta podłączona jest do wysokiego napięcia. Odległość między elektrodami jest regulowana za pomocą silnika krokowego sterowanego przez układ mikroprocesorowy. Na powierzchni elektrody zamocowano igiełki o średnicy 1,5 mm i długości 1 mm w celu kontrolowania toru wyładowań ślizgowych. Tory te kontrolowano w ten sposób, aby wyprowadzenie światłowodu sprzęŝonego z spektrofotometrem mogło rejestrować generowane promieniowanie optyczne. Końcówka światłowodu umieszczona jest w rurze PE. W części wylotowej znajduje się płytka ze szkła kwarcowego, zabezpieczając wejście światłowodu przed uszkodzeniem, wskutek emisji dymów, par i innych substancji lotnych, które mogą spowodować uszkodzenie sensora spektrofotometru. Układ pozycjonowania światłowodu Spektrofotometr Komputer Światłowód Elektroda WN Izolator Elektroda uziemiona Układ sterujący Układ transpozycji elektrody Rys Schemat układu do pomiaru wyładowań powierzchniowych ślizgowych, generowanych w powietrzu 19

20 Rys Zdjęcie układu do pomiaru wyładowań powierzchniowych, ślizgowych Program badań dotyczących pomiaru i analizy widma optycznego wyładowań elektrycznych obejmował następujące punkty: badanie zmian struktury widma optycznego w czasie, przy ustalonej odległości między elektrodami i przy ustalonej wartości napięcia. Pozycja światłowodu była niezmiennie stała, badanie rozkładu widma w płaszczyźnie równoległej do płaszczyzny zawierającej oś między elektrodami. Światłowód poruszał się na przemian wzdłuŝ i w poprzek, zgodnie ze szkicem przedstawionym na rys Widmo optyczne generowane przez wyładowania ślizgowe miało charakter impulsowy. Pomiar polegał na cyklicznym zbieraniu widma optycznego wyznaczanego przez spektrometr, ze stałą uśredniania matrycy CCD równą 50 ms w czasie 30 s. (600 pomiarów). Pozycja czujnika światłowodowego była ustalona, na wysokości 90 mm ponad ostrzem w linii między elektrodowej na wysokości ostrza uziemionego. Odległość między ostrzami pozostawała stała, równa 15 mm. Napięcie zwiększano do uzyskania napięcia przebicia w układzie. Po rozpoczęciu generacji wyładowań napięcie pozostawało niezmienione. Na rys przedstawiono widmo optyczne wyładowań ślizgowych w wybranej chwili czasowej, w której występowała intensywna generacja promieniowania. Kolorem czerwonym oznaczono przebiegi pochodnej widma wykorzystywanej do automatycznej detekcji lokalnych ekstremów widma optycznego. 20

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Instrukcja do ćwiczenia Łódź 1996 1. CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa COACH 10 Dioda półprzewodnikowa Program: Coach 6 Projekt: na MN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Elektronika\dioda_2.cma Przykład wyników: dioda2_2.cmr Cel ćwiczenia - Pokazanie działania diody - Wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub liniach omiatania na półkulistej powierzchni

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Kraków 2008 Układ pomiarowy. Pomiar czułości widmowej fotodetektorów polega na pomiarze fotoprądu w funkcji długości padającego na detektor promieniowania. Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Przetworniki AC i CA

Przetworniki AC i CA KATEDRA INFORMATYKI Wydział EAIiE AGH Laboratorium Techniki Mikroprocesorowej Ćwiczenie 4 Przetworniki AC i CA Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania wybranych rodzajów przetworników

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej Wydział Imię i nazwisko 1. 2. Rok Grupa Zespół PRACOWNIA Temat: Nr ćwiczenia FIZYCZNA WFiIS AGH Data wykonania Data oddania Zwrot do popr. Data oddania Data zaliczenia OCENA Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7 Łukasz Deńca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE

Bardziej szczegółowo

Czujniki i urządzenia pomiarowe

Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki zbliŝeniowe (krańcowe), detekcja obecności Wyłączniki krańcowe mechaniczne Dane techniczne Napięcia znamionowe 8-250VAC/VDC Prądy ciągłe do 10A śywotność mechaniczna

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki

Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki Temat ćwiczenia: Przetwornica impulsowa DC-DC typu buck

Bardziej szczegółowo

Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala

Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Mechanizmy powstawania zakłóceń w układach elektronicznych. Głównymi źródłami zakłóceń są: - obce pola elektryczne

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D

SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D 1. Wprowadzenie...3 1.1. Funkcje urządzenia...3 1.2. Charakterystyka urządzenia...3 1.3. Warto wiedzieć...3 2. Dane techniczne...4

Bardziej szczegółowo

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Pomiary przemysłowe Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Efekty kształcenia: Ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę z zakresu metod pomiarów wielkości fizycznych w przemyśle. Zna

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 6 Temat: Wyznaczenie stałej siatki dyfrakcyjnej i dyfrakcja światła na otworach kwadratowych i okrągłych. 1. Wprowadzenie Fale

Bardziej szczegółowo

Elementy optoelektroniczne. Przygotował: Witold Skowroński

Elementy optoelektroniczne. Przygotował: Witold Skowroński Elementy optoelektroniczne Przygotował: Witold Skowroński Plan prezentacji Wstęp Diody świecące LED, Wyświetlacze LED Fotodiody Fotorezystory Fototranzystory Transoptory Dioda LED Dioda LED z elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego)

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) 6COACH 26 EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\EKG\EKG_zestaw.cma Przykład wyników: EKG_wyniki.cma

Bardziej szczegółowo

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Pracownia Molekularne Ciało Stałe Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Brygida Mielewska, Tomasz Neumann Zagadnienia do przygotowania: 1. Budowa mikroskopu elektronowego 2. Wytwarzanie wiązki

Bardziej szczegółowo

Przetworniki A/C. Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego

Przetworniki A/C. Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Przetworniki A/C Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Parametry przetworników analogowo cyfrowych Podstawowe parametry przetworników wpływające na ich dokładność

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej

Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej Strona1 ROZDZIAŁ IV OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej Mikroskopia korelacyjna łączy dane z mikroskopii świetlnej i elektronowej w celu określenia powiązań

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1.

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1 PAMIĘCI SZEREGOWE EEPROM Ćwiczenie 3 Opracował: dr inŝ.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

Urządzenia do wprowadzania informacji graficznej. Skanery, Digitizery, Aparaty i Kamery cyfrowe

Urządzenia do wprowadzania informacji graficznej. Skanery, Digitizery, Aparaty i Kamery cyfrowe Urządzenia do wprowadzania informacji graficznej Skanery, Digitizery, Aparaty i Kamery cyfrowe Skanery Skaner to urządzenie przetwarzające obraz graficzny (zdjęcia, rysunki, tekst pi-sany itp.) na postać

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA w Opolu Wydział Elektrotechniki i Automatyki AUTOREFERAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

POLITECHNIKA OPOLSKA w Opolu Wydział Elektrotechniki i Automatyki AUTOREFERAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ POLITECHNIKA OPOLSKA w Opolu Wydział Elektrotechniki i Automatyki AUTOREFERAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Mgr inż. Arkadiusz Dąbrowski Analiza zakłóceń występujących podczas pomiarów wyładowań niezupełnych metodą

Bardziej szczegółowo

L E D light emitting diode

L E D light emitting diode Elektrotechnika Studia niestacjonarne L E D light emitting diode Wg PN-90/E-01005. Technika świetlna. Terminologia. (845-04-40) Dioda elektroluminescencyjna; dioda świecąca; LED element półprzewodnikowy

Bardziej szczegółowo

Technik elektronik 311[07] moje I Zadanie praktyczne

Technik elektronik 311[07] moje I Zadanie praktyczne 1 Technik elektronik 311[07] moje I Zadanie praktyczne Firma produkująca sprzęt medyczny, zleciła opracowanie i wykonanie układu automatycznej regulacji temperatury sterylizatora o określonych parametrach

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Elektroniczna aparatura Medyczna

Laboratorium Elektroniczna aparatura Medyczna EAM - laboratorium Laboratorium Elektroniczna aparatura Medyczna Ćwiczenie ELEKTROKARDIOGRAF Opracował: dr inŝ. Piotr Tulik Zakład InŜynierii Biomedycznej Instytut Metrologii i InŜynierii Biomedycznej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI 1. WSTĘP.......................................................................... 9 1.1. Podstawowy zakres wiedzy wymagany przy projektowaniu urządzeń piorunochronnych................................................

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ

ZAKŁAD AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ ZAKŁAD AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ PC-100 INSTRUKCJA INSTALACJI I OBSŁUGI PRZETWORNIK CIŚNIENIA PC-100 Zakład Automatyki Przemysłowej ELTA 84-230 Rumia ul. Ślusarska 41 tel./fax (58) 679-34-78 e-mail biuro@elta.com.pl

Bardziej szczegółowo

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PRZYRZĄDY POMIAROWE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Przyrządy pomiarowe Ogólny podział: mierniki, rejestratory, detektory, charakterografy.

Bardziej szczegółowo

Metody eliminacji zakłóceń w układach. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala

Metody eliminacji zakłóceń w układach. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Metody eliminacji zakłóceń w układach Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Ogólne zasady zwalczania zakłóceń Wszystkie metody eliminacji zakłóceń polegają w zasadzie na maksymalnym zwiększaniu stosunku

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Temat: Badanie własności przełączających diod półprzewodnikowych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie własności przełączających złącza p - n oraz wybranych

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki

Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Przedmiot: Badania nieniszczące metodami elektromagnetycznymi Numer Temat: Badanie materiałów kompozytowych z ćwiczenia: wykorzystaniem fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

Ćw. 6 Generatory. ( ) n. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wymagane informacje. 3. Wprowadzenie teoretyczne PODSTAWY ELEKTRONIKI MSIB

Ćw. 6 Generatory. ( ) n. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wymagane informacje. 3. Wprowadzenie teoretyczne PODSTAWY ELEKTRONIKI MSIB Ćw. 6 Generatory. Cel ćwiczenia Tematem ćwiczenia są podstawowe zagadnienia dotyczące generacji napięcia sinusoidalnego. Ćwiczenie składa się z dwóch części. Pierwsza z nich, mająca charakter wprowadzenia,

Bardziej szczegółowo

HAŁASU Z UWZGLĘDNIENIEM ZJAWISK O CHARAKTERZE NIELINIOWYM

HAŁASU Z UWZGLĘDNIENIEM ZJAWISK O CHARAKTERZE NIELINIOWYM ZASTOSOWANIE SIECI NEURONOWYCH W SYSTEMACH AKTYWNEJ REDUKCJI HAŁASU Z UWZGLĘDNIENIEM ZJAWISK O CHARAKTERZE NIELINIOWYM WPROWADZENIE Zwalczanie hałasu przy pomocy metod aktywnych redukcji hałasu polega

Bardziej szczegółowo

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są Czujniki Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Czujniki Czujniki służą do przetwarzania interesującej

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Telewizji Cyfrowej

Laboratorium Telewizji Cyfrowej Laboratorium Telewizji Cyfrowej Badanie wybranych elementów sieci TV kablowej Jarosław Marek Gliwiński Robert Sadowski Przemysław Szczerbicki Paweł Urbanek 14 maja 2009 1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja parametrów sondy cyfrowo analogowej typu CS-26/RS/U

Konfiguracja parametrów sondy cyfrowo analogowej typu CS-26/RS/U Konfiguracja parametrów sondy cyfrowo analogowej typu CS-26/RS/U Ostrów Wielkopolski, 25.02.2011 1 Sonda typu CS-26/RS/U posiada wyjście analogowe napięciowe (0...10V, lub 0...5V, lub 0...4,5V, lub 0...2,5V)

Bardziej szczegółowo

Struktura układu pomiarowego drgań mechanicznych

Struktura układu pomiarowego drgań mechanicznych Wstęp Diagnostyka eksploatacyjna maszyn opiera się na obserwacji oraz analizie sygnału uzyskiwanego za pomocą systemu pomiarowego. Pomiar sygnału jest więc ważnym, integralnym jej elementem. Struktura

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne sieci komputerowe

Nowoczesne sieci komputerowe WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU W DĄBROWIE GÓRNICZEJ WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA INFORMATYKI I NAUK SPOŁECZNYCH Instrukcja do laboratorium z przedmiotu: Nowoczesne sieci komputerowe Instrukcja nr 1 Dąbrowa Górnicza, 2010

Bardziej szczegółowo

UT 30 B UT 30 C UT 30 D UT 30 F

UT 30 B UT 30 C UT 30 D UT 30 F MULTIMETRY CYFROWE UT 30 B UT 30 C UT 30 D UT 30 F INSTRUKCJA OBSŁUGI Instrukcja obsługi dostarcza informacji dotyczących parametrów technicznych, sposobu uŝytkowania oraz bezpieczeństwa pracy. Strona

Bardziej szczegółowo

UCZESTNICY POSTĘPOWANIA

UCZESTNICY POSTĘPOWANIA ATI 55, 57/II/LJ/2007 Bielsko-Biała 22.02.2007r. UCZESTNICY POSTĘPOWANIA Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego powyŝej 60 000 euro na: Dostawa spektrofotometru z oprzyrządowaniem

Bardziej szczegółowo

Wybrane elementy optoelektroniczne. 1. Dioda elektroluminiscencyjna LED 2. Fotodetektory 3. Transoptory 4. Wskaźniki optyczne 5.

Wybrane elementy optoelektroniczne. 1. Dioda elektroluminiscencyjna LED 2. Fotodetektory 3. Transoptory 4. Wskaźniki optyczne 5. Wybrane elementy optoelektroniczne 1. Dioda elektroluminiscencyjna LED 2. Fotodetektory 3. Transoptory 4. Wskaźniki optyczne 5. Podsumowanie a) b) Light Emitting Diode Diody elektrolumiscencyjne Light

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia Poznanie podstawowej metody określania biochemicznych parametrów płynów ustrojowych oraz wymagań technicznych stawianych urządzeniu pomiarowemu.

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

LB-471P, panel ciśnieniomierza z pętlą prądową 4..20mA INSTRUKCJA UśYTKOWANIA wersja instrukcji 1.1

LB-471P, panel ciśnieniomierza z pętlą prądową 4..20mA INSTRUKCJA UśYTKOWANIA wersja instrukcji 1.1 ELEKTRONIKA LABORATORYJNA Sp.J. ul. Herbaciana 9, 05-816 Reguły tel. (22) 753 61 30 fax (22) 753 61 35 email: info@label.pl http://www.label.pl LB-471P, panel ciśnieniomierza z pętlą prądową 4..20mA INSTRUKCJA

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO DO BADANIA PROCESÓW ODZYSKU CIEPŁA ODPADOWEGO. (PROTOTYP)

STANOWISKO DO BADANIA PROCESÓW ODZYSKU CIEPŁA ODPADOWEGO. (PROTOTYP) FIRMA INNOWACYJNO -WDROśENIOWA ul. Krzyska 15 33-100 Tarnów tel.: 0146210029, 0146360117, 608465631 faks: 0146210029, 0146360117 mail: elbit@resnet.pl www.elbit.resnet.pl STANOWISKO DO BADANIA PROCESÓW

Bardziej szczegółowo

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości.

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Lekcja 19 Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Wzmacniacze pośrednich częstotliwości zazwyczaj są trzy- lub czterostopniowe, gdyż sygnał na ich wejściu musi być znacznie wzmocniony niż we wzmacniaczu

Bardziej szczegółowo

CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1

CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1 CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1 D 0361i Ryc. 1. Czujnik ładunku elektrycznego Opis skrócony Czujnik służy do pomiaru ładunku elektrostatycznego i może być używany zamiast elektroskopu. Może on również

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Spis skrótów... 9. Spis oznaczeñ... 11. Wstêp... 15

Spis treœci. Spis skrótów... 9. Spis oznaczeñ... 11. Wstêp... 15 Spis treœci Spis skrótów... 9 Spis oznaczeñ... 11 Wstêp... 15 ROZDZIA 1 Strategie w diagnostyce urz¹dzeñ elektroenergetycznych... 17 1.1. Strategie zarz¹dzania eksploatacj¹ urz¹dzeñ elektroenergetycznych...

Bardziej szczegółowo

Rysunek 2 [1] Rysunek 3

Rysunek 2 [1] Rysunek 3 UJARZMIĆ HURAGAN Gdy tylko słupek rtęci podskoczy zbyt wysoko, wielu z nas sięga po wentylatory. TakŜe w wypadku pewnych podzespołów elektronicznych, takich jak np. wzmacniacze mocy czy stabilizatory,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe"

Ćwiczenie: Mierniki cyfrowe Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Próbkowanie

Bardziej szczegółowo

Tester samochodowych sond lambda

Tester samochodowych sond lambda Tester samochodowych P R O sond J E lambda K T Y Tester samochodowych sond lambda Elektroniczny analizator składu mieszanki AVT 520 Przyrz¹d opisany w artykule s³uøy do oceny sprawnoúci sondy lambda oraz

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Elektroniki

Laboratorium Elektroniki Wydział Mechaniczno-Energetyczny Laboratorium Elektroniki Badanie wzmacniaczy tranzystorowych i operacyjnych 1. Wstęp teoretyczny Wzmacniacze są bardzo często i szeroko stosowanym układem elektronicznym.

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl Źródło: LI OLIMPIADA FIZYCZNA (1/2). Stopień III, zadanie doświadczalne - D Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Andrzej Wysmołek, kierownik ds. zadań dośw. plik;

Bardziej szczegółowo

Interface sieci RS485

Interface sieci RS485 Interface sieci RS85 Model M-07 do Dydaktycznego Systemu Mikroprocesorowego DSM-5 Instrukcja uŝytkowania Copyright 007 by MicroMade All rights reserved Wszelkie prawa zastrzeŝone MicroMade Gałka i Drożdż

Bardziej szczegółowo

Dmuchając nad otworem butelki można sprawić, że z butelki zacznie wydobywać się dźwięk.

Dmuchając nad otworem butelki można sprawić, że z butelki zacznie wydobywać się dźwięk. Zadanie D Gwiżdżąca butelka Masz do dyspozycji: plastikową butelkę o pojemności 1,5- l z szyjką o walcowym kształcie i długości ok. 3 cm, naczynie o znanej pojemności, znacznie mniejszej niż pojemność

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni z Efekt Ramana (1922, CV Raman) I, ν próbka y Chandra Shekhara Venketa Raman x I 0, ν 0 Monochromatyczne promieniowanie o częstości ν 0 ulega rozproszeniu

Bardziej szczegółowo

Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy o wzmacniaczu mocy. Takim obciążeniem mogą być na przykład...

Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy o wzmacniaczu mocy. Takim obciążeniem mogą być na przykład... Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy

Bardziej szczegółowo

Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2

Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2 dr inż. ALEKSANDER LISOWIEC dr hab. inż. ANDRZEJ NOWAKOWSKI Instytut Tele- i Radiotechniczny Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2 W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

www.contrinex.com 241 ü Obudowy z tworzywa lub metalu ü 4- lub 2-przewodowe ü Regulowane zasięgi działania ü Detekcja wszystkich rodzajów materiałów

www.contrinex.com 241 ü Obudowy z tworzywa lub metalu ü 4- lub 2-przewodowe ü Regulowane zasięgi działania ü Detekcja wszystkich rodzajów materiałów czujniki Pojemnościowe zalety: ü Obudowy z tworzywa lub metalu ü 4- lub 2-przewodowe ü Regulowane zasięgi działania ü Detekcja wszystkich rodzajów materiałów www.contrinex.com 241 czujniki Pojemnościowe

Bardziej szczegółowo

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA PRZEDMIOT: ROK: 3 SEMESTR: 5 (zimowy) RODZAJ ZAJĘĆ I LICZBA GODZIN: LICZBA PUNKTÓW ECTS: RODZAJ PRZEDMIOTU: URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE 5 Wykład 30 Ćwiczenia Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Podstawy Automatyki Badanie i synteza kaskadowego adaptacyjnego układu regulacji do sterowania obiektu o

Bardziej szczegółowo

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5)

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Wojciech Niwiński 30.03.2004 Bartosz Lassak Wojciech Zatorski gr.7lab Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Zadanie laboratoryjne miało na celu zaobserwowanie różnic

Bardziej szczegółowo

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203461 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 354438 (51) Int.Cl. G01F 1/32 (2006.01) G01P 5/01 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

PL 175488 B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175488 (13) B1. (22) Data zgłoszenia: 08.12.1994

PL 175488 B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175488 (13) B1. (22) Data zgłoszenia: 08.12.1994 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175488 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 306167 (22) Data zgłoszenia: 08.12.1994 (51) IntCl6: G01K 13/00 G01C

Bardziej szczegółowo

Światłowodowy kanał transmisyjny w paśmie podstawowym

Światłowodowy kanał transmisyjny w paśmie podstawowym kanał transmisyjny w paśmie podstawowym Układ do transmisji binarnej w paśmie podstawowym jest przedstawiony na rys.1. Medium transmisyjne stanowi światłowód gradientowy o długości 3 km. Źródłem światła

Bardziej szczegółowo

Stanowisko pomiarowe do badania stanów przejściowych silnika krokowego

Stanowisko pomiarowe do badania stanów przejściowych silnika krokowego Stanowisko pomiarowe do badania stanów przejściowych silnika krokowego 1. Specyfikacja...3 1.1. Przeznaczenie stanowiska...3 1.2. Parametry stanowiska...3 2. Elementy składowe...4 3. Obsługa...6 3.1. Uruchomienie...6

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne analizatora CAT 4S

Dane techniczne analizatora CAT 4S Model CAT 4S jest typowym analizatorem CAT-4 z sondą o specjalnym wykonaniu, przystosowaną do pracy w bardzo trudnych warunkach. Dane techniczne analizatora CAT 4S Cyrkonowy Analizator Tlenu CAT 4S przeznaczony

Bardziej szczegółowo

techniki techniki pomiarowej

techniki techniki pomiarowej Współczesne Współczesne problemy problemy techniki techniki pomiarowej pomiarowej Stefan F. Filipowicz Stefan F. Filipowicz 25.10.2008 Zaoczne Studia Doktoranckie Instytut Elektrotechniki Spis treści Plan

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Aktory 1 Definicja aktora Aktor (ang. actuator) -elektronicznie sterowany człon wykonawczy. Aktor jest łącznikiem między urządzeniem przetwarzającym informację

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1 1. Rodzaje ruchu punktu materialnego i metody ich opisu. 2. Mikrokontrolery architektura, zastosowania. 3. Silniki krokowe budowa, zasada działania, sterowanie pracą. Zestaw 2 1. Na czym polega

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Załącznik nr 8 do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Szybka nieliniowość fotorefrakcyjna w światłowodach półprzewodnikowych do zastosowań w elementach optoelektroniki zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

3GHz (opcja 6GHz) Cyfrowy Analizator Widma GA4063

3GHz (opcja 6GHz) Cyfrowy Analizator Widma GA4063 Cyfrowy Analizator Widma GA4063 3GHz (opcja 6GHz) Wysoka kla sa pomiarowa Duże możliwości pomiarowo -funkcjonalne Wysoka s tabi lność Łatwy w użyc iu GUI Małe wymiary, lekki, przenośny Opis produktu GA4063

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

Pomiary rezystancji izolacji

Pomiary rezystancji izolacji Stan izolacji ma decydujący wpływ na bezpieczeństwo obsługi i prawidłowe funkcjonowanie instalacji oraz urządzeń elektrycznych. Dobra izolacja to obok innych środków ochrony również gwarancja ochrony przed

Bardziej szczegółowo

LUPS-11ME LISTWOWY UNIWERSALNY PRZETWORNIK SYGNAŁOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 2003 r.

LUPS-11ME LISTWOWY UNIWERSALNY PRZETWORNIK SYGNAŁOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 2003 r. LISTWOWY UNIWERSALNY PRZETWORNIK SYGNAŁOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA Wrocław, kwiecień 2003 r. 50-305 WROCŁAW TEL./FAX (+71) 373-52-27 ul. S. Jaracza 57-57a TEL. 0-602-62-32-71 str.2 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

CZWÓRNIKI KLASYFIKACJA CZWÓRNIKÓW.

CZWÓRNIKI KLASYFIKACJA CZWÓRNIKÓW. CZWÓRNK jest to obwód elektryczny o dowolnej wewnętrznej strukturze połączeń elementów, mający wyprowadzone na zewnątrz cztery zaciski uporządkowane w dwie pary, zwane bramami : wejściową i wyjściową,

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe połączenie urządzenia probierczego z systemem diagnostycznym

Wyjątkowe połączenie urządzenia probierczego z systemem diagnostycznym Wyjątkowe połączenie urządzenia probierczego z systemem diagnostycznym TDS NT Dwa wypróbowane kształty fali napięciowej w jednym urządzeniu Zgodna z obowiązującymi normami próba napięciowa VLF z jednoczesną

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych Politechnika Łódzka Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych WWW.DSOD.PL LABORATORIUM METROLOGII ELEKTRONICZNEJ ĆWICZENIE nr 3 Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Temat: Skalowanie czujników prędkości kątowej i orientacji przestrzennej 1. Analiza właściwości czujników i układów

Bardziej szczegółowo

StraŜnik mocy RT-MONIT. RAFIKEL Technologie Rafał Maślanka

StraŜnik mocy RT-MONIT. RAFIKEL Technologie Rafał Maślanka StraŜnik mocy RT-MONIT RAFIKEL Technologie Rafał Maślanka Biały Kościół 39/9, 57-100 Strzelin tel. (+4871) 392 66 43 fax (+4871) 392 66 43 e-mail: rafikel@rafikel.pl http:\\www.rafikel.pl 1. WSTĘP. Niniejszy

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura 12. Fale elektromagnetyczne zadania z arkusza I 12.5 12.1 12.6 12.2 12.7 12.8 12.9 12.3 12.10 12.4 12.11 12. Fale elektromagnetyczne - 1 - 12.12 12.20 12.13 12.14 12.21 12.22 12.15 12.23 12.16 12.24 12.17

Bardziej szczegółowo

Ochrona odgromowa anten na dachach obiektów budowlanych

Ochrona odgromowa anten na dachach obiektów budowlanych OCHRONA ODGROMOWA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH Ochrona odgromowa anten na dachach obiektów budowlanych Andrzej Sowa Poprawnie zaprojektowane i wykonane urządzenie piorunochronne powinno przejąć prąd piorunowy

Bardziej szczegółowo

Wydział Metrologii Elektrycznej, Fizykochemii, Akustyki, Drgań i Promieniowania Optycznego

Wydział Metrologii Elektrycznej, Fizykochemii, Akustyki, Drgań i Promieniowania Optycznego Wydział Metrologii Elektrycznej, Fizykochemii, Akustyki, Drgań i Promieniowania Optycznego ul. Polanki 124 c, 80-308 Gdańsk tel. 58 524 52 00, fax 58 524 52 29, e-mail: w2@oum.gda.pl 2 Akustyka i ultradźwięki

Bardziej szczegółowo

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne.

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne. Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury Niemiecka firma Micro-Epsilon, której WObit jest wyłącznym przedstawicielem w Polsce, uzupełniła swoją ofertę sensorów o czujniki podczerwieni

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Krystalografii specjalizacja: Fizykochemia związków nieorganicznych

Laboratorium z Krystalografii specjalizacja: Fizykochemia związków nieorganicznych Uniwersytet Śląski - Instytut Chemii Zakład Krystalografii ul. Bankowa 14, pok. 133, 40-006 Katowice tel. 0323591197, e-mail: izajen@wp.pl opracowanie: dr Izabela Jendrzejewska Laboratorium z Krystalografii

Bardziej szczegółowo

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna 1. Przed zamknięciem wyłącznika prąd I = 9A. Po zamknięciu wyłącznika będzie a) I = 27A b) I = 18A c) I = 13,5A d) I = 6A 2. Prąd I jest równy a) 0,5A b) 0 c) 1A d) 1A 3. Woltomierz wskazuje 10V. W takim

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie termowizji w diagnostyce ograniczników przepięć

Zastosowanie termowizji w diagnostyce ograniczników przepięć Zastosowanie termowizji w diagnostyce ograniczników przepięć Systemy elektroenergetyczne składają się z duŝej liczby elementów, z których kaŝdy moŝe ulec uszkodzeniu stając się przyczyną awarii. Koszty

Bardziej szczegółowo

DTR.ZSP-41.SP-11.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZEMYSŁOWEJ APARATURY POMIAROWEJ I ELEMENTÓW AUTOMATYKI INSTRUKCJA OBSŁUGI

DTR.ZSP-41.SP-11.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZEMYSŁOWEJ APARATURY POMIAROWEJ I ELEMENTÓW AUTOMATYKI INSTRUKCJA OBSŁUGI DTR.ZSP-41.SP-11.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZEMYSŁOWEJ APARATURY POMIAROWEJ I ELEMENTÓW AUTOMATYKI INSTRUKCJA OBSŁUGI ZASILACZ SEPARATOR PRZETWORNIK SYGNAŁÓW ZSP-41 ZASILACZ SEPARATOR PRZETWORNIK SYGNAŁÓW

Bardziej szczegółowo

STOPER DEMONSTRACYJNY

STOPER DEMONSTRACYJNY STOPER DEMONSTRACYJNY 1. WSTĘP jest analogowo-cyfrowym przyrządem pomiarowym przeznaczonym do pomiaru czasu w zakresie od 0 do 9,99 sekundy. Dzięki prostej konstrukcji, łatwej obsłudze, a jednocześnie

Bardziej szczegółowo

DATAFLEX. Miernik momentu obrotowego DATAFLEX. Aktualizowany na bieżąco katalog dostępny na stronie www.ktr.com

DATAFLEX. Miernik momentu obrotowego DATAFLEX. Aktualizowany na bieżąco katalog dostępny na stronie www.ktr.com 307 Spis treści 307 Opis urządzenia 309 Typ 16/10, 16/30, 16/50 310 Akcesoria: RADEX -NC sprzęgło do serwonapędów 310 Typ 22/20, 22/50, 22/100 311 Akcesoria: RADEX -NC sprzęgło do serwonapędów 311 Typ

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego 1 Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego Charakterystyka amplitudowa (wzmocnienie amplitudowe) K u (f) jest to stosunek amplitudy sygnału wyjściowego do amplitudy sygnału wejściowego w funkcji

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora.

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. I. Cel ćwiczenia ĆWICZENIE 6 Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. Badanie właściwości wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie wspólnego kolektora. II.

Bardziej szczegółowo

Ile wynosi całkowite natężenie prądu i całkowita oporność przy połączeniu równoległym?

Ile wynosi całkowite natężenie prądu i całkowita oporność przy połączeniu równoległym? Domowe urządzenia elektryczne są często łączone równolegle, dzięki temu każde tworzy osobny obwód z tym samym źródłem napięcia. Na podstawie poszczególnych rezystancji, można przewidzieć całkowite natężenie

Bardziej szczegółowo

Szerokopasmowy wzmacniacz budynkowy WHX. Instrukcja Obsługi. GZT TELKOM-TELMOR SP. Z O.O, ul. Mickiewicza 5/7, Gdańsk, Poland.

Szerokopasmowy wzmacniacz budynkowy WHX. Instrukcja Obsługi. GZT TELKOM-TELMOR SP. Z O.O, ul. Mickiewicza 5/7, Gdańsk, Poland. Szerokopasmowy wzmacniacz budynkowy WHX Instrukcja Obsługi Spis treści 1. Informacje ogólne... 3 1.1 Normy ochrony środowiska... 3 1.2 Ogólne warunki uŝytkowania... 3 2. Charakterystyka produktu... 4 2.1

Bardziej szczegółowo

DTR.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA

DTR.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA DTR.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA SEPARATOR SYGNAŁÓW PRĄDOWYCH BEZ ENERGII POMOCNICZEJ TYPU SP-02 WARSZAWA, STYCZEŃ 2004r. 1 DTR.SP-02

Bardziej szczegółowo