POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki. AUTOREFEREAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgra inŝ. Pawła Frącza

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki. AUTOREFEREAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgra inŝ. Pawła Frącza"

Transkrypt

1 POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki AUTOREFEREAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgra inŝ. Pawła Frącza Optyczne i akustyczne widma wyładowań elektrycznych Promotor: Prof. dr hab. inŝ. Jerzy Skubis OPOLE, 2006

2 SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE TEZA PRACY SYSTEM POMIAROWY ANALIZA WIDM OPTYCZNYCH WYŁADOWAŃ ELEKTRYCZNYCH Analiza widm optycznych wyładowań niezupełnych w powietrzu w układzie ostrzeostrze Analiza widma optycznego wyładowań zupełnych w układzie pola silnie niejednostajnego (ostrze-ostrze) w powietrzu Badanie wyładowań ślizgowych w powietrzu Badanie wyładowań ślizgowych w oleju WYNIKI POMIARÓW I ANALIZY WIDM AKUSTYCZNYCH RÓśNYCH FORM WYŁADOWAŃ ELEKTRYCZNYCH KLASYFIKACJA FORM WYŁADOWAŃ Z WYKORZYSTANIEM WIDM OPTYCZNYCH Deskryptory widma optycznego Koncepcja systemu diagnostycznego WNIOSKI BIBLIOGRAFIA

3 1. WPROWADZENIE W dielektrykach i układach izolacyjnych wyładowania elektryczne powstają i rozwijają się według róŝnych mechanizmów fizycznych. Przebieg zjawiska wyładowań wyjaśniają teorie wykorzystujące fizykę dielektryków. Wyładowaniom towarzyszą róŝne zjawiska fizyczne. Za najwaŝniejsze moŝna uznać następujące [34, 36, 37, 38, 41, 80, 82]: występowanie impulsu prądowego i emisję fali elektromagnetycznej, chemiczne przemiany izolacji, udarowe odkształcenie spręŝyste i towarzyszącą mu emisję fali akustycznej, emisję promieniowania świetlnego, lokalny wzrost temperatury w obszarze wyładowania, zmiany ciśnienia gazu w kanale wyładowania. W zaleŝności od układu izolacyjnego, rodzaju dielektryka, typu wyładowania poszczególne efekty mogą występować z róŝnym nasileniem [35, 81]. Na podstawie zjawisk towarzyszących wyładowaniom zostały opracowane metody ich oceny: detekcji, pomiaru i lokalizacji. KaŜda z metod pomiaru wyładowań ma swoją instrumentalizację. W ramach określonej metody pomiarowej mogą być stosowane zróŝnicowane układy odbioru, przetwarzania i interpretacji sygnałów. ZaleŜą one od rodzaju diagnozowanego układu izolacyjnego, warunków metrologicznych i wyboru mierzonej wielkości. W ostatnich latach coraz większego znaczenia nabierają badania nieniszczące, do których naleŝy optyczna diagnostyka spektralna [49, 58, 84, 86] i pomiar emisji akustycznej wyładowań elektrycznych [20, 21, 22, 26, 31, 57, 76]. Coraz częściej są one wykorzystywane w diagnostyce izolacji urządzeń elektroenergetycznych, takich jak: transformatory [58, 64], przełączniki wysokonapięciowe [63], izolatory linii napowietrznych [4], kable elektroenergetyczne [71, 72], rozdzielnice gazowe z SF 6 [28, 44, 8] i kondensatory energetyczne [76]. Prowadzone w szerokim zakresie badania nad wyładowaniami elektrycznymi mają na celu rozpoznanie mechanizmów ich generacji. Celem szczegółowym jest określenie rodzaju energii oddawanej do otoczenia w postaci róŝnych form promieniowania. Dotyczy to zarówno energii mechanicznej mierzonej za pomocą spektroskopii akustycznej (pomiar zmian amplitudy fali akustycznej o długości fali od 300 m do 3 km (co odpowiada częstotliwościom od 10 5 do 10 3 Hz), jak i promieniowania o duŝej częstotliwości wchodzącego w zakres spektroskopii optycznej (długość fali od 1 nm do 10 6 nm) [29, 39, 40, 56] (rys. 1.1). λ m Prąd przemienny 50 Hz Fale radiowe Fale cm Fale mm Promieniowanie podczerwone Promieniowanie widzialne Promieniowanie ultrafioletowe Promieniowanie rentgenowskie ν Hz Promieniowanie γ Promieniowanie kosmiczne Rys Widmo fal elektromagnetycznych [91] NatęŜenie linii widma zaleŝy od sposobu pobudzania do promieniowania - inne są natęŝenia linii przy wzbudzaniu iskrą elektryczną, inne przy wzbudzaniu łukiem elektrycznym a inne przy wzbudzaniu termicznym [77, 78]. Natomiast długość fali linii nie zaleŝy od sposobu wzbudzania - zatem linia moŝe być silniejsza lub słabsza, ale zawsze ma tą samą długość fali. MoŜna zatem spodziewać się, Ŝe na podstawie analizy widmowej będzie moŝliwe rozpoznawanie poszczególnych 3

4 form wyładowań elektrycznych. Rozpoznawaniu widm optycznych róŝnych form wyładowań elektrycznych jest poświęcona rozprawa. Dotychczas prowadzone prace dotyczące detekcji widm fal elektromagnetycznych koncentrowały się głównie na matematycznym opisie i fizycznej interpretacji zjawisk generacji oraz propagacji sygnałów emisji fali elektromagnetycznej emitowanej przez wyładowania elektryczne w róŝnych materiałach i układach izolacyjnych [65]. W ostatnich latach rozwój metody emisji widm fal elektromagnetycznych wynika z doskonalenia układów pomiarowych wykorzystujących osiągnięcia elektroniki i techniki komputerowej i związany jest z zastosowaniem procedur cyfrowego przetwarzania sygnałów. Coraz częściej problemem nie jest rejestracja emisji generowanej przez wyładowania elektryczne, ale właściwie przeprowadzona analiza i interpretacja uzyskiwanych wyników pomiarowych. Przegląd literatury dotychczas wykonanych badań uzasadnia tezę, Ŝe przy zachowaniu odpowiednich procedur metrologicznych, metoda optycznej diagnostyki spektralnej moŝe umoŝliwić nie tylko detekcję promieniowania wyładowania elektrycznego, ale takŝe szeroko rozumianą jego analizę. Skomplikowana procedura i konieczność precyzji podczas opracowywania danych zniechęca badaczy do stosowania tej techniki. Natomiast wyrywkowe dane, co do wyników badań przedstawione w literaturze potwierdzają duŝą czułość tej metody, ujawniającą się przy zmianach parametrów modelu i warunków prób. Dzięki temu staje się moŝliwe badanie szeregu zjawisk niedostępnych dla procedur metrologicznych stosowanych dotychczas. Do tej pory brak jest w światowej literaturze dotyczącej tego zagadnienia, dokładnego opisu własności metrologicznych metody optycznej diagnostyki spektralnej widma fal elektromagnetycznych wyładowań elektrycznych. Prezentowane w literaturze wyniki badań są ogólne i nie precyzują wielu istotnych szczegółów, niezbędnych dla krytycznej oceny tych wyników. Najczęściej są to krótkie informacje, w których autorzy nie podają parametrów stosowanej aparatury, zakresu pomiarów, ani warunków metrologicznych w jakich wykonywano badania. Wymienione przyczyny uniemoŝliwiają odtworzenie publikowanych wyników badań, jak równieŝ ograniczają moŝliwość ich weryfikacji i porównania. Dlatego w ramach rozprawy przeprowadzono takie badania od podstaw, dla prostych układów modelowych w taki sposób, aby moŝliwa była ich przyszła unifikacja i weryfikacja wyników w innych ośrodkach. Ogólnym celem rozprawy jest rozpoznanie widm optycznych róŝnych form wyładowań elektrycznych. Znajomość widm optycznych związanych z charakterystycznymi formami wyładowań winna umoŝliwić osiągnięcie następujących celów szczegółowych: opracowanie metody detekcji rozpoznawania form wyładowań w oparciu o pomiary i wyniki analizy widm optycznych wyładowań występujących w układach izolacyjnych, porównanie widm optycznych z widmami akustycznymi sygnałów od róŝnych wyładowań elektrycznych, przedstawienie koncepcji systemu diagnostycznego do detekcji i oceny wyładowań elektrycznych, wykorzystującego detektory promieniowania w zakresach promieniowania ultrafioletowego (UV), widzialnego (VIS) i podczerwonego (NIR). Szczegółowym celem pracy jest zaproponowanie układu pomiarowego ze spektrofotometrem umoŝliwiającego ciągły pomiar widm optycznych wyładowań elektrycznych, występujących w róŝnych układach i izolacjach. Dla osiągnięcia załoŝonych celów, autor podjął w pracy następujące zagadnienia: przedstawił fizyczne podstawy generacji wyładowań elektrycznych (rozdz. 2), wykonał przegląd metod pomiaru i analizy sygnałów optycznych (rozdz. 3), zaproponował i wykonał systemy pomiarowe umoŝliwiające realizację załoŝonego programu badań (rozdz. 4), scharakteryzował deskryptory optycznych i akustycznych sygnałów towarzyszących wyładowaniom (rozdz. 5), przedstawił wyniki wykonanej przez autora analizy widm optycznych róŝnych form wyładowań elektrycznych (rozdz. 6; jest to główny rozdział rozprawy), przedstawił uzyskane przez siebie wyniki analizy widm akustycznych róŝnych form wyładowań (rozdz. 7), 4

5 zaproponował sposób rozpoznawania formy wyładowania elektrycznego na podstawie wyników analizy jego widma optycznego (rozdz. 8), przedstawił koncepcję systemu diagnostycznego wykorzystującego trzy detektory promieniowania (w zakresach UV, VIS i NIR) umoŝliwiającego detekcję i ocenę widma optycznego wyładowań. 2. TEZA PRACY W rozprawie przyjęto następującą tezę: MoŜliwe jest rozpoznawanie formy wyładowania elektrycznego na podstawie deskryptorów jego widma optycznego. Dla róŝnych form wyładowań oczekiwane, średnie wartości intensywności promieniowania optycznego, w trzech zakresach (UV: 270 nm 380 nm; VIS: 380 nm 780 nm; NIR: 780 nm 1700 nm) moŝna oszacować następująco: dla wyładowań niezupełnych w powietrzu: UV około 600, VIS do 100, NIR do 100; dla wyładowań zupełnych w powietrzu: UV około 800, VIS około 850, NIR do 100; dla wyładowań ślizgowych w powietrzu: UV do 50, VIS około 1100, NIR około 150; dla wyładowań ślizgowych w oleju: UV około 75, VIS około 2700, NIR około 750. Wartości intensywności są wyraŝone w jednostkach bezwymiarowych. Odwzorowują one energetyczną intensywność poszczególnych składowych promieniowania. 3. SYSTEM POMIAROWY Ogólny schemat blokowy systemu pomiarowego przedstawiono na rys Równocześnie z pomiarem widma optycznego wykonywano pomiar sygnału emisji akustycznej z wykorzystaniem czujników akustycznych. Pomiar widma optycznego Iskiernik Pomiar widma akustycznego Komputer PC Rys Blokowy schemat systemu pomiarowego Układ pomiarowy składa się z dwóch zasadniczych torów pomiarowych (rys. 3.1.). Pierwszy tor umoŝliwia ciągły pomiar widma optycznego. Drugi jest wykorzystywany do akwizycji sygnału emisji akustycznej. Podstawowym elementem układu jest obiekt generacji wyładowań elektrycznych, który stanowi iskiernik dwuelektrodowy. Jedna elektroda jest uziemiona (elektroda ruchoma). Druga elektroda znajduje się na potencjale wysokim (elektroda nieruchoma). Iskiernik znajdował się w kadzi o kształcie prostopadłościanu o szerokości 12 cm, długości 25 cm oraz wysokości 14 cm. Ogólny schemat poglądowy systemu pomiarowego przedstawiono na rys Zdjęcie systemu pomiarowego przedstawiono na rys Na powierzchni bocznej kadzi znajduje się wziernik wraz z zamocowaną kamerą cyfrową CCD. Kamera ma moŝliwość regulacji ostrości. Rozdzielczość kamery wynosi 640x480 pikseli. Częstotliwość próbkowania obrazu wynosi 25 Hz. Kamera jest sprzęŝona z komputerem przy uŝyciu łącza szeregowego USB. Na powierzchni bocznej istnieje moŝliwość zamocowania czujników akustycznych róŝnych typów, wykorzystywanych w badaniach sygnału akustycznego [25]. 5

6 Silnik X Silnik Z Układ pozycjonownia światłowodu Silnik Y Silnik posuwu elektrody Szkło kwarcowe Światłowód Elektrody Izolator wysokonapięciowy PTFE Olej Kamera CCD Zbiornik Czujnik akustyczny Wysokie napięcie z transformatora probierczego Rys Poglądowy schemat systemu pomiarowego Ponad zbiornikiem zamocowano wykonany specjalnie dla potrzeb niniejszej pracy mechanizm pozycjonowania światłowodu, który umoŝliwia ustawienie światłowodu względem iskiernika. Mechanizm pozycyjny ma trzy stopnie swobody. Do sterowania połoŝeniem światłowodu wykorzystano trzy silniki krokowe. Silniki te są sterowane niezaleŝnie przez sterowniki programowalne. Kontrola połoŝenia odbywa się z poziomu uŝytkownika komputera. Na rys pokazano zdjęcie mechanizmu pozycjonującego światłowód. Odpowiednie oprogramowanie umoŝliwia ustalenie wielopoziomowej sekwencji ruchu światłowodu. Prędkość przesuwu głowicy jest ustalana programowo. Maksymalna prędkość przesuwu w jednym kierunku wynosi 5 mm/s. Dokładność pozycjonowania wynosi 5 µm. Niepewność wynikającą z nieliniowości śruby napędowej oraz z powstawania histerezy na połączeniach śrubowych i sprzęgle oszacowano na 20 µm. Zakres ruchu w kierunku wzdłuŝ osi wynosi 160 mm, w kierunku poprzecznym 90 mm oraz w kierunku prostopadłym (pionowym) 90 mm. Do kontroli połoŝenia wykorzystywane są transoptory szczelinowe. Zerowanie układu wykonywane jest automatycznie przy starcie systemu. UŜytkownik ma równieŝ moŝliwość zerowania w dowolnej chwili poprzez odpowiednie opcje oprogramowania. 6

7 Rys Zdjęcie systemu pomiarowego Rys Zdjęcie układu pozycjonowania światłowodu 7

8 Układ sterujący silnikami krokowymi znajduje się w ekranowanej obudowie ze względu na znacznie zakłócenia jakie powstają podczas wyładowań elektrycznych, które mogą spowodować uszkodzenie układu. Sterownik komunikuje się z komputerem PC z wykorzystaniem łącza szeregowego. Sterownik umoŝliwia równieŝ pozycjonowanie elektrody znajdującej się na niskim potencjale. Zakres ruchu elektrody wynosi 32 mm. Dokładność pozycjonowania elektrody wynosi 5 µm (z niepewnością 20 µm). Oprogramowanie Oprogramowanie Sterownik układów transpozycji Mikroprocesorowy układ sterujący Komputer PC Układ transpozycji światłowodu Transmisja sygnału optycznego Światłowód Analizator sygnału optycznego Spektrofotometr Układ transpozycji elektrody Źródło promieniowania Przerwa międzyelektrodowa Zasilanie układu Transformator probierczy Sterowanie zasilania Zmiana napięcia Czujnik sygnału akustycznego Przetwornik piezoelektryczny Układy wzmacniające Filtry analogowe Przetwornik A/C Karta pomiarowa Kamera CCD Rys Schemat przepływu informacji w systemie pomiarowym Na rys przedstawiono schemat przepływu informacji w systemie pomiarowym. Źródłem promieniowania optycznego oraz drgań mechanicznych (emisji akustycznej) jest wyładowanie elektryczne w przerwie międzyelektrodowej, w której zachodzą zjawiska fizykochemiczne związane z powstawaniem wyładowań. Obiekt generacji wyładowań jest zasilany z transformatora wysokonapięciowego, który jest sterowany przez odpowiednie układy sterujące. Obiekt pomiarowy jest równieŝ powiązany z układem transpozycji elektrody, który jest sterowany przez odpowiednie układy. Źródło emisji pozostaje w relacji z układem do pomiaru widma optycznego oraz z układem do pomiaru emisji akustycznej. Sygnałem wejściowym do światłowodu jest promieniowanie optyczne, które jest transmitowane do spektrofotometru, który stanowi element przetwarzający sygnał optyczny na macierz wartości intensywności dla róŝnych długości fal promieniowania. Wyjściem spektrofotometru jest cyfrowy sygnał reprezentujący widmo optyczne i jest on transmitowany do komputera. 8

9 Pozycja światłowodu jest kontrolowana przez układ transpozycji, kontrolowany przez odpowiedni sterownik, który komunikuje się z komputerem. Odpowiednie oprogramowanie sterownika umoŝliwia synchroniczne ustawianie pozycji światłowodu zgodnie z ustaloną sekwencją. Parametrem wejściowym toru wykorzystywanego do pomiaru sygnału emisji akustycznej jest przetwornik zmian ciśnienia na odpowiadający mu sygnał elektryczny (napięcie), które jest filtrowane i wzmacniane za pomocą odpowiednich układów. Sygnał napięciowy reprezentujący mierzony sygnał akustyczny jest wejściem karty pomiarowej. Karta dokonuje przetwarzania sygnału na postać cyfrową oraz wykorzystywana jest do transmisji danych do komputera. Oprogramowanie komputera dotyczy współpracy ze sterownikiem, kontrolującym pozycję światłowodu oraz elektrody pomiarowej. Ponadto umoŝliwia akwizycję danych ze spektrofotometru oraz karty pomiarowej przetwarzającej sygnał akustyczny. Dane te są gromadzone oraz analizowane przy uŝyciu specjalizowanego oprogramowania (MATLAB). Do analizy widma optycznego promieniowania generowanego przez wyładowania elektryczne wykorzystano spektrofotometr AVS-USB2000 formy AVANTES. Urządzenie to jest połączone z światłowodem transmitującym promieniowanie z pozycji bliskiej obiektu generacji zjawiska do wnętrza spektrometru. Zasadniczym elementem spektrometru jest siatka dyfrakcyjna wielostopniowa, pozwalająca na analizę widma w zakresie nm z rozdzielczością 0.5 nm. Po rozszczepieniu promieniowanie pada na matrycę CCD (Sony ILX511). Na rys przedstawiono zaleŝność czułości matrycy od długości fali. Rys ZaleŜność czułości matrycy spektrometru od długości fali promieniowania [8, 9] Pomiar w poszczególnym elemencie matrycy CCD (2048 elementów o rozmiarach 12,5 x 200 mikrometrów) polega na zliczaniu fotonów w jednostce czasu. Jedno zliczenie odpowiada aktywacji przez 86 fotonów co jest równowaŝne czułości 2, J/impuls. Względna czułość zaleŝy od długości analizowanej fali. ZaleŜność względnej czułości od długości fali przedstawiono na rys Wartość skuteczna prądu ciemnego wynosi od 2,5 do 4 zliczeń. Czas integracji moŝna zmieniać w zakresie od 3 ms do 60 sekund. Do przetwarzania sygnału na postać cyfrową wykorzystano przetwornik analogowo-cyfrowy o rozdzielczości 12 bitów przy częstotliwości próbkowania 1 MHz. Urządzenie jest sprzęŝone z komputerem za pomocą szeregowego łącza USB. Układ do pomiaru sygnału emisji akustycznej składa się z części analogowej oraz cyfrowej. Część analogowa zawiera przetwornik piezoelektryczny, zestaw wzmacniaczy pomiarowych oraz filtrów [5, 6, 14, 18]. W części cyfrowej znajduje się blok sterowania karty pomiarowej oraz komputer wraz z odpowiednim oprogramowaniem. Do przetwarzania sygnału analogowego na cyfrowy wykorzystany został przetwornik analogowo-cyfrowy (wchodzący w skład karty pomiarowej). Część analogowa oraz cyfrowa składają się na tor do pomiaru i analizy sygnału emisji akustycznej (rys. 3.7.). 9

10 Oprogramowanie Iskiernik Przetwornik pomiarowy Blok wzmacniaczy Filtr pasmowoprzepustowy Karta pomiarowa Komputer Rys Schemat blokowy toru do pomiaru sygnału emisji akustycznej Do przetwarzania zmian ciśnienia (drgań akustycznych) na wielkość elektryczną wykorzystano szerokopasmowy przetwornik piezoelektryczny (Brüel & Kjaer 8312) [25]. Pasmo przetwarzania przetwornika wynosi od 10 khz do 1 MHz. W przetworniku wbudowany jest przedwzmacniacz, o wzmocnieniu 40 db. W tym zakresie częstotliwości, dopuszczalne i gwarantowane odchylenie amplitudy wynosi ± 10 db. Rys Charakterystyka przenoszenia przetwornika Brüel & Kjaer typu 8312, wykorzystywanego w pomiarach [25] Na rys przedstawiono typowy przebieg podanej przez producenta charakterystyki widma amplitudowego, którą określono dla przetwornika bez przedwzmacniacza. Jako medium sprzęgające przetwornik ze ścianką zbiornika, w którym umieszczano iskierniki generujące wyładowania, zastosowano towot. Jest to substancja dostatecznie gęsta, zapewniająca niezmienność styku i jego stałość na całej powierzchni. Towot gwarantuje najlepsze warunki metrologiczne i został wybrany na podstawie wcześniejszych badań prowadzonych przez autora. Miejsce zamocowania przetwornika dobierano przez znalezienie punktu o największej głośności, na ścianach kadzi. Stosowana w układzie karta pomiarowa NI-555 firmy National Instruments, była wyposaŝona w przetwornik A/C o rozdzielczości 16 bitów przy częstotliwości próbkowania 1 MHz. Do gromadzenia danych wykorzystano oprogramowanie WorkBench, umoŝliwiające kontrolę częstotliwości próbkowania oraz zapis danych w pamięci. Dane pomiarowe przetwarzane były przez oprogramowanie w MATLABIE (The MathWorks). W celu eliminacji zakłóceń sieciowych jakie mogą pojawiać się w układzie pomiarowym, do wszystkich elementów wymagających własnego zasilania (wzmacniacz, komputer z kartą pomiarową), doprowadzono napięcie poprzez transformator separujący o przekładni znamionowej 220/220 V/V. Aby zredukować wpływ sprzęŝeń elektromagnetycznych elementów układu pomiarowego z urządzeniami wysokiego napięcia stosowano ekrany izolujące aparaturę oraz uziemienie ochronne, przy czym wszystkie przewody uziemiające zostały doprowadzone do jednego wspólnego punktu. KaŜda seria pomiarowa była poprzedzona określeniem szumów własnych wprowadzanych przez układ pomiarowy oraz otoczenie. 10

11 4. ANALIZA WIDM OPTYCZNYCH WYŁADOWAŃ ELEKTRYCZNYCH W pracy przedstawiono wyniki badań dla wybranych układów iskierników, w których występują róŝne formy wyładowań. Analizowano róŝnice w widmach optycznych generowanych przez wyładowania niezupełne oraz niezupełne. Następnie analizowano wpływ oleju jako czynnika buforującego, na rejestrowane widma optyczne. W ramach pracy generowano następujące formy wyładowań: - wyładowania niezupełne występujące w powietrzu w układzie ostrze-ostrze, - wyładowania zupełne występujące w układzie ostrze-ostrze, - wyładowania powierzchniowe, ślizgowe w powietrzu, - wyładowania powierzchniowe, ślizgowe w oleju. Dla kaŝdej generowanej formy wyładowania wykonywano ocenę kształtu widma emisyjnego. W odniesieniu do wyładowań zupełnych w układzie ostrze-ostrze oraz dla wyładowań powierzchniowych, ślizgowych zarówno w oleju jak i w powietrzu, wykonano szczegółową analizę wpływu następujących parametrów na uzyskiwane widma optyczne: - zmiany napięcia między elektrodami, - zmiany odległości między elektrodami, - umiejscowienia światłowodu w stosunku do połoŝenia elektrod, - zmian czasowych sygnału optycznego Analiza widm optycznych wyładowań niezupełnych w powietrzu w układzie ostrze-ostrze W rozdziale pokazano strukturę widma generowanego przez wyładowania niezupełne, w układzie ostrze-ostrze. Badania przeprowadzano w powietrzu dla elektrod ostrzowych o kącie krzywizny 22. Schemat układu pomiarowego przedstawiono na rys Końcówka światłowodu znajdowała się między elektrodami w odległości 2 mm od ostrza o potencjale wysokim, na wysokości 20 mm. Badania przeprowadzono dla odległości między elektrodami ostrzowymi 15, 20, 25 oraz 30 mm. Napięcie między elektrodami dobrano tak, aby było mniejsze od napięcia przebicia, co umoŝliwiało generację wyładowań niezupełnych, nie doprowadzając do powstawania wyładowania zupełnego. Układ pozycjonowania światłowodu Spektrofotometr Komputer Światłowód Elektroda WN Elektroda uziemiona Układ sterujący Układ transpozycji elektrody Rys Schemat układu do pomiaru i analizy widma optycznego wyładowań niezupełnych w układzie ostrze-ostrze 11

12 Rys Widmo optyczne wyładowań niezupełnych w układzie ostrze-ostrze w powietrzu. Zakres nm; odległość między elektrodami wynosi 30 mm. Na rys przedstawiono widmo optyczne wyładowań niezupełnych w układzie elektrod o polu silnie niejednostajnym (ostrze-ostrze), przy napięciu mniejszym od napięcia przebicia, dla odległości 30 mm. Ze względu na niewielką intensywność generowanego zjawiska, czas uśredniania widma optycznego (matrycy CCD) ustawiono na 5 s. Widmo ma charakter liniowy. W przebiegu występuje kilka charakterystycznych prąŝków. W większości promieniowanie emitowane jest w obszarze bliskiego nadfioletu. Lokalne ekstrema w zakresie widzialnym oraz miękkiej podczerwieni mają niewielką intensywność. Podsumowując wyniki badań widma optycznego wyładowań niezupełnych w układzie pola silnie niejednostajnego (ostrze-ostrze) występujących powietrzu, moŝna sformułować następujące wnioski: widmo optyczne wyładowań niezupełnych w polu niejednorodnym mieści się w zakresie głównie ultrafioletu, w przedziale od 270 do 360 nm, promieniowanie nie jest emitowane w zakresie widzialnym (VIS), lub emisja jest bardzo słaba. Składowe o niewielkiej intensywności mogą pojawiać się w zakresie koloru fioletowego (403, 409, 425 nm) objawiające się jako delikatne, słabe, fioletowe świecenie widoczne przy zgaszonym świetle, wyładowania niezupełne nie generują równieŝ promieniowania w zakresie bliskiej podczerwieni. W trakcie trwania wyładowania nie jest równieŝ emitowane mierzalne ciepło, wyjątkiem jest sytuacja przejściowa, między wyładowaniami niezupełnymi a wyładowaniem zupełnym, kiedy w krótkim czasie, następuje zwiększenie ilości generowanych składowych promieniowania. Do chwili wyładowania zupełnego widmo jest liniowe w dalszej części występuje równieŝ emisja widma o charakterze ciągłym. Szczegółowe badania zmian przedstawiono w dalszych podrozdziałach Analiza widma optycznego wyładowań zupełnych w układzie pola silnie niejednostajnego (ostrze-ostrze) w powietrzu Wyładowania zupełne w układzie ostrze-ostrze powstają po przekroczeniu napięcia przebicia, które zaleŝy nie tylko od geometrii elektrod, ale równieŝ od odległości między nimi. Zasadniczym 12

13 elementem wpływającym na powstawanie wyładowań zupełnych jest rodzaj gazu, w którym znajdują się elektrody. Przedstawione w rozdziale wyniki dotyczą badań wykonanych w powietrzu. W celu określenia ogólnych własności widma optycznego wykonano badania przy stałej odległości między elektrodami i przy ustalonym napięciu między elektrodami. Następnie analizowano przebieg zmian widma optycznego wyładowań zupełnych w czasie, równieŝ przy stałym napięciu i przy stałej odległości między elektrodami. W dalszej kolejności zbadano, w jaki sposób napięcie oraz jego zmiana w czasie, wpływa na uzyskane wyniki. Badania przeprowadzano w takim samym układzie, jaki był wykorzystywany do badań wyładowań niezupełnych w układzie ostrze-ostrze (rys. 4.1.). Wykonano badania struktury widma optycznego wyładowań zupełnych w układzie ostrza przy stałej wartości napięcia między elektrodami wynoszącego 20 kv. Wyprowadzenie światłowodu spektrometru znajdowało się na osi między elektrodowej w odległości 2 mm od ostrza dodatniego na wysokości 90 mm. Odległość między elektrodami wynosiła 20 mm. Widmo optyczne w całym mierzonym zakresie nm przedstawiono na rys Przebieg widma charakteryzuje się zarówno obszarem liniowym w zakresie nadfioletu oraz obszarem ciągłym, w zakresie światła widzialnego VIS. Rys Widmo optyczne wyładowań zupełnych występujących w polu niejednostajnym ostrze-ostrze, w zakresie fal o długości nm Analizowano zmiany struktury widma optycznego oraz jego poziomu intensywności w czasie, dla sygnałów generowanych w powietrzu. Badania przeprowadzono w układzie ostrze-ostrze. Wyprowadzenie światłowodu znajdowało się na osi międzyelektrodowej w odległości 2 mm od elektrody znajdującej się na potencjale wysokim na wysokości 90 mm. Odległość między elektrodami wynosiła 15 mm. Zapłonu wyładowania dokonywano poprzez zwiększanie napięcia od zera do napięcia przeskoku. Po zapaleniu łuku napięcie pozostawało niezmienione, a następnie po kilku sekundach wyłączono napięcie w celu wygaszenia łuku. 13

14 Rys Przebieg zmian średniej intensywności widma optycznego w czasie, w paśmie nm Na rys przedstawiono przebieg zmian uśrednionej intensywności fal o długościach w zakresie od 270 do 1700 nm. Średnia intensywność wykazuje nieznaczne zmiany wartości w ciągu analizowanego czasu. Niewielkie wartości intensywności wynikają z krótkiego czasu aktywacji matrycy CCD spektrometru, który wynosił 40 ms. Przebieg zmian widma optycznego w czasie palenia się łuku przedstawiono na rys Rys. 4.5 Zmiany widma optycznego w czasie palenia się łuku Podsumowując, widmo optyczne wyładowań zupełnych generowanych w układzie ostrzeostrze występujących w powietrzu, nie wykazuje Ŝadnych zmian długości emitowanego promieniowania. Nie stwierdzono równieŝ zasadniczych wahań intensywności. DłuŜsze badanie jest niemoŝliwe ze względu na generowaną duŝą ilość energii cieplnej, która nazbyt obciąŝała transformator probierczy. ZagroŜony jest równieŝ układ pomiarowy (światłowód), który znajdował się w niewielkiej odległości od źródła wyładowań. Zbyt długie utrzymywanie wyładowania zupełnego 14

15 mogło doprowadzić do jego uszkodzenia. Ponadto w trakcie trwania tego rodzaju wyładowania następuje uszkodzenie (wypalanie ostrzy) wykonanych z mosiądzu, które kaŝdorazowo muszą być czyszczone i ostrzone. Kolejne badanie miało na celu określenie, w jaki sposób zmiana napięcia przebicia, wynikającego z odległości między elektrodami wpływa na otrzymywane rezultaty. W tym celu, przy stałym ustawieniu światłowodu pomiarowego oraz przy ustalonym napięciu zmieniano odległość między elektrodami ostrzowymi w celu zmiany napięcia przebicia. W takich warunkach badano widma optyczne. Badania przeprowadzono w układzie ostrze-ostrze dla światłowodu umieszczonego w odległości 2 mm od elektrody na potencjale wysokonapięciowym. Wysokość wyprowadzenia światłowodu wynosiła 90 mm (rys. 4.1.). Czas aktywacji matrycy CCD światłowodu wynosił 1 s. Badania przeprowadzono w następujący sposób: - dla stałej wartości napięcia między elektrodami zmiejszano odległość do wystąpienia łuku (wyładowania zupełnego), - w momencie zapalenia łuku wykonywano pomiar widma optycznego. Czas ten wynosił ok. 2 s., - następnie wygaszano łuk oraz czekano 1 min, co umoŝliwiało odprowadzenie gazów powstających podczas wyładowania oraz schłodzenie ostrzy i otaczającego powietrza, - punkty 1-3 powtarzano, ustawiając kolejno coraz większe napięcia przebicia (które wynosiły od 12 do 28 kv). Jednocześnie zwiększały się uzyskane odległości między elektrodami. Wyniki pomiarów przedstawiono na rys Widma optyczne róŝnią się intensywnościami, co wynika z opóźnień czasowych podczas powstawania łuku elektrycznego. Rys ZaleŜność widma optycznego wyładowań zupełnych w układzie ostrze-ostrze, od wartości napięcia przebicia Na rys przedstawiono zdjęcia ilustrujące charakter generacji wyładowania zupełnego, dla róŝnych odległości między elektrodami, odpowiadających róŝnym napięciom przebicia. Dla niŝszych napięć kształt wyładowania jest symetryczny względem obu ostrzy. Zwiększanie napięcia przebicia powoduje odchylenia łuku w kierunku elektrody uziemionej. Zdjęcia ilustrują równieŝ wzrost ogólnej intensywności świecenia podczas trwania wyładowania zupełnego. Kolejne analizy dotyczyły badania, w jaki sposób zmiana napięcia w czasie, przy stałej odległości między elektrodami wpływa na rejestrowanie widma optyczne. Przedstawiono wyniki pomiarów średniej intensywności od napięcia, które jest funkcją czasu oraz zilustrowano zmiany struktury widma optycznego przy przechodzeniu ze stanu niewzbudzonego, przez wyładowania niezupełne do pełnego łuku elektrycznego. 15

16 Rys Ilustracja zmiany kształtu wyładowania zupełnego, w zaleŝności od wartości napięcia przebicia (dla róŝnych odległości między elektrodami od 5 do 30 mm) Na rys przedstawiono zdjęcia ilustrujące, w jaki sposób zmieniał się obraz wyładowania przy zwiększaniu napięcia między elektrodami. W trakcie rozwoju wyładowania moŝna zaobserwować struktury drzewiaste. W tym momencie widmo optyczne zawiera głównie składowe w paśmie ultrafioletowym (niewidoczne), choć pojawiają się pierwsze składowe w paśmie widzialnym. Po zapaleniu łuku zmienia się barwa oraz intensywność świecenia, co zostanie bardziej precyzyjne określone w dalszej części rozdziału. Na rys przedstawiono zmiany widma optycznego w funkcji napięcia w całym zakresie mierzonego spektrum oraz w zakresie UV i VIS ( nm). Po 16

17 zapaleniu łuku nie zmienia się ogólna jego intensywność. Zasadnicze zmiany dotyczą procesów przejściowych zachodzących w chwili powstawania wyładowania. Rys Zdjęcia ilustrujące zmiany zarejestrowanego widma optycznego: przed zapaleniem łuku (12 kv), w trakcie rozwoju wyładowania (15 kv), tuŝ po zapaleniu łuku (16 kv) i tuŝ przed wygaszeniem łuku (19 kv); odległość między elektrodami była stała i wynosiła 10 mm Rys ZaleŜność widma optycznego od wartości napięcia 17

18 Część pracy dotyczyła równieŝ moŝliwości określenia rozkładu widma optycznego w płaszczyźnie równoległej do płaszczyzny zawierającej oś między elektrodową. Badanie przeprowadzono przy stałej odległości między elektrodami równej 10 mm i przy napięciu o stałej wartości większej od napięcia przebicia. W trakcie badania światłowód przemieszczał się ponad źródłem emisji optycznej w sposób przedstawiony na rys Prędkość przesuwu głowicy światłowodu wynosiła 20 mm/s. Cała sekwencja pomiarowa trwała ok. 3 min. WIDOK Z GÓRY 1 mm Ostrze WN Ostrze uziemione 12 mm Światłowód WIDOK Z BOKU 90 mm 4 mm 4 mm 18 mm Rys Sposób przesuwania głowicy światłowodu podczas wyznaczania przestrzennego rozkładu widma optycznego W pozycji startowej światłowód znajdował się po stronie elektrody wysokonapięciowej, na wysokości 90 mm. Następnie przesuwał się na przemian w poprzek i wzdłuŝ osi elektrod, w kierunku elektrody uziemionej. W trakcie pomiaru w sposób ciągły występowała emisja optyczna wyładowań. Układ pomiarowy umoŝliwia przesuwanie światłowodu z rozdzielczością 5 µm we wszystkich trzech wymiarach. O ile małe ustawienie w kierunku wzdłuŝnym (wzdłuŝ osi międzyelektrodowej) jest moŝliwe i zwiększyłoby rozdzielczość uzyskanych wyników, to równocześnie znacznie zwiększyłoby całkowity czas pomiaru, co stanowiłoby zagroŝenie dla układu pomiarowego (przeciąŝenie transformatora, moŝliwość uszkodzenia światłowodu, wypalenie ostrzy itp.). Z tego powodu wybrano krok równy 1 mm a uzyskane rezultaty interpolowano. Na rys pokazano, w jaki sposób zmienia się widmo optyczne w płaszczyźnie równoległej do płaszczyzny zawierającej oś międzyelektrodową i prostopadłej do płaszczyzny zawierającej linię łączącą wyprowadzenie światłowodu oraz końcówki ostrzy elektrod. Wykres wskazuje na znaczną asymetrię średniej intensywności promieniowania w obrębie analizowanej płaszczyzny. Zasadnicza część promieniowania jest generowana w obrębie ostrza uziemionego. Ponad ostrzem o potencjale wysokim zmierzono promieniowanie o znacznie mniejszej intensywności. 18

19 Rys Rozkład średniej intensywności widma w płaszczyźnie ostrzy; w skali koloru oznaczono średnią intensywność promieniowania w paśmie nm 4.3. Badanie wyładowań ślizgowych w powietrzu Badania przeprowadzono dla wyładowań powierzchniowych ślizgowych generowanych w powietrzu. Na rys oraz 4.13 przedstawiono układ pomiarowy wykorzystywany w badaniach. Jako element izolacyjny zastosowano pręt wykonany z bakelitu o średnicy 30 mm. Po powierzchni bakelitu przesuwa się uziemiona cylindryczna metalowa elektroda. Elektroda nieruchoma znajduję się na wysokim potencjale. Elektroda ta podłączona jest do wysokiego napięcia. Odległość między elektrodami jest regulowana za pomocą silnika krokowego sterowanego przez układ mikroprocesorowy. Na powierzchni elektrody zamocowano igiełki o średnicy 1,5 mm i długości 1 mm w celu kontrolowania toru wyładowań ślizgowych. Tory te kontrolowano w ten sposób, aby wyprowadzenie światłowodu sprzęŝonego z spektrofotometrem mogło rejestrować generowane promieniowanie optyczne. Końcówka światłowodu umieszczona jest w rurze PE. W części wylotowej znajduje się płytka ze szkła kwarcowego, zabezpieczając wejście światłowodu przed uszkodzeniem, wskutek emisji dymów, par i innych substancji lotnych, które mogą spowodować uszkodzenie sensora spektrofotometru. Układ pozycjonowania światłowodu Spektrofotometr Komputer Światłowód Elektroda WN Izolator Elektroda uziemiona Układ sterujący Układ transpozycji elektrody Rys Schemat układu do pomiaru wyładowań powierzchniowych ślizgowych, generowanych w powietrzu 19

20 Rys Zdjęcie układu do pomiaru wyładowań powierzchniowych, ślizgowych Program badań dotyczących pomiaru i analizy widma optycznego wyładowań elektrycznych obejmował następujące punkty: badanie zmian struktury widma optycznego w czasie, przy ustalonej odległości między elektrodami i przy ustalonej wartości napięcia. Pozycja światłowodu była niezmiennie stała, badanie rozkładu widma w płaszczyźnie równoległej do płaszczyzny zawierającej oś między elektrodami. Światłowód poruszał się na przemian wzdłuŝ i w poprzek, zgodnie ze szkicem przedstawionym na rys Widmo optyczne generowane przez wyładowania ślizgowe miało charakter impulsowy. Pomiar polegał na cyklicznym zbieraniu widma optycznego wyznaczanego przez spektrometr, ze stałą uśredniania matrycy CCD równą 50 ms w czasie 30 s. (600 pomiarów). Pozycja czujnika światłowodowego była ustalona, na wysokości 90 mm ponad ostrzem w linii między elektrodowej na wysokości ostrza uziemionego. Odległość między ostrzami pozostawała stała, równa 15 mm. Napięcie zwiększano do uzyskania napięcia przebicia w układzie. Po rozpoczęciu generacji wyładowań napięcie pozostawało niezmienione. Na rys przedstawiono widmo optyczne wyładowań ślizgowych w wybranej chwili czasowej, w której występowała intensywna generacja promieniowania. Kolorem czerwonym oznaczono przebiegi pochodnej widma wykorzystywanej do automatycznej detekcji lokalnych ekstremów widma optycznego. 20

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO Temat ćwiczenia: BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO 1. Wprowadzenie Ultradźwiękowy bezdotykowy czujnik położenia liniowego działa na zasadzie pomiaru czasu powrotu impulsu ultradźwiękowego,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE Politechnika Łódzka Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych 90-924 Łódź, ul. Wólczańska 221/223, bud. B18 tel. 42 631 26 28 faks 42 636 03 27 e-mail secretary@dmcs.p.lodz.pl http://www.dmcs.p.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

1. Nadajnik światłowodowy

1. Nadajnik światłowodowy 1. Nadajnik światłowodowy Nadajnik światłowodowy jest jednym z bloków światłowodowego systemu transmisyjnego. Przetwarza sygnał elektryczny na sygnał optyczny. Jakość transmisji w dużej mierze zależy od

Bardziej szczegółowo

Przetworniki cyfrowo analogowe oraz analogowo - cyfrowe

Przetworniki cyfrowo analogowe oraz analogowo - cyfrowe Przetworniki cyfrowo analogowe oraz analogowo - cyfrowe Przetworniki cyfrowo / analogowe W cyfrowych systemach pomiarowych często zachodzi konieczność zmiany sygnału cyfrowego na analogowy, np. w celu

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Instrukcja do ćwiczenia Łódź 1996 1. CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia. Pomiary drgań

Temat ćwiczenia. Pomiary drgań POLITECHNIKA ŚLĄSKA W YDZIAŁ TRANSPORTU Temat ćwiczenia Pomiary drgań 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów z metodami pomiarów drgań urządzeń mechanicznych oraz zasadą działania przetwornika

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Standardu technicznego nr 3/DMN/2014 dla układów elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w TAURON Dystrybucja S.A.

Załącznik nr 1 do Standardu technicznego nr 3/DMN/2014 dla układów elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w TAURON Dystrybucja S.A. Załącznik nr 1 do Standardu technicznego nr 3/DMN/2014 dla układów elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w TAURON Dystrybucja S.A. Przepisy i normy związane Obowiązuje od 15 lipca 2014 roku

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Kazimierz Jagieła, prof. ATH Częstochowa, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej RECENZJA

Dr hab. inż. Kazimierz Jagieła, prof. ATH Częstochowa, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej RECENZJA Dr hab. inż. Kazimierz Jagieła, prof. ATH Częstochowa, 01.12.2015 Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej RECENZJA rozprawy doktorskiej magistra inżyniera Ireneusza Urbańca pt.: Widma emisyjne

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa COACH 10 Dioda półprzewodnikowa Program: Coach 6 Projekt: na MN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Elektronika\dioda_2.cma Przykład wyników: dioda2_2.cmr Cel ćwiczenia - Pokazanie działania diody - Wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub liniach omiatania na półkulistej powierzchni

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8

Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8 Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego, oraz zapoznanie się z metodami wyznaczania charakterystyk częstotliwościowych.

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki Laboratorium Techniki Sensorowej Ćwiczenie nr 2 Badanie własności dynamicznych termopary OPIS

Bardziej szczegółowo

RADIOMETR MIKROFALOWY. RADIOMETR MIKROFALOWY (wybrane zagadnienia) Opracowanie : dr inż. Waldemar Susek dr inż. Adam Konrad Rutkowski

RADIOMETR MIKROFALOWY. RADIOMETR MIKROFALOWY (wybrane zagadnienia) Opracowanie : dr inż. Waldemar Susek dr inż. Adam Konrad Rutkowski RADIOMETR MIKROFALOWY RADIOMETR MIKROFALOWY (wybrane zagadnienia) Opracowanie : dr inż. Waldemar Susek dr inż. Adam Konrad Rutkowski 1 RADIOMETR MIKROFALOWY Wprowadzenie Wszystkie ciała o temperaturze

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Kraków 2008 Układ pomiarowy. Pomiar czułości widmowej fotodetektorów polega na pomiarze fotoprądu w funkcji długości padającego na detektor promieniowania. Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Przetworniki AC i CA

Przetworniki AC i CA KATEDRA INFORMATYKI Wydział EAIiE AGH Laboratorium Techniki Mikroprocesorowej Ćwiczenie 4 Przetworniki AC i CA Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania wybranych rodzajów przetworników

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób i układ do modyfikacji widma sygnału ultraszerokopasmowego radia impulsowego. POLITECHNIKA GDAŃSKA, Gdańsk, PL

PL B1. Sposób i układ do modyfikacji widma sygnału ultraszerokopasmowego radia impulsowego. POLITECHNIKA GDAŃSKA, Gdańsk, PL PL 219313 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 219313 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 391153 (51) Int.Cl. H04B 7/00 (2006.01) H04B 7/005 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

2. Pomiar drgań maszyny

2. Pomiar drgań maszyny 2. Pomiar drgań maszyny Stanowisko laboratoryjne tworzą: zestaw akcelerometrów, przedwzmacniaczy i wzmacniaczy pomiarowych z oprzyrządowaniem (komputery osobiste wyposażone w karty pomiarowe), dwa wzorcowe

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7 Łukasz Deńca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja metod przetwarzania analogowo cyfrowego (A/C, A/D)

Klasyfikacja metod przetwarzania analogowo cyfrowego (A/C, A/D) Klasyfikacja metod przetwarzania analogowo cyfrowego (A/C, A/D) Metody pośrednie Metody bezpośrednie czasowa częstotliwościowa kompensacyjna bezpośredniego porównania prosta z podwójnym całkowaniem z potrójnym

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

Generator przebiegów pomiarowych Ex-GPP2

Generator przebiegów pomiarowych Ex-GPP2 Generator przebiegów pomiarowych Ex-GPP2 Przeznaczenie Generator przebiegów pomiarowych GPP2 jest programowalnym sześciokanałowym generatorem napięć i prądów, przeznaczonym do celów pomiarowych i diagnostycznych.

Bardziej szczegółowo

(54) (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1 PL B1 C23F 13/04 C23F 13/22 H02M 7/155

(54) (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1 PL B1 C23F 13/04 C23F 13/22 H02M 7/155 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 169318 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 296640 (22) Data zgłoszenia: 16.11.1992 (51) IntCl6: H02M 7/155 C23F

Bardziej szczegółowo

1 Źródła i detektory. I. Badanie charakterystyki spektralnej nietermicznych źródeł promieniowania elektromagnetycznego

1 Źródła i detektory. I. Badanie charakterystyki spektralnej nietermicznych źródeł promieniowania elektromagnetycznego 1 I. Badanie charakterystyki spektralnej nietermicznych źródeł promieniowania elektromagnetycznego Cel ćwiczenia: Wyznaczenie charakterystyki spektralnej nietermicznego źródła promieniowania (dioda LD

Bardziej szczegółowo

8. Wyniki procesu identyfikacji

8. Wyniki procesu identyfikacji 8. Wyniki procesu identyfikacji Podczas badań laboratoryjnych zostały wyodrębnione serie pomiarowe, które nie były brane pod uwagę w trakcie tworzenia odcisku palca defektów. Następnie serie te zostały

Bardziej szczegółowo

Układ aktywnej redukcji hałasu przenikającego przez przegrodę w postaci płyty mosiężnej

Układ aktywnej redukcji hałasu przenikającego przez przegrodę w postaci płyty mosiężnej Układ aktywnej redukcji hałasu przenikającego przez przegrodę w postaci płyty mosiężnej Paweł GÓRSKI 1), Emil KOZŁOWSKI 1), Gracjan SZCZĘCH 2) 1) Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej Wydział Imię i nazwisko 1. 2. Rok Grupa Zespół PRACOWNIA Temat: Nr ćwiczenia FIZYCZNA WFiIS AGH Data wykonania Data oddania Zwrot do popr. Data oddania Data zaliczenia OCENA Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy Ćwiczenie nr 65 Badanie wzmacniacza mocy 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych parametrów wzmacniaczy oraz wyznaczenie charakterystyk opisujących ich właściwości na przykładzie wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

Jest to graficzna ilustracja tzw. prawa Plancka, które moŝna zapisać następującym równaniem:

Jest to graficzna ilustracja tzw. prawa Plancka, które moŝna zapisać następującym równaniem: WSTĘP KaŜde ciało o temperaturze powyŝej 0 0 K, tj. powyŝej temperatury zera bezwzględnego emituje promieniowanie cieplne, zwane teŝ temperaturowym, mające naturę fali elektromagnetycznej. Na rysunku poniŝej

Bardziej szczegółowo

Wyjścia analogowe w sterownikach, regulatorach

Wyjścia analogowe w sterownikach, regulatorach Wyjścia analogowe w sterownikach, regulatorach 1 Sygnały wejściowe/wyjściowe w sterowniku PLC Izolacja galwaniczna obwodów sterownika Zasilanie sterownika Elementy sygnalizacyjne Wejścia logiczne (dwustanowe)

Bardziej szczegółowo

POMIAR NAPIĘCIA STAŁEGO PRZYRZĄDAMI ANALOGOWYMI I CYFROWYMI. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia

POMIAR NAPIĘCIA STAŁEGO PRZYRZĄDAMI ANALOGOWYMI I CYFROWYMI. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia Pomiar napięć stałych 1 POMIA NAPIĘCIA STAŁEGO PZYZĄDAMI ANALOGOWYMI I CYFOWYMI Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie: - parametrów typowych woltomierzy prądu stałego oraz z warunków poprawnej ich

Bardziej szczegółowo

IMPULSOWY PRZEKSZTAŁTNIK ENERGII Z TRANZYSTOREM SZEREGOWYM

IMPULSOWY PRZEKSZTAŁTNIK ENERGII Z TRANZYSTOREM SZEREGOWYM Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego. IMPSOWY PRZEKSZTAŁTNIK ENERGII Z TRANZYSTOREM SZEREGOWYM Przekształtnik impulsowy z tranzystorem szeregowym słuŝy do przetwarzania energii prądu jednokierunkowego

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 13

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 13 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 13 Temat: Charakterystyki i parametry dyskretnych półprzewodnikowych przyrządów optoelektronicznych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie budowy, zasady

Bardziej szczegółowo

Politechnika Śląska Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki Instytut Automatyki PRACA MAGISTERSKA

Politechnika Śląska Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki Instytut Automatyki PRACA MAGISTERSKA Politechnika Śląska Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki Instytut Automatyki PRACA MAGISTERSKA Temat: Badanie strefy ciszy w falowodzie akustycznym w funkcji odległości mikrofonu błędu od głośnika

Bardziej szczegółowo

LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 2004/2005 Zawody II stopnia

LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 2004/2005 Zawody II stopnia LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 004/005 Zawody II stopnia Zadanie doświadczalne Masz do dyspozycji: cienki drut z niemagnetycznego metalu, silny magnes stały, ciężarek o masie m=(100,0±0,5) g, statyw, pręty stalowe,

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH I TELEKOMUNIKACYJNYCH Laboratorium Podstaw Telekomunikacji WPŁYW SZUMÓW NA TRANSMISJĘ CYFROWĄ

ZAKŁAD SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH I TELEKOMUNIKACYJNYCH Laboratorium Podstaw Telekomunikacji WPŁYW SZUMÓW NA TRANSMISJĘ CYFROWĄ Laboratorium Podstaw Telekomunikacji Ćw. 4 WPŁYW SZUMÓW NA TRANSMISJĘ CYFROWĄ 1. Zapoznać się z zestawem do demonstracji wpływu zakłóceń na transmisję sygnałów cyfrowych. 2. Przy użyciu oscyloskopu cyfrowego

Bardziej szczegółowo

Czujniki i urządzenia pomiarowe

Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki zbliŝeniowe (krańcowe), detekcja obecności Wyłączniki krańcowe mechaniczne Dane techniczne Napięcia znamionowe 8-250VAC/VDC Prądy ciągłe do 10A śywotność mechaniczna

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki

Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki Temat ćwiczenia: Przetwornica impulsowa DC-DC typu buck

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Parametry statyczne diod LED

Ćwiczenie 1. Parametry statyczne diod LED Ćwiczenie. Parametry statyczne diod LED. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi właściwościami i charakterystykami diod LED. Poznanie ograniczeń i sposobu zasilania tego typu

Bardziej szczegółowo

Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala

Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Mechanizmy powstawania zakłóceń w układach elektronicznych. Głównymi źródłami zakłóceń są: - obce pola elektryczne

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR.6. Temat : Wyznaczanie drgań mechanicznych przekładni zębatych podczas badań odbiorczych

ĆWICZENIE NR.6. Temat : Wyznaczanie drgań mechanicznych przekładni zębatych podczas badań odbiorczych ĆWICZENIE NR.6 Temat : Wyznaczanie drgań mechanicznych przekładni zębatych podczas badań odbiorczych 1. Wstęp W nowoczesnych przekładniach zębatych dąży się do uzyskania małych gabarytów w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Urządzenia do wprowadzania informacji graficznej. Skanery, Digitizery, Aparaty i Kamery cyfrowe

Urządzenia do wprowadzania informacji graficznej. Skanery, Digitizery, Aparaty i Kamery cyfrowe Urządzenia do wprowadzania informacji graficznej Skanery, Digitizery, Aparaty i Kamery cyfrowe Skanery Skaner to urządzenie przetwarzające obraz graficzny (zdjęcia, rysunki, tekst pi-sany itp.) na postać

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie AC i CA

Przetwarzanie AC i CA 1 Elektroniki Elektroniki Elektroniki Elektroniki Elektroniki Katedr Przetwarzanie AC i CA Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego opracował: Łukasz Buczek 05.2015 1. Cel ćwiczenia 2 Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu ELEKTROTECHNIKA (Nazwa kierunku studiów)

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu ELEKTROTECHNIKA (Nazwa kierunku studiów) Przedmiot: Technika wysokich napięć Karta (sylabus) modułu/przedmiotu ELEKTROTECHNIKA (Nazwa kierunku studiów) Kod przedmiotu: E7_D Typ przedmiotu/modułu: obowiązkowy X obieralny Rok: trzeci Semestr: piąty

Bardziej szczegółowo

Ćw. 8 Bramki logiczne

Ćw. 8 Bramki logiczne Ćw. 8 Bramki logiczne 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi bramkami logicznymi, poznanie ich rodzajów oraz najwaŝniejszych parametrów opisujących ich własności elektryczne.

Bardziej szczegółowo

Procedura orientacyjna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura orientacyjna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura orientacyjna wyznaczania poziomu mocy źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub metodą omiatania na powierzchni pomiarowej prostopadłościennej

Bardziej szczegółowo

Fotoelementy. Symbole graficzne półprzewodnikowych elementów optoelektronicznych: a) fotoogniwo b) fotorezystor

Fotoelementy. Symbole graficzne półprzewodnikowych elementów optoelektronicznych: a) fotoogniwo b) fotorezystor Fotoelementy Wstęp W wielu dziedzinach techniki zachodzi potrzeba rejestracji, wykrywania i pomiaru natężenia promieniowania elektromagnetycznego o różnych długościach fal, w tym i promieniowania widzialnego,

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki

Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki Temat ćwiczenia: Przetwornica impulsowa DC-DC typu boost

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS

Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS Cel ćwiczenia: Praktyczne wykorzystanie wiadomości do projektowania wzmacniacza z tranzystorami CMOS Badanie wpływu parametrów geometrycznych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 1 ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 15.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych właściwości wzmacniaczy mocy małej częstotliwości oraz przyswojenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A

Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadami przetwarzania sygnałów analogowych na cyfrowe i cyfrowych na analogowe poprzez zbadanie przetworników A/C i

Bardziej szczegółowo

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Pomiary przemysłowe Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Efekty kształcenia: Ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę z zakresu metod pomiarów wielkości fizycznych w przemyśle. Zna

Bardziej szczegółowo

Detektor Fazowy. Marcin Polkowski 23 stycznia 2008

Detektor Fazowy. Marcin Polkowski 23 stycznia 2008 Detektor Fazowy Marcin Polkowski marcin@polkowski.eu 23 stycznia 2008 Streszczenie Raport z ćwiczenia, którego celem było zapoznanie się z działaniem detektora fazowego umożliwiającego pomiar słabych i

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1.

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1 PAMIĘCI SZEREGOWE EEPROM Ćwiczenie 3 Opracował: dr inŝ.

Bardziej szczegółowo

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego)

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) 6COACH 26 EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\EKG\EKG_zestaw.cma Przykład wyników: EKG_wyniki.cma

Bardziej szczegółowo

Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej

Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej Strona1 ROZDZIAŁ IV OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Wymagane parametry dla platformy do mikroskopii korelacyjnej Mikroskopia korelacyjna łączy dane z mikroskopii świetlnej i elektronowej w celu określenia powiązań

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia. Wyznaczanie mocy akustycznej

Temat ćwiczenia. Wyznaczanie mocy akustycznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA W YDZIAŁ TRANSPORTU Temat ćwiczenia Wyznaczanie mocy akustycznej Cel ćwiczenia Pomiary poziomu natęŝenia dźwięku źródła hałasu. Wyznaczanie mocy akustycznej źródła hałasu. Wyznaczanie

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D

SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D 1. Wprowadzenie...3 1.1. Funkcje urządzenia...3 1.2. Charakterystyka urządzenia...3 1.3. Warto wiedzieć...3 2. Dane techniczne...4

Bardziej szczegółowo

Przekształcenia sygnałów losowych w układach

Przekształcenia sygnałów losowych w układach INSTYTUT TELEKOMUNIKACJI ZAKŁAD RADIOKOMUNIKACJI Instrukcja laboratoryjna z przedmiotu Sygnały i kodowanie Przekształcenia sygnałów losowych w układach Warszawa 010r. 1. Cel ćwiczenia: Ocena wpływu charakterystyk

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

L E D light emitting diode

L E D light emitting diode Elektrotechnika Studia niestacjonarne L E D light emitting diode Wg PN-90/E-01005. Technika świetlna. Terminologia. (845-04-40) Dioda elektroluminescencyjna; dioda świecąca; LED element półprzewodnikowy

Bardziej szczegółowo

Układy i Systemy Elektromedyczne

Układy i Systemy Elektromedyczne UiSE - laboratorium Układy i Systemy Elektromedyczne Laboratorium 2 Elektroniczny stetoskop - głowica i przewód akustyczny. Opracował: dr inż. Jakub Żmigrodzki Zakład Inżynierii Biomedycznej, Instytut

Bardziej szczegółowo

Laboratorium POMIAR DRGAŃ MASZYN W ZASTOSOWANIU DO OCENY OGÓLNEGO STANU DYNAMICZNEGO

Laboratorium POMIAR DRGAŃ MASZYN W ZASTOSOWANIU DO OCENY OGÓLNEGO STANU DYNAMICZNEGO INSTYTUT KONSTRUKCJI MASZYN Laboratorium POMIAR DRGAŃ MASZYN W ZASTOSOWANIU DO OCENY OGÓLNEGO STANU DYNAMICZNEGO Measurement of vibrations in assessment of dynamic state of the machine Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 6 Temat: Wyznaczenie stałej siatki dyfrakcyjnej i dyfrakcja światła na otworach kwadratowych i okrągłych. 1. Wprowadzenie Fale

Bardziej szczegółowo

Licznik Geigera - Mülera

Licznik Geigera - Mülera Detektory gazowe promieniowania jonizującego. Licznik Geigera - Mülera Instrukcję przygotował: dr, inż. Zbigniew Górski Poznań, grudzień, 2004. s.1/7 ` Politechnika Poznańska, Instytut Chemii i Elektrochemii

Bardziej szczegółowo

Odbiorniki superheterodynowe

Odbiorniki superheterodynowe Odbiorniki superheterodynowe Odbiornik superheterodynowy (z przemianą częstotliwości) został wynaleziony w 1918r przez E. H. Armstronga. Jego cechą charakterystyczną jest zastosowanie przemiany częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Pracownia Molekularne Ciało Stałe Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Brygida Mielewska, Tomasz Neumann Zagadnienia do przygotowania: 1. Budowa mikroskopu elektronowego 2. Wytwarzanie wiązki

Bardziej szczegółowo

Instrukcja UKŁADY ELEKTRONICZNE 2 (TZ1A )

Instrukcja UKŁADY ELEKTRONICZNE 2 (TZ1A ) Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: UKŁADY ELEKTRONICZNE (TZA500 0) UKŁADY FORMOWANIA IMPULSÓW BIAŁYSTOK 00

Bardziej szczegółowo

b) Zastosować powyższe układy RC do wykonania operacji analogowych: różniczkowania, całkowania

b) Zastosować powyższe układy RC do wykonania operacji analogowych: różniczkowania, całkowania Instrukcja do ćwiczenia UKŁADY ANALOGOWE (NKF) 1. Zbadać za pomocą oscyloskopu cyfrowego sygnały z detektorów przedmiotów Det.1 oraz Det.2 (umieszczonych na spadkownicy). W menu MEASURE są dostępne komendy

Bardziej szczegółowo

Elementy optoelektroniczne. Przygotował: Witold Skowroński

Elementy optoelektroniczne. Przygotował: Witold Skowroński Elementy optoelektroniczne Przygotował: Witold Skowroński Plan prezentacji Wstęp Diody świecące LED, Wyświetlacze LED Fotodiody Fotorezystory Fototranzystory Transoptory Dioda LED Dioda LED z elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 7

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 7 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 7 Temat: Badanie właściwości elektrycznych półprzewodnikowych przyrządów optoelektronicznych.. Cel ćwiczenia: Poznanie budowy, zasady działania, charakterystyk

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA w Opolu Wydział Elektrotechniki i Automatyki AUTOREFERAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

POLITECHNIKA OPOLSKA w Opolu Wydział Elektrotechniki i Automatyki AUTOREFERAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ POLITECHNIKA OPOLSKA w Opolu Wydział Elektrotechniki i Automatyki AUTOREFERAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Mgr inż. Arkadiusz Dąbrowski Analiza zakłóceń występujących podczas pomiarów wyładowań niezupełnych metodą

Bardziej szczegółowo

Liniowe układy scalone w technice cyfrowej

Liniowe układy scalone w technice cyfrowej Liniowe układy scalone w technice cyfrowej Wykład 6 Zastosowania wzmacniaczy operacyjnych: konwertery prąd-napięcie i napięcie-prąd, źródła prądowe i napięciowe, przesuwnik fazowy Konwerter prąd-napięcie

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNIKI C / A PODSTAWOWE PARAMETRY

PRZETWORNIKI C / A PODSTAWOWE PARAMETRY PRZETWORIKI C / A PODSTAWOWE PARAMETRY Rozdzielczość przetwornika C/A - Określa ją liczba - bitów słowa wejściowego. - Definiuje się ją równieŝ przez wartość związaną z najmniej znaczącym bitem (LSB),

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Światło słoneczne jest mieszaniną fal o różnej długości i różnego natężenia. Tylko część promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

4. Ultradźwięki Instrukcja

4. Ultradźwięki Instrukcja 4. Ultradźwięki Instrukcja 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie właściwości fal ultradźwiękowych i ich wykorzystania w badaniach defektoskopowych. 2. Układ pomiarowy Układ pomiarowy składa się

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 363. Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa. Początkowa wartość kąta 0..

Ćwiczenie 363. Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa. Początkowa wartość kąta 0.. Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg.... Godzina... Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa Początkowa wartość kąta 0.. 1 25 49 2 26 50 3 27 51 4 28 52 5 29 53 6 30 54

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK STUDIÓW: ELEKTROTECHNIKA NAZWA PRZEDMIOTU: TECHNIKA WYSOKICH NAPIĘĆ. (dzienne: 30h wykład, 30h laboratorium) Semestr: W Ć L P S V 2E 2

KIERUNEK STUDIÓW: ELEKTROTECHNIKA NAZWA PRZEDMIOTU: TECHNIKA WYSOKICH NAPIĘĆ. (dzienne: 30h wykład, 30h laboratorium) Semestr: W Ć L P S V 2E 2 KIERUNEK STUDIÓW: ELEKTROTECHNIKA NAZWA PRZEDMIOTU: TECHNIKA WYSOKICH NAPIĘĆ (dzienne: 30h wykład, 30h laboratorium) Semestr: W Ć L P S V 2E 2 Cel zajęć: Celem zajęć jest podanie celowości i specyfiki

Bardziej szczegółowo

Przetworniki A/C. Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego

Przetworniki A/C. Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Przetworniki A/C Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Parametry przetworników analogowo cyfrowych Podstawowe parametry przetworników wpływające na ich dokładność

Bardziej szczegółowo

DATAFLEX. Momentomierz DATAFLEX. Aktualizowany na bieżąco katalog dostępny na stronie

DATAFLEX. Momentomierz DATAFLEX. Aktualizowany na bieżąco katalog dostępny na stronie 315 Spis treści 316 Opis urządzenia 317 Typ 16/10, 16/30, 16/50 318 NEW Typ 32/100, 32/300, 32/500 319 Typ 22/20, 22/50, 22/100 320 Typ 42/200, 42/500, 42/1000 321 Typ 85/2000, 85/5000, 85/10000 322 Typ

Bardziej szczegółowo

3. WYNIKI POMIARÓW Z WYKORZYSTANIEM ULTRADŹWIĘKÓW.

3. WYNIKI POMIARÓW Z WYKORZYSTANIEM ULTRADŹWIĘKÓW. 3. WYNIKI POMIARÓW Z WYKORZYSTANIEM ULTRADŹWIĘKÓW. Przy rozchodzeniu się fal dźwiękowych może dochodzić do częściowego lub całkowitego odbicia oraz przenikania fali przez granice ośrodków. Przeszkody napotykane

Bardziej szczegółowo

Wytrzymałość układów uwarstwionych powietrze - dielektryk stały

Wytrzymałość układów uwarstwionych powietrze - dielektryk stały Politechnika Lbelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i TWN 0- Lblin, l. Nadbystrzycka A www.keitwn.pollb.pl LABORATORIUM TECHNIKI WYSOKICH NAPIĘĆ Instrkcja do ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Sposoby opisu i modelowania zakłóceń kanałowych

Sposoby opisu i modelowania zakłóceń kanałowych INSTYTUT TELEKOMUNIKACJI ZAKŁAD RADIOKOMUNIKACJI Instrukcja laboratoryjna z przedmiotu Podstawy Telekomunikacji Sposoby opisu i modelowania zakłóceń kanałowych Warszawa 2010r. 1. Cel ćwiczeń: Celem ćwiczeń

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI 1. WSTĘP.......................................................................... 9 1.1. Podstawowy zakres wiedzy wymagany przy projektowaniu urządzeń piorunochronnych................................................

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Temat: Badanie własności przełączających diod półprzewodnikowych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie własności przełączających złącza p - n oraz wybranych

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób i układ pomiaru całkowitego współczynnika odkształcenia THD sygnałów elektrycznych w systemach zasilających

PL B1. Sposób i układ pomiaru całkowitego współczynnika odkształcenia THD sygnałów elektrycznych w systemach zasilających RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210969 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 383047 (51) Int.Cl. G01R 23/16 (2006.01) G01R 23/20 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PRZYRZĄDY POMIAROWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PRZYRZĄDY POMIAROWE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Przyrządy pomiarowe Ogólny podział: mierniki, rejestratory, detektory, charakterografy.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza napięcia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza napięcia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U LABORATORIUM pomiarów elektronicznych UKŁADÓW ANALOGOWYCH Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

Ćw. 6 Generatory. ( ) n. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wymagane informacje. 3. Wprowadzenie teoretyczne PODSTAWY ELEKTRONIKI MSIB

Ćw. 6 Generatory. ( ) n. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wymagane informacje. 3. Wprowadzenie teoretyczne PODSTAWY ELEKTRONIKI MSIB Ćw. 6 Generatory. Cel ćwiczenia Tematem ćwiczenia są podstawowe zagadnienia dotyczące generacji napięcia sinusoidalnego. Ćwiczenie składa się z dwóch części. Pierwsza z nich, mająca charakter wprowadzenia,

Bardziej szczegółowo

Dla naszego obiektu ciągłego: przy czasie próbkowania T p =2.

Dla naszego obiektu ciągłego: przy czasie próbkowania T p =2. 1. Celem zadania drugiego jest przeprowadzenie badań symulacyjnych układu regulacji obiektu G(s), z którym zapoznaliśmy się w zadaniu pierwszym, i regulatorem cyfrowym PID, którego parametry zostaną wyznaczone

Bardziej szczegółowo

Technik elektronik 311[07] moje I Zadanie praktyczne

Technik elektronik 311[07] moje I Zadanie praktyczne 1 Technik elektronik 311[07] moje I Zadanie praktyczne Firma produkująca sprzęt medyczny, zleciła opracowanie i wykonanie układu automatycznej regulacji temperatury sterylizatora o określonych parametrach

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA. Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów

ELEKTROTECHNIKA. Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów ELEKTROTECHNIKA Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów Teoria obwodów 1. Jakimi parametrami (podać definicje) charakteryzowane są okresowe sygnały elektryczne? 2. Wyjaśnić pojecie indukcyjności

Bardziej szczegółowo

Urządzenie do monitoringu wibracji i diagnostyki stanu technicznego (w trybie online) elementów stojana turbogeneratora

Urządzenie do monitoringu wibracji i diagnostyki stanu technicznego (w trybie online) elementów stojana turbogeneratora Urządzenie do monitoringu wibracji i diagnostyki stanu technicznego (w trybie online) elementów stojana turbogeneratora Wytwórca urządzenia: Instytut Energetyki; Zespół Ekspertów ul. Mory 8, 01-330 Warszawa

Bardziej szczegółowo

HAŁASU Z UWZGLĘDNIENIEM ZJAWISK O CHARAKTERZE NIELINIOWYM

HAŁASU Z UWZGLĘDNIENIEM ZJAWISK O CHARAKTERZE NIELINIOWYM ZASTOSOWANIE SIECI NEURONOWYCH W SYSTEMACH AKTYWNEJ REDUKCJI HAŁASU Z UWZGLĘDNIENIEM ZJAWISK O CHARAKTERZE NIELINIOWYM WPROWADZENIE Zwalczanie hałasu przy pomocy metod aktywnych redukcji hałasu polega

Bardziej szczegółowo

PL B BUP 26/ WUP 04/07 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11) (13) B1

PL B BUP 26/ WUP 04/07 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11) (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)194002 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 340855 (22) Data zgłoszenia: 16.06.2000 (51) Int.Cl. G01B 7/14 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ

ZAKŁAD AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ ZAKŁAD AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ PC-100 INSTRUKCJA INSTALACJI I OBSŁUGI PRZETWORNIK CIŚNIENIA PC-100 Zakład Automatyki Przemysłowej ELTA 84-230 Rumia ul. Ślusarska 41 tel./fax (58) 679-34-78 e-mail biuro@elta.com.pl

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA Regulacja PID, badanie stabilności układów automatyki

INSTRUKCJA Regulacja PID, badanie stabilności układów automatyki Opracowano na podstawie: INSTRUKCJA Regulacja PID, badanie stabilności układów automatyki 1. Kaczorek T.: Teoria sterowania, PWN, Warszawa 1977. 2. Węgrzyn S.: Podstawy automatyki, PWN, Warszawa 1980 3.

Bardziej szczegółowo

Proste układy wykonawcze

Proste układy wykonawcze Proste układy wykonawcze sterowanie przekaźnikami, tyrystorami i małymi silnikami elektrycznymi Ryszard J. Barczyński, 2016 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób badania przyczepności materiałów do podłoża i układ do badania przyczepności materiałów do podłoża

PL B1. Sposób badania przyczepności materiałów do podłoża i układ do badania przyczepności materiałów do podłoża RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203822 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 358564 (51) Int.Cl. G01N 19/04 (2006.01) G01N 29/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo