Typy społeczeństw. Wpływ modernizacji i globalizacji na przemiany gospodarcze i społeczne na świecie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Typy społeczeństw. Wpływ modernizacji i globalizacji na przemiany gospodarcze i społeczne na świecie"

Transkrypt

1 Typy społeczeństw. Wpływ modernizacji i globalizacji na przemiany gospodarcze i społeczne na świecie

2 1. Trzy typy społeczeństw w historii Źródło a. Arras flamandzki z XVI w. przedstawiający zabawę w wiosce na terenie dzisiejszej Belgii. Polecenie 1. Na podstawie źródła a. oraz wiedzy pozaźródłowej wymień cztery kolejne cechy społeczeństwa tradycyjnego: I dominacja gospodarki rolniczej, II III IV V

3 Źródło b. Londyńska dzielnica robotnicza na rycinie z XVIII w. Polecenie 2. Na podstawie źródła b. oraz wiedzy pozaźródłowej wymień cztery kolejne cechy społeczeństwa przemysłowego: I dominacja gospodarki przemysłowej, II III IV V

4 Materiał pomocniczy 1: Charakterystyka społeczeństwa tradycyjnego i przemysłowego (Barbara Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Warszawa 2003).

5 Materiał pomocniczy 2: Pojęcie modernizacji (B. Szacka, op. cit.) i globalizacji (D. Held, A. McGrew) Pojęcia modernizacji najczęściej używa się w odniesieniu do epoki rewolucji przemysłowej, której skutkiem było przejście od społeczeństwa tradycyjnego do przemysłowego. W szerszym sensie stosuje się je do wszystkich procesów przemian w historii, których skutkiem było unowocześnienie struktur życia społecznego. W Europie rewolucja przemysłowa została zapoczątkowana w Anglii ok. 1760, zaś w kontynentalnej Europie po 1815 i trwała aż po schyłek XIX w. (w Ameryce Północnej (od ok. 1830). Skutki rewolucji przemysłowej: -powstanie pracy fabrycznej i konfliktu między burżuazją a proletariatem, -urbanizacja i masowa alfabetyzacja, Pojęcie globalizacji powstało w odniesieniu do procesów na świecie, które nabrały intensywności od schyłku lat 60. XX w. (zob. źródło c.). Nie stosuje się go wobec przemian, które miały miejsce wcześniej (chyba że w ujęciu, zgodnie z którym w historii były dwie fazy globalizacji.) -przejście do linearnej koncepcji czasu, -wiara w postęp techn. i naukowy, -zmniejszenie znaczenia rolnictwa, -powstanie zależności od gospodarki światowej.

6 Źródło c. Społeczeństwo poprzemysłowe (B. Szacka, op. cit.). Polecenie 3. Na podstawie źródła c. oraz wiedzy pozaźródłowej wymień cztery kolejne cechy społeczeństwa poprzemysłowego. Formułując odpowiedź, weź pod uwagę różnice między społeczeństwem przemysłowym i poprzemysłowym: I dominacja w gospodarce sektora usług, II III IV V

7 Źródło d. Zdjęcie na górze przedstawia nowe osiedle domów jednorodzinnych we współczesnej Polsce, na dole natomiast favelę Rocinha na przedmieściu Rio de Janeiro w Brazylii. Polecenie 3. Zastanów się, które z nich w większym stopniu oddaje cechy społeczeństwa poprzemysłowego. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do trzech cech społeczeństwa tego typu. Uwaga: Jeśli sądzisz, że żadne ze zdjęć tego nie oddaje, przedstaw swą argumentacją także w trzech punktach.

8 Materiał pomocniczy 3. Pojęcie klasy średniej Dla współczesnych społeczeństw poprzemysłowych tzw. Północy charakterystyczne jest to, że przynajmniej około połowę ich składu stanowi klasa średnia (zob. opis obok). Pojęcie klasy średniej jest trudno definiowalne. Ma charakter wybitnie relatywny (odnoszący się do klasy wyższej i klasy niższej). W różnych częściach świata oznacza grupy społeczne, które żyją na poziomie nieporównywalnym ze sobą. W społeczeństwach Północy wyróżnia się dwie klasy średnie: -starą (w Polsce zwaną drobnomieszczaństwem) rzemiosło, tradycyjne usługi (np. zakład fryzjerski), handel detaliczny, - nową związana z zawodami biznesowymi i technologiami informacyjnymi.

9 2. Perspektywy rozwoju demograficznego a zasoby ziemi Źródło e. Rozwój demograficzny świata oraz jego prognoza do roku ok (według ONZ). Polecenie 4. Na podstawie wiedzy pozaźródłowej wymień trzy czynniki, które decydują (i najprawdopodobniej będą decydowały w całym XXI w.) o spowolnieniu tempa wzrostu liczby ludności świata od ok r.

10 Źródło f. Teoria maltuzjanizmu Polecenie 5. W trzech punktach przedstaw, jaką politykę wobec przyrostu liczby ludności zalecał Malthus rządom państw. Polecenie 6. Na podstawie źródeł e. i f. oceń, czy przewidywania Malthusa odnośnie do tempa wzrostu liczby ludności na świecie spełniły się w okresie oraz zgodnie z prognozą spełnią w okresie

11 Źródło g. (dane ONZ). Obecny współczynnik przyrostu naturalnego na świecie oraz perspektywy wzrostu liczby ludności w I połowie XXI w. według kontynentów (tabela). Obie wartości podane w procentach Świat a) Przyrost ludności w Afryce: 127% b) Przyrost ludności w Ameryce Łacińskiej: 48% c) Przyrost ludności w Ameryce Północnej: 42% d) Przyrost ludności w Azji: 42% e) Przyrost ludności w Oceanii: 48% f) Przyrost ludności w Europie: 13% Polecenie 7. Czy którykolwiek z kontynentów przekroczy w XXI w. tempo wzrostu liczby ludności przewidywane przez Malthusa (zob. źródło f.)? Odpowiedź uzasadnij na przykładzie przewidywanego tempa wzrostu liczby ludności w Afryce. Polecenie 8. Na podstawie wiedzy pozaźródłowej wymień jedną przyczynę tego, że dla kilku krajów południowej Afryki przewiduje się wskaźniki wyraźnie niższe niż dla większości kontynentu

12 3. Różnice rozwoju społecznego na świecie i ich przyczyny Źródło h. Wskaźnik HDI (od 1 do 0) na świecie w 2010 r. Najwyższy wskaźnik miała Norwegia (0.943), najniższy Dem. Rep. Konga (0,286). Do obliczenia syntetycznego miernika HDI (Human Development Index Wskaźnik Rozwoju Społecznego) wykorzystuje się głównie następujące dane: średnia oczekiwana długość życia, poziom analfabetyzmu, warunki materialne, ochrona zdrowia, szczególnie dzieci. Informacje te pozwalają określić stopień rozwoju kraju (bardzo wysoki, wysoki, średni lub niski), a także wpływ polityki ekonomicznej na jakość życia. W rankingu nie bierze się pod uwagę wolności politycznej oraz stopnia rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Polecenie 9. Wyjaśnij, jakie były źródła, przyjętego w latach XX w., podziału ludzkości na Pierwszy, Drugi i Trzeci Świat. Uzasadnij wniosek, iż każda z tych trzech części świata należy dziś do innej kategorii według wskaźnika HDI. W raporcie za 2010 r. państwa ujęte zostały w czterech kategoriach: państwa bardzo wysoko rozwinięte (pierwsze 42 państwa barwy ciemnozielone), państwa wysoko rozwinięte (miejsca barwy jasnozielone), państwa średnio rozwinięte (miejsca barwy żółte i pomarańczowe) oraz państwa słabo rozwinięte (miejsca barwy czerwone, brunatne i czarne).

13 Źródło i. Stopień nierówności społecznej na świecie mierzony współczynnikiem Corrado Giniego (dane z 2009 r.). Współczynnik wyraża się wartością pomiędzy 0 a 1. Im wartość wyższa, tym rozpiętość dochodów między najbogatszymi i najbiedniejszymi większa, co oznacza wyższy stopień nierówności społecznej (w ramce poniżej pominięto liczbę 0, podając tylko wartość współczynnika po przecinku). Polecenie 10. Porównaj średni współczynnik Giniego dla krajów dawnego Pierwszego (bez USA) i Drugiego Świata położonych w Europie. Wyjaśnij, jak doszło do tego, że w około dwadzieścia lat od końca zimnej wojny jest on zdecydowanie wyższy w grupie byłych państw komunistycznych. Polecenie 11. Wymień dwa kontynenty, na których współczynnik Giniego jest najwyższy.

14 Źródło j. Koncepcja zależności poszczególnych części świata w ramach systemu światowego (za B. Szacka, op. cit.). Zgodnie z koncepcją, która szczyt popularności przeżyła w latach XX w., świat pozostaje podzielony na centrum i peryferie, a w jego rozwoju rolę kluczową odgrywają kraje skupione nad Północnym Atlantykiem. W pewnym uproszczeniu oznacza to, że utrzymują one w zależności gospodarczej inne części świata. Polecenie 12. Wyjaśnij, jak według zwolenników tej teorii w dobie globalizacji działa mechanizm uzależnienia krajów peryferyjnych od krajów położonych w centrum.

15 Źródło k: Artur Domosławski, Nie taki alterglobalizm straszny, Gazeta Wyborcza, Polecenie 13. Powyższy tekst odnosi się do sytuacji sprzed około dekady. Wskutek realizacji zasad tzw. konsensusu waszyngtońskiego (wymaganych przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy zob. mat. pom. 3) niektóre kraje dawnego Trzeciego Świata popadły w kryzys finansowy, a pewna część ich ludności zbiedniała. Jednak w pierwszej dekadzie XXI w. kryzysów takich już nie odnotowano. Wymień dwa kraje, spośród wspomnianych wyżej, które w tym dziesięcioleciu nie tylko notowały stały rozwój, ale także weszły do grona dziesięciu największych gospodarek świata.

16 Materiał pomocniczy 4. Zasady konsensusu waszyngtońskiego Konsensus waszyngtoński dokument sformułowany w 1989 r. przez ekonomistę Johna Williamsona, formułujący wytyczne dla polityki gospodarczej USA. Przyjęty za podstawę udzielania pomocy przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy. Dokument opierał się na 10 podstawowych punktach, które powinny być realizowane w celu zapewnienia stabilnego i zrównoważonego rozwoju gospodarczego. 1. Utrzymanie dyscypliny finansowej 2. Ukierunkowanie wydatków publicznych na dziedziny, które gwarantują wysoką efektywność poniesionych nakładów i przyczyniają się do poprawy struktury podziału dochodów 3. Reformy podatkowe ukierunkowane na obniżanie krańcowych stóp podatkowych i poszerzanie bazy podatkowej 4. Liberalizacja rynków finansowych w celu ujednolicenia stóp procentowych 5. Utrzymywanie jednolitego kursu walutowego na poziomie gwarantującym konkurencyjność 6. Liberalizacja handlu 7. Likwidacja barier dla zagranicznych inwestycji bezpośrednich 8. Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych 9. Deregulacja rynków w zakresie wchodzenia na rynek i wspierania konkurencji 10. Gwarancja praw własności.

17 Źródło l. Wzrost gospodarczy Stanów Zjednoczonych i Chin Polecenie 14. Dane zawierają informacje na temat zmian PKB (GDP) w układzie kwartalnym. Porównaj skutki załamania systemu bankowego Stanów Zjednoczonych na jesieni 2008 r. dla tego państwa oraz Chin. Polecenie 15. Na czym polega współczesna zależność gospodarcza między Chinami a USA? Czym różni się ona od modelu opisanego przez koncepcję zależności i systemu światowego (źródło j.)?

18 4. Klasa średnia we współczesnym świecie Źródło m. Stracona dekada klasy średniej w USA. Następne pokolenie będzie miało gorzej [ ] Choć technicznie recesja w Stanach Zjednoczonych skończyła się trzy lata temu, tamtejsza klasa średnia wciąż odczuwa jej skutki. Po raz pierwszy od końca II wojny światowej mediana (wartość środkowa) jej dochodów jest mniejsza niż przed dekadą ( ) Za przedstawiciela klasy średniej uważa się co drugi dorosły Amerykanin. Pokrywa się to z danymi ze spisu powszechnego, gdzie za definicję tej grupy przyjęto roczny dochód między 39 tys. a 118 tys. dolarów. Przedstawione w środę rezultaty badania nie nastrajają optymizmem. ( ) Zmniejszyły się zarówno dochody klasy średniej, jak i jej majątek. Mediana dochodów gospodarstwa domowego spadła z dolarów w 2000 r. do w 2010 r. Jeszcze bardziej, bo aż o 28 proc. spadł w tym samym czasie posiadany majątek z do dolarów. Co więcej po raz pierwszy od czterech dekad łączne dochody klasy średniej były mniejsze niż klasy wyższej, która jest znacznie mniej liczna. O ile w 1970 r. 62 proc. wszystkich dochodów przypadało na klasę średnią, a najbogatsi zarabiali 29 proc., to w 2010 r. do najbogatszych trafiało już 47 proc. dochodów, a do klasy średniej 46 proc. Polecenie 16. Z jaką polityką gospodarczą państwa, prowadzoną od lat 80., wiążesz niekorzystne zmiany w położeniu klasy średniej w Stanach Zjednoczonych? Zwróć uwagę także na współczynnik Giniego w USA (źródło i.)

19 Źródło n. Gospodarki Chin i Indii kwitną, ale to Brazylia jest prawdziwym zwycięzcą [ ] Rozmawiając z Melissą Beeby, typową przedstawicielką tzw. tradycyjnej klasy średniej, nie sposób zauważyć, że Brazylia przeżywa teraz jeden z największych skoków gospodarczych od czasu ostatniego cudu ekonomicznego z późnych lat sześćdziesiątych. Zarówno Beeby, która prowadzi restaurację Bridge w Centrum Brytyjskim w Sao Paulo, jak i inni członkowie starej klasy średniej odczuwają jednak coraz więcej obciążeń. Ceny mięsa oraz ropy podwoiły się, opłaty za autostrady się podniosły, a jedzenie w restauracjach czy kupowanie nieruchomości stało się niesamowicie drogie. Klasa średnia tonie w długach. Historia brazylijskiego sukcesu, który wyciągnął z biedy miliony ludzi w ubiegłej dekadzie, była naprawdę bajką dwóch klas średnich. Mimo, że wzrost gospodarczy na poziomie średnio 4 procent w latach 2003 i 2010 nie był tak spektakularny jak w Chinach czy Indiach, równowaga w podziale dochodów pojawiła się szybciej w największej gospodarce Ameryki Łacińskiej niż w którymkolwiek innym z rynków wschodzących. Szacuje się, że po stronie wygranych jest 105,5 mln grupa ludzi (ze 190-milionowej populacji), wywodzących się z tzw. nowej klasy średniej. Ich dochody znajdują się w przedziale od 1200 do 5174 realów na gospodarstwo domowe miesięcznie (ok. 10 tys. zł). Dobrze mają się też bogaci, którzy najbardziej skorzystali na boomie konsumpcyjnym i towarowym czy też grając na giełdzie. Jak mówią socjologowie, na straconej pozycji jest grupa około 20 mln Brazylijczyków należących do tradycyjnej klasy średniej, która zarabia więcej niż 5174 realów na gospodarstwo domowe. ( ) wielu z brazylijskiej klasy średniej narzeka na wzrost cen, przeciążoną infrastrukturę oraz zwiększoną rywalizację o miejsca pracy. W ubiegłych dziesięciu latach dochód najbiedniejszych obywateli wzrósł o 68 procent, podczas gdy zarobki wąskiej 10-procentowej grupy najbogatszych wzrosły jedynie o 10 procent. Taki stan rzeczy jest częściowo spowodowany zwiększającym się dostępem do edukacji. Nowa klasa średnia studiuje na prywatnych uczelniach i politechnikach, a także walczy o miejsca pracy ze starą klasą średnią

20 Źródło o. Brazylia w ofensywie przeciw biedzie [Maciej Stasiński ] Prezydent Dilma Rousseff wprowadza nowy program pomocy dla rodzin z małymi dziećmi. Rząd zbuduje kilka tysięcy przedszkoli i zapewni najbiedniejszym dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej ( ) - Nie pogodzimy się z podziałem na Brazylię bogatą i z przyszłością oraz biedną i bez nadziei - mówiła niedawno prezydent Dilma Rousseff, prezentując program w Brasilii. - Wykorzenienie nędzy to pierwsze zobowiązanie mojego rządu. "Brazylia się troszczy" uzupełnia istniejący od lat program "Bolsa Familia" dotujący edukację milionów biednych dzieci i ogłoszony rok temu jeszcze ambitniejszy "Brazylia bez nędzy", którego celem jest wyplenienie skrajnej biedy do 2014 r. Dotacje dla najbiedniejszych rodzin - w których dochód na osobę nie przekracza 70 reali (35 dol.) miesięcznie - wyniosą średnio 80 reali (40 dol.) na każde dziecko poniżej sześciu lat. Pomoże to w utrzymaniu dzieci, zanim pójdą do szkoły. Rząd szacuje, że wesprze od razu 2 mln rodzin i prawie 3 mln najmłodszych dzieci. Ma to ograniczyć skrajną nędzę (w blisko 200-milionowej Brazylii dotyka ponad 16 mln osób) o 40 proc. i wydobyć z niej ponad 60 proc. maluchów. Program będzie kosztował ok. 10 mln reali, czyli 5 mln dol. ( ) W ramach programu rząd zbuduje kilka tysięcy przedszkoli i zapewni najbiedniejszym dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej, m.in. przez darmową dystrybucję witamin, szczepionek, preparatów żelaza. Będzie też wyrównywał różnice między regionami. ( ) Brazylia chlubi się tym, że od kilkunastu lat ma rządy, które dbają o rozwój gospodarczy oraz podział dochodu narodowego i wyrównywanie społecznych szans. Od czasów Fernando H. Cardoso w drugiej połowie lat 90., potem dwóch kadencji Inacio Luli da Silvy i teraz Dilmy Rousseff 40 mln Brazylijczyków awansowało do klasy średniej. Należy dziś do niej około połowy ludności. Polecenie 17 (do źródeł n. i o.). Z jaką polityką gospodarczą państwa, prowadzoną od lat 90., wiążesz korzystne zmiany w położeniu klasy średniej w Brazylii?

21 Źródło p. 1/3 mieszkańców Afryki to przedstawiciele klasy średniej [ ] Jedna trzecia mieszkańców Afryki należy obecnie do klasy średniej wynika z najnowszych badań. Tym samym stają się oni porównywalną wielkościowo grupą do klasy średniej w Chinach i Indiach, czyli w dwóch najdynamiczniejszych gospodarkach świata. Według Afrykańskiego Banku Rozwoju rekordowa liczba mieszkańców Afryki posiada własne samochody i domy, korzysta z telefonów komórkowych i internetu, wysyła dzieci do prywatnych szkół czy na zagraniczne uniwersytety. Mthuli Ncube, główny ekonomista banku, wyraził nadzieję, że wyniki badań pomogą przezwyciężyć istniejący od lat stereotyp kontynentu głodu i ubóstwa. Biorąc pod uwagę koszty życia w Afryce, eksperci banku zdefiniowali klasę średnią jako osoby, które wydają na swoje potrzeby 2 20 dol. dziennie. Na koniec zeszłego roku takich osób było około 313 mln, co stanowi 34 proc. prawie miliardowej populacji Afryki. Oznacza to znaczący wzrost zarówno procentowo, jak i w liczbach bezwzględnych w 1980 r. klasa średnia liczyła 111 mln (26 proc.), a w 2000 r. 196 mln (27 proc.). Wynoszący 8 proc. przyrost klasy średniej w ciągu ostatnich 30 lat zatem nieznacznie przewyższył wzrost populacji. ( ) W skali całego kontynentu wytwarza ona co najmniej połowę afrykańskiego PKB wynoszącego 1,6 bln dol., a zatem w dużej mierze odpowiada za to, że jego wzrost w tym roku wyniesie 5,5 proc. Członkowie afrykańskiej klasy średniej najczęściej pracują na etatach lub prowadzą własne biznesy. Nie polegają całkowicie na państwowej służbie zdrowia, lecz wydają pieniądze na prywatne leczenie. Mają mniej dzieci, ale więcej wydają na jedzenie dla nich i ich edukację. Polecenie 18. Zwróć uwagę, jakie kryterium dochodowe dla klasy średniej przyjęli autorzy raportu Afrykańskiego Banku Rozwoju i porównaj je z kryterium dochodowym wymienionym w tekście poświęconym Brazylii (źródło n.) oraz Stanom Zjednoczonym (źródło m.).

22 5. Drugie oblicze Afryki Źródło r. Fragment książki Adama Leszczyńskiego, Dziękujemy za palenie. Dlaczego Afryka nie może sobie poradzić z przemocą, głodem, wyzyskiem i AIDS, s [http://www.pah.org.pl/m/2856/dziekujemy%20za%20palenie.pdf]

23 Polecenie 19. (do źródła r.). Porównaj dochód miesięczny pracowników fabryki tytoniowej w Malawi z kryterium dochodowym klasy średniej przyjętym w źródle p. Jakie wnioski nasuwają się odnośnie do standardów życia afrykańskiej klasy średniej? Źródło s. Zdjęcie z książki Adam Leszczyńskiego, które towarzyszy jego relacji z pobytu w Malawi. Polecenie 20. (do źródeł r. i s.). Wyjaśnij, w jakim sensie napis na ścianie giełdy tytoniowej w Lilongwe symbolicznie oddaje sytuację i pracowników fabryki tytoniowej, i roli Malawi w międzynarodowym podziale pracy. Komentarz do źródła t.: Leszczyński przywołuje w tytule pastora Malthusa (źródło f.) jako autora, który oddał sytuację gospodarczą świata sprzed rewolucji przemysłowej. Było to społeczeństwo tradycyjne, w którym nadmiar ludności był regulowany przez powtarzające się epidemie i wojny. Takie mechanizmy regulacyjne pozwalały społeczeństwu nie rosnąć liczebnie i tym samym zdaniem Malthusa powstrzymywały demograficzną katastrofę. Jednak rewolucja przemysłowa mimo olbrzymich kosztów społecznych, jakie zapłacili za nią robotnicy wyrwała w XIX w. społeczeństwa Europy i Ameryki Północnej ze skrajnego ubóstwa.

24 Źródło t. Dalszy fragment rozdziału 1. z książki Adama Leszczyńskiego, (op. cit.) s Źródło t. Przedstaw przyczyny tego, że Malawi zdaniem Leszczyńskiego nie mam szans nawet na taką drogę modernizacji, przez jaką przeszły społeczeństwa Europy i Ameryki Pn. w XIX w.

25 Tematy: 1. Przejście do społeczeństwa przemysłowego krajów dawnego Trzeciego Świata na przełomie XX i XXI w. Scharakteryzuj ten proces i przedstaw jego konsekwencje, odwołując się do przykładów z dwu kontynentów. 2. Klasa średnia we współczesnych krajach o różnym stopniu rozwoju. Przedstaw, w jaki sposób ona powstaje, jakie ma znaczenie i od czego zależą jej perspektywy rozwoju. Odwołaj się do przykładów z dwu kontynentów.

Makroekonomia wprowadzenie Produkt i dochód narodowy

Makroekonomia wprowadzenie Produkt i dochód narodowy Makroekonomia wprowadzenie Produkt i dochód narodowy Wprowadzenie Definicjamakroekonomii Główneproblemymakroekonomiczne Problemagregacji Wzrostarozwójgospodarczy Wzrostgospodarczyrozumianyjestjakozwiększeniesię

Bardziej szczegółowo

Gorący kontynent 2015-06-09 10:02:32

Gorący kontynent 2015-06-09 10:02:32 Gorący kontynent 2015-06-09 10:02:32 2 Afryka to najbiedniejszy kontynent, ale Bank Światowy oczekuje, że większość tamtejszych krajów osiągnie do 2025 r. status państw o średnim dochodzie definiowanym

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu

Bardziej szczegółowo

Barometr płatności na świecie 2015

Barometr płatności na świecie 2015 Zaległości płatnicze nie są specyfiką tylko naszego kraju. W mniejszym lub większym stopniu odczuwalne są niemal we wszystkich krajach. Pod względem moralności płatniczej sytuacja w Azji jest mocno zróżnicowana.

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia wprowadzenie Produkt i dochód narodowy

Makroekonomia wprowadzenie Produkt i dochód narodowy Makroekonomia wprowadzenie Produkt i dochód narodowy Wprowadzenie Definicjamakroekonomii Główneproblemymakroekonomiczne Problemagregacji Metodyobliczaniaproduktu krajowegobrutto Cotojestproduktkrajowybrutto?

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Ameryka Południowa 2015-07-29 14:50:06

Ameryka Południowa 2015-07-29 14:50:06 Ameryka Południowa 2015-07-29 14:50:06 2 Ameryka Łacińska to ponad 380 mln ludzi i 20 państw - region mocno zróżnicowany społecznie, ekonomicznie i politycznie. Nominalne PKB tego regionu wynosi ponad

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZMIAN W PODATKU OD NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007-2014

ANALIZA ZMIAN W PODATKU OD NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007-2014 ANALIZA ZMIAN W PODATKU OD NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007-2014 Projekt Stargardzki BIP obywatelski realizowany przy współfinansowaniu ze środków otrzymanych od Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 22 maja 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Od 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w wyniku możliwości podjęcia

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 2 Maroko realizuje reformy i kontynuuje program uniezależniania się od tzw. ciężkich paliw kopalnych. Jest pionierem na kontynencie afrykańskim w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej I. Źródła informacji geograficznej i sposoby ich wykorzystania. II. Funkcjonowanie światowego

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców 22 maja 2015 ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 X Pomorskie Forum Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH

PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH 50 % światowego produktu brutto generowane jest w ramach krajów wschodzących. Wnioski same się nasuwają. Warto inwestować w rosnące przedsiębiorstwa oraz przybierające

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Łukasz Goczek Makroekonomia I Ćwiczenia 1

Łukasz Goczek Makroekonomia I Ćwiczenia 1 WPROWADZENIE DO MAKROEKONOMII Wzrost gospodarczy, wzrost technologii, wzrost nierówności. W czerwcu 1836 roku Nathan Rotschild udał się z Londynu do Frankfurtu na ślub swojego syna Lionela ze swoją siostrzenicą.

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

25+ OD PODWYKONAWCY DO KREATORA,

25+ OD PODWYKONAWCY DO KREATORA, 25+ OD PODWYKONAWCY DO KREATORA, CZYLI JAK ZAPEWNIĆ POLSCE KOLEJNE 25 LAT SUKCESU Autorzy raportu: Maciej Bukowski Andrzej Halesiak Ryszard Petru Warszawa, Grudzień 2014 AGENDA Gdzie jesteśmy dziś i gdzie

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

2010, Raport o rynku nieruchomości w Brazylii. 10 podstawowych faktów o Brazylii:

2010, Raport o rynku nieruchomości w Brazylii. 10 podstawowych faktów o Brazylii: 2010, Raport o rynku nieruchomości w Brazylii Rezerwy Brazylii ocenia się na ponad 200 miliardów USD, a zatem nie musi obawiad się zawirowao na rynkach finansowych. Prezydent Brazylii, Lula da Silva, 2008

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Załącznik Z1 Uzupełnienie do metodologii z części 1.2 Raportu Do przygotowania analiz mikrosymulacyjnych wartości podatku VAT płaconego przez gospodarstwa domowe wykorzystano dane dotyczące wydatków konsumpcyjnych

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce?

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Wiktor Wojciechowski Invest Bank Jesienna Szkoła Leszka Balcerowicza listopad 2012 Plan wykładu: Czy w ostatnich latach tempo wzrostu gospodarki w

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej 11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej Raport Euro-Tax.pl Kwiecień 2015 W 11 lat Polacy zarobili 996 miliardów złotych w UE W ciągu 11 lat naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Przyczyny niedożywienia i głodu 16. 17. Przyczyny głodu:

TEMAT: Przyczyny niedożywienia i głodu 16. 17. Przyczyny głodu: TEMAT: Przyczyny niedożywienia i głodu 16. 17. Przyczyny głodu: gwałtowny wzrost liczby ludności świata; zacofanie cywilizacyjne; ubóstwo zwiększenie liczby ludności o dochodach 1,08 $ USA dziennie na

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Wielodzietność we współczesnej Polsce

Wielodzietność we współczesnej Polsce Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 0, Nr Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Wielodzietność we współczesnej Polsce Prosta zastępowalność tj. sytuacja,

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Rynek budownictwa mieszkaniowego, budownictwa użyteczności publicznej i stolarki budowlanej w Finlandii 2015-12-25 17:17:44

Rynek budownictwa mieszkaniowego, budownictwa użyteczności publicznej i stolarki budowlanej w Finlandii 2015-12-25 17:17:44 Rynek budownictwa mieszkaniowego, budownictwa użyteczności publicznej i stolarki budowlanej w Finlandii 2015-12-25 17:17:44 2 1. Wielkość rynku mieszkaniowego w Finlandii Liczba mieszkań w Finlandii przekracza

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg EAPN PL www.eapn.org.pl IPS UW www.ips.uw.edu.pl Prezentacja przygotowana na konferencję prasową UNICEF Polska z okazji wydania raportu Dzieci recesji.

Bardziej szczegółowo

Europa w epoce wielkich odkryć

Europa w epoce wielkich odkryć Europa w epoce wielkich odkryć 1. Rozwój demograficzny Od poł. XV w. ożywienie demograficzne W XVI w. w Europie żyło ok. 85-90 mln. ludzi; rocznie liczba ludności rosła o ok. 0,8-1% Przyczyny (książka

Bardziej szczegółowo

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY YOUTH 4 EARTH MŁODZI DLA ŚWIATA Projekt współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej i Miasta Częstochowy WARSZTATY OPEN BOOK AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY MIESZKANIEC domu, miejscowości, kraju, kontynentu,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej?

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Jak mierzyć lukę płacową? Warszawa, 26 marca 2014 r. Obowiązujące prawo - Konstytucja Artykuł 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg EAPN PL www.eapn.org.pl IPS UW www.ips.uw.edu.pl Prezentacja przygotowana na konferencję prasową UNICEF Polska z okazji wydania raportu Dzieci recesji.

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Nokaut.pl mobilna rewolucja na rynku zakupów internetowych. Dziś ostatni dzień zapisów na akcje Grupy Nokaut

Nokaut.pl mobilna rewolucja na rynku zakupów internetowych. Dziś ostatni dzień zapisów na akcje Grupy Nokaut Warszawa, 8 grudnia 2011 Nokaut.pl mobilna rewolucja na rynku zakupów internetowych Dziś ostatni dzień zapisów na akcje Grupy Nokaut czołowy gracz e-commerce w Polsce, właściciel internetowych porównywarek

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFIA. WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA II GIM Elżbieta Zdybel

GEOGRAFIA. WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA II GIM Elżbieta Zdybel GEOGRAFIA WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA II GIM Elżbieta Zdybel Dział programu I. Afryka Materiał nauczania Afryki Ukształtowanie powierzchni i budowa geologiczna Rowy tektoniczne Klimat Strefy klimatycznoroślinne

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na indeksy GPW pozostaje czwartym rynkiem w Europie

Kontrakty terminowe na indeksy GPW pozostaje czwartym rynkiem w Europie Rynek instrumentów pochodnych GPW w I półroczu 2012 roku na tle Europy GPW utrzymuje czwartą pozycję w Europie pod względem wolumenu obrotów indeksowymi kontraktami terminowymi Kontrakty terminowe na indeksy

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Rentowność najmu przebiła lokaty i obligacje

Rentowność najmu przebiła lokaty i obligacje najmu przebiła lokaty i obligacje Autor: Emil Szweda, Bernard Waszczyk, Open Finance 13.09.2010. Portal finansowy IPO.pl Szczyt sezonu najmu, związany z napływem studentów na uczelnie i spadek oprocentowania

Bardziej szczegółowo

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015 Badanie Konfederacji Lewiatan Kondycja sektora MMŚP 2014 Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014- Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Konfederacja Lewiatan Warszawa, 21 sierpnia 2014 Dane wykorzystane

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

System wyrównania finansowego na szczeblu samorządowym w Danii. Warszawa 11 grudnia 2014 r. Thorkil Juul

System wyrównania finansowego na szczeblu samorządowym w Danii. Warszawa 11 grudnia 2014 r. Thorkil Juul System wyrównania finansowego na szczeblu samorządowym w Danii Warszawa 11 grudnia 2014 r. Thorkil Juul Nasz pierwszy program wyrównawczy Samorządy lokalne w Danii Reforma administracyjna z 2007 roku doprowadziła

Bardziej szczegółowo

Złoto i srebro. we współczesnym portfelu inwestycyjnym. Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, Warren Buffett

Złoto i srebro. we współczesnym portfelu inwestycyjnym. Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, Warren Buffett Złoto i srebro we współczesnym portfelu inwestycyjnym Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, zakurzoną Ryzyko bierze szybę, się niż z przez niewiedzy czysto o umytą tym co szybę robisz przednią

Bardziej szczegółowo

Brak wody jest torturą

Brak wody jest torturą Brak wody jest torturą Brak dostępu do wody pitnej nie uśmierca w sposób spektakularny i czytelny dla opinii publicznej jak powodzie, trzęsienia ziemi i wojny. Jego ofiary odchodzą w ciszy są to przede

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

KIEPSKIE OCENY - DOBRE PROGNOZY

KIEPSKIE OCENY - DOBRE PROGNOZY KIEPSKIE OCENY - DOBRE PROGNOZY Pierwszy tegoroczny pomiar koniunktury bankowej został przeprowadzony w dniach -7 stycznia, na próbie placówek, reprezentujących wszystkie typy banków krajowych. Wyniki

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 12 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015 RYNEK MESZKANOWY PAŹDZERNK Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca r., kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH Arkadiusz Żabiński ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH 1. Wstęp Osoby fizyczne prowadzące działalność

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo