Marketbeat Polska Wiosna esearch

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Marketbeat Polska Wiosna 2008. esearch"

Transkrypt

1 Marketbeat Polska Wiosna 2008 esearch

2 2 marketbeat POLska POLSKA wiosna Wiosna 2008 wprowadzenie Niniejszy raport został przygotowany przez Dział Doradztwa Cushman & Wakefield Polska w celu zaprezentowania naszym klientom kondycji polskiego rynku nieruchomości na koniec 2007 r. oraz naszych prognoz na 2008 r. Spis treści Podsumowanie 1 Informacje Gospodarcze 2 Informacje o Rynkach Finansowych 3 Rynek Inwestycyjny Nieruchomości Biurowe 4 Rynek Inwestycyjny Nieruchomości Handlowe 5 Rynek Inwestycyjny Nieruchomości Przemysłowe i Magazynowe 6 Nieruchomości Biurowe 7 Nieruchomości Handlowe 11 Nieruchomości Przemysłowe i Magazynowe 15 Nieruchomości Mieszkaniowe 21 Nieruchomości Hotelowe 24 Kontakty 26 Nasze Usługi 28 Cushman & Wakefield jest wiodącą na świecie firmą świadczącą usługi doradcze na rynku nieruchomości, która zatrudnia ponad pracowników w 56 krajach. Jako prawdziwie globalna firma, dostarczamy zintegrowane rozwiązania poprzez aktywne doradztwo, realizację inwestycji i zarządzanie w imieniu wynajmujących, najemców i inwestorów na każdym etapie procesu powstawania i eksploatacji nieruchomości. Rozwiązania te obejmują pomoc klientom przy kupnie, sprzedaży, finansowaniu, najmie i zarządzaniu aktywami. Świadczymy również doradztwo w zakresie wyceny, planowania i badań strategicznych, analizy portfeli nieruchomości, wyboru nieruchomości i pomocy przy lokalizacji powierzchni oraz wiele innych usług doradczych. Niniejszy dokument służy jedynie do celów informacyjnych. Przedstawione informacje uważane są za prawidłowe, ale ich wiarygodność nie może być zagwarantowana, a wyrażone opinie są naszą aktualną oceną, która może ulec zmianie. W sensie formalnym, nie zaleca się posługiwania się podaną tutaj informacją w celu dokonania jakiejkolwiek transakcji handlowej, a firma C&W nie będzie ponosić odpowiedzialności z tytułu zaniedbań lub innych, wynikających z takiego pożytkowania. Niniejszy dokument nie może być w całości lub części, ani w żadnej postaci reprodukowany bez zgody C&W wyrażonej na piśmie Cushman & Wakefield Wszelkie Prawa Zastrzeżone

3 1 podsumowanie Informacje Gospodarcze Szacowana wartość przyrostu PKB w 2007 r. wyniosła 6,5% w porównaniu do 6,1% w 2006 r. Sytuacja na rynkach światowych, będąca efektem pogarszającej się sytuacji w USA, powoduje, że prognozy na kolejne lata są bardziej konserwatywne niż jeszcze rok temu. Szacuje się, że w 2007 r. wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych wyniosła około mld EUR. Mimo znacznego wzrostu płac i znaczącego spadku bezrobocia w 2007 r. Polska nadal jest bardzo atrakcyjnym krajem dla inwestorów zagranicznych. Informacje o rynkach finansowych W horyzoncie kilkuletnim złoty systematycznie umacnia się względem euro i dolara. Wysoki wzrost płac w 2007 r. spowodował zwiększenie konsumpcji przy wysokiej, choć niedostatecznie rosnącej wydajności pracy. Przyczyniło się to do wzrostu inflacji do poziomu 4% w grudniu 2007 r. i podwyższenia stóp procentowych do poziomu 5,25%. Główny indeks Giełdy Papierów Wartościowych WIG osiągnął w lipcu 2007 r. swój historycznie najwyższy poziom punktów, w porównaniu do w czerwcu 2006 r. Rynek inwestycyjny W 2007 r. na rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce zawarto transakcje o łącznej wartości ponad 2,8 mld EUR, co stanowi spadek wolumenu o 40% w stosunku do poziomu z 2006 r. wynoszącego 4,75 mld EUR. Pomimo spowolnienia, rok 2007 był kolejnym rokiem wzmożonej aktywności wśród inwestorów rynek nieruchomości handlowych odnotował największe zainteresowanie, na drugim miejscu znalazł się rynek powierzchni biurowych. Chociaż poziom inwestycji w 2007 r. był niższy niż w 2006 r., wielkość transakcji wciąż utrzymuje się na najwyższym poziomie w Europie Środkowej. W Czechach zawarto transakcje na sumę 1,85 mld EUR, a na Węgrzech na sumę 2 mld EUR. Nieruchomości biurowe Rok 2007 był niezwykle dynamicznym okresem na rynku biurowym w całej Polsce. Silnie rosła zarówno podaż, jak i popyt na nowoczesne powierzchnie biurowe. Zauważalna była jednak tendencja przewagi popytu nad podażą, co przełożyło się na wzrost czynszów. Chociaż najbardziej rozwiniętym rynkiem nadal pozostaje Warszawa, to na prowadzenie pod względem dynamiki przyrostu powierzchni biurowej wysuwają się miasta regionalne, w szczególności Kraków i Wrocław. Popyt generowany był przede wszystkim przez inwestorów zagranicznych. Natomiast krajowe firmy częściej niż dotychczas reprezentowały stronę podaży. Rok 2008 będzie kolejnym dobrym rokiem dla rynku powierzchni biurowych. Według prognoz rynek krajowy może powiększyć się o kolejne mkw. nieruchomości handlowe W 2007 r. w Polsce oddano do użytku prawie mkw. nowoczesnej powierzchni handlowej (wzrost podaży o 40% w stosunku do 2006 r.). Wzmożona działalność deweloperska odnotowana została zwłaszcza w sektorze centrów handlowych, które przyniosły 80% nowoczesnej powierzchni. Warte zauważenia jest, że aż 38% nowoczesnej powierzchni handlowej w ubiegłym roku oddano do użytku w miastach średniej wielkości. Na koniec 2007 r. zasoby nowoczesnej powierzchni handlowej w Polsce wyniosły ponad 7,5 mln mkw. (197 mkw./1.000 mieszkańców), z czego 66,6% przypadało na osiem głównych aglomeracji miejskich. Lata przyniosą dalszy wzrost podaży nowoczesnej powierzchni handlowej w Polsce zarówno w największych aglomeracjach miejskich, jak i w miastach średniej i małej wielkości. nieruchomości przemysłowe i magazynowe W ciągu ostatnich kilku lat Polska stała się preferowanym krajem do lokalizacji centrów logistycznych w Europie Środkowowschodniej. Od stycznia 2005 r. do grudnia 2007 r. podaż wzrosła ponad trzykrotnie. Systematycznie rósł również popyt, co znalazło odzwierciedlenie w wolumenie zawartych transakcji najmu. Przewiduje się, że w 2008 r. sytuacja po stronie popytu ustabilizuje się, a dynamika wzrostu będzie niższa niż w roku ubiegłym. nieruchomości mieszkaniowe Ogólne tendencje na krajowym i światowym rynku nieruchomości w 2007 r. spowodowały na polskim rynku mieszkaniowym szereg zmian. Utrzymujące się od ponad trzech lat ożywienie na rynku nieruchomości mieszkaniowych dobiegło końca, zapoczątkowując okres pewnych korekt i stabilizacji w perspektywie średniookresowej. Obecnie rynek nieruchomości mieszkaniowych w Polsce przechodzi dywersyfikację. Różnice pomiędzy ugruntowanymi rynkami Warszawy, Krakowa i Wrocławia a wschodzącymi rynkami miast regionalnych takich jak Trójmiasto, Katowice, Łódź i Poznań uwidoczniły się w kontekście dynamiki wzrostu cen mieszkań w 2007 r. Nowe rynki mniejszych miast, między innymi Lublina, Bydgoszczy i Szczecina, mogą wyłonić się jako rozwijające się rynki nieruchomości mieszkaniowych w 2008 r. Nieruchomości Hotelowe Obecnie obserwowany jest boom na rynku nieruchomości hotelowych. W 2007 r. Polskę odwiedziło 15,7 mln turystów i przewiduje się, że liczba ta będzie wzrastać w nadchodzących latach. Również współczynnik obłożenia pokoi hotelowych z roku na rok jest coraz wyższy. Liczba hoteli jest stosunkowo niewielka. Koncentrują się one głównie w dużych miastach takich jak Warszawa, Kraków czy Wrocław. Wiele krajowych i międzynarodowych sieci hotelowych upatruje Polskę jako atrakcyjną lokalizację do budowy hoteli pod swoją marką.

4 2 marketbeat POLska wiosna 2008 informacje gospodarcze gospodarka Główne Wskaźniki Ekonomiczne w Polsce w Latach Rok 2007 to kolejny dobry okres dla polskiej gospodarki. Szacowana wartość przyrostu PKB w 2007 r. wyniosła 6,5% w porównaniu do 6,1% w 2006 r. Sytuacja na rynkach światowych, będąca efektem pogarszającej się sytuacji w USA, powoduje, że prognozy na kolejne lata są bardziej konserwatywne niż jeszcze rok temu. Wzrost PKB w kolejnych dwóch latach może wynieść 5-6%, natomiast będzie on w znacznym stopniu uzależniony od globalnej sytuacji makroekonomicznej. W poprzednim roku sytuacja na rynku pracy sprzyjała pracownikom zatrudnienie w gospodarce zwiększyło się o 5%, a realne płace o 6,3%. W 2008 r. oczekujemy dalszego spadku bezrobocia i dalszego, choć już nie tak spektakularnego, wzrostu płac. Inflacja wzrosła z 1,4% w grudniu 2006 r. do poziomu 4,0% w grudniu 2007 r., głównie za sprawą rosnących cen żywności oraz wzrostu cen paliw. Dynamika eksportu nie była już tak duża jak w 2006 r., kiedy to wartość eksportu wzrosła o 23%. W 2007 r. eksport wzrósł o 15% i przekroczył wartość 100 mld EUR. rozwój regionalny Porównanie Wzrostu Gospodarczego w Regionie w 2007 Większość krajów Europy Środkowowschodniej wykazała się ponad 6% wzrostem produkcji przemysłowej. Rekordowy wzrost odnotowała Słowacja (12,8%) i Bułgaria (10,5%), natomiast na Łotwie wzrosła ona o niecałe 2%. Bardzo szybko rozwijające się kraje nadbałtyckie w następnych latach mogą mieć problem z utrzymaniem wysokiego tempa wzrostu. Ponad 8% tempo wzrostu PKB w tym rejonie przełożyło się na znaczny spadek bezrobocia i silny wzrost płac, co w rezultacie spowodowało znaczny wzrost inflacji, przez co spadła atrakcyjność tych krajów w oczach zagranicznych inwestorów. Większe kraje naszego regionu charakteryzujące się mniejszą dynamiką wzrostu, będą się rozwijać w sposób bardziej stabilny. Czynnikiem schładzającym gospodarki w Europie Środkowowschodniej będą rosnące stopy procentowe na rynkach międzynarodowych. Natomiast rozwój danych krajów w dłuższym okresie będzie uzależniony od ich skłonności do reformowania finansów publicznych i dalszej liberalizacji gospodarki. bezpośrednie inwestycje zagraniczne Zasób bezpośrednich inwestycji zagranicznych pod koniec 2007 r. wyniósł prawie 108 mld EUR. W 2006 r. do Polski napłynęły inwestycje zagraniczne o wartości 15,7 mld EUR, z czego 88% napłynęło z krajów UE. Szacuje się, że w 2007 r. wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych wyniosła około mld EUR. Mimo znacznego wzrostu płac w 2007 r. Polska nadal jest bardzo atrakcyjnym krajem dla inwestorów zagranicznych. W długim okresie różnice w kosztach pracy pomiędzy Polską a Europą Zachodnią będą się zmniejszać, co będzie miało wpływ na strukturę inwestycji. Udział inwestycji opartych na wykorzystaniu wysoko wykwalifikowanej siły roboczej będzie się zwiększał kosztem inwestycji wymagających niskich kosztów pracy. Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w Polsce

5 3 informacje o rynkach finansowych kursy walut Od 2004 r. złotówka systematycznie umacnia się względem euro. Średniomiesięczny kurs euro wyniósł w grudniu 2007 r. 3,58 PLN i był o prawie 32% niższy niż na początku 2004 r. W perspektywie ostatnich kilku lat złoty umacniał się również w stosunku do dolara. Wynika to nie tylko ze wzrostu wartości polskiej waluty, ale również spadku wartości dolara na rynku międzynarodowym. W grudniu 2007 r. średniomiesięczny kurs wymiany wyniósł 2,42 PLN i był o ponad 60% niższy niż w 2004 r. Obecne wyhamowanie tempa aprecjacji złotego wynika głównie z sytuacji na międzynarodowych rynkach finansowych. Natomiast silnym czynnikiem zwiększającym aprecjację złotówki będą transfery z Unii Europejskiej na rozwój polskich regionów, infrastruktury i rolnictwa. Jeżeli w 2008 r. nastąpi stabilizacja na rynkach finansowych i groźba recesji zostanie zażegnana, można się spodziewać dalszej aprecjacji polskiej waluty. Kursy Walut w Polsce w Latach stopy procentowe Wzrost inflacji na początku 2007 r. był poprzedzony prawie dwuletnim okresem powolnego wzrostu cen poniżej 2% w stosunku rocznym. Rosnąca dynamika cen skłoniła NBP do sukcesywnego podnoszenia stóp procentowych do poziomu 5%, co oznacza wzrost o 100 punktów bazowych w stosunku do roku poprzedniego. Natomiast już w styczniu tego roku Rada Polityki Pieniężnej podniosła ponownie stopy procentowe o kolejne 25 punktów bazowych. W związku ze znacznym odchyleniem obecnego tempa wzrostu cen od celu inflacyjnego wyznaczonego przez NBP, spodziewane są kolejne podwyżki stóp procentowych prawdopodobnie jeszcze w połowie tego roku. W Stanach Zjednoczonych nastąpiło znaczne zmniejszenie stóp procentowych była to reakcja na pogarszające się wyniki makroekonomiczne, mająca na celu uchronienie rynków kapitałowych przez dalszymi spadkami. Europejski Bank Centralny chcący utrzymać inflację w ryzach nie jest skłonny do obniżania stóp procentowych. Międzybankowe Stopy Procentowe w Latach USD inwestycje w polsce Rok 2007 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie stał pod znakiem dużych wzrostów w pierwszym półroczu i znacznych spadków w drugim. Główny indeks giełdy WIG osiągnął swój historycznie najwyższy poziom punktów w lipcu 2007 r., natomiast po spadkach w styczniu br. osiągnął poziom z końca 2006 r. Na początku 2008 r. nastąpiła silna przecena walorów na warszawskiej GPW zakończona lekkimi wzrostami, natomiast sytuacja na rynkach kapitałowych jest nadal niepewna. W 2007 r. na giełdzie zadebiutowało 81 spółek, a łączna wartość emisji wyniosła prawie 16 mld PLN. W ciągu następnych dwóch lat około 150 spółek planuje debiut na warszawskim parkiecie. Tak duża ilość debiutów zwiększa kapitalizację i płynność warszawskiej giełdy, która jest jedną z największych w tym rejonie Europy. Dynamika Głównych Indeksów GPW w Warszawie

6 4 marketbeat POLska wiosna 2008 rynek inwestycyjny nieruchomości biurowe informacje o rynku W pierwszej połowie 2007 r. na rynek inwestycji w nieruchomości biurowe w Polsce w dalszym ciągu korzystnie oddziaływała rozwijająca się gospodarka i dobre dane makroekonomiczne, a stopy kapitalizacji dotyczące nieruchomości w najlepszych lokalizacjach w najważniejszych miastach zbliżyły się do poziomu w Europie Zachodniej. Jednak liczba transakcji była znacznie mniejsza niż w analogicznym okresie 2006 r. i odnotowano niewielkie zmniejszenie się stóp kapitalizacji, przy stopach kapitalizacji dla najlepszych nieruchomości utrzymujących się na poziomie 5,5%. W drugim półroczu 2007 r., gdy skutki kryzysu na amerykańskim rynku kredytów subprime stały się odczuwalne na globalnych rynkach finansowych, sytuacja uległa pogorszeniu. Wiele transakcji przesunięto w czasie, niektóre nie doszły do skutku. W 2007 r. wartość inwestycji spadła o 40% w porównaniu z 2006 r. Mimo to w drugiej połowie 2007 r. ustanowiony został rekord stóp kapitalizacji dla najlepszych nieruchomości biurowych i po raz pierwszy w Polsce stopa kapitalizacji osiągnęła poziom 5,25%, przy czym dotyczyła ona nieruchomości z potencjałem wzrostu czynszu. W dalszym ciągu wzrastała rozpiętość transakcji pomiędzy regionami, przy znacznie większym zainteresowaniu i liczbie transakcji w miastach drugorzędnych niż w latach poprzednich. popyt W 2007 r. większość nabywców budynków biurowych pochodziła z Europy Zachodniej, przy czym dominowały fundusze z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Holandii, Irlandii i Francji. Odnotowano również rosnącą aktywność na rynku polskich funduszy, takich jak Arka i BPH. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że w 2008 r. liczba inwestorów zainteresowanych nieruchomościami w najlepszych lokalizacjach zmniejszy się, a aktywność na rynku będą pobudzać nabywcy z większym udziałem kapitału własnego, np. fundusze niemieckie i austriackie. Popyt na najlepsze produkty może być również słabszy ze względu na fakt, że stopy kapitalizacji wzrosły o nawet punktów bazowych na bardziej dojrzałych rynkach takich jak Wielka Brytania. działalność / Transakcje W pierwszym półroczu 2007 r. wartość transakcji osiągnęła poziom 883 mln EUR, który pomimo spadku w stosunku do analogicznego okresu w 2006 r., nadal wskazuje na pewną dynamikę, głównie dzięki dużej liczbie mniejszych transakcji i kilku transakcjom kupna o dużej wartości, np. Focus, Prosta Office Center i Trinity Park II. Według wczesnych prognoz wolumen transakcji miał wzrosnąć dwukrotnie w ciągu roku, ale w drugim półroczu 2007 r. zawarto transakcje o wartości zaledwie 248 mln EUR. Jakkolwiek pojawiają się już pozytywne przewidywania na 2008 r. z uwagi na szereg transakcji, które zostały rozpoczęte w 2007 r. i będą zrealizowane w pierwszym kwartale bieżącego roku. Już przy sprzedaży Andersia Tower w Poznaniu odnotowano rekordową stopę kapitalizacji dla budynku biurowego w mieście regionalnym 5,8%. Najlepsza Stopa Kapitalizacji Główne transakcje inwestycyjne w polsce W 2007 Nieruchomość Miasto Sprzedawca Nabywca Europolis Portfolio (49%) Warszawa Europolis Axa Immoselect Focus Warszawa Sachsenfonds Degi Prosta Office Center Warszawa Ghelamco ING Real Estate Trinity Park II Warszawa Ghelamco ING Real Estate Millennium Plaza Warszawa Reform Plaza Atlas Estates Business & Finance Centre Orion Łódź Echo Investment Catalyst Capital Łódź Business Centre Łódź Echo Investment Catalyst Capital Riverside Park * ajlepsza stopa w C Warszawa Transakcje Inwestycyjne czny Wolumen (mld EU) Warszawa ajlepsza stopa w PC ** Warszawa czny Wolumen Irlandia Investment SEB Maris Szczecin Menzel & Paul Ethel Austin Griffin House Warszawa b/d GLN Partners Helion Warszawa Lexi Part DEKA * Prognoza ** okalizacje Poza Centrum Warszawa C Warszawa PC Inne Miasta Transakcje ocznie (mln EU)

7 5 rynek inwestycyjny nieruchomości handlowe informacje o rynku W 2007 r. aktywność inwestycyjna na rynku nieruchomości handlowych zmniejszyła się w porównaniu z 2006 r. W ubiegłym roku zawarto ok. 30 transakcji na łącznie ok mkw. powierzchni handlowej o wartości inwestycyjnej 1,6 mld EUR. Do zmniejszenia wolumenu transakcji nieruchomościowych doszło wskutek niewielu dużych transakcji portfelowych w 2007 r. oraz wpływu kryzysu kredytowego, który doprowadził do ograniczenia dostępności środków finansowych i wzrostu kosztów finansowania. Inwestorzy zaczęli wykazywać większą ostrożność i wielu z nich obecnie czeka na reakcję rynku w 2008 r. Jednak podstawowe wskaźniki dla rynku nieruchomości, takie jak silny popyt wśród najemców, wysoki wzrost PKB i rosnące czynsze, są nadal dobre i w 2008 r. przewiduje się wzrost aktywności. Obecnie stopy kapitalizacji z nieruchomości handlowych w najlepszych lokalizacjach kształtują się na poziomie 5,6%, chociaż w 2007 r. nie było przykładu transakcji sprzedaży nieruchomości w rzeczywiście najlepszej lokalizacji. Jeżeli w 2008 r. dostępne byłyby takie nieruchomości na sprzedaż, to nadal należy oczekiwać nieznacznie niższych stóp kapitalizacji. W przypadku aktywów drugorzędnych stopy kapitalizacji wzrosną o 50 do 75 punktów bazowych. popyt W związku z kryzysem kredytowym inwestorzy korzystający w dużym stopniu z kredytowania zewnętrznego napotykają większe trudności w osiąganiu zysków przy zwiększonych kosztach finansowania, a czasem nawet nie są w stanie pozyskać kredytów z powodu zwiększenia marż bankowych i zmniejszenia współczynników wartości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV). W konsekwencji głównymi graczami na rynku są nabywcy z większym udziałem kapitału własnego. W 2007 r. najbardziej aktywnymi inwestorami w sektorze nieruchomości handlowych byli inwestorzy z UE: z Wielkiej Brytanii (Pradera, Catalyst, First Property i Dawnay Day), Francji (Klepierre i AEW), Niemiec (Deka i Credit Suisse), Austrii (Akron i Meinl) oraz Irlandii (AIB Polonia, Caelum Development). Fundusze spoza UE również miały wpływ na rynek głównie wskutek dużej transakcji kupna portfela Simon Ivanhoe. działalność / transakcje Aktywność w 2007 r. była mniejsza niż w latach Wolumen inwestycji w nieruchomości handlowe wyniósł 1,6 mld EUR, co stanowi odpowiednio 59% wartości z 2006 r. i 82% transakcji w 2005 r. Na transakcje portfelowe przypadło ponad 48% łącznego wolumenu inwestycji w 2007 r. Jedną z największych transakcji portfelowych było nabycie od Simon Ivanhoe pięciu centrów handlowych przez Macquarie CountryWide Trust za 232 mln EUR. Największą pojedynczą inwestycją było nabycie Centrum Handlowego Wola Park w Warszawie przez fundusz AEW z Francji od Ivanhoe Cambridge za 146 mln EUR. Perspektywy na 2008 r. wyglądają obiecująco ze względu na silny popyt obserwowany na początku 2008 r. i znaczną liczbę nadal negocjowanych transakcji. Najlepsza Stopa Kapitalizacji Główne transakcje inwestycyjne w polsce W 2007 Nieruchomość Miasto Sprzedawca Nabywca Carrefour Portfolio Cały kraj Carrefour Aerium Fund Simon Ivanhoe Portfolio Wola Park Cały kraj Warszawa Simon Ivanhoe Ivanhoe Cambridge Macquarie CountryWide Trust AEW Europe GE Portfolio Cały kraj GE Real Estate Oppenheim Forum Gliwice Gliwice Quinlan Private Golub Deka Maximus Nadarzyn Euro Power Centrum Sybil Group Rybnik Plaza Sosnowiec Plaza * Galeria Gniezno Galeria Nad Jeziorem Górny Śląsk Gniezno Konin Polska Transakcje Inwestycyjne czny Wolumen (mld EU) czny Wolumen Plaza Centres Europe AIM Klepierre Pradera Fashion Outlet Piaseczno Outlet Company AIB Polonia Pasaż Świętokrzyski Kielce Echo Investment Catalyst Capital ETC Portfolio Cały kraj ETC Akron Entertainment Centre Łódź Echo Investment Catalyst Capital Marina Mokotów Warszawa PSH Dawnay Day Warszawa Inne Miasta * Prognoza Transakcje ocznie (mln EU)

8 6 marketbeat POLska wiosna 2008 rynek inwestycyjny nieruchomości przemysłowe i magazynowe informacje o rynku Najlepsza Stopa Kapitalizacji Rynek inwestycji w nieruchomości przemysłowe i magazynowe można podsumować jako połączenie bardzo aktywnego i dynamicznie rozwijającego się rynku najmu przy wzroście czynszów oraz utrzymującego się braku płynności ze względu na ograniczoną podaż produktów inwestycyjnych wysokiej jakości. Pomimo spowolnienia zniżkowego trendu stóp kapitalizacji, oczekuje się, że wysoki wzrost PKB, szybszy rozwój infrastruktury i bardzo aktywny rynek najmu, spowodują, że prawdopodobieństwo dalszego wzrostu stawek czynszu będzie głównym czynnikiem przyciągającym inwestorów w 2008 r. Jednak wolumen transakcji może być nadal umiarkowany ze względu na ograniczoną podaż produktów wysokiej jakości. popyt Potencjalny popyt jest znaczny, ale nadal ograniczony przez podaż produktów inwestycyjnych wysokiej jakości. Skłania to inwestorów do brania pod uwagę starszych nieruchomości wynajmowanych wielu najemcom i oferujących możliwość zwiększenia zysków dzięki aktywnemu zarządzaniu. Inni inwestorzy przystępują do inwestycji na wczesnym etapie realizacji poprzez ich finansowanie i zakup z wyprzedzeniem. W 2007 r. dominującymi graczami na rynku inwestycji w nieruchomości przemysłowe i magazynowe nadal byli inwestorzy z UE, wśród których liderami byli inwestorzy z Wielkiej Brytanii i Austrii, a także Francji i Polski. Transakcje Inwestycyjne działalność / Transakcje Rynek inwestycji w nieruchomości przemysłowe w Polsce w dalszym ciągu charakteryzuje najmniejsza aktywność w porównaniu z dwoma pozostałymi sektorami komercyjnymi. Ponadto w 2007 r. aktywność inwestorów na tym rynku była mniejsza niż rok wcześniej. Wolumen transakcji inwestycyjnych w ubiegłym roku wyniósł ok. 149 mln EUR, wykazując spadek o ok. 25% rok do roku. Częściowo wynikał on z sytuacji na rynkach finansowych, co spowodowało opóźnienie i przesunięcie niektórych transakcji na 2008 r. Jeżeli na rynku nie pojawią się produkty wiodących deweloperów, aktywność inwestycyjną mogą pobudzać w większym stopniu transakcje sprzedaży i najmu zwrotnego. Obecnie stopy kapitalizacji z najlepszych nieruchomości przemysłowych utrzymują się poniżej 7% i oczekuje się ich stabilizacji w 2008 r. Główne transakcje inwestycyjne w polsce W 2007 Nieruchomość Miasto Sprzedawca Nabywca Centrum Biznesu Ożarów Ożarów Mazowiecki Syndyk ORCO Group Bałdowska Tczew CF Plus First Property Spedimex Łódź Spedimex Echo Investment Panattoni Bielsko-Biała Panattoni Invesco City Point Distribution Park Warszawa Europa Capital LLP Teesland Cargo Forte Warszawa White Estates Raiffeisen RE Fund

9 7 nieruchomości biurowe informacje o rynku Centrum Warszawy Rok 2007 był niezwykle dynamicznym okresem na rynku biurowym w całej Polsce. Silnie rosła zarówno podaż, jak i popyt na nowoczesne powierzchnie biurowe. Zauważalna była jednak tendencja przewagi popytu nad podażą, co przełożyło się na wzrost czynszów. Chociaż najbardziej rozwiniętym rynkiem nadal pozostaje Warszawa, to na prowadzenie pod względem dynamiki przyrostu powierzchni biurowej wysuwają się miasta regionalne, w szczególności Kraków i Wrocław. Popyt generowany był przede wszystkim przez inwestorów zagranicznych. Natomiast krajowe firmy częściej niż dotychczas reprezentowały stronę podaży. Rok 2008 będzie kolejnym dobrym rokiem dla rynku powierzchni biurowych. Według prognoz rynek krajowy może powiększyć się o kolejne mkw. podaż i popyt w warszawie Rok 2007 był dla rynku biurowego okresem nierównowagi na korzyść wynajmującego popyt wyprzedził podaż powierzchni biurowych. Ubiegły rok charakteryzował się wysokim poziomem podaży na stołeczny rynek dostarczonych zostało 21 budynków o łącznej powierzchni mkw., co stanowiło 113% podaży z 2006 r. Zwiększyła ona całkowite zasoby stolicy do 2,7 mln mkw. Największe projekty wybudowane w zeszłym roku to Trinity Park II ( mkw.), IO-1 ( mkw.), Lumen ( mkw.) i Skylight ( mkw.). Zdecydowanie na prowadzenie pod względem liczby nowych budynków wysunęły się lokalizacje poza centrum. Na Mokotów przypadło prawie mkw. nowych biur, co stanowiło 47% podaży lokalizacji pozacentralnych. Według szacunków wysoka dynamika lokalizacji pozacentralnych utrzyma się również w 2008 r. i może przekroczyć mkw., z kolei w centrum liczba oddawanych budynków będzie najniższa od kilku lat i wyniesie ok mkw. Czynsze i Pustostany w Warszawie Rok 2007 był szóstym z kolei rekordowym rokiem na stołecznym rynku najmu powierzchni biurowej. Łączny popyt brutto wyniósł prawie mkw., prawie 20% więcej niż w roku poprzednim. Rok 2008 szacowany jest na co najmniej mkw. Najsilniejszy popyt odnotowano na Mokotowie, gdzie wynajęto prawie mkw. Rozszerzenia wynajmowanej powierzchni w minionym roku stanowiły 6%, natomiast mkw. było przedmiotem renegocjacji umów najmu. Warty odnotowania jest znaczny udział umów typu pre-let (34%) w wolumenie popytu. Większy udział miały transakcje przekraczające mkw. ( mkw. wynajęte przez Bank Millennium w Harmony Office Center czy mkw. wynajęte przez Deloitte w Atrium City). Odnotowano również znaczne zwiększenie przeciętnej wielkości transakcji do mkw., co oznacza wzrost aż o 40% w porównaniu do 2006 r. Kluczowym czynnikiem rozwoju rynku najmu w stolicy będzie dynamika rozwoju gospodarczego i idące za tym rosnące poziomy konsumpcji i inwestycji, a także wykwalifikowani pracownicy oraz poprawiająca się infrastruktura. Wszystkie te czynniki spowodują wzrost popytu na powierzchnię biurową w Warszawie w przeciągu nadchodzących 2 lat. Popyt i Podaż Netto Rocznie w Warszawie

10 8 marketbeat POLska wiosna 2008 nieruchomości biurowe czynsze i pustostany w warszawie Koncentracja Powierzchni Biurowej w Warszawie Współczynnik pustostanów, który od 2002 r. znajduje się w trendzie spadkowym osiągnął w 2007 r. rekordowo niskie wskaźniki w swojej historii. Na koniec 4 kwartału 2007 r. stopa pustostanów w Warszawie wyniosła 3,1%, przy czym stanowiła odpowiednio w Centralnym Obszarze Biznesu 3,37% i poza centrum 2,88%. W porównaniu z końcem 2006 r. średni poziom powierzchni niewynajętej dla Warszawy zmniejszył się o 43% (o 2,3 pkt. proc. z poziomu 5,4%). Najwięcej wolnej powierzchni biurowej oferowały biura zlokalizowane w strefie Południowo- Wschodniej (7,8%) oraz w Ścisłym Centrum (6,8%). W rezultacie silnego popytu na Mokotowie stopa pustostanów w tej strefie spadła do 1,6%. Poniżej 1% spadły pustostany w strefach Obrzeży Centrum oraz Woli. Powodem tak dynamicznego spadku dostępności powierzchni był szybko rosnący popyt oraz ograniczona podaż nowoczesnej powierzchni biurowej, szczególnie w centrum miasta. Na koniec 2007 r. ilość wolnej powierzchni wyniosła mkw. w COB, w lokalizacjach poza centrum odnotowano mkw. dostępnej powierzchni biurowej. Duży popyt i stosunkowo niewielka podaż powinny utrzymać niską stopę pustostanów do 2010 r. Najbliższe lata przyniosą zróżnicowanie dostępności powierzchni w COB oraz w lokalizacjach poza centrum. Z uwagi na niską podaż współczynniki pustostanów będą nadal zmniejszać się w centrum miasta, natomiast w lokalizacjach poza centrum nastąpi wzrost dostępności nowoczesnej powierzchni biurowej. Z powodu silnego popytu powierzchnie poza centrum nie powinny jednak znacząco zwiększyć swojej stopy pustostanów. Oprócz wolumenu najmu i stopy pustostanów w minionym roku rekordowy był także wzrost stawek za wynajem. W 2007 r. czynsze w najlepszych lokalizacjach w centrum wzrosły prawie o 36% z 22 EUR/mkw./miesiąc (koniec 2006 r.) do 30 EUR/mkw./miesiąc (koniec 2007 r.). W lokalizacjach poza centrum wyjściowe stawki czynszu wynoszą najczęściej od EUR/mkw./miesiąc. Dodatkowe obciążenie stanowią opłaty eksploatacyjne będące na poziomie średnio 5-6 EUR/mkw./miesiąc w Centralnym Obszarze Biznesu i na poziomie 3-5 EUR/mkw./miesiąc w lokalizacjach poza centrum. Koszty parkingów są stałe i wynoszą EUR/ miejsce/miesiąc w COB w parkingach podziemnych oraz w lokalizacjach poza centrum EUR/miejsce/miesiąc i EUR/miejsce/miesiąc na parkingu naziemnym. W centrum Warszawy prognozowane jest utrzymanie się wysokich czynszów do 2010 r. Z uwagi na bardzo małą podaż stawki już wzrosły w wybranych obiektach nawet do 40 EUR/mkw. Szansą na spadek stawek w COB jest planowana podaż w rejonie bliskiej Woli. W lokalizacjach poza centrum popyt zrównoważa dynamiczną podaż powierzchni biurowej. W efekcie czynsze zaczynają się podnosić z dotychczasowych, stabilnych poziomów. Jeśli utrzymująca się koniunktura gospodarcza w 2008 r. pozwoli zachować skalę popytu, z dużym prawdopodobieństwem w przyszłym roku będziemy także mieli do czynienia z tendencją wzrostową czynszów do ok. 19 EUR/mkw. Rynek warszawski - informacje Lokalizacja COB LPC Liczba Budynków Zasób m m 2 Pustostany m m 2 Wskaźnik Pustostanów 3,37% 2,88% Standardowe warunki najmu (Klasa A) Lokalizacja COB LPC Czynsz (m 2 /mc) EUR EUR Parking Podziemny (miejsce/mc) EUR EUR Parking Naziemny (miejsce/mc) EUR EUR Koszty Eksploatacyjne (m 2 /mc) EUR 5-6 EUR 3-5 Zachęty dla Najemcy Okres Najmu Kontrybucja finansowa, Zwolnienie z czynszu na 1-3 miesiące, Aranżacja powierzchni 5-10 lat Współczynnik Pow. Wspólnych 0-10% VAT 22% Indeksacja Inne EUR lub US CPI Kontrybucja finansowa, Zwolnienie z czynszu na 4-9 miesięcy, Aranżacja powierzchni Gwarancja bankowa lub firmy macierzystej albo depozyt

11 9 nieruchomości biurowe miasta regionalne Centrum Biurowe Francuska, Katowice Miniony rok był wyjątkowy dla rynku biurowego w całej Polsce. Uwagę zwraca silny popyt generowany głównie przez inwestorów zagranicznych. Zapotrzebowanie na nowoczesne powierzchnie biurowe zgłaszają korporacje lokujące BPO, firmy rozszerzające powierzchnię swoich dotychczasowych siedzib, a także inwestorzy dopiero zainteresowani możliwościami polskiego rynku. Do najbardziej rozwiniętych krajowych rynków biurowych zalicza się Kraków i Wrocław, a następnie Trójmiasto i Poznań. Miasta, przed którymi otwierają się dopiero perspektywy dynamicznego rozwoju, to Katowice i Łódź, a rynki wschodzące to Szczecin i Lublin. W Krakowie całkowite zasoby nowoczesnych powierzchni biurowych szacowane są na około mkw. Niedobór powierzchni biurowej idący w parze z rosnącym zainteresowaniem miastem ze strony inwestorów zagranicznych zachęca deweloperów do przygotowywania nowych inwestycji. Obecnie w trakcie realizacji znajdują się obiekty biurowe, które powiększą istniejące zasoby o ok mkw. Wśród obiektów znajdujących się w budowie najbardziej znaczące obiekty to: Kraków Business Park, Rondo Business Park, Edison, Onyx, Portus, M65 Meduza i Centrum Biurowe Kazimierz. W dalszych planach znajduje się wybudowanie ok mkw. Utrzymująca się wyraźna nadwyżka popytu nad podażą spowodowała, że nawet w projektach na etapie realizacji znaczna część powierzchni została już wynajęta. Obecnie w Krakowie najlepsze czynsze wywoławcze są najwyższe wśród miast regionalnych i przekraczają 19 EUR/mkw./miesiąc, zaś stopa pustostanów w głównych budynkach jest bliska 0%. Rynek Nowoczesnej Powierzchni Biurowej w Miastach Regionalnych Wrocław, w przeciwieństwie do stolicy Małopolski, wyrasta na drugie po Warszawie centrum zabudowy wysokiej biurowej i apartamentowej. Wieżowce w przygotowaniu to m.in. Sky Tower, Centrum Południowe, Odra Tower czy Angel Wings. Łączne zasoby nowoczesnych powierzchni biurowych w mieście wynoszą ok mkw. Najsilniej rozwijającym się rejonem miasta jest zachodni obszar koncentracji wzdłuż ulic Legnickiej i Strzegomskiej w kierunku lotniska. We Wrocławiu w budowie znajduje się ok mkw., natomiast w planach jest budowa dalszych mkw. Do najważniejszych obiektów w przygotowaniu należą Zachodnie Centrum Biznesu, Grunwaldzki Center, Globis i Bema Plaza. Odległości Między Warszawą a Głównymi Miastami Regionalnymi Generatorami popytu na powierzchnie biurowe będą ośrodki rozwoju nowych technologii i centrów badawczych oraz centra rozwoju inwestycji związanych z szeroko pojętym przemysłem. Współczynnik powierzchni niewynajętych na koniec 2007 r. wyniósł ok. 3%. Stawki wywoławcze za najlepsze powierzchnie wzrosły do poziomu 17,5 EUR/mkw.

12 10 marketbeat POLska wiosna 2008 nieruchomości biurowe miasta regionalne W Trójmieście do połowy 2006 r. panował zastój pod względem powierzchni biurowych. W 2007 r. sytuacja ta zaczęła się zmieniać inwestorzy, odczuwając zwiększony popyt, zaczęli budowę dwóch głównych kompleksów biurowych Łużyckiej Office Park w Gdyni oraz Arkońskiej Business Park w Gdańsku. Obecnie rynek trójmiejski to ok mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej. W porównaniu do innych rynków w Trójmieście powstaje niewiele obiektów. W 2008 r. na rynek zostanie dostarczone mkw. powierzchni biurowej, której wynajem dobiega już końca. W planach jest dalsze ok mkw. Czynsze w Trójmieście zdecydowanie urosły ze względu na bardzo niski współczynnik pustostanów i zbyt małą podaż w stosunku do popytu. Najwyższe czynsze wynoszą już 17 EUR/mkw. i brak jest sygnałów, żeby w tym roku sytuacja uległa korekcie. Najbliższy rok upłynie pod znakiem dalszego wzrostu czynszów i malejącej stopy pustostanów. Dopiero planowana podaż powinna ustabilizować sytuację na rynku trójmiejskim. Poznań dysponuje nowoczesnymi zasobami powierzchni biurowej przekraczającymi mkw. W budowie znajduje się obecnie mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej, zaś w planach jest kolejne mkw. Podaż, która została dostosowana do sytuacji panującej na rynku na początku 2006 r., zdecydowanie nie była w stanie zaspokoić zgłaszanego popytu. W związku z ożywieniem gospodarczym nastąpił wzrost zainteresowania nowych najemców oraz tych, którzy rozszerzają obecnie zajmowaną powierzchnię. Ta sytuacja przy dość powolnym wzroście podaży powierzchni wywarła presję wzrostową na czynsze, które dochodzą w najlepszych obiektach już do 18 EUR/mkw. Stopa pustostanów wynosi ok. 2,4%. Stabilizacja cen jest spodziewana na rynku dopiero za ok. półtora roku. W Katowicach rynek biurowy ( mkw.) znajduje się na wczesnym etapie rozwoju. Będzie się jednak szybko rozwijał w najbliższych latach wraz z inwestycjami zagranicznych deweloperów (Skanska, GTC, TriGranit) oraz z popytem generowanym przez inwestorów zagranicznych. Prognozujemy wzrost popytu na tym rynku i w najbliższym czasie wzrost czynszów z uwagi na niedostateczną podaż. Obecnie najlepsze wyjściowe stawki czynszu w budynkach biurowych klasy A w centrum miasta kształtują się na poziomie 16 EUR/mkw., zaś pustostany oscylują w granicach 2%. Łódź znajduje się w początkowej fazie boomu powierzchni biurowych. Zagraniczni deweloperzy obecni w mieście zabezpieczyli atrakcyjne nieruchomości, jednak większość z nich obserwuje rozwój rynku z uwagi na dość dużą stopę pustostanów. Rynek nowoczesnej powierzchni biurowej obejmujący ok mkw. jest jeszcze stosunkowo mało rozwinięty. Obecnie w budowie znajduje się prawie mkw. powierzchni biurowej (m.in. Textorial Park, Synergia i Red Tower). Łączna wielkość inwestycji planowanych to ok mkw. Poziom czynszów w najlepszych lokalizacjach wynosi 15 EUR/mkw./miesięcznie. największe obiekty biurowe (miasta regionalne) Miasto Obiekt Wielkość (m 2 ) Kraków Buma Square Business Park Trójmiasto Lotos Park (Siedziba) Katowice Opolska Trójmiasto Prokom Wrocław Silver Forum Trójmiasto Ergo Hestia Group (Siedziba) Poznań Poznańskie Centrum Finansowe Katowice Chorzowska Kraków Cracovia Business Center Zasoby i Przyszła Podaż w Miastach Regionalnych Tysice m raków Wrocław Trójmiasto Poznań atowice ód Istniejce W udowie Planowane przewidywania rynkowe na 2008 rok Miasto Podaż Popyt Czynsze Pustostany St. Kapit. Warszawa COB i h h i g Warszawa LPC h h g h g Kraków h h h g g Wrocław h h g h g Trójmiasto h h h i g Poznań h h h i g Katowice h h h h g Łódź h h g i g

13 11 nieruchomości handlowe informacje o rynku Galeria Malta, Poznań W 2007 r. w Polsce oddano do użytku prawie mkw. nowoczesnej powierzchni handlowej (wzrost podaży o 40% w stosunku do 2006 r.). Wzmożona działalność deweloperska odnotowana została zwłaszcza w sektorze centrów handlowych, które przyniosły 80% nowoczesnej powierzchni. Do największych obiektów ukończonych w 2007 r. należy zaliczyć Magnolię Park i Pasaż Grunwaldzki we Wrocławiu, Złote Tarasy w Warszawie, Auchan Rumia, Forum Gliwice oraz Galerię Bałtycką w Gdańsku. Warte zauważenia jest, że aż 38% nowoczesnej powierzchni handlowej w ubiegłym roku oddano do użytku w miastach średniej wielkości. Na koniec 2007 r. zasoby nowoczesnej powierzchni handlowej w Polsce wyniosły ponad 7,5 mln mkw. (197 mkw./1.000 mieszkańców), z czego 66,6% przypadało na osiem głównych aglomeracji miejskich (Warszawski Obszar Metropolitalny, Kraków, Łódź, Wrocław, Poznań, Górny Śląsk, Trójmiasto i Szczecin). W aglomeracji warszawskiej na koniec ubiegłego roku istniało ponad 1,5 mln mkw. nowoczesnej powierzchni handlowej. Podaż Nowoczesnej Powierzchni Handlowej w Polsce ( ) Lata przyniosą dalszy wzrost podaży nowoczesnej powierzchni handlowej w Polsce zarówno w największych aglomeracjach miejskich, jak i w miastach średniej i małej wielkości. Szacuje się, że w przeciągu następnych dwóch lat na rynek trafi ponad 3 mln mkw. nowej powierzchni handlowej, z czego jedynie 43% w największych aglomeracjach. Jednocześnie należy zaznaczyć, że część spodziewanych otwarć może przesunąć się na kolejny rok w związku ze skomplikowanymi procedurami administracyjnymi dotyczącymi budowy wielkopowierzchniowych obiektów handlowych w Polsce. Obserwowany jest wzrost popytu na nowoczesne powierzchnie handlowe, zwłaszcza w miastach średniej wielkości (pow mieszkańców), gdzie obecnie powstają śródmiejskie centra handlowe. Miasta mniejsze ( mieszkańców) również cieszą się wzrastającym zainteresowaniem sieci handlowych, jednak liczba takich sieci na rynku jest ograniczona. W związku z silnym popytem stopy pustostanów pozostają na niskim poziomie 0-3% w większości lokalizacji, jednak na rynkach wysoko konkurencyjnych zaobserwować można trudności z wynajmem powierzchni w obiektach zlokalizowanych peryferyjnie w stosunku do docelowej grupy klientów. Poziom czynszów za powierzchnie handlowe związany jest bezpośrednio z siłą nabywczą danego rynku. Ze względu na znaczne dysproporcje w sile nabywczej pomiędzy dużymi aglomeracjami a miastami regionalnymi poziom czynszów jest bardzo zróżnicowany i waha się w granicach EUR/mkw./ miesiąc za najlepsze na danym rynku lokalizacje. wybrane centra handl. ukończone w 2007 roku Nazwa Miasto Pow. Najmu (m 2 ) Magnolia Park Wrocław Złote Tarasy Warszawa Auchan Rumia Rumia Pasaż Grunwaldzki Wrocław Forum Gliwice Górny Śląsk Galeria Bałtycka Gdańsk Arkady Wrocławskie Wrocław TK Galeria Biała Białystok Stary Browar Faza II Poznań Plaza Lipowa City Centre Lublin Focus Park Rybnik Rybnik Plaza Rybnik Rybnik Galeria Askana Gorzów Wielkopolski Carrefour Gryf Szczecin Galeria Dębicka Dębica

14 12 marketbeat POLska wiosna 2008 nieruchomości handlowe Główne Ulice Handlowe Obserwowany systematyczny wzrost zainteresowania deweloperów głównymi ulicami handlowymi największych polskich miast zaczyna owocować pierwszymi inwestycjami w tym zakresie. Konkretyzują się plany renowacji i rozbudowy starych zasobów handlowych (np. Renoma Wrocław), jak również modernizacji i adaptacji śródmiejskich kamienic dla potrzeb handlu. Planowane są również, w miarę dostępności gruntu, nowe inwestycje w ekskluzywne domy towarowe (np. DT Braci Jabłkowskich w Warszawie). Pierwszych oddawanych do użytku obiektów należy się spodziewać na przełomie 2009/2010, a na jedną z atrakcyjniejszych, zwartych ulic handlowych ma szansę wyrosnąć ul. Półwiejska w Poznaniu. Perspektywy nowych inwestycji w tym segmencie rynku powodują wzrost zainteresowania ze strony luksusowych sieci handlowych, tradycyjnie poszukujących tego typu lokalizacji pod swoją działalność. Zaczynają tworzyć się ekskluzywne mikrolokalizacje handlowe, takie jak. np. Pl. Trzech Krzyży w Warszawie, gdzie znajdują się m.in.: Hugo Boss, Max & Co, Ermenegildo Zegna, Burberry, Escada, Max Mara oraz Emporio Armani. Czynsze za lokale przy głównych ulicach handlowych pozostają na stabilnym, wysokim poziomie w większości dużych aglomeracji, osiągając wartości EUR/mkw./miesiąc w najlepszych lokalizacjach, przy średnich EUR/mkw./miesiąc. wybrane inwestycje (realizowane i planowane) przy ulicach handlowych głównych miast Miasto Ulica Obiekt Warszawa Chmielna D.T. Braci Jabłkowskich Warszawa Bracka D.T. Wolf Immobilien Wrocław Świdnicka D.T. Renoma Poznań Półwiejska D.T. deptak Katowice 3 Maja Dworzec Katowice Osobowa Czynsze przy Ulicach Handlowych w Wybranych Miastach w 4 kw centra handlowo-rozrywkowe Na koniec 2007 r. w Polsce istniało blisko 300 centrów handlowych (włączając centra handlowe i hipermarkety z niewielkimi galeriami sklepów) o łącznej powierzchni 5,5 mln mkw. Ponad 1,9 mln mkw. zlokalizowane było w miastach średniej wielkości, a 3,6 mln mkw. w ośmiu największych aglomeracjach miejskich. W drugiej połowie 2007 r. oddano do użytku między innymi: Galerię Askana w Gorzowie Wlkp., Galerię Białą w Białymstoku oraz wiele mniejszych obiektów w miastach regionalnych (np. Galeria Dębica). Pod koniec 2007 r. w budowie pozostawało mkw. powierzchni centrów handlowych, z tego aż 69% poza największymi aglomeracjami, co wskazuje na znaczące przeniesienie aktywności deweloperskiej do miast regionalnych. Do największych obecnie realizowanych projektów należy zaliczyć centra: Galeria Malta i Galeria Pestka w Poznaniu, Focus Park Bydgoszcz, Karolinka Opole czy Auchan Szczecin. Budowane są jednak również obiekty bardziej kameralne takie jak: Galeria Wisła Płock czy Alfa Białystok. Dodatkowo na najbliższe dwa lata planowane są centra handlowe o łącznej powierzchni 2,1 mln mkw., głównie w miastach średniej wielkości i małych takich jak Jelenia Góra, Łomża, Przemyśl, Ostrów Wlkp., Piła, Nowy Sącz i Słupsk. Centra Handlowe w Latach

15 13 nieruchomości handlowe Centra handlowo-rozrywkowe Popyt na powierzchnie w centrach handlowych kreowany jest głównie przez sieci spożywcze oraz odzieżowe planujące ekspansję na nowych rynkach miast regionalnych. Strategia polega na dotarciu do grup konsumentów, zaopatrujących się dotychczas w centrach handlowych w sąsiednim dużym mieście, którzy mają świadomość marek handlowych i entuzjastycznie przyjmują ofertę nowego centrum handlowego we własnej miejscowości. Stabilnym popytem, ze względu na stosunkowo wysoką siłę nabywczą konsumentów, cieszą się nadal centra handlowe o ugruntowanej pozycji na rynku w dużych aglomeracjach. Na rynkach wysoko konkurencyjnych spodziewany jest nieznaczny wzrost stopy pustostanów, która w chwili obecnej plasuje się średnio w granicach 0-5% na większości rynków. W związku z przeniesieniem działalności deweloperskiej do miast średniej wielkości oczekiwać należy znacznej dywersyfikacji czynszów w centrach handlowych. Na rynku nadal odnotowywane są rekordowe transakcje najmu przy stawkach EUR/ mkw./miesiąc w dużych miastach, a jednocześnie najwyższe czynsze w miastach średniej wielkości plasują się na poziomie EUR/mkw./miesiąc. Jest to przyczyną spadku średniej stawki najmu w centrach handlowych w Polsce do poziomu EUR/mkw./miesiąc. Proces ten będzie się pogłębiał wraz z komercjalizacją obiektów w mniejszych miastach regionalnych. Centra Handlowe w 4 kwartale 2007 Czynsze w Centrach Handlowych w 4 kw Hipermarkety / Supermarkety Proces konsolidacji sektora spożywczego w Polsce postępuje, obejmując mniejszych graczy na rynku. W 2007 r. portugalska firma Jeronimo Martins kupiła portfolio 210 niemieckich sklepów dyskontowych Plus w Polsce. W chwili obecnej na rynku polskim działa blisko 200 hipermarketów zlokalizowanych głównie w centrach handlowych oraz kilka tysięcy supermarketów i dyskontów spożywczych prowadzących ekspansję w formie wolno stojących sklepów, w dużych osiedlach mieszkaniowych oraz w małych miastach. Najaktywniejszymi sieciami hipermarketów na rynku polskim w 2007 r. były Carrefour i Tesco. W wolniejszym tempie rozwijają się również Real i Auchan. Do najaktywniejszych graczy na rynku supermarketów i dyskontów spożywczych w Polsce należą: Biedronka, Kaufland, Lidl, Tesco i Carrefour. W segmencie delikatesowym działają polskie sieci spożywcze: Alma, Bomi oraz Piotr i Paweł, które kreują popyt na powierzchnie w śródmiejskich centrach handlowych, lokale w nowych osiedlach mieszkaniowych, jak również budują obiekty własne. Stawki czynszowe za powierzchnie hipermarketów pozostają na stabilnym poziomie i wahają się w granicach 6,5-7,5 EUR/mkw./ miesiąc. Stawki za powierzchnie supermarketów rosną w związku z silnym popytem ze strony operatorów, osiągając poziom 7,5-13 EUR/mkw./miesiąc. Sieci Hipermarketów w Wybranych Miastach w 4 kw. 2007

16 14 marketbeat POLska wiosna 2008 nieruchomości handlowe magazyny I PARKI handlowe Magazyny Handlowe w Wybranych Miastach w Latach Wielkopowierzchniowe sklepy niespożywcze rozwijają się w Polsce od końca lat 90-tych w formie obiektów wolno stojących, głównie z sektora materiały budowlane. Liderem tego rynku pozostaje Castorama, z którą konkurują Leroy Merlin, OBI i Praktiker. Obserwowany jest obecnie rozwój tych sieci w miastach średniej wielkości, przy jednoczesnym dostosowywaniu wielkości sklepów i oferty do skali rynku. Na mniejszych rynkach z ww. graczami konkurują również Bricomarche i Nomi. Tysice m Jednocześnie postępuje proces grupowania magazynów handlowych w największych aglomeracjach w podmiejskie parki handlowe. IKEA systematycznie rozbudowuje swoje istniejące obiekty (np. IKEA Bulwary Poznańskie) oraz planuje nową inwestycję IKEA Port Łódź. Na rynku parków handlowych działa również firma Auchan, która w fazach rozbudowuje swoje istniejące centra handlowe o wielkopowierzchniowe sklepy niespożywcze, tworząc duże podmiejskie kompleksy handlowe. Na koniec 2007 r. w Polsce istniało 1,4 mln mkw. powierzchni magazynów handlowych, z czego ok. 26% stanowiły parki handlowe. W przygotowaniu z datą ukończenia do 2009 r. było dalsze mkw. Do grona deweloperów działających w tym segmencie rynku dołączyła firma Neinver, która planuje Futura Parks jako kolejne fazy budowanych centrów sklepów fabrycznych. Popyt na powierzchnie w parkach handlowych pozostaje na średnim poziomie z uwagi na ograniczoną liczbę sieci przygotowanych na tego typu kanał dystrybucji towarów oraz opóźnienia w zakresie modernizacji infrastruktury drogowo-transportowej w Polsce utrudniające dostępność do podmiejskich parków handlowych. Stawki czynszowe za duże powierzchnie magazynów handlowych plasują się na poziomie 6-7,5 EUR/mkw./miesiąc. Rozwój Centrów Sklepów Fabrycznych w Polsce w Latach Tysice m Warszawa G. lsk * 2009 * Trójmiasto Poznań raków Wrocław ód * Szczecin Prognoza ** Inne polskie miasta o populacji od do mieszkańców * 2009 * Inne** centra sklepów fabrycznych * Prognoza W 2007 r. obserwowany był dalszy rozwój centrów sklepów fabrycznych w Polsce. Ukończony został obiekt Factory Luboń k. Poznania, rozpoczęto również rozbudowę Fashion House Sosnowiec. Planowane są kolejne inwestycje firmy Neinver w Krakowie i Warszawie oraz rozbudowy istniejących już obiektów. Koncepty te rozwijane są w największych aglomeracjach miejskich. Na koniec 2007 r. w Polsce istniało 6 centrów sklepów fabrycznych o łącznej powierzchni mkw. W budowie pozostawało mkw., a na zaawansowanym etapie planowania mkw. Istniejący ograniczony popyt na tego typu powierzchnie skłania deweloperów do budowania obiektów etapami. Czynsze za powierzchnie w centrach sklepów fabrycznych są na poziomie EUR/mkw./miesiąc, przy najwyższych stawkach 27 EUR/mkw./miesiąc. przewidywania rynkowe na 2008 Rok Miasto Podaż Popyt Czynsze Pustostany St. Kapit. Warszawa g g g g g Łódź g g g h g Kraków g h h g g Wrocław g g g h g Poznań h g g h g Trójmiasto g g g g g Szczecin h h g g g G. Śląsk h g g h g Inne * h h h g h * Inne polskie miasta o populacji od do mieszkańców.

17 15 nieruchomości Przemysłowe i magazynowe informacje o rynku ProLogis Park Wrocław W ciągu ostatnich kilku lat Polska stała się preferowanym krajem do lokalizacji centrów logistycznych w Europie Środkowowschodniej. Utrzymująca się dobra koniunktura, wysoka wartość inwestycji zagranicznych oraz atrakcyjne położenie stały się czynnikami wzrostu zapotrzebowania na nowoczesną powierzchnię magazynową. Od stycznia 2005 r. do grudnia 2007 r. podaż wzrosła ponad trzykrotnie. Systematycznie rósł również popyt, co znalazło odzwierciedlenie w wolumenie zawartych transakcji najmu. Przewiduje się, że w 2008 r. sytuacja po stronie popytu ustabilizuje się, a dynamika wzrostu będzie niższa niż w roku ubiegłym. Po stronie podaży rynek powierzchni magazynowych jest stabilny. Na początku 2008 r. w budowie znajdowało się przeszło mkw., a na część powierzchni zawarto już umowy najmu. Pod koniec 2007 r. łączne zasoby nowoczesnych powierzchni magazynowych w Polsce wynosiły mkw. Dominującym rynkiem pozostaje rejon Warszawy, jednak jego udział w łącznych zasobach podaży w Polsce wynosi już tylko 46% (w 2006 r. 59%, w 2005 r. 67%, w 2004 r. 76%). Wraz z rozwojem infrastruktury drogowej, na mapie inwestycji magazynowych pojawiły się nowe regiony. W 2005 r. były to Górny Śląsk, Poznań, Wrocław oraz Łódź. Obecnie rynki te przeżywają okres rozkwitu. W 2006 r. pierwsze nowoczesne powierzchnie powstały w Trójmieście oraz Krakowie. Na początku 2008 r. rozpoczęto budowę nowoczesnych magazynów również w Szczecinie. W planach są inwestycje w Bydgoszczy i Toruniu. Przewiduje się, że w 2009 r. rynek nowoczesnych powierzchni magazynowych będzie rozwijał się także w mniejszych miastach, szczególnie we wschodniej części kraju: w Lublinie oraz Rzeszowie ze względu na planowane inwestycje drogowe. Standard nowo budowanych obiektów jest bardzo podobny, dlatego deweloperzy konkurują pod względem dostępności oraz lokalizacji. Największymi graczami na rynku są deweloperzy: ProLogis, Panattoni oraz SEGRO. Skupiają oni razem 48% istniejących zasobów powierzchni magazynowych (ProLogis 36%, Panattoni 7% oraz SEGRO 5%). W 2008 r. przewiduje się dalsze wzmocnienie ich pozycji, ponieważ 80% obecnie budowanych magazynów powstaje w inwestycjach prowadzonych przez wymienionych deweloperów. W 2007 r. najwięcej powierzchni wynajęła firma ProLogis, łącznie 31% wszystkich transakcji, z wyłączeniem renegocjacji wcześniejszych umów. Deweloper Panattoni, działający na polskim rynku od 2005 r., ma 29% udział w rynku (pod względem zawartych transakcji). Na trzecim miejscu jest SEGRO z 8% udziałem. W ubiegłym roku rosły ceny gruntów oraz koszty budowy, co znalazło odzwierciedlenie we wzroście stawek najmu. W grudniu 2007 r. za wynajem metra kwadratowego nowoczesnej powierzchni magazynowej płacono średnio o 10-15% więcej niż na początku roku, najwięcej w warszawskiej strefie Warszawa Miasto nominalnie nawet 6 EUR/mkw. Zasoby wg Lokalizacji w 2007 * Forecast m Warszawa Poznań Górny Polska Wrocław Trójmiasto raków lsk Centralna * Forecast Źródło: Dział Doradztwa Cushman & Wakefield, luty 2008 przewidywania rynkowe na 2008 rok Obszar Podaż Popyt Czynsze Pustostany St. Kapit. Warszawa g g h g g Poznań h h h g g Wrocław h h h g g G. Śląsk h h h g g Kraków g g g g g Polska Centr. h g h h g Trójmiasto h h h g g Źródło: Dział Doradztwa Cushman & Wakefield, luty 2008

18 16 marketbeat POLska wiosna 2008 nieruchomości Przemysłowe i magazynowe podaż Liczba nowych inwestycji rośnie dynamicznie, szczególnie w miastach regionalnych. Na początku 2008 r. w budowie było mkw., z czego tylko 31% w rejonie Warszawy. W 2007 r. zaledwie 16% nowo powstałych powierzchni magazynowych znajdowało się w rejonie Warszawy. Najwięcej wybudowano w Poznaniu (22,5%), na Górnym Śląsku (20%), w Polsce Centralnej (przeszło 19%) oraz we Wrocławiu (14%). Aktywność inwestorów w niektórych regionach jest ograniczona ze względu na brak odpowiednich terenów pod inwestycje. Aż 70% zasobów w budowie stanowią powierzchnie spekulacyjne, 10% to powierzchnie typu built-to-suit czyli obiekty budowane na indywidualne zamówienie klienta na uprzednio wyszukanej działce, pozostałe 20% to rozwiązanie pośrednie między budową spekulacyjną a budową w systemie built-to-suit. Polega ono na zabezpieczeniu przez dewelopera działki, uzyskaniu pozwolenia na budowę, a następnie oferowaniu klientom możliwości zbudowania budynku na ich indywidualne życzenie w danej lokalizacji. Obiektami spekulacyjnymi, czyli bez zawartych wcześniej umów najmu, zainteresowane są zazwyczaj firmy, które wynajmują powierzchnie do mkw. i oczekują szybkiego terminu dostarczenia budynku. Za możliwość wynajmu powierzchni praktycznie od zaraz są w stanie zapłacić niewielką premię w czynszu (od 5% do 10%). Popyt na obiekty typu built-to-suit generują najczęściej firmy poszukujące powierzchni powyżej mkw. Firmy te planują swoją strategię ze znacznym wyprzedzeniem, dlatego czas dostarczania budynku nie odgrywa dla nich tak istotnej roli. Największe znaczenie przywiązują do lokalizacji, która pozwala na obniżenie kosztów transportu, dopasowanie parametrów technicznych budynku oraz niższą cenę najmu. Czas realizacji inwestycji typu built-to-suit trwa ok. 18 miesięcy. Sam proces budowy jest zazwyczaj dość szybki (ok. 6 miesięcy), czasochłonny jest natomiast wybór działki, sprawdzenie jej pod kątem prawnym i budowlanym oraz uzyskanie pozwoleń administracyjnych. Popyt wg Sektorów w m 2 Wskaźnik Pustostanów w Wybranych Miastach popyt W 2007 r. podpisano umowy najmu na mkw. nowoczesnych powierzchni magazynowych czyli o blisko mkw. więcej niż w 2006 r. Niezmiennie od kilku lat najwięcej wynajmują operatorzy logistyczni, gdyż coraz więcej firm decyduje się na outsourcing usług związanych z magazynowaniem oraz dystrybucją. W 2007 r. udział w rynku firm z branży logistycznej wyniósł 38%. Rośnie zapotrzebowanie ze strony firm z sektora sprzedaży detalicznej. W skali kraju 12% transakcji najmu zawarły sieci handlowe. W zależności od regionu popyt generowały również firmy z branży elektronicznej, spożywczej, kosmetycznej oraz produkcyjnej. Wszystkie regiony poza Wrocławiem zanotowały kilkudziesięcioprocentowy wzrost łącznej wynajętej powierzchni w porównaniu do 2006 r. Spadek wolumenu zawartych transakcji we Wrocławiu ( mkw. w 2007 r., w porównaniu do mkw. w 2006 r.) wynikał z ograniczonej podaży. W 2007 r. najwięcej powierzchni wynajęto w rejonie Warszawy ( mkw.), w rejonie Górnego Śląska ( mkw.), w Polsce Centralnej ( mkw.) i w Poznaniu ( mkw.). Udział Deweloperów w Rynku wg Zawartych Umów Netto w m 2

19 17 nieruchomości Przemysłowe i magazynowe Warszawa Stolica nadal pozostaje dominującym rynkiem pod względem ilości powierzchni magazynowych w Polsce. Na koniec 2007 r. podaż w tym rejonie wyniosła mkw. Czynnikiem wpływającym na mapę powierzchni jest planowane na 2010 r. zakończenie budowy autostrady A2 oraz modernizacja dróg krajowych w obrębie stolicy. Warszawa jest najbardziej zróżnicowanym rynkiem, biorąc pod uwagę strukturę wewnętrzną. Dotychczas w tym regionie wyróżniano trzy strefy. W zależności od odległości od centrum miasta różniły się one stawkami czynszu, wielkością średnich transakcji oraz branżą najemców. W 2007 r. zatarła się różnica między drugą i trzecią strefą oraz wyrównały się między nimi stawki najmu. Dostęp do infrastruktury drogowej zasadniczo nie różni się w danych strefach, a firmy wybierające tę lokalizację operują zarówno na krajowym, jak i lokalnym rynku. Obecnie warszawski rynek magazynowy to dwie strefy: część zlokalizowana w granicach administracyjnych Warszawy (tzw. Warszawa Miasto) oraz część położona w promieniu od 12 do 50 km od centrum miasta (tzw. Warszawa Okolice). Przegląd rynku okolic warszawy w 2007 roku Istniejące Zasoby m 2 Zasoby w Budowie m 2 Wskaźnik Pustostanów 6% Zawarte Transakcje Czynsze Nominalne Czynsze Efektywne Główni Wynajmujący m 2 (2007 r.) EUR 3,2-6,0 m 2 /mc EUR 2,7-5,5 m 2 /mc Panattoni, ProLogis, SEGRO, MLP Group, Menard Doswell, Europa Distribution Center, AIG/Lincoln, Apollo-Rida, Altmaster, Metropol Group Przykładowe Transakcje Obiekt Firma Wielkość Panattoni Park Teresin DSV m 2 Panattoni Park Garwolin Avon m 2 ProLogis Park Janki Euro-net m 2 Źródło: Dział Doradztwa Cushman & Wakefield, luty 2008 Popyt wg Sektorów w Strefie Warszawa Miasto w 2007 Większość parków w strefie Warszawa Miasto znajduje się w dzielnicach południowo-zachodnich (Okęcie, Służewiec) oraz północnych (Targówek, Żerań). Zasoby w tym rejonie wynoszą mkw., co stanowi 27% łącznej podaży w Warszawie. W 2007 r. w tej strefie zawarto umowy najmu na mkw. (13% wszystkich transakcji zawartych w rejonie Warszawy). Popyt był wyższy, jednak brakowało wolnej powierzchni do wynajęcia od zaraz. Firmy wybierające tę lokalizację sprzedają zazwyczaj towary wysokiej wartości na lokalnym rynku konsumenckim. Poza operatorami logistycznymi (36% udziału w zawartych transakcjach) powierzchnię wynajmują tutaj głównie sieci sklepów oraz firmy z branży elektronicznej, farmaceutycznej, spożywczej i kosmetycznej. Ze względu na położenie strefa Warszawa Miasto charakteryzuje się wysokimi kosztami gruntów (zazwyczaj powyżej 100 EUR/mkw.), czynsze najmu są najwyższe ze wszystkich regionów (nominalnie nawet do 6 EUR/mkw.), natomiast wynajmowane powierzchnie zamykają się w przedziale mkw. Inne - 17 peratorzy ogistyczni - 36 osmetyki - 3 ywno m 2 Sieci Sklepów - 10 Farmaceutyki - 10 Elektronika - 21 Źródło: Dział Doradztwa Cushman & Wakefield, luty 2008 Popyt wg Sektorów w Strefie Warszawa Okolice w 2007 Parki w strefie Warszawa Okolice zlokalizowane są przeważnie w gminach położonych na południe i zachód od Warszawy (Piaseczno, Błonie, Ożarów Mazowiecki, Nadarzyn, Pruszków, Mszczonów, Sochaczew oraz Teresin). Zasoby tej strefy wynoszą mkw. (73% łącznej podaży w rejonie Warszawy). W 2007 r. na tę strefę przypadł największy odsetek zawartych transakcji najmu w skali kraju, przeszło 26%. Umowy podpisano na mkw. Strefa ta dysponuje lepszą infrastrukturą drogową, stąd stanowi atrakcyjniejszą lokalizację dla centrów logistycznych, które w ubiegłym roku generowały 48% popytu. Średnia stawka czynszu za mkw. wynosi nominalnie 3,2 EUR. Inne - 16 Sieci Sklepów - 4 ywno - 5 Elektronika - 7 Papier i siki - 7 osmetyki m 2 peratorzy ogistyczni - 48 Źródło: Dział Doradztwa Cushman & Wakefield, luty 2008

20 18 marketbeat POLska wiosna 2008 nieruchomości Przemysłowe i magazynowe Poznań Po regionie warszawskim Poznań dysponuje największymi zasobami nowoczesnych powierzchni magazynowych w Polsce. Na koniec 2007 r. podaż wyniosła mkw., a w budowie było mkw. Rozwój tego regionu determinuje infrastruktura drogowa. Powierzchnie magazynowe w rejonie Poznania koncentrują się wzdłuż autostrady A2 oraz przy głównej trasie Warszawa-Berlin E30. Magazynami w pobliżu autostrady zainteresowani są przede wszystkim operatorzy logistyczni, natomiast firmy obsługujące rynek lokalny wybierają lokalizację wzdłuż trasy E30. Główni deweloperzy obecni na rynku poznańskim to Panattoni, ProLogis i SEGRO (wspólnie posiadają prawie 60% udział w istniejących zasobach i 80% udział w obiektach w budowie). Jeszcze do niedawna rynek magazynowy w tym rejonie charakteryzował się stosunkowo dużym udziałem budynków będących własnością firm je użytkujących, natomiast w ciągu ostatnich dwóch lat proporcja ta ulega zmianie z powodu bardzo dynamicznego wzrostu podaży budynków na wynajem. W 2007 r. w Poznaniu podpisano umowy najmu na mkw. powierzchni magazynowej. Wraz ze wzrostem podaży nowoczesnej powierzchni magazynowej w pobliżu autostrady wzrósł również popyt ze strony operatorów logistycznych w ubiegłym roku podpisali oni 34% wszystkich umów najmu w rejonie Poznania (dla porównania 17% w 2006 r.). Pozostali najemcy to przede wszystkim sieci handlowe i firmy z branży spożywczej. Wrocław Pierwsze nowoczesne magazyny powstały we Wrocławiu w 2005 r., od tego czasu podaż corocznie się podwaja. Na koniec 2007 r. zasoby wyniosły mkw. i kolejne mkw. powierzchni magazynowej było w budowie. Nowym projektom sprzyja proinwestycyjna polityka władz oraz dobrze rozwinięta infrastruktura drogowa. Inwestorzy wybierają lokalizacje w pobliżu autostrady A4, łączącej Dolny Śląsk z Niemcami. W pierwszej połowie 2007 r. brakowało powierzchni do natychmiastowego wynajęcia, współczynnik pustostanów oscylował między 2-3%, dlatego wolumen zawartych transakcji wyniósł zaledwie mkw. Sytuacja po stronie podaży poprawiła się w drugim półroczu 2007 r. deweloperzy ukończyli budowę przeszło mkw. nowoczesnych powierzchni magazynowych. Wzrost dostępnych zasobów znalazł odzwierciedlenie w wolumenie podpisanych umów najmu, w ubiegłym roku wynajęto łącznie mkw. Najemcami magazynów w tym rejonie są głównie firmy działające na lokalnym rynku konsumenckim, firmy współpracujące z regionalnymi przedsiębiorstwami produkcyjnymi oraz firmy z kapitałem zagranicznym, które swoje produkty eksportują głównie do Czech i Niemiec. Najwięcej umów najmu podpisali operatorzy logistyczni, firmy z branży elektronicznej i spożywczej oraz sieci handlowe. Przegląd rynku okolic poznania w 2007 roku Istniejące Zasoby m 2 Zasoby w Budowie m 2 Wskaźnik Pustostanów 23% Zawarte Transakcje m 2 (2007 r.) Czynsze Nominalne EUR 3,2-3,6 m 2 /mc Czynsze Efektywne EUR 2,75-3,05 m 2 /mc Główni Wynajmujący Panattoni, ProLogis, SEGRO, CLIP Przykładowe Transakcje Obiekt Firma Wielkość Panattoni Park Poznań Raben m 2 Panattoni Park Poznań Piotr i Paweł m 2 IIG BMW m 2 Źródło: Dział Doradztwa Cushman & Wakefield, luty 2008 Popyt wg Sektorów w Poznaniu w m 2 Przegląd rynku okolic wrocławia w 2007 roku Istniejące Zasoby m 2 Zasoby w Budowie m 2 Wskaźnik Pustostanów 13% Zawarte Transakcje m 2 (2007 r.) Czynsze Nominalne EUR 3,2-3,6 m 2 /mc Czynsze Efektywne EUR 2,7-3,2 m 2 /mc Główni Wynajmujący ProLogis, Panattoni, Tiner Przykładowe Transakcje Obiekt Firma Wielkość IIG Legnica Lenovo m 2 ProLogis Park Wrocław Ordipol m 2 ProLogis Park Wrocław Van Cargo m 2 Źródło: Dział Doradztwa Cushman & Wakefield, luty 2008 Popyt wg Sektorów we Wrocławiu w m 2

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE RYNEK POWIERZCHNI II KWARTAŁ 215 Pustostany [mkw.] Wskaźnik pustostanów[%] mkw. mkw. RYNEK POWIERZCHNI II KWARTAŁ 215 W drugim kwartale br. odnotowano dalszy wzrost aktywności najemców i deweloperów na

Bardziej szczegółowo

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE RYNEK POWIERZCHNI I KWARTAŁ 215 Pustostany [mkw.] Wskaźnik pustostanów [%] mkw. mkw. RYNEK POWIERZCHNI I KWARTAŁ 215 W pierwszym kwartale br. odnotowano wyraźny wzrost aktywności najemców i deweloperów

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD RYNKU NIERUCHOMOŚCI P O L S K A

PRZEGLĄD RYNKU NIERUCHOMOŚCI P O L S K A PRZEGLĄD RYNKU NIERUCHOMOŚCI P O L S K A I POŁOWA 2010 POWIERZCHNIE Warszawa Po znacznym spadku aktywności rynkowej w 2009 roku od końca zeszłego roku obserwujemy poprawę sytuacji na rynku powierzchni

Bardziej szczegółowo

Marketbeat Polska Wiosna 2008. esearch

Marketbeat Polska Wiosna 2008. esearch Marketbeat Polska Wiosna 2008 esearch 2 marketbeat POLska POLSKA wiosna Wiosna 2008 wprowadzenie Niniejszy raport został przygotowany przez Dział Doradztwa Cushman & Wakefield Polska w celu zaprezentowania

Bardziej szczegółowo

Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce. I kwartał 2016

Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce. I kwartał 2016 Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce mkw. mkw. Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce W pierwszym kwartale 216 roku odnotowano dalszy wzrost aktywności najemców i deweloperów na rynku nowoczesnych

Bardziej szczegółowo

Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce Q3 2015

Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce Q3 2015 Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce W trzecim kwartale br. odnotowano dalszy wzrost aktywności deweloperów na rynku nowoczesnych powierzchni przemysłowych i magazynowych w Polsce. Łączne zasoby nowoczesnej

Bardziej szczegółowo

Polski Rynek Powierzchni Magazynowych I poł. 2008. Raport przygotowany przez Colliers International Poland

Polski Rynek Powierzchni Magazynowych I poł. 2008. Raport przygotowany przez Colliers International Poland Polski Rynek Powierzchni Magazynowych I poł. 2008 Raport przygotowany przez Colliers International Poland Podsumowanie Pierwsza połowa 2008 roku okazała się być dla rynku nieruchomości magazynowych bardzo

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r.

Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r. Departament Analiz Makroekonomicznych i Sektorowych Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r. 26.03.2012 r. Warszawa Opracowali: Monika Orłowska tel. 22 860 54 09

Bardziej szczegółowo

Rekordowe półrocze na rynku nieruchomości magazynowych

Rekordowe półrocze na rynku nieruchomości magazynowych DTZ Research PROPERTY TIMES Rekordowe półrocze na rynku nieruchomości magazynowych II poł. 2014 09 lutego 2015 Spis treści Sytuacja makroekonomiczna 2 Podaż 3 Popyt 4 Stopa pustostanów i czynsze 5 Definicje

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD RYNKU NIERUCHOMOŚCI P O L S K A

PRZEGLĄD RYNKU NIERUCHOMOŚCI P O L S K A PRZEGLĄD RYNKU NIERUCHOMOŚCI P O L S K A I POŁOWA 2010 POWIERZCHNIE W pierwszej połowie roku nastąpił znaczny spadek w dynamice nowej podaży. Jest to konsekwencja wycofania się deweloperów z projektów

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008 Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski II kwartał 28 Podaż 2 W pierwszej połowie bieżącego roku na rynku mieszkaniowym w Polsce nastąpiła zmiana w relacji popytu względem podaży. Popyt na mieszkania,

Bardziej szczegółowo

Rynek powierzchni biurowych we Wrocławiu w III kw. 2013 roku. Rynek powierzchni biurowych we Wrocławiu w III kw. 2013 roku

Rynek powierzchni biurowych we Wrocławiu w III kw. 2013 roku. Rynek powierzchni biurowych we Wrocławiu w III kw. 2013 roku Rynek powierzchni biurowych we Wrocławiu w 213 roku Wrocław to jedno z najdynamiczniej rozwijających się miast w Polsce. W ciągu ostatniej dekady stał się jednym z największych i najważniejszych ośrodków

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015 RYNEK MESZKANOWY PAŹDZERNK Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca r., kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Rynek. nieruchomości. komercyjnych. Market. Presentation. February 2010 we Wrocławiu. Konferencja Prospects in Dolnośląskie 13 maja 2010 r.

Rynek. nieruchomości. komercyjnych. Market. Presentation. February 2010 we Wrocławiu. Konferencja Prospects in Dolnośląskie 13 maja 2010 r. Rynek Market nieruchomości Presentation komercyjnych February 2010 we Wrocławiu Konferencja Prospects in Dolnośląskie 13 maja 2010 r. Plan Prezentacji Dane ekonomiczne Rynek powierzchni biurowych Rynek

Bardziej szczegółowo

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań KOMENTARZ Open Finance, 08.06.2010 r. Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań Indeks cen mieszkań stworzony przez Open Finance wzrósł w maju po raz piąty z rzędu tym razem o 0,7 proc. Towarzyszył temu wzrost

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016 RYNEK MESZKANOWY STYCZEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca roku, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, III KWARTAŁ 2015

RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, III KWARTAŁ 2015 RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, III KWARTAŁ 2015 Warszawski rynek nieruchomości biurowych III kwartał 2015 roku upłynął pod znakiem kontynuacji wcześniejszych zjawisk rynkowych: systematycznie

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

Warszawa. * mediana Źródło: Wynajem.pl. Źródło: Wynajem.pl

Warszawa. * mediana Źródło: Wynajem.pl. Źródło: Wynajem.pl IV kwartał 2008 Stawki najmu mieszkań w największych polskich aglomeracjach rosną w tempie dwucyfrowym nieprzerwanie od kilku lat. Obecnie za wynajem mieszkania dwupokojowego które jest najbardziej reprezentatywnym

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania

Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania Grupa Rynku Nieruchomości Ernst & Young Śniadanie prasowe - Warszawa, 9 maja 2012r. Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania Wprowadzenie Barometr Inwestycyjny Rynku Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY LIPIEC 2015

RYNEK MIESZKANIOWY LIPIEC 2015 RYNEK MESZKANOWY LPEC Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Marketbeat Polska Wiosna 2012

Marketbeat Polska Wiosna 2012 Marketbeat Polska Wiosna 2012 Jak wynika z raportu Marketbeat Polska Wiosna 2012, przygotowanego przez firmę Cushman & Wakefield, rok 2011 był sprzyjający dla rynku nieruchomości komercyjnych. Wartość

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

o Wartość aktywów netto (NAV) należna akcjonariuszom Spółki wzrosła o 32% i wyniosła 974 mln zł w porównaniu do 737 mln zł w 2012 r.

o Wartość aktywów netto (NAV) należna akcjonariuszom Spółki wzrosła o 32% i wyniosła 974 mln zł w porównaniu do 737 mln zł w 2012 r. Komunikat prasowy Warszawa, 26 marca 2013 r. INFORMACJA PRASOWA CAPITAL PARK W 2013 R.: WZROST WARTOŚCI AKTYWÓW NETTO I PORTFELA NIERUCHOMOŚCI ORAZ NISKI POZIOM ZADŁUŻENIA Podsumowanie 2013 r.: Wyniki

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY SERPEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy

Bardziej szczegółowo

Magazyny w I kwartale 2011 rosną czynsze, coraz mniej wolnej powierzchni

Magazyny w I kwartale 2011 rosną czynsze, coraz mniej wolnej powierzchni Magazyny w I kwartale 2011 rosną czynsze, coraz mniej wolnej powierzchni Pierwszy kwartał 2011 na rynku magazynowym potwierdza tendencje zaobserwowane pod koniec 2010 roku. Czynsze najmu rosną w większości

Bardziej szczegółowo

RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH

RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH 1H 2013 WARSZAWA Znaczenie rynku W pierwszej połowie 2013 roku dostarczono ponad 150 000 m kw. nowoczesnej powierzchni biurowej, kształtując całkowitą podaż na poziomie ponad

Bardziej szczegółowo

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Jacek Łaszek Kraków, maj 211 r. 2 Stabilizacja cen na rynku mieszkaniowym, ale na wysokim poziomie Ofertowe ceny mieszkań wprowadzonych pierwszy

Bardziej szczegółowo

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży nowych mieszkań Umiarkowane wzrosty cen nowych mieszkań

Bardziej szczegółowo

Gospodarka Polski w 2013 r.

Gospodarka Polski w 2013 r. Przegląd Rynku 2013 Gospodarka Polski w 2013 r. PKB, Inflacja 10% 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% Bezrobocie 20% 18% 16% 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% Według szacunków analityków głównych instytucji bankowych, produkt

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY KWECEŃ Kwiecień był drugim rekordowym miesiącem pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym. Liczba sprzedanych mieszkań w ostatnim czasie większa była jedynie

Bardziej szczegółowo

Warszawski zasób biur powiększy się o ponad 20% do końca 2017 r.

Warszawski zasób biur powiększy się o ponad 20% do końca 2017 r. MARKETVIEW Warszawski Rynek Biurowy, 1 kwartał 215 r. Warszawski zasób biur powiększy się o ponad 2% do końca 217 r. Zasób biur 4,5 MLN MKW. Pustostany 13,% Poziom najmu (1 kw.215) 168.3 MKW. Absorpcja

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE O MLP GROUP

NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE O MLP GROUP NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE O MLP GROUP 28 czerwca 2010 MLP Group jest wiodącym deweloperem powierzchni magazynowo-produkcyjnych w Polsce. Grupa prowadzi działalność na rynku nieruchomości komercyjnych, specjalizując

Bardziej szczegółowo

Rynek wynajmu mieszkań - raport kwartalny za IV kw. 2008

Rynek wynajmu mieszkań - raport kwartalny za IV kw. 2008 Rynek wynajmu mieszkań - raport kwartalny za IV kw. 2008 Autor: Wynajem.pl i CEE Property Group 19.01.2009. Portal finansowy IPO.pl Stawki najmu mieszkań w największych polskich aglomeracjach rosną w tempie

Bardziej szczegółowo

RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH

RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH 1Q 2013 WARSZAWA Znaczenie rynku Warszawa jako biznesowe centrum Polski charakteryzuje się największą aktywnością deweloperską w kraju. W I kwartale oddano ponad 76 000 m kw.

Bardziej szczegółowo

Rosnąca aktywność najemców

Rosnąca aktywność najemców PROPERTY TIMES Rosnąca aktywność najemców Warszawa, Biura, III kw. 2015 r. 5/11/2015 Spis treści Spis treści 1 Podaż 2 Popyt 2 Stopa pustostanów 3 Czynsze 3 Definicje 4 Standardowe warunki najmu 4 Pod

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH

RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH III kwartał 2013 WARSZAWA Znaczenie rynku W pierwszych trzech kwartałach 2013 roku dostarczono na rynek ponad 246 000 m kw. nowoczesnej powierzchni biurowej, kształtując całkowitą

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008 ZAKOPANE RYNEK MIESZKAŃ Miasto Zakopane słynące z turystyki wysokogórskiej jest wciąż w centrum zainteresowania inwestorów zarówno indywidualnych jak i developerów, firm i spółek handlowych, budujących

Bardziej szczegółowo

RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, IV KWARTAŁ 2014

RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, IV KWARTAŁ 2014 RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 Warszawski rynek nieruchomości biurowych IV kwartał 2014 r. Warszawa nadal cieszy się dużą popularnością pośród najemców dzięki czemu

Bardziej szczegółowo

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Warszawa, 27 lipca 2005 r. Informacja prasowa BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Skonsolidowane wyniki finansowe Banku BPH po II kwartałach 2005 roku według MSSF osiągnięcie w I półroczu 578 mln zł

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta funduszy inwestycyjnych lokujących kapitał na rynku nieruchomości jest coraz szersza. Bessa na światowych giełdach

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi Perspektywy rynku nieruchomości ci i branży y deweloperskiej w 2009 roku Spragnieni krwi Warszawa, 29 Kwietnia 2009 Polski rynek nieruchomości ci oczekiwany scenariusz rynkowy W 2009 roku oczekujemy spadku

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Wstęp Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego Produkt krajowy brutto Rachunki regionalne w 2013 r., zawiera informacje statystyczne dotyczące podstawowych

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2015 R. 3 września 2015 rok

PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2015 R. 3 września 2015 rok PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2015 R. 3 września 2015 rok Agenda O nas Przewagi konkurencyjne Najważniejsze wydarzenia w I półroczu 2015 Dane finansowe Otoczenie rynkowe Portfel nieruchomości Projekt

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Grupy Kapitałowej MIRBUD. Wyniki finansowe Q3 2014r.

Prezentacja Grupy Kapitałowej MIRBUD. Wyniki finansowe Q3 2014r. Prezentacja Grupy Kapitałowej MIRBUD Wyniki finansowe Q3 2014r. STRUKTURA GRUPY KAPITAŁOWEJ MIRBUD MIRBUD S.A. 100% 86,2% (nowa emisja) 100% PBDiM KOBYLARNIA S.A. JHM DEVELOPMENT S.A. MIRBUD KAZACHSTAN

Bardziej szczegółowo

INWESTOWANIE W NIERUCHOMOŚCI CZY TO SIĘ JESZCZE OPŁACA?

INWESTOWANIE W NIERUCHOMOŚCI CZY TO SIĘ JESZCZE OPŁACA? INWESTOWANIE W NIERUCHOMOŚCI CZY TO SIĘ JESZCZE OPŁACA? Pod takim tytułem Instytut Analiz Monitor Rynku Nieruchomości mrn.pl zorganizował trzecią już konferencję analityków i doradców w środę, 28 maja

Bardziej szczegółowo

RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, IV KWARTAŁ 2014

RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, IV KWARTAŁ 2014 RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 Warszawski rynek nieruchomości biurowych IV kwartał 2014 r. Warszawa nadal cieszy się dużą popularnością pośród najemców dzięki czemu

Bardziej szczegółowo

Prezentacja wyników za III kwartał 2012 roku

Prezentacja wyników za III kwartał 2012 roku Prezentacja wyników za III kwartał 2012 roku 1 GK najważniejsze dane finansowe na dzień 30.09.2012 PRZYCHODY NETTO ze sprzedaży: 116 327 tys. zł spadek o 3,15 r/r ZYSK NETTO 233 tys. zł spadek o 97,46

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych *

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Karolina Konopczak karolina.konopczak@ises.edu.pl Instytut Studiów Ekonomiczno Społecznych (ISES) Polska

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Rynek budowlany na Węgrzech 2015-12-17 16:33:15

Rynek budowlany na Węgrzech 2015-12-17 16:33:15 Rynek budowlany na Węgrzech 2015-12-17 16:33:15 2 Rynek budowlany na Węgrzech I. Ogólne podsumowanie roku 2014. W grudniu 2014 r. produkcja budowlana oraz prace montażowe były o 2,2% niższe niż w grudniu

Bardziej szczegółowo

Monitoring Branżowy. Analizy Sektorowe. Rynek nowoczesnych powierzchni biurowych 2015 rynek najemcy

Monitoring Branżowy. Analizy Sektorowe. Rynek nowoczesnych powierzchni biurowych 2015 rynek najemcy Warszawa Kraków Wrocław Trójmiasto Katowice Poznań Łódź Szczecin Lublin Monitoring Branżowy Analizy Sektorowe 14 września 2015 Rynek nowoczesnych powierzchni biurowych 2015 rynek najemcy Trendy bieżące

Bardziej szczegółowo

Rynek centrów handlowych w miastach średniej wielkości

Rynek centrów handlowych w miastach średniej wielkości Rynek centrów handlowych w miastach średniej wielkości I kw. 29 W pierwszej kolejności centra handlowe powstawały w dużych ośrodkach miejskich w Polsce Niższa siła nabywcza mieszkańców średnich miast w

Bardziej szczegółowo

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom RAPORT Open Finance, lipiec 2009 r. Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom W lipcu nie doszło do istotnego pogorszenia nastrojów na rynku mieszkaniowym, choć spodziewaliśmy się go od trzeciego kwartału.

Bardziej szczegółowo

Ceny mieszkań spadły trzeci miesiąc z rzędu

Ceny mieszkań spadły trzeci miesiąc z rzędu RAPORT Open Finance, 11.01.2010 r. Ceny mieszkań spadły trzeci miesiąc z rzędu Indeks cen mieszkań opracowany przez Open Finance dla 16 największych polskich miast spadł w grudniu o 1 proc. Był to trzeci

Bardziej szczegółowo

Raport 29 stycznia 2013. Nie każde mieszkanie kupimy taniej niż rok temu

Raport 29 stycznia 2013. Nie każde mieszkanie kupimy taniej niż rok temu Raport 29 stycznia 2013 Nie każde mieszkanie kupimy taniej niż rok temu Od początku 2012 roku ceny mieszkań w większości dużych polskich miast wyraźnie spadły. Najwięcej, bo aż ponad 10 procent ceny zaoszczędzili

Bardziej szczegółowo

www.pwc.com Prognoza rozwoju budownictwa biurowego w Warszawie 11 czerwca 2015 r.

www.pwc.com Prognoza rozwoju budownictwa biurowego w Warszawie 11 czerwca 2015 r. www.pwc.com Prognoza rozwoju budownictwa biurowego w Warszawie 11 czerwca 2015 r. Warszawa na tle Europy Ranking atrakcyjności inwestycyjnej miast Ranking na rok 2015 Miasto Ranking na rok 2014 Zmiana

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

RAPORT REKLAMY WIELKOFORMATOWEJ W I KWARTALE 2013

RAPORT REKLAMY WIELKOFORMATOWEJ W I KWARTALE 2013 RAPORT REKLAMY WIELKOFORMATOWEJ W I KWARTALE 2013 SPIS TREŚCI 001 002 003 WPROWADZENIE RYNEK REKLAMY WIELKOFORMATOWEJ W I KWARTALE 2013 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE WYMIAR WAROŚCIOWY ZMIANA WARTOŚCI RYNKU

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Rentowność projektów deweloperskich. Ile naprawdę zarabiają firmy deweloperskie na budowie mieszkań?

Rentowność projektów deweloperskich. Ile naprawdę zarabiają firmy deweloperskie na budowie mieszkań? 0 Smart Investments Rentowność projektów deweloperskich. Ile naprawdę zarabiają firmy deweloperskie na budowie mieszkań? Luty 2010 -''./ '( )* +,-''./ $%!"##!"&& CEE Property Group Sp. z o.o. 0 Rentowność

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych Rynek nieruchomości komercyjnych w Polsce ma przed sobą olbrzymie perspektywy. Silna pozycja polskiej gospodarki, najmniejsze

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś

Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś Maj 2012 Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś Indeks Cen Mieszkań (ICM) - nowy standard pomiaru cen na rynku sprzedaży mieszkań porównanie cen ofertowych i transakcyjnych mieszkań co się sprzeda,

Bardziej szczegółowo

Mieszkanie wynajmiemy taniej niż rok temu

Mieszkanie wynajmiemy taniej niż rok temu 13 grud- Raport nia 2012 r. Mieszkanie wynajmiemy taniej niż rok temu W ciągu ostatniego roku stawki za wynajem mieszkania w większości dużych polskich miast spadły. Największych obniżek doświadczyli wynajmujący

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Deweloper nieruchomości komercyjnych. Prezentacja. www.pboaniola.pl

Deweloper nieruchomości komercyjnych. Prezentacja. www.pboaniola.pl Prezentacja www.pboaniola.pl PROFIL BIZNESU KOMPLEKSOWA REALIZACJA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH poprzez połączenie kompetencji z zakresu GENERALNEGO WYKONAWSTWA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH + DZIAŁALNOŚCI DEWELOPERSKIEJ

Bardziej szczegółowo

2.4. DYNAMICZNY ROZWÓJ NOWOCZESNYCH POWIERZCHNI BIUROWYCH W POLSCE

2.4. DYNAMICZNY ROZWÓJ NOWOCZESNYCH POWIERZCHNI BIUROWYCH W POLSCE 2.4. DYNAMICZNY ROZWÓJ NOWOCZESNYCH POWIERZCHNI BIUROWYCH W POLSCE Rynek nowoczesnych powierzchni biurowych rozwija się bardzo dynamicznie, gdyż w 2014 roku łączne zasoby powierzchni biurowej w Polsce

Bardziej szczegółowo

POLSKI RYNEK NIERUCHOMOŚCI

POLSKI RYNEK NIERUCHOMOŚCI prze- POLSKI RYNEK NIERUCHOMOŚCI Maj 2013 W SKRÓCIE KREDYTY HIPOTECZNE Już 8 miesiąc z rzędu oprocentowanie kredytów hipotecznych w złotych spada. Przeciętnie wynosi już tylko 4,59%. Od września ubiegłego

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r.

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r. Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku Warszawa, 14 listopada 2013 r. 2 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w III kw. 2013 3 Wyniki finansowe w III kwartale 2013 r. 11

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY MAJ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY MAJ 2015 X X X X X RYNEK MESZKANOWY MAJ Maj był trzecim miesiącem w rankingu pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym w roku. Liczba mieszkań większa była jedynie w marcu i kwietniu. Wtedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA WYNIKÓW ZA III KWARTAŁ 2015. 17 listopada 2015 rok

PREZENTACJA WYNIKÓW ZA III KWARTAŁ 2015. 17 listopada 2015 rok PREZENTACJA WYNIKÓW ZA III KWARTAŁ 2015 17 listopada 2015 rok Agenda O nas Przewagi konkurencyjne Najważniejsze wydarzenia w IIII kwartale 2015 Otoczenie rynkowe Dane finansowe Portfel nieruchomości Projekt

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych

Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych Charakterystyka, wielkość oraz struktura podaży. Szansa na zyski Morze, góry, Warmia i Mazury Zima 2009 W Polsce rynek nieruchomości wypoczynkowych

Bardziej szczegółowo

Wynajem.pl Miesięczny raport rynku wynajmu mieszkań lipiec 2010

Wynajem.pl Miesięczny raport rynku wynajmu mieszkań lipiec 2010 Wynajem.pl Miesięczny raport rynku wynajmu mieszkań lipiec 2010 Na rynku wynajmu mieszkań w okresie wakacyjnym wciąż jest spokojnie i panuje tu urlopowe rozluźnienie. Powoli zaczyna się zauważać ruch wśród

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD RYNKU BIUROWEGO WROCŁAW MAJ 2011

PRZEGLĄD RYNKU BIUROWEGO WROCŁAW MAJ 2011 PRZEGLĄD RYNKU BIUROWEGO WROCŁAW MAJ 2011 Przygotowane przez: IK DEVELOPMENT ul. Karola Szajnochy 11/1b, 50-076 Wrocław Tel: +48 71 346 76 46, Fax: +48 71 346 76 40 www.ikdevelopment.com.pl Wrocław Dane

Bardziej szczegółowo

STYCZEŃ 2009 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

STYCZEŃ 2009 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ STYCZEŃ 2009 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest przygotowywany na podstawie danych

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Fundusze nieruchomości w Polsce

Fundusze nieruchomości w Polsce Fundusze nieruchomości w Polsce Oferta funduszy inwestycyjnych zamkniętych jest liczy sobie kilka funduszy, które prowadziły subskrypcję certyfikatów w różnym czasie. Klienci, którzy poprzez nabycie certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Rynek biurowy w Krakowie. I kwartał 2010 - podsumowanie WSTĘP

Rynek biurowy w Krakowie. I kwartał 2010 - podsumowanie WSTĘP Rynek biurowy w Krakowie I kwartał 2010 - podsumowanie WSTĘP Kraków jest drugim pod względem wielkości, po Warszawie, rynkiem powierzchni biurowych w Polsce. Trudna sytuacja na rynkach finansowych w zeszłym

Bardziej szczegółowo

MARKETBEAT. raport o rynku nieruchomości w polsce. Wiosna 2009. publikacja Cushman & Wakefield polska

MARKETBEAT. raport o rynku nieruchomości w polsce. Wiosna 2009. publikacja Cushman & Wakefield polska MARKETBEAT raport o rynku nieruchomości w polsce publikacja Cushman & Wakefield polska Wiosna 29 Marketbeat usługi cushman & Wakefield w polsce wynajem Dzięki doświadczeniu i znajomości rynku nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Za kawalerkę, M3, M4 ile wyniesie rata kredytu w dużym mieście?

Za kawalerkę, M3, M4 ile wyniesie rata kredytu w dużym mieście? Raport Lion s Banku, 15.05.2014 r. Za kawalerkę, M3, M4 ile wyniesie rata kredytu w dużym mieście? W maju zakup mieszkania na kredyt był odrobinę droższy niż miesiąc wcześniej wynika z szacunków ekspertów

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r.

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r. URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, czerwiec 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

W SKRÓCIE: Średnia marża kredytów w MdM jest najwyższa w historii i wynosi 2,08%

W SKRÓCIE: Średnia marża kredytów w MdM jest najwyższa w historii i wynosi 2,08% Grudzień 2015 W SKRÓCIE: Średnia marża kredytów w MdM jest najwyższa w historii i wynosi 2,08% Podwyżki marż od grudnia wprowadziły Pekao, mbank, Deutsche Bank i Euro Bank. Od stycznia wprowadzi je również

Bardziej szczegółowo

RAPORT Szybko.pl i Expandera - Niezależnego Doradcy Finansowego

RAPORT Szybko.pl i Expandera - Niezależnego Doradcy Finansowego RAPORT Szybko.pl i Expandera - Niezależnego Doradcy Finansowego Analiza wtórnego rynku nieruchomości Prognozy na rok 2010 W A R S Z A W A, K R A K Ó W, G D A Ń S K, P O Z N A Ń, W R O C Ł A W, K A T O

Bardziej szczegółowo

Prezentacja wyników za II kwartał i I półrocze 2010 r.

Prezentacja wyników za II kwartał i I półrocze 2010 r. S.A. L i g h t I m p r e s s i o n s Prezentacja wyników za II kwartał i I półrocze 2010 r. 1 GK - najważniejsze dane finansowe na dzień 30 czerwca 2010 r. PRZYCHODY NETTO ze sprzedaży: 68 437 tys. zł

Bardziej szczegółowo

MARKETBEAT. raport o rynku nieruchomości w polsce. wiosna 2011. publikacja Cushman & Wakefield polska

MARKETBEAT. raport o rynku nieruchomości w polsce. wiosna 2011. publikacja Cushman & Wakefield polska MARKETBEAT raport o rynku nieruchomości w polsce publikacja Cushman & Wakefield polska wiosna 211 A1 S7 Marketbeat raport o rynku nieruchomości wiosna 211 o polsce Kołbaskowo NIEMCY Świecko S3 SZCZECIN

Bardziej szczegółowo

R A Z E M T W O R Z Y M Y W A R T O Ś Ć PREZENTACJA WYNIKÓW ZA 2014 R. 25 marca 2015 r.

R A Z E M T W O R Z Y M Y W A R T O Ś Ć PREZENTACJA WYNIKÓW ZA 2014 R. 25 marca 2015 r. R A Z E M T W O R Z Y M Y W A R T O Ś Ć PREZENTACJA WYNIKÓW ZA 2014 R. 25 marca 2015 r. Agenda O nas Przewagi konkurencyjne Dane finansowe Otoczenie rynkowe Unique selling points Portfel nieruchomości

Bardziej szczegółowo