CZY RYZYKO NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA ZAKAŻENIE WIRUSAMI HBV, HCV, HIV DOTYCZY TYLKO PRACOWNIKÓW OCHRONY ZDROWIA?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CZY RYZYKO NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA ZAKAŻENIE WIRUSAMI HBV, HCV, HIV DOTYCZY TYLKO PRACOWNIKÓW OCHRONY ZDROWIA?"

Transkrypt

1 Medycya Pracy 2010;61(1):15 23 Istytut Medycyy Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi Piotr Krawczyk 1 Jolata Białkowska 1 Daiela Dworiak 1 Juliusz Kamerys 1 Dorota Szoslad 2 Maciej Jabłkowski 1 PRACA ORYGINALNA CZY RYZYKO NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA ZAKAŻENIE WIRUSAMI HBV, HCV, HIV DOTYCZY TYLKO PRACOWNIKÓW OCHRONY ZDROWIA? IS HEALTHCARE PERSONNEL THE ONLY PROFESSIONAL GROUP EXPOSED TO THE RISK OF OCCUPATIONAL HBV, HCV OR HIV INFECTIONS? 1 Uiwersytet Medyczy, Łódź Katedra Chorób Zakaźych, Kliika Chorób Zakaźych i Chorób Wątroby 2 Istytut Medycyy Pracy im. prof. J. Nofera, Łódź Szkoła Zdrowia Publiczego Streszczeie Wstęp: W artykule przedstawioo problem arażeia a materiał potecjalie zakaźy wśród pracowików opieki medyczej, studetów auk medyczych, a także wśród iych grup zawodowych policjatów, pracowików służby więzieej i persoelu sprzątającego. Materiał i metody: W badaym okresie do kliiki zostało przyjętych 200 osób ekspoowaych a materiał potecjalie zakaźy celem ocey ryzyka zakażeia HBV, HCV, HIV i wdrożeia ewetualej profilaktyki pooekspozycyjej. W diu przyjęcia u ekspoowaych wykoao ozaczeie atygeu HBs, przeciwciał aty-hcv i aty-hiv, a osobom podającym przebyte szczepieie przeciw WZW typu B miao przeciwciał aty-hbs. W surowicy osób źródłowych także wykoao badaia a obecość zakażeia tymi wirusami. Wyiki: W badaej grupie, która miała kotakt z materiałem zakaźym 93 osoby były pracowikami opieki medyczej (25 lekarzy, 63 osoby z persoelu pielęgiarskiego i 5 studetów auk medyczych), 53 pracowikami służb mudurowych (30 policjatów i 23 pracowików służby więzieej), a 42 pracowikami firm sprzątających obiekty związae z opieką zdrowotą. Pozostałych 12 osób było mieszkańcami województwa łódzkiego, u których doszło do ekspozycji a materiał potecjalie zakaźy w sposób iezwiązay z wykoywaym zawodem. Wioski: Mimo wprowadzeia bezpieczych igieł pracowicy opieki medyczej adal są ekspoowai a zakaźy materiał biologiczy. Lekceważoy jest problem arażeia pracowików służb mudurowych. Brak kotroli odpowiedzi a szczepieia przeciwko wirusowemu zapaleiu wątroby typu B wśród osób iezwiązaych z opieką medyczą stwarza ryzyko zakażeń. Med. Pr. 2010;61(1):15 23 Słowa kluczowe: wirusy krwiopochode, pracowicy opieki zdrowotej, profilaktyka poekspozycyja, arażeie zawodowe Abstract Backgroud: Our paper presets the problem of exposure to potetially ifectious material amog health care workers, ad also i police officers, priso guards, cleaig service persoel ad ordiary citizes. Materials ad Method: I the study period, 200 patiets were admitted to the Ifectious Diseases Cliic after exposure to potetially ifectious materials i order to evaluate the risk of HBV, HCV ad HIV ifectios ad iitiate post exposure prophylaxis. HBsAg, a-hcv ad a-hiv were carried out o the day of admissio, a-hbs was measured i patiets who had bee vacciated agaist hepatitis B virus. Cliical evaluatio of HBV, HCV, HIV ifectios was performed i the source patiets plasma. Results: The study populatio cosisted of 93 health-care workers (63 urses, 25 physicias, ad 5 medical studets), 30 policeme, 23 priso guards, 42 cleaig service workers employed i health-care ceters. The remaiig 12 patiets were ihabitats of the Łodź regio who had ot bee occupatioally exposed to potetially ifectious material. Coclusios: Although safe eedles are i use, exposure amog health care persoel still occurs. The problem of occupatioal exposure amog police officers ad priso guards is highly uderestimated. The lack of cotrol over the vacciatio agaist hepatitis B virus i groups ot related with health care creates the risk of ew ifectios. Med Pr 2010;61(1):15 23 Key words: blood-bor viruses, healthcare workers, post-exposure prophylaxis, PEP, occupatioal exposure Adres autorów: Katedra Chorób Zakaźych, Kliika Chorób Zakaźych i Chorób Wątroby, Uiwersytet Medyczy, ul. Kiaziewicza 1/5, Łódź, Nadesłao: 28 maja 2009 Zatwierdzoo: 14 paździerika 2009

2 16 P. Krawczyk i wsp. Nr 1 WSTĘP Dotychczas opisao 20 różych patogeów, które mogą zostać przeiesioe podczas przypadkowych skaleczeń igłą do iiekcji czy iych medyczych aruszeń ciągłości tkaek (1,2). Poza arażeiem a krew ryzyko mogą stwarzać także ie płyy ustrojowe oraz tkaki i arządy, takie jak pły mózgowo-rdzeiowy, pły maziowy, opłucowy, otrzewowy, osierdziowy, wody płodowe, mleko kobiece, asieie, wydzielia pochwowa, ślia oraz każda wydzielia i wydalia zawierająca krew osiciela (3). Ze względu a poważe skutki zdrowote oraz ograiczoe możliwości skuteczego leczeia i ryzyko przeiesieia zakażeia a ie osoby szczególą rolę przypisuje się wirusom B i C zapaleia wątroby (HBV, HCV) oraz wirusowi abytego iedoboru odporości (HIV). Najbardziej arażei a zakażeie imi są pracowicy opieki medyczej z uwagi a częsty kotakt z krwią. Dotyczy to wszystkich osób zatrudioych w ochroie zdrowia, tj. lekarzy, szczególie specjalości zabiegowych, pielęgiarek, techików aalityki medyczej i studetów wszystkich kieruków medyczych. Należy podkreślić, że istieją także ie grupy zawodowe obarczoe ryzykiem ekspozycji a materiał potecjalie zakaźy. Do grup szczególego ryzyka zaliczają się policjaci, pracowicy służby więzieej, a także persoel sprzątający. Nie ma jedak daych co do liczby i rodzaju ekspozycji a materiał potecjalie zakaźy w powyższych grupach zawodowych. W przypadku ekspozycji a materiał potecjalie zakaźy bezpośredio po arażeiu a zakażeie po wykoaiu czyości zabezpieczających (umycie miejsca zraieia, dezyfekcja, założeia opatruku) ależy poiformować o im bezpośrediego przełożoego, a astępie bezzwłoczie zgłosić się do osoby odpowiedzialej za profilaktykę zakażeń krwiopochodych (lekarz specjalista chorób zakaźych). Celem profilaktyki HBV, HCV i HIV jest zapobiegaie zachorowaiom po kotakcie z patogeem. Działaia powiy zostać rozpoczęte jak ajszybciej, ajlepiej 1 2 godziy, a ajpóźiej 72 godziy od mometu kotaktu (4). Zarówo u osoby ekspoowaej, jak i staowiącej źródło arażeia ależy pobrać krew celem ozaczeia przeciwciał: aty-hcv (HCVAb), aty-hiv (HIVAb) i atygeu HBs (HBsAg). Od uzyskaych wyików badań zależy dalsze postępowaie: podaie immuoglobuliy aty-hbs, szczepioki przeciw WZW typu B czy leków atyretrowirusowych. Celem iiejszej pracy była ocea ryzyka zakażeia HBV, HCV i HIV u osób ekspoowaych a materiał potecjalie zakaźy i wdrożeie ewetualej prewecji poekspozycyjej. MATERIAŁ I METODY W celu ocey ryzyka zakażeń HBV, HCV i HIV aalizą objęto 200 osób, mieszkańców województwa łódzkiego, ekspoowaych a materiał potecjalie zakaźy w okresie od 1 listopada 2006 do 31 sierpia Do ekspozycji doszło a tereie tego województwa, atomiast ie ma iformacji o miejscu zamieszkaia osób będących źródłem zakażeia. W diu przyjęcia u wszystkich badaych ozaczoo w surowicy krwi: HBsAg, HCVAb i HIVAb. U osób, które odbyły pełe cykl szczepień przeciwko WZW typu B ozaczoo rówież poziom przeciwciał aty-hbs. U 136 osób źródłowych w surowicy ozaczoo atyge HBsAg, HCVAb, i HIVAb, przy czym u 7 osób wykoao to w szpitalu, w którym doszło do ekspozycji. U 52 osób ekspoowaych ozaczoo przeciwciała aty-hbc (total). WYNIKI W aalizowaej grupie 93 osoby były pracowikami ochroy zdrowia, w tym pielęgiarki i pielęgiarze 63 osoby (51 kobiet, 12 mężczyz) w wieku średio 46,3 lat, lekarze 25 osób (13 kobiet, 12 mężczyz) w wieku średio 37,8 lat, i studeci Uiwersytetu Medyczego w Łodzi 5 osób (2 mężczyz a wydziale lekarskim, 3 kobiety a wydziale pielęgiarskim) w wieku średio 22,4 lata, u których do arażeia doszło w trakcie zajęć kliiczych (tab. 1). Tabela 1. Zawód i średi wiek osób objętych badaiem Table 1. Work place ad mea age of the study subjects Grupa zawodowa Professioal group Badai Respodets % Średia wieku [w latach] Mea age [years] Pracowicy służby zdrowia / 93 46,5 35,5 / Health care workers Policjaci i służba więziea / 53 26,5 35,9 / Police officers ad correctioal officers Pracowicy firm sprzątających / 42 21,0 47,6 / Cleaig service persoel Ii / Others 12 6,0 43,1 Razem / Total ,0

3 Nr 1 Ryzyko zakażeia wirusami HBV, HCV, HIV 17 Spośrod persoelu pielęgiarskiego i lekarskiego objętego badaiem ajwięcej osób pracowało a oddziale iteristyczym (tab. 2). Tabela 2. Miejsce pracy persoelu pielęgiarskiego i lekarskiego Table 2. Work place of urses ad physicias Miejsce pracy Work place Persoel pielęgiarski Nurses Persoel lekarski Physicias Itera / Iteral Diseases 21 3 Chirurgia / Surgery 10 7 Ortopedia / Orthopedics 7 5 Neurochirurgia / Neurosurgery 6 Oddziały Itesywej Opieki Medyczej / / Itesive Care Uit 8 4 Okulistyka / Ophthalmology 3 Izba Przyjęć / Emergecy room 2 Pogotowie Ratukowe / Emergecy Service 9 3 Razem / Total W aalizowaej grupie pielęgiarek do 37 ekspozycji a materiał potecjalie zakaźy doszło poprzez zakłucie igłą, w 12 przypadkach poprzez skaleczeie skalpelem, u 9 osób w czasie zakładaia lub usuwaia weflou, u 3 osób podczas pobieraia krwi (RKZ), a u 2 osób w trakcie zakłucia igłą, do którego doszło w trakcie przeszukiwaia rzeczy osób ieprzytomych (tab. 3). Z kolei wśród lekarzy do 12 ekspozycji doszło w czasie zabiegu operacyjego, do 6 w trakcie zakładaia wkłucia cetralego, do 4 po zakłuciu igłą, a u 3 osób zostały zachlapae krwią spojówki (tab. 4). Wśród studetów wydziałów medyczych 2 studetów zakłuło się igłą podczas szycia ray pooperacyjej, atomiast 3 osoby zakłuły się igłą do iiekcji dożylej. Koleją aalizowaą grupą było 53 pracowików służb mudurowych w średim wieku 34,3 lata, w tym 30 policjatów (29 mężczyz, 1 kobieta), i 23 pracowików służby więzieej (21 mężczyz, 2 kobiety) Tabela 3. Rodzaj ekspozycji a materiał biologiczy wśród persoelu pielęgiarskiego Table 3. Type of exposure to biological material amog urses Rodzaj ekspozycji Type of exposure Badai Respodets Zakłucie igłą / Needle ijury do iiekcji dożylej / eedles used for i.v. ijectio 20 do iiekcji domięśiowej / eedles used for i.m. ijectio 17 Skaleczeie skalpelem / Scalpel ijury skaleczeie pielęgiarek przez wykoującego zabieg operacyjy / scalpel ijury of urses by performig surgeo 6 samoskaleczeie / self-ijury 6 Zakładaie i usuwaie weflou / Isertio ad removal veous caula 9 Pobieraie krwi do badaia RKZ / Takig blood samples for capillary blood gases 3 Zakłucie igłą podczas przeszukiwaia rzeczy chorych ieprzytomych / 2 / Needle ijury durig searchig for belogigs of ucoscious patiets RKZ rówowaga kwasowo-zasadowa / arterial blood gases ad acid base equilibrium. Tabela 4. Rodzaj ekspozycji a materiał biologiczy wśród persoelu lekarskiego Table 4. Type of exposure to biological material amog physicias Rodzaj ekspozycji Type of exposure Badai Respodets Zabieg operacyjy / Surgery 12 Zakładaie wkłucia cetralego / Isertio of midlie catheter 6 Zakłucie igłą / Needle ijury do iiekcji dożylej / eedles used for i.v. ijectio 3 do iiekcji podskórej / eedles used for s.c. ijectio 1 Zachlapaie spojówki krwią / Blood splash to eye 3 w czasie krwotoku z żylaków przełyku u pacjeta / durig hemorrhage from esophagus 1 podczas wykoywaia zabiegu operacyjego / durig surgery 2

4 18 P. Krawczyk i wsp. Nr 1 w średim wieku 37,5 lat. Charakterystykę ekspozycji a materiał biologiczy w tej grupie przedstawioo w tabeli 5. Wśród osób pogryzioych u 6 doszło do aruszeia ciągłości tkaek, 4 osoby zostały pogryzioe w dłoie, 1 w ramię, a 2 w przedramioa. Ostre przedmioty, które były przyczyą zraieia to: w 3 sytuacjach igły ze strzykawkami z widoczym śladem krwi, w 1 przypadku żyletka, a w 2 ostrza oży. Z kolei w grupie pracowików służby więzieej główe arażeia miały miejsce w trakcie przeszukiwaia celi bądź rewidowaia osadzoych (tab. 6). W przypadku skaleczeia ostrym przedmiotem zalezioym przy osadzoym podczas rewizji u 17 osób doszło do zraieia dłoi. Następą grupę (42 osoby, w tym 39 kobiet i 3 mężczyz w średim wieku 47,6 lat) staowili pracowicy firm zewętrzych sprzątających w szpitalach, poradiach i iych budykach związaych z opieką zdrowotą. U 32 z ich doszło do zakłucia ostrym przedmiotem zajdującym się w worku ze śmieciami (w 5 przypadkach była to igła do iiekcji z widoczą krwią, w 2 weflo, a w pozostałych ie udało się ustalić przedmiotu). W 4 przypadkach doszło do zachlapaia spojówek zawartością probówki z krwią, u 6 osób doszło do skaleczeia o probówki podczas ich trasportu do laboratorium (w tym w 3 przypadkach doszło do zmiażdżeia probówki i uszkodzeia skóry pracowika plastikowymi odłamkami oraz kotaktu uszkodzoej skóry z krwią, w kolejych 3 zgłoszoo skaleczeie o ostry brzeg szklaej probówki, ale bez kotaktu z materiałem biologiczym). Spośród powyżej podaych osób 6 uległo zraieiu w kończyę dolą (worki ze śmieciami), a 26 osób skaleczyło się w dłoń. Koleją grupę arażoych staowiło 12 osób (8 mężczyz, 4 kobiety) w średim wieku 43,1 lat, mieszkańców województwa łódzkiego, u których doszło do arażeia a materiał potecjalie zakaźy w sposób iezwiązay z wykoywaym zawodem. Spośród ich 4 osoby skaleczyły się igłą pozostawioą w śmietiku, 1 osoba została ukłuta agrafką przez sprawcę, który zbiegł, 3 osoby (mężczyźi) miały kotakt płciowy (bez zabezpieczeia) z obcą kobietą, 2 osoby zostały pogryzioe przez sprawcę, który zbiegł, u 1 osoby doszło do zachlapaia bło śluzowych krwią, a 1 osoba (kobieta) była ofiarą gwałtu. Tabela 5. Rodzaj ekspozycji a materiał biologiczy wśród pracowików policji Table 5. Type of exposure to biological material amog police officers Rodzaj ekspozycji Type of exposure Badai Respodets Zachlapaie spojówek krwią lub wydaliami / Blood or excremet splash to eye 17 Pogryzieie / Bite 7 Skaleczeie przez zatrzymaego w trakcie aresztowaia ależącym do iego ostrym przedmiotem / / Ijury by a sharp object belogig to a detaiee durig arrest 6 Tabela 6. Rodzaj ekspozycji a materiał biologiczy wśród pracowików służby więzieej Table 6. Type of exposure to biological material amog correctioal officers Rodzaj ekspozycji Type of exposure Badai Respodets Skaleczeie podczas przeszukiwaia celi / Ijury durig cell check igłą od tatuażu / by tattoo eedles 8 żyletką / by razors 4 Skaleczeie ostrym przedmiotem zalezioym przy osadzoym podczas rewizji/ / Ijury by sharp object foud by the detaiee durig body search igłą do iiekcji (bez śladów krwi) / ijectio eedle (with o trace of blood) 1 ostrzem oża / kife blade 1 zaostrzoym plastikowym przedmiotem / sharpeed plastic blade 2 żyletką / razor 1 Zachlapaie spojówek krwią lub wydalią / Blood or excremet splash to eye 6

5 Nr 1 Ryzyko zakażeia wirusami HBV, HCV, HIV 19 Poową prewecję przeprowadzoo u 43 osób (5 lekarzy, 25 pielęgiarek, 2 policjatów, 3 pracowików służby więzieej i 8 osób z persoelu sprzątającego). U żadej z 200 osób ekspoowaych a materiał potecjalie zakaźy ie stwierdzoo obecości HBsAg, HCVAb, HIVAb. Liczba osób, które przebyły szczepieie przeciwko WZW typu B, oraz obecość przeciwciał aty-hbs w aalizowaych grupach ilustruje tabela 7. wątroby od 2 do 26 tygodi (średio: 6 7 tygodi) (4). Przeciwciała aty-hiv po ekspozycji a materiał zakaźy osoby HIV(+) pojawiają się w ciągu 2,4 miesięcy, a 95% osób wytwarza je w ciągu 6 miesięcy (5). Dotychczas iezaszczepioym przeciw WZW typu B 48 osobom podao pierwszą dawkę szczepioki i zalecoo kotyuowaie szczepień w schemacie 1 6 miesięcy, a astępie ozaczeie miaa przeciwciał aty-hbs miesiąc po 3. dawce szczepioki. Nie było Tabela 7. Szczepieie przeciw WZW typu B i obecość atygeu HBs aalizowaych grupach Table 7. Hepatitis B vacciatio ad positive HBs atige i the observed group Grupa zawodowa Professioal group Badai Respodets Szczepiei Vacciated % Dodati aty-hbs Positive HBs Lekarze / Physicias ,00 23 Persoel pielęgiarski / Nurses ,60 59 Studeci / Studets ,00 5 Persoel sprzątający / Cleaig service persoel ,70 25 Policjaci / Police officers ,40 18 Służba więziea / Correctioal officers ,17 12 Ii / Others ,60 3 Razem / Total , Wśród 136 osób tzw. źródłowych u 8 stwierdzoo HBsAg, u 6 przeciwciała aty-hcv, a u 2 osób aty-hiv (były to osoby zarejestrowae, w trakcie leczeia atyretrowirusowego). Wszyscy arażei a materiał biologiczy pochodzący od osób HBsAg(+) przeszli pełe cykl szczepień i miały obece przeciwciała aty-hbs (2 lekarzy, 2 pielęgiarki, 3 policjatów, 1 pracowik służby więzieej). U 31 osób rozpoczęto podawaie preparatu Combivir (lamiwudya: 150 mg i zydowudya: 300 mg). U 22 osób przerwao profilaktykę po 24 godziach po uzyskaiu ujemego wyiku badaia przeciwciał aty-hiv u osoby źródłowej. Terapię kotyuowao przez 28 di u 9 osób u 4 po skaleczeiu ostrym przedmiotem pochodzącym od iezaej osoby, u 1 ofiary gwałtu, 2 skaleczoych igłą pochodzącą od zakażoego HIV i u 2 po kotakcie płciowym z iezaą kobietą. Dwie ostatie osoby musiały pokryć koszt zakupu leku, w pozostałych przypadkach był o wydaway bez żadych opłat. Pacjetom, którzy byli ekspoowai a materiał potecjalie zakaźy zalecoo kotrole ozaczeia wirusologicze (HBsAg, HCVAb, HIVAb) po 3 i 6 miesiącach od daty ekspozycji ze względu a okresy wylęgaia wyoszące dla wirusa B zapaleia wątroby od 45 do 160 di (średio: 120 di), a dla wirusa C zapaleia potrzeby podaia immuoglobuliy aty-hbs, gdyż osoby ekspoowae a materiał biologiczy pochodzący od zakażoych HBV przebyły pełe cykl szczepień i miały dodatie miao przeciwciał aty-hbs. U 52 osób ekspoowaych wykoao ozaczeie aty-hbc (total), w wyiku czego stwierdzoo dodatie miao u 12 osób (23,07%) w wieku 37 45,2 lat (średio: 35,3 lat). Tylko 2 osoby zgłosiły przebycie ieokreśloego zapaleia wątroby w dzieciństwie. OMÓWIENIE Według Światowej Orgaizacji Zdrowia co roku a świecie 3 milioy pracowików medyczych jest arażoych a przezskóry kotakt z krwiopochodymi patogeami, z czego aż 2 milioy z wirusem B zapaleia wątroby, 900 tysięcy z wirusem C zapaleia wątroby i 170 tysięcy a HIV. Do zakażeia może dojść wskutek aruszeia ciągłości tkaek skaleczeia igłą iiekcyją lub arzędziem chirurgiczym, oraz ekspozycji bło śluzowych a materiał zakaźy. Zakażeie może astąpić także przez już wcześiej istiejące drobe uszkodzeia skóry. W USA co roku odotowuje się 800 tys. przypadkowych zakłuć, które ajczęściej mają miejsce w salach chorych (5).

6 20 P. Krawczyk i wsp. Nr 1 Ich skutkiem jest około 40% zakażeń wirusami B i C zapaleia wątroby oraz 4,4% zakażeń HIV odotowaych wśród populacji pracowików opieki medyczej. Możliwość zakażeia wirusem B zapaleia wątroby w trakcie zdarzeia zawodowego zależy od poziomu wiremii w krwi krążącej, ilości materiału zakaźego, drogi wprowadzeia i głębokości zraieia. Ryzyko zakażeia poprzez jedorazowe zakłucie igłą waha się od 2% (pacjet z brakiem atygeu HBe) do 40% (pacjet z obecym atygeem HBe). Obecość atygeu HBe koreluje z poziomem replikacji HBV i zakaźością. U osób z wykrywalym HBeAg poziom wiremii HBV waha się od 10 6 do 10 9 kopii a 1 ml krwi (6), atomiast u osób z brakiem atygeu HBe zajduje się poiżej 10 5 kopii/ml. Ryzyko zakażeia wirusem C zapaleia wątroby związae jest z rodzajem i wielkością materiału zakaźego, a także drogą ekspozycji i wiremią osoby źródłowej. Jak się oceia, do zakażeia wystarcza ilość około 100 kopii wirusa, podczas gdy w 1 ml krwi osoby przewlekle zakażoej jest kopii wirusa. Dodatią serokowersję po zakłuciu igłą lub iym ostrym przedmiotem pochodzącym od zakażoego HCV oceia się a 1,8% (0 7%) (7). Nie ma daych w piśmieictwie dotyczących zakażeń HCV po kotakcie bło śluzowych i skóry ieuszkodzoej z materiałem pochodzącym od pacjetów HCV RNA(+). Wśród pracowików ochroy zdrowia ajbardziej arażei a zakażeie tym wirusem są pracowicy leczący arkomaów, pracowicy oddziałów dializ i detyści. Ryzyko zakażeia dla tych grup oceia się a 0,3 do 10% (8). Oceia się, że ryzyko zakażeia HIV po kotakcie przez skórym (igła) z krwią zakażoego wyosi 0,03% (9,10), a po ekspozycji a błoy śluzowe 0,09%. Ryzyko może być większe, kiedy kotakt jest dłuższy i obejmuje rozległe obszary uszkodzoej skóry. Uważa się, że po kotakcie krwi chorego ze skórą ieuszkodzoą szase zakażeia są jeszcze miejsze. W badaej grupie pełej profilaktyce aty- -HIV (Combivir, 28 di) poddao 9 osób, tylko 2 osoby z ich miały bezwzględe wskazaia do pełej profilaktyki (kotakt z krwią osoby HIV(+)). U pozostałych 7 osób zachodziło podejrzeie możliwości kotaktu z materiałem HIV(+), z czego wyikała zalecoa rówież peła profilaktyka. Profilaktyka poekspozycyja zakażeia HIV staowi jede z istotych elemetów zapobiegaia zachorowaiom po kotakcie z patogeem. Postępowaie uwzględia w uzasadioych wypadkach podaie leków atyretrowirusowych, które mogą wywołać poważe działaia ubocze. Z tego powodu istotym elemetem kosultacji medyczej jest ocea stopia arażeia i ewetualych wskazań do zastosowaia takiego postępowaia profilaktyczego, a więc wyrażeia zysków i strat wyikających z iterwecji medyczej u osoby potecjalie zdrowej. Warukiem zapewieia bezpieczeństwa stosowaej terapii jest prowadzeie odpowiediego adzoru ad osobą stosującą leki atyretrowirusowe w ramach zaplaowaego schematu wizyt kotrolych. Kolejym elemetem jest schemat diagozowaia pozwalający a ostatecze potwierdzeie lub wykluczeie faktu zakażeia. Nasza obserwacja jest pierwszą, która przedstawia problem arażeia a materiał zakaźy ie tylko wśród pracowików opieki medyczej, ale także wśród iych grup zawodowych, tj. policjatów, pracowików służby więzieej, studetów auk medyczych czy u iych osób, u których poza arażeiem zawodowym występowały sytuacje możliwego kotaktu z materiałem potecjalie zakaźym. Nie ma daych o ryzyku arażeia a zakażeie HBV, HCV i HIV wśród tych grup społeczych czy zawodowych. Problem arażeia zawodowego w wyiku ekspozycji a materiał potecjalie zakaźy jest iedoceiay w Polsce. Dokłada ocea liczby i rodzaju takich zdarzeń jest iemożliwa, chociaż były podejmowae próby określeia skali problemu (11,12). Nasza obserwacja, podobie jak wcześiejsze, potwierdza przekoaie, że ajbardziej arażoe a kotakt z materiałem potecjalie zakaźym są osoby mające częsty kotakt z krwią(13). W przeprowadzoym badaiu grupę ajlicziejszą staowili pracowicy opieki zdrowotej (46,5%), wśród których domiował persoel pielęgiarski (67,7%) z oddziałów zabiegowych i iteristyczych. Główą przyczyą było skaleczeie igłą użytą wcześiej do iiekcji. Należy przy tym wspomieć o 6 pielęgiarkach, które zostały skaleczoe skalpelem przez chirurga podczas zabiegu operacyjego, co dowodzi, że ie zawsze osoba poszkodowaa jest odpowiedziala za ekspozycję. Także wśród persoelu lekarskiego większość staowili pracowicy oddziałów zabiegowych. Poową prewecję deklarowało 30 osób z tej grupy, ale uważamy, że prawdziwa liczba zdarzeń może być większa iż zgłaszaa, poieważ jak wskazują autorzy wcześiejszych prac (13) 80% pielęgiarek zakłuwa się przyajmiej raz w roku, 12% częściej iż 10 razy, a a ekspozycję bło śluzowych lub uszkodzoej skóry a materiał biologiczy jest arażoych 75% pielęgia-

7 Nr 1 Ryzyko zakażeia wirusami HBV, HCV, HIV 21 rek. Z kolei wśród persoelu lekarskiego do zakłucia ostrym przedmiotem zawierającym materiał zakaźy dochodzi u 9 34% (14 16). Niezgłaszaie takich zdarzeń może wyikać z powszechości zjawiska lub lekceważeia ryzyka związaego z ekspozycją. Jak pokazują dae, zakażeie wirusami hepatotropowymi staowi główy powód orzekaia choroby zawodowej w tej grupie (17), co może wskazywać a prawdziwą, o wiele większą liczbę takich zdarzeń. Studeci auk medyczych, którzy ulegli arażeiu podczas zajęć kliiczych, staowią małą grupę w aszej obserwacji, chociaż wcześiejsze dae sugerują, że liczba takich zdarzeń w trakcie auki może być większa iż zgłaszaa (18). Narażeie, do którego może dojść w trakcie auki zawodu, może mieć poważe kosekwecje dla przyszłości zawodowej, a mała liczba zgłoszoych ekspozycji może wyikać z charakteru prowadzoych zajęć, ukierukowaych a raczej biery udział w ich studetów. Wśród osób sprzątających budyki związae z opieką zdrowotą, będących pracowikami firm zewętrzych w województwie łódzkim, domiowały skaleczeia ostrym przedmiotem zajdującym się w worku ze śmieciami lub kotakt z przeoszoą do laboratorium krwią. Mogą oe być wyikiem iewłaściwego przygotowaia i przeszkoleia pracowika do obchodzeia się z materiałami potecjalie zakaźymi. Zdarzeia takie ie są rejestrowae, gdyż często osoby te pracują a umowę zleceie. Grupami zawodowymi wcześiej ieoceiaymi pod kątem arażeia a zakażeie wirusami HBV, HCV i HIV byli pracowicy policji i służby więzieej, którzy podczas wykoywaia obowiązków służbowych ulegli arażeiu a te czyiki. Ze względu a ierejestrowaie tych zdarzeń czy utrudioy dostęp do daych dotyczących chorób zawodowych wśród wymieioych grup ie byliśmy w staie oceić skali problemu. W aszej obserwacji pracowicy tych służb staowili aż 26,5% ogółu badaych. Wśród pracowików policji domiował kotakt śluzówek z materiałem zakaźym, a wśród pracowików służby więzieej skaleczeie ostrym przedmiotem ależącym do osadzoych. Niepokojące jest to, że jedorazowe rękawiczki lateksowe ie staowią stadardowego wyposażeia policjatów, iaczej iż w przypadku służby więzieej. Z kolei iski procet osób zaszczepioych przeciwko wirusowemu zapaleiu wątroby typu B dotyczy zarówo policjatów, jak i służby więzieej. Wyika to ajprawdopodobiej z braku takiego obowiązku wśród ww. pracowików (wśród pracowików opieki medyczej wprowadzoo obowiązkowe szczepieia i po ich kotrole testy a obecość HBsAb). Jak pokazuje asza obserwacja, arażeiu a materiał zakaźy mogą ulec także osoby pozbawioe zawodowego ryzyka ekspozycji.. Zgłaszaie takich zdarzeń świadczy o rosącej świadomości społeczej, jedak podobie jak w grupie policjatów i służb więzieych iepokojąco iski jest odsetek osób zaszczepioych (jedyie 59,8%). W województwie łódzkim osoby ekspoowae a materiał potecjalie zakaźy są kierowae do Wojewódzkiego Szpitala Specjalistyczego im. dr. Wł. Biegańskiego w Łodzi, w którym zajdują się 4 oddziały zakaźe. Są oe astępie przyjmowae w kolejości zgłoszeń do poszczególych oddziałów. W aszej obserwacji uwzględiliśmy tylko osoby przyjęte do Kliiki Chorób Zakaźych i Chorób Wątroby. Faktycza liczba osób z arażeiem a zakażeie HBV, HCV i HIV przyjętych do szpitala w okresie trwaia obserwacji była 4-krotie większa od liczby przedstawioych przez as przypadków, co iewątpliwie świadczy o skali opisywaego problemu. WNIOSKI 1. Mimo wprowadzeia bezpieczych igieł adal pracowicy opieki medyczej są ekspoowai a materiał biologiczy, co wyika główie z pośpiechu lub roztargieia, a także z iewłaściwego obchodzeia się z igłami. Duża liczba zaszczepioych w tej grupie osób jest uodporioa a zakażeie HBV, jedak adal część osób pozostaje iezaszczepioa. 2. Wskazae jest wprowadzeie obowiązkowych szczepień wśród pracowików służb mudurowych (policji i służby więzieej) ze względu a duże ryzyko ekspozycji a materiał biologiczy potecjalie zakaźy występujące w trakcie wykoywaia przez ich obowiązków służbowych. 3. Nieużywaie jedorazowych rękawiczek przez pracowików policji stwarza reale możliwości zakażeia się patogeami krwiopochodymi w trakcie wykoywaia obowiązków służbowych, dlatego wskazae jest wprowadzeie jedorazowych rękawiczek do stadardowego wyposażeia policjatów. 4. Duża liczba zdarzeń przebiegających z aruszeiem ciągłości tkaek wśród persoelu sprzątającego świadczy o iewłaściwym przygotowaiu tych pracowików do pracy z materiałem potecjalie zakaźym.

8 22 P. Krawczyk i wsp. Nr 1 PIŚMIENNICTWO 1. Szymańska J.: Microbiological risk factors i detistry. Curret status of kowledge. A. Agric. Eviro. Med. 2005;12: Colis C.H.,. Keedy D.A.: Microbiological hazards of occupatioal eedlestic ad sharp ijuries. J. Appl. Bacteriol. 1987;62: Couzigou P., Richard L., Dumas F., Schouler L., Fleury H.: Detectio of HCV-RNA i saliva of patiets with chroic hepatitis C. Gut 1993;34:S59 S60 4. U.S. Departmet of Health ad Huma Services: Updated U.S. Public Health Service Guidelies for the maagemet of occupatioal exposures to HIV ad recommedatios for postexposure prophylaxis. MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. 2005;54(RR-9): Nelso D.I., Cocha-Barrietos M., Driscoll T., Steelad K., Figerhut M., Puett L. i wsp.: The global burde of selected occupatioal diseases ad ijury risks: Methodology ad summary. Am. J. Id. Med. 2005;48(6): Gaem D., Price A.M.: Hepatitis B virus ifectio atural history ad cliical cosequeces. N. Egl. J. Med. 2004;350: Juszczyk J.: Hepatitis C. Vademecum diagostyki i leczeia przeciwwirusowego. Termedia, Pozań Alter M.J.: The epidemiology of acute ad chroic hepatitis C. Cli. Liver. Dis. 1997;1(3): Bell D.M.: Occupatioal risk of huma immuodeficiecy virus ifectio i healthcare workers: A overview. Am. J. Med. 1997;5: Busch M.P., Satte G.A.: Time course of viremia ad atibody serocoversio followig huma immuodeficiecy virus exposure. Am. J. Med. 1997;102(5): Szczypta A., Kulikowski J., Wójkowska-Mach J., Bulada M., Heczko P.B.: Nadzór ad zakażeiami przeoszoymi drogą krwiopochodą. Zakażeia 2004;6: Dacewicz M., Szymakiewicz M., Kowalewski J., Karwacka M.: Postępowaie w przypadku ekspozycji pracowików szpitala a HBV, HCV i HIV. Przegl. Epidemiol. 2005;59: Beiowski M.: Problematyka AIDS a arażeie zawodowe a zakażeie krwiopochode pielęgiarek województwa katowickiego. Zakażeia HIV/AIDS poradik dla stomatologów. Volumed, Wrocław Hsieh W.B., Chiu N.C., Lee C.M., Huag F.Y.: Occupatioal blood ad ifectious body fluid exposures i a teachig hospital: a three-year review. J. Microbiol. Immuol. Ifect. 2006;39: Davazo E., Frasso C., Moradi M., Trevisa A.: Occupatioal blood ad body fluid exposure of uiversity health care workers. Am. J. Ifect. Cotrol. 2008;36(10): Doebbelig B.N., Vaugh T.E., McCoy K.D., Beekma S.E., Woolso R.F., Ferguso K.J. i wsp.: Percutaeous ijury, blood exposure, ad adherece to stadard precautios: are hospital based health care providers still at risk? Cli. Ifect. Dis. 2003;37: Wilczyńska U., Szeszeia-Dąbrowska N., Szymczak W.: Choroby zawodowe stwierdzoe w Polsce w 2006 r. Med. Pr. 2007;58(3): Makary M.A., Al-Attar A., Holzmueller C.G., Sexto J.B., Syi D., Gilso M.M. i wsp.: Needlestic ijuries amog surgeos i traiig. N. Eg. J. Med. 2007;356(26):

Ryzyko zakażenia HIV. dr med. Anna Kalinowska-Nowak Klinika Chorób Zakaźnych CMUJ w Krakowie

Ryzyko zakażenia HIV. dr med. Anna Kalinowska-Nowak Klinika Chorób Zakaźnych CMUJ w Krakowie Ryzyko zakażenia HIV profilaktyka przed i poekspozycyjna dr med. Anna Kalinowska-Nowak Klinika Chorób Zakaźnych CMUJ w Krakowie Ekspozycja zawodowa Sytuacja w miejscu pracy, w której dochodzi do narażenia

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zarządzaniu jakością w polskich szpitalach

Zmiany w zarządzaniu jakością w polskich szpitalach Łopacińska Hygeia Public I, Tokarski Health 2014, Z, Deys 49(2): A. 343-347 Zmiay w zarządzaiu jakością w polskich szpitalach 343 Zmiay w zarządzaiu jakością w polskich szpitalach Quality maagemet chages

Bardziej szczegółowo

zarządza się co następuje:

zarządza się co następuje: Zarządzenie nr 44 Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Legnicy z dnia 5 lutego 2009 roku w sprawie: wprowadzenia procedury klinicznej zarządza się co następuje: 1 Z dniem 5 lutego 2009

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY 1. CEL Celem procedury jest określenie zasad postępowania w przypadku wystąpienia u pracownika ekspozycji

Bardziej szczegółowo

prace oryginalne Anna Sobieszczańska 1, Maria Kozioł-Montewka 2, Jarosław Sobieszczański 3 Streszczenie Abstract

prace oryginalne Anna Sobieszczańska 1, Maria Kozioł-Montewka 2, Jarosław Sobieszczański 3 Streszczenie Abstract prace orygiale Det. Med. Probl. 0,,, ISS -7X Copyright by Wroclaw Medical Uiversity ad Polish Detal Society Aa Sobieszczańska, Maria Kozioł-Motewka, Jarosław Sobieszczański Potecjale czyiki etiologicze

Bardziej szczegółowo

WARUNKI PRACY PIELĘGNIAREK ŚRODOWISKOWO-RODZINNYCH

WARUNKI PRACY PIELĘGNIAREK ŚRODOWISKOWO-RODZINNYCH Medycya Pracy 2010;61(6):641 647 Istytut Medycyy Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi http://medpr.imp.lodz.pl Ewa Kułagowska 1 Maria Kosińska 2 PRACA ORYGINALNA WARUNKI PRACY PIELĘGNIAREK ŚRODOWISKOWO-RODZINNYCH

Bardziej szczegółowo

Wpływ religijności na ukształtowanie postawy wobec eutanazji The impact of religiosity on the formation of attitudes toward euthanasia

Wpływ religijności na ukształtowanie postawy wobec eutanazji The impact of religiosity on the formation of attitudes toward euthanasia Ewelia Majka, Katarzya Kociuba-Adamczuk, Mariola Bałos Wpływ religijości a ukształtowaie postawy wobec eutaazji The impact of religiosity o the formatio of attitudes toward euthaasia Ewelia Majka 1, Katarzya

Bardziej szczegółowo

AN ANALYSIS OF KINDERGARDEN TEACHERS` PREPARATION TO PROVIDE FIRST AID

AN ANALYSIS OF KINDERGARDEN TEACHERS` PREPARATION TO PROVIDE FIRST AID PRZEGL EPIDEMIOL 2011; 65: 663-667 Zdrowie publicze Jadwiga Woźiak, Grzegorz Nowicki, Mariusz Goiewicz, Katarzya Zieloka, Marek Górecki, Alia Dzirba, Ewa Chemperek ANALIZA PRZYGOTOWANIA NAUCZYCIELI WYCHOWANIA

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie zranieniom w świetle nowej ustawy Rzeszów 2014

Zapobieganie zranieniom w świetle nowej ustawy Rzeszów 2014 Zapobieganie zranieniom w świetle nowej ustawy Rzeszów 2014 Dorota Kudzia-Karwowska Kierownik CS SPSK-M ŚUM w Katowicach Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁOWA KSIĘGA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA. Procedura 21. Postępowanie w przypadku ekspozycji na materiał zakaźny

WYDZIAŁOWA KSIĘGA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA. Procedura 21. Postępowanie w przypadku ekspozycji na materiał zakaźny Procedura 21 Postępowa w przypadku ekspozycji na materiał zakaźny 1 1. ZAKRES PROCEDURY Procedura dotyczy wszystkich studentów w trakcie praktycznej nauki zawodu. 2. TERMINOLOGIA Ekspozycja - naraże na

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I ANALIZA DANYCH

STATYSTYKA I ANALIZA DANYCH TATYTYKA I ANALIZA DANYCH Zad. Z pewej partii włókie weły wylosowao dwie próbki włókie, a w każdej z ich zmierzoo średicę włókie różymi metodami. Otrzymao astępujące wyiki: I próbka: 50; średia średica

Bardziej szczegółowo

U M O W A Nr. 3. Czynności medyczne będą zlecane na podstawie pisemnego zlecenia Zleceniodawcy.

U M O W A Nr. 3. Czynności medyczne będą zlecane na podstawie pisemnego zlecenia Zleceniodawcy. U M O W A Nr zawarta w dniu r. w Warszawie pomiędzy: NIP., REGON. zwanym w treści umowy Zleceniodawcą, którego reprezentuje: a Samodzielnym Publicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej Wojewódzki Szpital Zakaźny

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA OPISOWA WYKŁAD 1 i 2

STATYSTYKA OPISOWA WYKŁAD 1 i 2 STATYSTYKA OPISOWA WYKŁAD i 2 Literatura: Marek Cieciura, Jausz Zacharski, Metody probabilistycze w ujęciu praktyczym, L. Kowalski, Statystyka, 2005 2 Statystyka to dyscyplia aukowa, której zadaiem jest

Bardziej szczegółowo

Występowanie depresji poporodowej wśród położnic

Występowanie depresji poporodowej wśród położnic Występowaie depresji poporodowej wśród położic The occurrece of postpartum depressio amog wome i childbirth Mgr Emilia Iracka1, dr. med. Magdalea Lewicka2 1 SPZOZ w Kraśiku, Polska 2 Zakład Położictwa,

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce

Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce Magdalena Rosińska, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny Jak powstają statystyki dotyczące HIV? Osoby,

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Analiza potencjału energetycznego depozytów mułów węglowych

Analiza potencjału energetycznego depozytów mułów węglowych zaiteresowaia wykorzystaiem tej metody w odiesieiu do iych droboziaristych materiałów odpadowych ze wzbogacaia węgla kamieego ależy poszukiwać owych, skutecziej działających odczyików. Zdecydowaie miej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA NR 06-2 POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ

INSTRUKCJA NR 06-2 POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ LABORATORIUM OCHRONY ŚRODOWISKA - SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ - INSTRUKCJA NR 06- POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ 1. Cel istrukcji Celem istrukcji jest określeie metodyki postępowaia w celu

Bardziej szczegółowo

Metrologia: miary dokładności. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Metrologia: miary dokładności. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Metrologia: miary dokładości dr iż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczeciie Miary dokładości: Najczęściej rozkład pomiarów w serii wokół wartości średiej X jest rozkładem Gaussa: Prawdopodobieństwem,

Bardziej szczegółowo

Higiena jamy ustnej dzieci leczonych ortodontycznie z terenu miasta i wsi

Higiena jamy ustnej dzieci leczonych ortodontycznie z terenu miasta i wsi Medycya Ogóla i Nauki o Zdrowiu, 05, Tom, Nr, 5 57 www.moz.pl PRACA ORYGINALNA Higiea jamy ustej dzieci leczoych ortodotyczie z tereu miasta i wsi Joaa Słomska, Aeta Kamińska, Leszek Szalewski, Haa Skórzyńska,

Bardziej szczegółowo

Jak kontrolować tkowzroczność? CHIRURGIA LASEROWA. Wady wzroku u dzieci. Krótkowzroczność Nadwzroczność Astygmatyzm. dr n. med. Anna M.

Jak kontrolować tkowzroczność? CHIRURGIA LASEROWA. Wady wzroku u dzieci. Krótkowzroczność Nadwzroczność Astygmatyzm. dr n. med. Anna M. Program wczesego wykrywaia wad wzroku u dzieci klas II szkół podstawowych m. st. Warszawy prof. dr hab.. med. Jerzy Szaflik Kliika Okulistyki II WL AM w Warszawie ie, Samodziely Publiczy Kliiczy Szpital

Bardziej szczegółowo

Jak obliczać podstawowe wskaźniki statystyczne?

Jak obliczać podstawowe wskaźniki statystyczne? Jak obliczać podstawowe wskaźiki statystycze? Przeprowadzoe egzamiy zewętrze dostarczają iformacji o tym, jak ucziowie w poszczególych latach opaowali umiejętości i wiadomości określoe w stadardach wymagań

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV. Zakażenia i zachorowania etiologii HCV - epidemiologia i profilaktyka

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV. Zakażenia i zachorowania etiologii HCV - epidemiologia i profilaktyka Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Zakażenia i zachorowania etiologii HCV - epidemiologia i profilaktyka Rozpowszechnienie zakażeń HCV Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że zakażeni HCV stanowią

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW MEDYCYNY PRACY W ZAKRESIE PROMOCJI ZDROWIA W MIEJSCU PRACY W 2008 ROKU

DZIAŁALNOŚĆ WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW MEDYCYNY PRACY W ZAKRESIE PROMOCJI ZDROWIA W MIEJSCU PRACY W 2008 ROKU Medycya Pracy 2010;61(3):353 365 Istytut Medycyy Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi http://medpr.imp.lodz.pl Eliza Goszczyńska PRACA POGLĄDOWA DZIAŁALNOŚĆ WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW MEDYCYNY PRACY W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 11(83) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Analiza dokładności wskazań obiektów nawodnych. Accuracy Analysis of Sea Objects

ZESZYTY NAUKOWE NR 11(83) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Analiza dokładności wskazań obiektów nawodnych. Accuracy Analysis of Sea Objects ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 11(83) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE IV MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO-TECHNICZNA E X P L O - S H I P 2 0 0 6 Adrzej Burzyński Aaliza dokładości wskazań obiektów

Bardziej szczegółowo

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS 1 grudnia - Światowy Dzień AIDS HIV to ludzki wirus upośledzenia (niedoboru) odporności. Może wywołać zespół nabytego upośledzenia odporności AIDS. Ze względu na skalę zakażeń i tempo rozprzestrzeniania

Bardziej szczegółowo

Wykład. Inwestycja. Inwestycje. Inwestowanie. Działalność inwestycyjna. Inwestycja

Wykład. Inwestycja. Inwestycje. Inwestowanie. Działalność inwestycyjna. Inwestycja Iwestycja Wykład Celowo wydatkowae środki firmy skierowae a powiększeie jej dochodów w przyszłości. Iwestycje w wyiku użycia środków fiasowych tworzą lub powiększają majątek rzeczowy, majątek fiasowy i

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka zakażenia HBV, HCV i HIV po ekspoz zawodowej

Profilaktyka zakażenia HBV, HCV i HIV po ekspoz zawodowej Profilaktyka zakażenia HBV, HCV i HIV po ekspoz zawodowej Profilaktyka poekspozycyjna (ang.: post-exposure prophylaxis, PEP) obejmuje postępowanie profilaktyczne zdezynfekowanie miejsca narażenia), szczepienie

Bardziej szczegółowo

Leczenie zachowawcze kobiet po menopauzie z wysiłkowym nietrzymaniem moczu

Leczenie zachowawcze kobiet po menopauzie z wysiłkowym nietrzymaniem moczu Jausz Mirończuk, Artur Nowak, Marek Kulikowski Leczeie zachowawcze kobiet po meopauzie z wysiłkowym ietrzymaiem moczu Kliika Giekologii i Położictwa Septyczego Akademii Medyczej w Białymstoku Kierowik

Bardziej szczegółowo

MINIMALIZACJA PUSTYCH PRZEBIEGÓW PRZEZ ŚRODKI TRANSPORTU

MINIMALIZACJA PUSTYCH PRZEBIEGÓW PRZEZ ŚRODKI TRANSPORTU Przedmiot: Iformatyka w logistyce Forma: Laboratorium Temat: Zadaie 2. Automatyzacja obsługi usług logistyczych z wykorzystaiem zaawasowaych fukcji oprogramowaia Excel. Miimalizacja pustych przebiegów

Bardziej szczegółowo

Wpływ warunków eksploatacji pojazdu na charakterystyki zewnętrzne silnika

Wpływ warunków eksploatacji pojazdu na charakterystyki zewnętrzne silnika POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszy Istrukcja do zajęć laboratoryjych z przedmiotu: EKSPLOATACJA MASZYN Wpływ waruków eksploatacji pojazdu a charakterystyki

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna terapia dożylna

Bezpieczna terapia dożylna . Bezpieczna terapia dożylna Celem firmy BD jest: pomoc dla personelu medycznego, nakierowana na zdobycie i utrzymanie wysokiego poziomu usług medycznych, poprzez wiedzę o produktach, ich optymalnym użytkowaniu

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMACJA DO UKŁADU 2000 A PROBLEM ZGODNOŚCI Z PRG

TRANSFORMACJA DO UKŁADU 2000 A PROBLEM ZGODNOŚCI Z PRG Tomasz ŚWIĘTOŃ 1 TRANSFORMACJA DO UKŁADU 2000 A ROBLEM ZGODNOŚCI Z RG Na mocy rozporządzeia Rady Miistrów w sprawie aństwowego Systemu Odiesień rzestrzeych już 31 grudia 2009 roku upływa termi wykoaia

Bardziej szczegółowo

CHOROBY ZAWODOWE STWIERDZONE W POLSCE W 2008 R.

CHOROBY ZAWODOWE STWIERDZONE W POLSCE W 2008 R. Medycya Pracy 29;6(3):67 78 Istytut Medycyy Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi http://medpr.imp.lodz.pl Urszula Wilczyńska Neoila Szeszeia-Dąbrowska Wiesław Szymczak PRACA ORYGINALNA CHOROBY ZAWODOWE STWIERDZONE

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie reklamować towary konsumpcyjne

Jak skutecznie reklamować towary konsumpcyjne K Stowarzyszeie Kosumetów Polskich Jak skuteczie reklamować towary kosumpcyje HALO, KONSUMENT! Chcesz pozać swoje praw a? Szukasz pomoc y? ZADZWOŃ DO INFOLINII KONSUMENCKIEJ BEZPŁATNY TELEFON 0 800 800

Bardziej szczegółowo

OPIEKA PROFILAKTYCZNA NAD PRACOWNIKAMI ZAGROŻONYMI ZAKAŻENIEM KRWIOPOCHODNYM W ŚWIETLE OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW PRAWNYCH

OPIEKA PROFILAKTYCZNA NAD PRACOWNIKAMI ZAGROŻONYMI ZAKAŻENIEM KRWIOPOCHODNYM W ŚWIETLE OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW PRAWNYCH Medycyna Pracy 2008;59(4):347 351 Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi http://medpr.imp.lodz.pl Marcin Rybacki Jolanta Walusiak Ewa Wągrowska-Koski OPIEKA PROFILAKTYCZNA NAD PRACOWNIKAMI

Bardziej szczegółowo

Niepewności pomiarowe

Niepewności pomiarowe Niepewości pomiarowe Obserwacja, doświadczeie, pomiar Obserwacja zjawisk fizyczych polega a badaiu ych zjawisk w warukach auralych oraz a aalizie czyików i waruków, od kórych zjawiska e zależą. Waruki

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Solifenacin PMCS, 5 mg: każda tabletka zawiera 5 mg solifenacyny bursztynianu, co odpowiada 3,8 mg solifenacyny.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Solifenacin PMCS, 5 mg: każda tabletka zawiera 5 mg solifenacyny bursztynianu, co odpowiada 3,8 mg solifenacyny. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Solifeaci PMCS, 5 mg, tabletki powlekae Solifeaci PMCS, 10 mg, tabletki powlekae 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Solifeaci PMCS, 5 mg:

Bardziej szczegółowo

aktualności 46 listopad 2008 biomérieux Diagnostyka in vitro wspiera decyzje klinicystów Diagnostyka źródłem dobrego zdrowia

aktualności 46 listopad 2008 biomérieux Diagnostyka in vitro wspiera decyzje klinicystów Diagnostyka źródłem dobrego zdrowia 46 listopad 2008 aktualości biomérieux Diagostyka i vitro wspiera decyzje kliicystów Diagostyka źródłem dobrego zdrowia Spis treści 2 od wydawcy 3 Epidemiologicze aspekty zakażeń o etiologii C. difficile

Bardziej szczegółowo

*Q019* Wniosek o przystąpienie do grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi z rozszerzoną ankietą medyczną

*Q019* Wniosek o przystąpienie do grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi z rozszerzoną ankietą medyczną *Q019* Wiosek o przystąpieie do grupowego ubezpieczeia a życie z ubezpieczeiowymi fuduszami kapitałowymi z rozszerzoą akietą medyczą Nr polisy ubezpieczeia Nr podgrupy Ubezpieczający Nazwa firmy Ubezpieczoy

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA POEKSPOZYCYJNA

PROFILAKTYKA POEKSPOZYCYJNA Weronika Rymer Marek Beniowski Elżbieta Mularska 25 PROFILAKTYKA POEKSPOZYCYJNA PO NARAŻENIU NA ZAKAŻENIE HIV, HBV, HCV Niniejsze rekomendacje zostały ustalone na spotkaniu roboczym PTNAIDS, które odbyło

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

Współpraca instytucji pomocy społecznej z innymi instytucjami

Współpraca instytucji pomocy społecznej z innymi instytucjami Projekt 1.16 Koordyacja a rzecz aktywej itegracji jest współfiasoway przez Uię Europejską w ramach Europejskiego Fu duszu Społeczego Współpraca istytucji pomocy społeczej z iymi istytucjami a tereie gmiy,

Bardziej szczegółowo

STATYSTYCZNA OCENA WYNIKÓW POMIARÓW.

STATYSTYCZNA OCENA WYNIKÓW POMIARÓW. Statytycza ocea wyików pomiaru STATYSTYCZNA OCENA WYNIKÓW POMIARÓW CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczeia jet: uświadomieie tudetom, że każdy wyik pomiaru obarczoy jet błędem o ie zawze zaej przyczyie i wartości,

Bardziej szczegółowo

... PROCEDURA : POSTĘPOWANIE PO EKSPOZYCJI ZAWODOWEJ NA KREW I INNY POTENCJALNIE INFEKCYJNY MATERIAŁ BIOLOGICZNY

... PROCEDURA : POSTĘPOWANIE PO EKSPOZYCJI ZAWODOWEJ NA KREW I INNY POTENCJALNIE INFEKCYJNY MATERIAŁ BIOLOGICZNY ... opracował......... pieczątka zakładu data aktualizacji P-06 PROCEDURA : POSTĘPOWANIE PO EKSPOZYCJI ZAWODOWEJ NA KREW I INNY POTENCJALNIE INFEKCYJNY MATERIAŁ BIOLOGICZNY Przedmiotem procedury jest opis

Bardziej szczegółowo

I STRUKTURA ORGANIZACYJNA OŚRODKA ADOPCYJNO-OPIEKUŃCZEGO W ŁOMŻY I REALIZOWANE ZADANIA

I STRUKTURA ORGANIZACYJNA OŚRODKA ADOPCYJNO-OPIEKUŃCZEGO W ŁOMŻY I REALIZOWANE ZADANIA Rada Miejska Łomży Komisja Rodziy, Opieki Społeczej i Zdrowia Działalość Ośrodka Adopcyjo Opiekuńczego w Łomży w roku 007 r. zakresie zabezpieczaia zastępczego środowiska ego dzieciom społeczie osierocoym.

Bardziej szczegółowo

1. Metoda zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych

1. Metoda zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych Iwetta Budzik-Nowodzińska SZACOWANIE WARTOŚCI DOCHODOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA STUDIUM PRZYPADKU Wprowadzeie Dochodowe metody wycey wartości przedsiębiorstw są postrzegae, jako ajbardziej efektywe sposoby określaia

Bardziej szczegółowo

Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystyczna analiza danych jakościowych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.

Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystyczna analiza danych jakościowych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu. Rachuek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystycza aaliza daych jakościowych Dr Aa ADRIAN Paw B5, pok 407 ada@agh.edu.pl Wprowadzeie Rozróżia się dwa typy daych jakościowych: Nomiale jeśli opisują

Bardziej szczegółowo

*Q019* Deklaracja przystąpienia do grupowego ubezpieczenia na życie z rozszerzoną ankietą medyczną. Ubezpieczający. Ubezpieczony

*Q019* Deklaracja przystąpienia do grupowego ubezpieczenia na życie z rozszerzoną ankietą medyczną. Ubezpieczający. Ubezpieczony *Q019* Deklaracja przystąpieia do grupowego ubezpieczeia a życie z rozszerzoą akietą medyczą Nr polisy ubezpieczeia Nr podgrupy Ubezpieczający Nazwa firmy Ubezpieczoy Pracowik Małżoek Pełoletie Dziecko

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka instytucjonalna

Profilaktyka instytucjonalna RAPORT Z BADANIA: Profilaktyka istytucjoala W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM Katowice, 9 wrzesień 2014 r. Projekt 1.16 Koordyacja a rzecz aktywej itegracji jest współfiasoway ze środków Uii Europejskiej w ramach

Bardziej szczegółowo

Indywidualna Karta Ekspozycji

Indywidualna Karta Ekspozycji Indywidualna Karta Ekspozycji CZĘŚĆ A pieczątka jednostki organizacyjnej data 1. Imię i nazwisko poszkodowanej osoby:. 2. Data i godzina zdarzenia:... 3. Miejsce zdarzenia.. 4. Typ ekspozycji przezskórna

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

To warto wiedzieć o HIV

To warto wiedzieć o HIV Opracowanie: dr n. med. Dorota Rogowska-Szadkowska Projekt graficzny: heroldart.com To warto wiedzieć o HIV Warszawa 2015 ISBN 978-83-87068-57-8 Egzemplarz bezpłatny sfinansowany przez Krajowe Centrum

Bardziej szczegółowo

SYSTEM KOMPUTEROWY UŁATWIAJĄCY WYKORZYSTANIE INFORMACJI O ZJAWISKACH SOCJALNO-EKONOMICZNYCH PRZY WYBORZE FIRM INWESTUJĄCYCH NA DANYM TERENIE

SYSTEM KOMPUTEROWY UŁATWIAJĄCY WYKORZYSTANIE INFORMACJI O ZJAWISKACH SOCJALNO-EKONOMICZNYCH PRZY WYBORZE FIRM INWESTUJĄCYCH NA DANYM TERENIE Autoreferat rozprawy doktorskiej SYSTEM KOMPUTEROWY UŁATWIAJĄCY WYKORZYSTANIE INFORMACJI O ZJAWISKACH SOCJALNO-EKONOMICZNYCH PRZY WYBORZE FIRM INWESTUJĄCYCH NA DANYM TERENIE mgr iŝ. Jausz Rybarski PROMOTOR:

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień WZW 28 lipca 2015

Światowy Dzień WZW 28 lipca 2015 N A R O D O W Y I N S T Y T U T Z D R O W I A P U B L I C Z N E G O P A Ń S T W O W Y Z A K Ł A D H I G I E N Y 00-791 Warszawa, ul. Chocimska 24 Centrala: (+48 22) 54-21-400, Dyrektor: (+48 22) 849-76-12

Bardziej szczegółowo

HIV/AIDS dla. pielegniarek i położnych. Dorota Rogowska-Szadkowska Jacek Gąsiorowski

HIV/AIDS dla. pielegniarek i położnych. Dorota Rogowska-Szadkowska Jacek Gąsiorowski HIV/AIDS dla pielegniarek i położnych Dorota Rogowska-Szadkowska Jacek Gąsiorowski 1 HIV/AIDS dla pielęgniarek i położnych Dorota Rogowska-Szadkowska Jacek Gąsiorowski Spis treści Co trzeba wiedzieć o

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO

ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO Agieszka Jakubowska ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO. Wstęp Skąplikowaie współczesego życia gospodarczego powoduje, iż do sterowaia procesem zarządzaia

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu wybranych czynników socjodemograficznych na jakość życia osób chorujących na stwardnienie rozsiane

Ocena wpływu wybranych czynników socjodemograficznych na jakość życia osób chorujących na stwardnienie rozsiane ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2010, 56, 3, 107 112 Beata Karakiewicz, Celia Stala 1, Elżbieta Grochas 2, Iwoa Rotter, Bożea Mroczek, Liliaa Zaremba-Pechma,

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia oddychania w populacji noworodków z ciąż bliźniaczych

Zaburzenia oddychania w populacji noworodków z ciąż bliźniaczych Periatologia, Neoatologia i Giekologia, tom 2, zeszyt 1, 62-66, 2009 w populacji oworodków z ciąż bliźiaczych ANNA KOT 1, MAŁGORZATA MIRONIUK 1, WŁODZIMIERZ SAWICKI 2, BARBARA PIĘKOSZ-ORZECHOWSKA 1, MAGDALENA

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne w kontekście zagrożenia funkcjonariuszy i pracowników SW ekspozycją na wirusa HIV

Aspekty prawne w kontekście zagrożenia funkcjonariuszy i pracowników SW ekspozycją na wirusa HIV Aspekty prawne w kontekście zagrożenia funkcjonariuszy i pracowników SW ekspozycją na wirusa HIV Zespół Służby Medycyny Pracy i Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Centralny Zarząd Służby Więziennej Ustawa

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu wiedzy z zakresu udzielania pierwszej pomocy wśród nauczycieli wychowania przedszkolnego

Analiza stanu wiedzy z zakresu udzielania pierwszej pomocy wśród nauczycieli wychowania przedszkolnego PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Grzegorz Józef NOWICKI 1 Jadwiga WOŹNIAK 2 Barbara ŚLUSARSKA 1 Hoorata PIASECKA 3 Ewa CHEMPEREK 2 Magdalea MŁYNARSKA 2 Katarzya NAYLOR 2 Aaliza stau wiedzy z zakresu udzielaia

Bardziej szczegółowo

Praca oryginalna Original Article

Praca oryginalna Original Article diagostyka laboratoryja Joural of Laboratory Diagostics Diag Lab 14; 50(3): 7-4 Praca orygiala Origial Article Przydatość ozaczaia aktywości wybraych ezymów w moczu w oceie uszkodzeia fukcji erek u pacjetów

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH

PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH POMIAR FIZYCZNY Pomiar bezpośredi to doświadczeie, w którym przy pomocy odpowiedich przyrządów mierzymy (tj. porówujemy

Bardziej szczegółowo

Uchroń się przed HIV/AIDS

Uchroń się przed HIV/AIDS Uchroń się przed HIV/AIDS Dlaczego wiedza na temat HIV/AIDS jest tak ważna? HIV i AIDS zabiły już miliony ludzi na świecie. Na HIV nie ma lekarstwa. Każdy, kto nie wie jak się ustrzec przed HIV, może się

Bardziej szczegółowo

Przemysław Jaśko Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Przemysław Jaśko Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie MODELE SCORINGU KREDYTOWEGO Z WYKORZYSTANIEM NARZĘDZI DATA MINING ANALIZA PORÓWNAWCZA Przemysław Jaśko Wydział Ekoomii i Stosuków Międzyarodowych, Uiwersytet Ekoomiczy w Krakowie 1 WROWADZENIE Modele aplikacyjego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO 1) z dnia 21 października 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO 1) z dnia 21 października 2011 r. Dzieik Ustaw Nr 251 14617 Poz. 1508 1508 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO 1) z dia 21 paździerika 2011 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywaia podmiotowej dotacji a dofiasowaie

Bardziej szczegółowo

Konica Minolta Optimized Print Services (OPS) Oszczędzaj czas. Poprawiaj efektywność. Stabilizuj koszty. OPS firmy Konica Minolta

Konica Minolta Optimized Print Services (OPS) Oszczędzaj czas. Poprawiaj efektywność. Stabilizuj koszty. OPS firmy Konica Minolta Koica Miolta Optimized Prit Services (OPS) Oszczędzaj czas. Poprawiaj efektywość. Stabilizuj koszty. OPS firmy Koica Miolta Optimized Prit Services OPS Najlepszą metodą przewidywaia przyszłości jest jej

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Postępowanie poekspozycyjne z punktu widzenia lekarza medycyny pracy procedura, problemy praktyczne lekarza profilaktyka lek. Marek Lorenc Przedstawiona procedura postępowania poekspozycyjnego dotyczy

Bardziej szczegółowo

Metoda analizy hierarchii Saaty ego Ważnym problemem podejmowania decyzji optymalizowanej jest często występująca hierarchiczność zagadnień.

Metoda analizy hierarchii Saaty ego Ważnym problemem podejmowania decyzji optymalizowanej jest często występująca hierarchiczność zagadnień. Metoda aalizy hierarchii Saaty ego Ważym problemem podejmowaia decyzji optymalizowaej jest często występująca hierarchiczość zagadień. Istieje wiele heurystyczych podejść do rozwiązaia tego problemu, jedak

Bardziej szczegółowo

Opinie mieszkańców Warszawy i otuliny Kampinoskiego Parku Narodowego o przygotowaniu parku do turystyki

Opinie mieszkańców Warszawy i otuliny Kampinoskiego Parku Narodowego o przygotowaniu parku do turystyki Katarzya Dzioba Istytut Turystyki i Rekreacji Akademia Wychowaia Fizyczego w Warszawie Atoi K. Gajewski Akademia Wychowaia Fizyczego w Warszawie Katarzya Kuraszyk Akademia Wychowaia Fizyczego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

II. Narażenie występuje podczas wykonywania następujących czynności: realizacja zadań z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy

II. Narażenie występuje podczas wykonywania następujących czynności: realizacja zadań z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy Załącznik nr 5 Ramowa procedura postępowania poekspozycyjnego dotycząca potencjalnego narażenia na kontakt z materiałem biologicznie niebezpiecznym (wirus HIV, HBV, HCV) - dla ratowników ksrg I. Materiał

Bardziej szczegółowo

Regulamin naboru do oddziałów sportowych

Regulamin naboru do oddziałów sportowych Regulami aoru do oddziałów sportowych W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 32 IM. MJR. HENRYKA DOBRZAŃSKIEGO PS."HUBAL" I PUBLICZNYM GIMNAZJUM NR 12 IM. MJR. HENRYKA DOBRZAŃSKIEGO PS."HUBAL" W ZESPOLE SZKÓŁ NR 6 W

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka w przypadku narażenia się na zakażenie wirusem HIV (PEP) Informacje dla mężczyzn homoseksualnych i biseksualnych

Profilaktyka w przypadku narażenia się na zakażenie wirusem HIV (PEP) Informacje dla mężczyzn homoseksualnych i biseksualnych X8@ www.gay health network.ie Informacje w języku POLSKIM dla mężczyzn, którzy uprawiają seks z innymi mężcyznami, na temat bezpiecznego seksu, testów na HIV, syfilisu, chorób przenoszonych drogą płciową

Bardziej szczegółowo

WYGRYWAJ NAGRODY z KAN-therm

WYGRYWAJ NAGRODY z KAN-therm Regulami Kokursu I. POSTANOWIENIA OGÓLNE. 1. Regulami określa zasady KONKURSU p. Wygrywaj agrody z KAN-therm (dalej: Kokurs). 2. Orgaizatorem Kokursu jest KAN Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku- Kleosiie,

Bardziej szczegółowo

III. INFORMACJE UZUPEŁNIAJĄCE. A. SZCZEPIENIA PRZECIW WIRUSOWEMU ZAPALENIU WĄTROBY TYPU B (WZW typu B)

III. INFORMACJE UZUPEŁNIAJĄCE. A. SZCZEPIENIA PRZECIW WIRUSOWEMU ZAPALENIU WĄTROBY TYPU B (WZW typu B) III. INFORMACJE UZUPEŁNIAJĄCE A. SZCZEPIENIA PRZECIW WIRUSOWEMU ZAPALENIU WĄTROBY TYPU B (WZW typu B) 1. Szczepienia podstawowe noworodków i niemowląt wykonywane są trzema dawkami szczepionki w cyklu zbliżonym

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw.

o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dia 12 listopada 2013 r. Druk r 487 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pa Bogda BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodie

Bardziej szczegółowo

Wirusowe zapalenie wątroby typu B w województwie opolskim w latach 2001-2010

Wirusowe zapalenie wątroby typu B w województwie opolskim w latach 2001-2010 Matejuk Hygeia Public A, Simon Health K. 2012, Wirusowe 47(2): zapalenie 231-235 wątroby typu B w województwie opolskim w latach 2001-2010 231 Wirusowe zapalenie wątroby typu B w województwie opolskim

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA

POLITECHNIKA OPOLSKA POLITCHIKA OPOLSKA ISTYTUT AUTOMATYKI I IFOMATYKI LABOATOIUM MTOLOII LKTOICZJ 7. KOMPSATOY U P U. KOMPSATOY APIĘCIA STAŁO.. Wstęp... Zasada pomiaru metodą kompesacyją. Metoda kompesacyja pomiaru apięcia

Bardziej szczegółowo

ilość szpitali pod nadzorem Teren Powiat grodzki Bielsko Biała Powiat ziemski bielski 17 3

ilość szpitali pod nadzorem Teren Powiat grodzki Bielsko Biała Powiat ziemski bielski 17 3 Sytuacja dotycząca ekspozycji zawodowych na potencjalnie zakaźne czynniki biologiczne w szpitalach województwa śląskiego w latach 2010 2013. Renata Cieślik Tarkota; Oddział Epidemiologii WSSE w Katowicach.

Bardziej szczegółowo

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych Warszawa, 15.06.2015 Rekomendacje Pediatrycznego Zespołu Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych (PZEdsPSO) dotyczące realizacji szczepień obowiązkowych, skoniugowaną szczepionką przeciwko pneumokokom;

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ

SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ ŻYWNOŚĆ. Nauka. Techologia. Jakość, 29, 4 (65), 295 32 ANNA WOJTASIK, HANNA KUNACHOWICZ, JERZY SOCHA 1 SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ Streszczeie Na

Bardziej szczegółowo

Struktura czasowa stóp procentowych (term structure of interest rates)

Struktura czasowa stóp procentowych (term structure of interest rates) Struktura czasowa stóp procetowych (term structure of iterest rates) Wysokość rykowych stóp procetowych Na ryku istieje wiele różorodych stóp procetowych. Poziom rykowej stopy procetowej (lub omialej stopy,

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE EKSPERTÓW W INFORMATYCZNYM SYSTEMIE WSPOMAGANIA DECYZJI

KOMPETENCJE EKSPERTÓW W INFORMATYCZNYM SYSTEMIE WSPOMAGANIA DECYZJI KOMPETENCJE EKSPERTÓW W INFORMATYCZNYM SYSTEMIE WSPOMAGANIA DECYZJI Ryszard Budziński, Marta Fukacz, Jarosław Becker, Uiwersytet Szczeciński, Wydział Nauk Ekoomiczych i Zarządzaia, Istytut Iformatyki w

Bardziej szczegółowo

Zacznij oszczędzać na emeryturę

Zacznij oszczędzać na emeryturę Zaczij oszczędzać a emeryturę - to TWOJA sprawa! ZAPEWNIJ SOBIE FINANSOWĄ PRZYSZŁOŚĆ! Kto się będzie Tobą opiekował, gdy przejdziesz a emeryturę? Aktualie państwowa emerytura wyosi EUR 193,30 tygodiowo

Bardziej szczegółowo

Wpływ czynnika czasu w algorytmie diagnostycznym urazów stawu kolanowego na zdolność diagnostyczną badania rezonansu magnetycznego

Wpływ czynnika czasu w algorytmie diagnostycznym urazów stawu kolanowego na zdolność diagnostyczną badania rezonansu magnetycznego PRACE ORYGINALNE Krzysztof KLEINROK 1 Kaja PODSIADŁO 2 Tomasz SORYSZ 3 Adrzej URBANIK 1 Wpływ czyika czasu w algorytmie diagostyczym urazów stawu kolaowego a zdolość diagostyczą badaia rezoasu magetyczego

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA PO EKSPOZYCJI NA POTENCJALNIE ZAKAŹNY MATERIAŁ BIOLOGICZNY SPIS TREŚCI. mgr inż. Monika Wierzbicka Józefa Wątorek Piotr Cholewa

PROCEDURA POSTĘPOWANIA PO EKSPOZYCJI NA POTENCJALNIE ZAKAŹNY MATERIAŁ BIOLOGICZNY SPIS TREŚCI. mgr inż. Monika Wierzbicka Józefa Wątorek Piotr Cholewa Strona 1 z 6 SPIS TREŚCI 1. Cel procedury 2. Przedmiot procedury 3. Zakres stosowania 4. Dokumenty bazowe 5. Definicje 6. Odpowiedzialność i uprawnienia 7. Sposób postępowania po ekspozycji 8. Załączniki

Bardziej szczegółowo

Elementy modelowania matematycznego

Elementy modelowania matematycznego Elemety modelowaia matematyczego Wstęp Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajecia.jakubw.pl/ TEMATYKA PRZEDMIOTU Modelowaie daych (ilościowe): Metody statystycze: estymacja parametrów modelu,

Bardziej szczegółowo

Materiał ćwiczeniowy z matematyki Marzec 2012

Materiał ćwiczeniowy z matematyki Marzec 2012 Materiał ćwiczeiowy z matematyki Marzec 0 Klucz puktowaia do zadań zamkiętych oraz schemat oceiaia do zadań otwartych POZIOM PODSTAWOWY Marzec 0 Klucz puktowaia do zadań zamkiętych Nr zad 3 5 6 7 8 9 0

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY MATEMATYKI FINANSOWEJ

PODSTAWY MATEMATYKI FINANSOWEJ PODSTAWY MATEMATYKI INANSOWEJ WZORY I POJĘCIA PODSTAWOWE ODSETKI, A STOPA PROCENTOWA KREDYTU (5) ODSETKI OD KREDYTU KWOTA KREDYTU R R- rocza stopa oprocetowaia kredytu t - okres trwaia kredytu w diach

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Dyk-Duszyńska

Agnieszka Dyk-Duszyńska Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Wydział Lekarski I Agnieszka Dyk-Duszyńska EKSPOZYCJA ZAWODOWA PRACOWNIKÓW MEDYCZNYCH NA WIRUSY ZAPALENIA WĄTROBY TYPU B (HBV) I C (HCV) ORAZ

Bardziej szczegółowo

Estymacja przedziałowa

Estymacja przedziałowa Metody probabilistycze i statystyka Estymacja przedziałowa Dr Joaa Baaś Zakład Badań Systemowych Istytut Sztuczej Iteligecji i Metod Matematyczych Wydział Iformatyki Politechiki Szczecińskiej Metody probabilistycze

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SKORELOWANIA WYNIKÓW POMIAROWYCH W OCENACH STANU ZAGROŻEŃ HAŁASOWYCH ŚRODOWISKA

ANALIZA SKORELOWANIA WYNIKÓW POMIAROWYCH W OCENACH STANU ZAGROŻEŃ HAŁASOWYCH ŚRODOWISKA SYSTEMY WSPOMAGANIA W INŻYNIERII PRODUKCJI Środowisko i Bezpieczeństwo w Iżyierii Produkcji 2013 5 ANALIZA SKORELOWANIA WYNIKÓW POMIAROWYCH W OCENACH STANU ZAGROŻEŃ HAŁASOWYCH ŚRODOWISKA 5.1 WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Wybrane procedury zapewniające bezpieczeństwo studentów podczas praktycznej nauki zawodu

Wybrane procedury zapewniające bezpieczeństwo studentów podczas praktycznej nauki zawodu Wybrane procedury zapewniające bezpieczeństwo studentów podczas praktycznej nauki zawodu Barbara Prażmowska Wydział Nauk o Zdrowiu CM-UJ Zagadnienia Regulacje prawne dotyczące ochrony zdrowia pracowników

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka i częstość występowania koekspresji w ostrych białaczkach u dzieci

Charakterystyka i częstość występowania koekspresji w ostrych białaczkach u dzieci PRACA ORYGINALNA Charakterystyka i częstość występowaia koekspresji w ostrych białaczkach u dzieci Characteristics ad frequecy of coexpressio i acute lymphoblastic leukemia i childre Jolata Kaufma 1, Bogda

Bardziej szczegółowo

Dopuszczalne wahania eksploatacyjnych i fizyczno-chemicznych parametrów wód leczniczych

Dopuszczalne wahania eksploatacyjnych i fizyczno-chemicznych parametrów wód leczniczych Dopuszczale wahaia eksploatacyjych i fizyczo-chemiczych parametrów wód lecziczych Zasady ustalaia Miisterstwo Środowiska Wykoao a zamówieie Miistra Środowiska za środki fiasowe wypłacoe przez Narodowy

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCENY STANU NAWIERZCHNI SOSN ZASADY POMIARU I OCENY STANU RÓWNOŚCI PODŁUŻNEJ NAWIERZCHNI BITUMICZNYCH W SYSTEMIE OCENY STANU NAWIERZCHNI SOSN

SYSTEM OCENY STANU NAWIERZCHNI SOSN ZASADY POMIARU I OCENY STANU RÓWNOŚCI PODŁUŻNEJ NAWIERZCHNI BITUMICZNYCH W SYSTEMIE OCENY STANU NAWIERZCHNI SOSN ZAŁĄCZNIK B GENERALNA DYREKCJA DRÓG PUBLICZNYCH Biuro Studiów Sieci Drogowej SYSTEM OCENY STANU NAWIERZCHNI SOSN WYTYCZNE STOSOWANIA - ZAŁĄCZNIK B ZASADY POMIARU I OCENY STANU RÓWNOŚCI PODŁUŻNEJ NAWIERZCHNI

Bardziej szczegółowo

POMIARY WARSZTATOWE. D o u ż y t k u w e w n ę t r z n e g o. Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego. Ćwiczenia laboratoryjne

POMIARY WARSZTATOWE. D o u ż y t k u w e w n ę t r z n e g o. Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego. Ćwiczenia laboratoryjne D o u ż y t k u w e w ę t r z e g o Katedra Iżyierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego POMIARY WARSZTATOWE Ćwiczeia laboratoryje Opracowaie: Urszula Goik, Maciej Kabziński Kraków, 2015 1 SUWMIARKI Suwmiarka

Bardziej szczegółowo

Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych im. Stanisława Kryzana w Starogardzie Gdańskim

Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych im. Stanisława Kryzana w Starogardzie Gdańskim Copyright Psychiatria i Psychoterapia Psychiatria i Psychoterapia 2012, Tom 8, Nr 3-4: s.20-30 wersja pierwota - elektroicza ISSN 1895-3166 Jarosław Michałowski 1, Paweł Holas 2, Kamila Wojdyło 1, Bartłomiej

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo