Należytość pocztową opłacono ryczałtem. GŁOS PRAWA WYCHODZI RAZ NA MIESIĄC,

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Należytość pocztową opłacono ryczałtem. GŁOS PRAWA WYCHODZI RAZ NA MIESIĄC,"

Transkrypt

1 Należytość pocztową opłacono ryczałtem. R o k X V. CZERWIEC-LIPIEC-SIERPIEŃ 1938 N r. 6 8 GŁOS PRAWA WYCHODZI RAZ NA MIESIĄC, REDAGOWANY PRZY WSPÓŁUDZIALE PRZEDSTAWICIELI NAUKI I PRAKTYKI PRAWA PRZEZ D ra ANZELMA LUTWAKA ADWOKATA W E LWOWIE. Lud walczyć musi o prawo jak o mury m iasta! Heraklit z Efezu. PRENUMERATA W CIĄGU ROCZNIKA 1938: całorocznie 19 zł. półrocznie 10 zł., kwartalnie 5 zł. 50 gr. Osoby utrzymujące się z płac miesięcznych, otrzymują na żądanie ulgi, ewent. nawet do 12 zł. rocznie, 7 zł. półrocznie lub 4 zł. kwartalnie. Prenumerata ulgowa bywa przyznawana w każdym przypadku godnym uwzględnienia. Zagranicą cena prenumeraty podw yższa się o 50%. Cena niniejszego zeszytu dla nieprenumeratorów : 10* zł. SKŁAD GŁÓWNY NA KONGRESÓWKĘ: KSIĘGARNIA F. HOESICKA W WARSZAWIE, UL. SENATORSKA 22. ADRES REDAKCJI I ADMINISTRACJI: LWÓW, SENATORSKA 4. Telefon Nr Dział inseratowy w lokalu Redakcji przyjmuje ogłoszenia według umowy.

2 Zeszyt niniejszy, przeszło potrójnej objętości, liczy 232 str. T R E Ś Ć s 1. Dr Anzelm Lutwak: Str. Z powodu 70-Iecia prof. Maurycego Allerhanda..,, Życiorys Prof. A lle r h a n d a Prof. Jan Jakub Litauer: Maurycy Allerhand jako kodyfikator Prof. Dr E, Waśkbwski: Ochrona posiadania podług projektu prawa rzeczowego Prof. St. Gołąb: Państwowa władza opiekuńcza Prof. Stefan Głaser: Kilka uwag o podżeganiu i pomocnictwie do przestępstwa nieumyślnego Adw. Dr Leon Peiper: Czy dopuszczalne jest dowodowe przesłuchanie strony, skazanej prawomocnie za fałszywe zeznanie? Dr Roman Piotrowski: Pojęcie umowy kartelowej w praktyce Sądu Kartelowego Adw. Dr Zygmunt Fenichel: Poręczenie w prawie międzynarodowym prywatnym Sędzia Dr I. Rosenbliith: Generalizacja układu zbiorowego p r a c y Dr Heinrich Freund (B erlin): Zasada domicylu w nowym łotewskim prawie pry w. międzynarodowym Ref, Prok. Gen. Dr Seweryn Rosmarin: Blaski i cienie sądownictwa polubownego Asyst. U. J. P. Adam Daniel Szczygielski: Czek w znaczeniu ustawowym Adw. Dr Stefan Rosm aro: Znaki towarowe przedsiębiorstw naruszających prawo publiczne Ref. Prok. Gen. Dr Henryk Ritterman: Umorzenie a k c y j Doc. Dr Karol Koranyi: Kastracja w świetle średniowiecznych, pomników prawnych Asyst. U. J. Dr Władysław Siedlecki: Obrona pozwanego w procesie Cywilnym i Adw. Dr Juliusz Laucr: Przedawnienie roszczeń z naftowych udziałów brutto Adw. Dr Józef Mieser: Kilka uwag o formie piśmiennej na tle art. 265 i 323 K. p. c. oraz art. lio i 111 K. z Adw. Dr J. Tauber: Kilka uwag na temat wznowienia postępowania z art. 445 K. p. c Adw. Br Jakub Vogelfanger: Przepis art. 12 dekretu dewizowego w praktyce proces, i egzekuc Sędzia Antoni Władysław Bartz: Przyczynki do wykładni niektórych przepisów Kod. zob. o poręczeniu Adw. Jerzy Jodłowski: Zakres niezaskarżalności postanowienia sądu o wyznaczeniu sędziego polubownego lub przewodniczącego sądu polub, z mocy art. 485 K. p. c Z wydawnictw n a d e s ła n y c h Z życia korporacyjnego: Nowe Rady Adwokackie

3 a u ry c e n iu Ly^Llie C J^lfferfianclc rnanaord i Ul ro n o ia z ie o/zazji 70=lycfi urodzin.

4

5

6

7 R O K XV. CZERWIEC-LIPIEC-SIERPIEŃ 1938 Nr. 6-8 GŁOS PRAWA redagow any przez D ra ANZELMA LUTWAKA, adw okata we Lwowie przy współudziale przedstaw icieli nauki i praktyki prawa. * * * W ydając zeszy t niniejszy ku czci Prof. Dra M aurycego Allerhanda z okazji ukończenia w dniu 2 8 czerwca br. 70-ciu lat ż ycia, podajem y na najbliższych kartach Jego życiorys n au k o wy" pióra prawnika wysokiej miary, jednego też z najbardziej do oceny naukowej kom petentnych prawników polskich, jakim jest prof. J a n Jakub Litauer. Redaktorowi pozostaje niew iele do dodania a jednak coś w ażn ego, istotn ego. N ajbardziej m ianow icie istotnym, kulm inacyjnym rzek ł byś punktem w idzenia przy ocenie osobistości ludzkiej, jest punkt w idzenia ludzki. M ożna być znakom itym uczonym, m ożna m ieć duże zd olności i ta len ty, być odkrywcą, w yn alazcą, m yślicielem a jednak być przy tym m ałym, słabym, a naw et niedobrym człow iekiem. D zieje ludzkości w ym ieniają dość liczne p ostacie zn ak om i tych twórców, którzy jednak poza swoją sztu k ą lub um iejętnością w życiu prywatnym lub publicznym byli ludźm i m ałego, słab ego, ba naw et n ik czem n ego charakteru. Stąd istnieje dla ludzkości jedno z najboleśniejszych i najzaw rotniejszych zagadnień społecznych, ogólnoludzkich, które daje się poniekąd ująć w te trzy słowa: ta len t a charakter... Ilekroć w łaśn ie na tle życia sp o łeczn eg o lub na tle wydarzeń o z n a czeniu dziejowym, ważym y na szalach naszego sum ienia te dwa pierwiastki, te dwie m oce ludzkiej duszy, m usimy chcąc nie chcąc przyznać walor w yższy w postępie cywilizacji i kultury charakterow i. Bo wartość człow ieka jako człowieka stoi ponad w szystkim i wartościam i społecznym i! W ieleż dopiero zn a czy i w aży charakter zacn y u p r a w n i k a!

8 Str. 320 GŁOS PRAWA Nr. 6-8 Jak m oże też być np. dobrym sędzią, cennym adw okatem człek m oralnie tępy? Jak m ógłby być nauczycielem prawa człow iek pozbaw iony wybitnych z a le t charakteru? Prawo tworzą prawo w ykładają i tłu m aczą... ludzie. R zecz jasna otóż, że nie tyle od ich ta len tu, ile od ich c h a r a k teru zależy charakter prawa; że od ich intencyj za leżą intencje prawa, zależy to w ielkie, decydujące im ponderabile", które od w iekopom nego d zieła M onteskiusza zwykliśm y m ienić duchem praw a". Z pod dłoni M aurycego Allerhanda nie m ógł wybujać chw ast złego prawa a wykw itały z głębin Jego duszy pęki najzacn iejszych, tw órczych myśli prawnych. W osobie M aurycego A llerhanda cenim y atoli nie tylko z n a kom itego prawnika, słynnego prawodawcę nie tylko wysokie walory in telek tu aln e, ale - co w ięcej pow szechnie zn a n ą dobroć serca, zacność duszy, pracowitość niestrudzoną, uczynność za w sze czujną i gotow ą. Ogromny dorobek piśm ienniczy Prof. A llerhanda, ogromny zasięg Jego naukowych zainteresow ań, zd ołała um ożliwić przede w szystkim Jego zjawiskowa pam ięć, ogarniająca tyle dziedzin prawa pam ięć, jaką tylko polihistorzy rozporządzają, a z którą łą czy się u N iego w ybitnie naukowy, ścisły zm ysł badawczy w całym nieledw ie zak resie prawa form alnego i m aferialnego. Głos Prawa zarówno redaktor jak i ogół czytelników tego czasopism a poczuw ają się do najgłęb szej w dzięczności dla Jub ilata, zaw dzięczając w ieloletniej a bezinteresow nej, prawdziwie ofiarnej Jego w spółpracy, od pierw szej chwili istnienia tego c z a sopism a, znaczny szereg rozpraw i opinij prawnych, a każdy z tych utworów Jego ingenium praw niczego. Jego ogrom nej, w ielostronnej w iedzy, był dla nas darem nielada, darem nie na dzisiaj" tylko... Hołd głęboki i w dzięczność trwała n ależą się Mu od nas, a uznanie i pam ięć nieśm iertelna od ogółu prawnictwa. N iechajże niniejsza w iązanka prac prawniczych, ku czci Twej, Kochany Profesorze, osobliw ie napisanych, będzie dla C iebie tego hołdu, w dzięczności i uznania dokum entem publicznym, a długich je szcze i szczęsn ych lat żyw ota zw iastunem. A nzelm Lutwak.

9 Nr. 6 8 GŁOS PRAWA Str. 321 ŻYCIORYS. Prof. Dr M aurycy Allerhand u ro d z ił się w Rzeszowie d nia 28 czerwca O jciec jego b y ł zam ożnym w łaścicielem dóbr i o ddaw ał się naukom praw niczym. Już w g im n a zju m, do k tó rego uczęszczał w Rzeszowie, o dzn acza ł się w y b itn y m i zd o l nościam i do n a u k ścisłych i za jm o w a ł się wyższą m a te m a tyką. Z gorącym za m iło w a n ie m o d d a ł się n aukom pra w n iczym na U niw ersytecie w iedeńskim, gdzie u zyskał d o k to ra t praw w roku P ra ktykę adw okacką o dbyw a ł J u b ila t we Lwowie w ka n ce la ria ch w ybitn ych i powszechnego m iru zażyw ających adw okatów, bł. p. N usbrechera i Fldschnera. Również w sądach lw ow skich o dbyw a ł p ra k ty k ę sądową, w czasie k tó re j zdolnościam i i wiedzą z w ró c ił na się uwagę sfe r sędziowskich. W roku 1900 o tw ie ra ka nce la rię we Lwowie, zdobyw ając sobie nie ty lk o ja ko zn a k o m ity p ra w n ik i a dw okat, lecz ta kże ja k o czło w ie k o w ie l kich za le ta ch ch a ra k te ru, rozległą i pow ażną klie n te lę. W roku 1902 z o s ta ł przez b. a u stria ckie M in is te rs tw o Spraw iedliw ości zam ianow any e gza m in ato re m do egzam inów sędziowskich i a dw oka ckich w obrębie A p e la c ji lw ow skiej i od tego czasu p ia stu je tę fu n k c ję nieprzerw anie do dziś dnia. Z a jm u ją c się oprócz p ra k ty k i a dw okackiej w w ie lk ie j m ierze pracą naukow ą, ju ż w czasie studiów u niw ersyte ckich o p u b liko w a ł c a ły szereg rozpraw z d zie d zin y praw a, a naw et m ate m a ty k i oraz ludoznaw stw a, któ rym z w ie lk im za m iło w a n ie m się za jm ow a ł. W czasie p ra k ty k i a dw okackiej o g ło s ił dłuższe rozpraw y w G ellera Z e n tra lb la tt fu r Ju ristische Praxis (1896), Z iv i 1- prozessuale E rbrterungen uber R atengeschdfte (1897), Die U nterbrech ung des Zivilprozesses in hóherer In sta nz wegen V er- d a c h t e in er stra fb a re n H andlu ng (1898). W czasopiśm ie L u d " w ychodzącym we Lwowie o g ło s ił rozpraw y o K a ra ita c h, m a łżeństwach żydow skich i o C hazarach. W roku 1899 w ydał we Lwowie P ra w o im io n " rozprawę praw niczo-ludoznaw czą. W roku 1901 o g ło s ił rozprawę o um owie pisem nej i ustnym oświadczeniu stron, a w r K w e s tie procesow e". W r u k a z a ło się n akła d e m księgarni B. P ołonieckiego d zie ło P odstęp w procesie", ja ko praca h a b ilita c y jn a Ju b ila ta. W r zostaje h a b ilito w a n y na U niw ersytecie J. K. do k a te

10 Str. 322 GŁOS PRAWA Nr. 6-8 d ry praw a procesowego. W r zo staje profesorem nadzw y cza jn ym, zaś od roku 1920 m ianow any ja k o profesor zw yczajny procedury cyw iln ej. W r. Stanu zostaje czło n kie m T ry b u n a łu Dalsze prace: w r O p ro ro g a cji m iejscowej w ła ściwości sadu i je j stosunku do p ro ro ga cji rzeczowej w łaściw o ści", r d ale j:,, Isto ta re s ty tu c ji i w z n o w ie n ia "; oraz: N ie w a żn o ść w yro ku z powodu nie należyte g o obsadzenia s a d u "; - w r O za rzu cie p re ju d y c ja ln o ś c i"; w r U w a g i do noweli p ro ceso w ej"; oraz: O zm ia n ie okręgu sądow ego"; - w r O k ła m liw y m oświadczeniu pozwanego w procesie w ydobyw c z y m "; w r O u m a rza n iu d o k u m e n tó w "; w r O zm ia n ie n a zw iska". Od r je st sta łym czło n kie m K o m isji K o d y fik a c y jn e j, gdzie p ra cuje w k ilk u sekcjach, ja ko g łó w ny re fe re n t ustaw procesowych. Z polecenia B iura Głównego Kom. Kod. opracow uje też m otyw y ustaw odaw cze do postępow ania układow ego. W r w ydaje: M ię d z y d z ie ln ic o w e prawo procesow e" n a kła d e m M in is te rs tw a Sprawiedliwości w dzia le nieurzędow ym ; dalej w r. 1922: M ię d z y d z ie ln ic o w e prawo ko n ku rso w e "; - w r i 1933 K o m entarz do k. p. c., dwa to m y; w r K o m e n ta rz do prawa o n o ta ria cie ; w r K o m entarz do kodeksu handlow ego; w r K o m entarz do prawa u p a d ło ściowego. Oprócz powyższych prac naukow ych i d z ie ł ustaw odawczych o g ło s ił J u b ila t c a ły szereg rozpraw: w P rzeglądzie Prawa i A d m i n is tra c ji, w Głosie Prawa, w P rzeglądzie Prawa H andlowego, w C zasopiśm ie Sędziow skim, w Przeglądzie Sądowym, w P rzeglądzie N o ta ria ln y m, w Z e its c h rift fu r O strecht, w G e rich tshalle i W. i. Liczne a zn a ko m icie opracowane glosy w O rzeczn ictw ie Sądów Polskich i w O rzeczn ictw ie w sprawach a d m in istra cyjn ych i podatkow ych, stanow ią nie m niej ch lu bną k a rtę naukow ej d z ia ła ln o ści J u b ila ta. Poza tym ro z w ija ł J u b ila t od d łu g ic h la t cenną d zia ła ln o ść ja k o czło n e k Polskiego Tow arzystw a N aukow ego, T o w arzystw a Prawniczego, K o m ite tu R edakcyjnego O rzecznictw a Sądów Polskich, Przeglądu Prawa H andlowego i Polskiego Prawa C yw ilnego oraz całe go szeregu stow arzyszeń naukow ych, h u m a n ita rn y c h i fila n tro p ijn y c h.

11 Nr. 6-8 GŁOS PRAWA Str. 323 JA N JAKÓB LITAUER. Maurycy Allerhand jako kodyfikator. Gdy realizuje się myśl zbiorowego! uczczenia zasług M a u- rycego Allerhanda jako znakomitego prawoznawcy, nie mogę i ja nie zabrać głosu, ażeby zobrazować jego niezmierzoną i bodaj ponad wszelkie z kimkolwiek u nas porównanie płodną działalność na tym wielkim odcinku, na jakim stykam się z nim od lat bezmała dwudziestu, a mianowicie na odcinku kodyfikacji prawa polskiego. Nie będzie to, niestety, obraz dość plastyczny, bo gdyby nawet streścić wszystkie jego prace w tym zakresie, wszystkie referaty drukowane i drukiem nie ogłoszone, wszystkie jego glosy, zamieszczone w urzędowych protokółach obrad Komisji Kodyfikacyjnej, to jeszcze pozostanie nieujawniony olbrzymi płat jego twórczych wysiłków myślowych, znanych tylko, tym, którym dane jest uczestniczyć we wspólnych z nim dysputach, towarzyszących narodzinom nowego prawa. Wypada szczerze żałować, że obrady te i rozpraw y nie są n a podobieństwo- rozpraw sądowych jaw ne; słuchając nacechowanych rozległym -doświadczeniem życiowym i głęboką wiedzą wywodów prof. Allerhanda, współczesna młodzież prawnicza, mierząca siły na zamiary, uświadomiłaby sobie, że nie tak rychło i nie tak łatwo przyjdzie jej myślą swą zastąpić w dziele legislacji polskiej takich, jak On, prawników starej daty., Nie wszyscy znakomici prawoznawcy m ają wenę k o- dyfikatorską; o Allerhandzie trzeba powiedzieć, że należy do tych niezbyt licznych, którzy m ają w ybitne w tym kierunku uzdolnienie i bez których przeto kodyfikację praw a polskiego trudno byłoby sobie wyobrazić. Już w zaraniu prac przygotowawczych, gdy w oczekiwaniu powstania odpowiedniej instytucji projektodawczej w rodzaju Rady stanu - przy Ministerstwie Sprawiedliwości utworzone były tymczasowo komisje prawa handlowego i procedury cywilnej, Allerhand comme de raison ich członek przybywał ze Lwowa, aby brać udział w obradach nad prawem akcyjnym1) i nad przepisami o wykonaniu, orzeczeń, pochodzących z innych dzielnic. Powołany następnie w 1919 roku do pierwszego składu Komisji Kodyfikacyjnej, zaciągnął się do wszystkich sekcyj cywilistycznych, a nadto brał udział w początkowej fazie obrad autonomicznej podkom isji ustroju sądownictwa.. x) Protokóły były ogłoszone w Kwartalniku Prawa cywilnego i karnego.

12 Str. 324 G Ł O S P R A W A Nr. 6-8 W sekcji prawa cywilne go opracował uwagi do projektu prawa międzynarodowego prywatnego. O jego poważnym wkładzie do tej dziedziny świadczą protokóły obrad ogłoszone drukiem. Brał udział w debatach nad projektami referentów ustawy o prawie autorskim, do której opracował też uwagi procesowe. Przedłożył projekt ustawy o uznaniu za zmarłego wraz z motywami.2) Uczestniczył w obradach nad projektem p r a- w a małżeńskiego majątkowego, przedstawionym przez Jaworskiego (i odrzuconym przez sekcję). Wreszcie brał udział w obradach nad projektem kodeksu zobowiązań, które toczyły się początkowo we Lwowie za życia ówczesnego referenta T i 11 a. W sekcji prawa handlowego Allerhand uczestniczył w obradach nad prawem wekslowym i czekowym, nad prawem patentowym i ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji2), nad prawem o spółkach akcyjnych i o spółkach z ogr. o d p., wreszcie w początkowych obradach nad kodeksem handlowym za referatu Górskiego. Najwydatniejszą atoli działalność Allerhand rozwinął w sekcji procesu cywilnego, i tu właśnie zasługi jego jako referenta lub koreferenta są najdonioślejsze. Wszystkim naszym prawnikom niewątpliwie jest znane wydawnictwo Komisja Kodyfikacyjna Rzplit e j Polskiej", a w nim dwutomowe dzieło zbiorowe pt, Polska procedura cywilna projekty referentów z uzasadnienie m ; tam też zamieszczone są liczne i obszerne referaty prof. A llerhanda: o właściwości sądu, o wartości przedmiotu sporu, o wyłączeniu sędziego, o postępowaniu przed sądem I instancji, o postępowaniach odrębnych, o sądach polubownych i o jurysdykcji krajowej. Znaczenie tych referatów dla wypracowania przez ściślejszy komitet redakcyjny projektu ustaw y było nie małe. Mniej znany jest, nie mniej wszakże był istotny, jego udział w pracach podkomisji prawa egzekucyjnego, która korzystała z jego bogatego doświadczenia praktyka sądowego, a nadto w dziale postępowania zabezpieczającego miała za podstawę jego obszerny referat, opatrzony motywami. Szczytem wszelako owocnej działalności Allerhanda są jego prace w ostatnim pięcioleciu na terenie podkomisyj prawa upadłościowego i postępowania niespornego. Przedłożony przez niego projekt prawa upadłości o- 2) Projekt tekstu ustawy był ogłoszony drukiem. 3) Uwagi procesowe do tej ustawy były ogłoszone drukiem.

13 Nr. 6-8 GŁOS PRAWA Str. 325 w eg o, oparty na gruntownej znajomości wszystkich ustaw europejskich i literatury, stał na najwyższym poziomie prac tego rodzaju; to też jem u właśnie powierzone zostało opracowanie uzasadnienia projektu, uchwalonego przez podkomisję. Uzasadnienie to, ogłoszone drukiem, znane je st szerokiemu ogółowi prawniczemu; jest ono-, rzecz prosta, tylko skrótem obrad podkomisji, a myśli, w y łu sz c z o n e przez referenta w toku obrad podkomisji, znalazły rozwinięcie w jego znakomitym komentarzu do prawa upadłościowego. Rzecz prosta, że nie można było się obejść bez udziału Allerhanda i przy ostatecznym opracowaniu projektu prawa o postępowaniu układowym, choć udział ten przemilczał we wstępie do swego komentarza. Obecnie zaś kodyfikacja nasza zawdzięcza mu szereg referatów przygotowawczych do kodeksu postępowania niespornego. Jest to bezwątpienia najtrudniejszy dział kodyfikacji praw a procesowego, zazębia się bowiem o wszystkie działy praw a materialnego. I tu właśnie rozmach kodyfikatorski Allerhanda najsilniej sie ujaw nia; jego pomysły unifikacyjne wybiegają daleko poza granice legislacji procesowej i niestety zamknięte w protokółach podkomisji postępowania niespornego na razie nieznaczny tylko mogą mieć wpływ na ukształtowanie prawa materialnego. Referaty Allerhanda, przedłożone podkomisji zawsze z wyczerpującym uzasadnieniem, obejm ują część ogólną kodeksu, a z części szczegółowej : postępowanie spadkowe (spadek wakujący, wyjawienie m ajątku spadkowego, zabezpieczenie i zmniejszenie zapisów, likwidację spadku, oddzielenie m ajątku spadkowego od m ajątku spadkobiercy, dział spadku, postępowanie spadkowe po cudzoziemcach), rozdziały o dobrowolnej sprzedaży w drodze licytacji, o stosunkach między współwłaścicielami nieruchomości, o stosunkach między małżonkami, o stosunkach między rodzicami i dziećmi, o opiece i kurateli, o odnowieniu i sprostowaniu granic. Jak wiadomo, projekt części ogólnej kodeksu, uchwalony przez podkomisję w pierwszym czytaniu, został ogłoszony drukiem ; uzasadnienie tego projektu opracował A 1- lerhand, a obecnie przygotował do rozważenia przez podkomisję uzasadnienie projektu rozdziału o postępowaniu spadkowym, uchwalonego ostatnio przez podkomisję również w pierwszym czytaniu; projekt ten wraz z uzasadnieniem wkrótce będzie ogłoszony. Oto olbrzymi zaiste plon dotychczasowej działalności tego niepospolitego prawoznawcy h a niwie kodyfikacji, działalności ofiarnej, mającej na celu wyłącznie dobro sprawy, niezamąconej dążeniem do jakichkolwiek z tego tytułu odznaczeń. I choć je st pewne, że nie rychło ustanie On w tej przez.

14 Str. 326 GŁOS PRAWA Nr. 6 8 się umiłowanej pracy, to gdyby nawet postawić kropkę na tym, co już zdziałał, trzeba stwierdzić, że A 11 e r h a n d dobrze zasłużył się kodyfikacji prawa polskiego. Prof. Dr E. WAŚKOWSKI. Ochrona posiadania podług projektu prawa rzeczowego. Na terytorium Polski istnieją obecnie trzy systemy ochrony posiadania za pomocą skarg posesoryjnych: jeden system w Kongresówce i byłym zaborze austriackim, drugi w byłym zaborze niemieckim, trzeci na Ziemiach Wschodnich. Pierwszy system, przyjęty przez najstarsze kodeksy dzielnicowe francuski i austriacki odtw arza teorię tradycyjną, k tóra panowała w zachodnio-europejskiej literaturze X V III wieku. O parta ona je st na dwuch zasadach: 1) że ochronie za pomocą skarg posesoryjnych podlega nie każde posiadanie, lecz tylko posiadanie w sensie ścisłym, mianowicie połączone z zamiarem posiadania w charakterze właściciela (cum animo domini), i 2) że w procesie posesoryjnym niedopuszczalne je st powoływanie się na prawo do posiadania (exceptio juris). Obie te zasady uległy w ciągu XIX i XX stuleci ewolucji. I. Pojęcie posiadania w sensie ścisłym i zastosowanie skarg posesoryjnych tylko do tej formy posiadania, zostało ustalone na podstawie źródeł praw a rzymskiego i było bezpośrednio oparte na dwuch, umieszczonych w Digestach, fragm entach z dzieł praw nika Pawła. W tych fragmentach.mówi się, że warunkiem posiadania jest animus possidentis, i że wskutek jego braku przedstawiciel i dzierżawca nie są posiadaczami1). Jak wykazał Ihering, była to indywidualna opinia Pawła, której nie podzielali inni prawnicy rzymscy, gdyż wyraz animus possidentis, w sensie Pawła, nie spotyka się więcej w Digestach, a prawo do ochrony posiadania za pomocą skarg posesoryjnych przyznaje się wyraźnie niektórym kategoriom posiadaczy, nie mającym tego animus, naprz. prekarzystom i wierzycielom zastawnym2). Opinia Pawła była błędnym uogólnieniem tylko części przy D L (41, 2). L. 37 (13, 7). 2) Ihering, Der Besitzwille, 1889, 269 ff.

15 Nr. 6-8 GŁOS PRAWA Str. 327 padków, w których posiadacze korzystali z ochrony posesoryjnej. Jednakże została ona bezkrytycznie przyjęta przez późniejszych prawników, którzy zamienili wyra Z animus possidentis" na w yraz animus domini, posłużyła za fundament dla teorii tradycyjnej i została usankcjonowana przez kodeksy francuski i austriacki. Kodeks francuski stanow i: posiadanie jest to dzierżenie lub używanie rzeczy albo prawa, które dzierżymy lub wykonujem y bądź sami osobiście, bądź przez inną osobę, która rzecz dzierży lub wykonywa prawo iv naszym imieniu (art. 2228). I dalej: Domniemywa się zdiosze, iż każdy posiada za siebie oraz pod tytułem właściciela, jeżeli dowiedzionym nie jest, że zaczął posiadać za kogo innego" (art. 2230). Kodeks austriacki wyraża się jeszcze ściślej: kto rzecz ma w swojej mocy lub władzy, zowie się je j dzierżycielem. Jeżeli dzierżyciel rzeczy ma wolę zatrzymania jej, jako swojej, jest jej posiadaczem, ( 3 (9). W zastosowaniu praktycznym teoria tradycyjna prow a dziła do niesłusznego i niedorzecznego rezultatu: z ochrony posesoryjnej mieli korzystać przywłaszczyciełe cudzych rzeczy, złodzieje i bandyci, albowiem, posiadali animus domini", pozbawieni jej zaś byli depozytariusze, dzierżawcy, wierzyciele zastawni i inni uczciwi posiadacze, iiie żywiący zamiaru przywłaszczenia cudzych rzeczy. Szczególnie dotkliwe było takie upośledzenie dla dzierżawców i najemców, którzy posiadali rzeczy we własnym interesie i korzystali z nich, ale nie mogli się bronić samodzielnie za pomocą skarg posesoryjnych. Tymczasem stanowią oni najliczniejszą kategorię posiadaczy legalnych, gdyż dzierżawa i najem są najczęściej stosowane w życiu i m ają największe znaczenie gospodarcze. Dlaczegóż więc muszą oni być ta k upośledzeni? S a. v i g n y, który odtworzył oraz swoim autorytetem poparł i utrwalił w literaturze teorię tradycyjną, próbował ją nie tylko wyprowadzić ze źródeł praw a rzymskiego, lecz i dać jej racjonalne uzasadnienie, rozum ując w ten sposób: Ponieważ posiadanie nie je st stosunkiem prawnym, przeto jego naruszenie nie jest naruszeniem prawa i może zostać nim tylko przez to, że jednocześnie narusza i inne prawo. Gdy więc posiadanie narusza się giuałtem, to iv takim naruszeniu tkw i naruszenie prawa, albowiem każdy gwałt jest bezprawny, i właśnie to bezprąwie ma być usunięte za pomocą interdyktu... żadne samoistne praioo nie jest w tym przypadku naruszone, lecz w położeniu posiadacza zostaje coś zmienione ku jego krzyw dzie, i jeżeli sku tki tego bezprawia, które tk w i w gwałcie 3) Zamiast animus possidentis używano wyrazów: affectus tenendi, póssidendi, dominandi. Od czasów Savigny ego ustalił się w literatu-i rze termin animus domini". (Bruns, Das Recht des Besitzes, 1878, 368; Jhering, Der B e sitz w ille, 249 f f.

16 Str. 328 GŁOS PRAWA Nr. 6 8 przechu osobie, m ają być zupełnie usunięte, to może to nastąpić tylko przez przywrócenie lub ochronę faktycznego stanu, dotkniętego gwałtem i ). Savigny przeoczą, że dzierżawca i najemca pozostają w takim samym położeniu w razie, gdy ich dzierżenie ulega pogwałceniu: zmienia się ono bowiem ku ich krzywdzie, która może być wyrównana tylko przez przywrócenie lub ochronę faktycznego stanu, dotkniętego gwałtem. Z tego punktu widzenia, oczywista, jest niezrozumiałe, dlaczego dzierżyciele są pozbawieni ochrony posesoryjnej: jeżeli ustaw a zabrania stosowania gwałtu nawet względem przywłaszczycieli cudzych rzeczy i bandytów, to tym bardziej zasługują na obronę swej osoby i swej sytuacji prawnej dzierżawcy, najemcy i inni legalni dzierżyciele. Nie były zadawalniające i inne próby uzasadnienia bezbronności posesoryjnej dzierżycieli5). Upośledzenie ich spowodowane było w Rzymie okolicznościami, które obecnie nie istnieją. Naprz., dzierżawcy i najemcy pozostawali w Rzymie w zależności osobistej od właścicieli rzeczy, oddanych im do użytkowania ). Wobec zmiany, która zaszła w ich położeniu socjalnym, stało się koniecznym rozciągnięcie na nich dobrodziejstwa ochrony posesoryjnej. W tym celu francuski s ą d kasacyjny, nie zważając na opozycję teoretyków, przyznał prawo do wytoczenia skargi o przywrócenie utraconego wskutek samowoli posiadania (reintegrande) wszystkim dzierżycielom, których dzierżenie było jaw ne i spokojne7)- Inny sposób zastosowano w Austrii: dano ochronę dzierżawcom wobec tego, że aczkolwiek nie są posiadaczami m ajątków, przez nich dzierżawionych, lecz posiadają (tj. wykonują faktycznie) prawo dzierżawy dzierżawca, który ma skargę petytoryjną tylko przeciw wydzierżawiającemu, może bronić się skargą posesoryjną także przeciw każdemu trzeciemu, który go narusza w posiadaniu praw a dzierżawy"8). Przy tym nie uwzględnia się różnicy pomiędzy w yzuciem z posiadania a zakłóceniem posiadania i przyznaje się dzierżawcom i najemcom prawo i do skargi o zakłócenie posiadania. Dzięki temu ochrona posiadania w Austrii zbliżyła się do d rugiego systemu, przyjętego prlzez kodeks niemiecki. Ten drugi system, odstępując od teorii tradycyjnej, 4) Savigny, Das Recht des Besitzes, 1837, 8, 41. 6) Zob. mój artykuł Przyszłość skarg posesoryjnych" w Nr 1,,Palestry z r. 1937, str. 24 i n. 6) Jhering, 1. c., j Glasson et Tissier, Traite d organisation judicaire et de procedurę civile, I, 1925, 520 ss. 8) Zoll, Prawo cywilne, I, 1931, 293. Judykatura przytoczona u Wró blewskiego (Powszechny Austrjacki Kodeks Cyw., 1914, str. 240, 259).

17 Nr. 6 8 G Ł O S I R A W A Str. 329 ochrania każdego posiadacza, przez posiadanie zaś rozumie rzeczywistą władzę faktyczną nad rzeczą" ( 854) i nie wspomina o jakimkolwiek zamiarze (animus) posiadacza. Z tego wynika, że posiadaczami są, jak to potwierdza 868,,> użytkow nik, wierzyciel zastawny, dzierżawca, najemca, przechowawca lub pozostający w innym podobnym stosunku, mocą którego jest wobec drugiego na pewien czas uprawniony lub zobowiązany do posiadania11, tj., innymi słowy: każdy dzier życie 1, którego dzierżenie oparte jest na jakimkolwiek prawie. W yjątek zrobiono dla tych, którzy pozostają pod rozkazami innych osób, naprz. gospodarzy domu albo właścicieli przedsiębiorstw zarobkowych, i muszą stosować się dc cudzych wskazówek ( 855) ; ich nie uważa się za posiadaczy. - Ponieważ Samowolne naruszenie posiadania jest zabronione ( 858), posiadacz, którem u zostało o d jęte posiadanie, może żądać przywrócenia posiadania { 861), a którego posiadanie zakłócono, usunięcia naruszenia i zaniechania przyszłych naruszeń ( 862), Trzeci system poszedł jeszcze dalej w kierunku zrównania dzierżenia z posiadaniem, i zupełnie zatarł granicę między nimi. Krok ten zrobiło ustawodawstwo rosyjskie, obowiązujące dotychczas na Ziemiach Wschodnich, i przy tym co jest najdziwniejsze zrobiło go jeszcze na początku XIX wieku, wyprzedzając kodeksy Europy Zachodniej. Cc prawda, było to nie tyle rezultatem świadomego czynu, ile następstwem ospałości ustawodawstwa, które pozostawało na uboczu od kodyfikacyjnego- ruchu Zachodu. Ochrona posiadania, powstała w Rosji bardzo późno0). Zarodki skarg posesoryjnych, spotykane w źródłach starożytnego praw a rosyjskiego, nie zdołały się rozwinąć i zupełnie zamarły w czasach późniejszych. Aż do końca XVIII w. posiadanie samo przez się nie było chronione: skargi o ochronę posiadania były jednocześnie skargami o ochronę praw a własności. Dopiero w końcu XVIII stulecia została wprowadzona ochrona posiadania, naruszonego gwałtem ; było przepisane policji, niezwłocznie przywracać odebrane gwałtem rzeczy. Przy wydaniu Zwodu P r a w w roku 1835 zostały umieszczone w 1 części X tomu dwa a r tykuły, poświęcone ochronie posiadania. Jeden (690) zabrania samowolę ( surowo wzbroniona jest wszelka samowola w stosunku do majątków, nawet gdyby znajdowały się one w posiadaniu nieprawnym"), a drugi stanowi, że każde posiadanie, nawet nieprawne chronione będzie przez rząd od gwałtu i samowoli, dopóki m ajątek nie zostanie przysądzony ) Niewolin Połnoje Sobranije soczizienij, III, 1857,, 110 i. śl Pobiedonoscew, Kurs grażdanskago prawa, I, 1896,

18 Str. 330 GŁOS PRAWA Nr. 6-8 innej osobie i nie będą wydane stosowne zarządzenia co do jego przekazania (art. 531). Ochrona posiadania n i e jest tu uzależniona ani od zamiaru (animus) posiadacza, ani od prawa, na którym jest oparte lub z którym jest połączone. Przedmiotem ochrony jest więc s a m stan faktyczny, bez żadnych kwalifikacyj, ani warunków. Również brakuje w I cz. X t. innych wskazówek n a różnicę między posiadaniem a dzierżeniem10), term in zaś posiadanie używany je st w sensie obszernym każdej władzy faktycznej nad rzeczą. Wobec tego ochrona posesoryjna służyć miała i dzierżycie 1o m. Porządek ochrony pozostał ten sam : policyjny. Dopiero ustawy sądowe z roku 1864, wprowadzając sądy pokoju, odniosły do ich kompetencji skargi o przywrócenie naruszonego posiadania (art. 29 ust. post. cyw.). Ponieważ prawo materialne nie uległo zmianie przy reformie sądowej, więc z ochrony posesoryjnej nadal korzystało każde posiadanie, nawet nieprawne", nie wyłączając posiadania dzierżawców i najemców, jak również innych dzierżycieli11). Projekt prawa rzeczowego określa posiadanie jako stan faktycznego władztwa nad rzeczą, odpowiadającego treści prawa własności (art. 423), a dzierżenie, jako władztwo faktyczne nad rzeczą za kogo innego (art. 424). Od posiadania rzeczy odróżnia się posiadanie praw, tj. władztwo faktyczne nad rzeczą, odpoioiadające treści służebności, prawa najm u lub dzierżaw%\, zastawu albo innego prawa, z którym łączy się władcza, nad rzeczą (art. 423). Skargi posesoryjne przysługują tylko posiadaczom przeciwko temu, k t o samowolnie dopuścił się n a r u- szenia posiadania, jak również przeciwko osobie, n a której k o r z} y śi ć naruszenia dokonano. Posiadacz może wystąpić z żądaniem o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie dalszych naruszeń (art. 433).. Z tego przepisu wynika, że dzierżenie nie podlega ochronie posesoryjnej, i tak byłoby rzeczywiście, jeżeliby art. 424 nie stanowił w 2: dzierżyciel, sprawujący władztwo za posiadacza rzeczy, może być równocześnie posiadaczem prawa. A więc. dzierżawca i najemca nie m ają praw a do ochrony posesoryjnej, jako dzierżyciele, lecz mają, jako posiadacze prawa dzierżawy i najmu. Tak więc projekt to, co odebrał dzierżycielom jedną ręką, zwraca im drugą.. 10) Nie mniej jednak, pod wpływem teorii tradycyjnej, rozpowszechniła się w literaturze rosyjskiej opinia, że dla posiadania potrzebny jest animus domini. Ale przytaczane na dowód tej opinii argumenty nie wytrzymują krytyki. Zob. mój artykuł Pojęcie posiadania w prawie rosyjskim", ( Żum. Min. Juticji", 1896, Nr 4). 11) Orzecz. Depar. Cyw. Sen N 235, 1897 N 79 i inne.

19 Nr. 6 8 GŁOS P R A W A Str. 331 W gruncie rzeczy oznacza to przyrównanie dzierżycieli o ile chodzi o ochronę posesoryjną do posiadaczy. Zdaje mi się jednak, że lepiej byłoby wprost postanowić,, że tak posiadaczom, jak i dzierżycielom służy prawo, w razie samowolnego naruszenia ich posiadania, żądać przywrócenia stanu poprzedniego i zaniechania dalszych naruszeń. Przecież posiadaniem prawa Projekt nazywa wykonanie treści nie jakiegokolwiek prawa, lecz tylko takiego prawa, z którym łączy się władza nad rzeczą (art. 423). Jasne więc jest, że w istocie chroniona jest władza nad rzeczą niezależnie od tego, z jakim praw em je st związana. Tymczasem mówiąc, że ochronie podlega nie posiadani e dzierżyciela, lecz jego posiadanie praw a, dajemy powód do przypuszczenia, że dzierżyciel, wytaczając skargę posesoryjną, winien nie tylko powołać się na naruszenie swego posiadania, lecz wskazać, jakie prawo do posiadanej rzeczy wykonuje, a gdyby oświadczył, że uie wykonuje żadnego p rawa, a naprz., posiada rzecz nieobecnego sąsiada w charakterze negotiorum gestoris, to przegrałby sprawę. II. Drugim kamieniem węgielnym tradycyjnej teorii jest zakaz zgłoszenia w postępowaniu posesoryjnym e k s- cepcji prawa własności (exceptio domini) albo w ogóle jakiegokolwiek prawa (exceptio juris). W tym postępowaniu chodzi tylko o przywrócenie stanu faktycznego-, naruszonego przez samowolne czynności pozwanego, chociażby pozwany miał prawo własności lub inne prawo, upoważniające go do posiadania spornej rzeczy. Wobec tego wyrok sądu, skazujący pozwanego na przywrócenie posiadania powoda, ma znaczenie tylko prowizoryczne, gdyż po ukończeniu procesu posesoryjnego może być wszczęty proces petytoryjny, który zniweczy możliwie rezultat, osiągnięty w procesie poprzednim. Oczywista, podwójne rozpoznanie tej samej kwestii nie je st racjonalne, i lepiej byłoby od razu i definityw nie rozstrzygnąć ją i ustalić, kto ma prawo do posiadania. Jednakże dopuszczenie ekscepcji praw a mogłoby skutkować skomplikowanie i przeciągnięcie postępowania, w procesie zaś posesoryjnym chodzi o najszybsze przywrócenie naruszonego stanu faktycznego. Wobec tego zakaz ekscepcji juris figuruje we wszystkich ustawodawstwach, poczynając od prawa rzymskiego a kończąc na kodeksach XIX stulecia. Jednakże już od czasów glosatorów ujaw niła się w literaturze i w praktyce sądowej tendencja do dopuszczenia ekscepcji juris w przypadkach, kiedy może ona być rychło udowodniona i nie spo-woduje zwłoki, naprz., kiedy z akt sprawy,, lub z jasnych dokumentów, lub też z przyznania przeciwnika wynika, że naruszyciel posiadania rzeczy jest jej właścicielem. D o n e 11 u s uważał, że dowód własności może być uw

20 Str. 332 G Ł O S P R A W A Nr. 6-8 zględniony, jeżeli zostanie przedłożony tego samego d n i a... Lauterbach pisał, że ze względu na słuszność przyjm uje się powszechnie, iż exceptio juris ma być uwzględniona, jeżeli prawo własności jest notoryczne albo może być udowodnione niezwłocznie. W tymże sensie wypowiedział się szereg innych prawników12). Kodeks niemiecki pierwszy dopuścił exceptio juris, lecz w bardzo ograniczonym zakresie: skarga posesoryjna ulega odrzuceniu, jeżeli naruszyciel przedstawi prawomocny wyrok sądowy, ustalający, że miał prawo do sprowadzenia takiego stanu posiadania, który byłby zgodny z jego sposobem postępowania ( 864). Dojiiero kodeks szwajcarski ustalił ogólną zasadę, że naruszone posiadanie nie pcdlega przywróceniu, jeżeli naruszyciel natychmiast udowodni swoje prawo do posiadania (art. 927). Projekt prawa rzeczowego nie w,s p. o m i- n a o exceptio juris, lecz nie zabrania kategorycznie jej zgłoszenia, a z jego przepisów wynika, że jest ona dopuszczalna w' stosunku do nieruchomości, mających księgi wieczyste. Wniosek ten wynika z dwuch artykułów P rojektu: Domniemywa się, że posiadaczowi służy posiadane przezeń prawo. Dotyczy to również poprzedniego posiadacza (art. 427), i Na domniemanie prawa, w ynikające z \posiadania, nie można powołać się przeciwko lapisowi iv księdze wieczystej (art. 429). W myśl tych przepisów posiadacz, którego posiadanie zostało naruszone, może wytoczyć powództwo, jako domniemany właściciel lub podmiot innego prawa, które faktycznie wykonywa, lecz domniemanie to nie ma mocy przeciwko wpisowi w księdze hipotecznej, a więc pozwany, mający uregulowaną hipotekę, może zgłosić eskcepcję juris i powołać się na wpis w tej księdze. P rojekt obrał i tu, podobnie jak w kwestii ocłirony dzierr* żenią, drogę okrężną: zamiast wprost dopuścić zgłoszenie zarzutu prawa, na wzór kodeksu szwajcarskiego13), ustalił domniemanie, wynikające z posiadania, i dopuścił wyjątek od niego względem majątków z hipoteką uregulowaną. Wskutek ograniczenia tego wyjątku tylko do części majątków nieruchomych, zarzut praw a pozostał wykluczony w stosunku do ruchomości i do m ajątków nieruchomych, nie mających uregulowanej hipoteki. Trzeba jed- 12) W naszej literaturze prof. St. Wróblewski. Zob. wskazówki i cytaty u Przybyłowskiego. (Podstawowe zagadnienia z zakresu ochrony posiadania, 1929, str. 94 i n.). 13) Jak to proponowali prof. Gołąb (,,Ruch Prawn. i Rkon. 1930, Nr 3, str. 400 i Palestra" 1938, Nr 4, str. 334) oraz prof. Przybyłowski (1. c.,-str: 93).

W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2.

W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2. W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2. Postanowienie sądu o podjęciu sprawy w trybie nieprocesowym;

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 790)

do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 790) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO

TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO 2. Protokół podpisuje osoba, która przyjęła oświadczenie, oraz osoba, która je złożyła, chyba że nie może ona go podpisać. Przyczynę braku podpisu należy podać w protokole.

Bardziej szczegółowo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo Spis treści Tytuł I Małżeństwo...5 Dział I Zawarcie małżeństwa...5 Dział II Prawa i obowiązki małżonków...15 Dział III Małżeńskie ustroje majątkowe...18 Rozdział I Ustawowy ustrój majątkowy...18 Rozdział

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 2 stycznia 2015 r. Poz. 2 USTAWA z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach

Bardziej szczegółowo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo Spis treści Tytuł I Małżeństwo...5 Dział I Zawarcie małżeństwa...5 Dział II Prawa i obowiązki małżonków...15 Dział III Małżeńskie ustroje majątkowe...18 Rozdział I Ustawowy ustrój majątkowy...18 Rozdział

Bardziej szczegółowo

BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI

BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI USTAWA O OCHRONIE PRAW LOKATORÓW, MIESZKANIOWYM ZASOBIE GMINY I O ZMIANIE KODEKSU CYWILNEGO

Bardziej szczegółowo

Plan na rok 2015 szkolenia aplikantów adwokackich II roku-

Plan na rok 2015 szkolenia aplikantów adwokackich II roku- 1 Plan szkolenia aplikantów adwokackich II roku Plan na rok 2015 szkolenia aplikantów adwokackich II roku- Prawo cywilne. postępowanie cywilne, Prawo rodzinne i opiekuńcze, Ustawa o własności lokali, Ustawa

Bardziej szczegółowo

BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI

BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI BLOK PRAWA CYWILNEGO PRAWO CYWILNE POSTĘPOWANIE CYWILNE PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE USTAWA O WŁASNOŚCI LOKALI USTAWA O OCHRONIE PRAW LOKATORÓW, MIESZKANIOWYM ZASOBIE GMINY I O ZMIANIE KODEKSU CYWILNEGO

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 469/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 lutego 2009 r. SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Rozdział I. Władza rodzicielska

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Rozdział I. Władza rodzicielska Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIII XV XIX Rozdział I. Władza rodzicielska A. Komentarz tezowy... 3 Kodeks rodzinny i opiekuńczy.... 3 Tytuł II. Pokrewieństwo i powinowactwo... 3 Dział

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2005 Nr 167 poz. 1398

Dz.U. 2005 Nr 167 poz. 1398 Kancelaria Sejmu s. 1/34 Dz.U. 2005 Nr 167 poz. 1398 USTAWA z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Opracowano na podstawie: tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, Nr 152, poz.

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 1 k.p.c. w związku z art.

Bardziej szczegółowo

Dr A. G.H. - Wzory pism procesowych cywilnych (Spis treści) = 3. Część I. Spis treści (Wersja "A.") s. 3.

Dr A. G.H. - Wzory pism procesowych cywilnych (Spis treści) = 3. Część I. Spis treści (Wersja A.) s. 3. Dr A. G.H. - Wzory pism procesowych cywilnych (Spis treści) = 3 Część I. Spis treści (Wersja "A.") s. 3. Wersja "A." - skrócona (przeglądowa) s. 3 Wersja "B." - pełna s. 5 Część II. Wprowadzenie do Wzorów

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

Spis treści SPIS TREŚCI KODEKSU POSTĘPOWANIA CYWILNEGO

Spis treści SPIS TREŚCI KODEKSU POSTĘPOWANIA CYWILNEGO SPIS TREŚCI KODEKSU POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 1% lut wstępny. Przepisy ogólne (art. 1-14) Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze Księga pierwsza. Proces (art. 15-505) 14 Tytuł I. Sad (art. 15-54) 14 Dział

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury...

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa................................................ Wykaz skrótów............................................. Wykaz literatury............................................ XIII XV XIX Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09

Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09 Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09 Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Jan Górowski Sędzia SN Marian Kocon Sąd Najwyższy w sprawie ze skarg dłużniczki Beaty

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE. Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert. Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp

PRAWO RODZINNE. Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert. Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp PRAWO RODZINNE Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp Rozdział I. Rodzina i powiązania rodzinne 1.Rodzina i powiązania rodzinne 2.Prawo

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 56/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 czerwca 2013 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Cyfrowy Polsat Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 23/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2014 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Elektrociepłowni Z. S.A. z siedzibą w Z. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 28 września 2002 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 28 września 2002 r. Dz.U.2013.490 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 329/13. Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 329/13. Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt I CSK 329/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 listopada 2013 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote

POSTANOWIENIE. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote Sygn. akt IV CSK 274/07 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 6 grudnia 2007 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz skrótów... XI XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii

21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii 21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii Wśród spraw z zakresu geodezji i kartografii dominowały sprawy oznaczone podsymbolem 6120, dotyczące ewidencji gruntów i budynków. Głównym zagadnieniem, poruszanym

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) Sygn. akt II CZ 138/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 7 grudnia 2011 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931; 2004 r. Nr 68, poz. 623, z 2005 r. Nr 25,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 684/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa T. B.

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 15 WRZEŚNIA 2004 R. SNO 33/04. Przewodniczący: sędzia Wiesław Kozielewicz. Sędziowie SN: Zbigniew Strus, Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

WYROK Z DNIA 15 WRZEŚNIA 2004 R. SNO 33/04. Przewodniczący: sędzia Wiesław Kozielewicz. Sędziowie SN: Zbigniew Strus, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). WYROK Z DNIA 15 WRZEŚNIA 2004 R. SNO 33/04 Przewodniczący: sędzia Wiesław Kozielewicz. Sędziowie SN: Zbigniew Strus, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy Sąd Dyscyplinarny w Warszawie z udziałem

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III SK 1/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 czerwca 2011 r. SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Roman

Bardziej szczegółowo

Zmiany aktu: Rozdział 1. Przepisy ogólne

Zmiany aktu: Rozdział 1. Przepisy ogólne Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu z

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 218/13. Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 218/13. Dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt I CSK 218/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 listopada 2013 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

I Wydział Cywilny. w Sądzie Rejonowym w Puławach /PROCES/ /POSTĘPOWANIE UPROSZCZONE/ /POSTĘPOWANIE NAKAZOWE I UPOMINAWCZE/

I Wydział Cywilny. w Sądzie Rejonowym w Puławach /PROCES/ /POSTĘPOWANIE UPROSZCZONE/ /POSTĘPOWANIE NAKAZOWE I UPOMINAWCZE/ I Wydział Cywilny w Sądzie Rejonowym w Puławach /PROCES/ 1. Naruszenie posiadania 200 zł 2. Opróżnienie lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu 200 zł 3. Ustalenie wstąpienia w stosunek najmu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II.

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II. SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa do wydania Piątego... XI XIII XV Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze w systemie prawa... 3 I. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W świetle art. 17 3 prawa prywatnego międzynarodowego samo miejsce zamieszkiwania małżonków może mięć zasadnicze znaczenie dla istniejącego między nimi reżimu majątkowego. Tego rodzaju zależność sprawia,

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 lipca 2005 r., III CZP 52/05

Uchwała z dnia 22 lipca 2005 r., III CZP 52/05 Uchwała z dnia 22 lipca 2005 r., III CZP 52/05 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Józef Frąckowiak Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Jolanty G. o wznowienie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15 Spis treści Wykaz skrótów............................................... 13 Przedmowa do szóstego wydania.............................. 15 Wprowadzenie............................................... 17

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne i ich zdolność do czynności prawnych konspekt wykładu

Osoby fizyczne i ich zdolność do czynności prawnych konspekt wykładu dr Grzegorz Gorczyński Katedra Prawa Cywilnego i Prawa Prywatnego Międzynarodowego WPiA UŚ Osoby fizyczne i ich zdolność do czynności konspekt wykładu Bibliografia: Z. Radwański, A. Olejniczak, Prawo cywilne

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza Proces cywilny zagadnienia podstawowe... 1

Część pierwsza Proces cywilny zagadnienia podstawowe... 1 Wykaz skrótów... Przedmowa... XIX XXI Część pierwsza Proces cywilny zagadnienia podstawowe... 1 I. Pojęcie sprawy cywilnej... 3 Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej

Bardziej szczegółowo

Pełnomocnictwo do dokonania czynności procesowej

Pełnomocnictwo do dokonania czynności procesowej Pełnomocnictwo do dokonania czynności procesowej Informacje ogólne Określenie Przed sądem cywilnym strony (powód, pozwany), ich organy (np. zarząd spółki z o.o.), a także przedstawiciele ustawowi (osoby

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 763/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 października 2013 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak

Bardziej szczegółowo

Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Łódź, dnia 30 maja 2014 r. Opinia Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych do projektu założeń do projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Kodeks

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

Opinia. do ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego. (druk nr 920)

Opinia. do ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego. (druk nr 920) Warszawa, 10 czerwca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 920) I. Cel i przedmiot ustawy Nowelizacja ustawy z dnia 25

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski Sygn. akt I CSK 18/06 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 kwietnia 2006 r. SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 kwietnia 2013 r. Poz. 490

Warszawa, dnia 23 kwietnia 2013 r. Poz. 490 Warszawa, dnia 23 kwietnia 2013 r. Poz. 490 OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 25 lutego 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Wojciech Katner

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Wojciech Katner Sygn. akt V CSK 445/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 29 kwietnia 2015 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Opłaty za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości

Opłaty za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości 1 z 6 2010-09-27 08:45 Dz.U.2002.163.1349 2003.06.01 zm. Dz.U.2003.97.888 2004.01.01 zm. Dz.U.2003.212.2074 2005.03.30 zm. Dz.U.2005.41.393 2005.11.15 zm. Dz.U.2005.219.1873 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz Sygn. akt V CSK 98/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 stycznia 2014 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z

Bardziej szczegółowo

POZEW O USTALENIE MACIERZYŃSTWA

POZEW O USTALENIE MACIERZYŃSTWA WZÓR NR 38 POZEW O USTALENIE MACIERZYŃSTWA Wałbrzych, 6 listopada 2008 r. Do Sądu Rejonowego Wydział IV Rodzinny i Nieletnich w Wałbrzychu Powódka: Maria Skowrońka zam. w Wałbrzychu, ul. Grodzka 12/2 Pozwany:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... Wykaz skrótów...

Spis treści. Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... IX XIII Część I. Wzory pism procesowych w sprawach rodzinnych... 1 Uwagi wstępne... 3 Dział I. Wzory pozwów i wniosków wszczynających postępowanie nieprocesowe w sprawach

Bardziej szczegółowo

Palestra 4/2(26), 47-50

Palestra 4/2(26), 47-50 Stanisław Cichosz I. Zniesienie współwłasności, dział spadku i ustanowienie odrębnej własności lokali, gdy współwłaścicielem nieruchomości jest cudzoziemiec lub cudzoziemiec dewizowy ; II. Stosowanie przepisów

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Ewa Krentzel

POSTANOWIENIE. Protokolant Ewa Krentzel Sygn. akt I CSK 426/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 września 2014 r. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Iwona Koper SSN Krzysztof Pietrzykowski Protokolant

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 28 września 2002 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 28 września 2002 r. Dz.U.2013.490 2015-07-01 zm. Dz.U.2015.617 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

Bardziej szczegółowo

Zasiedzenie nieruchomości, terminy.

Zasiedzenie nieruchomości, terminy. WARSZAWA czerwiec 2012 Zasiedzenie nieruchomości, terminy. Marek Konrad Stachowski mstachowski@prawnakancelaria.eu Sposób w jaki można dokonać zasiedzenia nieruchomości określają przepisy art. 172 k.c.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Grzelka SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Grzelka SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 181/05 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 9 czerwca 2006 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Grzelka SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) w sprawie z

Bardziej szczegółowo

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 1. 2. Prawne definicje rodziny Wspieranie rodziny w świetle ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej Prawne definicje

Bardziej szczegółowo

Wykład Postępowanie cywilne 22 II 2011

Wykład Postępowanie cywilne 22 II 2011 Wykład Postępowanie cywilne 22 II 2011 1. Jakim środkiem zaskarżenia jest skarga kasacyjna 2. Dopuszczalność skargi kasacyjnej 3. Niedopuszczalność skargi kasacyjnej 4. Legitymacja do wniesienia skargi

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 30 lipca 1998 r. I PZ 32/98

Postanowienie z dnia 30 lipca 1998 r. I PZ 32/98 Postanowienie z dnia 30 lipca 1998 r. I PZ 32/98 1. Sąd może sprawdzić spełnianie przez radcę prawnego warunku pozwalającego na zastępowanie osób fizycznych, polegającego na wykonywaniu zawodu w kancelarii

Bardziej szczegółowo

Plan Wykładu. Postępowanie mediacyjne wszczęcie, przebieg, ugoda Postępowanie arbitrażowe przebieg, wszczęcie, wyrok sądu polubownego

Plan Wykładu. Postępowanie mediacyjne wszczęcie, przebieg, ugoda Postępowanie arbitrażowe przebieg, wszczęcie, wyrok sądu polubownego Pozasądowe sposoby rozwiązywania sporów powstałych między przedsiębiorcami a ich klientami lub kontrahentami na gruncie transakcji e commerce w obrocie krajowym MAGDALENA ROMATOWSKA Plan Wykładu I. Mediacja

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska Sygn. akt II CSK 50/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 31 stycznia 2014 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 48/07 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 czerwca 2007 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Marian Kocon Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA 1. Adwokat w postępowaniu przygotowawczym - przebieg czynności

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska Sygn. akt I PZ 1/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 kwietnia 2015 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego ( sygn. akt 18/02)

Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego ( sygn. akt 18/02) Warszawa, 2002-05-20 Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego ( sygn. akt 18/02) RPO wnosi o stwierdzenie niezgodności art. 77 w zw. z art. 84 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 446/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 lutego 2007 r. SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) SSN Gerard Bieniek SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE U Z A S A D N I E N I E

ZAGADNIENIE PRAWNE U Z A S A D N I E N I E Sygn. akt: II Cz 77/12 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa Tomasza M. przeciwko pozwanym Janowi Ś. przy udziale interwenienta ubocznego Haliny T. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego od postanowienia

Bardziej szczegółowo

Postępowanie cywilne. Istota postępowania kasacyjnego. Orzeczenia, od których przysługuje skarga kasacyjna 2012-03-25

Postępowanie cywilne. Istota postępowania kasacyjnego. Orzeczenia, od których przysługuje skarga kasacyjna 2012-03-25 Postępowanie cywilne Skarga kasacyjna Wznowienie postępowania Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Istota postępowania kasacyjnego Nadzwyczajny środek zaskarżenia To nie trzecia instancja

Bardziej szczegółowo

Plan zajęć dla I roku aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2015

Plan zajęć dla I roku aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2015 Załącznik nr 1 do Uchwały Nr /IX/14 Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Wałbrzychu z dnia 18 grudnia 2014 r. Plan zajęć dla I roku aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2015 Liczba Data godzin Temat

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI dr Marta Janina Skrodzka WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI Wprowadzenie Najbardziej pożądanym rezultatem prowadzenia postępowania mediacyjnego jest zawarcie przez strony

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

I SA/Gd 204/11 Gdańsk, 14 września 2011 WYROK

I SA/Gd 204/11 Gdańsk, 14 września 2011 WYROK I SA/Gd 204/11 Gdańsk, 14 września 2011 WYROK Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 22/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 listopada 2011 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSA

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn Sygn. akt I UK 470/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 kwietnia 2015 r. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn w sprawie z odwołania B.

Bardziej szczegółowo

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Etapy postępowania karnego 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Postępowanie przygotowawcze Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Beata Gudowska (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Beata Gudowska (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) Sygn. akt II PZ 25/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 października 2013 r. SSN Beata Gudowska (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 8 października 2003 r., III CZP 68/03

Uchwała z dnia 8 października 2003 r., III CZP 68/03 Uchwała z dnia 8 października 2003 r., III CZP 68/03 Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska Sygn. akt III CZ 76/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 stycznia 2012 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne. Rok akademicki 2010/2011. 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego.

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne. Rok akademicki 2010/2011. 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego. Dr hab. Hanna Paluszkiewicz Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne Rok akademicki 2010/2011 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego. 2. Cele procesu karnego. 3. Proces

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSA Anna Kozłowska

POSTANOWIENIE. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSA Anna Kozłowska Sygn. akt V CSK 126/10 i V CZ 36/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 3 listopada 2010 r. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSA Anna Kozłowska w sprawie

Bardziej szczegółowo

tj. z dnia 25 lutego 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 461)

tj. z dnia 25 lutego 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 461) Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28 września 2002 r. (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk

POSTANOWIENIE. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk Sygn. akt IV CZ 60/09 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 17 września 2009 r. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Karol Weitz

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Karol Weitz Sygn. akt III CSK 140/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 stycznia 2015 r. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Karol Weitz w sprawie z wniosku M. W. przy

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06

Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06 Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący) Sędzia SN Iwona Koper (sprawozdawca) Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 636/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 września 2011 r. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 35/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 czerwca 2008 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca) w sprawie z urzędu J.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wojnicka

POSTANOWIENIE. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wojnicka Sygn. akt SNO 27/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie: Dnia 24 października 2013 r. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

SPRAWY CYWILNE. Jak wnieêç pozew? Kto mo e reprezentowaç stron w sàdzie? Stan prawny na dzieƒ 1 paêdziernika 2004 r.

SPRAWY CYWILNE. Jak wnieêç pozew? Kto mo e reprezentowaç stron w sàdzie? Stan prawny na dzieƒ 1 paêdziernika 2004 r. SPRAWY CYWILNE Jak wnieêç pozew? Kto mo e reprezentowaç stron w sàdzie? Stan prawny na dzieƒ 1 paêdziernika 2004 r. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej Informacje zawarte

Bardziej szczegółowo

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Ministerstwo Sprawiedliwości POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Co to jest? Jak z niej korzystać? Publikacja przygotowana dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej 2 Jesteś pokrzywdzonym, podejrzanym

Bardziej szczegółowo