Przemoc wobec kobiet w rodzinie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przemoc wobec kobiet w rodzinie"

Transkrypt

1 N I E Z B Ę D N I K P R A C O W N I K A S O C J A L N E G O Przemoc wobec kobiet w rodzinie Warszawa 2013

2 Centrum Praw Kobiet ul. Wilcza 60/ Warszawa tel./faks: (48 22) Centrum Praw Kobiet Opracowała: Joanna Różyńska aktualizacja: cz. I: Urszula Nowakowska, cz. II: Karolina Mermer, Grzegorz Wrona Korekta: Ewa Jaworska-Solich Wydanie trzecie sfinansowane ze środków: Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy oraz Urzędu Miasta st. Warszawy Projekt współfinansuje m.st.warszawa Projekt współfinansuje m.st. Warszawa Spis treści Wprowadzenie...5 część 1 I. Mity i fakty II. Czarna statystyka III. Kulturowe uwarunkowania przemocy wobec kobiet.. 24 Wiara w tzw. naturalny porządek rzeczy Uprzedmiotowienie kobiet Kulturowe wzmocnienia wyuczonej bezradności Tolerancja wobec przemocy Podsumowanie ISBN Łamanie: Meritum21 Druk: Paper & Tinta Usługi Wydawniczo-Poligraficzne Pierwsze wydanie sfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL IV. Psychologiczne aspekty przemocy Charakterystyka zjawiska Formy przemocy Cykl przemocy Jak działają sprawcy V. Skutki doświadczania przemocy Zespół stresu pourazowego Syndrom sztokholmski Wyuczona bezradność Skutki przemocy ekonomicznej Wpływ przemocy na dzieci Inne skutki VI. Ocena ryzyka i planowanie bezpieczeństwa... 55

3 4 część 2 61 I. Zadania organów władzy publicznej w przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie II. Pomoc dla osób doświadczających przemocy w rodzinie Formy pomocy i wsparcia dla ofiar III. Działania wobec sprawców przemocy w rodzinie Prawo karne wobec sprawców Nakaz opuszczenia lokalu i nakaz kontaktowania się z ofiarą przemocy w określony sposób Oddziaływania korekcyjno-edukacyjne na sprawców przemocy Leczenie uzależnionych sprawców przemocy Sądy rodzinne a sprawcy przemocy wobec dzieci IV. Procedura Niebieskie Karty Szacowanie ryzyka V. Rola pracownika socjalnego w udzielaniu wsparcia ofiarom przemocy domowej Zasady pracy z osobami doświadczającymi przemocy VI. Przemoc ekonomiczna jak możesz pomóc? VII. Interwencja VIII. Wybrane akty prawne IX. Kwestionariusze oceny ryzyka X. Gdzie szukać pomocy? XI. Wybrane publikacje Fundacji Centrum Praw Kobiet Wprowadzenie Przemoc w rodzinie nie jest neutralna ze względu na płeć. Jej ofiarami są przede wszystkim kobiety i dzieci, a sprawcami mężczyźni. Zrozumienie genezy przemocy w rodzinie oraz wpływu, jaki wywiera ona na kobiety i dzieci, jest kluczowe dla zrozumienia, dlaczego nasza uwaga powinna koncentrować się przede wszystkim na nich. Neutralizowanie zjawiska przemocy w rodzinie odwraca uwagę od rzeczywistych przyczyn i skutków przemocy w rodzinie, a w konsekwencji uniemożliwia podjęcie skutecznych środków zaradczych. Zrozumiały to już wiele lat temu takie instytucje międzynarodowe, jak ONZ, Rada Europy czy Unia Europejska. W dokumentach prawa międzynarodowego standardem jest uznanie przemocy wobec kobiet, w tym przemocy domowej, za przejaw dyskryminacji ze względu na płeć i naruszenie praw człowieka oraz poważny problem społeczny. Pierwszym ważnym dokumentem, który przyjął tę perspektywę była przyjęta przez ONZ w 1993 roku w Wiedniu podczas Światowej Konferencji Praw Człowieka tzw. Deklaracja Wiedeńska. Uznano w niej, że przemoc wobec kobiet stanowi naruszenie praw człowieka, niezależnie od tego, czy dochodzi do niej w sferze prywatnej, czy publicznej. W następstwie konferencji w Wiedniu, Zgromadzenie Ogólne

4 Wprowadzenie ONZ przyjęło Deklarację na rzecz Eliminacji Przemocy wobec Kobiet i stworzyło stanowisko specjalnej mają obowiązek podejmować działania, które mogą zapobiec powstaniu takiego zagrożenia (sprawa To- 6 sprawozdawczyni do spraw przemocy wobec kobiet. mašić i inni v. Chorwacja). 7 Eliminacja przemocy wobec kobiet była również jednym Dla nas obecnie najważniejszym dokumentem z głównych tematów IV Światowej Konferencji jest Konwencja Rady Europy w sprawie Zapobie- w sprawie Kobiet w Pekinie w 1995 roku. Dokument gania i Zwalczania Przemocy Wobec Kobiet i Przemocy końcowy tej konferencji, Platforma Działania, określał Domowej. Podobnie jak ONZ, Rada Europy szczegółowo, jakie środki powinny podjąć państwa podkreśla, że u genezy przemocy wobec kobiet leży członkowskie, by ograniczyć przemoc wobec ukształtowana i utrzymująca się od wieków upo- kobiet. Państwa wzięły na siebie odpowiedzialność śledzona i nierówna z mężczyznami pozycja kobiet za zapewnienie kobietom skutecznej ochrony przed w rodzinie i społeczeństwie. Dlatego też uważa się, przemocą. Warto w tym miejscu przypomnieć, że Komitet że zwalczanie przemocy wobec kobiet może być skubiet ONZ do spraw Eliminacji Dyskryminacji Koteczne tylko wtedy, gdy będzie częścią ogólniejszej (CEDAW), który zajmował się kilkoma sprawami strategii przeciwdziałania strukturalnej nierówności dotyczącymi przemocy wobec kobiet stwierdził, kobiet i mężczyzn. że państwa mają tzw. pozytywny obowiązek chronić Tymczasem w naszym kraju wciąż dominuje kobiety przed przemocą oraz że prawa sprawcy nie postrzeganie przemocy domowej głównie w kategoriach mogą być nadrzędne wobec praw kobiet do życia dysfunkcji relacji w rodzinie, bez uwzględ- oraz integralności psychicznej i fizycznej. Podejście niania jej kontekstu kulturowego, społecznego i politycznego. to zostało potwierdzone następnie m.in. w orzeczeniach Rzutuje to bez wątpienia na przyjętą Europejskiego Trybunału Praw Człowieka strategię i środki zwalczania przemocy wobec kobiet. (z 31 maja 2007 r. w sprawie 7510/04 Kontrová v. Słowacja, Kiedy przemoc tę postrzegamy w kategoriach LEX nr , z 15 stycznia 2009 r.; w sprawie dysfunkcji rodziny to staramy się pomóc rodzinie, 46598/06 Tomašić i inni v. Chorwacja, LEX nr budujemy plan pomocy, stawiamy na mediacje po , z 9 czerwca 2009 r. oraz w sprawie 33401/02 między stronami konfliktu, mówimy, że to kobieta Opuz v. Turcja, LEX nr ), które wskazują na musi się zmienić, poddać terapii. Od ofiar generalnie pozytywny obowiązek państwa do podejmowania dużo wymagamy: ma być konsekwentna, nie działań, mających na celu ochronę osób, których życie wymagać zbyt wiele, współpracować ze służbami jest zagrożone. Przyjmuje się, że obowiązek ten i realizować wyznaczony przez nie plan działania, powstaje, gdy władze państwowe dowiedziały się pracować, dbać o dzieci i je chronić. Kiedy nie jest lub powinny się dowiedzieć o powstaniu realnego w stanie wywiązywać się z obowiązków może być i bezpośredniego zagrożenia dla życia osoby w wyniku oskarżona o brak współpracy czy roszczeniowość. przestępczych czynów osób trzecich. Państwa Kiedy wyjdzie na jaw, że jej agresor również wyżywa

5 Wprowadzenie Aby prawidłowo prowadzić i orzekać w sprawach o przemoc w rodzinie nie wystarczą sama zna- się na dziecku, może być w najlepszym razie oskarżona przynajmniej o nieudzielanie pomocy. Rzad- 8 ko dostrzegamy, że przemoc wobec kobiet i dzieci jomość zagadnień prawnych, empatia i dobre chęci. 9 blisko ze sobą współwystępują i kobieta może mieć Aby skutecznie pomagać ofiarom nie można powielać trudności w zapewnieniu dzieciom bezpieczeństwa, metod stosowanych przez sprawcę: kontroli, roz- jeśli instytucje stojące na straży prawa nie podejmują liczania z wykonanych zdań, uzależniania pomocy radykalnych środków, aby odseparować sprawcę od podjęcia określonych kroków. Musimy pamiętać, od ofiary. Może się zdarzyć, że kobieta doznająca że pomoc świadczona w sposób dyrektywny, skupiająca przemocy, sama reaguje przemocą. Nie można jednak się na zachowaniu ofiary, a nie sprawcy, może takiej reakcji traktować na równi z przemocą, również wiktymizować i zniechęcać ofiary do szukania jakiej dopuszcza się sprawca. pomocy. Dlatego też tak ważne jest, by wszyst- Do ofiary, która się broni, przypinana jest etykietka kie osoby, które mają kontakt z pokrzywdzonymi przemoc wzajemna, a ta w praktyce często znosi kobietami, pracują z nimi miały wiedzę na temat odpowiedzialność rzeczywistego sprawcy. Strategia mechanizmów funkcjonowania związku przemocowego, wielu sprawców czyli oskarżanie ofiar o stosowanie psychologicznych aspektów zachowania po- wobec nich przemocy jest w wielu przypadkach krzywdzonych i sprawców. Wiedza ta jest pomocna bardzo skuteczna i pozwala uniknąć sprawcy odpowiedzialności. zarówno przy niesieniu pomocy pokrzywdzonym, A przecież kiedy mamy do czynienia jak i przy podejmowaniu decyzji o wszczęciu postę- z przemocą domową to rzadko jest to przemoc pomiędzy powania, w trakcie jego prowadzenia, dokonywania równymi sobie partnerami. W przemocy domo- oceny prawnej i kwalifikacji czynu, jak i przy orzepowania, wej mamy do czynienia z dysproporcją sił, przewagą kaniu środków zapobiegawczych, orzekaniu o winie jednej ze stron, dążeniem do podporządkowania sobie oraz karze, którą powinien ponieść sprawca. słabszego partnera oraz kontroli nad nim. Zdajemy sobie sprawę, że pomaganie kobietom Kiedy kobieta doznająca przemocy nie jest doświadczającym przemocy bywa czasami dużym grzeczną, stereotypową ofiarą jesteśmy wobec niej wyzwaniem, wymaga cierpliwości i determinacji pomagających podejrzliwi. Kiedy aktywnie dochodzi swych praw i jest dla nich dużym obciążeniem psy- nierzadko przyczepia się jej łatkę osoby roszczeniowej. chicznym. Wiemy również, że prowadzenie spraw Gdy z różnych powodów decyduje się dać swo- o przemoc domową i orzekanie w tego typu sprachicznym. jemu oprawcy kolejną szansę, mówimy nie odchodzi wach nie jest łatwe, z uwagi na ograniczony materiał widać to lubi, sama jest sobie winna. Kiedy jest dowodowy, manipulacje sprawcy, ale także brak konsekwentna, oskarża męża o przemoc, chce odejść konsekwencji, a czasami i współpracy ze strony samych i wnosi sprawę o przemoc słyszy, że fałszywie oskarża pokrzywdzonych. Musimy mieć świadomość, i robi to wyłącznie na użytek sprawy rozwodowej. że w sprawach o przemoc wobec kobiet, jak w żad-

6 Wprowadzenie nych innych, nasze przekonania, stereotypy i uprzedzenia związane ze społecznymi rolami płciowymi bez zobowiązania skazanego do opuszczenia lokalu, zakazu zbliżania się i kontaktowania. To wszystko 10 wpływają na ocenę czynu sprawcy. jest w istocie przekazem dla sprawcy, ofiary i całego 11 Przemoc mężczyzn wobec kobiet jest w dalszym społeczeństwa, że przemoc w rodzinie nie jest poważnym ciągu tolerowana i usprawiedliwiana. Liczba spraw problemem społecznym, do którego organy ujawnianych organom ścigania, a w szczególności państwa przywiązują dużą wagę. tych trafiających do sądu, to wierzchołek góry lodowej. Policjanci, prokuratorzy, sędziowie oraz pracowbieskich Statystyki dotyczące liczby zakładanych Nienicy socjalni są niezwykle ważnym ogniwem w prze- Kart, zamiast przybliżyć nas do lepszego ciwdziałaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. wglądu w skalę zjawiska, tak naprawdę zaciemniają Ich postawa i decyzje są nie tylko znaczące obraz. Większość ofiar milczy ze wstydu i strachu z punktu widzenia konkretnej sprawy, danej ofiary ulegając presji sprawców lub członków rodziny albo i sprawcy, ale również odbioru społecznego i mają rezygnuje z szukania pomocy z powodu biurokratycznych duży wpływ na decyzje kobiet dotyczące ujawniania barier i innych trudności, na jakie napoty- tego typu przestępstw oraz prewencji generalnej. kają lub z powodu braku wiary w skuteczność świadczonej Dlatego tak ważne jest, aby ci wszyscy, którzy pomocy. Tylko niewielki procent sprawców w swojej pracy zawodowej mają do czynienia z prze- przemocy domowej ponosi jakąkolwiek odpowiedzialność mocą domową, z ofiarami i sprawcami poszerzali za swoje czyny, a ci którzy zostają skaza- wiedzę na ten temat, dbali, żeby podstawową zasamocą ni najczęściej otrzymują karę w zawieszeniu i dalej dą przyświecającą ich pracy było bezpieczeństwo mieszkają ze swoimi ofiarami pod jednym dachem ofiar oraz pociąganie sprawców do odpowiedzialności. i stosują przemoc. Musimy pamiętać o tym, że podejście instytu- Znowelizowana w 2010 roku Ustawa o przeciwdziałaniu cji, do których ofiara zwraca się o pomoc ma duży przemocy w rodzinie z 29 lipca 2005 r., wpływ na jej wolę współpracy i determinację w docji, chociaż niedoskonała, daje możliwości takiego stosowania prowadzeniu sprawy do końca. prawa, które skuteczniej chroniłoby ofiary Wierzymy, że nasz niezbędnik pomoże Państwu i pozwalało na efektywniejsze pociąganie sprawców lepiej zrozumieć zachowanie osób pokrzywdzonych do odpowiedzialności. Niestety praktyka stosowania w wyniku przemocy domowej i rozwiązywać powstające prawa w sprawach o przemoc w rodzinie pozostawia w codziennej praktyce problemy, a także ułatwi wiele do życzenia. podejmowanie właściwych decyzji. Duży procent umorzeń, znikomy zastosowania środków zapobiegawczych pozwalających na odseparowanie sprawcy od ofiary, wyroki w zawieszeniu (od 80 do 90%), w granicach dolnego zagrożenia,

7 I. Mity i fakty I. Mity i fakty część 1 Mit: Przemoc domowa to zjawisko marginalne. Fakt: Przemoc domowa jest, niestety, powszechnym zjawiskiem i najczęstszą formą agresji interpersonalnej. Szacuje się, że około jedna trzecia wszystkich kobiet doznaje różnych form przemocy ze strony swoich partnerów. To poważny problem społeczny. Ofiarami przemocy, niezależnie od przestrzeni geograficznej, są przede wszystkim kobiety i dzieci. Przemoc w rodzinie jest częściej przyczyną zranień i innych uszkodzeń ciała kobiet niż wszystkie inne przyczyny: wypadki samochodowe, napady i zgwałcenia ze strony obcych napastników razem wzięte. Mit: Przemoc w związkach to sprawa prywatna. Fakt: Przemoc to nie osobisty problem, tylko przestępstwo z art. 207 k.k. Niezatrzymywana prowadzi do eskalacji i jest realnym zagrożeniem dla zdrowia i życia. Powoduje bardzo poważne urazy psychiczne. Gdy zabraknie skutecznej interwencji, prowadzi do eskalacji przemocy i nierzadko zabójstwa, a koszty interwencji rosną. W USA rocznie na wydatki medyczne związane z przemocą w rodzinie przeznacza się od 3 do 5 miliardów dolarów, a 100 milionów dolarów wynoszą straty z powodu zmniejszonej wydajności oraz nieobecności w pracy z powodu zwolnień lekarskich. Do tego trzeba dodać koszty interwencji policyjnych, postępowań przygotowawczych i sądowych, pobytu skazanych w więzieniach, a kobiet w schroniskach i leczenia dzieci. Mit: Przemoc zdarza się tylko w określonych środowiskach, dotyczy rodzin patologicznych, z innych kultur. Fakt: W każdej grupie społecznej dochodzi do przemocy. Badania pokazują, iż mężczyźni, którzy są sprawcami przemocy, pochodzą ze zróżnicowanych ekonomicznie i społecznie środowisk. Jeśli osoba o wyższym statusie społecznym dopuszcza się przemocy wobec dzieci i żony, bywa, że organy ścigania okazują jej wyrozumiałość i minimalizują zagrożenie. Przemoc wobec członków rodziny, zwłaszcza w skrajnej formie, traktowana jest przez wymiar sprawiedliwości znacznie poważniej, gdy sprawcą jest kobieta. W rodzinach lepiej sytuowanych przemoc bywa mniej widoczna i rzadziej zgłaszana organom ścigania, a ofiary nie korzystają z pomocy instytucji, gdyż mogą sobie same poradzić: wynająć mieszkanie, wyprowadzić się. Mit: Kobieta prowokuje swoim zachowaniem, do bicia dochodzi z jej winy. Fakt: Mit ten jest oparty na głęboko zakorzenionym przekonaniu, że mężczyzna jest tzw. głową 13

8 część 1 I. Mity i fakty męża, zbyt dużo czasu spędzała poza domem). Jeśli akceptujemy ten mit, dajemy tym samym przyzwolenie na stosowanie przemocy w niektórych okolicznościach: przemoc jest reakcją na niewłaściwe zachowanie, a ten, kto stosuje przemoc, określa i definiuje, co jest właściwe, a co nie. Mówienie o prowokacji jest w istocie oskarżaniem ofiary i zdejmowaniem odpowiedzialności ze sprawcy. W wypadku innych przestępstw nikt nie oskarża ofiar (nie zamontowała dobrego zamka, wyjechała na wczasy, szła ciemną ulicą). Tymczasem w orzecznictwie dotyczącym przemocy mamy próby usprawiedliwiania przez sędziów sprawców przemocy domowej. I tak np. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie (II Aka 198/97) sąd stwierdza: Są sytuacje, w których takie zachowanie wynika z wyzywającego zachowania się rzekomych ofiar; są inne, gdy ofiary odpowiadają czynami tego samego rodzaju. W takich sytuacjach nawet wypełnienie znamion przedmiotowych znęcania się może nie wystarczyć do przypisania przestępstwa z art k.k.(obecnie art. 207 k.k.), bowiem brak będzie w nich złego zamiaru sprawcy, dążenia do wyrządzenia niezasłużonej dolegliwości ofierze, krzywdzenia z powodu posiadanej przewagi, zależności itp. W tych sytuacjach słuszne może być bądź uniewinnienie oskarżonego, bądź stwierdzenie przestępstwa prywatnoskargowego i odstąpienie od wymierzenia kary. W podobnym duchu wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Krakowie (II Aka 40/98): (...) Zdarza się rodziny i że prawo jest po jego stronie, więc może wszak, że obelgi, naruszanie nietykalności cielesnej, wymierzać karę partnerce (bo zupa była za słona, źle szykany itp. są wzajemne, że słowa wulgarne nie są 14 zajmowała się dziećmi, była nie dość troskliwa dla obelgami, bo należą do obyczaju środowiska, że za- 15 chowania naganne sprawcy są reakcją na prowokowanie go bądź środkiem do wymuszenia poprawnego zachowania się rzekomej ofiary. Powyższe orzeczenia wyraźnie oparte są na założeniu, że mężczyzna ma prawo karać biciem kobietę, która w jego ocenie niewłaściwie wywiązuje się ze swoich obowiązków domowych, jeśli ma w ocenie sądu dobre zamiary. Mężczyzna jako głowa domu wie lepiej, co jest dla kobiety dobre, a co złe. Takie myślenie sprawia, że ciężar odpowiedzialności przenoszony jest ze sprawcy na ofiarę. A przecież nikt nie ma prawa bić i poniżać kogokolwiek, bez względu na to, co zrobił czy powiedział. To wyłącznie sprawca ponosi pełną winę za użycie przemocy. Mit: Niektóre ofiary lubią być bite. Fakt: Za tym stwierdzeniem kryje się przekonanie, że przemoc może być objawem uczuć i przywiązania, że jest swego rodzaju stymulatorem erotycznym zależy mu, to bije; taki zazdrosny, znaczy, że kocha. Powstawały nawet teorie naukowe uzasadniające upodobanie kobiet do cierpienia m.in. teoria masochizmu kobiecego. W rzeczywistości większość kobiet będących w krzywdzącym związku podejmuje wiele prób obrony przed przemocą: uzyskiwanie obietnic o zaprzestaniu przemocy, straszenie, ucieczka, chowanie się, unikanie partnera. Nikt nie lubi być bity, wyzywany, upokarzany, kontrolowany, mieć siniaków ani połamanych kości.

9 część 1 I. Mity i fakty potwierdza ten mit: Są i takie zaszłości, gdy owe zachowania spełniają znamiona stanu wyższej konieczności, są bowiem dyktowane dążeniem do ocalenia małżeństwa czy dobrem dzieci lub dobrem rzekomej ofiary, bądź jeszcze innymi dobrami ważniejszymi od wątpliwej godności ofiar nagannie się prowadzących. W takich sytuacjach nawet wypełnienie znamion przedmiotowych znęcania się może nie wystarczyć do przypisania przestępstwa z art. 184 (II AK 198/97). Zapomina się przy tym, że dzieci cierpią zarówno emocjonalnie, jak i fizycznie, dlatego też wiele kobiet opuszcza związek oparty na przemocy, mając na względzie ochronę bardziej dzieci niż siebie. Badania pokazały, iż emocjonalne i fizyczne zdrowie dzieci polepsza się, kiedy są odizolowane od przemocy. Badania międzynarodowe pokazały, że nawet 80% dzieci, których matki były bite, były też świadkami przemocy, 40 70% również było jej ofiarami, a 30% wykorzystywano seksualnie. Mit: Przyczyną przemocy domowej jest nadużywanie alkoholu. Fakt: Alkoholizm nie jest przyczyna przemocy, ale może być czynnikiem zwiększającym zagrożenie ciężkim uszkodzeniem ciała lub zabójstwem. Wielu mężczyzn jest agresywnych w stosunku do partnerki, kiedy są trzeźwi. Są tacy, którzy biją tylko pod wpływem alkoholu, ale i tacy, którzy biją tylko, gdy są trzeźwi. Powoływanie się przez sprawcę na alkohol jako przyczynę stosowania przemocy jest formą Mit: Dla dobra dzieci kobieta powinna zostać usprawiedliwiania się w celu uniknięcia odpowiedzialności w związku. to nie ja, to alkohol. Badania zachodnie 16 Fakt: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie wykazują, że kiedy nadużywający alkoholu męż- 17 czyźni przestają pić, nie jest to równoznaczne z zaprzestaniem stosowania przez nich przemocy. Niestety ten mit ma silny wpływ na stosowanie prawa. Prokuratorzy i policjanci, którzy wierzą, że przemoc występuje głównie w rodzinach, gdzie nadużywa się alkoholu, często nie dostrzegają przemocy występującej w tzw. porządnych rodzinach. Z doświadczenia w pracy w Centrum Praw Kobiet wiemy, że skarżącym się na przemoc kobietom z tzw. dobrych domów jest często dużo trudniej przekonać funkcjonariuszy policji i sądy, iż są ofiarami przemocy. Mężczyznom nienadużywającym alkoholu łatwiej jest uniknąć odpowiedzialności karnej, ten typ sprawcy nie odpowiada bowiem naszym stereotypowym wyobrażeniom o związku przemocy z alkoholizmem. Powiązanie programów przeciwdziałania przemocy z programami dotyczącymi zwalczania alkoholizmu może ograniczać dostępność usług dla kobiet z rodzin, w których nie nadużywa się alkoholu i utrwala stereotypy na temat związków pomiędzy przemocą a nadużywaniem alkoholu. Mit: Kobiety fałszywie oskarżają o przemoc, by uzyskać rozwód. Fakt: Kobiety rzadko zgłaszają przemoc, kiedy zdarzy się pierwszy raz. Przemoc najczęściej nie zaczyna się na początku związku, kiedy łatwo jest odejść, ale później, kiedy związek utrwalił się, a mężczyzna ma duży wpływ na kobietę, istnieją liczne powiązania (dzieci, mieszkanie), przemoc fizyczna jest

10 część 1 I. Mity i fakty często ostatnim etapem kontroli mężczyzny nad kobietą Mit: Kobiety i mężczyźni są tak samo często (kontroluje jej kontakty z rodziną i znajomymi, sprawcami przemocy. 18 musi wszystko wiedzieć). Ofiary długo nie decydują Fakt: Analizy policyjnych i sądowych rejestrów 19 się na odejście, bo mają świadomość, że to prowadzi do eskalacji przemocy. Fałszywe oskarżenia zdarzają się rzadko (0,2% w badaniach zachodnich), rzadziej niż przy innych przestępstwach. Problemem w sprawach o przemoc w rodzinie nie są fałszywe oskarżenia ale to, że tak rzadko sprawy te wychodzą na światło dzienne i to, że tak niewielu sprawców ponosi odpowiedzialność za swoje czyny. Nawet jeśli sprawa trafi do sądu około 80% spraw jest umarzanych na szczeblu prokuratury to i tak większość z nich kończy się wyrokiem w zawieszeniu (od 80 do 90%), a kary orzekane są w granicach dolnego zagrożenia. Mit: Przemoc jest wynikiem choroby psychicznej. Fakt: Nie ma ścisłych związków pomiędzy przemocą w rodzinie a chorobami psychicznymi. Przemoc w stosunku do kobiet jest motywowana dążeniem do kontroli i utrzymaniem władzy nad partnerką. Mit: Mężczyzna jest z natury agresywny i nie potrafi kontrolować swojej agresji. Fakt: Większość mężczyzn, którzy są sprawcami przemocy w stosunku do osoby bliskiej, nie jest agresywna poza domem. Większość aktów przemocy domowej jest zaplanowana. Mężczyźni, którzy stosują przemoc, rzadko działają spontanicznie. Świadomie wybierają czas, miejsce (np. po powrocie z przyjęcia). Kiedy sprawca uderza partnerkę, w większości przypadków celuje w te części ciała, na których stłuczenia nie będą widoczne lub będą widoczne w niewielkim stopniu. wykazują, że w 90 98% aktów przemocy pomiędzy małżonkami to mężczyźni są stroną atakującą. Kobiety, jeśli stosują przemoc, to najczęściej w samoobronie lub w desperacji, odpowiadając na przemoc. Przemoc męska jest groźniejsza, ponieważ istnieje większe prawdopodobieństwo uszkodzenia ciała. Kobieta zwykle doznaje urazów niezależnie od tego, czy się broni, czy odpowiada przemocą na przemoc. Mit: Jeśli kobieta jest bita może odejść od maltretującego ją partnera. Jeśli nie odchodzi, widocznie to lubi. Fakt: Lęk, zależność ekonomiczna, niemożność utrzymania siebie i dzieci, obawa o nie, presja ze strony otoczenia to tylko niektóre z przyczyn pozostawania ze sprawcą. Psychologiczne skutki doznawania przemocy, takie jak: zmiana obrazu siebie, utrata wiary we własne siły i możliwości, zaufania do siebie i innych, m.in. utrudniają wychodzenie z krzywdzącego związku. Kobiety nie akceptują przemocy, czasem nie wierzą tylko, że cokolwiek może się zmienić po kolejnych nieudanych próbach obrony. Bierność i depresja to skutki doznawania przemocy.

11 część 1 II. Czarna statystyka II. Czarna statystyka Przemoc domowa wobec kobiet to poważny problem społeczny o globalnym zasięgu. W 90 95% przypadków sprawcami przemocy w rodzinie są mężczyźni, a ofiarami kobiety. Jak stwierdza ONZ, przemoc wobec kobiet ma charakter prawdziwej epidemii. Każdego roku miliony kobiet i dziewcząt na całym świcie są lżone, poniżane, bite i gwałcone. W wielu krajach kobiety są porywane, torturowane i zabijane, bo rzekomo przyniosły hańbę rodzinie, wniosły zbyt niski posag lub po prostu dlatego, że są kobietami. Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia 30% kobiet na świecie doznaje przemocy z rąk swoich partnerów (2013). Najwyższy wskaźnik przemocy w rodzinie notuje się w Afryce, na Bliskim Wschodzie i w Azji Południowo-Wschodniej, gdzie 37% kobiet w którymś momencie życia doświadczyło przemocy ze strony partnera. W krajach Ameryki Łacińskiej i Południowej wskaźnik ten wynosi 30%, w Ameryce Północnej 23%, a w Europie 27%. Rada Europy szacuje, że około 25% kobiet doświadczyło przemocy fizycznej, a 10% doznało przemocy seksualnej z użyciem siły. W większości przypadków sprawcą była osoba z najbliższego otoczenia ofiary, najczęściej jej partner lub były partner. 45% kobiet w UE deklaruje, że co najmniej raz padło ofiarą przemocy ze względu na płeć; 40 45% kobiet doświadczyło molestowania seksualnego w pracy. Szacuje się, że w Europie w wyniku przemocy ze względu na płeć codziennie umiera 7 kobiet. Z przeprowadzonych w 2010 r. badań Eurobarometru wy- 20 nika, że zjawisko przemocy wobec kobiet jest znane 21 obywatelom EU (98% procent badanych) i bardzo częste (co czwarta osoba zna kobietę będącą ofiarą przemocy domowej, a co piąta zna sprawcę przemocy).większości aktów przemocy wobec kobiet dokonują mężczyźni z bezpośredniego otoczenia ofiar, głównie partnerzy lub byli partnerzy. Około 38% wszystkich zgonów kobiet na świecie to zgony poniesione w związku z przemocą domową. Tylko 7% kobiet zginęło z rąk mężczyzn niebędących ich partnerami. Inne badania WHO obejmujące takie kraje jak Australia, Kanada, Południowa Afryka, Izrael I USA wskazywały, że w wypadku 40 70% śmierci kobiet miało związek z przemocą w rodzinie (z tego ok. 45% w trakcie rozwodu lub separacji). Badania kanadyjskie prowadzone w latach wykazały, że 76% kobiet zostało zabitych przez swojego partnera. Według Raportu Amnesty International w Rosji rocznie kobiet jest zabijanych przez męża lub innego członka rodziny. Szacunki dotyczące Unii Europejskiej mówią o 2419 kobietach, które poniosły śmierć w związku z przemocą stosowaną przez partnera: 1409 z tych kobiet było ofiarami umyślnego zabójstwa popełnionego przez partnera, a 1010 popełniło samobójstwo. Musimy pamiętać, że w związku z przemocą wobec kobiet, giną również ich dzieci oraz bliscy (matki, siostry). Chociaż w Polsce zabójstwa honorowe zdarzają się sporadycznie, to warto pamiętać, że UNFPA szacuje, że na świecie około 5000 kobiet umiera

12 część 1 II. Czarna statystyka rocznie na skutek zabójstw honorowych. Według tej agendy ONZ na świecie żyłoby co najmniej 60 domowego. Rzadko były to pojedyncze zdarzenia (o tym, że zdarzyło się to tylko raz mówiło 6 7% osób), 22 milionów dziewcząt więcej, gdyby nie dochodziło najczęściej były to sytuacje powtarzające się (o tym, 23 do selekcji płodów i aborcji płodów żeńskich. Dane że zdarzenie miało miejsce więcej niż raz mówiło z Indii mówią o blisko 8000 lub nawet kobiet, 27% kobiet i 14% mężczyzn). Ofiarą przemocy ekonomicznej które są zabijane lub okaleczane w związku z tak w rodzinie było 9% ogółu badanej populacji: zwaną przemocą posagową. 12% kobiet i 6% mężczyzn przynajmniej raz w życiu W Polsce przemoc w rodzinie jest najczęściej doświadczyło podobnych zachowań ze strony innego popełnianym przestępstwem po przestępstwach członka gospodarstwa domowego. Ofiarą przemocy przeciwko mieniu i życiu. Szacuje się, że około 1/3 fizycznej w rodzinie przynajmniej raz w życiu było zabójstw w Polsce dochodzi w związku z przemocą 19% badanych kobiet, a 15% było ofiarą przemocy w rodzinie. Badania wiktymizacyjne prowadzone więcej niż raz. Do doświadczenia przemocy seksualnej przez Beatę Gruszczyńską wykazały, że co trzecia kobieta ze strony innego członka gospodarstwa domowe- w Polsce doznała w swoim życiu przemocy ze go przyznało się 4% kobiet. strony mężczyzny. W co szóstym przypadku była to Warto zwrócić uwagę na fakt, że jeśli chodzi przemoc ze strony partnera, natomiast w co czwartym o przemoc wobec mężczyzn jej sprawcami są najczęściej ze strony innego mężczyzny, krewnego, znajomego również inni mężczyźni. Ponadto przemoc czy obcego. Tylko w co trzecim przypadku przemocy mężczyzn wobec kobiet nie jest tym samym co przemoc ze strony partnera zawiadomiona jest o tym policja. jaką kobiety stosują wobec mężczyzn. Inna jest W badaniach przeprowadzonych w 2010 r. przez jej geneza i jak wykazują badania zachodnie kobiety TNS OBOP na zlecenie Ministerstwa Pracy i Polityki najczęściej stosują przemoc fizyczną w obronie włają Społecznej 60% respondentów przyznało, że znasnej. Męska przemoc jest groźniejsza występuje w swoim otoczeniu przynajmniej jedną rodzinę, większe prawdopodobieństwo ciężkiego uszkodzenia w której dochodzi do przemocy wobec kobiet, 45% ciała, a kobiety trzy razy częściej niż mężczyźni ogółu badanej populacji, to osoby, które mieszkają są narażone na kolejne akty przemocy. Kobiety są lub w przeszłości mieszkały w gospodarstwie domowym, 8 razy częściej niż mężczyźni ofiarami przemocy ze w którym dochodzi lub dochodziło do przemo- strony partnera. cy w rodzinie: ponad jedna piąta (22%) osobiście doświadczyła Ofiarami przemocy domowej wobec kobiet są przemocy ze strony członka gospodarstwa również dzieci. Szacuje się, że nawet 80% dzieci ko- domowego. Ofiarą przemocy psychicznej w rodzinie biet bitych jest świadkami przemocy jakiej doznają było 27% badanych: 33% kobiet i 21% mężczyzn ich matki, a w ponad 50% przypadków są to sytuacje, przynajmniej raz w życiu doświadczyło podobnych kiedy życie ich matek było zagrożone. W 30 do 40% zachowań ze strony innego członka gospodarstwa przypadków dzieci, które są świadkami przemocy

13 część 1 III. Kulturowe uwarunkowania przemocy wobec kobiet stosowanej wobec swojej matki, same doznają bezpośredniej przemocy fizycznej (39% dzieci doznało 24 obrażeń stając w jej obronie). Z badań przeprowadzonych ne z udziału w życiu politycznym, a w wielu innych 25 w Kanadzie wynika, że 24% ofiar doświadne cza przemocy w trakcie korzystania przez ich partnerów z prawa do kontaktu z dziećmi. III. Kulturowe uwarunkowania przemocy wobec kobiet Przemoc mężczyzn wobec kobiet jest wyrazem historycznie ukształtowanego, nierównego podziału władzy pomiędzy kobietami i mężczyznami. Historycznie rzecz biorąc, w procesie powstawania nowoczesnych państw władzę w rodzinie uzyskali mężczyźni (Sauer 2002). Męską dominację w rodzinie umocniły następnie przepisy prawa oraz normy i struktury społeczne. Przez setki lat bicie żon było prawnie sankcjonowane. Dopiero pod koniec XIX wieku rozpoczął się proces delegalizowania tej uświęconej tradycją praktyki dającej mężczyznom prawo do dyscyplinowania swoich żon. Kobiety znacznie później niż mężczyźni uzyskały prawa wyborcze i pełne prawo do nauki. W Polsce niewiele ponad 100 lat temu kobiety zostały dopuszczone do studiowania na uniwersytetach. Były wykluczo- dziedzinach życia nie mogły korzystać ze statusu osoby prawnej były uzależnione od swoich ojców i mężów, nie mogły decydować o własnym losie. Nawet w Europie wiele archaicznych, patriarchalnych struktur społecznych przetrwało do drugiej połowy XX wieku. W niektórych krajach kobiety uzyskały prawa wyborcze dopiero po II wojnie światowej. Prawo rodzinne wielu państw uznawało mężczyznę za tzw. głowę rodziny aż do lat siedemdziesiątych XX wieku i nakazywało kobiecie posłuszeństwo. Po dziś dzień gwałt w małżeństwie nie we wszystkich krajach jest uznawany za przestępstwo. We wczesnych latach siedemdziesiątych aktywistki tzw. drugiej fali ruchów kobiecych działających na rzecz wyzwolenia kobiet zwróciły uwagę na interpersonalną, strukturalną przemoc wobec kobiet jako na problem społeczny. Wiele kobiet zrozumiało, że instytucje państwowe i wymiar sprawiedliwości wykazują małe zainteresowanie zwalczaniem tej formy przemocy. Sprawcy często pozostawali bezkarni, nawet gdy kobiety ośmielały się ujawnić prawdę o swoich bolesnych doświadczeniach i wnosiły oskarżenia przeciwko mężom lub partnerom. Państwo nie okazywało a w pewnym zakresie nadal nie okazuje zainteresowania skutecznym ściganiem tej formy przestępstw. W przypadkach przemocy w rodzinie władze chętnie zrzekały się swojego wyłącznego uprawnienia do stosowania prawa, przyznając mężom prawo do sprawowania w rodzinie rządów siły jeśli nie ustawowo, to w praktyce.

14 część 1 III. Kulturowe uwarunkowania przemocy wobec kobiet Prawnie i społecznie akceptowane w XIX wieku zachowanie męża przywołującego do porządku Wiara w tzw. naturalny porządek rzeczy 26 swoją żonę przyjęło w wieku XX kształt neutralnych 27 płciowo teorii psychologicznych. Teorie te doszukują W większości pełnych rodzin ojciec przejmu- się źródeł przemocy w samej naturze związków je rolę głowy rodziny tylko z tytułu przynależności między mężczyznami i kobietami. Część psychologów do uprzywilejowanej płci. Powszechna akceptacja uważa przemoc za skutek zaburzeń osobowości władzy mężczyzn powoduje, że wielu mężczyzn sprawcy, wzmocniony przez przypisywaną kobiecie oczekuje od swoich partnerek posłuszeństwa, a wie- społeczną rolę ofiary. Wszystkie te koncepcje le kobiet łatwo godzi się na jakiś stopień podporząd- traktujące przemoc jako wynik zaburzeń sprawcy, kowania mężczyźnie. Przyjęcie i utrzymanie przez związku lub ofiary proponują strategie naprawcze ojca roli głowy rodziny nie wymaga oczywiście użycia całkowicie pomijające potrzebę zmiany układu sił przemocy. Istnieje wiele rodzin, w których ojciec i stosunków władzy, które są podstawą przemocy jest bez wątpienia głową, ale nigdy nie ucieka się stosowanej przez mężczyzn wobec kobiet. do przemocy, by utrzymać swą władzę. Warto w tym Sprawcy przemocy wyjaśniają swoje zachowanie miejscu zadać sobie pytanie, w jaki sposób głęboko pragnieniem naprawy lub zmiany sytuacji lub też zakorzeniona w kulturze praktyka organizowania przemożną potrzebą ukarania partnera. Przekonanie, się w struktury hierarchiczne przyczynia się do roz- że znęcanie się nad żoną jest blisko związane powszechnienia przemocy poprzez wytworzenie z powszechnie uznawanym prawem do kontrolowania w mężczyznach oczekiwania, że kobiety będą im zachowań partnera częściowo wyjaśnia przemoc podporządkowane. opisywaną przez tysiące kobiet. Warunkiem zmiany Stosujący przemoc mężczyźni działają zwykle tych przekonań jest społeczna refleksja nad kulturowymi w oparciu o system przekonań uznających ich pra- czynnikami przyzwalającymi na stosowanie wo do dyscyplinowania partnerek i do korzystania przemocy, uwzględniającymi m.in. wiarę w tzw. naturalny z usług kobiet, których obowiązkiem ma być posłu- porządek rzeczy, uprzedmiotowienie kobiet, szeństwo wobec mężczyzn. Historyczne i kulturowe kulturową akceptację podporządkowania i tolerancję podstawy systemu rodziny patriarchalnej ukształtoczyźnie dla stosowania przymusu i siły fizycznej. wały stosunki władzy w rodzinie, przypisując męż- rolę tzw. głowy rodziny, a kobiecie rolę jej podporządkowanego członka. Koncepcja uznająca istnienie naturalnego, hierarchicznego porządku znajduje potwierdzenie w każdym aspekcie funkcjonowania społeczeństwa, w którym hierarchiczne struktury społeczne odgrywają podstawową rolę.

15 część 1 III. Kulturowe uwarunkowania przemocy wobec kobiet Uprzedmiotowienie kobiet Kulturowe wzmocnienia wyuczonej bezradności Drugim kulturowym czynnikiem przyczyniającym się do stosowania przemocy wobec kobiet jest Chyba najczęściej zadawanym pytaniem na temat powszechne używanie wizerunków kobiet w sposób ofiar przemocy jest: Dlaczego ona od niego nie uprzedmiotawiający. Chłopcy wychowywani odchodzi?. Często słyszymy opinie, że wiele kobiet są w kulturze, w której rzeczy należące do świata to zawodowe ofiary, które czerpią z przemocy jakiś kobiet są przedmiotem szyderstw i która nakazuje rodzaj satysfakcji. im pozbyć się wszelkich cech, jakie mogłyby ich Uważa się, że różnią od tzw. normalnych kobiet. upodobnić do dziewcząt: skłonności do płaczu, zabawy Twierdzi się, że cierpią z powodu najróżniejszych, lalkami lub okazywania strachu. Mężczyźni klinicznie zdefiniowanych zaburzeń emocjonalnych, są uczeni zarówno miłości do kobiet, jak i ich lekceważenia; takich jak postawa wyuczonej bezradności, uzależnocześnie w kobietach natomiast kształtuje się jednienie od związku, współuzależnienie, lub też mają niechęć do mężczyzn i poczucie, że są im zaburzoną osobowość. Poniższa relacja pochodzi niezbędni do życia. od jednej z ofiar przemocy, u której najpierw rozpoznano Stosowanie fizycznej przemocy wobec człowieka, paranoję, a później współuzależnienie: którego uważamy za równego sobie, jest trudne. Mąż strzelał do mnie dwukrotnie, ale był tak pijany, Większość sprawców w jakiś sposób depersonalizuje że chybił. Zamknęłam się na klucz w łazience, skąd swoje ofiary przed lub w trakcie bicia czy znęcania przez okno udało mi się wydostać na zewnątrz. Uciekałam się. Kobiety doświadczające przemocy podkreślały, boso przez głęboki po kolana śnieg. Sąsiedzi za- że wśród najczęściej używanych wobec nich obelg na wieźli mnie do szpitala. Nazajutrz przeniesiono mnie pierwszym miejscu znalazły się wulgarne określenia na oddział psychiatryczny z powodu silnego stanu lękowego. żeńskich genitaliów, na drugim zaś takie określenia Poddano mnie tam kilku testom, po czym psy- jak: dziwka, kurwa i głupia, tłusta lub leniwa chiatra powiedział, że uzyskałam wysoki wynik w skali suka. Częstotliwość używania obelg rosła w okresie paranoi. Gdy zapytałam go, co to znaczy, odpowiedział, bezpośrednio poprzedzającym akt przemocy. że przeżywam irracjonalne stany lękowe, że ktoś usi- Wykorzystanie ciała kobiecego do zwiększenia łuje zrobić mi coś złego. Mój lęk przerodził się w de- sprzedaży wielu towarów, od samochodów po presję. W tydzień później zwolniono mnie do domu karty płatnicze, umacnia w sprawcach skłonność z zaleceniem zażywania valium. do przedmiotowego postrzegania i traktowania kobiet Dlaczego ofiary znęcania się są tak uporczywie oraz utrwala wizerunek kobiet jako ofiar. obwiniane o stosowaną wobec nich przemoc? Głów- ną przyczyną wydaje się być dążenie do zachowa-

16 część 1 III. Kulturowe uwarunkowania przemocy wobec kobiet nia utrwalonych wzorców współżycia społecznego; Tradycja obwiniania ofiar zmusza wiele bitych kobiet do uległości i sprawia, że tkwią wiele lat w związ- indywidualizacja problemu i przypisanie go pewnej liczbie chorych lub dysfunkcjonalnych kobiet 30 kach, w których są krzywdzone, bite i upokarzane. 31 pozwala uniknąć radykalnej przebudowy stosunków społecznych. Ci, którzy winą za przemoc obarczają jej ofiary, skupiają się na nich samych i na ich cierpieniach. Chcą opatrzyć rany, zrobić zastrzyk przeciwbólowy, podać środek antydepresyjny, skierować poszkodowaną na rehabilitację. Próbują wyjaśniać problemy psychologiczne ofiary jako skutki traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa, doświadczeń, które pozostawiły niezaleczone rany, czy urazy psychiczne. Wyleczenie tych ran traktują jako rzecz pierwszorzędnej wagi. By móc to robić skutecznie, muszą najpierw poddać ofiary starannemu badaniu, pozbawionej emocji, obiektywnej analizie naukowej, która ma pokazać, dlaczego dotąd były tak bezbronne. Chcą pomóc ofiarom, by stały się mniej podatne na zranienie i mogły powrócić na pole walki lepiej uzbrojone, w mocniejszej zbroi i w bardziej bojowym nastroju. Jakiej broni im zabrakło, gdy znalazły się w ogniu walki? Umiejętności zawodowych? Wykształcenia? Jakiej zbroi im zabrakło, by uchronić się od razów? Lepszego systemu wartości? Zapobiegliwości i zdolności przewidywania? A co spowodowało upadek ich morale? Apatia? Ignorancja? Dewiacyjne, ukształtowane kulturowo zachowania typowe dla niższych klas? Oto rozwiązanie problemu. A wszyscy, którzy przyjmują je z westchnieniem ulgi, w sposób nieunikniony stają się jego częścią. Zdecydowanie odrzucają jednak możliwość obwiniania... nie ofiary, lecz samych siebie. John Kenneth Galbraith twierdzi, że zdolność jakiejś grupy do narzucenia woli innej grupie zależy od możliwości wykorzystania trzech rodzajów władzy: 1. przymusu realizującego się poprzez narzucenie jakiejś grupie lub jednostce sytuacji, która jest dla niej tak nieprzyjemna lub bolesna, że zmusza ją to do rezygnacji z preferowanej opcji; 2. kompensacji, która daje możliwość wpływu na zachowanie przez obietnicę nagrody za spełnienie oczekiwań; 3. warunkowania, przez które można zmienić wyznanie, wykształcenie, zaangażowanie społeczne i przekonania co do tego, co wydaje się naturalne, właściwe lub słuszne, po to, by podporządkować kogoś woli innej osoby lub grupy osób. W tym przypadku wymuszone zachowanie może się osobie podporządkowanej wydawać zgodne z jej wolą, gdyż często nie dostrzega manipulacji, której została poddana. Kobiety są zmuszone do podporządkowania się kontroli i dominacji mężczyzn, gdyż mogą być poddane wszystkim trzem formom władzy. Przymus może być zastosowany poprzez przedstawienie kobiecie poważnych negatywnych konsekwencji niepodporządkowania się. Mogę one polegać np. na groźbie odebrania dzieci lub jeszcze cięższego pobicia w razie złożenia przez poszkodowaną skargi lub wniosku o wydanie nakazu określonego postępowania dla sprawcy. Kompensacja jest stosowana, gdy kobieta nie jest w stanie utrzymać siebie i swoich dzieci bez pomocy stosującego przemoc partnera. Ta sama forma

17 część 1 III. Kulturowe uwarunkowania przemocy wobec kobiet kształcenia i statusu zawodowego ofiary, w połączeniu z dyskryminacją kobiet na rynku pracy, stawia kobiety w sytuacji bez wyjścia i w znacznym stopniu przyczynia się do nasilenia przemocy. Sprawowanie kontroli przez warunkowanie stosowane jest przez sprawców w atmosferze przyzwolenia społecznego. Podporządkowanie się przemocy jest zawsze wynikiem wymuszenia, wbrew temu, co czasem słyszymy, że są kobiety, które to lubią lub tego pragną. Znęcaniu się prawie zawsze towarzyszą ataki na integralność i poczucie godności ofiary. Wielu agresywnych partnerów potrafi z czasem wmówić swojej ofierze, że przemoc, której doznaje, jest skutkiem jej własnego zachowania. Ich manipulacje są wzmacniane przez nieprofesjonalne pytania zadawane przez funkcjonariuszy policji w rozmowie z pokrzywdzoną kobietą: A może swoim zachowaniem sprowokowała pani męża lub przez terapeutę, który rozpoznaje u ofiary współuzależnienie albo wyjaśnia stosowaną przez męża przemoc konfliktem w ich związku. Przebieg socjalizacji dziewczynek, tylko wyjątkowo zmierzający do pełnego upodmiotowienia, w połączeniu z codziennym doświadczeniem dorosłej, bitej przez męża kobiety, często prowadzi do sytuacji podobnej do tej, którą opisała pewna 37-letnia kobieta podczas spotkania grupy wsparcia dla ofiar przemocy. Jej relacja spotkała się ze zrozumieniem ze strony pozostałych. Straciłam resztki szacunku dla samej siebie. Mniej więcej trzy miesiące temu on uderzył mnie w twarz za jakąś uwagę na temat któregoś z jego przyjaciół. Zaczęłam krzyczeć i wyzywać go, a on schwycił mnie jedną ręką wpływu może być użyta, gdy kobieta nie jest zdolna za włosy, a drugą bił mnie po głowie. Wrzeszczałam na do pracy lub kontynuowania nauki. Fakt, że sprawca niego, chociaż czułam, że z nosa i z ust płynie mi krew. 32 przemocy ma możliwość kontrolowania przebiegu 33 Nie przejmowałam się tym, obrzucałam go wyzwiskami i było mi wszystko jedno, co się ze mną stanie; było mi wszystko jedno, co ze mną zrobi. W końcu poczułam, że tracę przytomność. Wzrok zasnuła mi mgła, dzwoniło mi w uszach. Krzyk uwiązł mi w gardle, zaczęłam szlochać. On zawlókł mnie do łazienki, przyciągnął mi twarz do lustra i zasyczał mi do ucha: No! Popatrz na siebie! Zobacz, jak wyglądasz! Kto jeszcze byłby taki głupi, żeby się z tobą zadawać? W tamtej chwili nie przychodził mi do głowy nikt, kto chciałby mnie znać. Byłam zupełnie zniszczona. Uległość, którą sprawca przemocy wymusza na kobiecie, może być albo wzmocniona, albo wprost przeciwnie w zależności od reakcji osób, do których bita kobieta zwraca się po pomoc. Nie istnieje neutralna reakcja na przemoc, a niezdolność do wyzwolenia się od przemocy nie jest wynikiem ukrytych wad ofiary. Tolerancja wobec przemocy Najważniejszym uwarunkowanym kulturowo czynnikiem zachęcającym do stosowania przemocy jest bezkarność jej sprawców. Nieustanne poczucie zagrożenia i jawne lub zawoalowane groźby są od czasu do czasu wzmacniane uderzeniem pięścią w twarz, kopniakiem lub innym upokarzającym ofiarę zachowaniem. Trudno powiedzieć o kimś, kto znęca się nad swoją partnerką, by poniósł konsekwencje swojego czynu, jeśli interweniujący funk-

18 część 1 III. Kulturowe uwarunkowania przemocy wobec kobiet cjonariusz policji prosi go, żeby się uspokoił, radzi poszukać pomocy psychologa lub ograniczyć picie. Podsumowanie 34 To samo można powiedzieć o sądach, które orzekają niskie wyroki i nie zapewniają ofiarom właściwej Wiara w tzw. naturalny porządek i hierarchię 35 ochrony i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę władzy w związkach intymnych, uprzedmiotowienie i cierpienie. Stereotypy, którym ulegamy, sprawiają, że mamy skłonność do doszukiwania się odpo- kobiet, wychowanie i tradycja nakazujące kobietom uległość i podporządkowanie oraz tolerancja dla stosowania przymusu i siły fizycznej umożliwiają wieloletnie stosowanie przemocy i wyjaśniają wysoką wiedzialności za przemoc po stronie samych ofiar. Gdyby się inaczej zachowywały, lepiej wywiązywały liczbę kobiet wśród ofiar. W tradycyjnym systemie z roli żony i matki, nie przebywały w nieodpowiednich miejscach, mogłyby uniknąć przemocy. Stereo- wartości w społeczeństwach patriarchalnych najważniejszymi rolami społecznymi kobiety są role żony typy na temat społecznych ról kobiety i mężczyzny, i matki. W kręgu kultury arabskiej i muzułmańskiej osobiste poglądy i uprzedzenia policjantów, prokuratorów i sędziów rzutują na sposób, w jaki prowa- uważa się, że kobiety mogą spełnić swoje powołanie tylko wtedy, gdy są zamężne. Odpowiedzialność za dzone są sprawy o przemoc wobec kobiet. Kobietom powodzenie małżeństwa składamy na barki kobiet, zadawane są pytania dotyczące wywiązywania się przypisując im winę za nieudany związek. Ta odpowiedzialność za losy małżeństwa jest ważnym czynni- przez nie z obowiązków domowych i wypełniania przez nie tradycyjnej roli żony i matki. Uwaga skupia się na kobiecie, która musi udowodnić, że w jej w krzywdzącym związku oraz nieposzukiwaniu przez kiem wpływającym na decyzję o milczeniu i trwaniu zachowaniu nie było elementów prowokacji i tym długie lata pomocy w powołanych do jej świadczenia samym nie zasłużyła sobie na przemoc. Sposób instytucjach. W ten sposób głęboko zakorzeniony bycia i styl życia kobiet ofiar przemocy poddawane pogląd, w myśl którego małżeństwo należy ratować są skrupulatnej ocenie. Od kobiety wymaga się za wszelką cenę dla dobra rodziny, w połączeniu ze aktywnego przeciwstawiania się przemocy jeśli zwyczajem, na mocy którego kobieta stygmatyzowana kobieta nie podejmuje walki w swojej obronie, nie jest jako rozwódka, łączy się z tradycją, zgodnie może być mowy o gwałcie. Z drugiej strony kobieta, z którą to kobieta jest odpowiedzialna za rozpad małżeństwa. która broni się przed atakiem, sama może być i bywa Wszystkie te stereotypy umacniane są przez oskarżona o stosowanie przemocy. przyjaciół, członków rodziny, pracowników instytucji pomocowych i stają się ważnymi czynnikami zniechęcającymi kobiety do szukania pomocy oraz wyzwolenia się z krzywdzącego związku. Doświadczenie pokazuje, że można osłabić wpływ kulturowych czynników sprzyjających prze-

19 część 1 IV. Psychologiczne aspekty przemocy mocy wobec kobiet. Przez zmianę tradycyjnego podejścia do tego zjawiska i realizację specyficznych 36 programów i procedur nastawionych na zmianę ofiary psychiczną lub ekonomiczną) nad ofiarą, 37 mogą być skuteczniej chronione przed przemocą, a w społeczeństwie zaczyna się kształtować nowy klimat wynikający z innego sposobu myślenia o stosunkach między mężczyznami i kobietami w związkach intymnych. IV. Psychologiczne aspekty przemocy Charakterystyka zjawiska Przemocą w rodzinie nazywamy każde zachowanie skierowane wobec osoby bliskiej, którego celem jest utrzymanie nad nią kontroli i władzy. Przemoc w rodzinie to zamierzone, wykorzystujące przewagę sił działanie przeciwko członkowi rodziny naruszające jego godność oraz podstawowe prawa i wolności, powodujące cierpienie i szkody. Przemoc w rodzinie charakteryzuje się tym, że: jest intencjonalna jest zamierzonym, celowym działaniem człowieka, jest nakierowana na kontrolowanie i podporządkowanie ofiary, odbywa się w warunkach nierównowagi sił sprawca ma i wykorzystuje przewagę (fizyczną, prowadzi do naruszenia podstawowych praw i wolności ofiary, powoduje cierpienie oraz naraża zdrowie i życie ofiary na poważne szkody. Przemoc w rodzinie przybiera różne formy: od przemocy fizycznej przez psychiczną i seksualną po ekonomiczną. Może się pojawić na każdym etapie małżeństwa czy związku, nawet po wielu wspólnie spędzonych latach. Często wydarzeniem inicjującym przemoc wobec kobiety jest: ślub, ciąża, narodziny dziecka albo zamieszkanie przez partnerów w samodzielnym mieszkaniu, z dala od rodziców. Przemoc w rodzinie rzadko jest incydentem. Zazwyczaj ma charakter długotrwały i cykliczny. Zdarza się, że kres jej kładzie dopiero śmierć jednej ze stron ofiary lub sprawcy. Badania pokazują, że mężczyźni, którzy dopuszczają się przemocy wobec najbliższych, pochodzą ze wszystkich grup społecznych i zawodowych. Wbrew utrzymującym się wciąż stereotypom, nie muszą być alkoholikami ani też osobami psychicznie lub emocjonalnie zaburzonymi. Formy przemocy Przemoc fizyczna to każde zachowanie, którego celem jest zadanie ofierze bólu fizycznego wbrew jej woli, uszkodzenie jej ciała, pogorszenie zdrowia lub pozbawianie ją życia.

20 część 1 IV. Psychologiczne aspekty przemocy Przykłady: bicie, policzkowanie, popychanie, ciągnięcie za włosy, wykręcanie rąk, kopanie, duszenie, 38 zadawanie ran kłutych i szarpanych, odmawianie do pracy, niszczenie rzeczy osobistych, odmawianie 39 koniecznej pomocy medycznej, pozbawianie jedze- pieniędzy na dom, kontrolowanie wydatków, unie- nia, picia, snu, zmuszanie do zażywania alkoholu, narkotyków. Przemoc seksualna to każde zachowanie mające na celu zmuszenie ofiary do podjęcia niechcianych zachowań o charakterze seksualnym lub zdeprecjonowanie jej seksualności. Przykłady: obmacywanie, gwałcenie, zmuszanie do uprawiania nieakceptowanych form seksu (seks oralny, analny, homoseksualny, sodomia, sadomasochizm), zmuszanie do współżycia z innymi osobami, wyśmiewanie preferencji seksualnych. Przemoc psychiczna to każde zachowanie, którego celem jest umniejszanie poczucia własnej wartości ofiary, wzbudzanie w niej strachu oraz pozbawianie jej poczucia bezpieczeństwa i kontroli nad własnym życiem. Przykłady: grożenie, szantażowanie, zastraszanie, upokarzanie, poniżanie, ciągłe bezpodstawne krytykowanie, wmawianie choroby psychicznej, grożenie pozbawieniem władzy rodzicielskiej, izolowanie od rodziny, przyjaciół, wrogie nastawianie dzieci, zakazywanie opuszczania domu, zabranianie dostępu do telefonu, samochodu, pozbawianie intymności i prywatności, uniemożliwianie podejmowania decyzji. Przemoc ekonomiczna mówimy o niej wtedy, gdy sprawca używa pieniędzy albo innych wartości materialnych do zaspokojenia potrzeby władzy i kontroli nad partnerką, podporządkowania jej lub przerzucenia na nią odpowiedzialność za utrzymanie domu. Przykłady: zabieranie zarobków, zabieranie kart kredytowych, zakazywanie podjęcia lub chodzenia możliwianie uzyskania informacji o stanie finansów rodzinnych, zmuszanie do zawierania zobowiązań finansowych (kredyt, pożyczka, poręczenie), pasożytowanie na pracy żony/partnerki. Cykl przemocy Związki oparte na przemocy cechuje szczególna dynamika. Przemoc zazwyczaj powtarza się w cyklach składających się z trzech następujących po sobie faz: fazy budowania napięcia, epizodu przemocy fizycznej i fazy skruchy (miodowego miesiąca). Faza narastania napięcia Istotą tej fazy jest stopniowy wzrost napięcia między sprawcą a ofiarą. Sprawca staje się podirytowany i rozdrażniony, zaczyna zachowywać się w sposób zagrażający bezpieczeństwu emocjonalnemu ofiary (obraża ją, krytykuje, upokarza, zastrasza). Każdy drobiazg wywołuje jego złość, często robi awantury. Staje się patologicznie zazdrosny, kontrolujący i opresyjny. Uzależnieni zaczynają więcej pić lub zażywać narkotyki. Na tym etapie cyklu może dochodzić do pomniejszych aktów przemocy fizycznej. Ofiara doskonale przeczuwa zbliżający się atak i stara się nie denerwować partnera nie wchodzić mu w drogę, nie dawać pretekstów do awantur i niesnasek. Cały czas jest czujna, napięta i bardzo uważna. Niektóre

Warto rozróŝnić 3 pojęcia:

Warto rozróŝnić 3 pojęcia: Kampania 1997 1 Warto rozróŝnić 3 pojęcia: złość jest to uczucie nie mamy wpływu na emocje, one powstają jako reakcja na potrzeby agresja jest to zachowanie skierowane przeciwko sobie i innym związane

Bardziej szczegółowo

Analiza zjawiska i aspekt prawny.

Analiza zjawiska i aspekt prawny. Analiza zjawiska i aspekt prawny. Wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku jej przyzwolenia przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej. Typowe środki przemocy

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w Gminie Chrostkowo na lata 2012-2015

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w Gminie Chrostkowo na lata 2012-2015 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XV/71/2012 Rady Gminy w Chrostkowie z dnia 30 kwietnia 2012 roku Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w Gminie Chrostkowo na lata 2012-2015 I. Wstęp. Rodzina

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINY ROKIETNICA 2011-2013 WSTĘP Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy (Dz. U. z 2005 r. Nr 180,

Bardziej szczegółowo

INTENCJONALNOŚĆ Przemoc jest zamierzonym działaniem człowieka i ma na celu kontrolowanie i podporządkowanie ofiary.

INTENCJONALNOŚĆ Przemoc jest zamierzonym działaniem człowieka i ma na celu kontrolowanie i podporządkowanie ofiary. ZJAWISKO PRZEMOCY W RODZINIE 1. Czym jest przemoc? Przemoc w rodzinie to zamierzone i wykorzystujące przewagę sił działanie przeciw członkowi rodziny, naruszające prawa i dobra osobiste, powodujące cierpienie

Bardziej szczegółowo

Przemoc wobec kobiet w rodzinie

Przemoc wobec kobiet w rodzinie N I E Z B Ę D N I K S Ę D Z I E G O Przemoc wobec kobiet w rodzinie Warszawa 2013 Centrum Praw Kobiet ul. Wilcza 60/19 00 679 Warszawa tel./faks: (48 22) 622 25 17 e-mail: temida@cpk.org.pl http://www.cpk.org.pl

Bardziej szczegółowo

Przemoc wobec kobiet w rodzinie

Przemoc wobec kobiet w rodzinie N I E Z B Ę D N I K P O L I C J A N T A Przemoc wobec kobiet w rodzinie Warszawa 2013 Centrum Praw Kobiet ul. Wilcza 60/19 00 679 Warszawa tel./faks: (48 22) 622 25 17 e-mail: temida@cpk.org.pl http://www.cpk.org.pl

Bardziej szczegółowo

RODZAJE PRZEMOCY W RODZINIE

RODZAJE PRZEMOCY W RODZINIE PRZEMOC W RODZINIE zwana także przemocą domową, to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie działań koniecznych do ochrony zdrowia i życia, naruszające prawa lub dobra osobiste

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011 2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011 2015 Załącznik do Uchwały Nr VII/40/2011 Rady Gminy w Tuszowie Narodowym z dnia 9 maja 2011 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011 2015

Bardziej szczegółowo

jest intencjonalna jest zamierzonym działaniem człowieka i ma na celu kontrolowanie i podporządkowanie osoby,

jest intencjonalna jest zamierzonym działaniem człowieka i ma na celu kontrolowanie i podporządkowanie osoby, Przemoc w rodzinie Przemoc w rodzinie to zamierzone i wykorzystujące przewagę sił działanie skierowane przeciw członkowi rodziny, naruszające prawa i dobra osobiste, powodujące cierpienie i szkody. Przemoc

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011 2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011 2013 Załącznik do Uchwały Nr IV/26/2011 Rady Gminy Zabrodzie z dnia 27 stycznia 2011 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011 2013

Bardziej szczegółowo

RODZIC LUB OPIEKUN. podaje sprzeczne lub (poparzenia, ugryzienia, nieprzekonujące wyjaśnienia siniaki, złamania kości),

RODZIC LUB OPIEKUN. podaje sprzeczne lub (poparzenia, ugryzienia, nieprzekonujące wyjaśnienia siniaki, złamania kości), Jak rozpoznać objawy przemocy fizycznej? Umiejętność rozpoznawania symptomów przemocy wobec dzieci jest konieczna, aby móc ochronić dzieci przed krzywdzeniem i zaniedbywaniem. Występowanie pojedynczego

Bardziej szczegółowo

Zagrożenie przestępczością, związaną z przemocą w rodzinie wśród funkcjonariuszy Policji za okres od dnia 1 stycznia do 30 czerwca 2014 roku.

Zagrożenie przestępczością, związaną z przemocą w rodzinie wśród funkcjonariuszy Policji za okres od dnia 1 stycznia do 30 czerwca 2014 roku. Zagrożenie przestępczością, związaną z przemocą w rodzinie wśród funkcjonariuszy Policji za okres od dnia 1 stycznia do 30 czerwca 2014 roku. Przemoc w rodzinie stanowi niewątpliwie problem wstydliwy i

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVII.108.2016 Rady Gminy w Białośliwiu z dnia 27 stycznia 2016 r.

Uchwała Nr XVII.108.2016 Rady Gminy w Białośliwiu z dnia 27 stycznia 2016 r. Uchwała Nr XVII.108.2016 Rady Gminy w Białośliwiu z dnia 27 stycznia 2016 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2016-2020.

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 38/V/11 Rady Gminy w Przyłęku z dnia 15 marca 2011 r.

Załącznik do Uchwały nr 38/V/11 Rady Gminy w Przyłęku z dnia 15 marca 2011 r. Załącznik do Uchwały nr 38/V/11 Rady Gminy w Przyłęku z dnia 15 marca 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011 2014 2011 R. Przemocą

Bardziej szczegółowo

Joanna Czabajska Pastuszek

Joanna Czabajska Pastuszek Joanna Czabajska Pastuszek Przemoc wobec kobiet: wszelkie akty przemocy ze względu na płeć, które prowadzą lub mogą prowadzić do fizycznej, seksualnej, psychologicznej lub ekonomicznej szkody lub cierpienia

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020 Załącznik do uchwały Nr 0007.XIV.112.2016 Rady Miejskiej w Złotoryi z dnia 28 stycznia 2016 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XII/77/11 Rady Miejskiej w Nowogrodźcu z dnia 11 sierpnia 2011 r. uchwala, co następuje:

Uchwała nr XII/77/11 Rady Miejskiej w Nowogrodźcu z dnia 11 sierpnia 2011 r. uchwala, co następuje: Uchwała nr XII/77/11 Rady Miejskiej w Nowogrodźcu z dnia 11 sierpnia 2011 r. w sprawie uchwalenia gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie Na podstawie

Bardziej szczegółowo

NIEBIESKA KARTA Część A

NIEBIESKA KARTA Część A NIEBIESKA KARTA Część A Załącznik nr 1... (pieczęć instytucji) Miejscowość, dn. I. DANE OSOBY DOTKNIĘTEJ PRZEMOCĄ W RODZINIE 1. Imię i nazwisko:... 2. Imiona rodziców... 3. Miejsce stałego zameldowania:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 190/XXXVII/10

Uchwała Nr 190/XXXVII/10 Uchwała Nr 190/XXXVII/10 Rady Miasta i Gminy Wleń z dnia 17 marca 2010r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2011 Na podstawie art. 6 ust.2, pkt.3 ustawy

Bardziej szczegółowo

PRZEMOC W RODZINIE. Podstawa prawne. Co to jest przemoc?

PRZEMOC W RODZINIE. Podstawa prawne. Co to jest przemoc? PRZEMOC W RODZINIE Podstawa prawne Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.) Rozporządzenie Rady ministrów z dnia 13 wreześnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 18/IV/15 RADY GMINY PRZYŁĘK z dnia10 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR 18/IV/15 RADY GMINY PRZYŁĘK z dnia10 marca 2015 r. UCHWAŁA NR 18/IV/15 RADY GMINY PRZYŁĘK z dnia10 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015 Załącznik nr 1 do uchwały Rady Gminy Barciany nr XII/ 67/ 2011 z dnia 28 października 2011r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015 1 Wprowadzenie do Programu I. Przemoc

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/37/2011 RADY MIEJSKIEJ W BRZEŚCIU KUJAWSKIM z dnia 31 marca 2011 r.

UCHWAŁA NR V/37/2011 RADY MIEJSKIEJ W BRZEŚCIU KUJAWSKIM z dnia 31 marca 2011 r. UCHWAŁA NR V/37/2011 RADY MIEJSKIEJ W BRZEŚCIU KUJAWSKIM z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2011 2015. Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Przemoc domowa w Rosji

Przemoc domowa w Rosji Przemoc domowa w Rosji Co godzinę ginie w Rosji jakaś kobieta. Zabija ją podczas rodzinnej awantury krewny, aktualny lub były partner. W świetle prawa Federacja Rosyjska nie posiada oddzielnych zapisów

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE Załącznik do uchwały Nr VI/29/11 Rady Miasta Hajnówka z dnia 30 marca 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011 2014 I. WSTĘP W świetle

Bardziej szczegółowo

Prezentacja w ramach VI Miniolipiady Profilaktyczno Sportowa dla szkół gimnazjalnych Miasta Lublin. Stop dyskryminacji i przemocy

Prezentacja w ramach VI Miniolipiady Profilaktyczno Sportowa dla szkół gimnazjalnych Miasta Lublin. Stop dyskryminacji i przemocy Prezentacja w ramach VI Miniolipiady Profilaktyczno Sportowa dla szkół gimnazjalnych Miasta Lublin Stop dyskryminacji i przemocy Dyskryminacja to nieuzasadnione różnicowanie traktowania danej osoby lub

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/12/10 RADY GMINY HARASIUKI. z dnia 29 grudnia 2010 r.

UCHWAŁA NR IV/12/10 RADY GMINY HARASIUKI. z dnia 29 grudnia 2010 r. UCHWAŁA NR IV/12/10 RADY GMINY HARASIUKI z dnia 29 grudnia 2010 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie Na podstawie art. 7

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VI/47/2011 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia 31 marca 2011 r.

UCHWAŁA NR VI/47/2011 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia 31 marca 2011 r. UCHWAŁA NR VI/47/2011 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie na lata 2011-2014

Bardziej szczegółowo

KODEKS KARNY. Art. 207.

KODEKS KARNY. Art. 207. KODEKS KARNY Art. 207. 1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2010-2015

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2010-2015 Załącznik do Uchwały Nr XLIII/252/10 Rady Powiatu w Sulęcinie z dnia 26 października 2010 r. POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2010-2015

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011 2016

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011 2016 Załącznik do uchwały Nr V/24/2011 Rady Miejskiej w Głuszycy z dnia 28 stycznia 2011 r. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011 2016 Styczeń

Bardziej szczegółowo

DLATEGO > PONAD 90% < TO KOBIETY > PONAD 90% < TO MĘŻCZYŹNI TEN PROBLEM ZWIĄZEK Z PŁCIĄ WIĘKSZOŚĆ OFIAR PRZEMOCY SEKSUALNEJ

DLATEGO > PONAD 90% < TO KOBIETY > PONAD 90% < TO MĘŻCZYŹNI TEN PROBLEM ZWIĄZEK Z PŁCIĄ WIĘKSZOŚĆ OFIAR PRZEMOCY SEKSUALNEJ WIĘKSZOŚĆ OFIAR PRZEMOCY SEKSUALNEJ > PONAD 90% < TO KOBIETY WIĘKSZOŚĆ SPRAWCÓW PRZEMOCY SEKSUALNEJ > PONAD 90% < TO MĘŻCZYŹNI DLATEGO TEN PROBLEM ZWIĄZEK Z PŁCIĄ Projekt Moc w przemoc realizowany jest

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/48/2011 Rady Gminy Mstów z dnia 29 kwietnia 2011 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE MSTÓW NA LATA 2011

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE DLA GMINY ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE NA LATA 2011 2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE DLA GMINY ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE NA LATA 2011 2015 Załącznik Nr 1 Do Uchwały Nr IX/23/2011 Rady Miejskiej Ząbkowic Śląskich z dnia 18.03.2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE DLA GMINY ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE NA LATA 2011 2015 PRZEMOC W

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Uchwały nr XIX/148 /08 w sprawie Gminnego Programu Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na rok 2009 GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2009 Święciechowa, grudzień 2009

Bardziej szczegółowo

Powiedz NIE! Zespół Interdyscyplinarny na Rzecz Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. Przemoc domowa

Powiedz NIE! Zespół Interdyscyplinarny na Rzecz Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. Przemoc domowa Powiedz NIE! Zespół Interdyscyplinarny na Rzecz Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Przemoc domowa CZY W TWOIM ZWIĄZKU JEST PRZEMOC? Wypełnij poniższy kwestionariusz. Bądź szczera i postaw krzyżyk przy

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy dla Gminy Proszowice na lata 2014-2016

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy dla Gminy Proszowice na lata 2014-2016 Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy dla Gminy Proszowice na lata 2014-2016 WSTĘP Rodzina jest najważniejszym środowiskiem w życiu człowieka, kształtującym osobowość,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE MICHAŁOWICE NA LATA 2009-2013

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE MICHAŁOWICE NA LATA 2009-2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Gminy Michałowice Nr XX /139/ 2008 z dnia. 24.10. 2008 r. PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE MICHAŁOWICE NA LATA 2009-2013 I. Podstawy prawne 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

CZY WIESZ, ŻE PRZEMOC CO MOŻESZ ZROBIĆ GDY DOZNAJESZ PRZEMOCY GDZIE SZUKAĆ POMOCY W BIAŁYMSTOKU

CZY WIESZ, ŻE PRZEMOC CO MOŻESZ ZROBIĆ GDY DOZNAJESZ PRZEMOCY GDZIE SZUKAĆ POMOCY W BIAŁYMSTOKU CZY WIESZ, ŻE PRZEMOC CO MOŻESZ ZROBIĆ GDY DOZNAJESZ PRZEMOCY GDZIE SZUKAĆ POMOCY W BIAŁYMSTOKU CZY WIESZ, ŻE PRZEMOC Jest zamierzonym, wykorzystującym przewagę sił działaniem przeciw członkowi rodziny,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY w RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE WIĄZÓW NA LATA 2011-2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY w RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE WIĄZÓW NA LATA 2011-2015 Załącznik do Uchwały Nr XX/118/2011 Rady Miasta i Gminy Wiązów GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY w RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE WIĄZÓW NA LATA 2011-2015 W S T Ę P Jednym

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2012-2018

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2012-2018 Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2012-2018 Zwierzyniec 2012 Spis treści. I. Wstęp.. 4 II. Analiza problemów społecznych na terenie Gminy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 18/IV/11 RADY GMINY STARA BIAŁA. z dnia 23 lutego 2011 r.

UCHWAŁA NR 18/IV/11 RADY GMINY STARA BIAŁA. z dnia 23 lutego 2011 r. UCHWAŁA NR 18/IV/11 RADY GMINY STARA BIAŁA z dnia 23 lutego 2011 r. w sprawie przyjęcia gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Załącznik nr 1 do Uchwały Nr X/31/2011 Rady Gminy Łubnice z dnia 29 czerwca 2011 GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Łubnice, 2011

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie Gminy Goszczyn na lata 2011-2015

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie Gminy Goszczyn na lata 2011-2015 Załącznik do Uchwały Nr XI /53/2011 Rady Gminy Goszczyn z dnia 18 listopada 2011 r. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie Gminy Goszczyn na lata 2011-2015

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA TERENIE GMINY KONOPISKA NA LATA 2010-2016

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA TERENIE GMINY KONOPISKA NA LATA 2010-2016 Załącznik do Uchwały Nr... Rady Gminy Konopiska z dnia... PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA TERENIE GMINY KONOPISKA NA LATA 2010-2016 KONOPISKA 2010

Bardziej szczegółowo

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007 Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży Elbląg, 27.10.2007 . Rodzice są dla dziecka najbliższymi osobami. To oni powołują je na świat i mają dbać o zapewnienie mu

Bardziej szczegółowo

Czy masz problemy w domu / związku? Pomoc jest dostępna

Czy masz problemy w domu / związku? Pomoc jest dostępna Czy masz problemy w domu / związku? Pomoc jest dostępna Czym jest przemoc domowa? "Każdy przypadek zastraszania, przemocy lub znęcania się (psychicznego, fizycznego, seksualnego, pod względem finansowym

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DOMOWEJ NA LATA 2011 2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DOMOWEJ NA LATA 2011 2020 Załącznik do Uchwały Nr V/39/11 Rady Gminy Wilczęta z dnia 25 marca 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DOMOWEJ NA LATA 2011 2020 Wilczęta 2011 1 I.

Bardziej szczegółowo

Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego.

Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego. Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego. Opracowanie: Katarzyna Duma Etap edukacyjny: gimnazjum Czas: 2-3 godziny lekcyjne (najlepiej bez

Bardziej szczegółowo

Przyjmuje się gminny program przeciwdziałania przemocy w rodzinie, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały.

Przyjmuje się gminny program przeciwdziałania przemocy w rodzinie, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały. UCHWAŁA NR V/18/15 RADY MIEJSKIEJ W NOWOGRODŹCU z dnia 23 stycznia 2015 r. w sprawie uchwalenia gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Inne, jakie?... powyżej 5 lat. 3. Jakie były motywy podjęcia przez Pana/Panią pracy w Grupie Roboczej? Proszę wybrać maksymalnie 3 odpowiedzi

ANKIETA. Inne, jakie?... powyżej 5 lat. 3. Jakie były motywy podjęcia przez Pana/Panią pracy w Grupie Roboczej? Proszę wybrać maksymalnie 3 odpowiedzi ANKIETA 1. Przedstawicielem/ką której instytucji jest Pan/Pani w Grupie Roboczej: Policji Ochrony zdrowia Oświaty Pomocy społecznej Komisji Rozwiązywania problemów alkoholowych Inne, jakie?... 2. Jaki

Bardziej szczegółowo

ARTYKUŁ I. Przemoc PRZEMOC W RODZINIE

ARTYKUŁ I. Przemoc PRZEMOC W RODZINIE PRZEMOC W RODZINIE Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Wietrzychowicach prezentuje pierwszy artykuł z cyklu PRZEMOC W RODZINIE. Artykuły te mają na celu edukację środowiska lokalnego w zakresie omawianego

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

BADANIE A PRAKTYKA. Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja

BADANIE A PRAKTYKA. Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja BADANIE A PRAKTYKA Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja Iwona Anna Wiśniewska 15 czerwca 2011 r. KRÓTKI RYS ZJAWISKA PRZEMOCY

Bardziej szczegółowo

NIEBIESKA KARTA A 1 I. DANE OSOBY, CO DO KTÓREJ ISTNIEJE PODEJRZENIE, ŻE JEST DOTKNIĘTA PRZEMOCĄ W RODZINIE

NIEBIESKA KARTA A 1 I. DANE OSOBY, CO DO KTÓREJ ISTNIEJE PODEJRZENIE, ŻE JEST DOTKNIĘTA PRZEMOCĄ W RODZINIE BIESKA KARTA A 1 (pieczęć podmiotu, o którym mowa w art. 9d ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, wypełniającego formularz Niebieska Karta A ). (miejscowość data)

Bardziej szczegółowo

Procedura,,Niebieskiej Karty podstawowe założenia

Procedura,,Niebieskiej Karty podstawowe założenia Procedura,,Niebieskiej Karty podstawowe założenia Konferencja dla pedagogów szkolnych Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Sieradzu 05.09.2014r. Podstawowa terminologia Przemoc domowa to zamierzone

Bardziej szczegółowo

z dnia 28 grudnia 2009r.

z dnia 28 grudnia 2009r. Uchwała Nr XXXII/166/2009 Rady Gminy Bojszowy z dnia 28 grudnia 2009r. w sprawie : przyjęcia Gminnego Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na 2010 rok Na podstawie art.18 ust.1 ustawy z dnia 8

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W POWIECIE PISKIM NA LATA 2011 2015

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W POWIECIE PISKIM NA LATA 2011 2015 Załącznik do Uchwały Nr X/66/11 Rady Powiatu Pisz z dnia 25 sierpnia 2011 r. POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W POWIECIE PISKIM NA LATA 2011 2015 Pisz,

Bardziej szczegółowo

Przemoc wobec kobiet w rodzinie

Przemoc wobec kobiet w rodzinie N I E Z B Ę D N I K P S Y C H O L O G A Przemoc wobec kobiet w rodzinie Opracowanie: część 1 Zespół CPK część 2 Magdalena Jóźwik Warszawa 2007 2 3 Spis treści Centrum Praw Kobiet ul. Wilcza 60/ 19 00 679

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I. Dlaczego przemoc wobec kobiet?

ROZDZIAŁ I. Dlaczego przemoc wobec kobiet? ROZDZIAŁ I Dlaczego przemoc wobec kobiet? Dlaczego przemoc wobec kobiet? W naszej cywilizacji nastąpił znaczący rozwój technologiczny i naukowy, lecz niewielki postęp w poszanowaniu wartości ogólnoludzkich.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016 2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016 2020 Załącznik do Uchwały Nr 103/XI/15 Rady Miejskiej w Pajęcznie z dnia 30 listopada 2015 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016 2020 2015

Bardziej szczegółowo

Przemoc i agresja rówieśnicza ( dziecko ofiara - sprawca)

Przemoc i agresja rówieśnicza ( dziecko ofiara - sprawca) Przemoc i agresja rówieśnicza ( dziecko ofiara - sprawca) Mazowiecki Kurator Oświaty Delegatura Ciechanów Zespół Szkół Ponadgmnazjalnych w Zielonej ZSP Zielona 2014 Przemoc narusza podstawowe prawo każdego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XII/64/2011

UCHWAŁA Nr XII/64/2011 UCHWAŁA Nr XII/64/2011 Rady Gminy Podedwórze z dnia 30 sierpnia 2011r. w sprawie przyjęcia Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na terenie gminy Podedwórze

Bardziej szczegółowo

Broszura informacyjna Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Miękini. Kampania społeczna pn. Nie - dla przemocy!

Broszura informacyjna Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Miękini. Kampania społeczna pn. Nie - dla przemocy! Broszura informacyjna Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Miękini Kampania społeczna pn. Nie - dla przemocy! Miękinia 2014 Definicja przemocy w rodzinie Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr VIk/XLIX/581/2014 RADY MIASTA WEJHEROWA. z dnia 28 października 2014 r.

UCHWAŁA Nr VIk/XLIX/581/2014 RADY MIASTA WEJHEROWA. z dnia 28 października 2014 r. UCHWAŁA Nr VIk/XLIX/581/2014 RADY MIASTA WEJHEROWA z dnia 28 października 2014 r. w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie Wybrane aspekty przemocy w rodzinie RODZAJE PRZEMOCY W RODZINIE Fizyczna (bicie, kopanie, popychanie, straszenie użyciem broni) Psychiczna/emocjonalna (wyśmiewanie, kontrola, dręczenie, upokarzanie i poniżanie,

Bardziej szczegółowo

I. Definicja i zakres uprawnień

I. Definicja i zakres uprawnień 1 Karta praw ofiary Wszystkie polskie organizacje, instytucje i osoby prywatne stykające się w swojej pracy z ofiarami przestępstw postanowiły dla poprawienia sytuacji ofiar w Polsce podpisać ten dokument.

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2012 2015

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2012 2015 Załącznik do uchwały nr XXIV/173/2012 Rady Powiatu w Lubinie z dnia 29 marca 2012 r. Starostwo Powiatowe w Lubinie POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE

Bardziej szczegółowo

STANDARDY RADY EUROPY DOTYCZĄCE PRZEMOCY WOBEC KOBIET ORAZ PRZEMOCY DOMOWEJ A PRAKTYKA NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU

STANDARDY RADY EUROPY DOTYCZĄCE PRZEMOCY WOBEC KOBIET ORAZ PRZEMOCY DOMOWEJ A PRAKTYKA NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU STANDARDY RADY EUROPY DOTYCZĄCE PRZEMOCY WOBEC KOBIET ORAZ PRZEMOCY DOMOWEJ A PRAKTYKA NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU NIEBIESKA TARCZA LUBUSKA PROKURATURA PRZECIW PRZEMOCY dr Alfred Staszak Prokurator Okręgowy

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Olszewska. Copyright by Fundacja Państwo Obywatelskie

Agnieszka Olszewska. Copyright by Fundacja Państwo Obywatelskie Procedura Niebieskiej Karty - praktyczne aspekty stosowania Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury Niebieskie Karty oraz wzorów formularzy Niebieska Karta (Dz.U. 2011

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IV/14/11 Rady Gminy Turek z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 WSTĘP Rodzina jest podstawową i niezastąpioną grupą,

Bardziej szczegółowo

Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia w 2010 roku

Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia w 2010 roku Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia w 2010 roku Działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia

Bardziej szczegółowo

Zadania kuratorów sądowych

Zadania kuratorów sądowych Krzysztof Jędrysiak Kierownik IV Zespołu Kuratorskiej służby Sądowej w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli Zadania kuratorów sądowych Kurator sądowy w strukturze Sądu Zawodowy kurator sądowy dla dorosłych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/119/12 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 kwietnia 2012r.

UCHWAŁA Nr XIX/119/12 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 kwietnia 2012r. UCHWAŁA Nr XIX/119/12 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2012-2016.

Bardziej szczegółowo

Etap I - Przyjęcie zgłoszenia o stosowaniu przemocy w rodzinie.

Etap I - Przyjęcie zgłoszenia o stosowaniu przemocy w rodzinie. Metody udzielania wsparcia ofiarom przemocy w rodzinie oraz postępowania wobec sprawców przemocy w rodzinie zalecenia do pracy dla pracowników socjalnych Wprowadzenie Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015 ZAŁĄCZNIK do uchwały Nr IV/27/11 Rady Miejskiej w Kamieńsku z dnia 28 stycznia 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015 Rozdział I Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2012-2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2012-2015 Załącznik do Uchwały Nr XI/61/12 Rady Gminy Stare Bogaczowice z dnia 16 kwietnia 2012 GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2012-2015 Stare

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE DMOSIN NA LATA 2011-2016

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE DMOSIN NA LATA 2011-2016 Załącznik do Uchwały Nr VII /46/11 Rady Gminy Dmosin z dnia 30 czerwca 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE DMOSIN NA LATA 2011-2016

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/38/2015 RADY POWIATU RACIBORSKIEGO. z dnia 24 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR V/38/2015 RADY POWIATU RACIBORSKIEGO. z dnia 24 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR V/38/2015 RADY POWIATU RACIBORSKIEGO z dnia 24 lutego 2015 r. w sprawie programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie w powiecie raciborskim na lata 2015

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie Załącznik do Uchwały Nr III/8/2010 Rady Gminy w Polskiej Cerekwi z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie Gminnego Programu Przeciwdziałaniu Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie w Gminie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia

Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA TERENIE MIASTA LESZNA 2011 2013 LESZNO 2011 I. CHARAKTERYSTYKA

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna Szkoła ZSZ nr 2 w Sierpcu

Bezpieczna Szkoła ZSZ nr 2 w Sierpcu Bezpieczna Szkoła ZSZ nr 2 w Sierpcu Zadanie 4 Opracowała Małgorzata Dymczak Za naruszenie godności osobistej nauczyciela, pracownika szkoły lub innego ucznia uważa się: lekceważące lub obraźliwe zachowanie

Bardziej szczegółowo

PRZECIWDZIAŁANIE PRZEMOCY WOBEC KOBIET w tym kobiet starszych i kobiet z niepełnosprawnościami

PRZECIWDZIAŁANIE PRZEMOCY WOBEC KOBIET w tym kobiet starszych i kobiet z niepełnosprawnościami PRZECIWDZIAŁANIE PRZEMOCY WOBEC KOBIET w tym kobiet starszych i kobiet z niepełnosprawnościami Anna Błaszczak Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich 19 listopada 2013 r. DEFINICJA, ŹRÓDŁA i SKALA PRZEMOCY

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr XXXVI/424/2014 Rady Gminy Goluchów z dnia 13.11.2014 r.

U C H W A Ł A Nr XXXVI/424/2014 Rady Gminy Goluchów z dnia 13.11.2014 r. U C H W A Ł A Nr XXXVI/424/2014 Rady Gminy Goluchów z dnia 13.11.2014 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w Gminie Gołuchów na lata 2014-2020 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne. mgr Anna Wdowiarz

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne. mgr Anna Wdowiarz Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne mgr Anna Wdowiarz Źródła prawnych uregulowań przeciwdziałania przemocy Dla polskiego prawa przemoc w rodzinie jest zjawiskiem

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr. Rady Powiatu w Nowym Dworze Gdańskim

Uchwała Nr. Rady Powiatu w Nowym Dworze Gdańskim Uchwała Nr Rady Powiatu w Nowym Dworze Gdańskim z dnia w sprawie: przyjęcia Powiatowego programu ochrony ofiar przemocy w rodzinie w Powiecie Nowodworskim na lata 20-205 Na podstawie art 2 ust ustawy z

Bardziej szczegółowo

Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania

Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania podkom. dr Katarzyna ZAREMBA Komenda Wojewódzka Policji z siedzibą w Radomiu Źródła prawa Ustawa z dn. 29 lipca 2005 r., o przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych. Bydgoszcz 08.10.2015r.

Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych. Bydgoszcz 08.10.2015r. Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych Bydgoszcz 08.10.2015r. Przemoc psychiczna Przemoc psychiczna to przewlekła, niefizyczna interakcja między dzieckiem i opiekunem, obejmująca

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLII/261/10 Rady Gminy w Damasławku z dnia 26 października 2010r. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020 - 1 - I. PODSTAWA PRAWNA Podstawę prawną

Bardziej szczegółowo

Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania

Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania podinsp. Agnieszka GUZA Zastępca Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w Radomiu Źródła prawa Ustawa z dn.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE BOJSZOWY NA ROK 2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE BOJSZOWY NA ROK 2013 Załącznik do uchwały Nr XIX/109/2012 Rady Gminy Bojszowy z dnia 03.12.2012r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE BOJSZOWY NA ROK 2013 Spis

Bardziej szczegółowo

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów?

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów? 1. Wpływ środowiska rodzinnego na zachowania autoagresywne Do czynników środowiskowych wskazujących na źródła agresji zalicza się rodzinę, także jej dalszy wpływ na wielopokoleniowe rodziny, przekazywanie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/44/2011 RADY MIEJSKIEJ W KLESZCZELACH. z dnia 4 lipca 2011 r.

UCHWAŁA NR VII/44/2011 RADY MIEJSKIEJ W KLESZCZELACH. z dnia 4 lipca 2011 r. UCHWAŁA NR VII/44/2011 RADY MIEJSKIEJ W KLESZCZELACH z dnia 4 lipca 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE DĄBROWA ZIELONA NA LATA 2014-2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE DĄBROWA ZIELONA NA LATA 2014-2020 Załącznik do Uchwały Nr LII/298/142014 Rady Gminy Dąbrowa Zielona z dnia 29 września 2014 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE DĄBROWA

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr 46/VII/11. Rady Miasta Milanówka. z dnia 24 maja 2011 r.

U C H W A Ł A Nr 46/VII/11. Rady Miasta Milanówka. z dnia 24 maja 2011 r. U C H W A Ł A Nr 46/VII/11 Rady Miasta Milanówka z dnia 24 maja 2011 r. w sprawie: uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie dla Miasta Milanówka

Bardziej szczegółowo

Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie dla Gminy Cisek

Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie dla Gminy Cisek Załącznik do uchwały Nr IV/25/2011 Rady Gminy Cisek z dnia 21 lutego 2011r. Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie dla Gminy Cisek I. Wstęp Przemoc w rodzinie

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA PROBLEMU PRZEMOCY

DIAGNOZA PROBLEMU PRZEMOCY DIAGNOZA PROBLEMU PRZEMOCY Aby efektywnie podejmować działania mające na celu przeciwdziałanie przemocy w szerokim tego słowa znaczeniu niezbędne jest rozeznanie tego problemu na terenie miasta i gminy

Bardziej szczegółowo

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) Rozporządzenie Rady (WE) nr 168/2007 z dnia

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020 Załącznik do Uchwały Nr X/43/2011 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 09 sierpnia 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020 WSTĘP

Bardziej szczegółowo