Organizacje otoczenia biznesu a społeczeństwo obywatelskie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Organizacje otoczenia biznesu a społeczeństwo obywatelskie"

Transkrypt

1 Wiesław Kąkol Organizacje otoczenia biznesu a społeczeństwo obywatelskie Tworzenie, zarządzanie i finansowanie organizacji pozarządowych

2 Redakcja techniczna Robert Cebula (MITEL) Projekt okładki Piotr Wisłocki (MITEL) Korekta MITEL Publikacja jest rezultatem projektu Akademia Postaw Obywatelskich realizowanego przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych. ISBN Wydawca Rzeszów, ul. Warszawska 5/7, tel

3 Książkę tę dedykuję mojej Żonie

4

5 Spis treści Wstęp Rozdział 1. Demokracja a społeczeństwo obywatelskie 1.1. Na czym polega demokracja? Rola społeczeństwa w demokracji Prawa i obowiązki obywatela Społeczeństwo obywatelskie w Polsce Rozdział 2. Rola organizacji pozarządowych w demokratycznym państwie 2.1. Definicja trzeciego sektora Historia rozwoju organizacji pozarządowych Dialog obywatelski Rodzaje organizacji pozarządowych Rodzaje stowarzyszeń Fundacja Procedura zakładania stowarzyszeń i fundacji Rejestrowanie organizacji pożytku publicznego Działalność statutowa a działalność gospodarcza Dalsze kroki w procesie zakładania stowarzyszenia/fundacji Organizacje pozarządowe w Polsce Zarządzanie finansami w organizacji pozarządowej Elementy polityki rachunkowości Sprawozdawczość finansowa Zasady opodatkowania organizacji pozarządowych Prawo pracy i ubezpieczenia społeczne w NGO Umowy o pracę

6 Umowy cywilnoprawne Zasady rozliczania umów Zasady rozliczania umów z pracownikami Rozdział 3. Finansowanie działalności organizacji pozarządowych 3.1. Źródła finansowania organizacji pozarządowych Zlecanie zadań przez podmioty publiczne Zasady aplikowania o dotację w ramach POKL Rozdział 4. Współpraca organizacji pozarządowych z administracją 4.1. Obszary i efekty dotychczasowej współpracy Monitoring obywatelski Literatura Aneksy

7 Wstęp Młoda, polska demokracja rozwijająca się po kilkudziesięciu latach obowiązywania systemu totalitarnego jest nadal bardzo słaba, a obywatelski obowiązek często nie przejawia się w ogóle, albo ogranicza do wzięcia udziału w wyborach prezydenckich lub parlamentarnych. Taka sytuacja sprawia, że rządzący zarówno na szczeblu centralnym, jak i lokalnym, pozostawieni bez bieżącej kontroli społeczeństwa, nie realizują złożonych obietnic wyborczych, kierując się interesem własnym lub swojej partii politycznej. Wśród obywateli pojawia się natomiast poczucie bezsilności i bezradności. Często przeradza się ono w złość i prezentowanie postaw roszczeniowych albo objawia się zniechęceniem i biernością. Dowodem są badania opinii publicznej, które wskazują, że zdecydowana większość obywateli uważa, że rozwiązywanie problemów społecznych jest zadaniem administracji rządowej i samorządowej 1. W społeczeństwie obywatelskim inicjatywa należy przede wszystkim do obywateli, od nich musi wyjść i oni mają narzędzia kontroli jej realizacji. Szanse oddziaływania są o wiele większe, jeżeli działania są podejmowane w grupie czy też organizacji. Prawdopodobieństwo sukcesu zwiększa się jeszcze bardziej, gdy nawiązana zostanie współpraca z przygotowanym do tego samorządem. Pojawia się więc potrzeba zachęcenia do tak zarysowanego schematu działania wszystkich zainteresowanych stron, począwszy od obywateli, poprzez organizacje pozarządowe, a skończywszy na samorządach. Kreatywni obywatele muszą wiedzieć, jak się organizować i tworzyć nowe projekty społeczne rozwiązujące ich problemy. Natomiast władze lokalne muszą być otwarte na współpracę i potrafić uwzględniać oczekiwania obywateli w swojej bieżącej działalności. 1 R. Sobiech, Przeciwdziałanie bezradności społecznej, raport, Uniwersytet Warszawski.

8 Wstęp Niniejsza publikacja została opracowana jako jeden z rezultatów projektu Akademia postaw obywatelskich w ramach działania Demokracja i Społeczeństwo Obywatelskie przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych. Obszarem realizacji było województwo podkarpackie ze szczególnym uwzględnieniem powiatów mieleckiego i rzeszowskiego. Projekt był realizowany w partnerstwie. Liderem projektu było Towarzystwo Altum Programy Społeczno- -Gospodarcze z siedzibą w Rzeszowie, natomiast partnerem Lokalna Grupa Działania Prowent z siedzibą w Mielcu. Celem głównym projektu było pobudzenie społeczności lokalnej do prezentowania postaw obywatelskich. Cel ten osiągnięto poprzez realizację następujących celów szczegółowych: 1. wzrost świadomości społecznej na temat systemów monitoringu obywatelskiego, inicjatyw lokalnych, mechanizmów legislacyjnych, praw i obowiązków obywatela; 2. przekazanie wiedzy na temat budowy, działania i finansowania organizacji pozarządowych; 3. pobudzenie kreatywnego działania na rzecz lokalnej społeczności poprzez budowanie inicjatyw projektowych; 4. nawiązanie trwałej współpracy na linii obywatele i ich organizacje a samorząd; 5. wykorzystanie potencjału już istniejących organizacji do budowy społeczeństwa obywatelskiego. Projekt miał charakter kompleksowy i był skierowany do: 1. pojedynczego obywatela, któremu ma dać poczucie pewności i wskazać drogę dalszego działania na rzecz społeczności lokalnej; 2. organizacji pozarządowych ich wzmocnienie poprzez wiedzę o zarządzaniu i finansowaniu oraz uświadomienie roli, jaką pełnią w społeczeństwie obywatelskim; 3. władz lokalnych, samorządów wskazuje potrzebę współpracy i partnerstwa z organizacjami pozarządowymi. Zakładane rezultaty osiągane były różnymi metodami po to, aby wspierać wszystkie z wymienionych grup uczestników. W ramach projektu zrealizowano następujące działania: A. Szkolenia dla wszystkich beneficjentów: 1. Systemy monitoringu obywatelskiego w oparciu o możliwości ustawowe (7 edycji) szkolenie miało na celu przedstawić mechanizmy kontroli społecznej, ustawowe możliwości udzia-

9 Wstęp B. łu w życiu lokalnej społeczności, udziału w spotkaniach rady gminy, zebraniach wiejskich, procedurach legislacyjnych, tworzeniu porozumień i koalicji. Szkolenie podnosi świadomość społeczną wszystkich zainteresowanych stron. 2. Zarządzanie projektem (7 edycji) techniki planowania inicjatyw społecznych, budowania budżetu, planowania wykonawstwa. 3. Techniki negocjacji (7 edycji) sztuka negocjacji, stawiania warunków, ale także kompromisu. Szkolenie dla osób fizycznych: Budowanie i działanie organizacji pozarządowych jako element kreowania społeczeństwa obywatelskiego (7 edycji) zasady zakładania organizacji, kierowania nią, cele organizacji, sposoby oddziaływania na otoczenie. C. Szkolenia dla organizacji pozarządowych: 1. Zarządzanie organizacją (5 edycji) podstawy prawne działań, zachowania organizacyjne, zarządzanie kadrą, czasem, zadaniami. 2. Zarządzanie finansami organizacji (5 edycji) rachunkowość i sprawozdawczość organizacji, metody pozyskiwania finansowania, audyt finansowy. 3. Zarządzanie informacją (5 edycji) promowanie działalności, public relation, badania potrzeb społeczności lokalnej. D. E. F. Doradztwo specjalistyczne dla osób chcących założyć organizację pozarządową, istniejących organizacji oraz samorządowców zakres doradztwa obejmował wszelkie aspekty związane z zakładaniem organizacji (statut, wpis do KRS, dokumentacja), bieżącym prowadzeniem organizacji (rachunkowość, kadry, finanse, promocja), pozyskiwaniem finansowania działalności, kreowaniem inicjatyw projektowych, zakładaniem partnerstw i tworzeniem trwałych zasad współpracy. Debaty z politykami (2 edycje) bardzo ciekawa była możliwość nawiązania kontaktu z politykiem (poseł lub senator), praktyczna konfrontacja wiedzy zdobytej na szkoleniach (negocjacje), pozyskanie wiedzy na temat mechanizmów monitoringu społecznego w praktyce. Wyjazdy studyjne (3 edycje) wyjazdy do organizacji i samorządów z innych województw lub powiatów w celu wskazania dobrych praktyk, wymiany poglądów, integracji oraz czasu na tworzenie lokalnych i ponadregionalnych porozumień. W wyjazdach wzięli udział przedstawiciele organizacji pozarządowych i samorządów.

10 Wstęp G. Seminarium upowszechniające zrealizowano seminarium upowszechniające, na którym przedstawiono założenia oraz rezultaty projektu. Projekt był realizowany od czerwca 2008 roku do maja 2009 roku. Niniejsza publikacja, jako rezultat projektu, jest próbą analizy obecnego poziomu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce, a także stanowi zbiór przydatnych informacji dla wszystkich, którzy chcą założyć organizację pozarządową, kierować nią i pozyskiwać dla niej finansowanie. 10

11 Rozdział 1. Demokracja a społeczeństwo obywatelskie 1.1. Na czym polega demokracja? Każdy ustrój polityczny rządzi się swoimi prawami, do każdego ustroju społeczeństwo musi się przyzwyczaić i proces ten trwa bardzo długo. Chociaż transformacja ustrojowa w Polsce rozpoczęła już ponad 20 lat temu, nadal widać, że w wielu płaszczyznach życia społecznego nie została ona ukończona. Dzieje się tak dlatego, że pewnych postaw, nawyków i świadomości nie da się zmienić przepisami prawa. Muszą one nastąpić samoczynnie lub z pomocą państwa, ale jako działania edukacyjne i wspierające. Wymagający w tym zakresie jest zwłaszcza ustrój demokratyczny. Poprawne działanie tego ustroju jest możliwe tylko wtedy, gdy społeczeństwo aktywnie partycypuje w rządzeniu i podejmowaniu wszelkiego rodzaju decyzji na każdym szczeblu administracji. Słowo demokracja pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud, oraz kratos władza. Demokracja jest formą ustroju politycznego, w której obywatele (naród) sprawują rządy bezpośrednio albo też za pomocą wybranych przez siebie przedstawicieli. Sam termin demokracja prawdopodobnie znalazł się użyciu już w V wieku p.n.e. Przyjmuje się, że po raz pierwszy zastosował go grecki historyk Herodot i to właśnie Grecja była kolebką demokracji. Od tamtych czasów ustroje demokratyczne poszczególnych państw bardzo się zmieniały pod wpływem różnego rodzaju czynników, takich jak chociażby wykształcenie nowych klas społecznych. Obecnie za państwa demokratyczne uznaje się tylko te, których ustrój spełnia następujące kryteria 2 : 2 M. Gulczyński, Nauka o polityce, Druktur, Warszawa

12 Rozdział 1. Demokracja a społeczeństwo obywatelskie 12 dostępność sfery polityki dla wszystkich bez ograniczeń ze względów klasowych, rasowych, majątkowych, religijnych; możność wybierania na stanowiska publiczne i swoboda dostępu do tych stanowisk, czy jakichkolwiek innych (poza wyrokiem sądowym pozbawiającym praw publicznych); suwerenność narodu (ludu) oznaczająca, że władza zwierzchnia, niezbywalna i niepodzielna, należy do zbiorowości społecznej żyjącej w granicach państwa; zasada reprezentacji utożsamiona z delegowaniem uprawnień władczych na przedstawicieli obieralnych przez naród w wyborach powszechnych i działających pod jego kontrolą; uznanie wyborów za główne źródło prawomocności władzy i konieczność cyklicznego potwierdzania legitymacji władzy w wyborach powszechnych; możność zrzeszania się w partie polityczne i wyboru między alternatywnymi ofertami piastunów władzy państwowej; odpowiedzialność rządzących przed rządzonymi tworzenie wyspecjalizowanych instytucji kontroli władzy mających w założeniu zapobiegać jej nadużyciom; podział władz wyrażający ideę ograniczania rządu poprzez wzajemne kontrolowanie się ośrodków władzy oraz przez działalność zorganizowanej opozycji politycznej; wolność przekonań i wypowiedzi; instytucjonalna ochrona praw obywatelskich wyrażająca się w stwarzaniu formalnych zabezpieczeń obywateli przed nadmierną i nieuzasadnioną ingerencją władzy w ich sprawy prywatne, prawo własności prywatnej i swoboda przedsiębiorczości wedle reguł gospodarki rynkowej. Z punktu widzenia niniejszego opracowania na uwagę zasługują trzy pierwsze kryteria, które mówią o równym prawie do czynnego i biernego uczestnictwa w życiu publicznym. Każdy obywatel może być wybieranym, jak i wybierającym. Dzisiaj problemem jest jednak to, żeby obywatel chciał z tego prawa skorzystać. Demokracja nie zmusza do aktywności, ale na niej polega. Demokracja nie polega jednak tylko na głosowaniu, ponieważ w takim przypadku społeczeństwo mogłoby podejmować decyzje tylko raz na kilka lat. Demokracja polega również na aktywnym udziale w życiu publicznym między wyborami, czyli tworzeniu wyspecjalizowanych instytucji kontroli władzy mających w założeniu zapobiegać jej nadużyciom. Im bardziej świadome i aktywne społeczeństwo, tym bardziej demokratyczne rządzenie. Powyższy opis demokracji za pomocą kryteriów można rozszerzyć, wymieniając podstawowe zasady ustroju demokratycznego:

13 Zasada suwerenności narodu zapisano ją w każdej konstytucji państwa o takim ustroju. Zasada suwerenności narodu oznacza, że najwyższą władzą jest władza narodu. Naród rządzi w sposób bezpośredni poprzez udział w referendach, występując z inicjatywami oddolnymi, a także pośrednio, wybierając swoich przedstawicieli w wyborach, zrzeszając się i monitorując pracę tych przedstawicieli. Zasada poszanowania praw mniejszości w państwie demokratycznym decyduje większość, a więc wola narodu nigdy nie jest jednością. Demokracja funkcjonująca jako wola większości społeczeństwa w bardzo łatwy sposób mogłaby się przerodzić w rządy jednostki, w tyranię. Większość nie zawsze ma jednak rację. Aby zapobiec rządom tyrana wprowadzono zasadę poszanowania praw mniejszości. Władza większości społeczeństwa została w ten sposób ograniczona, a mniejszościom zostały przyznane prawa. Są to: prawo do zachowania i praktykowania swojej religii, do swobody wypowiedzi czy posiadania możliwości udziału w życiu publicznym i politycznym państwa. Trójpodział władz opiera się na wyodrębnieniu z funkcji państwa trzech władz wykonawczej (egzekutywa), ustawodawczej (legislatywa) i sądowniczej. Każda z nich jest sprawowana przez inny organ, jednak przy wzajemnym kontrolowaniu się. Zadaniem władzy ustawodawczej jest tworzenie przepisów prawa. Władza wykonawcza jest odpowiedzialna za wprowadzanie go w życie, a władza sądownicza jest odpowiedzialna za sprawdzenie, czy rzeczywiście przyjęte prawo jest respektowane i przestrzegane. Państwo prawa. W państwie prawa przepisom prawnym mają być posłuszni wszyscy, także ci, którzy sprawują władzę. Państwo prawa to państwo konstytucyjne. W państwie tym stosunki pomiędzy organami władzy państwowej a obywatelami i ich organizacjami opierają się o stabilne normy prawne, zbudowane na konstytucji. Cechami państwa prawa są: nadrzędność prawa w stosunku do władzy publicznej; działanie organów władzy oparte jest na prawie, które chroni jednostkę przed posunięciami władz; prawo jest gwarantem wolności i równości wszystkich obywateli; w państwie prawa obywatel ma zaufanie do przepisów prawa oraz do władz, które je egzekwują; prawo stoi ponad organami władzy i nie może być traktowane instrumentalnie. Pluralizm oznacza istnienie, ale także i poszanowanie różnych idei, poglądów politycznych czy obyczajów. Zapewnia on oby- 13

14 Rozdział 1. Demokracja a społeczeństwo obywatelskie watelowi danego państwa swobodny wybór spośród wielu ewentualności. Uważa się, że demokracja jest obecnie najlepszym znanym ustrojem politycznym. Przytoczone powyżej kryteria i cechy są bardzo klarowne. Władza należy do narodu, to on decyduje o wszystkim. Niestety, w rzeczywistości bardzo często pojawiają się różne mankamenty tego ustroju. Najwięcej kontrowersji budzi zasada, która przyznaje rację większości. W skrajnych przypadkach może ona zostać wykorzystana przeciwko ogółowi społeczeństwa. Dzieje się tak wtedy, gdy społeczeństwo to jest bierne. Do władzy dochodzą wtedy jednostki, które na przykład dzięki dużym wpływom i pieniądzom są w stanie zapewnić sobie odpowiednie poparcie. Sytuacja taka jest tym bardziej prawdopodobna, im mniej liczna część społeczeństwa przystępuje do wyborów. Demokracja może się w takich przypadkach zamienić w oligarchię. Nowoczesne systemy demokratyczne mają oczywiście pewne systemy obronne, polegające chociażby na zagwarantowaniu w Konstytucji praw mniejszości, ale w skrajnych przypadkach mogą one być niewystarczające. Demokracja nie sprawdza się również w sytuacjach złej koniunktury gospodarczej. Obywatele, którym nie jest łatwo żyć w danym kraju, zaczynają mieć duże żądania o charakterze roszczeniowym. Chętnie mogą to wykorzystać partie populistyczne lub zapewniające o wprowadzeniu rządów silnej ręki. Wygrana takich partii w wyborach oznacza albo dalszą deregulację gospodarki i jeszcze większe pogłębianie się kryzysu, albo odchodzenie wręcz od idei demokracji. Przeciwnicy demokracji twierdzą wprost, że prowadzi ona do socjalizmu, a w końcu przepoczwarza się w komunizm. Teoretycznie mechanizm takich zmian jest bardzo prosty. Ponieważ każdej partii politycznej zależy na wygranej w wyborach, może obiecywać społeczeństwu różnego rodzaju przywileje, ulgi i opiekę w zamian za oddanie głosów. Dojście takiej partii do władzy będzie się wiązało z dotrzymaniem przez nią obietnic wyborczych, a więc przesuwaniu się w stronę państwa socjalistycznego. Scenariusz taki jest możliwy zwłaszcza w krajach biednych, o dużym bezrobociu, niskiej stopie życiowej i wysokich podatkach, a także w krajach, w których scena polityczna nie jest jeszcze dojrzała i brakuje partii, które mogłyby być alternatywą dla programów skrajnie socjalnych. W sposób negatywny o demokracji wypowiadają się również sławni ludzie 3 :

15 Rozdział 1. Demokracja a społeczeństwo obywatelskie Stwierdzono, że demokracja jest najgorszą formą rządu, jeśli nie liczyć wszystkich innych form, których próbowano od czasu do czasu Winston Churchill. Demokracja uśrednia Alexis de Tocqueville. Demokracja jest najgorszym z możliwych ustrojów, gdyż są to rządy hien nad osłem Arystoteles. Przedstawione wady ustroju demokratycznego wskazują, jak ważną rolę w jego prawidłowym i nie wypaczonym w żadną stronę rozwoju stanowi aktywne i świadome swoich praw i obowiązków społeczeństwo. Uczestnictwo w referendach, wyborach, zrzeszanie się i oddziaływanie na władzę daje szanse na rządzenie sprzyjające ogółowi społeczeństwa zarówno w krótkim, jak i w długim horyzoncie czasowym. Z badań prowadzonych przez CBOS od roku 1992 wynika, że większość Polaków zgadza się ze stwierdzeniem, że demokracja ma przewagę nad wszelkimi innymi formami rządów. W 1992 roku twierdziło tak 52% obywateli, na początku 2009 roku pozytywnie odpowiedziało 68%. Jednocześnie na zadane pytanie: Czy zgadza się Pan/Pani ze stwierdzeniem, że niekiedy rządy niedemokratyczne mogą być bardziej pożądane niż demokratyczne? pozytywnie w roku 2009 odpowiedziało 35% respondentów 4. Wykres 1. Liczba osób zadowolonych z funkcjonowania demokracji w naszym kraju w latach Źródło: Opracowanie własne na podstawie Komunikat z badań: Opinie o funkcjonowaniu demokracji w Polsce, CBOS, Warszawa 2009, s Komunikat z badań: Opinie o funkcjonowaniu demokracji w Polsce, CBOS, Warszawa 2009, s

16 Rozdział 1. Demokracja a społeczeństwo obywatelskie Zadowoleni z funkcjonowania demokracji relatywnie częściej są najmłodsi badani, respondenci uczący się bądź studiujący. Bardziej pozytywnie niż inni demokratyczną praktykę postrzegają też osoby dobrze oceniające własną sytuację materialną. Niezadowoleni z funkcjonowania demokracji stanowią zauważalną większość wśród rolników oraz w grupie ludzi gorzej sytuowanych. Wpływ poglądów politycznych na ocenę demokracji jest znikomy, można jednak zauważyć, że osoby o przekonaniach prawicowych nieco przychylniej niż pozostali badani odnoszą się do działania demokracji w naszym kraju Rola społeczeństwa w demokracji Demokracja jest ustrojem, który jest stanowiony przez społeczeństwo i dla społeczeństwa, ale nie byle jakiego społeczeństwa, tylko dla tego, które spełnia pewne normy. Warto więc przypomnieć kilka definicji. Według rozumienia potocznego, społeczeństwo jest to zbiorowość ludzka, zamieszkująca określony teren, posiadająca wiele wspólnych cech. Termin społeczeństwo jest używany w publicystyce i mowie potocznej najczęściej w znaczeniu ogółu mieszkańców danego kraju lub jego wyróżnionego obszaru 5. Socjologowie określają społeczeństwo jako pewną samowystarczalną formę życia zbiorowego ludzi, będącą historycznie ukształtowanym kompleksem zbiorowości i grup społecznych, połączonych przez wspólne terytorium, instytucje, formy działania i wartości kulturowe. Charakterystyczne dla członków takiego społeczeństwa jest poczucie odrębności w stosunku do innych zbiorowości. Podane definicje wskazują na szereg cech, które identyfikują dane społeczeństwo, ale jak już wspomniano do prawidłowego rozwoju demokracji nie wystarczy byle jakie społeczeństwo, to musi być społeczeństwo obywatelskie. Społeczeństwo obywatelskie to rodzaj społeczeństwa demokratycznego, w którym obywatele świadomie uczestniczą w życiu publicznym, są aktywni i odpowiedzialni oraz posiadają zdolność samoorganizacji. Rzeczywistą podstawą funkcjonowania demokracji jest istnienie społeczeństwa obywatelskiego, czyli pozapaństwowej infrastruktury społecznej, która dzięki swym formom organizacyjnym umożliwia zarówno prezentowanie najróżniejszych grupowych interesów, jak i komunikację między poszczególnymi grupami, a także pomiędzy tymi grupami a władzą. Bez tak rozumianego społeczeństwa obywatelskiego demokracja jest tylko niewiele znaczącym systemem formalnych zasad sprawowania władzy. Z drugiej zaś strony, społe- 5 Według Encyklopedia Powszechna PWN. 16

17 Rozdział 1. Demokracja a społeczeństwo obywatelskie czeństwo obywatelskie bez demokratycznych form decydowania o władzy jest niepełne i pozbawione rzeczywistego znaczenia 6. Geneza społeczeństwa obywatelskiego sięga czasów starożytnych. Już Arystoteles w dziele Polityka twierdził, że rozwój społeczeństw zmierza do powstania państwa jako najwyższej formy istnienia społeczeństw. Mówił też, że człowiek jest z natury stworzony do życia w państwie. To Arystoteles podał pierwszą definicję obywatela: obywatelem jest każdy, kto ma prawo do nieograniczonego udziału we władzy 7. Kontynuatorami tej myśli byli przedstawiciele Oświecenia Jan Jakub Rousseau i Immanuel Kant. Uważali oni, że jednostka łatwiej rozwija się, uczestnicząc w życiu publicznym niż prywatnym. John Locke i Georg Hegel twierdzili, iż społeczeństwa nie są zależne od instytucji państwa, a interesy jednostki mogą być realizowane tylko dzięki obywatelskiej współpracy. Społeczeństwo powinno mieć warunki, aby działać swobodnie w ramach istniejącego systemu praw. Według Hegla, liczy się współdziałanie wszystkich obywateli. W XIX wieku Alexis de Tocqueville podkreślał dużą rolę stowarzyszeń obywatelskich, które są szkołą demokracji, ponieważ to w tych organizacjach obywatele mogą nabywać doświadczeń samoorganizacji i wolności. Społeczeństwo obywatelskie jest to według Philipa Schmittera układ albo system grup, których podstawową cechę stanowi samoorganizacja. Charakteryzuje się ono również: pewną niezależnością względem władzy administracyjnej, jak i ekonomicznej; artykulacją swoich interesów i dążeń oraz podejmowaniem zbiorowych działań w celu ich realizacji; unikaniem zastępowania agend państwowych oraz przyjmowania roli prywatnych producentów; akceptacją i przyjmowaniem wartości i postaw obywatelskich jako zasad działania w ramach obowiązującego porządku prawnego. Inaczej mówiąc, społeczeństwo obywatelskie to zbiór ludzi, którzy są aktywnymi uczestnikami sfery publicznej poprzez udział w dobrowolnych związkach i zrzeszeniach na rzecz dobra wspólnego. Stowarzyszenia te budują sieć autonomicznych struktur pośredniczących pomiędzy jednostkami i grupami a państwem, które wypełniają swe cele zgodnie z zasadą pomocniczości. Zarazem ten typ uczestnictwa 6 P. Frączak, Trzeci sektor III Rzeczypospolitej. Wybór artykułów , Fundacja Fundusz Współpracy, Warszawa 2002, s Arystoteles, Dzieła wszystkie, t. 6, PWN, Warszawa 2001, s

18 Rozdział 1. Demokracja a społeczeństwo obywatelskie i aktywności włącza poszczególnych ludzi, jak i cale grupy w całość systemu społecznego, co zapobiega alienacji społecznej i jest korzystne zarówno dla obywateli, jak i dla państwa. Społeczeństwo obywatelskie spełnia ważne funkcje nie tylko dla członków tworzących je stowarzyszeń, ale i dla całego organizmu państwowego. Najważniejsze jego zadania o charakterze uniwersalnym to: szerzenie i rozwijanie idei i postaw demokratycznych; wykształcanie w obywatelach umiejętności współdziałania na rzecz dobra swego środowiska na równi z aktywnością na rzecz dobra publicznego; budowanie struktur (stowarzyszeń, zrzeszeń itp.), poprzez które są artykułowane i reprezentowane interesy społeczne; rozproszenie, a przez to łagodzenie napięć społecznych dzięki stworzonej przez dobrowolne stowarzyszenia otwartej sieci interesów grupowych (między innymi w wyniku tego, że większość konfliktów rozwiązywana jest na poziomie lokalnym czy regionalnym, bez konieczności angażowania w spór władz państwowych); wyłanianie i doskonalenie przywódców społecznych; prowadzenie debaty społecznej; rozwijanie technik i umiejętności mediacji, negocjacji oraz pokojowego rozwiązywania konfliktów. Bardzo ważnym elementem społeczeństwa obywatelskiego jest demokratyczna samoświadomość zbiorowa, jak i pamięć oraz tożsamość historyczna. Tradycje i obyczaje mają wielki wpływ na rozwój i trwałość tej formy organizacji społecznej. Duże znaczenie posiada również istnienie gospodarki rynkowej, której podmioty wielokrotnie wspierają struktury społeczeństwa obywatelskiego, dostarczając środków do realizacji jego zadań Prawa i obowiązki obywatela Demokratyczne państwo zapewnia swoim obywatelom szereg praw, ale także nakłada na nich pewne obowiązki. Jedne i drugie zapisane są w konstytucji, która jest najważniejszym aktem prawnym w danym kraju. Celem państwa jest także zapewnienie ładu i porządku wewnątrz państwa. W konstytucji III Rzeczypospolitej zawarte są przepisy mówiące o prawach oraz o wolnościach obywatela. Prawa oraz wolności obywatelskie określają zgodnie z konstytucją trzy grupy: wolności i prawa osobiste, 18

19 Rozdział 1. Demokracja a społeczeństwo obywatelskie wolności i prawa polityczne, wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne. Regulacje dotyczące tych praw zawarte są w Rozdziale II Konstytucji 8. Kluczowy jest art. 32., który zapewnia wszystkim równość wobec prawa oraz zakazuje jakiejkolwiek dyskryminacji, w tym dyskryminacji ze względu na płeć (art. 33. Konstytucji) oraz ze względu na przynależność do mniejszości narodowych i etnicznych (art. 35. Konstytucji). Art Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. 2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Konstytucja zapewnia także prawa i wolności osobiste takie jak: prawo do życia, nietykalność i wolność osobista, prawo do sprawiedliwego procesu, prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, prawo rodziców do wychowania dzieci w zgodzie z własnymi przekonaniami, prawo do wolności oraz ochrony tajemnicy komunikowania się, prawo do nienaruszalności mieszkania, wolność poruszania się po terytorium RP, wolność sumienia i religii, prawo do wolności poglądów oraz do rozpowszechniania informacji. Do praw i wolności politycznych należą, zgodnie z konstytucją: prawo do organizowania pokojowych zgromadzeń oraz uczestnictwa w nich, wolność zrzeszania się, Art Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Art Każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się. 8 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, DzU 1997, nr 78, poz

20 Rozdział 1. Demokracja a społeczeństwo obywatelskie wolność zrzeszania się w związkach zawodowych, organizacjach społeczno-politycznych, prawo do uczestnictwa w referendum czy prawo wyboru (prezydenta, posłów, senatorów oraz przedstawicieli do organów władzy samorządowej), prawo do składania petycji, wniosków i skarg w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. W zakres wolności i praw ekonomicznych, socjalnych i kulturalnych wchodzą: prawo do posiadania własności oraz prawo do dziedziczenia, wolność wyboru miejsca pracy i wykonywania zawodu, prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, inwalidztwem czy podeszłym wiekiem, prawo do ochrony zdrowia, prawo do nauki, ochrona praw dziecka, wolność twórczości artystycznej i badań naukowych. Art Każdy ma prawo do nauki. Nauka do 18. roku życia jest obowiązkowa. Sposób wykonywania obowiązku szkolnego określa ustawa. 2. Nauka w szkołach publicznych jest bezpłatna. Ustawa może dopuścić świadczenie niektórych usług edukacyjnych przez publiczne szkoły wyższe za odpłatnością. Obywatel demokratycznego państwa ma więc szeroki zakres różnego rodzaju praw, z których może korzystać. Jednym z najważniejszych praw jest prawo do uczestnictwa w wyborach. Do głównych zasad prawa wyborczego zaliczamy: Powszechność wyborów mówi o tym, że każdy obywatel posiadający czynne prawo wyborcze (ukończone 18 lat) ma prawo do udziału w wyborach. Jedynie prawomocnym wyrokiem sądu obywatel może być pozbawiony tego prawa. 20

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Prawo jest na naszej stronie! www.profinfo.pl www.wolterskluwer.pl codzienne aktualizacje pełna oferta zapowiedzi wydawnicze rabaty na zamówienia zbiorcze do negocjacji

Bardziej szczegółowo

Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza.

Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza. Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza. W znaczący wkład w jej rozwój ma także kultura Starożytnego Rzymu oraz

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki człowieka

Prawa i obowiązki człowieka Prawa i obowiązki człowieka Prawa oraz wolności obywatelskie zgodnie z polską konstytucją Zgodnie z naszą konstytucją wyróżniamy trzy grupy praw i wolności obywatelskich. Są to: Prawa i wolności osobiste

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014

PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 PAŃSTWO to suwerenna organizacja polityczna, obejmująca swym działaniem ludność określonego terytorium. PAŃSTWO Cechy państwa: - własne terytorium

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1 W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U.1997.78.483) wprowadza się następujące zmiany: 1)

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus

Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus Kraków, 31 marca 2012r. Dyrektor wczoraj Dyrektor dziś Dyrektor w sieci Po co szkole organizacja pozarządowa: - Szkoła jako jednostka

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 3 Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA II GIMNAZJUM Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach wiedzy o społeczeńst

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie

PROJEKT. Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie z dnia PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU LIPNOWSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI UPRAWNIONYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych.

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. W szerszym znaczeniu termin "demokracja elektroniczna" obejmuje również elektroniczny

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE... 2 II. CEL PROGRAMU... 2 III. ADRESACI PROGRAMU... 2 IV. REALIZATORZY PROGRAMU... 3 V. FORMY WSPÓŁPRACY... 3

I. WPROWADZENIE... 2 II. CEL PROGRAMU... 2 III. ADRESACI PROGRAMU... 2 IV. REALIZATORZY PROGRAMU... 3 V. FORMY WSPÓŁPRACY... 3 Załącznik do Uchwały Nr... Rady Gminy Pietrowice Wielkie z dnia 2015r. Roczny Program Współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA. z dnia 24 listopada 2015 r.

UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA. z dnia 24 listopada 2015 r. UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA z dnia 24 listopada 2015 r. w sprawie Rocznego Programu Współpracy Gminy Nowa Ruda z organizacjami pozarządowymi na rok 2016 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie

Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Samorząd to prawo jakiejś grupy osób do samodzielnego i niezależnego decydowania o swoich sprawach. Natomiast z prawno administracyjnego punktu widzenia samorząd oznacza powierzenie

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

USTAWA. z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie LexPolonica nr 27335. Stan prawny 2012-11-29 Dz.U.2010.234.1536 (U) Działalność pożytku publicznego i wolontariat zmiany: 2011-07-01 Dz.U.2011.112.654 art. 166 2011-10-30 Dz.U.2011.205.1211 art. 2 2011-11-03

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

STATUT EŁCKIEJ KOALICJI WSPÓŁPRACY W OBSZARZE POMOCY SPOŁECZNEJ. I. Postanowienia ogólne

STATUT EŁCKIEJ KOALICJI WSPÓŁPRACY W OBSZARZE POMOCY SPOŁECZNEJ. I. Postanowienia ogólne STATUT EŁCKIEJ KOALICJI WSPÓŁPRACY W OBSZARZE POMOCY SPOŁECZNEJ I. Postanowienia ogólne 1 1. Ełcka Koalicja Współpracy w Obszarze Pomocy Społecznej, zwana dalej Koalicją, jest dobrowolnym porozumieniem

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia...

Uchwała Nr... - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia... Uchwała Nr... - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia... w sprawie uchwalenia rocznego programu współpracy Gminy Biesiekierz na rok 2011 z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami działającymi

Bardziej szczegółowo

KOBIETY, DEMOKRACJA, SAMORZĄD

KOBIETY, DEMOKRACJA, SAMORZĄD KOBIETY, DEMOKRACJA, SAMORZĄD PLAN 1. DEMOKRACJA Co to jest, gdzie jest, jaka jest? 2. DEMOKRACJA A SAMORZĄD LOKALNY Czyli myśl GLOBALNIE działaj LOKALNIE 3. DEMOKRACJA, SAMORZĄD I KOBIETY Demokracja bez

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr III/. /14 - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia. grudnia 2014 r.

Uchwała Nr III/. /14 - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia. grudnia 2014 r. Uchwała Nr III/. /14 - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia. grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia rocznego programu współpracy Gminy Biesiekierz na rok 2015 z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. II. Postanowienia ogólne.

I. Wstęp. II. Postanowienia ogólne. Program współpracy Gminy Dębica z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na 2015 r. I. Wstęp. Podstawowym aktem

Bardziej szczegółowo

Tomasz Schimanek Współpraca samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi

Tomasz Schimanek Współpraca samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi Tomasz Schimanek Współpraca samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi 2 PLAN PREZENTACJI I. SAMORZĄD TERYTORIALNY II. ORGANIZACJE POZARZĄDOWE III. WSPÓŁPRACA IV. DLACZEGO WSPÓŁPRACA? 3 SAMORZĄD

Bardziej szczegółowo

Istota, funkcje i zadania organizacji pozarządowych aspekty prawne, funkcjonowanie organizacji pozarządowych w Unii Europejskiej i w Polsce

Istota, funkcje i zadania organizacji pozarządowych aspekty prawne, funkcjonowanie organizacji pozarządowych w Unii Europejskiej i w Polsce Istota, funkcje i zadania organizacji pozarządowych aspekty prawne, funkcjonowanie organizacji pozarządowych w Unii Europejskiej i w Polsce Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP

STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP Mając na względzie, iż istotną cechą i podstawą sukcesu demokratycznie zorganizowanej społeczności lokalnej jest aktywność obywatelska jej mieszkańców,

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

Obywatele dla Demokracji program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG

Obywatele dla Demokracji program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG Obywatele dla Demokracji program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG Realizatorzy: Fundacja im. Stefana Batorego w partnerstwie z Polską Fundacją Dzieci i Młodzieży budżet: 37 mln

Bardziej szczegółowo

- PRAWO - Czy je tworzymy? Czy jesteśmy za nie odpowiedzialni? ZS im. św. Brata Alberta w Żurawiczkach

- PRAWO - Czy je tworzymy? Czy jesteśmy za nie odpowiedzialni? ZS im. św. Brata Alberta w Żurawiczkach PAŃSTWO - PRAWO - OBYWATEL - SPOŁECZE ECZEŃSTWO Czy je tworzymy? Czy jesteśmy za nie odpowiedzialni? ZS im. św. Brata Alberta w Żurawiczkach PAŃSTWO Co to jest państwo? Państwo stwo- instytucja polityczna

Bardziej szczegółowo

Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Organizacje pozarządowe w społeczeństwie obywatelskim

Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Organizacje pozarządowe w społeczeństwie obywatelskim Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Organizacje pozarządowe w społeczeństwie obywatelskim Opracował: dr Robert Pyka Katowice 2015 Wstęp Pełne zrozumienie koncepcji społeczeństwa prosumenckiego nie

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNE ZASADY USTROJU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

KONSTYTUCYJNE ZASADY USTROJU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ KONSTYTUCYJNE ZASADY USTROJU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warunkiem istnienia demokratycznego państwa jest wolność Arystoteles KONSTYTUCYJNE KONSTYTUCYJNE ZASADY ZASADY USTROJU USTROJU RZECZYPOSPOLITEJ RZECZYPOSPOLITEJ

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze Ekonomia społeczna to

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD Załącznik do Uchwały nr XXIV/196/08 Rady Gminy Szemud z dnia 08 września 2008 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD NA LATA 2008 2013 Szemud 2008 SPIS TREŚCI: I. WSTĘP.. 3 II. III. IV. ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH COUNCIL OF EUROPE CONSEIL DE L EUROPE Czym jest Konwencja Ramowa o Ochronie Mniejszości Narodowych? Konwencja Ramowa, która weszła w życie 1 lutego 1998

Bardziej szczegółowo

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Rok 2005 został ogłoszony przez Radę Europy Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Ma to zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla wspierania

Bardziej szczegółowo

publicznego, podejmować będą działania służące zaspokajaniu potrzeb mieszkańców gminy Narol.

publicznego, podejmować będą działania służące zaspokajaniu potrzeb mieszkańców gminy Narol. Wieloletni program współpracy Gminy Narol z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units SYLABUS KIERUNEK STUDIÓW PRAWO, TRYB STACJONARNY STOPIEŃ EDUKACJI: STUDIA MAGISTERSKIE Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l Nazwa przedmiotu ( course title) PRAWO

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Wrotkarskiego HABUNGO. Rozdział I Postanowienia ogólne

Statut Stowarzyszenia Wrotkarskiego HABUNGO. Rozdział I Postanowienia ogólne Art. 1. Statut Stowarzyszenia Wrotkarskiego HABUNGO Rozdział I Postanowienia ogólne Stowarzyszenie Wrotkarskie HABUNGO, zwane dalej Stowarzyszeniem działa na mocy ustawy o Sporcie z dnia 25 czerwca 2010r.

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Lepsze Grajewo w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STOWARZYSZENIA MEDIATORÓW CYWILNYCH

REGULAMIN STOWARZYSZENIA MEDIATORÓW CYWILNYCH REGULAMIN STOWARZYSZENIA MEDIATORÓW CYWILNYCH ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Mediatorów Cywilnych (zwane dalej Stowarzyszeniem ) jest stowarzyszeniem zwykłym działającym na podstawie

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015

Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015 Załącznik do uchwały Nr / / 2014 Rady Powiatu Chełmińskiego z dnia. Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015 PROJEKT Wstęp Samorząd Powiatu Chełmińskiego realizuje

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Cele współpracy w ramach programu 1

Rozdział I Cele współpracy w ramach programu 1 Załącznik do uchwały Nr XXXVII/ 258 /2010 Rady Gminy Popielów z dnia 28 stycznia 2010r. Program współpracy Gminy Popielów z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI... Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI... Postanowienia ogólne WZÓR STATUTU FUNDACJI: (źródło: www.ngo.pl) STATUT FUNDACJI... Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą..., zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez:...... zwanych dalej fundatorami, aktem notarialnym

Bardziej szczegółowo

Wstęp. 1. Ilekroć w programie jest mowa o:

Wstęp. 1. Ilekroć w programie jest mowa o: /PROJEKT/ Program współpracy Gminy Przeworsk z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2012 Wstęp Organizacje

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA FUNDACJA ROZWOJU ŚRODOWISK LOKALNYCH PODPORA WYNIKI BADANIA AKTYWNOŚC SPOŁECZNA SENIOREK W POWIECIE DĄBROWSKIM SMYKÓW 2014 Co sądzić o seniorach, a szczególnie kobietach? Jakie jest ich społeczne zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Charakterystyka ustroju System polityczny charakter głowy państwa republika republika republika republika monarchia parlamentarna budowa terytorialna państwo

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. 1) ustawie rozumie się przez to ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku

Postanowienia ogólne. 1) ustawie rozumie się przez to ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku Projekt Załącznik do Zarządzenia Nr 60/ON/2014 Burmistrza Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia 22 październik 2014 r. Program współpracy Miasta Rejowiec Fabryczny z organizacjami pozarządowymi oraz innymi

Bardziej szczegółowo

ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania

ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania Red.: Joachim Osiński Wprowadzenie Administracja publiczna na tle ewolucji instytucji państwa w XX i XXI wieku (Joachim Osiński) 1. Instytucja

Bardziej szczegółowo

Znowelizowana Karta Zasad Działania Organizacji Pozarządowych

Znowelizowana Karta Zasad Działania Organizacji Pozarządowych Znowelizowana Karta Zasad Działania Organizacji Pozarządowych Dobro wspólne Misja organizacji pozarządowej powinna byd podstawowym wyznacznikiem podejmowanych przez nią działao. Organizacje w swoich działaniach

Bardziej szczegółowo

Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku

Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku Wersja nr 1 z 13 października 2015 r. Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku w sprawie: przyjęcia na rok 2016 programu współpracy Gminy Chmielnik z organizacjami pozarządowymi

Bardziej szczegółowo

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla II klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro Część 1/Część 2

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla II klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro Część 1/Część 2 Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla II klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro Część 1/Część 2 Wymagania na poszczególne oceny Temat lekcji 1. Po co ludziom państwo? 2. Ustroje polityczne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 Ostrowiec Świętokrzyski 2015 Wstęp Program Wsparcia Ekonomii Społecznej w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski na lata

Bardziej szczegółowo

WSTĘP PROGRAM I ZASADY WSPÓŁPRACY

WSTĘP PROGRAM I ZASADY WSPÓŁPRACY ZAŁĄCZNIK do Uchwały Nr XVI/134/2011 Rady Miejskiej w Kozienicach z dnia 01 grudnia 2011r.. WSTĘP W demokratycznym społeczeństwie organizacje pozarządowe stanowią znakomitą bazę dla rozwoju lokalnych społeczności,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Wyższa frekwencja w drugiej turze?

Wyższa frekwencja w drugiej turze? Warszawa, 22.05.2015 Wyższa frekwencja w drugiej turze? Frekwencja podczas I tury wyborów była najniższa spośród wszystkich wyborów prezydenckich po 1990 roku - do urn poszło zaledwie 48,8% wyborców. Jest

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STOWARZYSZENIA OŚWIATOWEGO Rodzina Szkół Chopinowskich. Rozdział 1. Postanowienia ogólne

REGULAMIN STOWARZYSZENIA OŚWIATOWEGO Rodzina Szkół Chopinowskich. Rozdział 1. Postanowienia ogólne REGULAMIN STOWARZYSZENIA OŚWIATOWEGO Rodzina Szkół Chopinowskich Rozdział 1. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Oświatowe Rodzina Szkół Chopinowskich zwane dalej Stowarzyszeniem jest dobrowolnym,

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE PARTYCYPACJI OBYWATELSKIEJ W POLSCE PRACOWNIA BADAŃ I INNOWACJI SPOŁECZNYCH STOCZNIA KATARZYNA STARZYK

UWARUNKOWANIA PRAWNE PARTYCYPACJI OBYWATELSKIEJ W POLSCE PRACOWNIA BADAŃ I INNOWACJI SPOŁECZNYCH STOCZNIA KATARZYNA STARZYK PRACOWNIA BADAŃ I INNOWACJI SPOŁECZNYCH STOCZNIA UWARUNKOWANIA PRAWNE PARTYCYPACJI OBYWATELSKIEJ W POLSCE KATARZYNA STARZYK Niniejszy tekst stworzony został na podstawie analizy adw. Radosława Skiby przygotowanej

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Gminy Kobylanka z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015

Program współpracy Gminy Kobylanka z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015 Załącznik do Uchwały Nr. Rady Gminy Kobylanka z dnia 26 lutego 2015 r. Program współpracy Gminy Kobylanka z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO.

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Rostkowo 2014. Kultura

Bardziej szczegółowo

Karta Współpracy Gminy Zabierzów z Organizacjami Pozarządowymi. Preambuła

Karta Współpracy Gminy Zabierzów z Organizacjami Pozarządowymi. Preambuła Załącznik do Uchwały Nr XIV/110/11 Rady Gminy Zabierzów z dnia 25.11.2011 r. Załącznik do Uchwały nr LIX/326/06 Rady Gminy Zabierzów z dnia 20.01.2006 r. Karta Współpracy Gminy Zabierzów z Organizacjami

Bardziej szczegółowo

Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych

Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych Opracowanie: Andrzej Juros, Arkadiusz Biały Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych O sile i potencjale stowarzyszeń świadczą ich członkowie nie tylko ich liczba, lecz przede wszystkich zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Edukacji Narodowej 04.08.2015 r. Raport z konsultacji

Ministerstwo Edukacji Narodowej 04.08.2015 r. Raport z konsultacji Ministerstwo Edukacji Narodowej 04.08.2015 r. Raport z konsultacji Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie wymagań wobec szkół i placówek został w dniu 3 kwietnia 2015 r. przekazany

Bardziej szczegółowo

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi)

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi) Rozumienie środowiskowej pracy: Praca środowiskowa to działania aktywizujące, integrujące i budujące wspólnotę lokalną, które są podejmowane w społeczności lokalnej. Działania Powinny opierać się na aktywności

Bardziej szczegółowo

Aktywność społeczności wiejskich w okresie ostatnich 20 lat.

Aktywność społeczności wiejskich w okresie ostatnich 20 lat. Aktywność społeczności wiejskich w okresie ostatnich 20 lat. Lokalne inicjatywy organizacji pozarządowych i ich znaczenie dla rozwoju obszarów wiejskich Ryszard Kamiński Sandomierz 17 maja 2012 Społeczności

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych Poziom podstawowy XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania ogólne I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. Uczeń znajduje

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy 1. Wstęp Niniejszy raport został opracowany celem przedstawienia potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy w całej Polsce

Bardziej szczegółowo

Statut FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU TCZEWSKIEGO

Statut FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU TCZEWSKIEGO Statut FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU TCZEWSKIEGO WSTĘP Mając na względzie, iż istotną cechą i podstawą sukcesu demokratycznie zorganizowanej społeczności lokalnej jest aktywność obywatelska jej

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot)

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot) MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011 OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot) Imię i nazwisko kandydata Sławomir Neumann Komitet Platforma Obywatelska CZĘŚĆ I: DEMOKRACJA Pytanie NIE NIE MAM ZDANIA KOMENTARZ 1. Czy zgadza

Bardziej szczegółowo

STATUT Stowarzyszenia Europe4Youth

STATUT Stowarzyszenia Europe4Youth STATUT Stowarzyszenia Europe4Youth Rozdział I: Rozdział II: Rozdział III: Rozdział IV: Rozdział V: Rozdział VI: Postanowienia ogólne Cele i środki działania Członkowie prawa i obowiązki Władze Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ROCZNEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY GMINY KRYNKI

PROJEKT ROCZNEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY GMINY KRYNKI Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 68/2015 Burmistrza Krynek z dnia 1 września 2015 r. PROJEKT ROCZNEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY GMINY KRYNKI z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art.3

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA YOUTH HUMAN IMPACT

STATUT STOWARZYSZENIA YOUTH HUMAN IMPACT STATUT STOWARZYSZENIA YOUTH HUMAN IMPACT ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie Youth Human Impact zwane dalej: STOWARZYSZENIEM jest dobrowolnym, samorządnym zrzeszeniem mającym na celu rozwijanie

Bardziej szczegółowo

Statut Koła naukowego ENACTUS UE

Statut Koła naukowego ENACTUS UE Statut Koła naukowego ENACTUS UE Rozdział I Postanowienia ogólne Art.1 Koło Naukowe ENACTUS UE (zwane dalej Kołem) jest samorządną organizacją studencką reprezentującą Uniwersytet Ekonomiczny w Programie

Bardziej szczegółowo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo 1. Pojęcie zasady naczelnej konstytucji 2. Zasada zwierzchnictwa Narodu 3. Formy realizacji zasady zwierzchnictwa Narodu 4. Zasada demokratycznego państwa

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia

Statut Stowarzyszenia Statut Stowarzyszenia Rozdział 1 Postanowienia ogólne Stowarzyszenie nosi nazwę: STOWARZYSZENIE PAŁAC W WOJNOWICACH - WCZORAJ, DZIŚ, JUTRO - w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

Lublin, dnia 26 listopada 2014 r. Poz. 3882 UCHWAŁA NR XXXIII/231/2014 RADY GMINY STĘŻYCA. z dnia 13 listopada 2014 r.

Lublin, dnia 26 listopada 2014 r. Poz. 3882 UCHWAŁA NR XXXIII/231/2014 RADY GMINY STĘŻYCA. z dnia 13 listopada 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Lublin, dnia 26 listopada 2014 r. Poz. 3882 UCHWAŁA NR XXXIII/231/2014 RADY GMINY STĘŻYCA z dnia 13 listopada 2014 r. w sprawie uchwalenia Rocznego programu współpracy

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Wstęp

Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Wstęp Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Roczny program współpracy Gminy Siemień z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Porozumienie o Współpracy dot. Realizacji Lokalnej Strategii na Rzecz Rozwoju Trzeciego Sektora w Powiecie Słupeckim

Porozumienie o Współpracy dot. Realizacji Lokalnej Strategii na Rzecz Rozwoju Trzeciego Sektora w Powiecie Słupeckim Porozumienie o Współpracy dot. Realizacji Lokalnej Strategii na Rzecz Rozwoju Trzeciego Sektora w Powiecie Słupeckim 1 Porozumienie o Współpracy dot. Realizacji Lokalnej Strategii na Rzecz Rozwoju Trzeciego

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne PROJEKT Załącznik nr 1 do Uchwały Nr /2011 z dnia marca 2011 r. w sprawie uchwalenia programu współpracy Powiatu Łęczyckiego z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami w roku 2011 Roczny Program

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Obraz gmin wiejskich z perspektywy Programu Integracji Społecznej Ewa Gliwicka Koordynator Programu Integracji

Bardziej szczegółowo

Obywatele dla Demokracji. program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG

Obywatele dla Demokracji. program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG Obywatele dla Demokracji program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG Obywatele dla Demokracji Realizatorzy: Fundacja im. Stefana Batorego w partnerstwie z Polską Fundacją Dzieci i

Bardziej szczegółowo

ZIELONE RADZYNY REGULAMIN STOWARZYSZENIA ZWYKŁEGO

ZIELONE RADZYNY REGULAMIN STOWARZYSZENIA ZWYKŁEGO ZIELONE RADZYNY REGULAMIN STOWARZYSZENIA ZWYKŁEGO 31 SIERPNIA 2015 REGULAMIN STOWARZYSZENIA ZWYKŁEGO ZIELONE RADZYNY 1 Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Zielone Radzyny w dalszych postanowieniach

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 Załącznik do Uchwały nr 345/XXIV/08 Rady Miasta Płocka z dnia 27 maja 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 P Ł O C K 1 PŁOCK, maj 2008 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE...3

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI

STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe Libri, zwane dalej Stowarzyszeniem, jest organizacją zrzeszającą osoby zainteresowane kreowaniem

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę STOWARZYSZENIE GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA, zwane jest dalej Stowarzyszeniem. 2 Stowarzyszenie używa pieczęci

Bardziej szczegółowo