27 /28. Dr Helena Pyz: pomagam, tak jak mnie pomagano str Ekwador, Boliwia i Paragwaj przed wizytą Franciszka

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "27 /28. Dr Helena Pyz: pomagam, tak jak mnie pomagano str. 2. 32 Ekwador, Boliwia i Paragwaj przed wizytą Franciszka"

Transkrypt

1 3 Kościół w Polsce ma 329 nowych księży diecezjalnych 17 Prof. Dembinski: bez chrześcijańskiej nauki społecznej świat sobie nie poradzi 32 Ekwador, Boliwia i Paragwaj przed wizytą Franciszka (1213/1214) niedziela, 5 /12 lipca /28 ISSN BIULETYN KATOLICKIEJ AGENCJI INFORMACYJNEJ Fot. Adam Rostkowski/fotokai Dr Helena Pyz: pomagam, tak jak mnie pomagano str. 2

2 ROZMOWA KAI 2 EDITORIAL Czarny piątek Jako czarny piątek cywilizacji Zachodu można nazwać to, co wydarzyło się 26 czerwca w Tunezji oraz USA. W nadmorskim kurorcie Susa z rąk zamachowca Państwa Islamskiego ginie niespodziewanie 39 niewinnych turystów, a kilkuset zostaje rannych. W tym samym dniu Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych orzeka, że osoby tej samej płci mają prawo zawierać związki małżeńskie na terenie całego kraju. Oznacza to, że żaden ze stanów nie może zabraniać wstępowania w związki małżeńskie osobom homoseksualnym oraz że będą się one cieszyć tymi samymi prawami co rodzina. Oba te wydarzenia, choć z zupełnie innej sfery, pokazują główne zagrożenia dla cywilizacji Zachodu. Każde z nich, bądź oba wspólnie, mogą doprowadzić do jej zagłady. Pierwsze niczym rak drąży naszą formację kulturową od wewnątrz, a polega na chęci przebudowy struktur społecznych wedle wizji postulowanej przez nową lewicę zjednoczoną ze środowiskami LGBT. Wizja ta w imię absolutyzacji wolności dąży do zmiany prawa, aby człowieka wyzwolić od krępujących jego wolność sfer, jakimi są rodzina czy nawet płeć, którą sam zainteresowany powinien móc zmienić. Drugie to śmiertelne niebezpieczeństwo ze strony sił, które nienawidzą Zachodu i marzą o jego zagładzie. Główną jest Państwo Islamskie. Jednym z jego argumentów jest stopień demoralizacji Zachodu. A więc państwa zachodnie, nadając związkom homoseksualnym status małżeństwa, dają kolejne uzasadnienie dalszym atakom. Zachód na razie broni przewaga militarna. Jego klęskę oznaczałby sojusz radykalnego islamu i Rosji. Na razie przeszkodą dla takiego porozumienia jest konflikt w Czeczenii. Jednak w dalszej perspektywie sojusz Rosji ze światem islamskim jest możliwy. Rosyjska krytyka zgniłego Zachodu bliska jest bowiem temu, co sądzą o nim islamiści. Jak ponura zapowiedź sojuszu brzmi wypowiedź ks. Czaplina z patriarchatu moskiewskiego o potrzebie nowej wojny, która pozwoli opamiętać się tym, którzy przywykli żyć spokojnie, powoli i dostatnio. Pomagam, tak jak mnie pomagano Rozmowa z dr Heleną Pyz, polską lekarką i misjonarką świecką, członkinią Instytutu Prymasa Wyszyńskiego pracującą w Ośrodku Rehabilitacji Trędowatych Jeevodaya w Indiach Ma Pani Doktor za sobą ponad 25-letnie misjonarskie doświadczenie. Co to znaczy być misjonarzem w XXI w.? Jest to pytanie, które mnie onieśmiela, gdyż nigdy nie uważałam, że jestem misjonarką w takim sensie, w jakim zwykle pojmuje się misje. Bycie misjonarzem kojarzy się przede wszystkim z niesieniem orędzia Jezusa Chrystusa ludziom, którzy nigdy o Nim nie słyszeli. Czegoś takiego nie ma w Indiach, które są krajem amisyjnym, a zgodnie z konstytucją są nawet areligijnym, mimo że ok. 88 proc. liczącego ponad 1 mld indyjskiego społeczeństwa wyznaje hinduizm, a religia jest wszędzie obecna. W historii dochodziło do wielu krwawych konfliktów między hinduistami a muzułmanami i chrześcijanami. Jakie miejsce zajmuje chrześcijaństwo w społeczeństwie indyjskim? Jest nas zaledwie 2,2 proc., ale wyznawcy hinduizmu boją się wyznawców Jezusa. Na słowo misja reagują alergicznie. W ostatnich latach coraz częściej dochodzi do prześladowania chrześcijan. To, że zwalczają chrześcijan, ma jeszcze inny powód... Chrześcijaństwo zaniosło do Indii równość w myśl zasady, że wszyscy jesteśmy dziećmi Boga. Zresztą wielki twórca współczesnej indyjskiej państwowości Mahatma Gandhi członków najniższej kasty lub wykluczonych z kasty nazywał haridżan, co znaczy dzieci Boga. Przynależność do danej kasty rozpoznaje się m.in. po urodzie, nazwisku, ubiorze, ułożeniu rąk, postawie całego ciała itp. Myślę, że kastowość jest najbardziej bolesnym problemem indyjskiego społeczeństwa. Ponadto w Indiach mamy wiele ludów plemiennych nazywających się adivasami, nienależących do żadnej kasty. Według indyjskiego prawa nie można głosić nauki Chrystusa poza świątynią, publicznie. W Indiach nie ma wolności religijnej w sensie europejskim. Hinduistów się faworyzuje i mają wiele praw, których nie mają wyznawcy innych religii. Zatem na czym polega Pani misja? Moją misją jako lekarza i misjonarki świeckiej jest leczenie ludzi, przynoszenie ulgi w cierpieniu. Jestem człowiekiem poświęconym Panu Bogu i w Jego imię pełnię swoją rolę. Od Boga czerpię siły, to On mnie tam posłał, abym służyła ludziom chorym, przede wszystkim trędowatym, których nikt nie kocha i nikt nie chce. Gdy mówi się o trędowatych, to katolikowi zazwyczaj kojarzą się oni z Ewangelią, gdy uzdrawia ich Jezus... Trędowaty to znaczy nieczysty. Kojarzy się też z powieścią Trędowata Heleny Mniszkówny, co w przypadku bohaterki tej powieści znaczy odrzucona, niechciana w danym środowisku. Nieczysty w Indiach oznacza również niedotykalny. cd. na str. 39

3 Kościół w Polsce ma 329 nowych księży diecezjalnych 329 nowych księży diecezjalnych wyświęcono w tym roku w Polsce wynika z danych zebranych przez KAI. Podobnie jak w poprzednich latach rekordzistką, jeśli chodzi o liczbę neoprezbiterów, jest diecezja tarnowska, gdzie pracę duszpasterską podejmie aż 23 nowych księży. W skali Polski najwięcej księży przybyło również w archidiecezji warszawskiej (22), z tym że pięciu z nich absolwentów seminarium Redemptoris Mater po pierwszych latach pracy w archidiecezji zostanie skierowanych do posługi na Drodze Neokatechumenalnej. W czołówce pod względem liczby nowo wyświęconych są także: archidiecezja przemyska z 16 neoprezbiterami oraz archidiecezja krakowska i diecezja radomska, gdzie wyświęcono po 15 księży. Święcenia kapłańskie to święto dla diecezji, dlatego uroczystą Mszę św., w czasie której udzielany jest ten sakrament, biskup sprawuje na ogół w katedrze lub innym znaczącym dla diecezji kościele. Zwyczajem diecezji drohiczyńskiej, przejętym z dawnej diecezji pińskiej, jest udzielanie święceń prezbiteratu w parafiach, z których pochodzi któryś z kandydatów. W tym roku miały one miejsce w sanktuarium maryjnym w Łazówku. Zwykle święceń kapłańskich udziela biskup diecezjalny i tak było prawie we wszystkich polskich diecezjach. Wyjątkiem była diecezja bydgoska, gdzie nowych księży wyświęcił pochodzący z tej diecezji abp Jan Romeo Pawłowski, nuncjusz apostolski w Kongo (Brazzaville) i Gabonie. Kondolencje po zamachach W Gnieźnie święceń prezbiteratu po raz pierwszy udzielił nowy Prymas abp Wojciech Polak, a w diecezji kieleckiej nowy ordynariusz bp Jan Piotrowski. W 2014 r. w Polsce wyświęcono 355 księży diecezjalnych, w 2013 r Studia filozoficzno-teologiczne i formacja do kapłaństwa trwają na ogół 6 lat. Zdaniem wychowawców seminaryjnych standardem jest to, że do święceń dochodzi około połowy tych, którzy rozpoczynają. awo Papież Franciszek przesłał depesze kondolencyjne do swych przedstawicieli we Francji, w Tunezji i Kuwejcie w związku z zamachami terrorystycznymi, do jakich doszło 26 czerwca w tych trzech krajach. W swych przesłaniach po francusku i angielsku, podpisanych w jego imieniu przez sekretarza stanu Stolicy Apostolskiej kard. Pietro Parolina, prosił o przekazanie wyrazów współczucia odpowiednim władzom i zainteresowanym osobom.kardynał zapewnił, że Ojciec Święty łączy się w modlitwie i bólu z rodzinami ofiar, zwłaszcza tymi, którzy stracili swych najbliższych. 26 czerwca terroryści islamscy dokonali niemal jednocześnie zamachów w miastach Saint-Quentin Fallavier koło Lyonu we Francji, Suzie w Tunezji i w mieście Kuwejt stolicy Kuwejtu. Spowodowały one śmierć co najmniej 67 osób. Było też wielu rannych. kg Oświadczenie Prezydium Episkopatu Polski Prezydium Konferencji Episkopatu Polski z wielkim smutkiem i rozczarowaniem przyjmuje wynik dzisiejszego głosowania Sejmu nad rządowym projektem ustawy o leczeniu niepłodności. W marcowym apelu biskupi wyrazili wiele zastrzeżeń do tego projektu, opierając się na wynikach naukowych badań medycznych. Prosili też o przyjęcie takiego prawa, które poprawi obecną sytuację, a nie ograniczy się do zalegalizowania bez zastrzeżeń praktyk stosowanych w klinikach in vitro. Biskupi wskazali wówczas, w jakich sprawach rządowy projekt winien zostać poprawiony, i wyliczyli osiem rozwiązań projektu, które są nie do zaakceptowania (m.in. selekcję zarodków, umożliwianie klonowania człowieka, mrożenie embrionów, a także możność powoływania do życia dzieci po śmierci dawcy komórek rozrodczych). Prezydium Episkopatu wyraziło również nadzieję na przyjęcie przez Sejm poprawek do projektu. Niestety, wszystkie zgłaszane przez posłów poprawki, mające na celu poprawę projektu, zostały odrzucone w głosowaniach. Posłowie popierający projekt ustawy o leczeniu niepłodności w wersji rządowej pozostają w niezgodzie z nauczaniem papieża Franciszka, który apelował do lekarzy: Waszym obowiązkiem jest wyrażać sprzeciw sumienia przy aborcji, in vitro i eutanazji!. Ojciec Święty prosił, by nie eksperymentować i nie igrać z życiem człowieka. Wynikiem dzisiejszego głosowania zostały również zlekceważone oceny etyczno-moralne projektu ze strony biskupów. Ponad 260 parlamentarzystów odcięło się swoim głosem od poglądów wielu swoich wyborców. Prezydium Episkopatu Polski wyraża nadzieję na poprawienie proponowanej ustawy w Senacie RP. Biskupi ufają, że do sumień parlamentarzystów dotrze głos nie tylko Papieża, Konferencji Episkopatu Polski, lecz także organizacji rodzinnych, ruchów obrońców życia oraz specjalistów z zakresu ginekologii i położnictwa, którym drogie jest życie ludzkie. Warszawa, r. abp Stanisław Gądecki metropolita poznański przewodniczący KEP abp Marek Jędraszewski metropolita łódzki zastępca przewodniczącego KEP bp Artur G. Miziński sekretarz generalny KEP WYDARZENIA 3

4 Oświadczenie Zespołu Ekspertów ds. Bioetycznych KEP w sprawie uchwalenia 25 czerwca 2015 r. przez Sejm RP ustawy o leczeniu niepłodności W połączonej ocenie ekspertów różnych dziedzin uchwalona przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 25 czerwca 2015 r. ustawa dotycząca tzw. leczenia niepłodności niesie tak wiele negatywnych konsekwencji medycznych, etycznych, społecznych i prawnych, że należy ocenić, iż mamy do czynienia z klęską etyki w medycynie i w polityce. Dochodzi do wielce niegodziwej próby uprzedmiotowienia ludzkich zarodków i nazywania ich grupą komórek oraz otwarcia drogi do masowego niszczenia poczętych istot ludzkich. Abp Hoser: to tykająca bomba Wydawane dotąd opracowania kwestii in vitro przez Zespół Ekspertów ds. Bioetycznych KEP, ale też przez innych specjalistów spoza zespołu, pozwalają się zorientować, że ustawa ta ostatecznie nie służy rodzinie, burząc podstawowe dla rozwoju dziecka więzi pochodzenia. W świetle nauczania papieża Franciszka i jego najnowszej encykliki, in vitro należy ocenić jako nieekologiczne i sprzeczne z zasadą sprawiedliwości międzypokoleniowej. Wobec przeprowadzonej dyskusji o projekcie uchwalonej właśnie ustawy zwłaszcza w świetle znanych opinii Biura Analiz Sejmowych i uwag Sądu Najwyższego żaden z parlamentarzystów nie może twierdzić, iż nie wiedział, za czym opowiada się w głosowaniu. Ponosi zatem odpowiedzialność moralną za skutki tworzonego prawa. W ocenie eksperckiej katolik nie mógł odpowiedzialnie głosować za przyjęciem ustawy w wersji, w jakiej została uchwalona. Warszawa, 26 czerwca 2015 r. Zespół Ekspertów Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych KRAJ 4 Ustawa o in vitro jest tykającą bombą, krótka wpłynie nie tylko na instrumentalizację ludzkiego życia, lecz także na trudną do przewidzenia zmianę ludzkiego genomu powiedział abp Henryk Hoser, komentując przegłosowanie przez Sejm rządowego projektu ustawy o in vitro. Zdaniem przewodniczącego Zespołu Ekspertów ds. Bioetycznych KEP jest to absolutna klęska etyki w medycynie. Ustawa ta przede wszystkim doprowadzi do instrumentalnego traktowania człowieka od samego początku jego istnienia. Jego życie będzie podporządkowane tylko pragnieniom ludzkim, a nie przypisanej mu wartości samej w sobie. Jest to niezwykle groźna zapowiedź przyszłego społeczeństwa stwierdził abp Hoser. Przypomniał, że każdy człowiek ma prawo do istnienia i bez względu na obciążenia genetyczne nie może być likwidowany. Tymczasem metody zapłodnienia pozaustrojowego, na które przyzwala ustawa, godzą w tę zasadę. Biskup warszawsko-praski ostrzegł, że ustawa ta podda bardzo ostrej selekcji ludzkie embriony, a więc eugenice, mówiąc językiem naukowym. Nie możemy zapominać, że zyskanie nielicznych zapłodnień, które się rozwiną do czasu urodzenia, dokona się kosztem śmierci bardzo wielu istnień ludzkich tłumaczył. Jego zdaniem ustawa w obecnej formie jest najgorszą, jaką można sobie było wyobrazić. Otwiera ona wszystkie furtki, począwszy od surogacji czyli noszenia ciąży przez osoby trzecie, poprzez pobieranie materiału genetycznego od zupełnie obcych anonimowych osób, co nie tylko zaburza całą świadomość genealogii człowieka, czyli pochodzenie z pokolenia na pokolenie, lecz także sprawia, iż identyfikacja rodziców biologicznych staje się zupełnie niemożliwa. Abp Hoser nazwał ustawę tykającą bombą. Genetycy podkreślają, że nie znają wszystkich konsekwencji zapłodnienia poza warunkami fizjologicznymi. Skutki genetyczne tego typu działań będą się ujawniać nie tylko przy urodzeniu człowieka, lecz także w ciągu całego jego życia. Ponadto jak dodał hierarcha nie wolno zapominać o konsekwencjach zmiany genomu ludzkiego, czyli dziedzictwa genowego, które przenosi się z pokolenia na pokolenie. Odnosząc się do osób cierpiących na bezpłodność, abp Hoser zwrócił uwagę, że nie są wykorzystywane inne dostępne i znacznie mniej inwazyjne ścieżki. Podkreślił, że przede wszystkim trzeba dołożyć starań, aby zapobiegać niepłodności. Nie służy temu zarówno nawoływanie do uprawiania seksu, jak i czynniki środowiskowe. W chemii gospodarczej mamy obecnie zbyt wiele substancji, które charakteryzują się działaniem podobnym do estrogenu, powodując zaburzenia hormonalne. Drugim zjawiskiem jest wzrost chorób przenoszonych drogą płciową ze względu na częste zmiany partnerów, co dotyczy zwłaszcza środowisk homoseksualnych zauważył. Stwierdził, że płodności nie służy również odkładanie poczęcia na wiek po trzydziestce. Zdolność zapłodnienia jest wówczas znacznie obniżona. Ponadto zwiększa się ryzyko pojawienia się u dziecka wad genetycznych tłumaczył abp Hoser. Przypomniał, że niepłodność nie jest chorobą, ale całym zespołem różnych szczegółowych chorób, które powinno się leczyć. mag

5 Dr Barczentewicz: mam nadzieję, że ustawa o in vitro jest niezgodna z konstytucją Jest mi autentycznie smutno i przykro, że do przeważającej liczby posłów nie docierają racjonalne argumenty medyczne i genetyczne ani natury prawnej i etycznej wynikające z nauki Kościoła katolickiego. Ci posłowie stawiają się świadomie i dobrowolnie poza wspólnotą Kościoła tak dr Maciej Barczentewicz, ginekolog, prezes zarządu Fundacji Instytut Leczenia Niepłodności Małżeńskiej w Lublinie, skomentował dla KAI przyjęcie przez Sejm rządowego projektu ustawy o leczeniu niepłodności. Całe to działanie jego zdaniem wpisuje się w logikę lobbingu koncernów farmaceutycznych i przedsiębiorców naukowców czerpiących zyski z procedur zapłodnienia pozaustrojowego. W szerszej perspektywie jest to ideologiczne zacietrzewienie zmierzające do realizacji utopii Nowego wspaniałego świata Aldousa Huxleya, a właściwie utopii społeczeństwa komunistycznego wprowadzanego poprzez wpływanie na media, a w końcu na opinię publiczną i kulturę. Mam nadzieję, że możliwe jest skierowanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego i stwierdzenie jej niezgodności z ustawą zasadniczą lub zmiana tej ustawy w kolejnej kadencji Sejmu. W innym przypadku jesteśmy na równi pochyłej, społeczeństwo będzie się staczać w kierunku postmodernistycznego Zachodu, a równocześnie upodabniać do krajów trzeciego świata wykorzystywanych przez Zachód do dostarczania materiału genetycznego (gamet i zarodków ludzkich) czy surogacji, tak jak się to dzieje np. w Indiach. lk Dr hab. Królikowski: lekceważy się godność człowieka Zdaniem prawnika dr. hab. Michała Królikowskiego przyjęcie przez Sejm ustawy o leczeniu niepłodności to zdarzenie bez precedensu, okazujące pogardę dla godności człowieka. Odrzucenie zaś poprawek to oznaka pogardy w stosunku do tych, którzy upominali się o wstrzemięźliwość w rozwiązaniach moralnie wątpliwych. Dr Królikowski z Uniwersytetu Warszawskiego do ubiegłego roku był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości. Według niego ze wszystkich procedowanych w Sejmie projektów dotyczących legalizacji metody in vitro przyjęto projekt najbardziej radykalny i najbardziej permisywny, pozwalający na eugenikę i jawne pogwałcenie godności, która jest przyrodzona każdemu z nas. Pytany o to, dlaczego w toku prac nad projektem nie przyjęto merytorycznych uwag Jarosława Gowina, które zmierzały do nadania ustawie o in vitro bardziej cywilizowanego charakteru m.in. w kwestii definicji zarodka czy zakazu tworzenia zarodków nadliczbowych Królikowski stwierdził, że nie rozumie takiego zachowania. Jest to jakaś kultura pogardy w stosunku do tych, którzy upominali się o wstrzemięźliwość w rozwiązaniach, które są moralnie wątpliwe dodał. Na pytanie, czy propozycje rządowe można będzie zmodyfikować na końcowym etapie legislacji, jeszcze przed wejściem w życie ustawy, dr Królikowski przypomniał, że teraz zajmie się nią Senat, a potem prezydent, który może ustawę podpisać, ale też zbadać ją pod względem zgodności z Konstytucją RP. Jest tu jeszcze wiele osób, które mogą odegrać kolosalną rolę w tym, by upomnieć się o ludzką godność stwierdził Królikowski. W tym kontekście uważa on, że ustawa o in vitro będzie ostatnim ważnym zadaniem dla odchodzącego prezydenta. To będzie największy test dla kondycji sumienia pana Bronisława Komorowskiego dodał. lk Za 12 lat posługi ks. Józefa Klocha jako rzecznika Episkopatu Polski dziękowano 26 czerwca podczas Mszy św. w siedzibie Episkopatu Polski w Warszawie. W czasie liturgii, której przewodniczył bp Artur Miziński, modlono się także za nowego rzecznika KEP, który przejmie obowiązki 1 lipca. Eucharystia to dziękczynienie, które chcemy zanosić do Boga za dar życia, powołania i spełnianej misji podkreślił sekretarz generalny KEP, zachęcając pracowników struktur Episkopatu do modlitwy za obydwu księży. Biskup Miziński przypomniał, że ks. Kloch przez ostatnie 12 lat był twarzą Kościoła w Polsce. Przytaczając jego życiorys, wskazał na różne płaszczyzny jego służby Kościołowi: od pracy duszpasterskiej, poprzez studia i wykłady filozofii, zaangażowanie w komputeryzację i 12 lat posługi jako rzecznika Episkopatu Polski. A w tym samym czasie przygotował pracę habilitacyjną i jej obronę zaznaczył sekretarz generalny KEP. Zwrócił również uwagę, że jego relacje ze światem mediów były nie tylko poprawne, ale w wielu wypadkach nawet przyjacielskie. A to także wpływało na obraz Kościoła w mediach zauważył bp Miziński. W imieniu przewodniczącego Episkopatu dziękował ks. Klochowi również za świadectwo życia, głębokiej wiary, pełną gorliwości i oddania posługę i życzył mu satysfakcji z dzielenia się z młodym pokoleniem tym, co zyskał przez lata doświadczeń. Dotychczasowy rzecznik KEP zamierza bowiem skoncentrować się na pracy naukowo-dydaktycznej na UKSW w Warszawie. rl, awo KRAJ 5

6 Pornografia nałóg, z którym trzeba walczyć KRAJ 6 Pornografia traktuje kobiety jak przedmiot, wytworzyła też potrzebę obnoszenia się ze swoją seksualnością. Jej oglądanie uzależnia jak narkotyki podkreślali uczestnicy konferencji Społeczne i rozwojowe konsekwencje pornografii zorganizowanej 22 czerwca w Sejmie przez Stowarzyszenie Twoja Sprawa. Uczestnicy spotkania apelowali m.in. o skuteczniejsze egzekwowanie istniejących przepisów i zaostrzenie polityki karnej oraz wprowadzenie regulacji, które zahamują zbyt łatwy dostęp do pornografii dla dzieci i młodzieży. Urszula Sowińska ze Stowarzyszenia Twoja Sprawa podkreśliła, że pornografa nie jest, jak często się utrzymuje, rozrywką dla dorosłych. Jest lawiną, która może znieść po drodze: niewinność, intymność, miłość, szacunek dla siebie i innych. Pornografia jest żywiołem, który wyrwał się społeczeństwu spod kontroli i który co z przykrością muszę stwierdzić jest ignorowany przez wiele powołanych do walki z nim instytucji w naszym kraju podkreśliła Sowińska. Jak stwierdziła, żywiołu tego nie można zostawić samemu sobie. Warto skorzystać z doświadczeń innych krajów, np. Wielkiej Brytanii, w której z dużym sukcesem zaczęto z udziałem bardzo wielu podmiotów wprowadzać ograniczenia w dostępie do pornografii. Wicemarszałek Sejmu Elżbieta Radziszewska w liście odczytanym na otwarcie konferencji podkreśliła, że ochrona dzieci i młodzieży przed pornografią powinna być priorytetem rządzących w Polsce. Marek Łukaszuk, przedstawiciel Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, w swoim przemówieniu wyjaśnił prawne zagadnienia dotyczące ochrony przed destrukcyjnym wpływem pornografii, a także przybliżył zmiany w kodeksie karnym zaostrzające kary za wszelkie czyny mające znamiona nadużyć seksualnych. Podczas konferencji wystąpiła m.in. Gail Dines, profesor socjologii w Wheelock College w Bostonie, najbardziej znana na świecie propagatorka wiedzy na temat negatywnych skutków działalności przemysłu pornograficznego. Jest ona m.in. założycielką projektu Culture Reframed, którego celem jest szerzenie wiedzy na temat skutków społecznych pornografii, jej przenikania do mediów głównego nurtu oraz edukacja na temat skutków działalności przemysłu pornograficznego dla życia społecznego. Dines tłumaczyła, że pornografia tworzy u widza poczucie, że mężczyzna jest właścicielem ciała kobiety, a w kobietach przeświadczenie, że wszystkie muszą wyglądać jak gwiazdy filmów porno, gdyż tego wymagają od nich mężczyźni. Próbuje się odhumanizować kobiety, by później traktować je jak przedmiot, który można przed kamerą nieludzko wykorzystać i podporządkować w niemal każdy, najbardziej obsceniczny i brutalny sposób. Gail Dines mówiła też o tym, że kultura masowa ułatwia wykorzystanie dzieci w przemyśle pornograficznym. Ta niby-kultura wręcz zmieniła ludzką wrażliwość, wytworzyła potrzebę obnoszenia się ze swoją seksualnością. Prelegentka podkreśliła, że przemysł pornograficzny jest ogromną machiną, która w dobie internetu jest niemal nie do zatrzymania. Przemysł pornograficzny zarabia ponad 3 tys. dolarów na sekundę. W ciągu dnia więcej osób korzysta ze stron pornograficznych niż ze wszystkich razem portali społecznościowych czy komunikatorów. Pornobiznes działa jak każdy inny biznes. Posiada reklamę, księgowych, plany biznesowe, zarządzających itd. dodała amerykańska socjolog. Przywołała także szokujące skutki oglądania filmów pornograficznych, które wpływają na rozwój nastoletnich chłopców, a także mają wpływ na całe pokolenia, które zostają odarte z intymności. Ta kultura próbuje zlikwidować moralność i nie chodzi tu o moralność religijną, ale o pewne granice, które posiada każdy człowiek zaznaczyła. Zaapelowała także o działania mające na celu ochronę dzieci przed biznesem pornograficznym, ponieważ zacznie on jeszcze nachalniej wkraczać do życia każdej rodziny. Jak wyjaśniła, pornografia niesie za sobą dewiacje seksualne, począwszy od pedofilii. Zrelacjonowała też treść rozmów, jakie odbyła w więzieniu z pedofilami, którzy oglądając pornografię, byli tak znudzeni kobietami, że chcieli coś zmienić. Dr Donald Hilton, profesor neurochirurgii na Uniwersytecie w San Antonio, zajmujący się uzależnieniem od pornografii, mówił o wpływie konsumpcji pornografii na pracę mózgu. Podkreślił, że podczas oglądania pornografii dochodzi do jego uszkodzeń, takich samych jakie zachodzą w mózgach osób uzależnionych od narkotyków czy nikotyny. Medyczne mechanizmy uzależnienia od pornografii są identyczne i mają tak samo destrukcyjne działanie. Tak jak kokaina ma wpływ na strukturę połączeń nerwowych w obszarach mózgu odpowiedzialnych za odczuwanie przyjemności, tak samo dzieje się w przypadku pornografii. Po długotrwałym przyjmowaniu takich narkotyków jak kokaina czy oglądaniu filmów pornograficznych, wytwarza się trwałe uzależnienie w postaci ciągłego pragnienia, które utrzymuje się nawet po długotrwałym odwyku wyjaśnił. Dodał, że kokaina powoduje uzależnienie nie tylko psychiczne, lecz także fizyczne, zwane lokomotorycznym, co w efekcie prowadzi do degradacji psychicznej i obniżenia sprawności intelektualnej. To samo dzieje się przy uzależnieniu od pornorozrywek. Nasze mózgi lubią to, co jest nowe, i tak właśnie odbierają pornografię. Niestety, jak wykazują badania, uzależnienie od pornografii znacznie zmniejsza obszar pamięci roboczej podkreślił lekarz. To jest mitologia, że sporadyczne oglądanie pornografii nie ma żadnego wpływu na życie mówił z kolei dr Bogdan Stelmach, seksuolog, kierownik Poradni Seksuologii i Patologii Współżycia przy Szpitalu Nowowiejskim w Warszawie. Uzależnienie od pornografii zawsze prędzej czy później prowadzi do uzależnień od zachowań seksualnych podkreślił. Przywołał także kilka przykładów ze swojego medycznego doświadczenia

7 i stwierdził, że bardzo niepokojący jest spadający wiek dzieci, w którym po raz pierwszy zetknęły się one z pornografią. W jego opinii jeszcze niedawno inicjacja następowała w wieku lat, a teraz w wielu przypadkach mówi się o dzieciach 7-letnich. Zdaniem organizatorów konferencji w Polsce istnieje pilna potrzeba zmiany nastawienia do przemysłu pornograficznego i zrozumienia, jak niebezpieczne dla życia społecznego treści ten przemysł produkuje. W najbliższych latach problem pornografii wśród dzieci i młodzieży będzie bowiem narastać. Gail Dines uważa, że Polska i kraje Europy Wschodniej mogą stać się przedmiotem większego zainteresowania przemysłu pornograficznego. Ze względu na coraz większe ograniczenia w USA związane z nakazem stosowania przez aktorów środków chroniących przed zakażeniami, co ogranicza atrakcyjność filmów porno, przemysł ten szuka krajów, do których może przenosić swoje produkcje. W Polsce dotarcie do treści pornograficznych jest dziś dziecinnie proste alarmowali organizatorzy konferencji. Dla 72 proc. dzieci podstawowym źródłem dostępu do pornografii jest internet. Z monitoringu przeprowadzonego przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji (2014) wynika, że żadna ze 198 stron VoD z filmami pornograficznymi umieszczonymi na polskich domenach nie ma skutecznych zabezpieczeń weryfikujących pełnoletniość użytkownika. 124 strony (63 proc.) ograniczyły się jedynie do wyświetlenia tablicy z informacją o pornograficznym charakterze witryny wraz z pytaniem o pełnoletniość odbiorcy. Jest to stan niezgodny z polskim prawem. W opinii STS na razie niestety uczyniono niewiele, by zmienić tę sytuację. Konsekwencją łatwego dostępu do pornografii jest m.in. zjawisko uprzedmiotowienia czy wręcz odhumanizowania kobiet. Agresja fizyczna i werbalna wobec kobiet jest na porządku dziennym w najbardziej popularnych produkcjach pornograficznych. Pornobiznes próbuje przekonać nas, że kobiety na to zasługują, a nawet tego chcą. STS wskazuje też na badania pokazujące, że co drugi chłopiec w gimnazjum W poszukiwaniu zbłąkanych owiec to tytuł filmu o hipisowskich pątnikach na Jasną Górę oraz ich przewodniku, salezjaninie ks. Andrzeju Szpaku. Organizowana od 1979 r. Międzynarodowa Pielgrzymka Młodzieży Różnych Dróg i Kultur do jasnogórskiego sanktuarium skupiająca dzieci kwiaty to zdaniem reżyserki Gabrieli Mruszczak ewenement na skalę światową. Nigdzie poza Polską żaden z nurtów hipisowskiego ruchu nie przybrał charakteru religijnego mówi Mruszczak i przypomina, że ks. Szpak na co dzień pełni posługę w parafii Miłosierdzia Bożego w Oświęcimiu, w Polsce ogląda pornografię regularnie, a 15 proc., czyli co siódmy, ogląda ją codziennie. Problem ten dotyczy nawet szkół podstawowych. Już 11-letnie dzieci mają kontakt z pornografią, a regularne obcowanie z nią powoduje u nich wiele negatywnych skutków, poczynając od kształtowania się w nich przedmiotowego stosunku do kobiet, poprzez problemy w relacjach z partnerką w przyszłym życiu seksualnym, aż po uzależnienie oraz powstawanie w mózgu zmian typowych dla osób uzależnionych. Co gorsza, konsumpcja pornografii prowadzi do eskalacji i sięgania po coraz bardziej wulgarne, obsceniczne i brutalne treści. Skala tego zjawiska jest już tak ogromna, że naszym zdaniem mamy do czynienia z problemem społecznym na masową skalę, który będzie wpływał na stosunek do kobiet, sprzyjał stosowaniu przemocy wobec nich, ale również na trwałość relacji w rodzinach z powodu niemożność budowania relacji opartych na szacunku czytamy w zaproszeniu stowarzyszenia na konferencję. Co można zrobić, aby to zjawisko zahamować? Zdaniem stowarzyszenia już teraz da się wprowadzić regulacje prawne, które znacznie wpłyną na zatrzymanie dostępu do pornografii przede wszystkim dzieci i młodzieży. Dostęp taki powinien zostać utrudniony np. dzięki umożliwieniu rodzicom kontroli dostawcy usług internetowych. W ten sposób można zabezpieczyć wszystkie urządzenia, które w danym gospodarstwie domowym są podłączone do sieci: oprócz komputerów także m.in. telefony i telewizję wraz z konsolami do gier wideo. Potrzebne jest także wyłączenie domyślnej kategorii 18+ w internecie dostarczanym w telefonii komórkowej 3G/4G. STS domaga się także m.in. zablokowania dostępu do pornografii przez publiczne sieci Wi-Fi (np. ogólnodostępne sieci miejskie) oraz takie same sieci bezprzewodowe oferowane przez różne firmy komercyjne (banki, sieci kawiarni i restauracji itd.). Konieczna jest zmiana podejścia policji czy straży miejskiej do egzekwowania przepisów już istniejących. Bowiem mimo częstych zgłoszeń do tych służb, iż np. w witrynach kiosków lub na stacjach benzynowych eksponowana jest prasa pornograficzna, funkcjonariusze pod różnymi pretekstami nie podejmują interwencji. Innym postulatem jest zaostrzenie polityki karnej oraz przeprowadzanie szkoleń prokuratorów w zakresie skuteczności tych przepisów, które obowiązują obecnie. STS chce także wpływać na Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, aby uznał pornografię za treści, które istotnie szkodzą interesowi konsumentów mimo że instytucja ta podejmuje interwencję zwykle tylko w sprawach natury ekonomicznej, a nie etycznej. Zdaniem stowarzyszenia da się jednak wyliczyć, że zbyt łatwy dostęp do pornografii także przynosi szkody finansowe. wpolityce, lk tuż za murami byłego niemieckiego obozu KL Auschwitz. rk Małopolski Szlak Papieski im. św. Jana Pawła II dołączył do mapy szlaków turystycznych w Polsce. Po przemierzeniu jednej z papieskich tras zdobyć można odznakę turystyczną im. św. Jana Pawła II. Odznaka ma cztery stopnie. Żółto-biała zostaje przyznana za przejście całej głównej trasy Małopolskiego Szlaku Papieskiego (Kalwaria Zebrzydowska Stary Sącz), brązowa i srebrna oraz złota za zdobycie analogicznie dwóch, trzech i czterech kolejnych szlaków z proponowanych ich wersji. Wiecej na: rk KRAJ 7

8 Katolicy i polityka konferencja w Domu Arcybiskupów Warszawskich KRAJ 8 Katolicy i polityka to temat Konferencji im. św. Tomasza Morusa, która odbyła się 23 czerwca w Domu Arcybiskupów Warszawskich. Podczas spotkania rozmawiano o odpowiedzialności ludzi wiary za życie społeczne i publiczne oraz o szansach i zagrożeniach wynikających z czynnego udziału w życiu politycznym. Nawiązując do nauki społecznej Kościoła katolickiego, bp Marek Solarczyk zwrócił uwagę, że jedną z podstawowych płaszczyzn, na których realizuje się odpowiedzialność obywatelska, jest wychowanie potomstwa realizowane w rodzinie. Jeżeli człowiek umie zatroszczyć się o dobro swoich najbliższych, to tym samym będzie potrafił przenieść to doświadczenie na życie społeczne, w tym m.in. życie zawodowe, poprzez sumienne i rzetelne wypełnianie swoich obowiązków zauważył. Dodał, że odpowiedzialność wyraża się również na płaszczyźnie kultury, a zatem i właściwej edukacji. Zaznaczył, że katolik nie może uchylać się od odpowiedzialności za życie publiczne swojego kraju. Nie wszyscy są politykami, ale każdy z nas ma bierne prawo wyborcze, stąd też nasza odpowiedzialność obywatelska wyraża się m.in. poprzez głosowanie w wyborach, branie udziału w referendach czy innych inicjatywach tłumaczył hierarcha. Pytany o zaangażowanie duchownych w życie polityczne bp Solarczyk przypomniał, że w Polsce istnieje rozdział Kościoła od państwa, co nie oznacza, że istnieje neutralność światopoglądowa. Doskonale wiemy, że zawsze istnieją pewne wartości, poglądy i zasady, którymi się posługujemy. Jak uczy nas nauka społeczna Kościoła, powinny one jednak budować to, co nazywamy dobrem wspólnym, czyli służyć wszystkim grupom społecznym, pozwalając na ich harmonijnym rozwój zaznaczył prelegent. Podkreślił, że kapłan jest przede wszystkim świadkiem Bożej Prawdy w tym świecie, a co za tym idzie, musi pozostać wiernym Bożemu Prawu i prowadzić ludzi do spotkania z Chrystusem. Moim zadaniem jako duchownego jest zatem przyjąć z szacunkiem wszystkich współczesnych Nikodemów, bez względu na to, jakie mieli doświadczenia polityczne, przez co przechodzili i wobec czego stają, oraz pomóc im odnaleźć Boga i pójść drogą wiary powiedział. Pytany o zaangażowanie Kościoła w Polsce na rzecz prześladowanych chrześcijan zwrócił uwagę, że jako katolicy robimy bardzo wiele. Wystarczy zobaczyć, jak wielu misjonarzy z naszego kraju pracuje tam, niosąc pomoc i wsparcie, nie mówiąc już o środkach, które są przekazywane nie tylko przez Caritas Polska, lecz także inne organizacje kościelne czy wspólnoty wspomniał bp Solarczyk. Zwrócił przy tym uwagę, że sama kwestia przyjęcia chrześcijan w Polsce to nie tylko sprawa udzielenia im dachu nad głową czy dania pracy, lecz także szeroko rozumiana pomoc w adoptowaniu się w naszym środowisku, a co za tym idzie, udzielenie możliwości edukacji dzieci czy kultywowania wiary zwłaszcza że większość tych ludzi to nie są rzymscy katolicy zauważył. Na temat wyzwań i zagrożeń stojących przed katolikami angażującymi się w życie polityczne mówił dr Henryk Goryszewski, były wicepremier oraz wiceprzewodniczący ZChN. Podkreślił, że osoba publiczna powinna w sposób publiczny odpowiadać za swoje decyzje. Jeśli ktoś publicznie grzeszy, powinien publicznie odciąć się od zła, którego jest sprawcą. Nie wystarczy zatem cicha spowiedź zaznaczył. Przypomniał, że choć obowiązkiem polityka jest troska o dobro wspólne, to jednak musi on mieć świadomość potrzeb konkretnych grup społecznych i zawodowych. Ma zatem pogłębiać swoją wiedzę na temat zjawisk i spraw, co do których zajmuje stanowisko, tak aby jego subiektywny ogląd stanu rzeczy był jak najbardziej bliski rzeczywistości tłumaczył prelegent. Przestrzegł przy tym przed otaczaniem się jedynie grupą pochlebców i karierowiczów, którzy liczą jedynie na stanowiska. Zwrócił uwagę, że w polityce istnieje konflikt między wymogami sprawiedliwości a potrzebą skuteczności. Ocena władzy zgodnie z kryteriami sprawiedliwości, prawdy i wolności dla ogółu wyborców ma znaczenie drugorzędne. Większość pragnie dobrobytu i podtrzymania nadziei na polepszenie stopy życiowej, czego przykładem były czasy PRL-u zauważył dr Goryszewski. Wśród niebezpieczeństw zagrażających sumieniu ludzi zajmujących się polityką wymienił uzależnienie finansowe od sprawowanego urzędu. Na autonomię może sobie pozwolić tylko ten, kto nie żyje z polityki podkreślił. Zwrócił również uwagę, że panujące w polityce podstęp i intrygi niszczą ludzkie sumienia. Zdaniem kolejnego mówcy dr. Pawła Łączkowskiego, byłego wicepremiera oraz współtwórcy Partii Chrześcijańskich Demokratów, najlepszym sposobem zdefiniowania polityki jest w ślad za społecznym nauczaniem Kościoła określenie jej jako roztropnej troski o dobro wspólne. Tymczasem jak podkreślił w jaskrawej opozycji do tego pozostają postawy większości polskich polityków, którzy swój program określają nie w odniesieniu do kryterium dobra wspólnego, tylko w perspektywie jutra tego, co może przynieść zwycięstwo wyborcze. Dlatego odpowiadają jedynie na aktualne zapotrzebowanie społeczne. Łączkowski odróżnił postawę autentycznego przywódcy politycznego, który jest w stanie poprowadzić stado w określonym, dalekosiężnym kierunku, od najgłośniejszej owcy w stadzie, która okazuje się najsprawniejsza w artykulacji żądań i obietnic, które choć nie mają pokrycia, to spotykają się z aplauzem gawiedzi. I taki niestety jego zdaniem model przywództwa politycznego dominuje w dzisiejszej Polsce, powodując ewidentne straty w przestrzeni publicznej. Innym grzechem polskiej polityki podkreślił Łączkowski są coraz czę-

9 ściej pojawiające się formacje, które narzucają społeczeństwu skrajnie jednostronny obraz rzeczywistości, a siebie prezentują jako jedynych wybawicieli od tych wszystkich plag. Społeczeństwo dość łatwo poddaje się tego typu manipulacji, w naturalny sposób pragnąc poprawy rzeczywistości. Tego typu narracja zdaniem mówcy jest tym bardziej niebezpieczna, że ludziom odbiera nadzieję niezbędną do podejmowania wysiłków na rzecz zbudowania czegoś pozytywnego. Mówiąc o stanie polskiego państwa, Łączkowski odwołał się do typologii wprowadzonej przez Feliksa Konecznego, polskiego przedwojennego historyka i historiozofa, który wprowadził istotne rozróżnienie pomiędzy państwem obywatelskim a biurokratycznym. To pierwsze stara się służyć obywatelom i stwarza im przestrzeń do działania, natomiast drugie obsesyjnie posługuje się pojęciem interesu państwa, który de facto tożsamy jest z interesem wąskich elit sprawujących władzę. Łączkowski podkreślił, że autentyczny interes państwa musi być zawsze oceniany pod kątem dobra wspólnego, a nie tych partii czy koalicji, które akurat dzierżą władzę. Z kolei Marcin Przeciszewski z KAI skupił się na prezentacji głównych nurtów nauczania społecznego papieża Franciszka. Przypomniał, że od samego początku pontyfikatu, a właściwie o wiele wcześniej już jako prymas Argentyny papież Franciszek poddawał silnej krytyce współczesny neoliberalizm gospodarczy. Zdaniem Franciszka obecny światowy system ekonomiczny cechuje poważny błąd. Polega on na bezgranicznej ufności w ślepe siły i niewidzialną rękę rynku. Skutkiem tego wyjaśnia jest skupienie bogactw fizycznych, walutowych i informacyjnych w rękach niewielu, co prowadzi do wzrostu nierówności i wykluczenia. W adhortacji Evangelii Gaudium stwierdza jasno: To jest nieludzki system gospodarczy. Ten system gospodarczy zabija!. Przeciszewski zauważył, że w tym zakresie Franciszek kontynuuje myśl Benedykta XVI, który w encyklice Caritas in Veritate poddał neoliberalizm gospodarczy równie głębokiej krytyce. Podkreślał tam, że fałszywa logika rynku wzmacnia tylko egoistyczne postawy prowadzące do wynaturzeń, a rynek kierujący się jedynie zasadą równowartości zamienianych dóbr nie potrafi doprowadzić do jedności społecznej, której zresztą potrzebuje, aby dobrze funkcjonować. Widzimy podkreślił Przeciszewski że kluczem do zrozumienia społecznego nauczania Franciszka jest antropologiczna wizja osoby ludzkiej, w czym zresztą nawiązuje bezpośrednio do myśli swoich poprzedników Benedykta XVI i Jana Pawła II. Oceniając obecny kryzys finansowy, Franciszek przypomina, że jest on nie tylko kryzysem ekonomicznym, lecz ma także znacznie głębsze korzenie w kryzysie etycznym i antropologicznym. Dalej prelegent wykazał, że papież Franciszek w miejsce kultury odrzucenia degradującej współczesną, zglobalizowaną cywilizację proponuje kulturę spotkania. Przypomina, że autentyczne prawo do rozwoju dotyczy każdego człowieka i wszystkich ludzi w całościowej perspektywie. A to wymaga zapewnienia na wszystkich szczeblach przynajmniej minimalnego ich udziału we wspólnocie ludzkiej. Inną jak podkreślił Przeciszewski ważną kwestią społeczną podejmowaną przez Franciszka jest ekologia. Już podczas swej pierwszej Mszy św. rozpoczynającej pontyfikat 19 marca 2013 r. podkreślił doniosłość troski o przyrodę. Powiedział wówczas, że św. Franciszek z Asyżu, którego imię i przesłanie ma być natchnieniem dla jego pontyfikatu, stanowi wzorzec życia surowego, szanującego stworzenie, jakże odległego od obecnej kultury odrzucenia. Od tamtego czasu papież wielokrotnie nawoływał do ochrony środowiska, zarówno podczas swych podróży, jak i w czasie audiencji w Watykanie. Gdy niszczymy stworzenie, ono zniszczy nas samych. Nigdy o tym nie zapominajcie! wołał przed rokiem. Myśli te rozwinął w formie integralnego wykładu w opublikowanej w ubiegłym tygodniu encyklice Laudato si. Przy okazji warto podkreślić, że to, co pisze na temat encykliki część polskiej prasy, np. Rzeczpospolita, jest zdaniem Przeciszewskiego nierzetelne. Nieprawdą jest, że papież domaga się likwidacji wydobycia węgla czy innych paliw kopalnych. Mówi tylko zgodnie zresztą z wynikami badań naukowych o szkodliwości nadmiernej emisji gazów cieplarnianych oraz nawołuje w przypadku wydobycia węgla do stosowania technologii ograniczających zatrucie środowiska. Nawołuje też do rozwoju stosowania źródeł odnawialnych. Najistotniejszym wątkiem encykliki jak podkreślił prelegent jest wątek antropologiczny, w którym papież apeluje o szacunek nie tylko dla środowiska przyrodniczego, lecz także dla godności osoby ludzkiej. Dlatego bardzo mocnej krytyce poddaje brak szacunku dla życia człowieka przed narodzeniem oraz dla życia ludzkiego w okresie embrionalnym. Ponadto w radykalny sposób przeciwstawia się ideologii gender jako całkowicie sprzecznej z naturą. Na koniec swego wystąpienia Przeciszewski zaapelował o promocję społecznego nauczania Kościoła na gruncie Kościoła w Polsce, gdyż jest ono zdecydowanie za mało tutaj znane. Postulował m.in. utworzenie szkoły dla liderów chrześcijańskich w Warszawie, co mogłoby zaowocować także kształceniem ludzi, skłonnych do profesjonalnego zaangażowania na niwie politycznej w oparciu o mocny kręgosłup wartości, bazujący na dorobku katolickiej nauki społecznej. mg, mp Krótko Prezydent Bronisław Komorowski odznaczył w czwartek przedstawicieli rodzin wielodzietnych i zastępczych w uznaniu ich wyjątkowych osiągnięć wychowawczych i zaangażowania społecznego. Wyraził także nadzieję, że Sejm jeszcze w tej kadencji uchwali ustawę o elastycznym czasie pracy i urlopach rodzicielskich oraz że on zdąży tę ustawę podpisać. Prezydent odznaczył 22 osoby w uznaniu wielkiej dobroci serca, mądrości i ofiarności włożonych w trud wychowania dzieci w rodzinie opartej na wspólnych wartościach moralnych zaufaniu, współpracy i szacunku dla drugiego człowieka. Prezydent.pl, lk KRAJ 9

10 Moja Diecezja Przegląd najważniejszych wydarzeń diecezjalnych Z DIECEZJI 10 BIELSKO ŻYWIEC Festyn rodzinny, który odbył się 20 czerwca w Bielsku-Białej na zakończenie Marszu dla Życia i Rodziny, był wydarzeniem bez precedensu oceniają organizatorzy ekumenicznego międzyreligijnego spotkania. W obronie życia wypowiadali się na nim katolicy, ewangelicy i żydzi. Ekumeniczny marsz rozpoczęła Msza św., a jednym z patronów manifestacji był biskup Kościoła ewangelickiego Paweł Anweiler. Podczas festynu jednoznaczne świadectwo za życiem dał mesjanistyczny rabin Jeff Friedmann z Brooklynu z Nowego Jorku. Zaapelował też o modlitwę za rodzinę i pokój. Wyraził uznanie i wsparcie dla działań pro-life podejmowanych w Polsce. Festyn zakończyło błogosławieństwo ks. Roberta Kasprowskiego, dyrektora Caritas diecezji bielsko-żywieckiej. W sobotę ulicami Bielska-Białej w Marszu dla Życia i Rodziny przeszło około tysiąca osób. Całe rodziny, osoby z różnych środowisk i organizacji, duchowni oraz świeccy skandując, śpiewając i modląc się, wyrażali swój pozytywny stosunek do wartości życia, małżeństwa i rodziny. Drugi w historii stolicy Podbeskidzia taki marsz wyruszył spod kościoła Przenajświętszej Trójcy, gdzie biskup pomocniczy diecezji bielsko-żywieckiej przewodniczył Mszy św. koncelebrowanej. Rozśpiewani uczestnicy pochodu trzymali transparenty z hasłami: Wybieram rodzinę, Rodzina ostoją Polski czy Miejcie odwagę żyć dla miłości. Wielu niosło wiatraczki z logo marszu, baloniki, chorągiewki, flagi narodowe, a najmłodsi otrzymali śliniaczki z hasłem pro-life. Nieco starsi uczestnicy dostali Jasie figurki dziecka 10-tygodniowego naturalnej wielkości. Marsz po prawie godzinie dotarł do parku Słowackiego, gdzie rozpoczął się rodzinny festyn z udziałem m.in. Magdy Anioł. Diecezjalna Caritas przygotowała wiele niespodzianek i upominków dla dzieci. rk Poseł PiS, senator PO, burmistrz oraz radni ze Śląska Cieszyńskiego, Żywiecczyzny i ziemi kęckiej wzięli udział w rekolekcjach zamkniętych w Centrum św. Maksymiliana w Harmężach koło Oświęcimia w dniach czerwca. Kolejne spotkanie formacyjne parlamentarzystów i samorządowców z Podbeskidzia zorganizował ich diecezjalny duszpasterz ks. dr Marek Studenski, który poprowadził też rekolekcyjne rozważania. rk CZĘSTOCHOWA Z modlitwą o ożywienie wiary i umocnienie przyjaźni między narodami na Jasną Górę przybyła piąta pielgrzymka Węgrów. Po raz pierwszy zorganizowali oni wspólny przyjazd do Częstochowy w 2011 r., kiedy to Polsce przekazywali prezydencję w Unii Europejskiej. Modlitwie pielgrzymów przewodniczył 24 czerwca prymas Węgier kard. Péter Erdő. Podczas Mszy św. celebrowanej w południe w Kaplicy Matki Bożej kardynał przypomniał historyczne wydarzenie zwycięstwa nad Turkami pod Wiedniem w 1683 r. Przypisywane jest ono cudownej interwencji Matki Bożej, w ręce której królowie chrześcijańskiej Europy złożyli losy swoich narodów. Choć wydawało się, że najazd pogan całkowicie zniszczy dziedzictwo wiary ojców, to jednak dzięki wstawiennictwu Maryi udało się je zachować. Także dziś o ochronę swoich chrześcijańskich korzeni Węgrzy proszą Najświętszą Maryję Pannę powiedział prymas Węgier. Purpurat zachęcił pielgrzymów do modlitwy za swój naród za wstawiennictwem Maryi, którą nazwał Królową Węgier. My, chrześcijanie Węgier, pragniemy zaciągnąć się pod flagę Matki Bożej powiedział kard. Erdo. Witając pielgrzymów z Węgier, generał zakonu paulinów o. Arnold Chrapkowski przypomniał, że dzięki wstawiennictwu Maryi za pontyfikatu Jana Pawła II nasze narody odzyskały upragnioną wolność. Hasłem tegorocznej pielgrzymki Węgrów były słowa: Trzymajmy się razem i bądźmy razem. Jak wyjaśnił ks. Zmian Bela, chodzi tu głównie o tworzenie wspólnoty wiary. Węgrzy uczą się od Polaków wiary. Wiary, zaangażowania i miłości do Kościoła trochę wam zazdroszczą i przyjazd tutaj jest dla nich nabraniem sił duchowych powiedział kapłan. Jednym z większych problemów Kościoła na Węgrzech jest brak powołań. To dlatego, jak powiedział paulin o. Botond Bator, wśród intencji zanoszonych na Jasnej Górze jest prośba o nowych kapłanów i zakonników. Widzimy, że wiara w narodzie słabnie, dlatego modlimy się, abyśmy byli silniejsi powiedział paulin. W dwudniowym spotkaniu udział wzięli biskupi, kapłani, paulini i ok. 1 tys. wiernych przybyłych nie tylko z terenów dzisiejszych Węgier, lecz także spoza granic, m.in. z Rumunii i Słowacji. it EŁK Trzymajcie się krzyża, a nie zginiecie na drogach życia radził młodzieży bp Jerzy Mazur podczas Diecezjalnego Dnia Młodzieży w Ełku. W sobotę 27 czerwca w diecezji ełckiej zakończyła się peregrynacja symboli Światowych Dni Młodzieży, której towarzyszyło hasło: Dotknij Miłosierdzia. Przejechaliśmy z symbolami ŚDM ponad 1000 km, nieśliśmy te znaki do szkół, większych miast, ale też do szpitali i domów zakonnych wyliczał ks. Łukasz Różycki, diecezjalny koor-

11 dynator ŚDM, podsumowując 14 dni peregrynacji. Mówił, że szczególnym doświadczeniem były słowa chorych w jednym ze szpitali, gdzie z wielkim wzruszeniem dziękowano za to, że to właśnie młodzież przyniosła krzyż, a swoim świadectwem życia dała nadzieję. Chociaż przekazujemy krzyż i ikonę archidiecezji białostockiej, to nasze przygotowania do ŚDM się nie zakończyły podkreślił ks. Różycki. Spotkanie na placu Jana Pawła II w Ełku rozpoczęło się nabożeństwem ewangelizacyjnym poprowadzonym przez zespół Mocni w Wierze. Młodzież poprosiła bp. Mazura o sprawowanie Mszy św. jako dziękczynienia za ukończony rok szkolny oraz łaski, których młodzi doświadczyli. W homilii biskup ełcki zachęcał młodzież, by spróbowała odpowiedzieć sobie na pytanie, za kogo uważają Jezusa ludzie, którzy weszli na drogę grzechu, pogubili się w życiu? Jezus i ciebie dzisiaj pyta: Kim jestem dla ciebie?. Jezus jest Prawdą, której szukamy, jest właściwą drogą, która wiedzie do szczęśliwości wiecznej. Jezus jest życiem. Uwierz i zawierz Jezusowi siebie i swoje życie mówił hierarcha. mr GDAŃSK W Polsce przybiera na sile pragnienie odmiany mówił 28 czerwca w Żukowie na Kaszubach abp Sławoj Leszek Głódź. Podczas Mszy św. w tamtejszej parafii pw. Miłosierdzia Bożego metropolita gdański powiedział, że przyjęty przez Sejm projekt w sprawie in vitro pozostaje w radykalnej sprzeczności z nauką Kościoła i Ojca Świętego, z postawą katolicką. Abp Głódź nawiązał do Ewangelii o wskrzeszeniu córki Jaira, wskazując, że dla Boga nie ma rzeczy niemożliwych. Przypomniał słowa św. Jana Pawła II, że nic nie jest tak potrzebne człowiekowi jak miłosierdzie Boże, owa miłość łaskawa, współczująca, wynosząca człowieka aż ku wyżynom świętości Boga. Nawiązując do krwawych zamachów, jakie 26 czerwca miały miejsce w Tunezji, Kuwejcie i Francji, abp Głódź wyraził ubolewanie, że we współczesnym świecie często dochodzi do głosu swoista nadprodukcja nienawiści, nieufności, zaniku więzi braterskich, szacunku, odpowiedzialności za drugiego człowieka. Hierarcha stwierdził, że w Polsce przybiera na sile pragnienie odmiany oraz przekonanie, że posługa rządzenia i stanowienia prawa musi być posługą w prawdzie i zgodzie z wartościami moralnymi. Posługą, która nie będzie lekceważyć krytyki wyrosłej z troski o bieg spraw publicznych, zaś na pierwszym miejscu stawiać będzie interes całej ojczyzny, a nie partii, korporacji, grup interesu. Abp Głódź wyraził ubolewanie z powodu zlekceważenia głosu Kościoła przez sejmową większość, która przegłosowała rządowy projekt tzw. ustawy o leczeniu niepłodności. Skrytykował posłów, którzy deklarując się jako katolicy głosowali za jego przyjęciem. Nawiązując do przyszłorocznych obchodów rocznicy chrztu Polski oraz wizyty papieża Franciszka w związku ze Światowymi Dniami Młodzieży, abp Głódź powiedział, że będzie to rok chrześcijańskiego świadectwa świadectwa dawanego w prawdzie, radości, satysfakcji. Podkreślił przy tym, że wbrew prorokom nihilizmu, wbrew tym, którzy, w mainstreamowych mediach opowiadają bzdury o pustych kościołach, wbrew tym, którzy specjalizują się w biczowaniu Kościoła, jest on wielką rzeczywistością naszej ojczyzny. tk GLIWICE Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Gliwicach został 27 czerwca ustanowiony przez biskupa gliwickiego Jana Kopca diecezjalnym sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Właśnie w tym kościele w 1951 r. odprawiono pierwszą w Polsce nowennę do Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Uroczystość była zarazem inauguracją obchodów jubileuszu 150. rocznicy przekazania ikony Matki Bożej Nieustającej Pomocy zgromadzeniu redemptorystów przez bł. Piusa IX. Wiele miesięcy żmudnych przygotowań przyniosło błogosławione efekty tak uważa wiele osób, które uczestniczyły w sobotniej uroczystości ustanowienia sanktuarium. Uroczystą Mszę św. poprzedziła modlitwa różańcowa. Liturgii przewodniczył biskup gliwicki w koncelebrze z prowincjałem redemptorystów o. Janem Sokiem CSsR, o. Piotrem Świerczokiem CSsR proboszczem gliwickiej parafii, oraz ponad 30 redemptorystami i księżmi diecezjalnymi. ks.sw GNIEZNO Parafia jest nade wszystko wspólnotą ludzi wierzących. Tutaj mamy dojrzewać w wierze, umacniać się nawzajem naszą wiarą i przygotowywać do ewangelizacji mówił 28 czerwca w homilii wygłoszonej w parafii pw. Świętego Krzyża w Inowrocławiu Prymas Polski. Parafia nie jest strukturą przestarzałą przekonywał metropolita gnieźnieński, powtarzając za papieżem Franciszkiem, że jest ona samym Kościołem zamieszkującym pośród swych synów i córek. I nie chodzi tu jak tłumaczył dalej o jej administracyjne granice, ale o wspólnotę, o środowisko słuchania Słowa Bożego i wzrastania w wierze, środowisko życia, które nie jest hermetycznie zamknięte, ale właśnie otwarte na Boga i człowieka. Jubileuszowe obchody 50-lecia parafii zgromadziły wiernych i duchowieństwo m.in. byłych proboszczów z pierwszym duszpasterzem ks. kan. Tadeuszem Gawrońskim, którym w sposób szczególny dziękowano. Parafia pw. Świętego Krzyża powstała z odłączenia od parafii pw. Zwiastowania NMP kościoła rektorskiego. Decyzję podjął i stosowny dekret wydał 1 lipca 1965 r. ówczesny arcybiskup gnieźnieński kard. Stefan Wyszyński. bgk KALISZ Dziękuję wam bardzo za wasze świadectwo, za waszą wiarę, za to, co robicie dla Boga i Kościoła, ale tylko Pan Bóg potrafi czytać w sercu człowieka mówił biskup kaliski Edward Janiak do członków wspólnot neokatechumenalnych z całej diecezji. Spotkały się one na Mszy św. w sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Kaliszu. Z DIECEZJI 11

12 Z DIECEZJI 12 W homilii biskup kaliski nawiązał do nowej encykliki papieża Franciszka. Ojciec Święty wydał encyklikę o ekologii, przypominając o szacunku dla stworzonego świata, a jednocześnie o tym, że nie ma ekologii bez antropologii, bez szacunku do człowieka, bo wśród całego stworzenia najważniejszy jest człowiek, który stworzony jest na obraz i podobieństwo Boże powiedział. Podziękował wspólnotom za dawanie świadectwa wiary. Zachęcał wiernych do ewangelizacji. Ważne jest, aby dzielić się Słowem Bożym i świadectwem. Kościół wyznacza nam tę drogę, którą mamy kroczyć. To jest droga Słowa Objawionego, to są sakramenty święte, o których nam nie wolno zapominać, zwłaszcza o tym pierwszym sakramencie włączenia do Kościoła, o chrzcie świętym, bo to jest początek nowego życia. I wreszcie świadectwo codziennego życia, które nie jest wcale takie łatwe. Niedoścignionym przykładem jest Jezus Chrystus, który za nas umarł, cierpiał dla naszego zbawienia podkreślił bp Janiak. Wraz z biskupem kaliskim modlili się: ks. prał. Andrzej Latoń, wikariusz generalny diecezji kaliskiej, ks. kan. Witold Szala, proboszcz parafii Miłosierdzia Bożego w Kaliszu, i kapłani opiekuni wspólnot neokatechumenalnych z diecezji kaliskiej. ek KIELCE O tym, że nikt nie rodzi się księdzem, i o pięknie powołania do kapłaństwa opowiada film, który przygotowali klerycy kieleckiego seminarium przy współpracy doświadczonych dziennikarzy TVP Kielce. Film pt. Wezwani przypomina, że każdy człowiek w życiu staje przed różnymi wyzwaniami, i opowiada o życiu w seminarium duchownym. Klerycy zostali pokazani np. podczas spotkań z dziećmi niepełnosprawnymi, w kaplicy, na boisku sportowym czy w czasie wertowania starych ksiąg. W ciągu dwóch minut materiału audiowizualnego ukazane zostały najważniejsze aspekty formacji w seminarium kieleckim, które przygotowują ich do święceń. dziar Około 120 dzieci zrzeszonych w Papieskim Dziele Misyjnym zdecydowało się na udział w wakacjach promujących idee misyjne pt. Misyjne Lato z Bogiem. Turnus w Domu Rekolekcyjnym Diecezji Kieleckiej w Skorzeszycach trwa od 29 czerwca do 4 lipca. Dzieci poznają życie misjonarzy i ideę misyjną Kościoła, ale jest to także okazja do zabawy, udziału w zawodach sportowych, podchodach, konkursach. dziar KRAKÓW Ze smutkiem przyjąłem informację o przegłosowaniu przez polski parlament niezwykle liberalnej ustawy o metodzie in vitro napisał kard. Stanisław Dziwisz w specjalnym komunikacie. Metropolita krakowski przypomniał, że metoda in vitro jest grzechem przeciwko Stwórcy. Wyraził także nadzieję, że ustawa zostanie poprawiona w Senacie RP. pra Specjalna komisja powołana przez kard. Stanisława Dziwisza w związku ze zbliżającą się beatyfikacją s. Klary Ludwiki Szczęsnej dokonała rekognicji, czyli potwierdzenia jej tożsamości oraz pobrania doczesnych szczątków na przyszłe relikwie. Współzałożycielka zgromadzenia sióstr sercanek przed 20 laty została pochowana w bocznej kaplicy kościoła Najświętszego Serca Pana w Krakowie. Obecnie jej czciciele czekają na wyznaczenie daty beatyfikacji przez papieża. Czcigodna Służebnica Boża, bo taki tytuł obecnie przysługuje siostrze Klarze Szczęsnej, zmarła w opinii świętości 7 lutego 1916 r. 5 czerwca 2015 r. papież Franciszek promulgował dekret o cudzie przypisywanym jej wstawiennictwu. awo Złoty jubileusz kapłaństwa przeżywał 28 czerwca wraz ze swymi braćmi zakonnymi w sanktuarium św. Józefa na Górce w Wadowicach o. dr Sylwan Zieliński OCD, karmelita bosy były przeor, kustosz, wychowawca zakonny i misjonarz. Msza św. z okazji 50. rocznicy święceń kapłańskich pochodzącego z Wadowic zakonnika zgromadziła także licznych krewnych i przyjaciół jubilata. Podczas Eucharystii modliły się m.in. siostry albertynki, nazaretanki i karmelitanki Dzieciątka Jezus, z których jedna s. Damiana Zielińska jest rodzoną siostrą o. Sylwana. Podobnie jak brat także pracowała na misjach w Afryce. rk LUBLIN Rektor KUL ks. prof. Antoni Dębiński wystąpił z inicjatywą budowy pomnika założyciela uczelni ks. Idziego Radziszewskiego. Upamiętnienie w przestrzeni miejskiej pierwszego rektora uniwersytetu wiąże się ze zbliżającym się jubileuszem 100-lecia Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Urodzony w 1871 r. ks. Idzi Radziszewski, wybierając Lublin na siedzibę katolickiego uniwersytetu, w znaczący sposób wpłynął na późniejszy rozwój miasta. kb Caritas Archidiecezji Lubelskiej przygotowuje cztery turnusy kolonijne dla ok. 400 uczniów. Wezmą w nich udział głównie dzieci z ubogich i wielodzietnych rodzin, placówek opiekuńczo-wychowawczych, rodzin zastępczych oraz polonijne dzieci i młodzież z Białorusi. łsz ŁÓDŹ Ks. Jarosław Pater został nowym rektorem Wyższego Seminarium Duchownego w Łodzi. Decyzję przedstawił abp Marek Jędraszewski podczas Mszy św. sprawowanej na zakończenie roku akademickiego w WSD. Ks. dr Jarosław Pater dotychczas był wykładowcą Psychologii Pastoralnej w WSD w Łodzi oraz dyrektorem Wydziału Katechetycznego Kurii Metropolitalnej. Podczas ogłaszania decyzji arcybiskup podziękował dotychczasowemu rektorowi bp. Markowi Marczakowi i złożył gratulacje nowemu, życząc światła Ducha Świętego i Bożej opieki w prowadzeniu alumnów do kapłaństwa.

13 Ks. dr Pater urodził się 26 lutego 1965 r. w Brzezinach, choć jego rodzinną parafią jest parafia Matki Boskiej Jasnogórskiej w Łodzi. Święcenia kapłańskie przyjął w 1990 r. Od 1998 r. jest doktorem teologii pastoralnej (doktoryzował się na KUL w Lublinie). Jako wikariusz pracował w parafii Wniebowzięcia NMP w Rogowie i w parafii MB Zwycięskiej w Łodzi. Następnie pracował w łódzkiej kurii: był tam notariuszem, podobną funkcję sprawował w Trybunale Metropolitarnym Łódzkim. Był także zastępcą przewodniczącego Wydziału Duszpasterskiego, a od 2012 r. wicekanclerzem Kurii Metropolitarnej Łódzkiej. Ponadto pracował jako prorektor w łódzkim Instytucie Teologicznym. W ostatnim okresie szefował wydziałowi katechetycznemu łódzkiej kurii. Jest również od wiosny br. kanonikiem gremialnym Archikatedralnej Kapituły Łódzkiej. W łódzkim seminarium wykłada psychologię pastoralną. Funkcję rektora łódzkiego WSD będzie pełnił oficjalnie od 1 lipca br. az OPOLE Trzeba otworzyć serca, ale także domy i parafie, na doświadczenie spotkania z Jezusem i wyrazić gotowość dania świadectwa naszej wiary przed młodymi z całego świata napisał w swym pierwszym liście pasterskim bp Rudolf Pierskała, przewodniczący Komitetu Honorowego ŚDM w diecezji opolskiej. Biskup pomocniczy diecezji opolskiej w liście poświęconym przygotowaniom do Światowych Dni Młodzieży przypomina, że już w przyszłym roku miliony młodych ludzi odbędą rejs przez nasze rodziny, parafie, diecezje aż do kulminacyjnych wydarzeń w Krakowie w dniach lipca 2016 r.. Trzeba nam zrobić wszystko, aby uczynić naszą łódź gościnną i otwartą, abyśmy wraz z naszymi gośćmi doświadczyli w niej zbawczej obecności Jezusa prosi bp Pierskała. Gościnność słusznie kojarzy nam się z pojęciem domu dodaje, wyrażając nadzieję, że z polskiej gościnności będzie mogło skorzystać wielu młodych ludzi, którzy przed spotkaniem w Krakowie przybędą na tydzień m.in. do diecezji opolskiej. Jednocześnie jako sprawdzian solidarności z potrzebującymi wskazuje udzielanie pomocy chrześcijanom z Syrii, jaką zadeklarował bp Andrzej Czaja. Powstała inicjatywa sprowadzenia do Polski 300 chrześcijańskich rodzin (ok. 1,5 tys. osób). Nie są dziś znane realne szanse powodzenia tej i innych inicjatyw, bo zależą one m.in. od skomplikowanych procedur państwowych. Niewykluczone jednak, iż potrzebna będzie gościnność naszej diecezji, jej pasterzy i wiernych, aby przyjąć te rodziny i udzielić im schronienia i tymczasowej pomocy. Bardzo proszę o żarliwą modlitwę za prześladowanych i łaskę przemiany dla tych, którzy zabijają i zadają wiele ran apeluje biskup pomocniczy. hh PŁOCK 45 dzieci z Białorusi wypoczywa na dwutygodniowym turnusie wakacyjnym w Ośrodku Charytatywno -Szkoleniowym Caritas Diecezji Płockiej w Popowie. Część dzieci ze Wschodu ma polskie korzenie, dlatego w programie turnusu znajduje się pobyt w miejscach ważnych historycznie. Koloniści zwiedzą w Warszawie Stare Miasto, Zamek Królewski, Łazienki, Bibliotekę Uniwersytetu Warszawskiego oraz Centrum Nauki Kopernik. eg POZNAŃ Z ludzkiego pragnienia poznania prawdy bierze swój początek każda dobra szkoła stwierdził przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, wskazując na zadanie szkolnictwa, jakim jest poznanie prawdy i jej przekazywanie. Abp Stanisław Gądecki celebrował Mszę św. podczas IX Zjazdu Absolwentów Liceum Ogólnokształcącego, Technikum i Liceum Ekonomicznego, które ukończył w 1967 r. Dominujące obecnie trendy kulturowe zwane cywilizacją ponowoczesności doprowadziły do powstania społeczeństwa informacyjnego, które jak zaznaczył abp Gądecki opiera się na wymianie coraz bardziej obiektywnej wiedzy o świecie i coraz bardziej subiektywnych fikcji o człowieku. Dlatego zauważył przewodniczący Episkopatu Polski pytanie o prawdę bywa dzisiaj marginalizowane albo wręcz usuwane jako nienaukowe, a roszczenie do poznania prawdy jako wspólnej i wiążącej wartości ukazuje się jako anachronizm i tendencję sprzyjającą fundamentalizmom wszelkiej maści. Jak zauważył, zmiany dotknęły także pojęcia tolerancji. Zasada tolerancji będąca koniecznym przejawem szacunku dla wolności sumienia i stanowiąca podstawową zasadę etyczną należącą do chrześcijańskiego Credo stała się dzisiaj przedmiotem przeinaczeń. Nowe, fałszywe pojęcie tolerancji twierdzi, że wszystkie treści różnych religii, a także światopoglądów pozareligijnych, mają jednakową wartość. Abp Gądecki podkreślił również, że tzw. konsensus czyli pojęcie tak ważne dla współczesnych demokracji pozbawione światła prawdy, staje się puste i szkodliwe. Konsensus nigdy nie może pretendować do roli ekwiwalentu prawdy. Każdy dialog, który jest pozbawiony wsłuchiwania się we wspólny fundament prawdy, pozostaje dyskusją głuchych i staje się jedynie atrapą zgody. Jest dokładnie odwrotnie: to nie konsensus stanowi podstawę prawdy, lecz prawda jest podstawą konsensusu. Prawda nigdy nie jest kwestią większości także demokratycznej większości! ani ustaleń, porozumień czy nakazów. Prawda jest albo jej nie ma przypominał przewodniczący Episkopatu. Drugi problem szkoły to zdaniem abp. Gądeckiego wierność prawdzie. W kazaniu podkreślił, że każdy nauczyciel jest zawsze i wszędzie zobowiązany do wierności prawdzie, a w realizacji tego zadania nie mogą go krępować żadne programy ani zarządzenia czy instytucje. Metropolita poznański dodał, że dzisiaj, gdy relatywizm przekonał wielu do myślenia, iż niemożliwe jest poznanie prawdy, potrzebna jest szkoła, która kieruje się pasją poszukiwania prawdy i przekazywania jej innym. Świat potrzebuje zapalonych i spójnych świadków prawdy podkreślił. I zaznaczył, że przekazywanie prawdy innym zawsze domagać się będzie odwagi. awo Z DIECEZJI 13

14 Z DIECEZJI 14 PRZEMYŚL Przed bylejakością i kłamstwem przestrzegał abp Józef Michalik kleryków rozpoczynających wakacje. Metropolita przemyski przewodniczył Mszy św. na zakończenie roku akademickiego w Wyższym Seminarium Duchownym w Przemyślu. Zwrócił uwagę, że rozwój powołania i jego kryzys zawsze się wiążą z życiem modlitwą. Nie ma lepszego i bezpieczniejszego sposobu, jak uczyć się wrażliwości wiary przez modlitwę powiedział. Zachęcał, aby uczyć się patrzenia na Boga i na ludzi wzrokiem Jezusa. W te wakacje oddychaj fascynacją Boga, patrząc na przyrodę, na piękno świata. Próbuj fascynować się duchowym pięknem, które widzisz w drugim człowieku i które w samym sobie dostrzeżesz, bo to bardzo ważna droga dla pogłębienia wiary, żeby widzieć łaski, którymi Bóg dotyka wyjaśniał. Przestrzegał zaś przed powierzchownością. Życie trzeba brać w pełnym realizmie, wiarę trzeba brać w pełnym wymiarze. Strzeżcie się bylejakości w te najbliższe wakacje i kłamstwa, małego i większego, każdego. Życie prawdą to droga bardzo bezpośrednia do kontaktu z Panem Bogiem mówił. Rok akademicki 2014/2015 w Metropolitalnym Wyższym Seminarium Duchownym w Przemyślu ukończyło 79 alumnów. Ponadto 16 diakonów zostało wyświęconych na kapłanów. W czasie wakacji, oprócz odpoczynku, na kleryków czekają praktyki w domach pomocy, podczas rekolekcji i pielgrzymek, w muzeum diecezjalnym oraz w pracach porządkowych w seminarium. pab Ponad 130 osób wzięło udział w 42-kilometrowym III Maratonie Benedyktyńskim, który połączył opactwo ss. Benedyktynek w Przemyślu z przeoratem w Jarosławiu. Zwycięzcą został Grzegorz Czyż, który zwyciężał także w dwóch poprzednich edycjach. Tegorocznym zawodom towarzyszy także idea pomocy choremu na nowotwór Adamowi Zającowi. Terapia przynosiła efekty, ale choroba zaatakowała śródmózgowie. Lekarze upatrują szansy w zastosowaniu leku Yervoy, jednak jego zakupu na tym etapie leczenia nie refunduje NFZ. Koszt zakupu to 360 tys. zł, z czego 100 tys. jest potrzebne jak najszybciej. Dowolną kwotę można przelać na konto Caritas Archidiecezji Przemyskiej: konto PL: oraz konto EU: PL SWIFT: PKOPPLPW. pab RADOM Policja zatrzymała mężczyznę podejrzewanego o sprofanowanie i okradzenie zabytkowego kościoła Matki Bożej Śnieżnej w Iłży, który znajduje się na miejscowym cmentarzu. Jest nim 18-letni mieszkaniec gminy Iłża. 26 czerwca został doprowadzony do Prokuratury Rejonowej Radom-Wschód w Radomiu. Komendant iłżeckiej policji podinspektor Robert Galas poinformował, że sprawca nie tylko sprofanował kościół, lecz także dokonał kradzieży zabrał ryngraf z wizerunkiem Matki Bożej z Dzieciątkiem. Uszkodził ponadto obrazy: Matki Bożej i św. Rozalii, które znajdują się w spisie konserwatora zabytków. Do zdarzenia doszło kilkanaście dni temu. W kościele namalowano czarną kredą symbole odwróconego krzyża, pomalowano ściany, ołtarze i obrazy, które dodatkowo zniszczono. Mężczyzna może odpowiadać za kradzież z włamaniem, uszkodzenie ścian w kościele wpisanym do rejestru zabytków oraz obrazę uczuć religijnych. Grozi mu do 10 lat więzienia. rm Mszą św. przy kamieniu węgielnym poświęconym ludziom skrzywdzonym w Radomiu uczczono zryw radomskich robotników, którzy 39 lat temu wyszli na ulice i zaprotestowali przeciw wprowadzanym przez władze podwyżkom cen żywności. Liturgii przewodniczył bp Henryk Tomasik, a wziął w niej udział prezydent elekt Andrzej Duda. W trakcie uroczystości został poświęcony sztandar Stowarzyszenia Radomski Czerwiec '76. W homilii biskup radomski wspomniał o ludziach skrzywdzonych w wyniku wydarzeń z czerwca 1976 r. Wspomniał szczególnie ks. Romana Kotlarza, niezłomnego kapłana, męczennika czasów komunizmu, który był prześladowany przez służbę bezpieczeństwa i zmarł na skutek pobicia przez nieznanych sprawców. W swoim kazaniu w lipcu, po wydarzeniach radomskich mówił, że człowiek pragnie nie tylko pieniędzy, chleba, mieszkania. Człowiek pragnie też prawdy, sprawiedliwości i szacunku oraz wolności. To kazanie zostało nagrane i stało się przedmiotem przesłuchań. Patrzymy w przeszłość, która ma być dla nas lekcją. Błogosławieni, którzy łakną i pragną sprawiedliwości. Te słowa zawsze są aktualne przekonywał biskup radomski. Przed liturgią uczestniczący w obchodach prezydent elekt Andrzej Duda mówił, że wydarzenia radomskie stały się wielkim początkiem zmian w Polsce. Można powiedzieć w pewnym sensie, że Radom stał się kolebką późniejszej Solidarności, bo w wyniku wydarzeń radomskich powstał Komitet Obrony Robotników i rozpoczęła się prawdziwa działalność opozycji. Tej opozycji, która doprowadziła do zmiany ustroju powiedział Andrzej Duda. rm RZESZÓW W intencji pokoju na Ukrainie będą modlić się uczestnicy 7. Rzeszowskiej Pielgrzymki Pieszej do Lwowa. W drogę 26 czerwca wyruszyło 120 osób z całej Polski. W ciągu 6 dni pątnicy przejdą 184 km. Pielgrzymka rozpoczęła się Mszą św. w kościele św. Krzyża w Rzeszowie, której przewodniczył biskup rzeszowski Jan Wątroba. W koncelebrze uczestniczyło dziewięciu kapłanów, wśród nich dyrektorzy Caritas Diecezji Rzeszowskiej: ks. Stanisław Słowik i ks. Władysław Jagustyn. Bp Wątroba zwrócił uwagę na szlak świętych żyjących na ziemi rzeszowskiej, przemyskiej i lwowskiej, którzy zostawili po sobie wciąż aktualne przesłanie związane z wiernością Bogu. Po Mszy św. pielgrzymi wyruszyli za orkiestrą dętą WSK w kierunku mostu

15 Zamkowego. 50 osób, wśród nich bp Jan Wątroba, towarzyszyło pielgrzymom przez pierwsze kilometry trasy. tn SZCZECIN KAMIEŃ Blisko 450 dzieci z uboższych rodzin archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej pojedzie na letni wypoczynek zorganizowany przez Caritas. Wśród nich będzie też grupa dzieci polonijnych z Białorusi i Litwy. Młodzi będą wypoczywać na 10-dniowych turnusach m.in. w Brzózkach i Zieleniewie mówi ks. Maciej Szmuc, dyrektor Caritas Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej. Będą to zarówno kolonie żeglarskie, jak i, tak jak w ubiegłym roku, kolonie z nauką jazdy konnej. Po raz pierwszy organizujemy też wakacje na rowerze z nauką przepisów ruchu drogowego, które ostatnio się zmieniły dodaje ks. Szmuc. Zaplanowano też pierwszy obóz socjoterapeutyczny dla starszych dzieci organizowany wspólnie z fundacją słynnego podróżnika Marka Kamińskiego. pk TARNÓW Tarnowska misjonarka Ewa Gawin, pracująca w Kamerunie, została uhonorowana odznaczeniem Benemerenti przyznawanym przez papieża Franciszka za wyjątkowe zaangażowanie w służbie Kościołowi. Medal wręczył jej biskup tarnowski Andrzej Jeż podczas spotkania z misjonarzami w Czchowie. Przypomnijmy, że w kwietniu Ewa Gawin została wyróżniona złotym medalem diecezjalnym Dei Regno Servire. Misjonarka jest m.in. inicjatorką budowy szkoły dla dzieci głuchoniemych w kameruńskiej diecezji Bertoua. Obchodzi właśnie 25-lecie misyjnej posługi. eb Około 250 sióstr, braci i zakonników pochodzących z diecezji tarnowskiej, a pracujących w Polsce i na całym świecie, spotkało się 27 czerwca w Tarnowie. Zaprosił ich bp Andrzej Jeż z okazji Roku Życia Konsekrowanego. W sumie, w różnych polskich diecezjach oraz na całym świecie pracuje 1,2 tys. zakonników i zakonnic, którzy mają swoje korzenie w diecezji tarnowskiej. Osoby konsekrowane są obecne m.in. w Peru, Hiszpanii, na Filipinach, w Indiach, Zambii, Republice Konga, Argentynie, Australii i na Dominikanie. Wielu z nich pokonało tysiące kilometrów, by dotrzeć na spotkanie zorganizowane w Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie. Możemy się wszyscy zobaczyć. Ja codziennie modlę się za Kościół tarnowski, bo wiem, że mieszkańcy diecezji też o nas pamiętają. Pracuję w Boliwii, gdzie prowadzimy dom dziecka mówi siostra Wiesława Longosz, służebniczka dębicka. Na spotkanie przyjechały osoby konsekrowane pracujące m.in. w Danii, Stanach Zjednoczonych, we Francji, na Ukrainie, w Rumunii i Niemczech. Także w Polsce osoby konsekrowane pochodzące z diecezji tarnowskiej głoszą Ewangelię i mają odpowiedzialne funkcje. O. Tomasz Bajda z Zakonu Ojców Kamilianów pochodzi z Bochni, a pracuje w Łodzi, gdzie jest kapelanem Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki. Codziennie pamiętam o diecezji tarnowskiej, dziękując za powołanie i za to, że spotkałem tutaj tak wielu dobrych ludzi. Utwierdzałem się w powołaniu, uczestnicząc w Pieszych Pielgrzymkach Tarnowskich na Jasną Górę w grupie nr 6. Cieszę się z tego spotkania, podczas którego możemy zobaczyć, jak liczne są powołania zakonne w diecezji tarnowskiej dodaje. Do Tarnowa przyjechała też s. Krzysztofa Maria Babraj, przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr Albertynek, która pochodzi z Okocimia. W naszym zgromadzeniu jest 75 sióstr, które pochodzą z diecezji tarnowskiej. Cieszymy się z tego zaproszenia w Roku Życia Konsekrowanego stwierdziła albertynka. Podczas spotkania zorganizowano prezentację zgromadzeń. Był też występ Zespołu Dziecięcego Promyczki z Nowego Sącza pod dyrekcją ks. Andrzeja Mulki i Chłopięco-Męskiego Chóru Pueri Cantores Sancti Nicolai z Bochni pod dyrekcją ks. Stanisława Adamczyka. Spotkanie zakończyła Msza św. w katedrze pod przewodnictwem biskupa tarnowskiego Andrzeja Jeża. eb Wakacje dla kleryków to nie tylko czas odpoczynku od nauki, lecz także okazja do praktyk duszpasterskich. Niektórzy spośród 158 alumnów, którzy zakończyli właśnie rok akademicki i formacyjny w Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie, pojadą na praktyki misyjne i staże duszpasterskie w różnych krajach Europy. Po solidnie przepracowanym roku alumnom należy się odpoczynek. Dla kleryków to też okazja do weryfikacji tego, nad czym pracowali w danym roku formacyjnym, sprawdzenie się w realiach życia codziennego, w relacjach do ludzi i w relacjach parafialnych podkreśla ks. dr hab. Andrzej Michalik, rektor WSD w Tarnowie. Niektórzy diakoni pojadą na praktyki do Norwegii, Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii. Będzie to okazja, by zobaczyć, jak funkcjonuje tamtejszy Kościół, jakie formy ewangelizacji są tam stosowane. Padła też propozycja wygłoszenia kazań w języku angielskim. Klerycy poznają również kraje misyjne. W tym roku staże misyjne odbędą się w Republice Konga, Peru i Kazachstanie. Marcin Gazda, alumn roku drugiego, wybiera się do Peru razem z dwoma klerykami i tegorocznym neoprezbiterem. Przez cały rok przygotowywaliśmy się do tego wyjazdu, ucząc się języka hiszpańskiego, poznawaliśmy też miejscowe tradycje i zwyczaje. Być może w przyszłości któryś z nas podejmie decyzję o wyjeździe na misje właśnie do Peru dodał Takie staże już przynoszą owoce podkreśla rektor WSD. Kilku księży, którzy przed laty wyjechali do Afryki jako klerycy, wróciło tam jako misjonarze lub przygotowują się do wyjazdu dodaje ks. Michalik. Tymczasem alumni po trzecim roku studiów będą w wakacje pracować w szpitalach. Ponadto pomogą w organizacji oraz wezmą udział w Pieszej Pielgrzymce Tarnowskiej. Z kolei chór seminaryjny wyjedzie na warsztaty do Kołobrzegu. eb Z DIECEZJI 15

16 Z DIECEZJI 16 TORUŃ Maryja prowadzi nas pod sztandar krzyża, który jest znakiem wolności mówił 27 czerwca bp Andrzej Suski podczas uroczystych obchodów ku czci Matki Bożej Nieustającej Pomocy, głównej patronki diecezji toruńskiej. Uczestniczyli w nich tłumy wiernych, duchowni, osoby konsekrowane, seminarzyści oraz parlamentarzyści i przedstawiciele władz samorządowych. Obchody rozpoczęły się w diecezjalnym sanktuarium Miłosierdzia Bożego o godz. 15. Po modlitwie przed cudownym wizerunkiem Matki Bożej i odmówieniu nowenny w uroczystej procesji wierni pod przewodnictwem bp. Suskiego przeszli ulicami miasta do diecezjalnego sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Zatrzymywano się przy czterech ołtarzach. Przy każdym z nich odczytywano fragment Ewangelii i modlono się za poszczególne stany oraz o liczne i święte powołania kapłańskie i zakonne. Po zakończeniu procesji w sanktuarium, którym opiekują się redemptoryści, biskup toruński sprawował Eucharystię koncelebrowaną przez kapłanów z dekanatów toruńskich oraz moderatorów seminaryjnych. W homilii bp Suski podkreślił, że spotkanie z Maryją jako Matką zawsze związane jest z krzyżem. Synem Matki Boga można zostać tylko pod krzyżem mówił hierarcha. Wskazał także, że w dzisiejszym świecie nie brakuje nam tych krzyży. I tak, jak nasi przodkowie, trzeba, byśmy w każdej z tych trudnych sytuacji stawali obok matki i wołali: Wielka Boga-Człowieka Matko i Królowo. To wołanie rozbrzmiewało zawsze w historii naszego narodu i zawsze Maryja okazywała się Tą, która jest gotowa nieustannie pomagać. Na zakończenie uroczystości kustosz sanktuarium o. Wojciech Zagrodzki CSsR odmówił akt zawierzenia diecezji toruńskiej Matce Bożej Nieustającej Pomocy. xpb WARSZAWA-PRAGA Bądźcie świadkami Bożej prawdy zaapelował do mnichów abp Henryk Hoser. W uroczystość św. Jana Chrzciciela, jednego z patronów Monastycznych Wspólnot Jerozolimskich, biskup warszawsko-praski przewodniczył wieczorem uroczystej liturgii w kościele Matki Bożej Jerozolimskiej przy ul. Łazienkowskiej. Przypominając w homilii o prorockim wymiarze chrześcijańskiego powołania, zachęcał mnichów, aby poprzez swoje życie prowadzili innych do Boga. Na wzór św. Jana Chrzciciela łącząc życie pustelnicze z działalnością apostolską, wychodźcie do ludzi, niosąc im słowa nawrócenia i pocieszenia po to, żeby również i oni mogli zmartwychwstawać zaapelował abp Hoser. Zwrócił jednocześnie uwagę, że ceną za życie wierne Bożej prawdzie jest cierpienie, a niekiedy nawet i śmierć. Mimo to bądźcie zawsze w swoich słowach i zachowaniach jednoznaczni. Niech jasny przekaz naszej wiary będzie dla świata czytelny zarówno w sposobie werbalnym, kiedy głosicie Boże Słowa, jak i w tym wszystkim, co jest niewerbalne. Tylko wówczas staniecie się świadkami Chrystusa, a nie tylko Jego głosicielami powiedział. mag WŁOCŁAWEK Prezydent Lech Wałęsa wraz z osobami, które w 1980 r. położyły podwaliny pod budowę NSZZ Solidarność, modlił się 27 czerwca w bazylice Najświętszej Maryi Panny Licheńskiej. Okazją do przyjazdu do Lichenia była 35. rocznica powstania Solidarności. Wśród zaproszonych gości znaleźli się także m.in.: Stephen Mull, ambasador Stanów Zjednoczonych Ameryki w Polsce, minister Jan Stanisław Ciechanowski, szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, Tadeusz Jedynak, sygnatariusz porozumień jastrzębskich, koordynator Konwentu Seniorów Solidarności, Anna Maria Anders, córka gen. Władysława Andersa, a także ks. Jarosław Wolski, duszpasterz Solidarności. Mszy przed Cudownym Obrazem Matki Bożej Licheńskiej przewodniczył Bronisław Dembowski, biskup senior diecezji włocławskiej. Homilię wygłosił ks. prof. Bogumił Gacka, wykładowca UKSW w Warszawie. Mówił o zasługach Solidarności nie tylko dla Polski, lecz także dla całej Europy. Zwracając się do prezydenta Lecha Wałęsy, wyraził wdzięczność za to, że nosił i nosi nadal wizerunek Matki Bożej na swoim sercu, dając wyraz przywiązania do Boga i wiary. Po zakończeniu Mszy św. zaproszeni goście i wierni udali się do kruchty im. bł. Jerzego Popiełuszki, gdzie bp Dembowski poświęcił pamiątkowy Bursztynowy Ryngraf upamiętniający 35. rocznicę powstania NSZZ Solidarność. ra WROCŁAW Uroczystość Narodzenia św. Jana Chrzciciela patrona stolicy Dolnego Śląska, od lat jest obchodzona jako święto Wrocławia. Z tej okazji wręczono 24 czerwca tytuły Honorowego Obywatela Miasta, a w katedrze władze wraz z mieszkańcami modlili się o Boże błogosławieństwo. Uroczystej Eucharystii przewodniczył abp Józef Kupny. Homilię wygłosił proboszcz wrocławskiej katedry ks. Paweł Cembrowicz. Zauważył, że po ludzku św. Jan Chrzciciel był postacią tragiczną. Dla nas ludzi wierzących życie jest rozumiane jako powołanie mówił ks. Cembrowicz. To, że jesteśmy i istniejemy, nie jest kwestią przypadku dopowiedział, tłumacząc, iż zarówno powołanie do życia, jak i do wypełniania określonych zadań w społeczeństwie nie zostały dane człowiekowi przypadkowo. Kaznodzieja podkreślił przy tym, że Wrocław też ma swoje powołanie. Sprecyzował je Jan Paweł II podczas Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego, wypowiadając słowa: Wrocław miasto spotkań. Trzeba wracać do tego wezwania. Cieszymy się, że stolica Dolnego Śląska na różnych płaszczyznach realizuje to powołanie spuentował ks. Cembrowicz. Przed Mszą św. podczas uroczystej sesji Rady Miasta tytuły Honorowego Obywatela Wrocławia odebrali ks. Stanisław Orzechowski oraz o. Ludwik Wiśniewski. Kapłani byli wśród koncelebransów sprawujących Mszę św. w intencji miasta i jego mieszkańców. xrk

17 Bez chrześcijańskiej nauki społecznej świat sobie nie poradzi Rozmowa z prof. Paulem Dembinskim, znanym ekonomistą, dyrektorem Observatoire de la Finance, wykładowcą uniwersytetów genewskiego i fryburskiego Czy kryzys finansowy którego świadkami byliśmy w ostatnich latach oznacza koniec pewnej epoki w europejskiej i światowej ekonomii. Jak to można zdefiniować? Kryzys finansowy pokazał istotne ograniczenia przyjętego sposobu funkcjonowania ekonomii, które oparte były na wierze w nieustanny przyrost gospodarczy. To z kolei prowadziło do swego rodzaju życia na kredyt, i to zarówno w skali makroekonomicznej, państwowej, jak i poszczególnych gospodarstw domowych. Teraz te stereotypy myślenia trzeba w jakiś sposób przemyśleć na nowo i wystartować w nieco innym kierunku. To znaczy w jakim? Przez ostatnie 30 lat uważaliśmy, że to właśnie techniki i rynki finansowe są w stanie rozwiązać wszystkie problemy światowej ekonomii. A jeśli nie rozwiążą ich do końca, to przynajmniej pozwolą je rozprowadzić w czasie. Lata euforycznej globalizacji rynków finansowych stworzyły warunki do pogłębiania się długoterminowych nadwyżek i deficytów poprzez zapewnienie dostępu do niemal nieograniczonego taniego kredytu. Ten łatwo dostępny kredyt w połączeniu z płynnością rynków przyniósł zmianę zachowania długookresowego. Państwa i firmy niezależnie od wielkości oraz gospodarstwa domowe mogły już teraz zaspokajać swoje potrzeby (i zachcianki), a zapłacić za to później, co oznaczało rozluźnienie dyscypliny finansowej i możliwość odroczenia koniecznych dostosowań. Finansowe sztuczki przekonały wszystkich, że dług rolować można w nieskończoność, tak więc i konieczne do podjęcia kroki można odsuwać w czasie tak długo, jak długo mamy na to ochotę. Dziś, po kryzysie finansowym, okazuje się, że tak bynajmniej się nie stanie. Kryzys wyrwał nas z euforii i skonfrontował z twardą rzeczywistością: góra długu nas przerasta. Jest ona tak duża, że długi te są częściowo niespłacalne. Zarówno długi państw, jak i poszczególnych firm czy gospodarstw domowych. Bowiem podmiot pożyczający coraz bardziej godzi się często nieświadomie na przeznaczanie coraz większej części przyszłych zasobów na obsługę długu, co sprawia, że traci kontrolę nad swoją przyszłością. Dziś dłużnicy odrzucają tę utratę kontroli nad własnym losem. Jednak, by nie nastąpiło totalne bankructwo i załamanie gospodarcze, w tym wielu państw, długi te w jakiś sposób trzeba będzie zlikwidować. Nie jest to dobrą wiadomością dla tych, w szczególności dla banków, ubezpieczeń i ich klientów, które pożyczały pieniądze innym. Także niedobrą wiadomością dla tych, którzy się zadłużali, bo w jakiś sposób do stołu negocjacyjnego będą musieli siąść i też coś oddać. Każdy więc będzie musiał coś stracić. Przez 30 lat myśleliśmy, że mamy odpowiedź finansową na problemy świata, dzisiaj jest jasne, że tej odpowiedzi nie mamy, a zamiast odpowiedzi pojawia się bardzo wiele pytań. Ponadto wiele problemów w tym problemy nierówności, braku rozwoju, rozbicia społecznego w krajach zachodnich pokazują się w znacznie ciemniejszych kolorach, niż do tej pory myśleliśmy. Uważano, że sam wzrost gospodarczy te problemy, jeśli nie rozwiąże, to przynajmniej zmniejszy. Dziś widać, że to były iluzje, że za pomocą dotąd stosowanych mechanizmów ekonomicznych bądź finansowych ich się nie rozwiąże. Dlatego niezbędne jest zarówno przeprowadzenie wielu korekt w dotychczasowym modelu gospodarczym, jak i powrót do pewnych tradycyjnych, a odłożonych na bok wartości. Bez respektowania określonych wartości takich jak na przykład roztropność w życiu ekonomicznym świat sobie nie poradzi. I tu pojawia się miejsce dla moralnego kompasu, bo w sytuacji, gdy przyjmujemy znowu, że konsekwencje są nieznane, racjonalność przy braku innych wskazań każe uwzględnić moralne aspekty działań. Czyli kryzys finansowy miał tę pozytywną stronę, że obalił pewną utopię? Tak. W ostatnim trzydziestoleciu została zbudowana dość niebezpieczna utopia w kategoriach ekonomicznych. U jej podłoża leży określony kontekst antropologiczny. Założenie było takie, że naturalny dla ludzkiej natury egoizm i troska o własną satysfakcję sprawią, że konsumpcja rosnąc bez antropologicznych ograniczeń, przyspieszać będzie rozwój gospodarki i w sumie każdy na tym skorzysta. Dochodziło to tego fałszywe przekonanie, że każdy dorosły człowiek jest doskonale poinformowany oraz że postępuje racjonalnie. Naczelną wartością stała się konsumpcja, a na bok zostały odłożone tradycyjne cnoty związane z życiem gospodarczym, takie jak oszczędność czy powściągliwość. Przy takim postrzeganiu człowieka i hierarchii wartości utopia mogła się rozwijać. Dziś chwieje się ona w podstawach. Jej bezpodstawność ukazał ze szczególna siłą światowy kryzys finansowy. Dziś, jeżeli chcemy być konsekwentni, musimy podjąć dyskusję na poziomie antropologicznym. Musimy powrócić do zasad. Człowiek rzeczywisty, a nie modelowy jest punktem wyjścia i celem każdej działalności gospodarczej. Gołym okiem widać, jak coraz bardziej aktualne stają się dziś kwestie m.in. dobra wspólnego, solidarności, współpracy i podziału dóbr zdefiniowane w nauczaniu społecznym Kościoła. Do tych pojęć jeśli pragniemy dalszego, zrównoważonego rozwoju gospodarczego trzeba wciąż powracać i je na nowo kontekstualizować. ROZMOWA KAI 17

18 ROZMOWA KAI 18 Jak zatem te kategorie wprowadzić można na nowo do życia ekonomicznego, gospodarki? Obecny kryzys zmusza nas do postawienia wielu pytań o charakterze podstawowym. Na przykład czy formy, czy tradycyjny układ prawny, w jakich rozwija się gospodarka, są adekwatne do dzisiejszych potrzeb i możliwości. Przecież organizacja przedsiębiorstwa w formie spółki akcyjnej pochodzi z połowy XIX wieku. Powstaje pytanie: czy dzisiaj daje ona odpowiedź na nowe wyzwania, jakie stwarza współczesna ekonomia, wymagania ekologiczne czy społeczne? Czy np. nie można skonstruować innej formy przedsiębiorstwa, aby ten, kto planuje jego założenie, miał szerszy wybór, w zależności od potrzeb, ale i od definiowanych przez siebie celów. Każdy więc musi zacząć transformację niejako od swego podwórka, a jednocześnie być zdolnym do myślenia w skali makro, co nie jest łatwe. Należałoby więc zacząć od poziomu rodziny, własnej ulicy czy firmy. Weźmy za przykład tzw. ekonomię komunii, wypracowaną przez chrześcijański Ruch Focolari. Pomysł ten jest bardzo prosty. Przedsiębiorstwo, jeśli ma zyski, dzieli je na trzy części. Jedna to potrzeby inwestycyjne, aby udoskonalić swoje środki produkcji, druga to potrzeby pracowników, a trzeci służy temu, co można ofiarować na rzecz otoczenia, na rzecz pewnych inicjatyw społecznych... Takie prospołeczne podejście zmienić może dość zasadniczo cele przedsiębiorstwa, jego priorytety. Jest to z pewnością możliwe na poziomie określonych przedsiębiorstw czy społeczności lokalnych. Musimy więc eksperymentować, a nie dekretować zastanej sytuacji. A jeśli chodzi o poziom makro, w tym poziom państwowy, jakie zmiany wydają się Panu Profesorowi niezbędne? Są tu dwa elementy. Po pierwsze chodzi o to, by państwa zachodnie które były dotąd bardzo zazdrosne o swoje kompetencje i chciały wszystko uregulować i poddać kontroli, dały trochę oddechu nieformalności, także w sferze szeroko rozumianej gospodarki. To znaczy, że trzeba umożliwić pewne sposoby funkcjonowania w skali mikro, które z punktu widzenia fiskalnego czy sanitarnego nie odpowiadają określonym normom technokratycznym. Coraz bardziej widać, że są one nie do utrzymania i stanowią hamulec rozwoju, szczególnie dla małych rodzinnych firm. A rodzinne niewielkie firmy mają olbrzymie znaczenie nie tylko z punktu widzenia rozwoju gospodarki, lecz także umacniania naturalnych więzi i struktury społecznej. Jednolitość przepisów dla gigantów i pcheł ekonomicznych jest absurdem. Weźmy za przykład problemy związane np. z zapewnieniem opieki ludziom starym lub samotnym. Niedługo koszty utrzymania osób w domu starców przerosną możliwości państwowych budżetów opieki społecznej. Trzeba to jakoś rozwiązać. Są dwa wyjścia z tego dołka finansowego. Jednym z coraz częściej postulowanych rozwiązań jest propozycja pełzającej eutanazji. Technokraci mogą bardzo szybko dojść do wniosku, że najlepszym rozwiązaniem jest przyspieszenie śmierci, i próbować sprzedać ten pomysł politykom, a może i społeczeństwom. Będą to robić w imię rzekomego komfortu i jakości życia starców. Drugim wyjściem jest pozwolenie rodzinom czy lokalnym społecznościom na znacznie szerszą opiekę nad osobami starszymi, ale trzeba je pod tym kątem wspomóc. Może z mniejszymi wymogami w sferze higieny czy rozwiązań technicznych, ale myślę, że ludzie starsi mogą być w takiej sytuacji nawet szczęśliwsi, gdyż będą znajdować się wśród swoich, a nie w obcej im, wyizolowanej specjalistycznej instytucji. Drugim po firmie fundamentalnym elementem myślenia o gospodarce powinna być rodzina. Ta naturalna struktura może odegrać istotną rolę stymulującą rozwój gospodarki. Tymczasem w naszych stechnokratyzowanych społeczeństwach Zachodu gospodarstwo rodzinne, w sensie działalności gospodarczej, faktycznie przestało istnieć, mimo że przez wieki odgrywało olbrzymią rolę. Dziś jest ono konsumentem i kropka. Tymczasem było ono zawsze nie tylko miejscem, gdzie wychowywał się i kształtował człowiek, lecz także dużo rzeczy się wytwarzało, naprawiało, dostosowywało na własny pożytek czy na pożytek sąsiadów. To jest wytwarzanie wartości. Gospodarstwo takie zawsze tworzyła rodzina wielopokoleniowa, co sprzyjało jej cementowaniu. Jednak dziś produkcja i marketing są do tego stopnia zindywidualizowane, że gospodarka rodzinna pada pod naporem sił odśrodkowych. One zabijają działalność gospodarczą wewnętrzną i wyprowadzają wszystko zarówno potrzeby, jak i moce produkcyjne albo w stronę rynku, albo w stronę sektora publicznego. Tak więc wydaje się, że za dużo zostało podporządkowane źle liczonym wymogom wydajności. Dziś te ograniczenia widzimy w pękającej tkance społecznej, w tragedii samotności i utraty sensu życia. Trzeba więc zdynamizować gospodarstwa rodzinne nawet kosztem PKB, powiększy to bowiem prawdziwie rozumiany dobrobyt. Reformę należałoby rozpocząć od rozwiązywania tych supłów krępujących normalną często pozarynkową działalność gospodarczą rodzin. Innym wielkim problemem, leżącym zresztą u źródeł kryzysu finansowego, jest kwestia zadłużenia w olbrzymiej skali, zarówno państw, firm, jak i poszczególnych gospodarstw domowych. Są to nieraz długi szczególnie w skali makro zaciągnięte na przyszłe pokolenia. Jak można wyjść z tego zapętlenia? Po pierwsze, gdy jest dług, to mamy do czynienia z pożyczającym oraz tym, któremu on pożycza. A więc obie strony muszą być zdolne do wspólnej decyzji, jak rozwiązywać problem niewypłacalności. Przez 30 ostatnich lat aż do wybuchu kryzysu finansowego odnosiło się wrażenie, że pożyczanie państwom, firmom czy pod nieruchomości nie kryje żadnego ryzyka, bo dług zostanie pokryty z przyszłych, ex definitione, rosnących przychodów. Takie myślenie sankcjonowała wiara w nieustanny postęp. Fakty pokazały, że jest to utopia. Myślenie to było oczywiście zaprzeczeniem zdrowej filozofii finansowej i dlatego dzisiaj sytuacja jest mocno patowa. Ci, co się zadłużali, postąpili nieroztropnie. Ale ci, którzy im pożyczali, postąpili równie nieroztropnie. Warto sobie tu przypomnieć zapis Sta-

19 rego Testamentu, który mówi o latach jubileuszowych, kiedy długi powinny być darowane w imię utrzymania ładu społecznego. Jest jasne, że w starotestamentowym społeczeństwie gotowość do pożyczania malała wraz ze zbliżającą się datą jubileuszu. Wyrażając to za pomocą współczesnych kategorii, powiedzielibyśmy o potrzebie solidarności między pożyczającym a tym, który bierze pożyczkę. Pożyczający też w jakiś sposób musi mieć wyrozumiałość wobec tego, kto zaciągnął pożyczkę i teraz ma problem ze spłatą. A wyrozumiałość oznacza, że dług można restrukturyzować. Można go też anulować w ekstremalnych przypadkach. Ale pomiędzy utrzymaniem status quo a likwidacją długu istnieje bardzo wiele możliwości pośrednich, aby ciężar tego długu sprawiedliwie rozłożyć między pożyczającego i zadłużonego. Jednak co zrobiły ostatnio banki centralne poprzez tzw. niekonwencjonalną politykę monetarną? Starały się rozmyć dług w inflacji. To jest swoisty sposób wiele razy praktykowany w historii uspołecznienia problemu. Do tej pory nie zadziałał. Długi nie tylko są, ale od 2007 r. nawet wzrastają. Co pozostaje? Krótko mówiąc, trzeba wziąć do ręki nożyczki, usiąść przy stole i się dogadać. Jeśli zrobi się to w sposób skoordynowany, tak jak to się stało pod przywództwem USA z długami południowoamerykańskimi w latach 80., istnieje szansa, że utrzyma się równowagę między dłużnikiem a pożyczającym, bez zbytniego uszczerbku dla gospodarki. Bo dług niespłacalny i niekontrolowany jest potencjalnie destrukcyjny. Inny problem. Dzisiejsza gospodarka światowa jest de facto podporządkowana wielkim, międzynarodowym gigantom, nad którymi nikt nie ma kontroli, a które bywają silniejsze od wielu państw? Niektóre państwa, jak np. USA i w pewnych warunkach Europa, o ile działają wspólnie, mogą coś ewentualnie zrobić w sprawie tych ponadnarodowych gigantów ekonomicznych. Widać to od niedawna, jak np. w przypadku rosnącej presji fiskalnej. Jestem przekonany, że te ponadnarodowe struktury ekonomiczne są na tyle liczącymi się siłami, że muszą być w jakiś sposób wkomponowane w governance światową. W ten sposób muszą przejąć część odpowiedzialności za losy świata, którego są architektami, czy poprzez technologie, które dostarczają, czy też poprzez sieci w tym też marketingowe którymi świat oplatają. Owa governance nie może ignorować tych faktów i dalej się składać wyłącznie z ciał tylko państwowych. Musi ona uwzględniać, że niektóre z tych przedsiębiorstw mają istotną systemową wagę, i to w skali globalnej. I to bynajmniej nie jest błahostka. Postulat światowej władzy zdolnej do kontroli ponadnarodowych gigantów gospodarczych pojawił się już kilka lat temu w społecznej encyklice Benedykta XVI Caritas in Veritate... Benedykt XVI mówił tam o światowym authority, a nie o światowym ośrodku władzy. Jest to istotna różnica i te słowa są na pewno inspiracją. Pamiętajmy jednak, że ten międzynarodowy autorytet nie może być jakimś kolejnym wydaniem ONZ czy dawnej Ligi Narodów, gdyż nie miały one żadnego przełożenia na struktury inne od stricte politycznych. Musi więc wyjść on poza schemat czysto międzypaństwowy. Obecnie na świecie jest ok. 200 państw, a spośród nich najwyżej 30 czy 50 działa w miarę sprawnie, a reszta mniej lub bardziej dysfunkcjonuje. Mówi się o niewydolnych państwach. Taka międzynarodowa władza nie może obejmować więc tylko porozumień między z zasady równymi państwami, musi objąć zarówno ponadnarodowe firmy, jak i civil society. Te paręset wielkich firm musi zostać włączone do tego nowego porządku. Z jednej strony trzeba im dać możliwość rozwoju, a z drugiej trzeba na nie nałożyć współodpowiedzialność za tworzenie i respektowanie pewnych zasad. Konieczną będzie zmiana statutu tych przedsiębiorstw z normalnych spółek akcyjnych na systemowo odpowiedzialne. To jest duże wyzwanie na przyszłe lata. A jak można ocenić sytuację Polski z punktu widzenia obecnego etapu jej ekonomicznego rozwoju? Czy faktycznie jesteśmy jakąś zieloną wyspą wolną od wielu problemów, o których dyskutujemy. Polska po 1989 r. przeszła przyspieszoną i generalnie pozytywną ewolucję. W momencie kryzysu finansowego była w o tyle dobrej sytuacji, że system finansowy nie był tutaj jeszcze tak rozwinięty jak w krajach Zachodu. W Polsce rozwój fikcji finansowej, o której mówiliśmy wcześniej, nie osiągnął więc takich pułapów, jak w zachodniej Europie czy w USA. Polska mogła przejść przez ten dołek koniunkturalny także dzięki swoim powiązaniom międzynarodowym, m.in. dzięki firmom, które już tutaj zainwestowały i nie miały interesu opuszczać naszego rynku, gdzie praca jest wciąż względnie tania. Dzięki temu produkcja w Polsce nie spadła. Z kolei duży problem Polska ma z demografią. Po pierwsze, dwa miliony ludzi, przeważnie młodych, wyemigrowało. Jest to olbrzymia utrata kapitału ludzkiego, którego nie rekompensują pieniądze, które ludzie ci przysyłają swoim rodzinom. Po drugie, gwałtownie zmniejszyła się dzietność polskich rodzin, co grozi załamaniem demograficznym. Ponadto, tak jak wszystkie kraje zachodnie, Polska będzie miała problem z emeryturami. Narastać też będą problemy z opieką nad ludźmi starszymi, z systemem opieki zdrowotnej oraz z systemem ubezpieczeń. Ludzi starszych będzie coraz więcej, a koszt ich utrzymania i opieki nad nimi będzie coraz wyższy. Na szczęście i to jest korzystny element wiara w fikcję finansową generującą olbrzymie zadłużenie państwa przyszła do Polski znacznie później niż gdzie indziej. Były to dopiero lata 90. Nie powtórzyliśmy casusu Grecji, jednak ten wysoce utopijny Prof. Paul H. Dembinski jest dyrektorem międzynarodowego Observatoire de la Finance (www. obsfin.ch), którego misją jest promocja zasad dobra wspólnego w działalności finansowej. Jest też redaktorem naczelnym pisma Finance & the Common Good/Bien Commun oraz wykładowcą dwóch renomowanych szwajcarskich uniwersytetów: genewskiego i fryburskiego. Jest też ekspertem z ramienia takich organizacji międzynarodowych, jak OECD i UNCTAD. ROZMOWA KAI 19

20 ROZMOWA KAI 20 sposób myślenia kupiła duża część polskich elit politycznych. Mamy więc problem narastającego długu państwa, który jeżeli się nie opanuje trendu może się stać kiedyś palącym problemem społecznym. A jak zaradzić problemom demograficznym w Polsce? Temu, że na statystyczną kobietę przypada zaledwie 1,29 dziecka? Jesteśmy pod tym względem na trzecim od końca krajem w Europie, po Węgrzech i Łotwie. Tak długo, jak rodzice będą musieli albo i chcieli pracować na trzy etaty, aby utrzymać dwójkę dzieci, nie można oczekiwać podniesienia w Polsce przyrostu naturalnego. Warto przyjrzeć się dobrym przykładom rozwiązywania problemów w tej sferze. Krajem, w którym dobrze funkcjonuje polityka pronatalistyczna, jest Francja. Pomoc państwa jest tam na tyle znaczna, że matka lub ojciec mogą się zastanawiać: a może warto przestać pracować i zająć się dziećmi? Do tych pomysłów z zewnątrz dodam aktywizację gospodarstw domowych, o której rozmawialiśmy wcześniej. Ich wzmocnienie przyniesie efekty poprzez poprawę nastrojów społecznych. Ale do tego potrzeba dobrych pomysłów legislacyjnych i też nieco pieniędzy w budżecie. A to nie jest łatwe. Jak Kościół powinien się odnosić do tych wszystkich problemów? Chodzi mi o możliwość aplikacji społecznego nauczania Kościoła do warunków ekonomicznych dzisiejszego świata. Problem podstawowy polega na tym, że chrześcijańskie nauczanie społeczne jest w ogóle bardzo słabo znane, także w Polsce. W wielu środowiskach nieznane jest nawet jego istnienie. A jeśli już jest znane, to jest niedoceniane oto podstawowy problem. Koniecznie więc trzeba dołożyć wszelkich wysiłków, aby nauczanie społeczne Kościoła było należycie promowane, nie tylko na forum kościelnych uczelni, lecz także w środowisku biznesu i polityki. Przypomnijmy: nie chodzi tutaj o jakąś trzecią drogę, ale o zasady i kierunki inspirujące myślenie i działanie chrześcijan w świecie. Polski Episkopat w 2012 r. opublikował całkiem ciekawy List społeczny, miałem nadzieję, że to początek analiz i dialogu. Niestety, później Episkopat zamilkł. Proponowałbym, aby nie czekać, aż powstanie kolejny taki, kilkudziesięciostronicowy list, lecz wydawać rzeczy o wiele krótsze, skoncentrowane wokół tego, o czym aktualnie się dyskutuje. Przy Episkopacie powinna istnieć aktywna i często wypowiadająca się rada społeczna, tym bardziej że w Polsce jest taka tradycja. Wystarczy do niej nawiązać. Chrześcijańska nauka społeczna ma dwa człony. Jeden to teoretyczna refleksja, która została zapisana w encyklikach, a drugi to sfera praktyczna. W Polsce człon teoretyczny ma się dobrze, jest mocno rozbudowany dzięki katolickim uczelniom. Ale problem jest taki, że jeśli bierze się do ręki książki o nauczaniu społecznym Kościoła, to 90 proc. ich autorów stanowią księża. Koneksja nauczania społecznego Kościoła z konkretami życia gospodarczego, społecznego, biznesowego czy politycznego jest zbyt słaba. List społeczny Episkopatu ogłoszony przed trzema laty był istotnym krokiem w tym kierunku, ale zaskakuje mnie, że odbił się on bardzo słabym echem wśród polityków, ludzi biznesu, menedżerów... Panuje absolutna cisza i święty spokój. Sądzę, że nauczaniu społecznemu Kościoła powinien towarzyszyć znacznie bardziej interaktywny sposób przekazu, tak by wywoływał jakąś zwrotną reakcję. W Polsce, tak katolickim kraju, tego nie widzę. Nie widzę też, aby nauczanie to interesowało nasze elity polityczne czy elity biznesu. Brak jest forów, gdzie mogłoby ono być nie tylko przekazywane przez ekspertów, lecz także współtworzone w sposób interaktywny, właśnie z takimi ludźmi i środowiskami, które mają kontakt z działaniem praktycznym. Koniecznie trzeba także nadać wyrazistość zasadom nauki społecznej Kościoła na poziomie operatorów społecznych, w tym przedsiębiorców. Niezbędne są bardzo różnorodne działania w tym kierunku: dobra publicystyka, budowanie przykładów z życia, warsztaty i dopiero na koniec konferencje. Niezbędne wydaje się powołanie różnorodnych mniejszych gremiów, w których można by wymieniać poglądy na ten temat i prowadzić dyskusje korespondujące z problemami konkretnych, lokalnych środowisk. Encykliki społeczne nie są pisane w łatwy sposób, może warto zgromadzić w małych grupach 10 czy 15 zainteresowanych osób, spędzić wspólnie dwa czy trzy wieczory i przedyskutować je w odniesieniu do otaczających nas problemów. Bo encykliki są pisane dla nas hinc et nunc. Przydałyby się również szkoły a raczej warsztaty dla liderów w zakresie nauki społecznej Kościoła. Konieczna jest mozolna praca u podstaw, z pewnością ma ona sens. Rozmawiał Marcin Przeciszewski Jak co roku, w dniu odpustu ku czci św. Piotra i Pawła dziesiątki odświętnie przyozdobionych symbolami kaszubskimi i religijnymi kutrów rybackich wypłynęło z portów Półwyspu Helskiego na wody Zatoki Puckiej. Na skraju tzw. Głębinki doszło do spotkania jednostek, które spięte linami stworzyły wyjątkową wyspę. Następnie łodzie, witane przez setki mieszkańców Pucka, przybyły do portu. Tam, przy polowym ołtarzu u stóp puckiej fary, uroczystej Eucharystii przewodniczył metropolita gdański. W homilii abp Głódź nawiązał do encykliki Franciszka Pochwalony bądź poświęconej ekologii. Gleba, woda, góry, las. Pan Bóg powierzył nam te dobra, co jest wyrazem Jego wielkiej czułości i miłości mówił metropolita gdański. Dlatego mamy obowiązek dbać o nasz Bałtyk podkreślił. I dodał: Naszym zadaniem jest też zabezpieczenie miejsc pracy nad wodą. Metropolita podkreślał przywiązanie do Kościoła i tradycji, jakim odznaczają się Kaszubi, a jego wystąpienie przerywane było gromkimi brawami. Pucki odpust sięga swoją tradycją 1217 r., kiedy to miasto otrzymało przywilej organizowania jarmarku w dniu uroczystości św. Piotra i Pawła. Po latach, w 1981 r. tradycja pielgrzymek łodziowych została wskrzeszona dzięki inicjatywie ks. Gerarda Markowskiego, proboszcza z Kuźnicy, oraz Aleksandra Celarka, szkutnika z Chałup. jah

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA Papież Franciszek wydał rozporządzenia dotyczące odpustów i sakramentu spowiedzi w Roku Miłosierdzia. Uczynił to w liście do przewodniczącego Papieskiej

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Zestaw pytań o Janie Pawle II

Zestaw pytań o Janie Pawle II Zestaw pytań o Janie Pawle II 1. Jakie wydarzenie miało miejsce 18.02.1941r? 2. Dokąd Karol Wojtyła przeprowadził się wraz z ojcem w sierpniu 1938 r? 3. Jak miała na imię matka Ojca Św.? 4. Kiedy został

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

Religia klasa III. I Modlimy się

Religia klasa III. I Modlimy się Religia klasa III I Modlimy się 1. Nowy rok szkolny czasem pogłębienia przyjaźni z Jezusem wie, że każda katecheza jest spotkaniem z Jezusem wyjaśnia i uzasadnia, co pogłębia naszą przyjaźń z Jezusem 2.

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT Prezydium Konferencji Episkopatu Polski w sprawie pełnej ochrony życia człowieka

KOMUNIKAT Prezydium Konferencji Episkopatu Polski w sprawie pełnej ochrony życia człowieka KOMUNIKAT Prezydium Konferencji Episkopatu Polski w sprawie pełnej ochrony życia człowieka Życie każdego człowieka jest chronione piątym przykazaniem Dekalogu: Nie zabijaj!. Dlatego stanowisko katolików

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ DRODZY PARAFIANIE! W dniach od 9 16 marca nasza Wspólnota przeżywać będzie Misje parafialne. Tak jak przed ponad dwoma tysiącami

Bardziej szczegółowo

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia dopuszczająca oceny dostateczna dobra bardzo dobra Wiadomości, umiejętności i postawy Uczeń wykazuje się znajomością: Aktów wiary, nadziei, miłości, żalu Stacji drogi krzyżowej Sakramentów Darów Ducha

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

DNIA WSPÓLNOTY DK GAŁĘZI RODZINNEJ RUCHU ŚWIATŁO- ŻYCIE,

DNIA WSPÓLNOTY DK GAŁĘZI RODZINNEJ RUCHU ŚWIATŁO- ŻYCIE, D O M S Ł O W A - KOŚCIÓŁ to temat przewodni rejonowego WIELKOPOSTNEGO DNIA WSPÓLNOTY DK GAŁĘZI RODZINNEJ RUCHU ŚWIATŁO- ŻYCIE, który odbył się12.03.11r. w parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Malborku.

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, Szukamy: politycznym i kulturalnym 1. Doświadczenia żywej wiary 2. Uzasadnienia swojej wiary domagają się 3. Wspólnoty

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA ZELATOR wrzesień2015 3 VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA Sobota, 3 października, 2015 Niniejszy numer Zelatora ukazuje się głównie ze względu na VI Diecezjalną pielgrzymkę Żywego Różańca do Łagiewnik.

Bardziej szczegółowo

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła.

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. I. Sakramenty 1. Chrzest Co to jest Chrzest Święty? Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. Udzielamy

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Adwent 2015 r.... 3 Spotkania na niedziele Adwentu: I Niedziela Adwentu [C]... 4 LITURGIA DOMOWA II Niedziela Adwentu [C]... 6 III Niedziela Adwentu [C]...

Bardziej szczegółowo

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/w/wp/jan_pawel_ii/homilie/8pl_blonia_18082002.html

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/w/wp/jan_pawel_ii/homilie/8pl_blonia_18082002.html Zakres tematyczny: Podczas powitalnego przemówienia Jana Pawła II na krakowskim lotnisku Balice, w czasie ostatniej Pielgrzymki do Ojczyzny, której główną myślą były słowa: Bóg bogaty w miłosierdzie, najmocniej

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II. "Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię!" Jan Paweł II

Jan Paweł II. Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię! Jan Paweł II Jan Paweł II "Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię!" Jan Paweł II Krótkie kalendarium ur. 18 maja 1920 - w Wadowicach 1.11.1946- przyjęcie święceń kapłańskich 4.07. 1958- minowanie na biskupa 16.10.1978-

Bardziej szczegółowo

REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI

REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI REKOLEKCJE U ŚW. ANDRZEJA BOBOLI W styczniu 2013 roku wzorem lat ubiegłych w Domu Rekolekcyjnym Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rycerstwa Niepokalanej w Strachocinie rozpoczęły się rekolekcje dla prezesów

Bardziej szczegółowo

Ogólnie: Na ocenę celującą zasługuje uczeń, który wyraźnie wykracza poza poziom osiągnięć edukacyjnych przewidzianych dla danego etapu kształcenia.

Ogólnie: Na ocenę celującą zasługuje uczeń, który wyraźnie wykracza poza poziom osiągnięć edukacyjnych przewidzianych dla danego etapu kształcenia. KRYTERIA OCENIANIA z katechezy w zakresie I klasy szkoły podstawowej do programu nr AZ-1-01/10 i podręcznika nr AZ-11-01/10-RA-1/11 Jesteśmy w rodzinie Jezusa pod redakcją ks. Stanisława Łabendowicza Kryteria

Bardziej szczegółowo

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ Materiały wykorzystywane w przygotowywaniu dziecka do I Spowiedzi i Komunii świętej w Parafii Alwernia DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI.

WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI. WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI. Przedmiot oceny 1. Cytaty z Pisma św., modlitwy, pieśni 2. Zeszyt przedmioto wy 3. Prace domowe 4. Testy i sprawdziany OCENA celująca

Bardziej szczegółowo

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Na ocenę celującą uczeń: Posiada wiedzę i umiejętności przewidziane na ocenę bardzo dobrym (co najmniej w 90%), a nad to: Samodzielnie i twórczo rozwija własne zainteresowania

Bardziej szczegółowo

K R Y T E R I A O C E N I A N I A z katechezy w zakresie klasy VI szkoły podstawowej

K R Y T E R I A O C E N I A N I A z katechezy w zakresie klasy VI szkoły podstawowej K R Y T E R I A O C E N I A N I A z katechezy w zakresie klasy VI szkoły podstawowej Kryteria w zakresie oceny niedostatecznej Uczeń : - nie spełnia wymagań koniecznych na ocenę dopuszczającą, - odmawia

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA Szkoła podstawowa Etap I Klasy I- III Cele katechetyczne: 1. Zachęcanie do aktywnego

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

XXIV Niedziela Zwykła

XXIV Niedziela Zwykła XXIV Niedziela Zwykła Nikt inny jak tylko Pan Bóg wspomaga i prowadzi tych, którzy pragną Mu służyć. Ta droga wymaga ofiary i poświęcenia w pokonywaniu przeciwności. Ten duchowy trening wzmaga odwagę,

Bardziej szczegółowo

HOMILIA wygłoszona podczas Mszy św. odprawionej w intencji Kościoła na zakończenie konklawe w Kaplicy Sykstyńskiej 14 marca 2013 r.

HOMILIA wygłoszona podczas Mszy św. odprawionej w intencji Kościoła na zakończenie konklawe w Kaplicy Sykstyńskiej 14 marca 2013 r. Ojciec Święty Franciszek HOMILIA wygłoszona podczas Mszy św. odprawionej w intencji Kościoła na zakończenie konklawe w Kaplicy Sykstyńskiej 14 marca 2013 r. tych trzech czytaniach widzę pewien wspólny

Bardziej szczegółowo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo Nowenna przed peregrynacją symboli ŚDM które w najbliższym czasie nawiedzą nasze miasto (parafię, dekanat, diecezję), były znakami nadziei dla wszystkich, ukazując zwycięstwo Jezusa nad tym, co przynosi

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM. TEMAT Godz. TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY Czas realizacji

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM. TEMAT Godz. TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY Czas realizacji ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM Numer programu : AZ-4-01/10 Tytuł programu: Świadek Chrystusa Numer podręcznika AZ-41-01/10-Wa-1/12 Tytuł podręcznika: Być świadkiem Zmartwychwstałego

Bardziej szczegółowo

Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku

Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku Wybrane wydarzenia z Duszpasterstwa Szpitala nr 2 ul.lwowska w Rzeszowie Życzenia z Okazji Bożego Narodzenia - 2012 roku Przez wiarę Maryja przyjęła słowa Anioła i uwierzyła w zwiastowanie, że stanie się

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle

Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle JAN PAWEŁ II Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle pożądanym. Niektórzy zdają się nie interesować

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY IV - VI

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY IV - VI WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY IV - VI WYMAGANIA Z RELIGII DLA KLASY IV I. Znajomość modlitw: poznane w kl. I- III; Modlitwa różańcowa.

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Okres Bożego Narodzenia 2015/16... 3 Spotkania na uroczystości i niedziele Okresu Bożego Narodzenia 2015/16: LITURGIA DOMOWA Uroczystość Bożego Narodzenia

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi.

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. reprezentuje klasę lub szkołę w parafii lub diecezji, np. poprzez udział w

Bardziej szczegółowo

Dlatego umiejętność posługiwania się mediami, właściwego ich wyboru i dobrego korzystania z nich staje się ważną cechą współczesnego człowieka.

Dlatego umiejętność posługiwania się mediami, właściwego ich wyboru i dobrego korzystania z nich staje się ważną cechą współczesnego człowieka. MEDIA CZYM SĄ??? Nowe technologie pozwalają ludziom na spotykanie się ponad granicami przestrzeni i własnych kultur : mamy do dyspozycji już nie tylko prasę, radio, tv, kino ale przede wszystkim Internet

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z RELIGII. I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Ocena Dobra

WYMAGANIA Z RELIGII. I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Ocena Dobra WYMAGANIA Z RELIGII I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Niedostateczna Dopuszczająca Dostateczna Dobra bardzo dobra Celująca Wykazuje rażący brak wiadomości programowych klasy IV. Wykazuje zupełny brak

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

Diecezjalna inauguracja kolejnego roku pracy Domowego Kościoła A W S D W S Z C Z E C I N I E 3 1 S I E R P N I A 2 0 1 4

Diecezjalna inauguracja kolejnego roku pracy Domowego Kościoła A W S D W S Z C Z E C I N I E 3 1 S I E R P N I A 2 0 1 4 Diecezjalna inauguracja kolejnego roku pracy Domowego Kościoła A W S D W S Z C Z E C I N I E 3 1 S I E R P N I A 2 0 1 4 ( ) Jesteśmy zapraszani, by odnawiać swe osobiste spotkanie z Jezusem ( ) Inauguracja

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Triduum Paschalne......5 Wielki Czwartek (5 kwietnia)......5 Droga Krzyżowa (6-7 kwietnia Wielki Piątek, Wielka Sobota)......8 Chrystus zmartwychwstał! (8 kwietnia Niedziela Wielkanocna)....

Bardziej szczegółowo

Odnowa w Duchu Świętym

Odnowa w Duchu Świętym Odnowa w Duchu Świętym Historia Pierwsze grupy charyzmatyczne pojawiły się w USA. Historyczną datą jest rok 1967, kiedy grupa studentów i profesorów z katolickiego Uniwersytetu pod wezwaniem Ducha Świętego,

Bardziej szczegółowo

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II W ODDZIALE OKRĘGOWYM W BIAŁYMSTOKU AUGUSTÓW, 4-5 PAŹDZIERNIKA BAZYLIKA NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA, UL. KSIĘDZA SKORUPKI 6 4 października 18:00 Eucharystia

Bardziej szczegółowo

K. Guzikowski, R. Misiak (red.) Pontyfikat Jana Pawła II. Zagadnienia społeczne i historyczne.

K. Guzikowski, R. Misiak (red.) Pontyfikat Jana Pawła II. Zagadnienia społeczne i historyczne. K. Guzikowski, R. Misiak (red.) Pontyfikat Jana Pawła II. Zagadnienia społeczne i historyczne. Spis treści: Przedmowa 11 Wstęp 13 Część II Zagadnienia historyczne. G. Wejman, Papież Jan Paweł II w Szczecinie

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE. Uwzględniając wniosek Zarządu Osiedla Wilamowice oraz Burmistrza Wilamowic, po konsultacji z Księdzem Proboszczem Michałem Bogutą

OŚWIADCZENIE. Uwzględniając wniosek Zarządu Osiedla Wilamowice oraz Burmistrza Wilamowic, po konsultacji z Księdzem Proboszczem Michałem Bogutą OŚWIADCZENIE Rady Miejskiej w Wilamowicach z dnia 26 września 2012 roku w sprawie ustanowienia Św. Abpa Józefa Bilczewskiego Uwzględniając wniosek Zarządu Osiedla Wilamowice oraz Burmistrza Wilamowic,

Bardziej szczegółowo

Wkrótce polski parlament powinien zająć się rozpatrzeniem zgłoszonych projektów aktów prawnych, regulujących kwestię tzw. zapłodnienia in vitro.

Wkrótce polski parlament powinien zająć się rozpatrzeniem zgłoszonych projektów aktów prawnych, regulujących kwestię tzw. zapłodnienia in vitro. Wkrótce polski parlament powinien zająć się rozpatrzeniem zgłoszonych projektów aktów prawnych, regulujących kwestię tzw. zapłodnienia in vitro. Dotychczas powstały dwa projekty ustaw Jarosława Gowina

Bardziej szczegółowo

Tradycja w Rodzinie s. 11. Tradycja w Kościele s. 16

Tradycja w Rodzinie s. 11. Tradycja w Kościele s. 16 Tradycja w Rodzinie s. 11 w n u m e r z e : Tradycja w Kościele s. 16 od redakcji Przygotuj się do Liturgii Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego, 31 marca: I czytanie: Dz 10,34a,37-43; II czytanie: Kol

Bardziej szczegółowo

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE Z RELIGII Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1 Klasa I Ocena Wymagania programowe Uczeń: - potrafi opowiedzieć o patronie kościoła parafialnego

Bardziej szczegółowo

(Jan Paweł II, Warszawa, 2 czerwca 1979 r.)

(Jan Paweł II, Warszawa, 2 czerwca 1979 r.) Przybywam do was jako syn tej ziemi, tego narodu, a zarazem, z niezbadanych wyroków Opatrzności, jako następca Świętego Piotra na tej właśnie rzymskiej stolicy. Dziękuję wam, żeście nie zapomnieli o mnie,

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia.

Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia. Załącznik 2. Przedmioty wskazujące drogę zdjęcia. Źródło zdjęć: 1. Drogowskazy. [online], [dostęp: 16 maja 2013], Dostępny w Internecie: . 2.

Bardziej szczegółowo

Kim jest Rzecznik Praw Dziecka?

Kim jest Rzecznik Praw Dziecka? Kim jest Rzecznik Praw Dziecka? Prace nad utworzeniem instytucji Rzecznika Praw Dziecka w Polsce zainicjowane zostały przez organizacje pozarządowe i środowiska działające na rzecz praw dzieci. W rezultacie

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne

I. Postanowienia ogólne S t r o n a 1 R E G U L A M I N K O N K U R S U WIEDZY O JANIE PAWLE II JAN PAWEŁ II SANTO SUBITO I. Postanowienia ogólne 1 1. Konkurs Wiedzy o Janie Pawle II ma za zadanie pogłębianie wiedzy na temat

Bardziej szczegółowo

Wielka to łaska, że poprzez świętych obcowanie, możemy uczestniczyć z naszymi błogosławionymi w Eucharystii.

Wielka to łaska, że poprzez świętych obcowanie, możemy uczestniczyć z naszymi błogosławionymi w Eucharystii. 5 czerwiec 1991 roku to dzień wielkiej radości naszego miasta. Bo oto Jan Paweł II nawiedza Białystok. To dzień wielkiej radości wszystkich Sióstr Misjonarek Świętej Rodziny. Bo oto Papież, Jan Paweł II,

Bardziej szczegółowo

Światowe Dni Młodzieży

Światowe Dni Młodzieży Światowe Dni Młodzieży 2016 Czym są ŚDM? Światowe Dni Młodzieży to międzynarodowe spotkanie młodych całego świata, którzy razem ze swoimi katechetami, duszpasterzami, biskupami i papieżem gromadzą się

Bardziej szczegółowo

Jezus przyznaje się do mnie

Jezus przyznaje się do mnie Jezus przyznaje się do mnie Natalia Podosek: ( ) w świecie aktorstwa, w którym na co dzień się obracasz, temat Pana Boga jest spychany na margines zainteresowania, a czasami wręcz wyśmiewany przez niektóre

Bardziej szczegółowo

NIE DLA PROJEKTU IN VITRO

NIE DLA PROJEKTU IN VITRO AKCJA! NIE DLA PROJEKTU IN VITRO BÓJ WŁAŚNIE SIĘ TOCZY! NIE MOŻEMY STAĆ Z BOKU I NIC NIE ROBIĆ! 25 i 26 CZERWCA MA BYĆ PRZEGŁOSOWANA USTAWA W SEJMIE! Szanowni Państwo, Sprawa nie cierpiąca zwłoki! Poniżej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY II i III WYMAGANIA Z RELIGII DLA KLASY II I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa Pańska; Pozdrowienie

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r.

Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r. Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r. W dniach 25 26 kwietnia odbyły się w naszym domu w Chełmnie rekolekcje dla rodziców sióstr nowicjuszek. Niektórzy rodzice

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE ks. Artur Aleksiejuk Pojęcie praw człowieka Przez prawa człowieka rozumie się te prawa, które są bezpośrednio związane z naturą człowieka jako istoty rozumnej i wolnej (osoby)

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy IV technikum

Kryteria oceniania z religii dla klasy IV technikum Kryteria oceniania z religii dla klasy IV technikum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Będziesz miłował Pana Boga swego Miejcie odwagę żyć dla Miłości, Bóg

Bardziej szczegółowo

JAK ŻYĆ PO CHRZEŚCIJAŃSKU? Uczy św. Jan Paweł II. opracowanie ks. Marek Chmielewski

JAK ŻYĆ PO CHRZEŚCIJAŃSKU? Uczy św. Jan Paweł II. opracowanie ks. Marek Chmielewski JAK ŻYĆ PO CHRZEŚCIJAŃSKU? Uczy św. Jan Paweł II opracowanie ks. Marek Chmielewski Wydawnictwo AA Kraków 2014 SPIS TREŚCI Wprowadzenie...5 Rozdział pierwszy DĄŻYĆ DO ŚWIĘTOŚCI...7 1. Świętość...7 2. Zjednoczenie

Bardziej szczegółowo

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Spis treści niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Rozdział 1 Na czym opiera się nauczanie Kościoła o seksualności? 13 Wyjaśniać prosto jak

Bardziej szczegółowo

DWUMIESIĘCZNIK DLA CHORYCH. cena: 3,50 PLN (w tym 5% VAT) luty-marzec 1(151)2014. BÓG chlebem NADZIEI

DWUMIESIĘCZNIK DLA CHORYCH. cena: 3,50 PLN (w tym 5% VAT) luty-marzec 1(151)2014. BÓG chlebem NADZIEI DWUMIESIĘCZNIK DLA CHORYCH cena: 3,50 PLN (w tym 5% VAT) luty-marzec 1(151)2014 BÓG chlebem NADZIEI Duchowy na dobry Patronat początek Misyjny Misjonarze do adopcji ks. Piotr Chmielecki SCJ Lublin 24 Kiedy

Bardziej szczegółowo

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości.

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości. Lectio Divina Rz 6,15-23 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

Wizytacja ks. bpa Zdzisława. 7 maja 2012. Fortuniaka

Wizytacja ks. bpa Zdzisława. 7 maja 2012. Fortuniaka Wizytacja ks. bpa Zdzisława 7 maja 2012 Fortuniaka Plan wizytacji w parafii Wszystkich Świętych w Tarnowie Podgórnym 7 maja 2012 r. 9.00 Eucharystia z udzieleniem Sakramentu chorych (koncelebracja, Prezbiter

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania z religii w zakresie 1 klasy technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej

Kryteria oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej Kryteria oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej Przedmiotowy system oceniania z religii został opracowany na podstawie Programu nauczania religii rzymskokatolickiej w przedszkolach i

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE klasy IV-VI szkoły podstawowej Oprac. Ks. Łukasz Skolimowski Warszawa 2012 Przeznaczenie: Szkoła

Bardziej szczegółowo

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów ale, to już było W roku wiary, idąc za Matką Bożą Loretańską peregrynującą po Diecezji Warszawsko-Praskiej byliśmy

Bardziej szczegółowo

U SW. BARTŁOMIEJA W MIERZESZYNIE

U SW. BARTŁOMIEJA W MIERZESZYNIE GAZETA PARAFII ŚW. BARTŁOMIEJA APOSTOŁA W MIERZESZYNIE ` U SW. BARTŁOMIEJA W MIERZESZYNIE Numer 34 (140) Mierzeszyn, 15 listopada 2014 r. ISSN 2082-0089 Rok 5 91. URODZINY KS. KARDYNAŁA HENRYKA GULBINOWICZA

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie Roku Jubileuszowego

Rozpoczęcie Roku Jubileuszowego Pamięć Wdzięczność Wierność Program Jubileuszu 100. Rocznicy Odrodzenia i Reformy Zgromadzenia Marianów w Prowincji Opatrzności Bożej 8 XII 2008 8 XII 2009 Rozpoczęcie Roku Jubileuszowego W domach zakonnych:

Bardziej szczegółowo

ZELATOR PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY LIST DZIĘKCZYNNY DLA ZELATORÓW. czerwiec2015

ZELATOR PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY LIST DZIĘKCZYNNY DLA ZELATORÓW. czerwiec2015 ZELATOR czerwiec2015 2 PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA DO CZĘSTOCHOWY W sobotę, 6 czerwca, odbyła się III Ogólnopolska Pielgrzymka Żywego Różańca do Częstochowy. Według oceny organizatorów uczestniczyło w niej

Bardziej szczegółowo

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Prawo jest na naszej stronie! www.profinfo.pl www.wolterskluwer.pl codzienne aktualizacje pełna oferta zapowiedzi wydawnicze rabaty na zamówienia zbiorcze do negocjacji

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi. ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa tel. 18 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.pl okładka.indd 1 2015-03-03 08:10:05 Alicja Maksymiuk ŚWIĘTY JÓZEFIE,

Bardziej szczegółowo

KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka

KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka "Rodzina szkołą trzeźwości" Co to jest KWC? Krucjata Wyzwolenia Człowieka zwana też Dziełem Niepokalanej, Matki Kościoła jest maryjnym ruchem [...], który stoi zdecydowanie

Bardziej szczegółowo

Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie.

Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie. nr 1 (1) marzec kwiecień 2014 SANKTUARIUM MATKI BOŻEJ FATIMSKIEJ Sosnowiec Zagórze Niech Jezus zawsze będzie twoim początkiem i twoim centrum, i twoim celem, niech wchłania całe twoje życie. św. Ojciec

Bardziej szczegółowo

Listy z okazji inauguracji roku akademickiego

Listy z okazji inauguracji roku akademickiego Listy z okazji inauguracji roku akademickiego MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU Krystyna ŁYBACKA Magnificencjo Rektorze, Wysoki Senacie, Szanowna Społeczności Akademicka! Każdego roku z początkiem października

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY 0 KLASA 0 I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa do Anioła Stróża Modlitwa

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH II Gimnazjum W Gimnazjum nr 53

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH II Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH II Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 Numer programu AZ-3-02/10 Tytuł programu: Jezus Chrystus Drogą, prawdą i życiem Numer podręcznika AZ -32-02/10-0 Tytuł podręcznika:

Bardziej szczegółowo

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 LUTY 06 II (n) Koniec przerwy międzysemestralnej. Powrót alumnów do seminarium do godziny 20.00. 07 II (po) Rozpoczęcie

Bardziej szczegółowo

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej rok akademicki 2015/2016. Luty 2016 r.

Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej rok akademicki 2015/2016. Luty 2016 r. Kalendarium WSD Diecezji Świdnickiej rok akademicki 2015/2016 Luty 2016 r. 08.02.2016 poniedziałek Początek zajęć dydaktycznych w sem. letnim wybór seniorów 09.02.2016 wtorek Rada Pedagogiczna Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej

Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej W dniu 13 marca 2015 roku uczestnicy Dziennego Domu Pomocy Społecznej w Krasnymstawie wyjechali

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 29 lutego 2016 roku N. 689/2016 BISKUP GRZEGORZ BALCEREK D E K R E T

Poznań, dnia 29 lutego 2016 roku N. 689/2016 BISKUP GRZEGORZ BALCEREK D E K R E T BISKUP GRZEGORZ BALCEREK Poznań, dnia 29 lutego 2016 roku N. 689/2016 D E K R E T Zgodnie z kanonem 396 par. 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego, z mandatu Jego Ekscelencji Księdza Arcybiskupa Stanisława Gądeckiego,

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania. w zakresie 1 klasy liceum i technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania. w zakresie 1 klasy liceum i technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania w zakresie 1 klasy liceum i technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

Madonno, Mamusiu moja

Madonno, Mamusiu moja nr 3 (7) kwiecień maj 2015 SANKTUARIUM MATKI BOŻEJ FATIMSKIEJ Sosnowiec Zagórze Madonno, Mamusiu moja św. Ojciec Pio Wtorek 21 kwietnia 2015 Dwunaste spotkanie formacyjno-organizacyjne Grupy Modlitwy Ojca

Bardziej szczegółowo