Na okładce pieczęć wójta piotrkowskiego (?) Mikołaja Sokowskiego (XVII w.) ze zbiorów Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Na okładce pieczęć wójta piotrkowskiego (?) Mikołaja Sokowskiego (XVII w.) ze zbiorów Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim"

Transkrypt

1

2 Recenzent: dr hab. Zenon Piech, prof. UJ skład i łamanie tekstu Marek Adamczewski opracowanie redakcyjne Marek Adamczewski projekt okładki Marek Adamczewski Na okładce pieczęć wójta piotrkowskiego (?) Mikołaja Sokowskiego (XVII w.) ze zbiorów Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim Praca habilitacyjna wykonana w Instytucie Historii Uniwersytetu Łódzkiego Copyright by Marek Adamczewski, 2010 wydruk z płyty CD ISBN Wydawca Marek Adamczewski Zgierz 2010

3 Spis treści Część pierwsza (I) Pieczęcie władz kościelnych do połowy XX wieku Spis treści...3 Wykaz skrótów...4 Wstęp...6 Pieczęcie władz diecezjalnych na obszarze Polski centralnej...13 Pieczęcie kapituł kolegiackich i kolegiów niższego kleru...30 Pieczęcie dekanatów i dziekanów...78 Pieczęcie kościołów parafialnych Pieczęcie klasztorów Zakończenie Bibliografia Ilustracje część I Część druga (II) Pieczęcie sądów szlacheckich do 1793 roku Spis treści...3 Wykaz skrótów...4 Pieczęcie starostów i pieczęcie urzędów grodzkich...5 Pieczęcie sądów ziemskich...41 Pieczęcie trybunału głównego koronnego w Piotrkowie...89 Pieczęcie sądów ziemiańskich i sądów konfederackich 1792 roku Pieczęcie komisji porządkowych cywilno-wojskowych Zakończenie Ilustracje część II Część trzecia (III) Pieczęcie władz miejskich do 1950 roku Spis treści...3 Wykaz skrótów...4 Pieczęcie samorządu miejskiego do 1793 roku...5 Pieczęcie sądów miejskich do 1793 roku...63 Pieczęcie sądów miast wolnych w latach Pieczęcie miast w okresie okupacji pruskiej ( )...92 Pieczęcie miast w okresie Księstwa Warszawskiego ( ) Pieczęcie miast Królestwa Polskiego ( ) Ankiety sfragistyczno-heraldyczne z lat Pieczęcie miast w okresie od 1915 do grudnia 1927 roku Pieczęcie miast w okresie od grudnia 1927 do 1939 roku Pieczęcie miast w okresie okupacji hitlerowskiej ( ) Pieczęcie miast w okresie od 1945 do 1950 roku Zakończenie Ilustracje część III

4 Wykaz skrótów (obejmuje skróty stosowane w częściach I-III) AAGniezno- Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie AAŁódź Archiwum Archidiecezjalne w Łodzi AAPoznań Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu AD Akta dekanatu ADWłocławek Archiwum Diecezjalne we Włocławku AG Akta gminy AGAD Archiwum Główne Akt Dawnych AM Akta miasta AMŁódź Archiwum Miejskie w Łodzi AP-G Archiwum Piłsudskich Giniatowiczów APKalisz Archiwum Państwowe w Kaliszu APKonin Archiwum Państwowe w Koninie APKraków Archiwum Państwowe w Krakowie APKutno - Archiwum Państwowe w Kutnie APLublin Archiwum Państwowe w Lublinie APŁęczyca Archiwum Państwowe w Łęczycy APŁódź Archiwum Państwowe w Łodzi; ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi APPiotrków Archiwum Państwowe w Piotrkowie APPoznań Archiwum Państwowe w Poznaniu APSieradz Archiwum Państwowe w Sieradzu APTomaszów Archiwum Państwowe w Tomaszowie APToruń Archiwum Państwowe w Toruniu APZielona Góra Archiwum Państwowe w Zielonej Górze AWGniezno Akta wizytacji kanonicznych dawnej archidiecezji gnieźnieńskiej C i K cesarski i królewski; cesarskokrólewski CIP Corpus inscriptionum Poloniae Dz. rkps. Dział rękopisów KKP Kancelaria kościoła parafialnego KRPiS Komisja Rządowa Przychodów i Skarbu KRSW Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych KRSPiD Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Duchownych KRSWiP Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Policji KZSzt. Katalog zabytków sztuki MAŁódź Muzeum Archidiecezji Łódzkiej MK Metryka Koronna MKiS Ministerstwo Kultury i Sztuki MPPPGniezno Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie MRPS Matricularum Regni Poloniae. Summaria MSW Ministerstwo Spraw Wewnętrznych MSWiA Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji MSZ Ministerstwo Spraw Zagranicznych MWRiOP Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego RGKaliski Rząd Gubernialny Kaliski RGPiotrkowski Rząd Gubernialny Piotrkowski RM Rada Miejska s.s. lub (s.s.) stary styl SPKonin Starostwo Powiatowe w Koninie SPSłupca Starostwo Powiatowe w Słupcy USC Urząd Stanu Cywilnego UWŁódzki Urząd Wojewódzki Łódzki VL Volumina legum WA Wydział Administracyjny WP Wydział Prezydialny WPKalisz Wydział Powiatowy w Kaliszu WPŁódzki Wydział Powiatowy Łódzki WPPiotrków Wydział Powiatowy w Piotrkowie WPSieradz Wydział Powiatowy w Sieradzu WS Wydział Samorządowy ZM Zarząd Miejski

5 Pieczęcie samorządu miejskiego do 1793 roku P rawne, polityczne oraz ekonomiczne przyczyny lokowania miast w Polsce przedrozbiorowej, jak również struktura podzielonej władzy miejskiej zostały omówione w setkach publikacji, tj. w artykułach, monografiach poszczególnych ośrodków, a także w ogólnych syntezach problematyki miejskiej 1. Zainteresowani fenomenem miasta przedrozbiorowego byli historycy prawa i ustroju 2. Losami swych miejscowości zaciekawieni są mieszkańcy miast, jak również lokalne władze. Z ich inspiracji i za ich pieniądze powstają kompetentne monografie. W pracach tych aktywnie uczestniczą historycy Uniwersytetu Łódzkiego. Bibliografia opracowań przygotowanych przez łódzkich historyków (wpieranych także przez geografów, historyków sztuki, pedagogów oraz miłośników regionu) jest długa 3 i z każdym rokiem powiększa się. W monografiach miast zazwyczaj odnajdujemy rozdziały lub podrozdziały o pieczęciach i herbach lokalnych wspólnot. Sieć miast Łęczyckiego i Sieradzkiego ukształtowana została w średniowieczu. W okresie nowożytnym (do końca XVIII w.) od podstaw powstało zaledwie kilka miejscowości. Były to Bełchatów, Frydrychsztat (Sokolniki), Kępno, Pławno oraz Złoczew. Do tej krótkiej listy dodać możemy ośrodki, które w wyniku powtórnej lokacji odtworzyły swój podupadły status miejski (np. Błaszki). Pod pojęciem miasto, czy też gmina miejska rozumieć należy grupę ludzi obdarzonych przez właściciela gruntu prawem do podejmowania samodzielnych decyzji w sprawach administracyjnych oraz gospodarczych dotyczących lokalnej społeczności. Za zgodą posesora mieszczanie organizowali autonomiczny wymiaru sprawiedliwości, przed którym sądzeni byli przestępcy naruszający ład prawny w mieście. Koncesje na rzecz gminy miejskiej (określane zwykle przez właściciela) zatwierdzał monarcha dokumentem lokacyjnym. W miejskich ośrodkach monarszych w procesie lokacji władca występował jednocześnie jako właściciel gruntu oraz suweren zatwierdzający nadanie. Prawo do samodzielnego zarządu gospodarczo-administracyjnego, jak również zakres uprawnień sądowych władz miejskich ograniczała wola właściciela oraz ustawy miejskie sformułowane zarówno w przepisach ogólnych, jak i aktach prawa miejscowego, tj. w dokumentach lokacyjnych i w ordynacjach miejskich. Stopień podporządkowania gminy właścicielowi oraz zakres władzy jego namiestnika (dziedzicznego wójta) uzależniony był od siły ekonomicznej i politycznej dwóch umawiających się stron i wraz z ich wahaniami podlegał zmianom. Mieszczanom zależało na ograniczeniu władzy wójta, a tym samym na powiększeniu katalogu spraw, w których decydowali samodzielne. Tworzyli i rozbudowywali instytucje 1 Np. M. Bogucka, H. Samsonowicz, Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Ossolineum 1986, ss Np. J. Bardach, Historia państwa i prawa Polski, t. I Do połowy XV wieku, Warszawa 1964, s , ; Z. Kaczmarczyk, B. Leśniodorski, Historia państwa i prawa Polski od połowy XV w. do r. 1795, pod red. J. Bardacha, Warszawa 1957, s Np. Brzeziny, Głowno, Konstantynów, Łask, Łódź, Piotrków, Praszka, Uniejów, Zgierz. Trwają prace nad monografiami Kutna i Wielunia.

6 6 Pieczęcie władz miejskich do 1950 roku samorządowe, wykupywali wójtostwa dziedziczne i przekształcali urząd namiestnika w organ samorządowego, miejskiego wymiaru sprawiedliwości. Mieszczanie z miast królewskich zabiegali o uwolnienie swego sądownictwa spod nadzoru starostów. O rozwoju miast i o pozycji politycznej mieszczaństwa polskiego zdecydowała rywalizacja sławetnych z urodzonymi. Zakończyła się ona zwycięstwem tych ostatnich i odsunięciem przedstawicieli miast od realnego wpływu na politykę państwa. Wojny, przemarsze wrogich armii oraz kryzysy gospodarcze doprowadziły do zmniejszenia także i gospodarczej siły mieszczan. Samorządne gminy miejskie powstawały na podstawie przywilejów lokacyjnych. Wyłączały one przyszłych mieszczan spod działania prawa monarszego (immunitet sądowy) i po części spod władzy urzędników królewskich. Zarząd nad gminą przejmowały władze samorządowe. Gminy miejskie otrzymywały prawo wykonywania czynności publicznych związanych z funkcjonowaniem korporacji. Dla sprawnego wykonywania obowiązków nałożonych na zarząd miejski powstawały wyspecjalizowane urzędy oraz ich kancelarie. W miastach tworzono sądownictwo miejskie, rady miejskie oraz powoływano burmistrzów. Początkowo decyzję o nominacji na urząd miejski podejmował właściciel miasta. Z czasem ukształtował się zwyczaj przedstawiania posesorowi kilku kandydatów wstępnie wybranych przez mieszczan, z których pan wybierał (według własnych kryteriów) najlepszego (por. s. II/43). W toku administracyjnego zarządzania gminą miejską, a także w czasie wyrokowania sądowego władze gminne zobowiązane były do sporządzania pisemnych oświadczeń w formie zapisów w księgach czynności urzędowych (księgi rady, księgi wójtowskie, księgi sądu ławniczego itd.). Niektórym produktom kancelarii miejskich adresowanym do innych samorządów miejskich, do urzędów kościelnych lub do władz zwierzchnich nadawano formę dokumentów w sensie ścisłym. Samoistne pisma otrzymywały pełny walor prawny dopiero w momencie uwierzytelnienia ich odciskiem właściwej pieczęci. Pieczęć świadczyła o zdolności do wykonywania czynności prawnych. Była (obok autonomicznego wymiaru sprawiedliwości oraz samorządowych organów władzy) zewnętrzną oznaką stanu społecznego 4. Generalnie choć rzecz nieco upraszczamy samorząd miejski ukształtowany w średniowieczu przetrwał do końca XVIII w. Konstytucja sejmowa z 18 kwietnia 1791 r. Miasta nasze królewskie wolne w państwach Rzeczypospolitej zmieniła zasady funkcjonowania samorządu w miastach królewskich. Pierwsze artykuły przywołanej konstytucji głosiły, iż z dniem wejścia w życie ustawy miasta królewskie stawały się ośrodkami wolnymi 5. Ustalenia z unormowania Miasta nasze 4 S. Russocki, Średniowieczne kondycje i stany, [w:] Społeczeństwo Polski średniowiecznej, t. III, pod red. S. K. Kuczyńskiego, Warszawa 1985, s Z prawno-ekonomicznego punktu widzenia różnica pomiędzy miastami wolnymi, a miastami lokowanymi w dobrach prywatnych wynikała z charakteru własności ziemi, na której je fundowano. Monarcha przekazywał miastom królewskim pełne prawo do gruntu. Dziedzic miasta prywatnego mógł również doprowadzić do powstania miasta wolnego. W tym celu musiał instrumentem lokacyjnym

7 Pieczęcie samorządu miejskiego do 1793 roku 7 królewskie potwierdziła konstytucja 3 maja 1791 r. Zapisy konstytucyjne z dnia 18 kwietnia prawodawca sprecyzował 30 czerwca 1791 r. 6 w konstytucji Urządzenie wewnętrzne miast wolnych w Koronie i w Wielkim Księstwie Litewskim. Nową władzę w miastach wolnych stanowić miały magistraty utworzone z czterech lub z pięciu osób (wójt oraz trzech lub czterech radnych). W konstytucji czerwcowej z 1791 r. magistrat nazwano najwyższym urzędem w mieście. Prawodawca w czternastu punktach opisał administracyjne kompetencje magistratu, jak również uprawnienia prezydującego w magistracie 7. Pierwszym obowiązkiem magistratu było przestrzeganie całości praw i funduszów miejskich. W konstytucji wzmiankowano też o uprawnieniach magistratu do sprawiedliwego dzielenia podatków. Wymieniono i inne powinności magistrackie. Na przykład zarząd miejski troszczyć się miał o sieroty, wdowy i o ubogich. Zapisy prawa miejskiego, a także nowożytna praktyka sfragistyczna wskazują, że lokacje miast, a ślad za nimi ukształtowanie się urzędów miejskich prowadziły do stworzenia pieczęci władz samorządowych i stempli sądów miejskich. Pojedyncze i dobrze datowane pieczęcie z XIV, czy też z XV w. władz małych ośrodków miejskich (Koniecpol, Orłów, Praszka i Żychlin) świadczą, iż zarówno samorządy, jak i wymiar sprawiedliwości lokowanych miast zabiegały o możliwie szybkie wykonanie tłoków pieczęci. Licznie reprezentowane są pieczęcie, które wykonano dla władz z miast monarszych w pierwszych latach po ich średniowiecznej lokacji (np. Brzeźnica, Łęczyca, Sieradz oraz Wieluń). Pieczęcie stanowiły wyposażenie kancelarii w średniowiecznych miastach kościelnych (np. Turek). Nie dla wszystkich ośrodków miejskich lokowanych w średniowieczu udało się nam odnaleźć ich najstarsze pieczęcie 8. Często jedynymi świadectwami, które potwierdzają funkcjonowanie pieczęci miejskich z XIII-XV w. są sformułowania wprowadzone do koroboracji zachowanych dokumentów. Te okazały się trwalsze niż przywieszone do nich pieczęcie. Na ich podstawie wnioskujemy o kancelaryjnym użyciu nieznanych nam średniowiecznych pieczęci miejskich. Dla badań sfragistycznych znaczenie ma rozbieżność pomiędzy ilością lokacji miejskich zakończonych zorganizowaniem miasta, a liczbą ujawnionych pieczęci 9. Liczba udanych lokacji, czyli de facto miast jest wyższa od liczby rozpoznanych pieczęci miejskich. Jeśli poważne potraktujemy zapisy prawa miejskiego i praktykę działania kancelarii staropolskich, to zgodzimy się, iż dla wszystkich ośrodków miejskich stworzono w przeszłości urzędowe pieczęcie. Odnalezienie brakujących stempli i wprowadzenie ich do dyskusji naukowej jest prawdopodobne, ale nie jest nadać samorządowi prawo posiadania ziemi. Takie nadanie ziemi (przeprowadzone przez posesora) potwierdzane było przez króla za prośbą dziedzica VL, t, IX, Petersburg 1889, s VL, t, IX, Petersburg 1889, s Tamże, s M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich do końca XVIII wieku, Warszawa 2000, s ; tegoż, Analiza statystyczna zespołu staropolskich pieczęci miejskich z obszaru Wielkopolski, [w:] Pieczęcie w dawnej Rzeczypospolitej. Stan i perspektywy badań, pod red. Z. Piecha i in., Warszawa 2006, s Tegoż, Analiza statystyczna, s. 328.

8 8 Pieczęcie władz miejskich do 1950 roku przesądzone. Badania prowadzone w zespołach odległych chronologicznie od okresu staropolskiego poszerzają naszą podstawę źródłową i pozwalają na odnalezienie staropolskich pieczęci, które jak sądzono były bezpowrotnie zaginione. Na przykład w dwudziestowiecznej dokumentacji ujawniona została pieczęć miejska Bełchatowa z XVIII w. 10, a wśród dokumentów dziewiętnastowiecznych znaleziony został stempel mazowieckiej Kiernozi 11 (fot. nr III/1) o wyobrażeniu innym od wzorca, który stał się podstawą do stworzenia współczesnego herbu gminnego. Dla skuteczności pracy historyka-sfragistyka ważne są wysiłki archiwistów. Nowe uporządkowanie zbiorów sfragistycznych i dokumentowo-aktowych pozwala na wykrycie nieznanych dotąd źródeł lub na ujawnienie tych, które pojawiły się już w literaturze i następnie z powodu niedokładnego aparatu naukowego czasowo zniknęły z pola widzenia badaczy. Za przykład mogą tu posłużyć pieczęcie władz miejskich wielkopolskiego Lądku. Podczas tworzenia wkładek ilustracyjnych z herbami do pracy Miasta polskie w Tysiącleciu ich autorzy znali oraz uwzględnili pieczęć miejską z wyobrażeniem św. Stanisława. Nie została ona ujawniona w toku kwerend prowadzonych przed 1998 r. na potrzeby opracowania o herbach miast wielkopolskich. Dziś po uporządkowaniu krakowskiego zbioru Wiktora Wittyga wiemy, że samorząd Lądku w okresie przedrozbiorowym posługiwał się dwiema pieczęciami, tj. średniowieczną z wyobrażeniem świętego biskupa lub opata 12 oraz osiemnastowieczną z postacią św. Stanisława 13. Kwerendy źródłowe doprowadziły też do odkryć, które mogą zmusić nas do rewizji dotychczasowych ustaleń heraldycznych. Uwaga ta dotyczy m. in. sfragistyki i heraldyki Łowicza 14 oraz Brzeźnicy. Pieczęcie tworzono dla dysponentów uprawnionych do podejmowania decyzji zmieniających lub potwierdzających istniejący stan prawny. Tym samym sfragistykę miejską badać należy zawsze w powiązaniu ze zmianami miejskich instytucji samorządowych i miejskiego wymiaru sprawiedliwości 15. Ten słuszny postulat może być realizowany tylko w odniesieniu do dużych ośrodków, a przede wszystkim do tych, których archiwalia pozwalają na kompleksowe studia. Zachowane źródła do dziejów miast środkowopolskich nie przynoszą odpowiedzi na wiele węzłowych pytań. Nie znamy np. chronologii powstawania urzędów miejskich. Nie znamy osób sprawujących władzę. Mało wiemy o sposobie zorganizowania i o funkcjonowaniu kancelarii w miastach Polski centralnej. W wielu przypadkach ujawnione odciski 10 APPiotrków, WPPiotrków, sygn. 1443; M. Adamczewski, A. Kupski, Adam i Ewa w raju, czyli o herbie miejskim Bełchatowa w latach (2005), [w:] Bełchatów. Szkice z dziejów miasta, pod red. D. Roguta, Piotrków Trybunalski 2005, s APKutno, AM Kutna, sygn. 42, k. 53v. 12 Odcisk z 1571 r. MNKraków, Dz. rkps., sygn. 558 NI Odcisk z 1781 r. MNKraków, Dz. rkps., sygn. 558 NI A. Szweda, Nieznana czternastowieczna pieczęć Łowicza, [w:] Heraldyka i okolice, pod red. A. Rachuby i in., Warszawa 2002, s M. Trojanowska, Pieczęcie miasta Lublina od roku 1317 do 1811, Archeion, 1974, t. LX, s ; P. Dymmel, System sfragistyczny średniowiecznego Lublina. Próba rekonstrukcji, [w:] Pieczęcie w Polsce średniowiecznej i nowożytnej. Zbiór studiów, pod red. P. Dymmela, Lublin 1998, s

9 Pieczęcie samorządu miejskiego do 1793 roku 9 pieczęci z XIV, czy z XV w. są jedynymi świadectwami istnienia zorganizowanej władzy miejskiej. Pieczęcie miejskie pojawiły się w przestrzeni publicznej wypełnionej już stemplami korporacji kościelnych (kapituł, zgromadzeń klasztornych), pieczęciami władców i typariuszami hierarchów kościoła. Twórcy pierwszych stempli miejskich wzorowali się na już istniejących i sprawdzonych rozwiązaniach sfragistycznych, a właściwych dla instytucji i władz dużo starszych niż miejskie 16. Szczególnie bliskie dla projektujących pieczęcie miejskie, jak również dla burmistrzów i ich współpracowników były obrazy, którymi wypełniano stemple instytucji kościelnych. Duchowni i mieszczanie doceniali walor religijnych skojarzeń i wykorzystywali je w sfragistyce. Tak samo potrzebowali oni świętego protektora, który wobec Najwyższego zabiegał o pomyślność dla gminy miejskiej lub korporacji duchownych. Wyobrażenie świętego patrona na polu średniowiecznej pieczęci było szczególną formą kultu religijnego. Wyrażało szacunek dla miejscowego patrona, a także oczekiwanie, że otoczy on opieką swych wyznawców. Dla właścicieli miast szczególnie atrakcyjne były natomiast takie rozwiązania ikonograficzne, które nawiązywały do szeroko pojmowanej symboliki władzy. Przez obraz właściciela, jego symbol, czy też przedstawienie miejsca, z którego zarządzał dobrami tak zbudowana pieczęć miejska przypominała mieszczanom o właścicielu gruntu i o jego niezbywalnych prawach własnościowych i uprawnieniach sądowych. Na pieczęcie władz miejskich wprowadzane był symbole oryginalne, czyli stworzone wyłącznie dla samorządów miejskich. Do takich zaliczyć możemy przedstawienia topograficzne, obrazy przedmiotów, które związane były z wiodącą aktywnością zawodową mieszczan oraz wyobrażenia, które stanowiły czytelne odniesienia do nazwy ośrodka. Szczególne znaczenie w symbolice miejskiej miały wyobrażenia budowli, czyli murów obronnych, baszt i bram. Symbolizowały one idealne miasto, a także granice funkcjonowania prawa miejskiego. Sposób ustanowienia pieczęci miejskiej, a także zasięg jej urzędowego funkcjonowania określało prawo miejskie, czyli zbiór przepisów ogólnych oraz postanowienia szczegółowe zawarte w jednostkowych aktach lokacyjnych oraz w ordynacjach miejskich wydawanych przez właścicieli 17. Regulacje ogólne, czyli miejskie prawo chełmińskie 18, czy też magdeburskie akcentowały udział właściciela 16 H. Seroka, Herby miast małopolskich do końca XVIII wieku, Warszawa 2002, s W niektórych ośrodkach (np. w Michowie) podstawy prawne funkcjonowania miast, jak również procedury postępowań urzędowych (np. sposoby użycia pieczęci) i zawarte były w oddzielnych kodeksach miejskich oraz w poszytach praw i zwyczajów H. Seroka, Herby miast małopolskich..., s (pieczęcie) wszystkich miast są przystojne, słuszne i ważne, miasta także mają mieć pieczęć za pozwoleniem i dopuszczeniem Pana. Ale jeśliby je miały bez pozwolenia i dopuszczenia Pana swego, tedy żadnej mocy nie mają, chyba w ich własnych sprawach P. Szczerbicz, Ius municipale to jest prawo miejskie magdeburskie nowo z łacińskiego i niemieckiego na polski język z pilnością i wiernością przełożone przez Pawła Szczerbicza natenczas syndyka lwowskiego cum gratia et privilegio SRM, Lwów 1581 (Poznań 1610, Warszawa 1646) cytat za: H. Seroka, Herby miast małopolskich, s. 66; miasta zaś powinny mieć pieczęć za zgodą i zezwoleniem panującego, a jeśli miałyby bez jego zgody (pieczęcie ich M. A.) nie mają żadnej mocy, chyba tylko we własnych ich

10 10 Pieczęcie władz miejskich do 1950 roku miasta w procesie powstawania pieczęci. Posesor wyrażał zgodę na stworzenie pieczęci. Przy tej okazji zapewne wpływał na treść wyobrażenia pieczętnego. Wskazywał na te symbole, które jego zdaniem powinny współtworzyć przekaz sfragistyczny 19. Zapis o udziale właściciela w tworzeniu pieczęci miejskiej pojawił się w szesnastowiecznych redakcjach prawa miejskiego. Prawo miejskie w większym stopniu niż wyobrażeniem stempla interesowało się siłą dowodową, z jaką stempel mógł uwierzytelniać dokumenty. Dla porządku prawnego istotne były ustalenia dotyczące posiadania pieczęci, zakresu jej stosowania oraz skutków prawnych wynikających z jej użycia. Odciśnięcie pieczęci miejskiej dla potwierdzenia lub stworzenie nowego stanu prawego podlegało reglamentacji. Podstawa prawna (zgoda monarchy lub właściciela) do wykonania takich czynności musiała być opisana lub wypowiedziana. Siła dowodowa pieczęci miejskiej wynikała z woli wystawcy dokumentu lokacyjnego lub twórcy ordynacji miejskiej. Skodyfikowane prawo miejskie dostrzegało dwa typy pieczęci miejskich. Do pierwszego typu należały tłoki stworzone za zgodą panów gruntowych. Takie stemple wyposażone były w moc uwierzytelnienia zarówno dokumentów miejskich, jak i oświadczeń spisanych przez innych wystawców. W niektórych dokumentach lokacyjnych tłoki takie nazywano sigillum publicum 20. Drugi typ tworzyły pieczęcie miejskie wyrzeźbione bez zgody pana gruntu. Te wykorzystywane były wyłącznie we własnych sprawach miasta. Tym samym zwrotem w kodyfikacjach praw miejskich określono kompetencje kancelaryjne pieczęci osób prywatnych 21. Regulacje prawne dotyczące pieczęci i herbu miejskiego wprowadzone zostały do konstytucji Urządzenie wewnętrzne miast wolnych. Prawodawca stwierdził w niej, iż władze miast wolnych posługiwać się będą pieczęciami magistrackimi z herbem miasta 22. Konstytucyjnie wyznaczone zostały także osoby odpowiedzialne za użycie pieczęci i za zabezpieczenie typariuszy miejskich przed nieuprawnionym zastosowaniem. Opiekunem pieczęci magistrackiej został pisarz magistratowy, wybierany przez magistrat przez wota sekretne. Prawodawca w tej sprawie czynnościach Rewizja nowomiejska prawa chełmińskiego 1580 (1814) zwana także Ius Culmense emendatum lub Ius Culmense polonicum, Toruń 1993, art. 18, s. 51; miasta powinny także mieć pieczęcie jednakże za zgodą swoich panów. A jeżeli mają je bez zgody swoich panów, to nie posiadają one żadnej mocy (prawnej M. A.). Nie mają one także żadnej mocy prawnej jak tylko we własnych sprawach miasta Prawo starochełmińskie 1584 (1394), Toruń 1985, art. 64, s. 181; B. Groicki, Porządek sądów i spraw miejskich prawa magdeburskiego w Koronie Polskiej, Warszawa 1953, s Np. w lokacji Nowego Tomyśla z 1786 r. czytamy, że magistrat: znak albo pieczęć taką iaką mu w. dziedzic naznaczy mieć y używać będzie AGAD, MK, Księgi kanclerskie, ks. LXXX, cz. 2, k ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr A Np. w akapicie heraldycznym lokacji Kępna z 1660 r. APPoznań, AM Kępna, sygn. I/1, I/4-I/5 (kopia: AGAD, MK, Księgi kanclerskie, ks. XXXV, k. 185); M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr A inszych ludzi pieczęcie nie mają żadnej mocy, oprócz ich własnych spraw cytat za: H. Seroka, Herby miast małopolskich, s VL, t. IX, Petersburg 1889, s. 294.

11 Pieczęcie samorządu miejskiego do 1793 roku 11 zaakceptował rozwiązania znane z przeszłości. Przed 1791 r. również na pisarzach miejskich spoczywał obowiązek troski o tłoki pieczętne. Podstawową funkcją pieczęci miejskiej, co wynika m. in. z akapitów sfragistyczno-heraldycznych lokacji, było uwierzytelnienie miejskiej produkcji kancelaryjnej 23. W lokacjach miejskich z XVIII w. kancelaryjny zakres użycia pieczęci opisywała zazwyczaj ustalona formuła. Znamy ją z wielu dokumentów lokacyjnych. Sens formuły zawierało zdanie, że znak zaś albo pieczęć do stwierdzania aktów, listów i spraw miejskich używana będzie 24. Znamy także przykłady innych zastosowań tłoków pieczęci miejskich. Zostały one opisane w innej publikacji 25. W lokacjach wcześniejszych także możemy odnaleźć stwierdzenia określające funkcje pieczęci miejskiej. W materiale niegdyś analizowanym, a opisującym sfragistykę i heraldykę miast Wielkopolski najpełniej rzecz tę ujął akapit heraldyczny z dyspozycji dokumentu lokacyjnego Rakoniewic z 1662 r. 26 Prawodawca wyraził w nim zgodę, aby herb miejski (umieszczony na polu pieczęci) władze samorządowe wykorzystywały do pieczętowania wszystkich prawnych czynności publicznych i prywatnych, a dotyczących spraw sądowych i gospodarczych miasta 27. W 1660 r. wystawiony został dokument lokacyjny dla Kępna. Wydał go Jan Kazimierz. Lokacja Kępna z 1660 r. była potwierdzana przez kolejnych władców Polski w 1669, 1752 i w 1767 r. 28 Król Jan Kazimierz w akapicie poświęconym herbowi, czyli pieczęci miejskiej nadał magistratowi Kępna prawo posługiwania się pieczęcią publiczną w celu uwierzytelnienia dekretów, dokumentów, interesów oraz wszelkich spraw miejskich o charakterze sądowym tudzież handlowym 29. Unormowania nowożytne zwracały uwagę na wykorzystanie pieczęci miejskiej głównie do uwierzytelnienia dokumentów własnych wystawcy. W średniowieczu władze miast współpieczętowały ważne dokumenty o znaczeniu międzynarodowym 23 Np. M. Trojanowska, Pieczęcie miasta Lublina od roku 1317 do 1811, s Np. AGAD, Dokumenty pergaminowe, sygn (Izbica Kujawska); AGAD, MK, Księgi kanclerskie, ks. 80 nr 2, k. 27 (Nowy Tomyśl); AGAD, MK, Księgi kanclerskie, ks. 80, nr 2, k , APPoznań, Księgi grodzkie gnieźnieńskie (Rel.), ks. 232, k. 804v (Radzimin); APPoznań, AM Rostarzewo, sygn. I/3 (Rostarzewo); APPoznań, Księgi grodzkie kcyńskie (Rel.), ks. 143, k. 172v (Szamocin); APPoznań, Księgi grodzkie gnieźnieńskie (Rel.), ks. 223, k. 13v (Żydowo). 25 M. Adamczewski, Funkcje użytkowe herbu miejskiego do końca XVIII wieku, Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego, 1999, t. IV (XV), s APPoznań, AM Rakoniewice, sygn. I/1. 27 in omnibus actionibus suis publicic et priuatis videlicet in iudiciis suis, omnes causa et decreta, tum etiam in litteris quibususi, quam et mercibus, rebusque alijs omnibus, signandis et sigillandis, magistratus Ac tota communitas oppidi huius, libere sigillabit et utetur APPoznań, AM Rakoniewice, sygn. I/1; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr A APPoznań, AM Kępna, sygn. I/1, I/4-I/5 (kopia: AGAD, MK, Księgi kanclerskie, ks. 35, k. 185); M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr A 6; J. Kurzawa, S. Nawrocki, Dzieje Kępna, Kalisz 1982, s insigne autem seu sigillum publicum civitatis illius quo magistratus in obsignandis decretis, litteris et mercimoniis ac circaquavis negotia civitatem suam concernentia utetur APPoznań, AM Kępna, sygn. I/1, I/4-I/5 (kopia: AGAD, MK, Księgi kanclerskie, ks. 35, k. 185); M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr A 6.

12 12 Pieczęcie władz miejskich do 1950 roku np. traktaty pokojowe. Występowały wówczas w sprawach wykraczających poza kompetencje samorządu miejskiego. Władze miejskie stawały się w takich okolicznościach gwarantami ładu publicznego. Ranga polityczna średniowiecznych miast wynikała z ich pozycji ekonomicznej i często militarnej. Dla twórców norm prawa przedrozbiorowego, ale także (co zostanie wykazane dalej) dla autorów regulacji prawnych z 1. poł. XX w. (zob. s. III/233 i następne) ważne były przepisy dotyczące funkcjonowania pieczęci miejskich. Znaki miejskie (godła) wzbudzały zainteresowanie prawodawcy tylko przy okazji rozważań na temat stempli i ich funkcji kancelaryjnych. W oderwaniu od pieczęci znak miejski był decorum nieistotnym dla prawodawcy polskiego. Ta obserwacja każe nam zadać pytanie, czy podczas tworzenia współczesnego polskiego prawa sfragistycznoheraldyczne nie popełniony został poważny błąd. Wbrew tradycji staropolskiej, a także w opozycji do doświadczeń sfragistyczn-heraldycznych II Rzeczypospolitej współczesne unormowania heraldyczne uznają herb za zjawisko istotniejsze niż pieczęć. Stempel stał się miejscem (jednym z wielu) do manifestowania herbu. Problem z punktu widzenia prawa oraz stosowania znaków samorządowych wydaje się błahy, ale nie zmienia to faktu, że obecne ustawodawstwo sfragistycznoheraldyczne w Polsce oderwane zostało od swych staropolskich i międzywojennych korzeni. Szlachetnymi wytworami kancelarii miejskich były dokumenty w sensie ścisłym. Spisywane je często na pergaminach 30, bogato zdobiono i uwierzytelniano pieczęciami woskowymi. Odciski pieczęci przywieszano do dokumentów na barwionych sznurach lub na taśmach. Przy użyciu takich oświadczeń burmistrzowie i rajcy miejscy rozstrzygali spory prawne pomiędzy podmiotami prawa miejskiego. Przykładem takiego dokumentu może być opieczętowany wyrok z 1435 r., który wydali rajcy Kalisza, Sieradza, Ostrzeszowa, Krzepic i Kłobucka w sprawie zatargu szewców wieluńskich z samorządem Wielunia 31. W woskowe pieczęcie miejskie Brzeźnicy zaopatrzone zostały dwa dokumenty z 1399 r. 32 W obu potwierdzono przybycie do Brzeźnicy burmistrza i ławników z Wielunia, którzy mieli stawić się na posiedzenie sądu. Pierwszy dokument z pieczęcią Brzeźnicy wystawił Jan Długosz (młodszy), burgrabia brzeźnicki, a drugi władze miejskie Brzeźnicy. Na skórze spisywane były nadania miast dla instytucji kościelnych. Znamy np. dokument potwierdzający darowiznę dla kościoła w Grabowie nad Prosną, który wystawiony został przez władze miejskie Grabowa w 1630 r. 33 Obok dokumentów pergaminowych w kancelariach miejskich powstawały oświadczenia skromniejsze. Spisano je na papierze 34 i uwierzytelniano odciskami pieczęci wyciskanymi na dokumencie w cieście lub w wosku przez papier (pieczęcie 30 J. Grabowski, Zbiory sfragistyczne Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, [w:] Zbiory pieczęci w Polsce, pod red. Z. Piecha, W. Strzyżewskiego, Warszawa 2009, s AGAD, Dokumenty pergaminowe, sygn Tamże, sygn AAPoznań, Dokumenty. Zbiór ogólny. Dokumenty pergaminowe, sygn J. Grabowski, Zbiory sfragistyczne Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, s. 57.

13 Pieczęcie samorządu miejskiego do 1793 roku 13 opłatkowe, suche). Pod dokumentami papierowymi niekiedy odnajdujemy pieczęcie tłoczone bezpośrednio w papierze. Silne uderzenie tłokiem w papier powodowało, iż na jego powierzchni pozostawał przestrzenny ślad wyobrażenia napieczętnego. W XVIII w. pieczętowano lakiem i tuszem. Część dokumentów miejskich trafiała do właścicieli ośrodków. Mieszczanie prosili w nich o zmniejszenie podatków i wyjaśniali, iż nie mogą podołać nałożonym powinnościom z uwagi na straty wywołane np. klęskami elementarnymi. Skarżyli się na krzywdy, których doznawali z rąk właścicieli i ich administratorów. Na przykład władze miejskie Grocholic w 1566 r. zwróciły się do kapituły gnieźnieńskiej z prośbą o obronę przed niesprawiedliwymi decyzjami abpa Jakuba Uchańskiego 35. Mieszczanie z arcybiskupiego Turku w 1566 i w 1567 r. 36 wyliczali kanonikom kapituły przykrości, jakie dotknęły ich za sprawą posesorów. Władze miejskie Grzegorzewa poprosiły kapitułę gnieźnieńską o przywrócenie przywilejów nadanych miastu przez króla 37. Formę dokumentu nadawano pełnomocnictwom do wykonywania określonych czynności prawnych. Władze Wielunia w 1610 r. wystawiły np. upoważnienie do przejęcia kamienicy w Wieluniu z rąk kapituły gnieźnieńskiej 38. Dużą grupę zachowanych dokumentów miejskich stanowiły tzw. listy dobrego urodzenia, względnie dobrego urodzaju 39. Nadawano im często formę ozdobnych dyplomów 40. Wydawane były one przez władze miasta, z którego mieszczanin wyprowadzał się. Odbiorca listu dobrego urodzenia przedkładał go w nowym miejscu zamieszkania i tym sposobem poświadczał swój mieszczański status, pochodzenie z legalnego związku i ogólną uczciwość. Tego typu dokumenty trafiały ostatecznie do władz miasta lub cechu, do którego członkostwa aspirował podróżnik. Duża liczba listów dobrego urodzenia zachowała się do dnia dzisiejszego. Uniknęły one zagłady, gdyż włączono je do dokumentacji aktowej miast lub cechów. Odnajdujemy je wśród pism pozostawionych przez korporacje zawodowe oraz przez samorządy atrakcyjnych ośrodków miejskich np. Poznania i Torunia. Pieczęcie miejskie, co wiemy dzięki zbiorom krakowskim Wiktora Wittyga 41 i warszawskim Piłsudskich Giniatowiczów 42, często powiązane były z dokumentacją skarbową. Na małych skrawkach papieru władze miejskie poświadczały fakt wywiązania się z ciężarów podatkowych, czy też szerzej podatkowo-skarbowych. 35 AAGniezno, Listy staropolskie, sygn Tamże, sygn Tamże, sygn Tamże, sygn W. Sobociński, Formuła listu urodzaju i zwolnienia z poddaństwa z XVI wieku, Czasopismo Prawo-Historyczne, 1953, t. V, s. 272; I. Radke, Kancelaria miasta Poznania od XIII-XV wieku, Roczniki Historyczne, 1961, r. XXVII, s. 182; J. Adamus, O herbie miasta Wilna, Łódź 1996, s. 29; A. Szweda, Nieznana czternastowieczna pieczęć Łowicza, s APPoznań, Świadectwa cechowe i czeladnicze, sygn D. Otwinowska, Zbiory pieczęci w Muzeum Narodowym w Krakowie i w Bibliotece XX Czartoryskich w Krakowie, [w:] Zbiory pieczęci w Polsce, pod red. Z. Piecha, W. Strzyżewskiego, Warszawa 2009, s J. Grabowski, Zbiory sfragistyczne Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, s

14 14 Pieczęcie władz miejskich do 1950 roku Poświadczenia najczęściej zawierały datę czynności, nazwisko osoby wpłacającej pieniądze, a także identyfikowały osobę, która przyjmowała podatek 43. Duża liczba zachowanych poświadczeń pochodzi z 1. poł. XVI w. Były one uwierzytelnione odciskami wykonanymi tłokami średniowiecznymi i szesnastowiecznymi. Do kancelarii skarbu koronnego wpływały opieczętowane poświadczenia wykonania różnych czynności urzędowych. W marcu 1790 r. urząd miasta Biłgoraja informował o odebraniu uniwersału względem licytacji dóbr dawnego biskupstwa krakowskiego i księstwa siewierskiego 44. W lutym 1778 r. władze miejskie Błaszek wydały opieczętowane oświadczenie. Stwierdzono w nim m. in., iż rada Błaszek powiadomiona została o wprowadzeniu papieru stemplowego 45. Podobną deklarację wydał samorząd miejski Brzezin w styczniu 1778 r. 46 W 1777 r. rada miejska Grabowa nad Prosną pieczęcią oraz podpisem burmistrza potwierdziła przyjęcie uniwersału w sprawie tabaki i tytoniu 47. Burmistrz Grabowa udzielił w tej sprawie dodatkowych wyjaśnień pod pieczęcią miejską. Stwierdził, iż uniwersał tabaczny mieszczan grabowskich nie dotyczy, gdyż kramów z tytoniem w Grabowie nie było 48. Na potrzeby skarbowo-podatkowe władze miejskie wystawiały opieczętowane dokumenty poświadczające straty wywołane klęskami elementarnymi. W 1789 r. burmistrz Błaszek i urząd wójtowski tychże w dokumencie miejskim wspólnie opisali pożar, który zniszczył dom Berka Dawidziaka 49. Pieczęcie władz samorządowych w niektórych miastach wykorzystywane były do uwierzytelnienia pozwów przed lokalny wymiar sprawiedliwości. Taki obraz rysuje treść regulaminu władz miejskich Michowa 50. Praktyka, jaką my znamy z dokumentacji pozostawionej przez np. sąd miejski w Gnieźnie, wskazuje, iż do uwierzytelnienia pozwów gnieźnieńskich wykorzystywano pieczęć sądową. Część pozwów gnieźnieńskich (zob. s. III/80-81), a przechowywanych dziś w dokumentacji miejskiej nie ma pieczęci. Były to kopie opieczętowanych oraz dostarczonych oryginałów. Kopie pozostawały w archiwum urzędu. Zamiast pieczęci zazwyczaj znajdujemy na nich adnotacje o sposobie doręczenia oryginałów MNKraków, Dz. rkps., sygn. 550 NI (Baranów), sygn. 550 NI (Będków), sygn. 550 NI (Bielawy). 44 MNKraków, Dz. rkps., sygn. 550 NI daię niniejszy dokument, jako uwiadomienie z prześwietnej komissyji ekonomicznej Rzepli Skarbu Koronnego wydane względem używania papieru stemplowego odebrało miasteczko błaszkowskie MNKraków, Dz. rkps., sygn. 550 NI Tamże, sygn. 550 NI Tamże, sygn. 553 NI Tamże, sygn. 553 NI Tamże, sygn. 550 NI pozwy pisane ma wydawać pod pieczęcią miejską pisarz H. Seroka, Herby miast małopolskich, s przytomny i opatrzny Józef Majewski, woźny przysiągłszy, iż on sam pozew autentyczny podobny tu w Gnieźnie w domu na stole przy żonie pozwanego położył i zostawił APPoznań, AM Gniezna, sygn. I/118.

15 Pieczęcie samorządu miejskiego do 1793 roku 15 W zachowanych archiwaliach miejskich natrafić możemy na testamenty mieszczan. W zbadanych zespołach występowały one w trzech postaciach (w formie dokumentów w sensie ścisłym, wpisów do ksiąg miejskich i ekstraktów z ksiąg miejskich). Znamy samoistne testamenty mieszczan zgierskich z 2. poł. XVIII w. 52, a także ostatnią wolę mieszkańca Łasku z 1727 r. 53 (zob. s. III/41). Przywołane oświadczenia uwierzytelnione zostały odciskami pieczęci miejskich. Znamy też testamenty mieszczan, które pierwotnie wpisane zostały do zgierskich ksiąg miejskich, a następnie zostały wydobyte z tychże. Ekstrakty testamentów zgierzan uwierzytelnione zostały odciskami pieczęci miejskich oraz podpisami burmistrza Zgierza 54. Z ksiąg sądowych Łasku wyjęte zostały dwa testamenty z 1752 oraz z 1770 r. 55 One również uwierzytelnione zostały pieczęciami miejskimi. Podstawowym produktem przedrozbiorowych kancelarii miejskich były księgi. Ich treść dostosowana była do struktury władzy samorządowej i sądowej w mieście. Księgi miejskie podzielić możemy na burmistrzowskie, radzieckie, a także księgi miejskich władz sądowych i miejskich urzędów gospodarczych. Wpisów w księgach zazwyczaj nie uwierzytelniano odciskami pieczęci. Moc dowodową adnotacji zapewniała powaga księgi, a także podpisy uczestników postępowania urzędowego. Nie znaczy to, że w archiwach nie możemy odnaleźć ksiąg miejskich o stronach oznaczonych odciskami pieczęci. Dobrym przykładem są tu Xsięgi wieczyste obywatelstwa łódzkiego miasteczka Łodzi 56. Tom zachowany w zbiorach Archiwum Państwowego w Łodzi 57 obejmuje wpisy od 1775 do 1816 r. Odciski pieczęci Łodzi z datą 1577 (fot. nr III/22), a utrwalone w Xsiędze stały się podstawowym źródłem do zrekonstruowania herbu miejskiego Łodzi w ostatnich latach XIX w. i na przełomie 1933 i 1934 r. (fot. nr III/97). Na jednej stronie Xięgi czasami możemy oglądać nawet trzy odciski. Treść księgi obywatelstwa łódzkiego stanowią głównie testamenty spisywane w domach mieszczan, a także w dworach szlachty z dóbr ulokowanych wokół Łódź. Do Xsięgi wpisywane były także inne teksty, które uznawano za ważne oraz godne zabezpieczenia w księdze wiary publicznej. Były to transakcje, potwierdzenia i darowizny. Do Xsięgi wpisano np. list Antoniego Ostrowskiego, biskupa włocławskiego ( ), który zaadresowany został do podsędka łęczyckiego. Kwerendy ujawniły także inne księgi miast z Polski centralnej, w których znajdowały się odciski pieczęci władz miejskich. Znamy opieczętowaną księgę sieradzką z okresu Teksty z lat uwierzytelniano w niej za pomocą dwóch tłoków Sieradza 58. Wiemy, że wpisom w księdze miejskiej Praszki 52 APŁódź, AM Zgierza, sygn. 1, k. 14; Muzeum w Zgierzu. 53 AAŁódź, AD Lutomiersk i Łask, sygn. 62, bez paginacji. 54 APŁódź, AM Zgierza, sygn. 1, k AAŁódź, AD Lutomiersk i Łask, sygn. 69, bez paginacji. 56 APŁódź, AM Łodzi, Xięgi wieczyste obywatelstwa łódzkiego miasteczka Łodzi, bez sygn. 57 Pod koniec lutego 1926 r. Xięgi wieczyste do zbiorów łódzkiego archiwum miejskiego przekazał prof. Jan. K. Kochanowski (dedykacja na pierwszych stronach Xięgi ) APŁódź, AM Łodzi, Xięgi wieczyste obywatelstwa łódzkiego miasteczka Łodzi, bez sygn. 58 AGAD, Księgi miejskie Sieradza, ks. 63.

16 16 Pieczęcie władz miejskich do 1950 roku (rozpoczętej w 1779 r.) towarzyszyły odciski wykonywane tłokiem z XVII w. 59 Stronę tytułową przywołanej księgi praszkowskiej zdobił rysunek, którego głównym motywem uczyniono barwne godło miejskie wzorowane na wyobrażeniu z pieczęci miejskiej Praszki 60. Decyzje władz miejskich formułowane w toku postępowania urzędowego do księgi niekiedy otrzymywały postać ekstraktów. Ekstrakty wystawiano na żądanie zainteresowanych stron. Wypisy z ksiąg miejskich (jako samoistne dokumenty o specyficznej formie) wykorzystywane były w innych postępowaniach sądowych lub gromadzone w prywatnych archiwach. O ekstraktach z ksiąg miejskim wiemy, że włączano je niekiedy do ksiąg publicznych innych niż miejskie. Odpisy z ksiąg miejskich znajdujemy w dokumentacji rejentów oraz notariuszy. Akty notarialne niekiedy wsparte były materiałem dowodowym w postaci ekstraktów wyjętych z miejskich ksiąg sądowych i z miejskich ksiąg radzieckich oraz burmistrzowskich. Czas powstania hipoteki w naturalny sposób promował dokumentację z okresu okupacji pruskiej ( ), ale obok tejże znajdujemy też staropolskie ekstrakty z przedrozbiorowymi pieczęciami. Uwierzytelnione wypisy z piotrkowskich ksiąg wójtowsko-ławniczych i z ksiąg urzędu miejskiego w Piotrkowie wielokrotnie były przedkładane jako dowody w sprawach majątkowych mieszczan piotrkowskich 61. Z dziewiętnastowiecznej dokumentacji notarialnej pochodzi np. odcisk pieczęci piotrkowskiego sądu pierwszej instancji 62 (fot. nr III/28). Znamy także ekstrakty miejskie, które w przeszłości złożono w dokumentacji cechowej 63. Ekstrakty z ksiąg sądowych z miast obszaru Polski centralnej uwierzytelniano zazwyczaj stemplami ogólnomiejskimi 64. Wiemy, że ekstrakty z piotrkowskich ksiąg wójtowskich pieczętowane były odciskami wielkiej pieczęci Piotrkowa z datą (fot. nr III/4). Także w Sulejowie ekstrakty z ksiąg wójtowskich 66, które opisywały np. czynności odbyte przed sądem miejskim w 1792 r., uwierzytelniała pieczęć ogólnomiejska. Możemy przywołać też przykłady przeciwne. Wiemy, że ekstrakty z ksiąg wójtowskich Wolborza pieczętowane były pieczęcią wójtowską. Obserwacje zilustrowane tymi przykładami świadczą o płynności reguł kancelaryjnych oraz o bardzo swobodnym stosowaniu pieczęci formalnie przypisanych do konkretnych kancelarii. 59 AGAD, Księgi miejskie Praszki, ks Tamże, k APPiotrków, Hipoteka miasta Piotrkowa, sygn. 123 (nr hipoteczny 155), k. 37v; sygn. 123 (nr hipoteczny 166), k. 29v-31v; sygn. 137 (nr hipoteczny 177), k. 3, APPiotrków, Hipoteka miasta Piotrkowa, sygn. 137 (nr hipoteczny 178). 63 APPiotrków, Cech kupców w Piotrkowie, sygn. 4, k Np. odpis (ekstrakt) czynności prawnych wpisanych do ksiąg wójtowskich i ławniczych miejskich uniejowskich w 1789 r. uwierzytelniony został odciskiem pieczęci miejskiej APŁódź, Archiwum Walewskich z Tubądzina, sygn. 231, k APKraków, Varia civitates et villae, sygn. IT 276; APPiotrków, Hipoteka miasta Piotrkowa, sygn. 123 (nr hipoteczny 155), k. 37v; sygn. 137 (nr hipoteczny 177), k. 3, sygn. 137 (nr hipoteczny 187), k z protokołu stemplowego akt miejskich sulejowskich wójtowskich APPiotrków, AM Sulejowa, sygn. 1.

17 Pieczęcie samorządu miejskiego do 1793 roku 17 W ścisłym związku z zawartością ksiąg miejskich pozostawały zestawienia ich ważniejszych wpisów. Rejestry sporządzane były przez władze miejskie na polecenie państwowych władz skarbowych. Odciski pieczęci miejskich odnajdujemy pod tabelarycznymi wykazami wszystkich transakcji, które przyjęte zostały w ciągu roku obrachunkowego do akt miejskich 67. Pieczęcie miejskie z okresu przedrozbiorowego odnajdujemy w dokumentacji aktowej z przełomu XVIII i XIX w. oraz w archiwaliach z pierwszych lat XIX w. Pominięcie w toku dotąd podejmowanych badań heraldycznych archiwaliów z lat oraz ścisłe powiązanie wcześniejszych kwerend źródłowych z cezurami politycznymi dziś uważamy za błąd. Staropolskie pieczęcie miejskie stanowiły (obok pieczęci z orłem pruskim i z herbem Księstwa Warszawskiego) pełnoprawny środek uwierzytelnienia dokumentów w sensie ścisłym i innych pisemnych oświadczeń przynajmniej do 1815 r. (zob. od s. III/106, od s. III/127). Na pocz. XIX w. na burmistrzów i na prezydentów miast nałożono obowiązki urzędników USC. Urzędnicy USC wystawiali dokumenty, które upoważniały ich odbiorców do korzystania z niektórych praw cywilnych oraz religijnych. Świeccy urzędnicy USC (podobnie jak proboszczowie w parafiach zob. s. I/117) wydawali dowody potrzebne do zawarcia związku małżeńskiego, tj. alegata, na podstawie których inny urzędnik USC lub proboszcz poznawał stan cywilny oraz religijny interesantów. Podobne do alegat były akty znania 68. Do 1815 r. w ciągłym użyciu pozostawały staropolskie pieczęcie np. Bielaw, Działoszyna, Krośniewic, Łęczycy, Parzęczewa, Piątku oraz Strykowa. Znamy je z oświadczeń, które przygotowano w miejskich USC. W dokumentacji USC, a wytworzonej po 1815 r. znajdujemy także odciski przedrozbiorowych pieczęci miejskich. Należały one np. do władz Grocholic, Koniecpola, Pławna, Strykowa i Zgierza. Przedrozbiorowe pieczęcie miejskie znajdujemy pod protokołami wizytacji miejskich kościołów parafialnych. Odciski ze staropolskich tłoków miejskich obok pieczęci wizytowanego kościoła, stempla wizytatora, sygnetów kolatorów i innych osób i urzędów związanych z obszarem parafii gwarantować miały wiarygodność protokołów. W materiałach powizytacyjnych, a pochodzących z końca XVIII oraz pocz. XIX w. odnalezione zostały odciski staropolskich pieczęci miejskich. Należały one do władz Bolesławca, Brzeźnicy, Grabowa nad Prosną, Kamieńska, Mikstatu, Pabianic oraz Pławna. Tłoki pieczętne oraz odciski pieczęci z okresu staropolskiego były trzy razy w XIX w. i kilka razy w 1. poł. XX w. wykorzystane do rekonstrukcji herbów oraz wyobrażeń pieczęci miast Polski centralnej. Po odrodzeniu polskiego samorządu gminnego w 1990 r. dawne pieczęcie miast stały się przedmiotem pogłębionych studiów. W zabytkach z przeszłości po raz kolejny poszukiwano zapomnianych znaków miejskich. Legendy pieczęci miast województw łęczyckiego oraz sieradzkiego do 1793 r. formułowano w dwóch językach. Zazwyczaj napisy tworzono w jednym języku, 67 MNKraków, Dz. rkps., sygn. 550 NI Np. w dokumencie z 1815 r. z Koniecpola APŁódź, USCKoniecpol, sygn. Alegata 1815/1816.

18 18 Pieczęcie władz miejskich do 1950 roku choć możemy w zgromadzonym materiale wskazać przypadek odmienny. Legenda pieczęci Frydrychsztatu (Sokolnik) z 1791 r. wykonana została w dwóch językach 69. Treść identyfikującą dysponenta pieczęci zredagowano w języku polskim, a jego uzupełnienie w formie pobożnego motta w języku łacińskim. Pieczęcie miejskie z XIV-XVII w. i z 1. poł. XVIII w. miały zazwyczaj legendy w języku łacińskim. Tłumaczymy to dominacją łaciny w polskim postępowaniu kancelaryjnym. Z XVIII w. pochodzą pieczęcie władz miejskich z legendami zredagowanymi w języku polskim. Wiemy, że np. w 1. poł. XVIII w. wykonano dla władz miejskich Bełchatowa pieczęć z legendą polskojęzyczną 70. W większej ilości napisy polskie pojawiły się na pieczęciach miejskich w ostatnich latach XVIII w. (por. s. II/121). Wiązać to należy z uznaniem polszczyzny za język postępowania urzędowego. Prawodawca w ostatnich latach I Rzeczypospolitej sformułował wzorcowy tekst polskiej legendy otokowej dla pieczęci miast wolnych oraz wpisał go do konstytucji. Władze samorządowe niektórych miejscowości w latach wymieniły pieczęcie. Na części z nich znajdujemy legendy polskie. Tak zbudowane zostały napisy pieczęci Frydrychsztatu (Sokolnik), Inowłódza, Łęczycy, Radomska i Sieradza. Wyjątkiem jest tu łacińska legenda pieczęci Zgierza z datą Pieczęcie miast z obszaru województw łęczyckiego i sieradzkiego wyposażane były w napisy 71, dzięki którym piśmienni identyfikowali dysponentów stempli, określali typ pieczęci 72 i szacowali ich siłę uwierzytelnienia pisemnych oświadczeń. Na podstawie brzmienia legend otokowych, czyli na podstawie kryterium dysponenta pieczęci możemy wyróżnić dwie zróżnicowane grupy stempli. Są to pieczęcie ogólnomiejskie i stemple wyodrębnionych organów władzy miejskiej PIECZĘĆ MIEISKA IEGO K M FRIDRICHSTADU R.P OCULI OMNIUM IN TE SPERANT DOMINE MNKraków, Dz. rkps., sygn. 598 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, B APPiotrków, WPPiotrków, sygn. 1443; M. Adamczewski, A. Kupski, Adam i Ewa w raju, s W toku kwerend ujawnione zostały pieczęcie bez napisów. Pieczęcie wykorzystywane przez władze miejskie Działoszyna (MNKraków, Dz. rkps., sygn. 552 NI ; W. Wittyg, Pieczęcie miast dawnej Polski, Kraków , s. 62; T. Olejnik, Pieczęcie i herby miast ziemi wieluńskiej, Łódź 1971, s ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B 133) oraz Kamiona i Toporowa (MNKraków, Dz. rkps., sygn. 555 NI ; W. Wittyg, Pieczęcie miast, s. 102; T. Olejnik, Pieczęcie i herby miast ziemi wieluńskiej, s ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B 228) nie zawierały tekstu z uwagi na miniaturowe rozmiary typariuszy. W napis nie została wyposażona duża pieczęć Błaszek (MNKraków, Dz. rkps., sygn. 550 NI ; W. Wittyg, Pieczęcie miast, s. 19; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B 18). 72 Problem klasyfikacji pieczęci był przedmiotem dyskusji naukowej podczas III seminarium sfragistycznego (Kraków, grudzień 2008 r.). W jego trakcie przedstawiony został stan badań, a także sposoby klasyfikowania pieczęci miejskich odnotowane w literaturze w języku polskim (np. M. Haisig, Studia nad legendą pieczęci miejskiej, Wrocław 1953; E. Rimša, Pieczęcie miast Wielkiego Księstwa Litewskiego, Warszawa 2007, s , ) i w językach obcych (np. T. Diederich, Prolegomena zu einer neuen Siegel-Typologie, Archiv für Diplomatik Schriftgeschichte Siegel und Wappenkunde, 1983, Bd. XXIX, s ). 73 Przez niektórych badaczy (np. E. Rimša) wszystkie pieczęcie samorządowych władz miejskich zaliczane zostały do grupy znaków magistrackich, choć wewnętrznie podzielonych na uniwersalne pieczęcie miejskie i pieczęcie rajców lub rady.

19 Pieczęcie samorządu miejskiego do 1793 roku 19 Wśród pieczęci ogólnomiejskich występowały znaki, których teksty zbudowane były tylko z nazwy miejscowości. Nazwy miast i pobożne motta odnajdujemy na pieczęciach Grocholic, Grzegorzewa, Piątku, Turku i Uniejowa, czyli na stemplach stworzonych w 1. poł. XVI w. dla ośrodków miejskich kościoła gnieźnieńskiego. Samą nazwę miasta spotykamy także na szesnastowiecznych pieczęciach Łodzi 74, Parzęczewa 75 i Widawy 76. Krótkim ci lvtoltov została wypełniona górna część, czyli głowica tarczy herbowej na pieczęci Lututowa z XVI w. 77 W najbardziej pospolitej formule (ukształtowanej w XV w. 78 ) legendy pieczęci ogólnomiejskich posiadały strukturę tekstu złożoną zazwyczaj z trzech określeń. Legendy rozpoczynało słowo pieczęć (najczęściej łacińskie sigillum lub jego skrót, czyli S). Następnie pojawiało się określenie identyfikujące w sposób ogólny dysponenta pieczęci, czyli civitas lub oppidum 79. Napis otokowy zazwyczaj kończyła nazwa własna ośrodka. Wyróżnić możemy kilka odmian gramatycznych tego typu legend. Wyrażały one tą samą treść, ale były popularne w różnym czasie. Dla czternastowiecznych legend pieczętnych 80 charakterystyczne było słowo CIVIVM, a dla stempli jeszcze wcześniejszych 81 typowe były zwroty sigillum burgensium. Ten ostatni zapis znajdujemy np. na pieczęci Inowłódza z XV w. 82 Może to świadczyć o wiernym 74 AGAD, AP-G, sygn. 369; MNKraków, Dz. rkps., sygn. 556 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B MNKraków, Dz. rkps., sygn. 561 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B AGAD, AP-G, sygn. 677; MNKraków, Dz. rkps., sygn. 567 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B MNKraków, Dz. rkps., sygn. 568 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B M. Haisig, Studia nad legendą, s W literaturze odnajdujemy stwierdzenia sugerujące iż na podstawie słów civitas i oppidum możemy określić rangę ośrodka. Słowo civitas przysługiwać miało większym ośrodkom, a oppidum mniejszym. Warto pamiętać, iż miasta IV kategorii w XVI w. np. Łódź i Zgierz wykorzystywały pieczęcie ze słowem oppidum, a inne np. Wieruszów i Lututów z określeniem civitas. Wskazać możemy też miejscowości, których władze używały obu pojęć wymiennie. Znamy dwie pieczęci Praszki piętnastowieczną ze słowem civitas (MNKraków, Dz. rkps., sygn. 562 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B 517) i siedemnastowieczną z oppidum (AGAD, AP-G, sygn ; MNKraków, Dz. rkps., sygn. 562 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B 518). Z ustaleń słownikowych (A. Jougan, Słownik kościelny łacińsko-polski, Poznań i in. 1958, s. 112, 468) wiemy, iż zarówno oppidum, jak i civitas oznaczały miasto. Miasteczko kryło się pod określeniem oppidulum. Różnica w znaczeniu obu przywołanych terminów dotyczyła zjawisk charakterystycznych dla miasta. Oppidum koncentrowało uwagę na miejscu, miejscu warownym, umocnieniach, a civitas akcentowało aspekt prawny funkcjonowania miasta. Wskazywało na prawa obywatelskie, na gminę i wspólnotę obywateli. 80 Np. Wieluń SIGILLVM CIVIVM DE WELIN AGAD, Dokumenty pergaminowe, sygn. 3406, 3456; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B 755; Łęczyca S CIVIVM LACICIENSIVM S. K. Kuczyński, Pieczęcie i herby miasta Łęczycy i ziemi łęczyckiej, Łęczyca 1984, nr I/1. 81 M. Haisig, Studia nad legendą, s MNKraków, Dz. rkps., sygn. 553 NI ; MNKraków, Dz. rkps., M. Gumowski, Gotyckie pieczęcie, sygn. 1509, nr 96.

20 20 Pieczęcie władz miejskich do 1950 roku skopiowaniu napisu z nieznanej nam pieczęci Inowłódza, a pochodzącej z okresu czternastowiecznej lokacji miasta. Szczególne zainteresowanie budzą legendy tych pieczęci ogólnomiejskich, które swą treścią w sposób istotny odbiegały od rozwiązań najbardziej popularnych. Najczęściej takie napisy umieszczano na stemplach w XIII i w XIV w. W legendach najstarszych pieczęci miejskich utrwalone zostały sformułowania, które opisywały żywą i przekształcającą się strukturę średniowiecznego samorządu. O społeczności miejskiej, czyli o wspólnocie obywatelskiej 83 informowały np. piętnastowieczne pieczęcie Bielaw 84 i Rozprzy 85. Nie wiemy, w jaki tekst otokowy wyposażona została średniowieczna pieczęć Soboty. Marian Gumowski zaproponował odczyt, który wskazywał na jej radziecki charakter 86. Po analizie tej samej podstawy źródłowej my jednak wstrzymamy się od wyrażenia opinii. Pieczęciom ogólnomiejskim ilościowo ustępowały te, które w tekstach swych legend miały słowa lub zwroty określające rodzaj władzy miejskiej. Na obszarze województw łęczyckiego oraz sieradzkiego zarządy miejskie posługiwały się pieczęciami radzieckimi 87, stemplami burmistrzowskimi 88, a także typariuszami magistrackim 89. Do legend pieczęci miast Polski centralnej sporadycznie wprowadzane był zwroty pozwalające na identyfikację posesora ośrodka. O związkach właścicielskich łączących miasto z królem Polski świadczyła legenda szesnastowiecznej pieczęci Warty 90. O przynależności miasta do domeny królewskiej w XVII w. informował skrót SRM lub zbliżony do niego i wskazujący na święty majestat królewski. Takie dopełnienie legendy odnajdujemy na pieczęciach m. in. Bolesławca 91, Dąbrowic M. Haisig, Studia nad legendą, s s. comune ciuitat bielawy MNKraków, Dz. rkps., sygn. 550 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B s oppidi rozpensis comunita MNKraków, Dz. rkps., sygn. 563 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B S CIVES CONSVLVM SOBOTA M. Gumowski, Najstarsze pieczęcie miast polskich XIII i XIV wieku, Toruń 1960, nr Np. SIGILLVM CONSVL CIVITATIS LASKO AAŁódź, AD Lutomiersk i Łask, sygn. 66; AGAD, AP-G, sygn ; MNKraków, Dz. rkps., sygn. 558 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B 361; MIASTA PAIECZNA IKM RADZIECZKA MNKraków, Dz. rkps., sygn. 561 NI , sygn. 561 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B Ostrzeszów MNKraków, Dz. rkps., sygn. 561 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B Np. Pabianice SIGILLVM PRAETORIVM CIVITATIS PABIAN CAP CRAC Muzeum w Pabianicach, sygn. MP /33/ H; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B 463 gdzie pieczęć ta zgodnie z ustaleniami Mariana Haisiga (M. Haisig, Studia nad legendą, s. 102) uznana została za znak sądu ławniczo-wójtowskiego. 90 SIGILLVM OPIDI REGI WARTA MNKraków, Dz. rkps., sygn. 567 NI ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B SIGILLVM CIVITATIS SAC REG MA BOLESLAVIENS ADWłocławek, AWGniezno, ks. 133, k. 630; AGAD, AP-G, sygn ; M. Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich, nr B SIGIL CIVI SAC REG MAI DOBROVICENSIS APKutno, AM Kutna, sygn. 2, k. 44, 47, 65.

Uchwała Nr XIII/68/2016 Rady Gminy Brzeżno z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie uchwalenia herbu i pochodnych herbu Gminy Brzeżno

Uchwała Nr XIII/68/2016 Rady Gminy Brzeżno z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie uchwalenia herbu i pochodnych herbu Gminy Brzeżno Uchwała Nr XIII/68/2016 w sprawie uchwalenia herbu i pochodnych herbu Gminy Brzeżno Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2015

Bardziej szczegółowo

Archiwum Narodowe w Krakowie. ul. Sienna 16 30-960 Kraków INWENTARZ. Zespołu (zbioru) akt Akta miasta Chrzanowa. z lat 1408-1943.

Archiwum Narodowe w Krakowie. ul. Sienna 16 30-960 Kraków INWENTARZ. Zespołu (zbioru) akt Akta miasta Chrzanowa. z lat 1408-1943. 29 Archiwum Narodowe w Krakowie ul. Sienna 16 30-960 Kraków INWENTARZ Zespołu (zbioru) akt Akta miasta Chrzanowa z lat 1408-1943 Nr zespołu 103 DOKUMENTY Sygnatura Data dokumentu Miejsce wystawienia Regest

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O PRAWIE Norma prawna

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O PRAWIE Norma prawna Norma prawna PRAWO zbiór wszystkich obowiązujących w danym państwie norm prawnych. NORMA PRAWNA reguła ustanowiona lub uznana przez państwo, która określa jak należy postępować w oznaczonych okolicznościach.

Bardziej szczegółowo

ArchNet Naukowy Portal Archiwalny. Pieczęć uszczerbiona ostatnich Jagiellonów

ArchNet Naukowy Portal Archiwalny. Pieczęć uszczerbiona ostatnich Jagiellonów Waldemar Chorążyczewski Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Pieczęć uszczerbiona ostatnich Jagiellonów W systemach sfragistycznych królów polskich znajdujemy pieczęcie większe (którymi opiekował się

Bardziej szczegółowo

ZBIGNIEW ŁUCZAK. Dzieje bibliotek w Sieradzu. od powstania miasta do końca XX wieku

ZBIGNIEW ŁUCZAK. Dzieje bibliotek w Sieradzu. od powstania miasta do końca XX wieku ZBIGNIEW ŁUCZAK Dzieje bibliotek w Sieradzu od powstania miasta do końca XX wieku Czego się chcesz nauczyć, napisz o tym dzieło. Joachim Lelewel Miejska Biblioteka Publiczna w Sieradzu Sieradz 2007 NADZÓR

Bardziej szczegółowo

2. Do stawienia się do kwalifikacji wojskowej wzywa się: 1) mężczyzn urodzonych w roku 1996;

2. Do stawienia się do kwalifikacji wojskowej wzywa się: 1) mężczyzn urodzonych w roku 1996; OBWIESZCZENIE NR 1/2015 WOJEWODY ŁÓDZKIEGO z dnia 8 stycznia 2015 r. w sprawie ogłoszenia kwalifikacji wojskowej w 2015 roku na obszarze województwa łódzkiego Na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

e) W przypadku stosowania nowych wzorów zaświadczeń możemy spotkać się dwiema sytuacjami: w związek małżeński zostały złożone w obecności duchownego.

e) W przypadku stosowania nowych wzorów zaświadczeń możemy spotkać się dwiema sytuacjami: w związek małżeński zostały złożone w obecności duchownego. Informacja o zmianie przepisów dotyczących zawierania małżeństw wyznaniowych ze skutkami cywilnymi (tzw. małżeństwa konkordatowe) Zmieniona i uzupełniona w dniu 16 marca 2015 roku (zmiany i uzupełnienia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 113 6925 Poz. 661 661 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK o zawarcie umowy o organizację stażu. 1. Nazwa organizatora stażu :..

WNIOSEK o zawarcie umowy o organizację stażu. 1. Nazwa organizatora stażu :.. . (pieczęć organizatora stażu).. (miejscowość i data) WNIOSEK o zawarcie umowy o organizację stażu 1. Nazwa organizatora stażu :.. Adres :.. Telefon : fax : e-mail :.. Osoba do kontaktu : 2. Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Dokumenty wymagane przez Sigillum PCCE

Dokumenty wymagane przez Sigillum PCCE Dokumenty wymagane przez Sigillum PCCE 1. Klient indywidualny (Subskrybent) a) wypełniony formularz zgłoszenia certyfikacyjnego przesyłany do Punktu Rejestracji pocztą elektroniczną. Wzór jest zamieszczony

Bardziej szczegółowo

4. O zakresie i terminie kontroli organ kontroli zawiadamia pisemnie kontrolowanego. 5. Kontrola jest prowadzona przez co najmniej dwie osoby.

4. O zakresie i terminie kontroli organ kontroli zawiadamia pisemnie kontrolowanego. 5. Kontrola jest prowadzona przez co najmniej dwie osoby. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 15 stycznia 2010 r. w sprawie kontroli wykonywania zawodu przez biegłych rewidentów i działalności podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych Dz.U.2010.16.83

Bardziej szczegółowo

Organizacja Zbiórek Publicznych

Organizacja Zbiórek Publicznych Organizacja Zbiórek Publicznych INFORMACJA dotycząca procedury ubiegania się o pozwolenie Marszałka Województwa Pomorskiego na zorganizowanie i przeprowadzenie zbiórki publicznej oraz składania sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dotycząca zakresu i sposobu uzyskania osobowości pranej przez instytucje kościelne na podstawie prawa polskiego (art. 4 ust.

Instrukcja dotycząca zakresu i sposobu uzyskania osobowości pranej przez instytucje kościelne na podstawie prawa polskiego (art. 4 ust. Instrukcja dotycząca zakresu i sposobu uzyskania osobowości pranej przez instytucje kościelne na podstawie prawa polskiego (art. 4 ust. 3 Konkordatu) 1. W związku z wejściem w życie Konkordatu między Stolicą

Bardziej szczegółowo

Literatura przykładowa

Literatura przykładowa Literatura przykładowa Samorząd terytorialny w RP Zbigniew Leoński Podręcznik "Samorząd terytorialny w RP" omawia formy organizacyjne lokalnego życia publicznego, tj. gminy, powiatu i województwa. Tok

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Poz. 30 O B W I E S Z C Z E N I E M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1)

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Poz. 30 O B W I E S Z C Z E N I E M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Poz. 30 O B W I E S Z C Z E N I E M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 27 listopada 2014 r. Na

Bardziej szczegółowo

ELEKTRONICZNY OBRÓT GOSPODARCZY I JEGO BEZPIECZEŃSTWO. 2015/2016 I SNE II stopnia

ELEKTRONICZNY OBRÓT GOSPODARCZY I JEGO BEZPIECZEŃSTWO. 2015/2016 I SNE II stopnia ELEKTRONICZNY OBRÓT GOSPODARCZY I JEGO BEZPIECZEŃSTWO 2015/2016 I SNE II stopnia IV. Elektroniczna księga wieczysta 2 Księgi wieczyste podstawy prawne Ustawa z 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece

Bardziej szczegółowo

W zakresie czynności tłumacza przysięgłego dla zleceniodawców wymienionych w art. 15 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego stwierdzono:

W zakresie czynności tłumacza przysięgłego dla zleceniodawców wymienionych w art. 15 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego stwierdzono: PROTOKÓŁ KONTROLI problemowej przeprowadzonej w dniu 29 października 2008 r. Tłumacz przysięgły jęz. niemieckiego, TP/2512/05, Pani Monika Tazbir, REGON 592292159. Adres do korespondencji: 97-200 Tomaszów

Bardziej szczegółowo

AGNIESZKA WOJCIECHOWSKA ŚRODKI EWIDENCYJNE W ARCHIWACH PAŃSTWOWYCH W POLSCE.

AGNIESZKA WOJCIECHOWSKA ŚRODKI EWIDENCYJNE W ARCHIWACH PAŃSTWOWYCH W POLSCE. AGNIESZKA WOJCIECHOWSKA ŚRODKI EWIDENCYJNE W ARCHIWACH PAŃSTWOWYCH W POLSCE. PARYŻ, 9 MAJA 2005 Środki ewidencyjne znajdujące się w archiwach ułatwiają pracę naukową. W archiwach państwowych w Polsce sporządzane

Bardziej szczegółowo

2. Nr dokumentu WNIOSEK O WYDANIE INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ

2. Nr dokumentu WNIOSEK O WYDANIE INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ 1. Identyfikator podatkowy NIP / numer PESEL (niepotrzebne skreślić) wnioskodawcy 2. Nr dokumentu 3. Status ORD-IN Podstawa prawna: 1) A. MIEJSCE I CEL ZŁOŻENIA WNIOSKU A.1. ORGAN, DO KTÓREGO KIEROWANY

Bardziej szczegółowo

Publikacje i projekty herbów samorządowych

Publikacje i projekty herbów samorządowych Publikacje i projekty herbów samorządowych magister (czerwiec 1987 r.) 1989 rok Uzbrojenie piechoty zaciężnej wojsk polskich 1471-1500, Rocznik Łódzki, 1989, t. XXXIX, s. 249-257. 45. rocznica wyzwolenia

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw.

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw. Warszawa, dnia 15 lipca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw (druk nr 982) I. Cel i przedmiot ustawy Zasadniczym

Bardziej szczegółowo

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r.

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 10 LUTEGO 2015 R. (SYGN. AKT P 10/11) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 20 LISTOPADA 1999 R. O ZMIANIE USTAWY O

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 maja 2015 r. Poz. 644 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 22 kwietnia 2015 r.

Warszawa, dnia 12 maja 2015 r. Poz. 644 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 22 kwietnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 12 maja 2015 r. Poz. 644 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie wzoru wniosku o wydanie interpretacji przepisów

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 15 października 2015, 15:50 SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO REGULACJA PRAWNA Zagadnienia nabycia obywatelstwa polskiego i jego utraty reguluje ustawa

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH Semestr zimowy 2015/2016 SSP I Zajęcia nr 3 Publiczne bazy orzeczeń Cz. I Serwis Sądu Najwyższego Serwis Naczelnego Sądu Administracyjnego i Centralna Baza Orzeczeń Sądów

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ

WNIOSEK O WYDANIE INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ Załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia r. (poz....) POLA JASNE WYPEŁNIA WNIOSKODAWCA, POLA CIEMNE WYPEŁNIA WŁAŚCIWY ORGAN. WYPEŁNIAĆ NA MASZYNIE, KOMPUTEROWO LUB RĘCZNIE, DUŻYMI, DRUKOWANYMI

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 69 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 25 lipca 2012 roku

Zarządzenie nr 69 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 25 lipca 2012 roku DO-0130/69/2012 Zarządzenie nr 69 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 25 lipca 2012 roku w sprawie: dokumentacji przebiegu studiów podyplomowych prowadzonych w Uniwersytecie Jagiellońskim Mając na uwadze

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYPŁAT ŚRODKÓW GWARANTOWANYCH DEPONENTOM SPÓŁDZIELCZEJ KASY OSZCZĘDNOŚCIOWO-KREDYTOWEJ W WOŁOMINIE. Rozdział 1. Postanowienia ogólne

REGULAMIN WYPŁAT ŚRODKÓW GWARANTOWANYCH DEPONENTOM SPÓŁDZIELCZEJ KASY OSZCZĘDNOŚCIOWO-KREDYTOWEJ W WOŁOMINIE. Rozdział 1. Postanowienia ogólne Załącznik nr 2 do uchwały nr 105/DGD/2014 Zarządu Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 17 grudnia 2014 r. REGULAMIN WYPŁAT ŚRODKÓW GWARANTOWANYCH DEPONENTOM SPÓŁDZIELCZEJ KASY OSZCZĘDNOŚCIOWO-KREDYTOWEJ

Bardziej szczegółowo

Tytuł IV. ŚRODKI SPOŁECZNEGO PRZEKAZU, W Szczególności KSIĄŻKI

Tytuł IV. ŚRODKI SPOŁECZNEGO PRZEKAZU, W Szczególności KSIĄŻKI Tytuł IV ŚRODKI SPOŁECZNEGO PRZEKAZU, W Szczególności KSIĄŻKI Kan. 822-1. W wypełnianiu swojej funkcji, pasterze Kościoła, korzystając z prawa przysługującego Kościołowi, powinni posługiwać się środkami

Bardziej szczegółowo

010 P1/01/10 NADZÓR NAD DOKUMENTACJĄ

010 P1/01/10 NADZÓR NAD DOKUMENTACJĄ Starostwo Powiatowe we Włocławku 010-F2/01/10 STAROSTWO POWIATOWE WE WŁOCŁAWKU PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 010 P1/01/10 NADZÓR NAD DOKUMENTACJĄ Właściciel procedury: Sekretarz Powiatu Data Imię

Bardziej szczegółowo

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Inny: Spółka z o.o. z udziałem samorządu województwa.

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Inny: Spółka z o.o. z udziałem samorządu województwa. Toruń: UBEZPIECZENIE MAJĄTKU I INNYCH INTERESÓW KUJAWSKO-POMORSKIEJ SIECI INFORMACYJNEJ SP. Z O.O. W TORUNIU Numer ogłoszenia: 106070-2012; data zamieszczenia: 04.04.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OBSŁUGI INTERESANTA SEKRETARIATU VI WYDZIAŁU KSIĄG WIECZYSTYCH

REGULAMIN OBSŁUGI INTERESANTA SEKRETARIATU VI WYDZIAŁU KSIĄG WIECZYSTYCH SĄD REJONOWY W PRUSZKOWIE UL. KRASZEWSKIEGO 22, 05-800 PRUSZKÓW REGULAMIN OBSŁUGI INTERESANTA SEKRETARIATU VI WYDZIAŁU KSIĄG WIECZYSTYCH 1 Organizacja i zakres działania Sekretariatu VI Wydziału Ksiąg

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr. /. Rady Gminy.

Uchwała Nr. /. Rady Gminy. Projekt Uchwała Nr. /. Rady Gminy. z dnia w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

Dokumenty konieczne do poprawnej weryfikacji tożsamości osób podpisujących umowę i danych wpisywanych do kwalifikowanego certyfikatu

Dokumenty konieczne do poprawnej weryfikacji tożsamości osób podpisujących umowę i danych wpisywanych do kwalifikowanego certyfikatu Dokumenty konieczne do poprawnej weryfikacji tożsamości osób podpisujących umowę i danych wpisywanych do kwalifikowanego certyfikatu STATUS PRAWNY ZAMAWIAJĄCEGO DOKUMENTY OKREŚLAJĄCE ZAMAWIAJĄCEGO 1. Osoby

Bardziej szczegółowo

Wystąpienie pokontrolne

Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA ŁÓDZKI PNK.IV.0932-1- 32 /10 Łódź, 29 kwietnia 2010 r. Pani Beata Wrzeciono ul. Długa 11 m. 14 97-200 Tomaszów Mazowiecki Wystąpienie pokontrolne Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

Umiejscowienie aktu stanu cywilnego - krok po kroku

Umiejscowienie aktu stanu cywilnego - krok po kroku Umiejscowienie aktu stanu cywilnego - krok po kroku Strona 1/5 UMIEJSCOWIENIE ZAGRANICZNYCH AKTÓW STANU CYWILNEGO W POLSCE Co to jest umiejscowienie aktu stanu cywilnego? Szereg zdarzeń w życiu każdego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach

USTAWA. z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach Art. 1. Fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie

Bardziej szczegółowo

ARCYBISKUP METROPOLITA CZĘSTOCHOWSKI

ARCYBISKUP METROPOLITA CZĘSTOCHOWSKI ARCYBISKUP METROPOLITA CZĘSTOCHOWSKI S T A T U T K O L E G I U M K O N S U L T O R Ó W A R C H I D I E C E Z J I C Z Ę S T O C H O W S K I E J Wstęp Kolegium Konsultorów jest to zespół kapłanów wyłonionych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 lutego 2014 r. Poz. 246 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 11 lutego 2014 r.

Warszawa, dnia 26 lutego 2014 r. Poz. 246 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 11 lutego 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 lutego 2014 r. Poz. 246 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 11 lutego 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzorów

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 sierpnia 2015 r. Poz. 1137 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. 1), 2) o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Prawo o notariacie oraz

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach

USTAWA z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1984 Nr 21 poz. 97 USTAWA z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach Art. 1. Fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych skrótów... 7 Wstęp... 9

Wykaz ważniejszych skrótów... 7 Wstęp... 9 Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów.... 7 Wstęp.... 9 Rozdział I Usytuowanie Policji w systemie organów administracji publicznej. 13 1. Geneza Policji... 13 2. Źródła prawa dotyczące Policji... 16 3.

Bardziej szczegółowo

0142 P1/01/2011 NADZÓR NAD DOKUMENTACJĄ

0142 P1/01/2011 NADZÓR NAD DOKUMENTACJĄ Starostwo Powiatowe we Włocławku 0142-F1/01/2011 STAROSTWO POWIATOWE WE WŁOCŁAWKU PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 0142 P1/01/2011 NADZÓR NAD DOKUMENTACJĄ Właściciel procedury: Sekretarz Powiatu

Bardziej szczegółowo

Zawiadomienia o zmianach w danych ewidencyjnych

Zawiadomienia o zmianach w danych ewidencyjnych Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Zawiadomienia o zmianach w danych ewidencyjnych Dolnośląski Urząd Wojewódzki Wrocław, dnia 16 października 2013r. Opracowała: Ewa

Bardziej szczegółowo

Regulamin studiów podyplomowych i kursów dokształcających w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Regulamin studiów podyplomowych i kursów dokształcających w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Zmieniony Zarządzeniem Nr 58/2014 Załącznik do Zarządzenia Nr 95/2013 Rektora UMCS Regulamin studiów podyplomowych i kursów dokształcających w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADANIE I REJESTRACJA STOWARZYSZEŃ ( podstawowe informacje )

ZAKŁADANIE I REJESTRACJA STOWARZYSZEŃ ( podstawowe informacje ) ZAKŁADANIE I REJESTRACJA STOWARZYSZEŃ ( podstawowe informacje ) STOWARZYSZENIE ( rejestrowane w sądzie ) musi powołać co najmniej 15 pełnoprawnych osób, które uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają

Bardziej szczegółowo

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu w składzie: Przewodniczący: Krzysztof Sobociński spr. Członkowie: Agata Wawrzyniak Tomasz Ziółkowski

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu w składzie: Przewodniczący: Krzysztof Sobociński spr. Członkowie: Agata Wawrzyniak Tomasz Ziółkowski Kalisz, dnia 5 marca 2012r. SKO- 4123/9/12 Za dowodem doręczenia DECYZJA Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu w składzie: Przewodniczący: Krzysztof Sobociński

Bardziej szczegółowo

WOJEWODA KUJAWSKO POMORSKI WSOC.I.431.11.2014.EM Bydgoszcz, września 2014 r. WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

WOJEWODA KUJAWSKO POMORSKI WSOC.I.431.11.2014.EM Bydgoszcz, września 2014 r. WYSTĄPIENIE POKONTROLNE WOJEWODA KUJAWSKO POMORSKI WSOC.I.431.11.2014.EM Bydgoszcz, września 2014 r. Pan Czesław Woliński Burmistrz Nowego 86-170 Nowe Plac św. Rocha 5 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art.46 ust.1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 261/06/2015. Prezydenta Miasta Starogard Gdański z dnia 30 czerwca 2015 r. ZATWIERDZAM ...

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 261/06/2015. Prezydenta Miasta Starogard Gdański z dnia 30 czerwca 2015 r. ZATWIERDZAM ... Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 261/06/2015 Prezydenta Miasta Starogard Gdański z dnia 30 czerwca 2015 r. ZATWIERDZAM... Instrukcja dotycząca sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnych oznaczonych

Bardziej szczegółowo

wpisy od poz. 51 z dnia 07.01.2008 r. do poz. 64 z dnia 15.12.2008 r.; wpis w poz. 65 z dnia 27.03.2009 r.

wpisy od poz. 51 z dnia 07.01.2008 r. do poz. 64 z dnia 15.12.2008 r.; wpis w poz. 65 z dnia 27.03.2009 r. PROTOKÓŁ KONTROLI problemowej przeprowadzonej w dniu 7 kwietnia 2009 r. Tłumacz przysięgły jęz. węgierskiego, TP/393/06, Pani Paulina Plucińska. Adres do korespondencji: 95-200 Pabianice, ul. Bracka 7

Bardziej szczegółowo

Protokół z kontroli doraźnej w Urzędzie Stanu Cywilnego w Stargardzie Szczecińskim.

Protokół z kontroli doraźnej w Urzędzie Stanu Cywilnego w Stargardzie Szczecińskim. Urząd Miejski Wydział Kontroli i Nadzoru Właścicielskiego w Stargardzie Szczecińskim -do użytku zewnętrznego- Protokół z kontroli doraźnej w Urzędzie Stanu Cywilnego w Stargardzie Szczecińskim. Stargard

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 76/2013/2014 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 29 maja 2014 r.

Zarządzenie Nr 76/2013/2014 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 29 maja 2014 r. Zarządzenie Nr 76/2013/2014 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 29 maja 2014 r. w sprawie zasad wydawania dyplomów ukończenia studiów i suplementu do dyplomu oraz odpisu dyplomu ukończenia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYPŁAT ŚRODKÓW GWARANTOWANYCH DEPONENTOM SPÓŁDZIELCZEGO BANKU RZEMIOSŁA I ROLNICTWA REALIZOWANYCH ZA POŚREDNICTWEM BANKU ZACHODNIEGO WBK SA

REGULAMIN WYPŁAT ŚRODKÓW GWARANTOWANYCH DEPONENTOM SPÓŁDZIELCZEGO BANKU RZEMIOSŁA I ROLNICTWA REALIZOWANYCH ZA POŚREDNICTWEM BANKU ZACHODNIEGO WBK SA Załącznik nr 2 do uchwały nr 87/DGD/2015 Zarządu Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 26 listopada 2015 r. REGULAMIN WYPŁAT ŚRODKÓW GWARANTOWANYCH DEPONENTOM SPÓŁDZIELCZEGO BANKU RZEMIOSŁA I ROLNICTWA

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

Podział nieruchomości

Podział nieruchomości Podział nieruchomości Karta informacyjna IKOŚ.1611.1.2013 - Nr 9 - Podział nieruchomości Data publikacji karty 2014-02-17 11:23:50 Odnośnik do e- formularza Formularz do pobrania Opis sprawy Postępowanie

Bardziej szczegółowo

wpisy od poz. 1 z dnia 07.01.2008 r. do poz. 121 z dnia 28.12.2008 r.; wpisy od poz. 1 z dnia 16.02.2009 r. do poz. 12 z dnia 31.03.2009 r.

wpisy od poz. 1 z dnia 07.01.2008 r. do poz. 121 z dnia 28.12.2008 r.; wpisy od poz. 1 z dnia 16.02.2009 r. do poz. 12 z dnia 31.03.2009 r. PROTOKÓŁ KONTROLI problemowej przeprowadzonej w dniu 17 kwietnia 2009 r. Tłumacz przysięgły jęz. niemieckiego, TP/2616/06, Pani Wioletta Reczek, REGON 590712870. Adres do korespondencji: 97-300 Piotrków

Bardziej szczegółowo

Pan LESZEK DZIERŻEWICZ BURMISTRZ CIECHOCINKA Urząd Miejski w Ciechocinku ul. Kopernika 19 87-720 Ciechocinek

Pan LESZEK DZIERŻEWICZ BURMISTRZ CIECHOCINKA Urząd Miejski w Ciechocinku ul. Kopernika 19 87-720 Ciechocinek WOJEWODA KUJAWSKO POMORSKI WSOC.IV.431.3.2014.VK.EŻ Bydgoszcz, 28 sierpnia 2014.r. Pan LESZEK DZIERŻEWICZ BURMISTRZ CIECHOCINKA Urząd Miejski w Ciechocinku ul. Kopernika 19 87-720 Ciechocinek WYSTĄPIENIE

Bardziej szczegółowo

WOJEWODA ŚWIĘTOKRZYSKI. Kielce, 2014-04-02. Znak: PNK-III.431.7.2014. Pan Józef Zuwała Wójt Gminy Bejsce

WOJEWODA ŚWIĘTOKRZYSKI. Kielce, 2014-04-02. Znak: PNK-III.431.7.2014. Pan Józef Zuwała Wójt Gminy Bejsce WOJEWODA ŚWIĘTOKRZYSKI Znak: PNK-III.431.7.2014 Kielce, 2014-04-02 Pan Józef Zuwała Wójt Gminy Bejsce Pan Stanisław Marzec Przewodniczący Rady Gminy Bejsce Wystąpienie pokontrolne Kontrolę problemową w

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE ZARZĄDU MEX POLSKA SPÓŁKA AKCYJNA O ZWOŁANIU NADZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA

OGŁOSZENIE ZARZĄDU MEX POLSKA SPÓŁKA AKCYJNA O ZWOŁANIU NADZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA OGŁOSZENIE ZARZĄDU MEX POLSKA SPÓŁKA AKCYJNA O ZWOŁANIU NADZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA Zarząd Mex Polska S.A. z siedzibą w Łodzi, ul. Piotrkowska 60, 90-105 Łódź, wpisanej do rejestru przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

WYSTĄPIENIE POKONTROLNE WOJEWODA ŁÓDZKI PNK-IV.431.11.2014 Łódź, 3 lipca 2014 r. Pani Bożena Lasota Stara Wieś 13F 97-213 Swolszewice Małe WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Bydgoszcz, dnia 11 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR IV/21/2015 RADY MIEJSKIEJ W JANOWCU WIELKOPOLSKIM. z dnia 27 lutego 2015 r.

Bydgoszcz, dnia 11 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR IV/21/2015 RADY MIEJSKIEJ W JANOWCU WIELKOPOLSKIM. z dnia 27 lutego 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO Bydgoszcz, dnia 11 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR IV/21/2015 RADY MIEJSKIEJ W JANOWCU WIELKOPOLSKIM z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie ustalenia regulaminu

Bardziej szczegółowo

HYBRYDA KUJAWSKA HERBEM

HYBRYDA KUJAWSKA HERBEM TOMASZ PIETRAS HYBRYDA KUJAWSKA HERBEM NOWEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO? W związku z reformą administracyjną, heraldyka samorządowa ostatnio bardzo odżyła - na bieżąco powstają nowe herby województw, powiatów

Bardziej szczegółowo

KAROL KLIMEK SEKRETARZ MIASTA PABIANIC W LATACH 1993 1998 SEKRETARZ POWIATU PABIANICKIEGO W LATACH 1998 2008 EMERYT OD 1 SIERPNIA 2008 ROKU

KAROL KLIMEK SEKRETARZ MIASTA PABIANIC W LATACH 1993 1998 SEKRETARZ POWIATU PABIANICKIEGO W LATACH 1998 2008 EMERYT OD 1 SIERPNIA 2008 ROKU KAROL KLIMEK SEKRETARZ MIASTA PABIANIC W LATACH 1993 1998 SEKRETARZ POWIATU PABIANICKIEGO W LATACH 1998 2008 EMERYT OD 1 SIERPNIA 2008 ROKU DOCHODY I WYDATKI WYBRANYCH 30 GMIN MIEJSKICH I GMIN WIEJSKICH

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie

Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Samorząd to prawo jakiejś grupy osób do samodzielnego i niezależnego decydowania o swoich sprawach. Natomiast z prawno administracyjnego punktu widzenia samorząd oznacza powierzenie

Bardziej szczegółowo

Obywatelstwo polskie. Informacja dla cudzoziemców

Obywatelstwo polskie. Informacja dla cudzoziemców Obywatelstwo polskie Informacja dla cudzoziemców Polskie prawo przewiduje możliwość uzyskania polskiego przez cudzoziemców, którzy od dłuższego czasu mieszkają na terytorium Polski i spełniają określone

Bardziej szczegółowo

NF-1-Z (INF-1-Z) Należy wpisać nadany przez PFRON numer w rejestrze.

NF-1-Z (INF-1-Z) Należy wpisać nadany przez PFRON numer w rejestrze. NF-1-Z (INF-1-Z) OBJAŚNIENIA DO INFORMACJI IDENTYFIKACYJNEJ SKŁADANEJ PAŃSTWOWEMU FUNDUSZOWI REHABILITACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W FORMIE DOKUMENTU ELEKTRONICZNEGO 1.. PODSTAWA PRAWNA Ustawa z dnia 27

Bardziej szczegółowo

WYKAZ PRZEDMIOTÓW OPŁATY SKARBOWEJ, STAWKI TEJ OPŁATY ORAZ ZWOLNIENIA. 84 zł. 11 zł. 50 zł. 39 zł. 22 zł. 22 zł. 37 zł. 107 zł.

WYKAZ PRZEDMIOTÓW OPŁATY SKARBOWEJ, STAWKI TEJ OPŁATY ORAZ ZWOLNIENIA. 84 zł. 11 zł. 50 zł. 39 zł. 22 zł. 22 zł. 37 zł. 107 zł. WYKAZ PRZEDMIOTÓW OPŁATY SKARBOWEJ, STAWKI TEJ OPŁATY ORAZ ZWOLNIENIA Część Przedmiot opłaty skarbowej Stawka Zwolnienia 1 2 3 4 I. Dokonanie czynności urzędowej 1. Sporządzenie aktu małżeństwa 84 zł 2.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 732

Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 732 Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 732 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 19 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zbiórkach publicznych 1. Na

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3a. Akty poświadczenia dziedziczenia

Rozdział 3a. Akty poświadczenia dziedziczenia Rozdział 3a. Akty poświadczenia dziedziczenia Art. 95a. [Podstawa sporządzenia aktu] Notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja szkolna po zmianie przepisów

Dokumentacja szkolna po zmianie przepisów Dokumentacja szkolna po zmianie przepisów Podstawa prawna Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki

Bardziej szczegółowo

Rozgraniczenie nieruchomości

Rozgraniczenie nieruchomości Rozporządzenie M. R. R. i B. z 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym, Ustawa Prawo geodezyjne 1989 r. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu

Bardziej szczegółowo

Regulamin Biura Rzeczy Znalezionych w Starostwie Powiatowym w Nisku

Regulamin Biura Rzeczy Znalezionych w Starostwie Powiatowym w Nisku Załącznik do zarządzenia Starosty Niżańskiego Nr 47 z dnia 14 października 2015 r. Regulamin Biura Rzeczy Znalezionych w Starostwie Powiatowym w Nisku 1 1. Biuro Rzeczy Znalezionych w Starostwie Powiatowym

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA WYDAWANIA DUPLIKATÓW LUB ODPISÓW LEGITYMACJI SZKOLNYCH, KART MOTOROWEROWEROWYCH, ŚWIADECTW SZKOLNYCH I POBIERANIA OPŁAT ZA TE CZYNNOŚCI

PROCEDURA WYDAWANIA DUPLIKATÓW LUB ODPISÓW LEGITYMACJI SZKOLNYCH, KART MOTOROWEROWEROWYCH, ŚWIADECTW SZKOLNYCH I POBIERANIA OPŁAT ZA TE CZYNNOŚCI załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 25/2010 Dyrektora Gimnazjum im. Zjednoczonej Europy w Grabowie nad Prosną z dnia 8 grudnia 2010 r. w sprawie procedury wydawania duplikatów lub odpisów PROCEDURA WYDAWANIA

Bardziej szczegółowo

wpisy od poz. 432 z dnia 13.05.2007 r. do poz. 676 z dnia 6.07.2007 r., repertorium zawierające 49 ponumerowanych kart:

wpisy od poz. 432 z dnia 13.05.2007 r. do poz. 676 z dnia 6.07.2007 r., repertorium zawierające 49 ponumerowanych kart: PROTOKÓŁ KONTROLI problemowej przeprowadzonej w dniu 23 kwietnia 2009 r. Tłumacz przysięgły jęz. francuskiego, TP/2511/05, Pani Jadwiga Szczygielska, REGON 590425113. Adres do korespondencji: 97-300 Piotrków

Bardziej szczegółowo

W toku kontroli zbadano poz. 1, 51, 66, 136, 189, 210, 260 i 330 w 2008 r. oraz poz. 16, 41 i 42 w 2009 r.

W toku kontroli zbadano poz. 1, 51, 66, 136, 189, 210, 260 i 330 w 2008 r. oraz poz. 16, 41 i 42 w 2009 r. PROTOKÓŁ KONTROLI problemowej przeprowadzonej w dniu 28 maja 2009 r. Tłumacz przysięgły jęz. francuskiego, TP/5364/05, Pani Magdalena Rosiak, REGON 730917354. Adres do korespondencji: 98-220 Zduńska Wola,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU URZĄD ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Al. Szucha 2/4, 00-582 Warszawa Zamieszczanie ogłoszeń online w BZP http://www.portal.uzp.gov.pl Zamieszczanie obowiązkowe Zamieszczanie nieobowiązkowe OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Informacji Publicznej Wydawanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za "mienie zabużańskie". Elżbieta Nesterenko

Biuletyn Informacji Publicznej Wydawanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie. Elżbieta Nesterenko Wydawanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji

Bardziej szczegółowo

DZIAŁY BIBLIOTEKI. A. Encyklopedie powszechne: 1. Francuska 2. Niemiecka 3. Polska

DZIAŁY BIBLIOTEKI. A. Encyklopedie powszechne: 1. Francuska 2. Niemiecka 3. Polska DZIAŁY BIBLIOTEKI A. Encyklopedie powszechne: 1. Francuska 2. Niemiecka 3. Polska B. Słowniki specjalne i informatory: 1. Słowniki specjalne 2. Ekonomia i statystyka 3. Prawo i naukoznawstwo 4. Nauki polityczne

Bardziej szczegółowo

Leszek Butrowski Ul. Parafialna 3 67-200 Głogów Tel.: (76) 835-22-64 Fax: (76) 835-22-64 E-mail: notariusz.butrowski@neostrada.pl

Leszek Butrowski Ul. Parafialna 3 67-200 Głogów Tel.: (76) 835-22-64 Fax: (76) 835-22-64 E-mail: notariusz.butrowski@neostrada.pl Kancelaria notarialna Leszek Butrowski Ul. Parafialna 3 67-200 Głogów Tel.: (76) 835-22-64 Fax: (76) 835-22-64 E-mail: notariusz.butrowski@neostrada.pl Taksa notarialna Taksa notarialna Polskie prawo nie

Bardziej szczegółowo

Archiwum Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Lublinie. Rejestr Archiwów PEA w Lublinie - cz.1 (APLn/RA/) Akta różne PEA w Lublinie (PRL) (APLn/LUB/PRL)

Archiwum Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Lublinie. Rejestr Archiwów PEA w Lublinie - cz.1 (APLn/RA/) Akta różne PEA w Lublinie (PRL) (APLn/LUB/PRL) Archiwum Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Lublinie Biuletyn Informacyjny No 5/2001 Rejestr Archiwów PEA w Lublinie - cz.1 (APLn/RA/) Akta różne PEA w Lublinie (PRL) (APLn/LUB/PRL) Sygnatura Akt wg APL:

Bardziej szczegółowo

Zasady rekrutacji dzieci do przedszkoli prowadzonych przez Gminę Miasto Zgierz na rok szkolny 2015/2016

Zasady rekrutacji dzieci do przedszkoli prowadzonych przez Gminę Miasto Zgierz na rok szkolny 2015/2016 Zasady rekrutacji dzieci do przedszkoli prowadzonych przez Gminę Miasto Zgierz na rok szkolny 2015/2016 I. Podstawa prawna: - ustawa z dnia 6 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych

Bardziej szczegółowo

rok akademicki 2008/2009 Program zajęć z przedmiotu Źródłoznawstwo specjalizacja archiwistyczna, II r. historii 15 godzin

rok akademicki 2008/2009 Program zajęć z przedmiotu Źródłoznawstwo specjalizacja archiwistyczna, II r. historii 15 godzin dr Marzena Liedke rok akademicki 2008/2009 Program zajęć z przedmiotu Źródłoznawstwo specjalizacja archiwistyczna, II r. historii 15 godzin Wymagania na kolokwium z przedmiotu Źródłoznawstwo historyczne

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 1/2013 Dyrektora Zespołu Szkół nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi w Brzegu z dnia 02 stycznia 2013r.

ZARZĄDZENIE NR 1/2013 Dyrektora Zespołu Szkół nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi w Brzegu z dnia 02 stycznia 2013r. ZARZĄDZENIE NR 1/2013 Dyrektora Zespołu Szkół nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi w Brzegu z dnia 02 stycznia 2013r. w sprawie wprowadzenia opłat za wydawanie duplikatów legitymacji, świadectw i innych druków

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVIII/321/14 RADY MIASTA BIELSK PODLASKI. z dnia 30 września 2014 r.

UCHWAŁA NR XLVIII/321/14 RADY MIASTA BIELSK PODLASKI. z dnia 30 września 2014 r. UCHWAŁA NR XLVIII/321/14 RADY MIASTA BIELSK PODLASKI z dnia 30 września 2014 r. w sprawie zasad i trybu nadawania Tytułu "Honorowy Obywatel Miasta Bielsk Podlaski". Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14,

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu z nagrodami pn. Tu mieszkam tu płacę podatek dochodowy. organizowanego przez Gminę Psary. jako element akcji społecznej

Regulamin Konkursu z nagrodami pn. Tu mieszkam tu płacę podatek dochodowy. organizowanego przez Gminę Psary. jako element akcji społecznej Regulamin Konkursu z nagrodami pn. Tu mieszkam tu płacę podatek dochodowy organizowanego przez Gminę Psary jako element akcji społecznej pn. Gmina Psary tu mieszkam, tu płacę podatek dochodowy 1 Organizacja

Bardziej szczegółowo

URZĄD SKARBOWY W OSTROWI MAZOWIECKIEJ ul. Stanisława Duboisa 1, 07-300 Ostrów Mazowiecka POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NABYCIA SPADKU

URZĄD SKARBOWY W OSTROWI MAZOWIECKIEJ ul. Stanisława Duboisa 1, 07-300 Ostrów Mazowiecka POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NABYCIA SPADKU URZĄD SKARBOWY W OSTROWI MAZOWIECKIEJ ul. Stanisława Duboisa 1, 07-300 Ostrów Mazowiecka POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NABYCIA SPADKU KARTA INFORMACYJNA obowiązuje od 02.11.2015 r. 1. Kogo dotyczy Osób fizycznych,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów Dz. U. Nr 211, poz. 1633 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów Na podstawie art. 114 ust. 6 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 5 stycznia 2016 r. Poz. 15 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 31 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 5 stycznia 2016 r. Poz. 15 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 31 grudnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 5 stycznia 2016 r. Poz. 15 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie wzoru wniosku o wydanie interpretacji ogólnej

Bardziej szczegółowo

W toku kontroli zbadano poz. 14 i 17 w 2006 r., poz. 43 i 46 w 2007 r., poz. 9, 12, 14, 121, 148, 213 i 216 w 2008 r. oraz poz. 46, 52 i 87 w 2009 r.

W toku kontroli zbadano poz. 14 i 17 w 2006 r., poz. 43 i 46 w 2007 r., poz. 9, 12, 14, 121, 148, 213 i 216 w 2008 r. oraz poz. 46, 52 i 87 w 2009 r. PROTOKÓŁ KONTROLI problemowej przeprowadzonej w dniu 20 maja 2009 r. Tłumacz przysięgły jęz. czeskiego, TP/5363/05, Pani Małgorzata Walczak, REGON 731505808. Adres do korespondencji: 98-300 Wieluń, os.

Bardziej szczegółowo

Dokumenty do AKTU NOTARIALNEGO

Dokumenty do AKTU NOTARIALNEGO Dokumenty do AKTU NOTARIALNEGO 1. SPRZEDAŻ, DAROWIZNA, ZAMIANA - zbycie nieruchomości: gruntowych (zabudowanych i niezabudowanych), budynkowych, lokalowych: DOKUMENT WŁASNOŚCI - podstawa nabycia np.: wypis

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 5738 UCHWAŁA NR IX/69/2015 RADY POWIATU W CHOSZCZNIE. z dnia 21 grudnia 2015 r.

Szczecin, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 5738 UCHWAŁA NR IX/69/2015 RADY POWIATU W CHOSZCZNIE. z dnia 21 grudnia 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Szczecin, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 5738 UCHWAŁA NR IX/69/2015 RADY POWIATU W CHOSZCZNIE z dnia 21 grudnia 2015 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 stycznia 2016 r. Poz. 40 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 18 grudnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Jak czytać ze zrozumieniem Pismo Święte (YC 14-19)?

Jak czytać ze zrozumieniem Pismo Święte (YC 14-19)? Jak czytać ze zrozumieniem Pismo Święte (YC 14-19)? Mój pierwszy nauczyciel języka hebrajskiego bił mnie linijką po dłoni, gdy ośmieliłem się dotknąć palcem świętych liter Pięcioksięgu. (R. Brandstaetter,

Bardziej szczegółowo