МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE V.3. P УКРАЇНИ Т.3. С

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2013. V.3. P. 206-213 УКРАЇНИ. 2013. Т.3. С. 206-213"

Transkrypt

1 YOUNG SPORT SCIENCE МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE V.3. P УКРАЇНИ Т.3. С УДК ZESPOŁY BÓLOWE SZYJNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U LEKARZY-STOMATOLOGÓW Renata SKALSKA-IZDEBSKA 1,2, Iwona ŻWIREK 1, Barbara SZPOTOWICZ 3, Barbara GORAJ-SZCZYPIOROWSKA 4, Tomasz PAŁKA 5, Agnieszka KURACH 6 1 Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Medyczny, Fizjoterapia 2 Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie, Wydział Nauk Medycznych, Fizjoterapia 3 Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, Instytut Nauk Biomedycznych 4 FIZYKO-MED Warszawa 5 Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, Wydział Wychowania Fizycznego, Zakład Fizjologii i Biochemii 6 MEDICA-MED Pruszków, Polska БОЛЬОВІ СИНДРОМИ ШИЙНОГО ВІДДІЛУ ХРЕБТА У ЛІКАРІВ-СТОМАТОЛОГІВ. Рената СКАЛЬСКА-ІЗДЕБСКА 1,2, Івона ЗЬВІРЕК 1, Барбара ШПОТОВІЧ 3, Барбара ГОРАЙ-ЩИ- ПЙОРОВСКА 4, Томаш ПАЛКА 5, Агнєшка КУРАХ 6 1 Університет міста Жешув, 2 Вища школа Мазовецка у Варшаві, 3 Академія фізичної культури в Кракові, Інститут медико-біологічних наук, 4 FIZYKO-MED Варшава, 5 Академія фізичної культури в Кракові, 6 MEDICA-MED Pruszków, Польща Анотація. Вступ. Больові відчуття шийного відділу хребта є одним з найчастіших симптомів захворювань останніх років, які турбують також лікарів-стоматологів. Найчастішими причинами їх прояву є сидячий спосіб життя, пов язаний з науково-технічним прогресом. Мета роботи. Мета роботи оцінювання частоти виникнення болю в шийному відділі хребта залежно від характеру виконуваної роботи та повторення больових епізодів. Матеріал і методика. Дослідження проведено серед лікарів-стоматологів. У дослідженні взяло участь 20 осіб. Більшість у групі становили жінки (65%). Стаж роботи від 5 до 30 років. Як досліджуваний документ застосовано анкету, що складалася з 34 груп питань, котрі стосувалися профілактики болю хребта, характеру виконуваної роботи та прояв симптомів, пов язаних з дисфункцією шийного хребта. Результати. Визначено частий прояв больових відчуттів хребта серед жінок. Скарги на дисфункцію усього опорно-рухового апарату 65 %. Про розлади найчастіше інформували особи, у яких стаж роботи становив понад 15 років. Головний момент посилення больових відчуттів припадав на четверту та п яту декаду життя. Сам біль змушував до обмеження активності. Висновки. Робота у статичній позі, яка спричинена довготривалим сидячим положенням і / чи стоячим є причиною утворення низки симптомів, які свідчать про порушення шийного відділу хребта. Ключові слова: шийний відділ хребта, больові відчуття. Wstęp. Zespoły bólowe kręgosłupa są jednym z najczęściej występujących problemów zdrowotnych ostatnich dekad. Najważniejszą tego przyczyną jest najprawdopodobniej postępująca zmiana trybu życia, ograniczenie aktywności fizycznej oraz ułatwienie warunków życia w skutek postępu technicznego. Powstaje wiele stanowisk pracy zmuszających do jednostajnego powtarzania takich samych ruchów, czynności manualnych, wielogodzinnego przyjmowania jednej, często niefizjologicznej pozycji ciała. Jednocześnie obserwuje się wyraźny wzrost dysfunkcji szyjnej i lędźwiowej okolicy kręgosłupa. W Norwegii i Finlandii ból kręgosłupa szyjnego dotyczy około 14% badanych. Epizody bólowe kręgosłupa szyjnego występują u około 10% mieszkańców Kanady. W Polsce również coraz częściej mamy do czynienia z omawianym schorzeniem [1, 2]. W patogenezie bólów kręgosłupa znaczącą rolę pełnią zmiany krążka międzykręgowego, stawów międzykręgowych oraz więzadeł kręgosłupa. Wszelkie patologie obejmują segment ruchowy kręgosłupa. W miarę postępu zaburzeń, nieprawidłowości mogą zajmować różne struktury segmentu ruchowego, a także sąsiednie lub odległe narządy [3]. Sposób wykonywania pracy przez lekarzy stomatologów wpływa na omówione powyżej problemy, wywołując przeciążenia stawów i tkanek kręgosłupa nieprzystosowanych do niemal sie Skalska-Izdebska R., Żwirek I., Szpotowicz B., Goraj-Szczypiorowska B., Pałka T., Kurach A., 2013

2 Zespoły bólowe szyjnego odcinka kręgosłupa u lekarzy-stomatologów 207 Wśród czynników warunkujących występowanie bólu kręgosłupa wymienia się długotrwałe przyjmowanie pozycji stojącej lub siedzącej, której zawsze towarzyszy pochylenie i skręcenie kręgosłupa połączone z nadmiernym naciskiem na jedne tkanki, a rozciąganiem po przeciwnej stronie. Opisana pozycja doprowadza do zaburzenia równowagi statyczno dynamicznej mięśni kończyn górnych-szczególnie prawej ręki, ramion, obręczy barkowej kręgosłupa i mięśni tułowia. Ponadto zwraca się uwagę na nieprawidłowości w zakresie ergonomii stanowisk pracy. Lekarz przez ok % czasu pracy przyjmuje pozycję skłonu. Wykonuje od 100 do 300 skłonów i od 800 do 1000 powtarzających się ruchów kończyn górnych. Precyzja wykonywanych zadań stomatologicznych wymaga unoszenia ramion i utrzymywania ich w tej pozycji przez dłuższy czas. Klinicznym wykładnikiem patologicznych zjawisk zachodzących w przeciążonym aparacie ruchu są dolegliwości bólowe kręgosłupa [5, 6]. Zespół bólowy kręgosłupa i kończyn górnych, osłabienie siły mięśni, zaburzenia czucia, to objawy, które mogą pojawiać się w wyniku długotrwałej pracy w zawodzie [7]. Ułożenie ciała jest ważnym czynnikiem ryzyka dla zaburzeń mięśniowo szkieletowych. Wadliwe postawy, utrzymywane przez dłuższy czas, powodują przeciążenia układu ruchu z następstwem zmęczenia, bólów i chorób, niepotrzebne obciążenie statyczne, spadek efektywności pracy, zwiększenie częstości błędów i wypadków [8]. Dolegliwości bólowe kręgosłupa obserwuje się w grupach zawodowych obciążonych prostymi czynnościami, wymagającymi niedużego wysiłku dynamicznego, ale za to o znacznym wskaźniku monotonności. Realizowanie powtarzalnych zadań łączy się z wydatnym obciążeniem statycznym mięśni, które powoduje zmęczenie w związku ze stałą pracą tych samych grup mięśni. Złe zorganizowanie stanowiska pracy sprawia, że czynności wykonywane są w niewygodnych, forsownych pozycjach [8, 9]. Splot różnych przyczyn i niekorzystnych czynników stwarzają trudności leczenia. Usprawnianie w zespołach bólowych szyjnego odcinka kręgosłupa ma charakter interdyscyplinarny i obejmuje: fizjoterapię, farmakoterapię, psychoterapię, szkolenie pacjentów dotyczące patomechanizmu zespołu, ergonomii pracy, wypoczynku i stylu życia [10]. Praca lekarza stomatologa jest to praca fizyczno umysłowa. Obciążenie statyczne lub praca o charakterze statycznym, to znaczy egzekwowana siłą mięśni utrzymywanych w stałej pozycji jest reprezentatywna dla niemal wszystkich działań klinicznych w stomatologii. Obciążenie dynamiczne lub praca dynamiczna, realizowana jest przy użyciu ruchów poszczególnych mięśni lub grup mięśniowych. Zakres natężenia tego typu pracy jest w stomatologii niewielki [11].Badania dowiodły, że czynności o charakterze statycznym są dużo bardziej obciążające dla wszystkich układów, a zwłaszcza nerwowego i mięśniowo-szkieletowego. Dlatego coraz częściej obserwuje się skłonność dynamizacji pracy stomatologów poprzez projektowanie stanowisk, umożliwiających wzrost zasięgu natężenia ruchu mięśni [11]. Celem pracy jest ocena zależności między występowaniem dolegliwości bólowych szyjnego odcinka kręgosłupa, a wykonywanym zawodem lekarza-stomatologa. Będziemy również próbowali odpowiedzieć na pytanie czy istnieje związek pomiędzy częstością występowania dolegliwości bólowych, a wiekiem, płcią i stażem pracy stomatologa oraz jaki charakter mają dolegliwości związane ze zmianami w odcinku szyjnym kręgosłupa. Materiał i metody badawcze. W badaniach wzięło udział 20 osób wykonujących pracę w zawodzie lekarz-stomatolog. Do badań zostały zakwalifikowane osoby, które były uprawnione do praktycznego stosowania wiedzy z zakresu stomatologii, były aktywne zawodowo jako lekarz-stomatolog w wieku powyżej 25 lat oraz wyraziły zgodę na przeprowadzenie ankiety. W przedziale wiekowym < 30 lat znalazło się 6 lekarzy, w przedziale lat 10 lekarzy, a w zakresie pomiędzy lat 4 lekarzy. Analiza wysokości ciała przedstawia się następująco: <1,6 m- 1 osoba, 1,6-1,8 m 17 osób, więcej niż 1,8 m - 2 osoby. Respondenci legitymowali się ogólnym stażem pracy od 5 do 30 lat. Ponad 70% lekarzy-stomatologów pracowało w gabinetach prywatnych. Masa ciała ankietowanych mieściła się w granicach od kilogramów. Większość uczestników badania deklarowało dobry stan zdrowia. Wszystkie osoby pracowały w warunkach zmuszających do przyjmowania postawy siedzącej i/lub stojącej.jako instrument badawczy zastosowano anonimową ankietę, zawierającą 48 pytań. Zagadnienia zostały zaszeregowane do czterech grup tematycznych, koncentrujących się na odmiennych aspektach badanego problemu. Część pierwsza

3 208 Renata SKALSKA-IZDEBSKA, Iwona ŻWIREK, Barbara SZPOTOWICZ, Barbara GORAJ-SZCZYPIOROWSKA, Tomasz PAŁKA, Agnieszka KURACH zawierała pytania dotyczące informacji osobowych. Pozostałe grupy pytań dotyczyły informacji o: systematyczność wykonywania ćwiczeń w domu, umiejętność utrzymywania prawidłowej postawy ciała, charakter pracy zawodowej, staż zawodowy, znajomość zasad ergonomii i ich stosowanie, czas i częstotliwość pozostawania w pozycji siedzącej i/lub stojącej, częstotliwość występowania bólu, czas trwania dolegliwości i okoliczności ich nawracania, lokalizację i rodzaj bólu oraz sposoby łagodzenia dolegliwości. Wyniki przedstawiono w formie graficznej i tabelarycznej. Wyniki. Wszyscy ankietowani wykonywali pracę o charakterze statycznym, narzucającym długookresowe pozostawanie w pozycji siedzącej i/lub stojącej. Ból kręgosłupa rozpoznano u 65% osób. Ocena opisu charakteru bólu oznaczonego przez uczestników badania pokazała, że na ogół cechuje się on stałością trwania. 62% respondentów zgłaszało, że epizody bólowe mają postać chroniczną i przebiegają z okresami przerw. Najliczniej reprezentowane były dolegliwości bólowe zlokalizowane w obrębie kręgosłupa szyjnego (85%) oraz kręgosłupa lędźwiowego (61%). 85% lekarzystomatologów nie podawało przyczyn powstania zaburzeń. Na 20 osób poddanych badaniu aż siedem osób intensywność bólu w skali dziesięciostopniowej zaznaczyło na poziomie 4-5, dwie osoby określiły ból na 1, trzy następne na poziomie 2-3 oraz jedna osoba odczuwała ból o natężeniu 6. W tabeli 1 zaprezentowano charakterystykę dolegliwości bólowych w badanej grupie. Tabela 1 Charakterystyka dolegliwości bólowych w badanej grupie Charakterystyka bólu Liczba badanych n [%] Do godziny 3 23% Czas trwania dolegliwości Kilka godzin 2 15% bólowych Stale 8 62% Część szyjna 11 85% Lokalizacja bólu Część piersiowa 1 8% Część lędźwiowa 8 61% Przyczyna epizodów Znana 2 15% bólowych Nieznana 11 85% Miejscowy 2 15% Rodzaj bólu Intensywność bólu Przewlekły z okresami przerw 8 62% Promieniujący 2 15% Ostry 1 8% % 2 1 8% % % % 6 1 8% % Według opinii lekarzy stomatologów bolesność nasila się w pozycji siedzącej. 55% badanych deklarowało więcej niż 40 godzin pracy tygodniowo. Analiza przedstawionych wyników pokazuje, że czas pozostawania w pozycji siedzącej jest na tyle długi, że istotnie wpływa na potęgowanie epizodów bólowych. Zależność pomiędzy wiekiem, a zjawiskiem występowania bólów oceniono poprzez klasyfikację badanych osób do trzech przedziałów wiekowych obliczając w każdym z nich udział osób z bólem. W tabeli 2 przedstawiono zależność między wiekiem i częstością występowania dolegliwości bólowych. Główny moment pojawienia się epizodów bólowych przypada na czwartą i piątą dekadę życia.

4 Zespoły bólowe szyjnego odcinka kręgosłupa u lekarzy-stomatologów 209 Tabela 2 Częstość występowania bólów kręgosłupa w poszczególnych grupach wiekowych Grupy wiekowe Bóle kręgosłupa Tak Nie Razem Mniej niż 30 lat % 33% 67% 100% lat % 70% 30% 100% lat % 100% 0% 100% Razem Ból utrudnia normalne funkcjonowanie i zaburza realizowanie czynności powszednich u 60% ankietowanych. Ponad 90% respondentów deklaruje, że wystąpienie epizodów bólowych nie wpływa na ograniczenie liczby przyjmowanych osób. Tylko 5% lekarzy-stomatologów przyznaje, że świadomość istnienia i przewlekłości bólu rzutuje na czas pracy zawodowej (Tabela 3). Tabela 3 Wpływ bólu na jakość pracy lekarzy-stomatologów Ograniczenie efektywności pracy zawodowej Liczba badanych spowodowane bólem n w % Ograniczenie liczby przyjętych pacjentów spowodowane bólem Tak 1 5% Nie 19 95% Ograniczenie czasu poświęcanego Tak 1 5% dla pacjentów spowodowane bólem Nie 19 95% Ponad 80% ankietowanych deklarowało, że nie korzysta z wizyt u specjalisty. Spośród 13 osób dotkniętych problemem bólów kręgosłupa, 7 respondentów (55%) korzysta ze środków przeciwbólowych, a 6 (45%) nie. Na podstawie uzyskanych wyników można stwierdzić, że większość badanych osób nie wykonuje ćwiczeń fizycznych (75%) lub ćwiczy bardzo rzadko. Dolegliwości bólowe kręgosłupa najczęściej zgłaszały osoby, których staż pracy przekraczał 15 lat. Aktywność zawodowa w przedziale 5 10 lat powodowała, że epizody bólowe były obecne u 7 spośród 10 respondentów. Praktyka w okresie mniejszym niż 5 lat była przyczyną bólu u 2 spośród 6 osób. Analizując pracę lekarza stomatologa pod kątem prewencji zawodowej i jej determinantów wykazano, że 100% badanej populacji zna i stosuje zasady ergonomii. Wszystkie osoby używają fotelu z regulowaną wysokością. Na pytanie o czas poświecony na przerwy w porze realizowania zadań zawodowych 14 osób (70%) odpowiedziało, że rezerwuje na ten cel minut, a 6 (30%), że minut. Pracę w pozycji siedzącej wykonywało 12 osób, 6 osób w pozycji stojącej i 6 osób w pozycji siedzącej i stojącej. Większość ankietowanych siedzi zakładając nogę na nogę lub garbi się. Dyskusja. Dane z piśmiennictwa oraz wyniki przeprowadzonych badań dowodzą, że praca w zawodzie lekarz-stomatolog jest przyczyną różnorodnych obciążeń zdrowotnych [4, 5, 12, 13]. Zawód ten wymaga postawy stojącej lub siedzącej, której zawsze towarzyszy pochylenie i skręcenie kręgosłupa [5]. Dentysta przez około 30-50% czasu roboczego przyjmuje pozycję skłonu. Ponadto wykonuje od powtarzających się ruchów. 15% stomatologów skarży się na znaczne obciążenie wysiłkiem statycznym, wynikającym z potrzeby unoszenia ramion i pozostawania w tym ułożeniu przez dłuższy czas zamiarem wykonania zadań stomatologicznych [13]. Badania przepro-

5 210 Renata SKALSKA-IZDEBSKA, Iwona ŻWIREK, Barbara SZPOTOWICZ, Barbara GORAJ-SZCZYPIOROWSKA, Tomasz PAŁKA, Agnieszka KURACH wadzone w niniejszej pracy potwierdziły, że większość ankietowanych pracuje w warunkach zmuszających do przyjmowania postawy siedzącej i stojącej. Udzielane odpowiedzi wskazują na znaczne obciążenie wysiłkiem monotypowym oraz statycznym. Sposób realizowania czynności zawodowych stwarza obciążenie dla narządu ruchu będące rezultatem czynności manualnych i długotrwałej pracy w niefizjologicznym układzie ciała. Ponad połowa stomatologów przyznawała, że w pracy spędza więcej niż 40 godzin tygodniowo. Analiza tych wyników pozwala na wniosek, że czas w którym lekarze przyjmują uciążliwą pozycję ciała jest na tyle długi, że istotnie wpływa na rozwój dolegliwości bólowych. Mori [14] prowadziła badania grupy techników dentystycznych, których średni czas pracy wynosił godzin. Autorka dowiodła, że dolegliwości bólowe zależały bardziej od długości dziennego czasu pracy niż od stażu. Palmer i wsp. [15] wykazali wysokie prawdopodobieństwo pojawienia się bólu kręgosłupa szyjnego u osób pracujących dłużej niż 4 godziny dziennie przy komputerze. Demur i wsp. [16] badając stan zdrowia 273 użytkowników komputera potwierdzili istnienie silnej zależności pomiędzy bólem kręgosłupa szyjnego, a ilością godzin spędzonych przy komputerze. Zespoły bólowe intensyfikowały się przy pracy trwającej powyżej 7 godzin. Wyniki badań własnych pokazują, że częstość występowania dolegliwości bólowych u lekarzy stomatologów wynosi 65%. Powyższy rezultat potwierdzają wyniki badań zrealizowanych przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi [4]. Testy ankietowe dotyczyły samooceny stanu zdrowia lekarzy stomatologów. Praca badawcza prezentuje wydatny odsetek zgłaszanych dolegliwości subiektywnych ze strony układu ruchu w tej populacji, przede wszystkim w zakresie kręgosłupa. W latach skierowano do Przychodni Chorób Zawodowych w Łodzi 188 lekarzy-stomatologów w intencji porady, w związku z przypuszczeniem choroby zawodowej. Najliczniej reprezentatywne były zmiany pod postacią dyskopatii, którą w części szyjnej zdiagnozowano u 67% badanych, a w odcinku lędźwiowym u 24%. Zmiany zniekształcająco-zwyrodnieniowe kręgosłupa zdiagnozowano u 135 (72%) osób. U 44% testowanych były one zlokalizowane w odcinku szyjnym, a u 28% w piersiowo-lędźwiowym [4]. Analizując zależność występowania dolegliwości bólowych od stażu pracy wykazano, że element ten ma wpływ na częstość pojawiania się bólu. Najintensywniejsze dolegliwości zgłaszały osoby, których praktyka w pracy przekraczała 15 lat. Może to wynikać z faktu, że wielu stomatologów o dużym stażu zawodowym realizowało w przeszłości pracę przy fotelu stomatologicznym starego typu, o bardzo szerokiej metalowe podstawie, z szeroko założonymi podparciami na ręce pacjenta. Utrudniało to lekarzowi bliższy kontakt z pacjentem i wymuszało przyjmowanie uciążliwej pozycji w pochyleniu. Postawa skutkowała dużym obciążeniem mięśni ramion, barków, szyi, grzbietu, brzucha i kończyn dolnych [5]. Krawczyk [13] przedstawia odmienne wnioski, z których wynika, że krótsza praktyka zawodowa zwiększa prawdopodobieństwo zachodzenia epizodów bólowych odcinka szyjnego kręgosłupa i barków. Rozważając odpowiedzi ankietowanych na pytania dotyczące wpływu bólu na jakość pracy można wnioskować, że natężenie bólu u dentystów nie było zbyt dokuczliwe, ponieważ 95% lekarzy odpowiedziało, że dolegliwości nie wpłynęły na ograniczenie liczby przyjętych pacjentów. Porównanie częstości występowania dolegliwości bólowych w poszczególnych grupach wiekowych pozwoliło na stwierdzenie, że główny moment pojawienia się epizodów bólowych przypada na czwartą i piątą dekadę życia. Iżycki i wsp. [4] wykazali, że choroby narządu ruchu u stomatologów występowały głównie u osób po 40 roku życia i były zaawansowane u kobiet w okresie menopauzy, co jest charakterystyczne dla fizjologii kobiet. Pewne zmiany w funkcjonowaniu aparatu ruchu są atrybutem wieku, kiedy częściej pojawiają się objawy zależne od zmian zwyrodnieniowych. Ograniczenia możliwości radzenia sobie z realizowaniem zadań absorbujących różne części narządu ruchu mają związek z wiekiem i charakterem wykonywanej pracy. W zależności od cech indywidualnych, czynników psychospołecznych oraz obciążeń statycznych może powstać adaptacja albo dolegliwości i zaburzenia w funkcjonowaniu [13]. Janiszewski i Pilek [12] zwracają uwagę na fakt, że tradycyjne pozycje w pracy stomatologa powodują duże napięcie statyczne mięśnia prostownika grzbietu. Ważna jest profilaktyka, która przeciwdziała długotrwałym i nieodwracalnym przeciążeniom kręgosłupa [15]. Z badań własnych wynika, że większość testowanych osób deklaruje, iż przestrzega podstawowych zasad ergonomii w

6 Zespoły bólowe szyjnego odcinka kręgosłupa u lekarzy-stomatologów 211 pracy. W świetle danych literaturowych [15], profilaktyka jest złożonym procesem, którego nie należy sprowadzać np. tylko do modyfikacji stanowiska pracy. Prewencja powinna obejmować regularne zajęcia ruchowe. Wszelkie ćwiczenia mają na celu jak najdłuższe utrzymanie sprawności fizycznej lekarza i ograniczenie do minimum częstości występowania chorób kręgosłupa. Ankieta własna pokazuje, że większość osób nie wykonuje ćwiczeń fizycznych lub ćwiczy bardzo rzadko. Janiszewski i wsp. [15] prezentują rozwiązania prewencyjne, które obejmują już studentów stomatologii. Autorzy proponują, aby zajęcia z wychowania fizycznego organizować przez cały okres studiów, a nie tylko na pierwszych trzech latach. Program zajęć trzeba odpowiednio ukierunkować i wprowadzić zajęcia z pływania. Bardzo ważnym elementem profilaktyki są także regularne szkolenia skierowane do lekarzy, mające na celu pokazanie im niebezpieczeństwa obciążenia układu ruchu na stanowiskach pracy oraz instruktaż właściwego wykorzystania narządu ruchu [18]. Krawczyk i wsp. [18] prezentują jak duże znaczenie dla profilaktyki omawianych dolegliwości ma czas przeznaczony na wypoczynek. Potrzeba organizacji przerw w pracy zależy między innymi od płci i wskaźnika BMI. Kobiety i lekarze stomatolodzy z niższym wskaźnikiem BMI wymagają więcej wypoczynku i równocześnie gorzej oceniają swój stan zdrowia. Wyniki badań własnych pokazują, że 70% lekarzy poświęca tylko od minut na przerwy podczas aktywności zawodowej. Autorzy wykazali, że brak pauz w pracy zwiększa prawdopodobieństwo zachodzenia epizodów bólowych kręgosłupa szyjnego i barków. Janiszewski [15] proponuje, aby już na ćwiczeniach klinicznych przyszli studenci stomatologii poznali zasady współczesnej ergonomii, w czasie zajęć często zmieniali pozycję przy fotelu, a między przyjęciami pacjentów planowali kilkuminutowe przerwy. Badania własne pokazują, że 85% lekarzy stomatologów nie podawało wyraźnej przyczyny powstania bólu. Autorzy [18] zwracają uwagę na fakt, że do przeciążeń poszczególnych części narządu ruchu u stomatologów nie dochodzi pod wpływem nagłego zadziałania krótkotrwałych, dużych sił zewnętrznych. Niejednokrotnie długoletnia praca w obciążonej pozycji ciała oraz sposób realizowania zadań zawodowych prowadzą do kumulowania się mikrourazów i w efekcie naruszenia odporności tkanek budujących elementy narządu ruchu. W świetle danych literaturowych [18] ważnym elementem prewencji zawodowej są badania profilaktyczne przeprowadzone przez lekarza medycyny pracy sprawującego opiekę nad stomatologiem. Badania przeprowadzone w niniejszej pracy wykazały, że ponad 70% uczestników ankiety pracowało w gabinetach prywatnych. Można zatem wnioskować, że część badanej populacji obejmuje osoby samo zatrudniające się. Ponad 80% testowanych deklarowało, że nie korzysta z wizyt u specjalisty. Można zatem wnioskować, że osoby samo zatrudniające się w większości przypadków rzadko poddają się badaniom profilaktycznym wstępnym, okresowym i kontrolnym. Badanie nasilenia odczuć bólowych wśród stomatologów pokazało interesujące wyniki. Ankietowani deklarowali mierne i średnie natężenie intensywności epizodów bólowych. Najwięcej 31% osób wskazuje na 5 (w skali od 0-10), potem 23% 4 osoby. Przedstawione wartości mogą sugerować ogólny spadek satysfakcji z wykonywanej pracy, jak i pogorszenie komfortu życia. Lisiński i wsp. [7] przeprowadzili badania wśród pracowników korzystających z komputera. Rezultaty ankiety wykazały, że ponad 25% respondentów określiło poziom bólu jako średni. Testy przeprowadzone przez Chlebicką [18] porównują intensywność odczuć bólowych u pracowników biurowych przed i po zakończeniu pracy. Ankieta dowiodła, że po wykonaniu czynności zawodowych odsetki epizodów bólowych i intensywność zwiększyły się. Wykazano istotnie większe odsetki odczuwanego bólu w plecach (67%) i łokciach (42%). Wyniki potwierdzają, że dolegliwości mięśniowo-szkieletowe są spowodowane warunkami pracy lekarzy-stomatologów i stanowią ważny problem kliniczny. Usprawnianie organizacji pracy i sposobu jej wykonywania musi być uzupełnione rehabilitacją ruchową. Bibliografia 1. Evans R. Two year follow up of randozed clinical trial of spina and two types of exercise for patients with chronic neck pain / Evans R., Bronfort G. // Spine Vol. 27, iss. 21. P

7 212 Renata SKALSKA-IZDEBSKA, Iwona ŻWIREK, Barbara SZPOTOWICZ, Barbara GORAJ-SZCZYPIOROWSKA, Tomasz PAŁKA, Agnieszka KURACH 2. Kiwerski J. Schorzenia i urazy kręgosłupa / Kiwerski J. Warszawa : PZWL, s. 3. Ruchomość kręgosłupa w odcinku szyjnym oraz równowaga ciała u osób z chorobą przeciążeniową kręgosłupa / Sipko T, Bieć E, Demczuk-Włodarczyk E.[ i wsp]. // Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja Vol. 9, nr. 2. S Iżycki J. Choroby narządu ruchu u stomatologów-analiza przypadków konsultacyjnych kierowanych do przychodni chorób zawodowych / Iżycki J., Wągrowska-Koski E. // Medycyna Pracy Vol. 43. S Lewczuk E. Zawodowe zagrożenia zdrowotne w gabinetach stomatologicznych / Lewczuk E. Affelska-Jercha A. Tomczyk J. // Medycyna Pracy Vol. 53,Nr. 2. S Kwolek A. Kręgosłup szyjny złożoność budowy, funkcji i problemów klinicznych / Kwolek A. // Rehabilitacja Medyczna Vol. 2, Nr. 3. S Lisiński P. Praca przy komputerze przyczyną dolegliwości bólowych kręgosłupa szyjnego. / Lisiński P. Sklepowicz K, Stryła W. // Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja Vol. 7, Nr. 2. S Paluch R. Strategia adaptacji roboczej postawy ciała // Paluch R., Jach K., Michalski R.. Obciążenia układu ruchu. Przyczyny i skutki. Wrocław : Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej S Marek K. Choroby zawodowe / Marek K. Warszawa : PZWL, s. 10. Depa A. Ocena częstości występowania zespołów bólowych lędźwiowego odcinka kręgosłupa w zależności od charakteru wykonywanej pracy / Depa A. Drużbicki M. // Przegląd Medyczny Vol. 1. S Bladowski M. Ergonomia pracy w stomatologii ogólnej / Bladowski M. // As Stomatologii Nr. 1/ 2. S Janiszewski M. Analiza obciążeń odcinka lędźwiowego kręgosłupa u stomatologów / Janiszewski M. Pilek K. // Kwartalnik Ortopedyczny Nr. 2. S Krawczyk-Adamus P. Wpływ pracy zawodowej na układ ruchu lekarzy stomatologów / Krawczyk-Adamus P., Pałczyński C. // Twój Przegląd stomatologiczny Vol. 11. S Mori C. Three years up study of Heath conditions among dental technicians / Mori C. // Journal of the Kurume Medical Association Vol. 58, Nr. 1. S Palmer K. T. Use of keyboards and symptoms in the neck and arm; evidence from a national survey / Palmer K. T. Cooper C. // Occupational Medicine Vol. 51. P Demure B. Video display terminal Workstation improvement program : I. Baseline associations between musculoskeletal discomfort and ergonomic features of workstations / Demure B., Luippold R. S. // Journal of Occupational and Enviromental Medicine Vol. 42. P Występowanie objawów zespołów przeciążeniowych kończyn górnych u pracowników różnych grup zawodowych. / Bugajska J., Konarska M., Tokarski T. [i wsp.] // Reumatologia Vol. 45, iss. 6. P Chlebika E. Obciążenie układu ruchu pracowników biurowych w porównaniu z wybranymi grupami zawodowymi. / Chlebika E., Herbut B. // Paluch R. Obciążenia układu ruchu. Przyczyny i skutki / Paluch R., Jach K., Michalski R. Wrocław : Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, S

8 Zespoły bólowe szyjnego odcinka kręgosłupa u lekarzy-stomatologów 213 ZESPOŁY BÓLOWE SZYJNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U LEKARZY-STOMATOLOGÓW Renata SKALSKA-IZDEBSKA 1,2, Iwona ŻWIREK 1, Barbara SZPOTOWICZ 3, Barbara GORAJ-SZCZYPIOROWSKA 4, Tomasz PAŁKA 5, Agnieszka KURACH 6 1 Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Medyczny, Fizjoterapia 2 Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie, Wydział Nauk Medycznych, Fizjoterapia 3 Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, Instytut Nauk Biomedycznych 4 FIZYKO-MED Warszawa 5 Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, Wydział Wychowania Fizycznego, Zakład Fizjologii i Biochemii 6 MEDICA-MED Pruszków, Polska Streszczenie. Dolegliwości bólowe kręgosłupa szyjnego są jednym z najczęściej występujących zespołów chorobowych ostatnich dekad dotykającymi również lekarzy stomatologów. Najczęstszymi przyczynami ich występowania jest siedzący tryb życia, ograniczenie aktywności fizycznej oraz ułatwienie warunków życia na skutek postępu technicznego. Celem pracy jest ocena częstości występowania bólów szyjnego odcinka kręgosłupa w zależności od charakteru wykonywanej pracy, analiza wpływu wieku, płci oraz stażu pracy na powszechność epizodów bólowych. Badania przeprowadzono wśród osób zatrudnionych na stanowisku lekarz stomatolog. W badaniu wzięło udział 20 osób. Większość grupy stanowiły kobiety (65%). Staż pracy wynosił od 5 do 30 lat. Jako instrument badawczy zastosowano ankietę zawierającą cztery grupy pytań dotyczących profilaktyki bólów kręgosłupa, charakteru wykonywanej pracy oraz występowanie ewentualnych objawów związanych z dysfunkcją kręgosłupa szyjnego. Wykazano częstsze występowanie dolegliwości bólowych kręgosłupa wśród kobiet. Skargi na dysfunkcje w obrębie całego układu ruchu zgłaszało 65% ogółu. O zaburzeniach najczęściej informowały osoby, których staż pracy przekraczał 15 lat. Główny moment nasilenia epizodów bólowych przypadał na czwartą i piątą dekadę życia. Sam ból zmuszał do ograniczenia aktywności. Praca o charakterze statycznym, narzucającym długookresowe pozostawanie w pozycji siedzącej i/lub stojącej jest przyczyną występowania szeregu objawów świadczących o dysfunkcji kręgosłupa szyjnego. Słowa kluczowe: bóle kręgosłupa szyjnego. PAIN SYNDROMES OF THE CERVICAL SPINE OF DENTISTS Renata SKALSKA-IZDEBSKA 1,2, Iwona ŻWIREK 1, Barbara SZPOTOWICZ 3, Barbara GORAJ-SZCZYPIOROWSKA 4, Tomasz PAŁKA 5, Agnieszka KURACH 6 1 Universytet Rzeszów, 2 Vyscha Mazowiecka School in Warsaw, 3 Academy of Physical Education in Cracow, Institute of Biomedical Sciences, 4 FIZYKO-MED Warsaw, 5 Academy of Physical Education in Krakow, 6 MEDICA-MED Pruszków, Poland Abstract. Introduction. Cervical spine ailments occurred frequently during last decades, also caused, interested among dentists. The common causes are sedentary lifestyle, limited physical activity and undemanding living conditions due to technological progress. Objective. The aim of the thesis is to evaluate the frequency of cervical spine ailments occurrences depending on an occupation, to analyse the influence of age, gender and job seniority on commonness of pain episodes. Material and method. The study has been conducted among the 20 people employed as dental surgeons. The majority of the group were women (65%). Job seniority has ranged from 5 up to 30 years. The survey has been used as a study instrument, consisting of four groups of questions, concerning spine pain preventive measures, an occupation and occurrences of possible symptoms connected with the cervical spine dysfunction. Results. It has been proved that cervical spine ailments had occurred more frequently among women. The complaints about dysfunction within the whole motor system have been submitted by 65% of the total questioned population. The job seniority of the people who commonly informed about their ailments has exceeded 15 years. The period of the greatest intensity of pain episodes happened in the fourth and the fifth decade of living. The pain itself has forced the people to limit their activity. Conclusions. The static job, which imposes long-term sitting and standing position is the cause of the series of symptoms for the cervical spine dysfunction. Key words: cervical spine, pain.

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2012. V.3. P. 73-81 УКРАЇНИ. 2012. Т.3. С. 73-81

МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2012. V.3. P. 73-81 УКРАЇНИ. 2012. Т.3. С. 73-81 YOUNG SPORT SCIENCE МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2012. V.3. P. 73-81 УКРАЇНИ. 2012. Т.3. С. 73-81 УДК 615. 837:616.711-001 ZASTOSOWANIE ULTRADŹWIĘKÓW W ZMNIEJSZANIU DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH U PACJENTÓW

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Podziękowania...V

Spis treści. Podziękowania...V Spis treści Podziękowania...V O autorze... VI Dorobek naukowy Robina McKenziego... VIII Wstęp: Przypadkowe odkrycie... XIII Wstęp do wydania polskiego... XVII Rozdział 1: Kark, czyli szyjny odcinek kręgosłupa...

Bardziej szczegółowo

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10 TABELA ODNIESIENIA EFEKTÓW KIERUNKOWYCH DO EFEKTÓW OBSZAROWYCH KIERUNEK FIZJOTERAPIA POZIOM KSZTAŁCENIA - studia i stopnia PROFIL KSZTAŁCENIA - praktyczny OBSZAR KSZTAŁCENIA - obszar nauk medycznych, nauk

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Czym jest dyskopatia? Jest to szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ Dolegliwości bólowe w obrębie obręczy barkowej to problem, który dotyczy coraz większej liczby osób, niestety coraz młodszych. Dawniej typowym pacjentem zgłaszającym się z bólem barku była osoba starsza,

Bardziej szczegółowo

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Zalecenia rehabilitacyjne dla pacjentów z osteoporozą Wojciech Roczniak, Magdalena Babuśka-Roczniak, Anna Roczniak, Łukasz Rodak, Piotr

Bardziej szczegółowo

Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5

Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5 Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5 Ocena zmian napięcia mięśniowego po zabiegach trakcji manualnej u

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTECZNOŚCI ĆWICZEŃ W PROFILAKTYCE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ SIEDZĄCĄ

OCENA SKUTECZNOŚCI ĆWICZEŃ W PROFILAKTYCE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ SIEDZĄCĄ OCENA SKUTECZNOŚCI ĆWICZEŃ W PROFILAKTYCE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ SIEDZĄCĄ EVALUATION OF THE EFFECTIVENESS OF FOR THE PREVENTION OF LOW BACK PAIN IN PEOPLE

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OFERTA DLA FIRM

KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OFERTA DLA FIRM KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OFERTA DLA FIRM Zdrowy pracownik, to wydajny pracownik. VERIDIS PREZENTUJE - OFERTA DLA FIRM Ci, którzy myślą, że nie mają czasu na ćwiczenia fizyczne, będą musieli wcześniej

Bardziej szczegółowo

Pracownia Terapii Manualnej i Masażu Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii, Poznań 2

Pracownia Terapii Manualnej i Masażu Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii, Poznań 2 Michał Cieślak 1, Marcin Wytrążek 2 1 Wyższa Szkoła Edukacji i Terapii, Poznań 1 College of Education and Therapy, Poznań 2 Pracownia Terapii Manualnej i Masażu Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii, Poznań

Bardziej szczegółowo

ERGONOMIA. Cz. 5 ZASADY ORGANIZACJI PRACY I STANOWISK PRACY

ERGONOMIA. Cz. 5 ZASADY ORGANIZACJI PRACY I STANOWISK PRACY ERGONOMIA Cz. 5 ZASADY ORGANIZACJI PRACY I STANOWISK PRACY 1 OGÓLNE ZASADY KSZTAŁTOWANIA STANOWISK PRACY Zapobiegać lub redukować konsekwencje związane z przeciążeniami można poprzez: 1. Unikanie pochylania

Bardziej szczegółowo

źle METODYKA ERGONOMICZNEGO WYKONYWANIA ĆWICZEŃ SIŁOWYCH

źle METODYKA ERGONOMICZNEGO WYKONYWANIA ĆWICZEŃ SIŁOWYCH Podnoszenie jest bezpieczne wówczas, gdy rzut środka ciężkości układu, osoba podnosząca i obiekt podnoszony mieści się wewnątrz powierzchni ograniczonej stopami (czworobok podparcia). Stopy powinny być

Bardziej szczegółowo

Plan Szkolenia Medical Personal Trainer

Plan Szkolenia Medical Personal Trainer Plan Szkolenia Medical Personal Trainer Zjazd I Dzień 1. (10-18) Pierwszy zjazd poświęcony jest wadom postawy oraz dolegliwościom kręgosłupa. Uczestnicy szkolenia uczą się jak zapobiegać powstawaniu dolegliwości

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu TERAPIA MANUALNA Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Terapia manualna tkanek miękkich w zespołach posturalnych odcinka szyjnego i obręczy barkowej

Terapia manualna tkanek miękkich w zespołach posturalnych odcinka szyjnego i obręczy barkowej Terapia manualna tkanek miękkich w zespołach posturalnych odcinka szyjnego i obręczy barkowej Manual therapy in postural syndromes within the neck and shoulder girdle Radosław Szwarocki Wyższa Szkoła Edukacji

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA CHIROPRAKTYKI Opis modułów kursu chiropraktyczego

AKADEMIA CHIROPRAKTYKI Opis modułów kursu chiropraktyczego KURS AKADEMIA CHIROPRAKTYKI Opis modułów kursu chiropraktyczego i zadania Moduł 1 historii chiropraktyki i jej filozofii ze szczególnym uwzględnieniem chiropraktyki McTimoney- Corley a(mctc); zasadności

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Zadanie egzaminacyjne Do gabinetu masażu w zakładzie opieki zdrowotnej zgłosiła się pacjentka ze skierowaniem

Bardziej szczegółowo

МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2013. V.3. P. 184-189 УКРАЇНИ. 2013. Т.3. С. 184-189

МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2013. V.3. P. 184-189 УКРАЇНИ. 2013. Т.3. С. 184-189 YOUNG SPORT SCIENCE МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2013. V.3. P. 184-189 УКРАЇНИ. 2013. Т.3. С. 184-189 УДК 615.825:618.19.089.87 OCENA CZĘSTOŚCI ORAZ CHARAKTERU WSPÓŁWYSTĘPUJĄCYCH WAD POSTAWY, WŚRÓD

Bardziej szczegółowo

Publikacje: Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A.

Publikacje: Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A. Publikacje: 1. Ćwirlej A., Kwolek A., Styl życia i poziom wiedzy mieszkańców dużego miasta w kontekście profilaktyki zdrowotnej. Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2003, 3, 253-259. 2. Ćwirlej

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA W POZYCJI SIEDZĄCEJ

PROFILAKTYKA ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA W POZYCJI SIEDZĄCEJ PROFILAKTYKA ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA W POZYCJI SIEDZĄCEJ W ODCINKU LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWYM Agnieszka Skrzyoska, Joanna Skrzyoska-Kudełka, Karolina Tkaczyk Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS w Cyklu Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Zakład Fizjoterapii Klinicznej i Praktyk Zawodowych Kierunek: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA U PERSONELU PIELĘGNIARSKIEGO

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA U PERSONELU PIELĘGNIARSKIEGO Zarząd Oddziału PTP w Białymstoku PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA U PERSONELU PIELĘGNIARSKIEGO okres realizacji 2014-2016 BIAŁYSTOK 2015 I. INFORMACJE O PROGRAMIE Istotą programu jest

Bardziej szczegółowo

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera?

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Dr n. med. Marek Walusiak specjalista fizjoterapii Ruch jest bardzo ważnym elementem leczenia. Niewielki, systematyczny wysiłek może dać bardzo dużo. 30-45 minut

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Materiały edukacyjne z Czerwcowej sesji stomatologicznej Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie, 07 czerwca 2014 Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Michał Prawda

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 209 SECTIO D 2003. Cooping with low back pain between willagers

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 209 SECTIO D 2003. Cooping with low back pain between willagers NNLES UNIVERSITTIS MRIE CURIE-SKŁODOWSK LULIN - POLONI VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 209 SECTIO D 2003 Samodzielna Pracownia Fizjoterapii WPiNoZ kademii Medycznej w Lublinie ELŻIET RUTKOWSK Cooping with low

Bardziej szczegółowo

Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy

Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy Przesłanki do realizacji programu: Wady postawy to coraz większy problem zdrowotny naszego społeczeństwa. W ostatnich latach znacząco wzrosła ilość

Bardziej szczegółowo

Alf Nachemson (1995)

Alf Nachemson (1995) Alf Nachemson (1995) Schorzenia kręgosłupa w krajach o rozwiniętej opiece socjalnej, mogą doprowadzić je do bankructwa PTO 2 PTO 130 Sztuczny nucleus pulposus PTO 5 Implanty stosowane w leczeniu zmian

Bardziej szczegółowo

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Definicja - 1 Dyskopatia szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości przypadków jest to pierwszy z etapów choroby zwyrodnieniowej

Bardziej szczegółowo

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl OFERTA DLA FIRM by ARCUS 2011r Szanowni Państwo Cieszę się, że mogę zapoznać Państwa z działalnością usługową Firmy ARCUS. Jestem przekonany, że firma posiadając szerokie spektrum usług będzie odpowiednim

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia. Studia Podyplomowe Fizjoterapii i Medycyny Sportowej /nazwa studiów podyplomowych/

Opis efektów kształcenia. Studia Podyplomowe Fizjoterapii i Medycyny Sportowej /nazwa studiów podyplomowych/ Załącznik nr 2 do Uchwała NrAR001-2 - V/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach z dnia 26 maja 2015r.w sprawie zatwierdzenia efektów kształcenia studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Rodzaj studiów i profil : Nazwa przedmiotu: Tryb studiów Rok Zakład

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w dysfunkcji

Bardziej szczegółowo

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty PREZENTUJE OSTEOPATIA www.przychodniamorska.pl SKRÓT MERYTORYCZNY WYKŁADU SPOTKANIA EDUKACYJNEGO PT. Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty Prowadzący wykład: mgr Tomasz Lewandowski

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Pierwszy

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Pierwszy YL AB U MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów pecjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Diagnostyka funkcjonalna i programowanie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MIROSŁAW

Bardziej szczegółowo

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis)

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 SKOLIOZY BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Jest to odchylenie osi anatomicznej kręgosłupa od mechanicznej w trzech płaszczyznach: czołowej, strzałkowej i poprzecznej. Skolioza

Bardziej szczegółowo

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym.

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym. I. STRESZCZENIE Głównym celem pracy była analiza porównawcza jakości życia i stanu fizycznego pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów z grupą chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Badania przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

5dni / 35godzin (7h zajęć / 1h na lunch w sumie 8h dziennie) pon-pt; godz. 09:00-17:00

5dni / 35godzin (7h zajęć / 1h na lunch w sumie 8h dziennie) pon-pt; godz. 09:00-17:00 William Huhn Method - Advanced Clinical Trigger Point From Understanding to Implementing [ Od zrozumienia do realizacji ] TRIGGER POINT COURSE - www.rehabilitacja-warszawa.pl Punkty spustowe - kurs w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2. Zakład Rehabilitacji Oddziału Fizjoterapii II WL, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2. Zakład Rehabilitacji Oddziału Fizjoterapii II WL, Warszawski Uniwersytet Medyczny Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2 Ocena porównawcza skuteczności metody neuromobilizacji i tradycyjnego postępowania fizjoterapeutycznego u chorych z zespołem bólowym części lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa

Bardziej szczegółowo

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Załącznik do uchwały nr 80/2014 r. z dnia 28.05.2014r. II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki II.1. Tabela odniesień efektów kierunkowych

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U - MAS A Ż LECZNICZY. Masaż Leczniczy 2015/2016

S YL AB US MODUŁ U - MAS A Ż LECZNICZY. Masaż Leczniczy 2015/2016 S YL AB US MODUŁ U - MAS A Ż LECZNICZY I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Masaż Leczniczy Obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich PROGRAM KURSU Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich MODUŁ I Koncepcja Terapii Manualnej Holistycznej. Miednica, stawy biodrowe, segmenty ruchowe kręgosłupa lędźwiowego i przejścia piersiowo-lędźwiowego.

Bardziej szczegółowo

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Rozwój gospodarczy, dokonujący się we wszystkich obszarach życia ludzi, wiąże się nieodzownie ze zmianą dominującej pozycji ciała człowieka. W ciągu doby,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW UPRAWIANIA NORDIC WALKING NA KOBIETY W WIEKU 50-60 LAT Ewa STRÓJ Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia, Polska

WPŁYW UPRAWIANIA NORDIC WALKING NA KOBIETY W WIEKU 50-60 LAT Ewa STRÓJ Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia, Polska YOUNG SPORT SCIENCE МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2013. V.4. P. 181-185 УКРАЇНИ. 2013. Т.4. С. 181-185 УДК 796. 011.1-055.2 "465. 50/60" Strój E., 2013 WPŁYW UPRAWIANIA NORDIC WALKING NA KOBIETY W

Bardziej szczegółowo

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Anna Czyżewska, Wojciech Glinkowski REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu, Centrum Doskonałości

Bardziej szczegółowo

Zespoły bólowe kręgosłupa

Zespoły bólowe kręgosłupa Zespoły bólowe kręgosłupa W około 70-80% przypadków pierwszego spotkania pacjenta i lekarza nie daje ustalić się dokładnie przyczyny bólów kręgosłupa. Świadczy to o złożoności tego problemu. Mimo tego

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy klinicznej w ortopedii

Bardziej szczegółowo

Tenis charakterystyka dyscypliny i urazowość. Krzysztof Guzowski, PT, MSc

Tenis charakterystyka dyscypliny i urazowość. Krzysztof Guzowski, PT, MSc Tenis charakterystyka dyscypliny i urazowość Krzysztof Guzowski, PT, MSc Popularność tenisa zawodowego i amatorskiego w Polsce zawodnicy PZT (Polski Związek Tenisowy)- 2300 licencji, amatorzy ATP (Amatorski

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

OBCIĄŻENIE NARZĄDÓW RUCHU U PRACOWNIKÓW BUDOWNICTWA

OBCIĄŻENIE NARZĄDÓW RUCHU U PRACOWNIKÓW BUDOWNICTWA II KONFERENCJA OBCIĄŻENIE NARZĄDÓW RUCHU U PRACOWNIKÓW BUDOWNICTWA Zbigniew W. Jóźwiak Łódź, 29 października 2014 r. Rodzaje uszkodzeń narządów ruchu spowodowane brakiem przestrzegania zasad ergonomii

Bardziej szczegółowo

JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP

JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP JERZY STODOLNY JOANNA STODOLNA-TUKENDORF JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP ------------------------ PORADNIK DLA K A Ż D E G O --------- sk NATURA WYDAWNICTWO NATURA POPULARNEGO PORADNIKA dr n. med. Jerzy Stodolny

Bardziej szczegółowo

Kody niepełnosprawności i ich znaczenie

Kody niepełnosprawności i ich znaczenie Kody niepełnosprawności i ich znaczenie Kody niepełnosprawności, będące w istocie symbolami rodzaju schorzenia, mają decydujący wpływ na to, do jakich prac osoba niepełnosprawna może być kierowana, a do

Bardziej szczegółowo

OF UKRAINE. 2011. V.3. P. 227-233 УКРАЇНИ. 2011. Т.3. С. 227-233

OF UKRAINE. 2011. V.3. P. 227-233 УКРАЇНИ. 2011. Т.3. С. 227-233 YOUNG SPORT SCIENCE МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2011. V.3. P. 227-233 УКРАЇНИ. 2011. Т.3. С. 227-233 УДК 616.711-007.5 OCENA STANU FUNKCJONALNEGO ORAZ STOPNIA NASILENIA BÓLU U PACJENTÓW ZE STWIERDZONĄ

Bardziej szczegółowo

OF UKRAINE. 2011. V.3. P. 300-305 УКРАЇНИ. 2011. Т.3. С. 300-305

OF UKRAINE. 2011. V.3. P. 300-305 УКРАЇНИ. 2011. Т.3. С. 300-305 YOUNG SPORT SCIENCE МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2011. V.3. P. 300-305 УКРАЇНИ. 2011. Т.3. С. 300-305 УДК 616.711: 356.334 (438) CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA WŚRÓD PIELĘGNIAREK

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2015 /2018

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2015 /2018 Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2015 /2018 Jednostka Organizacyjna: Katedra Fizjoterapii Zakład Kinezjologii Kierunek: Fizjoterapia Rodzaj studiów i profil

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

Performance Stability Poland Przedstawia

Performance Stability Poland Przedstawia Performance Stability Poland Przedstawia 1 STABILITY FOR PEROFORMANCE Performance Stability and Muscle Balance System Strojenia Nerwowo - Mięśniowo - Szkieletowego jest koncepcją oceny i terapii, która

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Wybrane metody fizjoterapii z zakresu mechanoterapii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów

SYLABUS. Wybrane metody fizjoterapii z zakresu mechanoterapii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Załącznik nr 2 do Zarządzenia Rektora UR Nr 4/2012 z dnia 20.01.2012r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Wybrane metody fizjoterapii z zakresu mechanoterapii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY VI roku ztudiów

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY VI roku ztudiów PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY VI roku ztudiów 1. NAZWA PRZEDMIOTU : REHABILITACJA 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 60/2013 z dnia 18 marca 2013 r. o projekcie programu zdrowotnego Program prozdrowotny w zakresie zapobiegania

Bardziej szczegółowo

Problem rehabilitacji pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa

Problem rehabilitacji pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa Wydawnictwo UR 2007 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego ISSN 1730-3524 Rzeszów 2007, 4, 355 359 Agnieszka Ćwirlej, Elżbieta Domka-Jopek, Katarzyna Walicka-Cupryś, Anna Wilmowska-Pietruszyńska

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MARIA

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁY BÓLOWE ODCINKA LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEGO KRĘGOSŁUPA

ZESPOŁY BÓLOWE ODCINKA LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEGO KRĘGOSŁUPA ZESPOŁY BÓLOWE ODCINKA LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEGO KRĘGOSŁUPA Anna Wójcik, Beata Martowicz Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu Streszczenie Styl życia i zachowania zdrowotne determinują w największym

Bardziej szczegółowo

Efekty masażu leczniczego w terapii bólów kręgosłupa

Efekty masażu leczniczego w terapii bólów kręgosłupa Wydawnictwo UR 2007 ISSN 1730-3524 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2007, 3, 253 257 Andrzej Ćwirlej, Agnieszka Ćwirlej, Andrzej Maciejczak Efekty masażu leczniczego w terapii bólów

Bardziej szczegółowo

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Rok wyd. XIV, zeszyt 1(35) Fizjoterapia Rafał Sapuła 1,2,3, Iwona Głowacka 4, Andrzej Lesiak 1, Wiesław Siwek 1, Krzysztof Mataczyński 1,5 1 Katedra Fizjoterapii

Bardziej szczegółowo

Skuteczność peloidoterapii, kinezyterapii i pola magnetycznego niskiej częstotliwości w leczeniu objawów dyskopatii lędźwiowej

Skuteczność peloidoterapii, kinezyterapii i pola magnetycznego niskiej częstotliwości w leczeniu objawów dyskopatii lędźwiowej Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Klinika Rehabilitacji Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z Ośrodkiem Wczesnej Pomocy Dzieciom Upośledzonym "Dać Szansę" ul. Waszyngtona

Bardziej szczegółowo

Załącznik 3. Kwestionariusz Ergonomiczne stanowisko komputerowe

Załącznik 3. Kwestionariusz Ergonomiczne stanowisko komputerowe Załącznik 3. Kwestionariusz Ergonomiczne stanowisko komputerowe (Zmodyfikowany kwestionariusz występowania subiektywnych objawów zespołów przeciążeniowych oraz Zmodyfikowana lista kontrolna: Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROMOCJI ZDROWIA

PROGRAM PROMOCJI ZDROWIA PROGRAM PROMOCJI ZDROWIA PROGRAM PROZDROWOTNY W ZAKRESIE ZAPOBIEGANIA CHOROBOM KRĘGOSŁUPA ORAZ FIZJOPROFILAKTYKI DOTYCZĄCEJ ERGONOMII PRACY NA LATA 2012 2015 Lublin 2012 1 SPIS TREŚCI 1. Opis problemu

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

WIELOWYMIAROWY MODEL WSPARCIA I IDENTYFIKACJI KOMPETENCJI ZAWODOWYCH

WIELOWYMIAROWY MODEL WSPARCIA I IDENTYFIKACJI KOMPETENCJI ZAWODOWYCH WIELOWYMIAROWY MODEL WSPARCIA I IDENTYFIKACJI KOMPETENCJI ZAWODOWYCH Dlaczego i jak badać możliwości fizyczne osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy? dr inż. Katarzyna Jach

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Podstawy kliniczne fizjoterapii w chirurgii i ortopedii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot

SYLABUS. Podstawy kliniczne fizjoterapii w chirurgii i ortopedii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy kliniczne fizjoterapii w chirurgii i ortopedii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik masażysta 322[12] 1. Treść zadania

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik masażysta 322[12] 1. Treść zadania Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik masażysta 322[12] 1. Treść zadania Zadanie Egzaminacyjne Do gabinetu masażu w zakładzie opieki zdrowotnej zgłosiła się pacjentka

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Biomechanika z elementami ergonomii. Pierwszy

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Biomechanika z elementami ergonomii. Pierwszy YL AB U MODUŁ U ( PRZDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów pecjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Biomechanika z elementami ergonomii

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia

Efekty kształcenia dla kierunku i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Efekty dla kierunku i ich relacje z efektami dla obszarów Wydział prowadzący kierunek studiów: REHABILITACJI Kierunek stadiów: (nazwa kierunku musi być odebrania do zawartości programu a zwłaszcza do zakładanych

Bardziej szczegółowo

dzieli się na dwie grupy:

dzieli się na dwie grupy: ORTEZY TUŁOWIA dzieli się na dwie grupy: I. ORTEZY ĘDŹWIOWO-KRZYŻOWE: 1. sznurówki ortopedyczne, 2. niskie ortezy lędźwiowo-krzyżowe, 3. ortezy lędźwiowo-krzyżowe typu Hohmanna. 1. Sznurówki ortopedyczne

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA STANOWISKA PRACY CZŁOWIEKA W POZYCJI STOJĄCEJ

ORGANIZACJA STANOWISKA PRACY CZŁOWIEKA W POZYCJI STOJĄCEJ ORGANIZACJA STANOWISKA PRACY CZŁOWIEKA W POZYCJI STOJĄCEJ Pozycja stojąca jest częsta w zawodach, w których praca związana jest z koniecznością użycia większej siły i większej przestrzeni. Nie jest ona

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE METODY W TERAPII MANUALEJ

NAJWAŻNIEJSZE METODY W TERAPII MANUALEJ Metoda Hartmana Badanie Ocena stanu klinicznego tej metodzie bazuje na trzech podstawowych elementach: - wywiad podczas wywiadu poszukujemy odpowiedzi na pytania: jaki rodzaj dysfunkcji jest obecny jakie

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA. opracowała: Izabela Gelleta

WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA. opracowała: Izabela Gelleta WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA opracowała: Izabela Gelleta Z roku na rok zwiększa się liczba osób ze schorzeniami narządu ruchu, zgłaszających się do poradni rehabilitacyjnych.

Bardziej szczegółowo

ul. Belgradzka 52, 02-795 Warszawa-Ursynów tel. kom. +48 794 207 077 www.fizjoport.pl

ul. Belgradzka 52, 02-795 Warszawa-Ursynów tel. kom. +48 794 207 077 www.fizjoport.pl Coraz większa liczba pacjentów zgłasza się do fizjoterapeutów z problemami bólowymi w obrębie kręgosłupa. Często postawiona diagnoza dyskopatia, wywołuje niepokój o własne zdrowie i wątpliwości w jaki

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski

Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski Cechy motoryczne człowieka Szybkość: polega na przemieszczaniu fragmentów ciała, lub też całego ciała w jak najkrótszym czasie, a zatem

Bardziej szczegółowo

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o.

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Oferujemy leczenie bólu bez względu na jego pochodzenie i przyczyny AZ MED Informacje ogólne W zakresie działaności AZ MED Sp. z o.o. działają poradnie: leczenia bólu (neurologia,ortopedia

Bardziej szczegółowo

Puchała & Cybulski Physical Success Pszczyna, ul. Dobrawy 7 Tel.: 691 138 386; 504 037 215 e-mail: pcps.pszczyna@gmail.com OFERTA DLA SZKÓŁ

Puchała & Cybulski Physical Success Pszczyna, ul. Dobrawy 7 Tel.: 691 138 386; 504 037 215 e-mail: pcps.pszczyna@gmail.com OFERTA DLA SZKÓŁ Puchała & Cybulski Physical Success Pszczyna, ul. Dobrawy 7 OFERTA DLA SZKÓŁ PCPS Puchała & Cybulski Physical Success, to nasz autorski projekt, wspierający fizyczny aspekt życia człowieka. Zespół osób

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Rehabilitacji U.M. w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: 28 Czerwca 1956 nr 135/147 Tel. /Fax: 61 8310-217 / 61 8310-173

Bardziej szczegółowo

Podkarpacki Wojewódzki Szkolny Związek Sportowy w Rzeszowie. oraz Centrum Rehabilitacji Ortopedycznej ACHILLES

Podkarpacki Wojewódzki Szkolny Związek Sportowy w Rzeszowie. oraz Centrum Rehabilitacji Ortopedycznej ACHILLES Podkarpacki Wojewódzki Szkolny Związek Sportowy w Rzeszowie oraz Centrum Rehabilitacji Ortopedycznej ACHILLES zaprasza trenerów realizujących program MultiSport w województwie podkarpackim na szkolenie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne

SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy terapii manualnej Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów

Bardziej szczegółowo

DOLEGLIWOŚCI SUBIEKTYWNE

DOLEGLIWOŚCI SUBIEKTYWNE DOLEGLIWOŚCI SUBIEKTYWNE Dolegliwości subiektywne to objawy zgłaszane przez poszkodowanego, które nie znajdują odzwierciedlenia w nieprawidłowym wyniku badania fizykalnego oraz w wynikach badań dodatkowych.

Bardziej szczegółowo

Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia. Kod modułu Język kształcenia Efekty kształcenia dla modułu kształcenia

Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia. Kod modułu Język kształcenia Efekty kształcenia dla modułu kształcenia Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu Kod modułu Język Efekty dla modułu Wychowanie fizyczne Zakład Fizjologii, Katedra Nauk Fizjologiczno- Medycznych Fizjologiczne podstawy treningu

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Warszawa, 29 maja 2013 roku Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Cele badania Badanie przeprowadzono w celu poznania dodatkowych przyczyn złej sytuacji

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne

SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w geriatrii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii, Katedra Rehabilitacji Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2017 (skrajne daty) Medycyna sportowa i odnowa biologiczna

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2017 (skrajne daty) Medycyna sportowa i odnowa biologiczna SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2017 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek)

Bardziej szczegółowo

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Definicja: Kręgozmyk prawdziwy jest to wada chorobowa polegająca na ześlizgu kręgów w obrębie kręgoszczeliny na poziomie L5-

Bardziej szczegółowo

FIZJOTERAPIA W PRAKTYCE

FIZJOTERAPIA W PRAKTYCE PROGRAM STUDIÓW FIZJOTERAPIA W PRAKTYCE MODUŁ I. Kompleks barkowo-ramienny 20 godzin struktur stawowych i okołostawowych MODUŁ II. Kompleks barkowo-ramienny, kręgosłup szyjny (staw szczytowo-potyliczny

Bardziej szczegółowo