Zaburzenia funkcjonalne stawów skroniowo-żuchwowych; konieczność współpracy specjalistów fizjoterapii i stomatologii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zaburzenia funkcjonalne stawów skroniowo-żuchwowych; konieczność współpracy specjalistów fizjoterapii i stomatologii"

Transkrypt

1 ROZDZIAŁ IV ZDROWIE I DOBROSTAN 1/2013 ZDROWIE I DOBROSTAN 1 Zakład Rehabilitacji i Fizjoterapii Katedry Rehabilitacji, Fizjoterapii i Balneoterapii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie The Institute of Rehabilitation and Physical Therapy at the Department of Rehabilitation, Physical Therapy and Balneotherapy, the Medical University of Lublin ²Centrum Medyczne Orto-Optymist w Lublinie Orto-Optymist Medical Centre in Lublin PIOTR GAWDA 1, MARTA SUWAŁA 1, JOANNA GAWDA², ROBERT ROJEWSKI 1 Zaburzenia funkcjonalne stawów skroniowo-żuchwowych; konieczność współpracy specjalistów fizjoterapii i stomatologii Functional temporomandibular joint disorders, and the need for co-operation between physiotherapy and dentistry professionals Zaburzenia stawów skroniowo-żuchwowych, towarzyszące im uporczywe objawy i związane z nimi niedogodności to problem większości współczesnej populacji. Problem znany z literatury nie od dziś, ale od niedawna postrzegany jako wielopłaszczyznowy i trudny do leczenia, a często niemożliwy bez współpracy lekarza specjalisty i fizjoterapeuty. Zaburzenia stawów skroniowo-żuchwowych dotyka około 50% - 70% populacji. Zazwyczaj pozostaje utajony, pacjent nie zdaje sobie sprawy z problemu, dopóty nie pojawią się specyficzne dolegliwości bólowe, których nasilenie bywa bardzo uporczywe i trudne do zniesienia. A przede wszystkim objawy te w przypadku bardzo zaawansowanych i daleko posuniętych zmian bywają wręcz niemożliwe do usunięcia. Bezskuteczne wydają się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Pacjent coraz bardziej czuje się sfrustrowany bezskutecznym leczeniem, które polega głównie na leczeniu objawowym. Przekłada się to negatywnie na codzienne funkcjonowanie pacjenta zarówno w życiu zawodowym jak i prywatnym. Długotrwale utrzymujące się objawy prowadzą do codziennego pogarszania się stanu fizycznego i psychicznego pacjenta i w konsekwencji mogą prowadzić do depresji. Stan ten w dalszej kolejności może zaburzać pracę kolejnych narządów i wtórnie wpływać na ich nieprawidłową pracę. W celu skutecznego leczenia zaburzeń stawów skroniowożuchwowych powinniśmy postrzegać człowieka jako jedność wielu elementów. Połączenie poszczególnych elementów między sobą stanowi swoistą sieć w obrębie której przenoszone są różnego rodzaju informacje. Ułatwia to postawienie prawi-

2 ZDROWIE I DOBROSTAN 1/2013 Zdrowie i dobrostan dłowej diagnozy i szerokie spojrzenie na problem z jakim zgłasza się do nas pacjent. Leczenie okazuje się być często bardzo skuteczne i długofalowe dzięki zrozumieniu związków przyczynowo-skutkowych z których wynika dysfunkcja. Należy pamiętać, że zaburzenie stawów skroniowo-żuchwowych to nie tylko dysfunkcyjny staw i struktury okołostawowe, ale również struktury objęte procesem chorobowym, które często są odległe od miejsca występowania objawów bólowych. Do głównych przyczyn dysfunkcji stawów skroniowo-żuchwowych zalicza się: - warunki zwarciowe - urazy żuchwy - wzmożone napięcie mięśniowe bardzo często związane z negatywnymi emocjami - aktywność parofunkcyjna - zaburzenia postawy ciała - impulsacja dośrodkowa związana z odczuwaniem bólu głębokiego Do najczęściej występujących objawów zaliczamy: - trzaski i trzeszczenie w trakcie otwierania lub zamykania ust - nieprawidłowy tor ruchu żuchwy podczas ruchu - bóle mięśni głowy i karku - szumy i bóle ucha - uczucie ucisku odczuwane za oczami - trudności przy otwieraniu ust - bóle odczuwane podczas żucia, mielenia, rozgryzania twardych pokarmów Zaburzenia stawów skroniowo-żuchwowych można podzielić na dwie grupy: - makrourazy zewnętrzne i wewnętrzne - mikrourazy zewnętrzne i wewnętrzne Do grupy makrourazów zewnętrznych zaliczyć możemy urazy zewnątrzustne, które przekraczają wytrzymałość struktur w stawie a narząd żucia pozostaje bierny. Zaliczamy do nich najczęściej urazy losowe takie jak: upadki i pobicia, wypadki komunikacyjne, sportowe i wiele innych. Do grupy makrourazów wewnętrznych możemy zaliczyć urazy zewnątrzustne, które przekraczają wytrzymałość tkanek w stawie. Podczas urazu narząd żucia może wykonywać ruchy bierne lub czynne. Za przyczynę urazów w stawie skroniowo-żuchwowym podczas ruchów biernych można uznać niektóre zabiegi stomatologiczne, laryngologiczne i anestezjologiczne. Za przyczynę urazów w stawie podczas ruchów czynnych będziemy uznawać niektóre zabiegi stomatologiczne, internistyczne jak również ruchy żuchwy podczas ziewania, szerokiego uśmiechu, wymiotów, wysiłków fizycznych, bardzo silnych emocji i towarzyszącemu napięciu jak i nagryzania dużych i twardych kęsów podczas spożywania posiłków. 96

3 Piotr Gawda, Marta Suwała, Joanna Gawda, Robert Rojewski Zaburzenia funkcjonalne stawów skroniowo-żuchwowych; konieczność współpracy specjalistów fizjoterapii i stomatologii Do mikrourazów zewnętrznych zaliczać będziemy urazy wewnątrzustne które działają przez dłuższy czas na staw będący w spoczynku. Do grupy tej zaliczyć możemy pewne nawyki ruchowe pacjenta, których nie zawsze jest świadomy, zabiegi ortodontyczne i ortopedyczne. Do mikrourazów wewnętrznych zaliczyć możemy urazy zewnątrzustne, których działanie jest długotrwałe podczas ruchów czynnych narządu żucia. Do najczęstszych przyczyn zaliczyć możemy wady zgryzu wrodzone lub nabyte, parafunkcje (bruksizm, nagryzanie przedmiotów, ciągłe żucie gumy jednostronne). Jak widać nie istnieje jedna przyczyna, która byłaby odpowiedzialna za wszystkie występujące objawy w układzie ruchowym narządu żucia. Nie ma też gotowego planu leczenia w przypadku danego rodzaju zaburzeń. Dzieje się tak, ponieważ zaburzenia maja tło wielopłaszczyznowe i żadne postępowanie zorientowane selektywnie dla jednej przyczyny nie będzie skuteczne. Dodatkowo zaburzenie to nie jest jedynym problemem, a pod jego pojęciem mogą się kryć różne dysfunkcje. Podobnie wygląda proces leczenia fizjoterapeutycznego, który zakłada wielopłaszczyznowe oddziaływanie nie tylko na struktury bezpośrednio związane z narządem żucia, ale i mające z nim połączenie pośrednie poprzez układ mięśniowopowięziowy. MATERIAŁ I METODY Praca została przygotowana w oparciu o przegląd piśmiennictwa oraz analizę studium przypadku pacjenta z zaburzeniami stawów skroniowo-żuchwowych leczonego interdyscyplinarnie. Badanie fizjoterapeutyczne, jakie wykonuje terapeuta manualny jest jego podstawowym źródłem wiedzy, dzięki której będzie mógł przeprowadzić skuteczne leczenie. W skład badania wchodzą: wywiad, interpretacja badań diagnostycznych, badanie czynne zakresu ruchu żuchwy, badanie bierne zakresu ruchu, badanie palpacyjne stawu i struktur okołostawowych stawu skroniowo-żuchwowego, badanie gry stawowej i badanie funkcjonalne stawu. Dobrze zebrany wywiad dotyczy nie tylko informacji na temat aktualnych dolegliwości bólowych i okoliczności ich powstawania. Również istotna jest informacja o dolegliwościach występujących w dzieciństwie i tych, które były przypisywane innym jednostkom chorobowym a mogły dotyczyć stawów skroniowo-żuchwowych. Wady zgryzu i sposoby ich leczenia, wszelkiego rodzaju wady narządu ruchu a zwłaszcza skrócenie kończyn dolnych. Sam okres niemowlęcy dostarcza informacji na temat asymetrycznego ułożenia dziecka, brak raczkowania, sposób w jaki dziecko było karmione (piersią czy butelką), czy ssało smoczek lub palec przez dłuższy czas. Objawy te mogę przekazywać bardzo istotne informacje dla procesu leczenia. Zawsze warto jest tez zapytać pacjenta o rodzaj więzi, jakie łączą go z najbliższymi? Czy ma jakieś traumatyczne przeżycia, bądź też inne istotne przeżycia emocjonalne, które wywołują reakcje stresowe? Interpretacja zdjęć diagnostycznych nie tylko pozwala zobaczyć samą strukturę stawu, ale i wykluczyć ewentualne choroby organiczne lub też ogólne przeciwwska- 97

4 98 ZDROWIE I DOBROSTAN 1/2013 Zdrowie i dobrostan zania do wykonywania zabiegów manualnych. Badanie czynne zakresu ruchu daje nam informacje, jakie możliwości ruchowe żuchwy występują podczas czynnych ruchów otwierania, wysuwania do przodu, cofania i wysunięcia bocznego w obie strony. W trakcie powyższych ruchów ocenia się zakres ruchu, czyli jego ilość i jakość czyli jaki ten ruch jest? Czy ruch jest płynny, czy w takcie ruchu żuchwa zbacza na boki czy występują podczas ruchu trzaski i przeskakiwania. A także czy ruchom tym towarzyszy ból? Prawidłowy zakres ruchu otwierania u kobiet wynosi powyżej 35mm, u mężczyzn od 40mm. Przyjmuje się ogólnie, że ruch powinien być możliwy do wykonania na szerokość trzech palców. Ruch powinien być niebolesny i łatwy do wykonania. Bierny zakres ruchu wykonywany jest przez terapeutę i zazwyczaj jest nieznacznie większy od ruchu czynnego a dotyczy tych samych kierunków ruchów wykonywanych czynnie. Jeśli ruch bierny jest bolesny to wskazuje na problem w samym stawie. Badanie palpacyjne stawu i struktur okołostawowych pozwala ocenić wrażliwość tych struktur i odnaleźć punkty spustowe maksymalnie bolesne. Palpacja przeprowadzana jest możliwie jednocześnie po prawej i lewej stronie. W przypadku palpacji stawu różnicujemy badanie przy zamkniętej jamie ustnej, bolesność wskazuje na wrażliwość torebki stawowej i oznacza zaburzenie funkcji mięśni lub zaburzenie stawowe. Diagnoza przy szeroko otwartej jamie ustnej wskazuje na toczący się proces zapalny w okolicy zastawowej. Badając grę stawową w stawie skroniowo-żuchwowym ocenia się wielkość ślizgu, jakość tego ślizgu czy jest łatwy do wykonania i jaki jest opór końcowy w trakcie wykonywania ślizgu. Nie wykonuje się ruchów ślizgowych u pacjentów po świeżym urazie lub gdy pacjent sygnalizuje przebyte zwichnięcie stawu skroniowo-żuchwowego. Dodatkowa ocena globalna pacjenta, ocena jego sylwetki, sposobu poruszania się daje nam szerokie spojrzenie na powiązania, zależności pomiędzy zaburzeniami w stawie skroniowo-żuchwowym a innymi strukturami ciała, które mogą działać w nieprawidłowy sposób zaburzając również pracę innych narządów wewnętrznych. Podążając ta drogą możemy przedstawić podstawowy wzorzec dysfunkcji mięśniowej występujący u pacjenta z zaburzeniami stawu skroniowo-żuchwowego. Dysfunkcja może dotyczyć: mięśnia skroniowego, żwacza, skrzydłowych bocznych i przyśrodkowych, nadgnykowych, mostkowo-obojczykowo-sutkowych, pochyłych, dźwigacza łopatki i górnej części mięśnia czworobocznego. Z kolei wzorzec postawy pacjenta, u którego występuje zaburzenie stawu skroniowo-żuchwowego przedstawia pacjenta: z wysunięta głową do przodu, nadaktywnością górnej części mięśnia czworobocznego i dźwigacza łopatki, powiększoną lordozą szyjną, zaokrąglonymi barkami i odstającymi łopatkami, kompensacyjnym zgięciem stawów biodrowych, pogłębioną lordozą lędźwiową, przodopochyleniem miednicy i nadmiernym wyprostem stawów kolanowych. W powyższych przykładach widać zdecydowane zależności pomiędzy problemem w stawach skroniowo-żuchwowych a postawą ciała pacjenta i jego funkcjonowaniem. Możliwości leczenia pacjenta z zaburzeniami stawu skroniowożuchwowego są różne zależnie od specyfiki problemu i potrzeb danego pacjenta. Jak również jego stanu emocjonalnego, który ma bardzo duży wpływ na przebieg postępów rehabilitacji. Najskuteczniejsze metody leczenia stosowane powszechnie to:

5 Piotr Gawda, Marta Suwała, Joanna Gawda, Robert Rojewski Zaburzenia funkcjonalne stawów skroniowo-żuchwowych; konieczność współpracy specjalistów fizjoterapii i stomatologii zabiegi fizykalne w tym, światłolecznictwo, laseroterapia i elektroterapia, masaż, mobilizacja tkanek miękkich i mobilizacja stawów. Zastosowanie powyższych metoda ma na celu zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawę jakości pracy i siły mięśni objętych dysfunkcją, przywrócenie prawidłowego zakresu ruchu w stawie i ostatecznie przywrócenie właściwego napięcia mięśniowo-powięziowego. A w konsekwencji przywrócenie prawidłowych warunków biomechanicznych funkcjonowania organizmu. Pacjentka 45 lat, pracownik biurowy, pierwszy raz do lekarza od zaburzeń czynnościowych trafiła w maju 2009 roku z ciężką postacią bólowego zespołu dysfunkcji narządu żucia. Związanego z objawami złożonego przemieszczenia krążków stawowych stawów skroniowo-żuchwowych oraz ich zablokowaniem w ruchu opuszczania i wysuwania żuchwy. Objawy towarzyszące to ciągły obustronny ból twarzy i głowy o bardzo dużym nasileniu, niekiedy dochodzącym do 10 w skali VAS, bóle kręgosłupa, kończyn górnych i dolnych. Zaburzenia snu i duża potliwość nocna i dzienna. Uczucie duszności, bóle brzucha i skurcze jelit. Podjęto miejscowe leczenie przyczynowe, którego celem była repozycja krążków stawowych za pomocą tymczasowej a w późniejszym okresie całodobowej szyny repozycyjnej. Chora na kompleksową rehabilitację zgłosiła się we wrześniu 2012 roku z powodu znacznie ograniczonego otwierania ust, co utrudniało jej przyjmowanie pokarmów do tego stopnia, ze zaczęła jeść małą łyżeczką. Ograniczeniu ruchomości towarzyszyły bardzo duże dolegliwości bólowe obu stawów skroniowo-żuchwowych i bóle twarzy zwłaszcza po lewej stronie. W trakcie otwierania ust słyszalne były wyraźne trzaski i przeskakiwania w lewym stawie skroniowo-żuchwowym. Dodatkowo pacjentka odczuwała silne bóle głowy, lewego barku i kręgosłupa piersiowego po lewej stronie. Czasami bóle odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Ponadto występujące często bóle brzucha i bardzo duże problemy z wypróżnianiem się. W badaniu fizjoterapeutycznym uzyskaliśmy potwierdzenie znacznego ograniczenia ruchomości otwierania ust, na dwa palce czyli poniżej normy. Towarzyszący ból w obu stawach skroniowo-żuchwowych. Trzaski i przeskakiwania w lewym stawie. Bardzo dużą aktywność bolesnych punktów spustowych po lewej stronie twarzy, szyi i w lewym stawie barkowym. Oceniając sylwetkę badanej bokiem mogliśmy zauważyć: protrakcyjne ustawienie głowy, zwiększoną lordozę szyjną i wysokie ustawienie obręczy barkowej. Terapię rozpoczęliśmy od rozluźniania powięziowego czepca ścięgnistego, mięśni skroniowych i żwaczy po obu stronach. Następnie leczyliśmy aktywne punkty spustowe na mięśniach skrzydłowych bocznych, przyśrodkowych i żwaczach wewnątrzustnie. Zastosowaliśmy masaż głęboki mięśni twarzy. Już po pierwszej terapii udało się nam uzyskać prawidłowy zakres ruchu otwarcia ust na trzy palce. Na drugą terapię pacjentka zjawiła się ze znacznie mniejszymi bólami głowy i bólami w stawach skroniowo-żuchwowych, a także z prawidłowym zakresem otwierania ust. Kontynuowaliśmy techniki rozluźniające na mięśniach skroniowych, skrzydłowych i żwaczach. Wprowadziliśmy masaż funkcyjny mięśni podpotylicznych. Na trzeciej terapii dalej zajmowaliśmy się mięśniami skrzydłowymi i żwaczem stosując techniki energizacji mięśni i pozycyjnego rozluźniania. Rozluźnialiśmy i rozciągaliśmy 99

6 100 ZDROWIE I DOBROSTAN 1/2013 Zdrowie i dobrostan mięśnie podpotyliczne i pochyłe. Pacjent jako pracę domową miał wykonywać ćwiczenia zwiększające ruchomość żuchwy i naprzemiennie aktywujące mięśnie skrzydłowe. Pacjentka jednocześnie raz w tygodniu uczęszczała do stomatologa w celu dostosowania szyny do aktualnie zmieniających się kontaktów zwarciowych zębów. Stopniowo wraz ze zmieniającymi i ustającymi dolegliwościami bólowymi zmieniała się kondycja psychofizyczna pacjentki na lepsze. Kolejna terapia skupiona była na rozluźnianiu powięziowym i aktywnych punktach spustowych mięśni: pochyłych, mostkowo-obojczykowo-sutkowym, górnej części czworobocznego i dźwigacza łopatki. Rozciągaliśmy mięsień piersiowy większy i mniejszy. Pracowaliśmy nad stabilizacją barku i utrzymaniem prawidłowej postawy. Przez cały czas pacjentka wykonywała w domu ćwiczenia aktywujące mięśnie traktu ustno-twarzowego i dostosowywała ukształtowanie szyny do kontaktów zwarciowych, stopniowo przywracając prawidłowe warunki biomechaniczne w stawach skroniowo-żuchwowych. Najlepszym tego dowodem poza brakiem dolegliwości bólowych i prawidłowym zakresem ruchu jest fakt braku przeskakiwania w stawie podczas ruchu żuchwy. Na kolejnych terapiach utrwalaliśmy uzyskane efekty terapeutyczne a dodatkowo zajęliśmy się rozluźnianiem przepony, co wpłynęło pozytywnie na perystaltykę jelit i możliwość codziennego wypróżniania się. W końcowym efekcie udało się nam również uzyskać prawidłowe kontakty zwarciowe, co dobrze prognozowało w przypadku dalszego leczenia szyną. WNIOSKI 1. Skuteczność rehabilitacji pokazuje konieczność współpracy stomatologa i fizjoterapeuty, podejście do planu leczenia w ujęciu interdyscyplinarnym. 2. Pacjenci z zaburzeniami stawów skroniowo-żuchwowych zorientowani na zdrowie coraz częściej szukają pomocy u specjalistów fizjoterapii. 3. Nie istnieje jedna przyczyna, która byłaby odpowiedzialna za wszystkie objawy i nieprawidłowości w stawach skroniowo - żuchwowych. Jedynie indywidualne podejście do problemu pacjenta i dobranie odpowiednich metod terapeutycznych gwarantuje skuteczność leczenia. PIŚMIENNICTWO 1. Chaitow L.: Techniki energii mięśniowej. Wyd. Elsevier Urban & Partner, Wrocław Chaitow L.: Techniki rozluźniania pozycyjnego. Wyd. Elsevier Urban & Partner, Wrocław Chaitow L.: Manipulacje czaszkowe na Tkankach Kostnych i Tkankach Miękkich Teoria i Praktyka. Wyd. DB Publishing, Warszawa Debar L. L., Vuckovic N., Schneider, J. Ritenbaugh: Use of complementary and alternative medicine for temporomandibular disorders. J Orofac Pain 2003, 17, 3:

7 Piotr Gawda, Marta Suwała, Joanna Gawda, Robert Rojewski Zaburzenia funkcjonalne stawów skroniowo-żuchwowych; konieczność współpracy specjalistów fizjoterapii i stomatologii 5. Dupas P.-H.: Dysfunkcja czaszkowo-żuchwowa. Wyd. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa Kase K., Tatsuyuki H., Tomoko O.: Development of Kinesio tape. Kinesio Taping Perfect Manual. Kinesio Taping Association, 1996; 6-10: Kleinrok M.: Bólowe i bezbólowe objawy związane z zaburzeniami czynności narządu układu ruchowego narządu żucia oraz zasady rozpoznawania i leczenia tych zaburzeń. Terapia, 2004; 10: Kleinrok M.: Rola mięśni układu żucia w powstawaniu zaburzeń czynności stawów skroniowo-żuchwowych. Prot. Stom. 1970; 20, 4, Lewit K.: Terapia manualna w rehabilitacji chorób narządu ruchu. Pod red. Stodolny J. Kielce. Wyd. ZL Natura Moen K., Bertelsen L.T., Hellem S., Jonsson R., Brun J.G., Salivary gland and temporomandibular join involvement in rheumatoid arthritis: relation to disease activity. Oral Diseases, 2005, 11, Myers T.W.: Taśmy Anatomiczne. Wyd. DP Publishing, Warszawa Nobili A., Adwersi R: Relationship between posture and occlusion: A clinical experimental inwestigation. J Craniomandibular Practice 1996, 14: Okeson J. P.: Leczenie dysfunkcji narządu żucia i zaburzeń zwarcia. Wyd. Czelej, Lublin Raphael K.G., Klausner J.J., and S. Noyak S, Marbach J.J: Complementary and alternative therapy use by patients myorascial temporomandibular disorders. J Orofac Pain 2003, 17, 1: Rakowski A.: Terapia manualna holistyczna. Wyd. Centrum Terapii Manualnej, Poznań Sipila K. Et al.: Temporomandibular disorders, occlusion and neck pain in subjetcts with facial pain: a case control study. J. Craniomandibular Practise, 2002; 20, 3, Wałach A., Pihut M., Loster J.: Charakterystyka zabiegów fizjoterapeutycznych stosowanych w leczeniu pacjentów z zaburzeniami czynnościowymi narządu żucia. Prot. Stom., 2006, 56, 4, Włoch S, Łakomski J, Mech K: Kompendium leczenia przyczynowego zaburzeń czynnościowych układu stomatognatycznego. Wydawnictwo Fundacji Rozwoju Protetyki Stomatologicznej. Kraków 2006, str ABSTRACT Temporomandibular joint disorders are very common and complex pathologies, which cause difficulties in the daily functioning of the patient, in both his and her professional and private life. If not treated properly, they lead to deteriorating physical and mental well-being. Continuing for longer periods, they can lead to disorders 101

8 ZDROWIE I DOBROSTAN 1/2013 Zdrowie i dobrostan in the functioning of numerous organs and eventually to depression. The understanding of the phenomena causing dysfunctions and proper diagnosis is not an easy task, but it guarantees an effective therapeutic procedure. Constant cooperation between specialists in functional disorders and physical therapists is also necessary. The holistic approach to the problem of the patient and multidisciplinary treatment facilitates the achievement of long-term and satisfactory outcomes. In practice, increasing awareness is observed among patients in terms of starting interdisciplinary treatment. STRESZCZENIE Zaburzenia stawów skroniowo-żuchwowych to bardzo częste i złożone patologie, które wywołują utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu pacjenta, zarówno w życiu zawodowym jak i prywatnym. Nie leczone w odpowiedni sposób, doprowadzają do coraz gorszego samopoczucia fizycznego i psychicznego. Utrzymujące się przez długi czas mogą doprowadzić do zaburzeń pracy wielu narządów i w konsekwencji do depresji. Zrozumienie zjawisk wywołujących dysfunkcje i postawienie prawidłowej diagnozy nie jest łatwe, ale jednocześnie gwarantuje skuteczny proces leczenia. Niezbędna jest również stała współpraca specjalisty od zaburzeń czynnościowych i fizjoterapeuty. Całościowe postrzeganie problemu chorego i wielopłaszczyznowe leczenie pozwoli osiągnąć długofalowe i zadowalające efekty leczenia. W praktyce obserwuje się coraz większą świadomość pacjentów do podejmowania leczenia interdyscyplinarnego. Artykuł zawiera znaków ze spacjami 102

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

Terapia manualna tkanek miękkich w zespołach posturalnych odcinka szyjnego i obręczy barkowej

Terapia manualna tkanek miękkich w zespołach posturalnych odcinka szyjnego i obręczy barkowej Terapia manualna tkanek miękkich w zespołach posturalnych odcinka szyjnego i obręczy barkowej Manual therapy in postural syndromes within the neck and shoulder girdle Radosław Szwarocki Wyższa Szkoła Edukacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich PROGRAM KURSU Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich MODUŁ I Koncepcja Terapii Manualnej Holistycznej. Miednica, stawy biodrowe, segmenty ruchowe kręgosłupa lędźwiowego i przejścia piersiowo-lędźwiowego.

Bardziej szczegółowo

5dni / 35godzin (7h zajęć / 1h na lunch w sumie 8h dziennie) pon-pt; godz. 09:00-17:00

5dni / 35godzin (7h zajęć / 1h na lunch w sumie 8h dziennie) pon-pt; godz. 09:00-17:00 William Huhn Method - Advanced Clinical Trigger Point From Understanding to Implementing [ Od zrozumienia do realizacji ] TRIGGER POINT COURSE - www.rehabilitacja-warszawa.pl Punkty spustowe - kurs w Warszawie

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu TERAPIA MANUALNA Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty PREZENTUJE OSTEOPATIA www.przychodniamorska.pl SKRÓT MERYTORYCZNY WYKŁADU SPOTKANIA EDUKACYJNEGO PT. Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty Prowadzący wykład: mgr Tomasz Lewandowski

Bardziej szczegółowo

Bruksizm. & inne parafunkcje stawu skroniowo-żuchwowego

Bruksizm. & inne parafunkcje stawu skroniowo-żuchwowego Bruksizm (zgrzytanie zębami) & inne parafunkcje stawu skroniowo-żuchwowego Henryk Dyczek 2008 Bruksizm - Definicja Bruksizm (ang. bruxism, z gr. βρυγμός = zgrzytać zębami) - termin medyczny określający

Bardziej szczegółowo

Plan Szkolenia Medical Personal Trainer

Plan Szkolenia Medical Personal Trainer Plan Szkolenia Medical Personal Trainer Zjazd I Dzień 1. (10-18) Pierwszy zjazd poświęcony jest wadom postawy oraz dolegliwościom kręgosłupa. Uczestnicy szkolenia uczą się jak zapobiegać powstawaniu dolegliwości

Bardziej szczegółowo

8. Badanie obręczy kończyny górnej

8. Badanie obręczy kończyny górnej 8. Badanie obręczy kończyny górnej Program badania 1. Oglądanie barku 2. Czynne i bierne ruchy obręczy kończyny górnej unoszenie i opuszczanie obręczy kończyny górnej przednie i tylne ruchy obręczy kończyny

Bardziej szczegółowo

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl OFERTA DLA FIRM by ARCUS 2011r Szanowni Państwo Cieszę się, że mogę zapoznać Państwa z działalnością usługową Firmy ARCUS. Jestem przekonany, że firma posiadając szerokie spektrum usług będzie odpowiednim

Bardziej szczegółowo

MEDYCYNA MANUALNA CO LECZY TERAPIA MANUALNA? ŚWIADOMOŚĆ KOMPETENCJI

MEDYCYNA MANUALNA CO LECZY TERAPIA MANUALNA? ŚWIADOMOŚĆ KOMPETENCJI MEDYCYNA MANUALNA Medycyna manualna to ukierunkowane działanie diagnostyczne i terapeutyczne, za pomocą manualnych rękoczynów, którego celem jest zniesienie odwracalnych dysfunkcji w obrębie narządów ruchu.

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE METODY W TERAPII MANUALEJ

NAJWAŻNIEJSZE METODY W TERAPII MANUALEJ Metoda Hartmana Badanie Ocena stanu klinicznego tej metodzie bazuje na trzech podstawowych elementach: - wywiad podczas wywiadu poszukujemy odpowiedzi na pytania: jaki rodzaj dysfunkcji jest obecny jakie

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Fizjoterapia w stomatologii Fizjoterapia stanowi

Fizjoterapia w stomatologii Fizjoterapia stanowi 11/2012 STOMATOLOGIA W BADANIACH INTERDYSCYPLINARNYCH dr Magdalena Piecha Fizjoterapia w stomatologii Fizjoterapia stanowi cenne uzupełnienie leczenia w przypadku dysfunkcji układu stomatognatycznego,

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

B IB LIO TEKA SPECJALISTY

B IB LIO TEKA SPECJALISTY B IB LIO TEKA SPECJALISTY o Zbigniew Arkuszewski Mrozili, Medycyny manualnej ATLAS ZABIEGÓW - KRĘGOSŁUP SZYJNY Kraków 200 9 SPSS TREŚCI Skróty stosowane w tekście... 9 Oznaczenia rycin... 9 1. Część ogólna

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: SPECJALNOŚĆ DO WYBORU - FIZJOTERAPIA I METODY TERAPII MANUALNEJ W MEDYCYNIE SPORTOWEJ

Przedmiot: SPECJALNOŚĆ DO WYBORU - FIZJOTERAPIA I METODY TERAPII MANUALNEJ W MEDYCYNIE SPORTOWEJ Przedmiot: SPECJALNOŚĆ DO WYBORU - FIZJOTERAPIA I METODY TERAPII MANUALNEJ W MEDYCYNIE SPORTOWEJ I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Język wykładowy Rodzaj przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Spis Tabel i rycin. Spis tabel

Spis Tabel i rycin. Spis tabel Spis Tabel i rycin Spis tabel 1. Podział stawów ze względu na ilość osi ruchów i ukształtowanie powierzchni stawowych. 20 2. Nazwy ruchów w stawach człowieka w pozycji anatomicznej..... 21 3. Zestawienie

Bardziej szczegółowo

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera?

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Dr n. med. Marek Walusiak specjalista fizjoterapii Ruch jest bardzo ważnym elementem leczenia. Niewielki, systematyczny wysiłek może dać bardzo dużo. 30-45 minut

Bardziej szczegółowo

WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA. opracowała: Izabela Gelleta

WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA. opracowała: Izabela Gelleta WADY POSTAWY CIAŁA U DZIECI DETERMINANTY ROZWOJU I PROFILAKTYKA opracowała: Izabela Gelleta Z roku na rok zwiększa się liczba osób ze schorzeniami narządu ruchu, zgłaszających się do poradni rehabilitacyjnych.

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem Terapia manualna jako nowoczesna terapia bólów stawów i kręgosłupa

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem Terapia manualna jako nowoczesna terapia bólów stawów i kręgosłupa Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem Terapia manualna jako nowoczesna terapia bólów stawów i kręgosłupa Historia i początki terapii manualnej Hipokrates z Kos (4 w.p.n.e.)- pierwszy zapis na

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w dysfunkcji

Bardziej szczegółowo

JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP

JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP JERZY STODOLNY JOANNA STODOLNA-TUKENDORF JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP ------------------------ PORADNIK DLA K A Ż D E G O --------- sk NATURA WYDAWNICTWO NATURA POPULARNEGO PORADNIKA dr n. med. Jerzy Stodolny

Bardziej szczegółowo

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ Patronat naukowy : Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne. Oddział Śląski Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej. Oddział Śląski Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ Patronat naukowy: Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne Oddział Śląski Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej Międzynarodowe Stowarzyszenie Studentów

Bardziej szczegółowo

Neurodynamika kliniczna

Neurodynamika kliniczna Neurodynamika kliniczna Koncepcja Neurodynamiki Klinicznej (NDS) została stworzona i opisana przez Michaela Shacklocka. Dzięki latom badań naukowych i zdobywanego doświadczenia opisał on koncpecję pracy

Bardziej szczegółowo

Zależność pomiędzy występowaniem schorzeń w obrębie układu ruchowego narządu żucia a zaburzeniami w części szyjnej kręgosłupa

Zależność pomiędzy występowaniem schorzeń w obrębie układu ruchowego narządu żucia a zaburzeniami w części szyjnej kręgosłupa PROTET. STOMATOL., 2011, LXI, 6, 466-475 Zależność pomiędzy występowaniem schorzeń w obrębie układu ruchowego narządu żucia a zaburzeniami w części szyjnej kręgosłupa Relationship between temporomandibular

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FIRMA BEZ BÓLU

PROGRAM FIRMA BEZ BÓLU PROGRAM FIRMA BEZ BÓLU Szanowni Państwo. Troska, o jakość życia każdego człowieka, która umożliwia funkcjonowanie na najwyższym poziomie funkcjonowania w życiu prywatnym i zawodowym doprowadziła do powstania

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA TERAPII MANUALNEJ WG PLAATSMANA II ETAP

KONCEPCJA TERAPII MANUALNEJ WG PLAATSMANA II ETAP Kurs: KONCEPCJA TERAPII MANUALNEJ WG PLAATSMANA II ETAP www.plaatsman-concept.com Prowadzący: Ger Plaatsman MMT, MASc, PT, BSc. Termin kursu: 17-22 Lipiec 2015 Opole Ilość osób: max. 30 Cena II etapu:

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Materiały edukacyjne z Czerwcowej sesji stomatologicznej Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie, 07 czerwca 2014 Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Michał Prawda

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA CHIROPRAKTYKI Opis modułów kursu chiropraktyczego

AKADEMIA CHIROPRAKTYKI Opis modułów kursu chiropraktyczego KURS AKADEMIA CHIROPRAKTYKI Opis modułów kursu chiropraktyczego i zadania Moduł 1 historii chiropraktyki i jej filozofii ze szczególnym uwzględnieniem chiropraktyki McTimoney- Corley a(mctc); zasadności

Bardziej szczegółowo

Wyłączny przedstawiciel na Polskę:

Wyłączny przedstawiciel na Polskę: Wyłączny przedstawiciel na Polskę: IFDMO jako jedyna organizacja na świecie posiada pełne prawa do wykorzystywania i przetwarzania materiałów wideo, publikacji oraz dokumentacji twórcy metody FDM - Dr

Bardziej szczegółowo

Centrum Terapii Manualnej

Centrum Terapii Manualnej AUTOTERAPIA DYSFUNKCJI NARZĄDU RUCHU Z ELEMENTAMI TERAPII MANUALNEJ Moduł 1. PROGRAM KURSU Wprowadzenie Znaczenie i cele autoterapii w terapii dolegliwości narządu ruchu: - program minimum, indywidualny

Bardziej szczegółowo

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Zalecenia rehabilitacyjne dla pacjentów z osteoporozą Wojciech Roczniak, Magdalena Babuśka-Roczniak, Anna Roczniak, Łukasz Rodak, Piotr

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO WZÓR... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Data badania dzień miesiąc rok Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok

Bardziej szczegółowo

KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU

KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU WERSJA 2014 Moduł I TMH w ortopedii Dysfunkcje i deformacje stóp dzieci i dorośli pierwotne wtórne zasady korekcji czynnej korekcja

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka układu ruchowego narządu żucia (URNŻ) przed leczeniem ortodontycznym/rehabilitacją protetyczną.

Diagnostyka układu ruchowego narządu żucia (URNŻ) przed leczeniem ortodontycznym/rehabilitacją protetyczną. Diagnostyka układu ruchowego narządu żucia (URNŻ) przed leczeniem ortodontycznym/rehabilitacją protetyczną. Rozpoznawanie czynników ryzyka, wnikliwa analiza czynnościowa stawów skroniowo-żuchwowych, diagnostyka

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Wybrane metody fizjoterapii z zakresu mechanoterapii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów

SYLABUS. Wybrane metody fizjoterapii z zakresu mechanoterapii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Załącznik nr 2 do Zarządzenia Rektora UR Nr 4/2012 z dnia 20.01.2012r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Wybrane metody fizjoterapii z zakresu mechanoterapii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny,

Bardziej szczegółowo

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Definicja - 1 Dyskopatia szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości przypadków jest to pierwszy z etapów choroby zwyrodnieniowej

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy.

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy. (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania Dzień Miesiąc Rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok Numer PESEL

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE PRASKIEJ SZKOŁY MEDYCYNY MANUALNEJ: TERAPIA MANUALNA PROGRAM SZKOLENIA:

SZKOLENIE PRASKIEJ SZKOŁY MEDYCYNY MANUALNEJ: TERAPIA MANUALNA PROGRAM SZKOLENIA: SZKOLENIE PRASKIEJ SZKOŁY MEDYCYNY MANUALNEJ: TERAPIA MANUALNA PROGRAM SZKOLENIA: Moduł I A : techniki tkanek miękkich, techniki relaksacji mięśni. Cel modułu: uczestnicy szkolenia poznają techniki diagnostyczno

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ Dolegliwości bólowe w obrębie obręczy barkowej to problem, który dotyczy coraz większej liczby osób, niestety coraz młodszych. Dawniej typowym pacjentem zgłaszającym się z bólem barku była osoba starsza,

Bardziej szczegółowo

Schemat stosowania poszczególnych CMD

Schemat stosowania poszczególnych CMD Schemat stosowania poszczególnych CMD 13 produktów do stosowania osobno lub w połączeniu w zależności od przypadku klinicznego ZABIEGI w przypadku bólu kręgosłupa: MD-Neck, MD-Thoracic, MD-Lumbar: do stosowania

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO ... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania dzień Miesiąc rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imiona i nazwisko Data urodzenia Płeć 1) dzień miesiąc

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i terapia funkcjonalna w wybranych problemach bólowych

Diagnostyka i terapia funkcjonalna w wybranych problemach bólowych Diagnostyka i terapia funkcjonalna w wybranych problemach bólowych Motoryczność człowieka Motoryczność podstawowa obejmuje takie przejawy wzorca ruchowego jak: mobilność, stabilność, koordynacja ruchowa

Bardziej szczegółowo

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Anna Czyżewska, Wojciech Glinkowski REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu, Centrum Doskonałości

Bardziej szczegółowo

Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym

Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym Marek Jóźwiak Klinika Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Neurogenne

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

OBJAWY USZNE U OSÓB NURKUJĄCYCH SPOWODOWANE PRZEZ CHOROBY I DYSFUNKCJE NARZĄDU ŻUCIA

OBJAWY USZNE U OSÓB NURKUJĄCYCH SPOWODOWANE PRZEZ CHOROBY I DYSFUNKCJE NARZĄDU ŻUCIA J. Walczyńska OBJAWY USZNE U OSÓB NURKUJĄCYCH SPOWODOWANE PRZEZ CHOROBY I DYSFUNKCJE NARZĄDU ŻUCIA W artykule przedstawiono choroby i dysfunkcje narządu żucia mające wpływ na działalność nurkową. Opracowanie

Bardziej szczegółowo

MODUŁ II Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz. 1.

MODUŁ II Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz. 1. MODUŁ II Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz. 1. 1. Anatomia palpacyjna 1.1 Anatomia palpacyjna kolana, podudzia, stopy Elementy kostne: Rzepka Kość piszczelowa Guzowatość przednia piszczeli Śródlinia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Podziękowania...V

Spis treści. Podziękowania...V Spis treści Podziękowania...V O autorze... VI Dorobek naukowy Robina McKenziego... VIII Wstęp: Przypadkowe odkrycie... XIII Wstęp do wydania polskiego... XVII Rozdział 1: Kark, czyli szyjny odcinek kręgosłupa...

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OFERTA DLA FIRM

KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OFERTA DLA FIRM KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OFERTA DLA FIRM Zdrowy pracownik, to wydajny pracownik. VERIDIS PREZENTUJE - OFERTA DLA FIRM Ci, którzy myślą, że nie mają czasu na ćwiczenia fizyczne, będą musieli wcześniej

Bardziej szczegółowo

Rozdział 7. Masaż punktowy głębokotkankowy pobudzenie wrażeń proprioceptywnych

Rozdział 7. Masaż punktowy głębokotkankowy pobudzenie wrażeń proprioceptywnych Masaż punktowy głębokotkankowy pobudzenie wrażeń proprioceptywnych Masaż punktowy głębokotkankowy pobudzenie wrażeń proprioceptywnych Czucie proprioceptywne (głębokie) to drugi, poza czuciem powierzchownym,

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne

SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy terapii manualnej Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Metody oceny dynamiki struktur nerwowych ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.

Metody oceny dynamiki struktur nerwowych ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Metody oceny dynamiki struktur nerwowych ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Wobec wysokiego poziomu badao technicznych wykonywanych za pomocą różnego rodzaju aparatów stosowanych w diagnostyce

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski

Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski Cechy motoryczne człowieka Szybkość: polega na przemieszczaniu fragmentów ciała, lub też całego ciała w jak najkrótszym czasie, a zatem

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy klinicznej w ortopedii

Bardziej szczegółowo

Działanie mięśni w warunkach funkcjonalnych

Działanie mięśni w warunkach funkcjonalnych Działanie mięśni w warunkach funkcjonalnych Ryc. Pozycja neutralna szyi w płaszczyźnie strzałkowej Głowa jest praktycznie w osi barków, lekko wysunięta do przodu. Tę pozycję można przyjąć pod dwoma warunkami:

Bardziej szczegółowo

Zespoły bólowe kręgosłupa

Zespoły bólowe kręgosłupa Zespoły bólowe kręgosłupa W około 70-80% przypadków pierwszego spotkania pacjenta i lekarza nie daje ustalić się dokładnie przyczyny bólów kręgosłupa. Świadczy to o złożoności tego problemu. Mimo tego

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki 2015/2016. Dr hab. n. med. Prof.UR Bogumił Lewandowski

Rok akademicki 2015/2016. Dr hab. n. med. Prof.UR Bogumił Lewandowski Rok akademicki 05/06 () Nazwa Propedeutyka stomatologiczna w pracy położnej () Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego przedmiot Katedra: Położnictwa (3) Kod - (4) Studia

Bardziej szczegółowo

Metoda Mc Kenzie Mechanical Diagnosis and Therapy

Metoda Mc Kenzie Mechanical Diagnosis and Therapy Metoda Mc Kenzie Mechanical Diagnosis and Therapy Metoda ta zawiera część diagnostyczną i terapeutyczną. Badanie: Przed podjęciem leczenia u pacjenta przeprowadza się dokładny wywiad dotyczący: - ewentualnych

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

www.pandm.org Testy napięciowe nerwów : -sprawdzamy czy uzyskana reakcja jest podobna do objawów opisywanych przez pacjenta NERW POŚRODKOWY

www.pandm.org Testy napięciowe nerwów : -sprawdzamy czy uzyskana reakcja jest podobna do objawów opisywanych przez pacjenta NERW POŚRODKOWY NEUROMOBILIZACJA Metoda Butlera Cechy : - bada oraz likwiduje zaburzenia przesuwalności tk.nerwowej w stosunku do innych tkanek - jest to metoda leczenia zaburzeń poślizgowych struktur uk.nerwowego - stosowanie

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U - MAS A Ż LECZNICZY. Masaż Leczniczy 2015/2016

S YL AB US MODUŁ U - MAS A Ż LECZNICZY. Masaż Leczniczy 2015/2016 S YL AB US MODUŁ U - MAS A Ż LECZNICZY I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Masaż Leczniczy Obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

Włodzimierz Więckiewicz, Artur Predel, Mirosława Wawrzyńczak-Głuszko

Włodzimierz Więckiewicz, Artur Predel, Mirosława Wawrzyńczak-Głuszko PROTET. STOMATOL., 2009, LIX, 5, 321-326 Nieprawidłowe zastosowanie elastycznych szyn zgryzowych TMD i TMJ w początkowej terapii dysfunkcji narządu żucia powodem długotrwałego leczenia przyczynowego opis

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Zadanie egzaminacyjne Do gabinetu masażu w zakładzie opieki zdrowotnej zgłosiła się pacjentka ze skierowaniem

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie terapii manualnej w leczeniu dysfunkcji stawu skroniowo żuchwowego

Zastosowanie terapii manualnej w leczeniu dysfunkcji stawu skroniowo żuchwowego Czas. Stomatol., 2008, 61, 11, 807-814 2008 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Zastosowanie terapii manualnej w leczeniu dysfunkcji stawu skroniowo żuchwowego The use of manual therapy in

Bardziej szczegółowo

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Rozwój gospodarczy, dokonujący się we wszystkich obszarach życia ludzi, wiąże się nieodzownie ze zmianą dominującej pozycji ciała człowieka. W ciągu doby,

Bardziej szczegółowo

PALIATYWNEJ W OPIECE. Redakcja naukowa A g n ieszka W ó j c ik - A n n a Pyszora. Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN

PALIATYWNEJ W OPIECE. Redakcja naukowa A g n ieszka W ó j c ik - A n n a Pyszora. Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN PATRONAT MERYTORYCZNY Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN F iz jo t e r a p ia W OPIECE PALIATYWNEJ Redakcja naukowa A g n ieszka W ó j c ik - A n n a Pyszora F iz jo t

Bardziej szczegółowo

Program usprawniania dzieci z porodowym uszkodzeniem splotu ramiennego

Program usprawniania dzieci z porodowym uszkodzeniem splotu ramiennego Program usprawniania dzieci z porodowym uszkodzeniem splotu ramiennego 0-5 dzień po porodzie - badanie pediatryczne badanie radiologiczne (jeżeli konieczne dot. złamania obojczyka lub ramienia niekiedy

Bardziej szczegółowo

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Definicja: Kręgozmyk prawdziwy jest to wada chorobowa polegająca na ześlizgu kręgów w obrębie kręgoszczeliny na poziomie L5-

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015. Forma studiów: Stacjonarne Kod kierunku: 12.

Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015. Forma studiów: Stacjonarne Kod kierunku: 12. Państwowa Wyższa Szko la Zawodowa w Nowym Sa czu Karta przedmiotu Instytut Kultury Fizycznej obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 01/01 Kierunek studiów: Fizjoterapia Profil:

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Traumatologia sportowa KOD S/I/st/23

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Traumatologia sportowa KOD S/I/st/23 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Traumatologia sportowa KOD S/I/st/23 2. KIERUNEK: Sport 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III rok/vi semestr 5. LICZBA PUNKTÓW

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ REHABILITACJI KIERUNEK FIZJOTERAPIA studia II stopnia DZIENNIK PRAKTYK STUDENCKICH - Imię i nazwisko studenta Nr albumu CELE KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Kinesio Tapingu w usprawnianiu pacjentki po rekonstrukcji nerwu twarzowego

Wykorzystanie Kinesio Tapingu w usprawnianiu pacjentki po rekonstrukcji nerwu twarzowego Wykorzystanie Kinesio Tapingu w usprawnianiu pacjentki po rekonstrukcji nerwu twarzowego 1) Ireneusz Hałas, 2) Tomasz Senderek, 3) Lucyna Krupa. STRESZCZENIE Wstęp. Celem pracy jest przedstawienie możliwości

Bardziej szczegółowo

Herbert Frisch, Jacąues Roex. Terapia manualna. Poradnik wykonywania ćwiczeń

Herbert Frisch, Jacąues Roex. Terapia manualna. Poradnik wykonywania ćwiczeń Herbert Frisch, Jacąues Roex Terapia manualna Poradnik wykonywania ćwiczeń Herbert Frisch, Jaeques Roex Terapia manualna Poradnik wykonywania ćwiczeń Tłumaczenie z języka niemieckiego: prof. dr hab. med.

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Pytka ¹. 1. Wstęp

Krzysztof Pytka ¹. 1. Wstęp Krzysztof Pytka ¹ Ocena wpływu mobilizacji łopatki na zachowanie się krzywizn kręgosłupa studentów Uniwersytetu Medycznego w Lublinie przy użyciu urządzenia MORA 4 Generacji. ¹) Uniwersytet Medyczny w

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZAMY DO WSPÓŁPRACY PRACY PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA IM. STANISŁAWA STASZICA W PILE

ZAPRASZAMY DO WSPÓŁPRACY PRACY PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA IM. STANISŁAWA STASZICA W PILE ZAPRASZAMY DO WSPÓŁPRACY PRACY SPECJALISTYCZNE PRACOWNIE: - kinezyterapii - dwie fizykoterapii - hydroterapii - kriokomora - salka gimnastyczna ŚWIADCZENIE USŁUG UG FIZJOTERAPEUTYCZNYCH fizjoterapia ambulatoryjna

Bardziej szczegółowo

ORTEZY STAWU BARKOWEGO

ORTEZY STAWU BARKOWEGO ORTEZY STAWU BARKOWEGO to grupa ortez stabilizujących i odciążających staw ramienny i barkowo-obojczykowy, a w części modeli także staw łokciowy, ramię i przedramię. Ortezy A-KOB, A-SOB-02 i A-SOB-03 utrzymują

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Czym jest dyskopatia? Jest to szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości

Bardziej szczegółowo

Zaopatrzenie ortopedyczne

Zaopatrzenie ortopedyczne Zaopatrzenie ortopedyczne ZAOPATRZENIE KOŃCZYNY GÓRNEJ Sprężynowa szyna odwodząca staw ramienny (szyna podpiera staw ramienny wraz z ramieniem i ręką) Wskazania W ostrych zespołach bólowych i urazach barku.

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj

Dr hab. med. Paweł Hrycaj Dr hab. med. Paweł Hrycaj Chory z dolegliwościami reumatycznymi Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Katedra Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Mała

Bardziej szczegółowo

PRESSPACK. Dr B A R O N. Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron.

PRESSPACK. Dr B A R O N. Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron. Dr B A R O N CENTRUM ST OMA T O L OGII ESTET Y CZN E J PRESSPACK Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron.pl www.drbaron.pl

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2017 (skrajne daty) Wykł. Ćw. Konw. Lab. Sem. ZP Prakt. GN Liczba pkt ECTS - - - 40 - - - 20 2

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2017 (skrajne daty) Wykł. Ćw. Konw. Lab. Sem. ZP Prakt. GN Liczba pkt ECTS - - - 40 - - - 20 2 SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2017 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Wybrane metody fizjoterapii z zakresu mechanoterapii Kod przedmiotu/

Bardziej szczegółowo

Fizjoterapia układu ruchowego narządu żucia

Fizjoterapia układu ruchowego narządu żucia ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2013, 59, 2, 71 75 Wioletta Jagucka-Mętel, Paulina Brzeska 1, Ewa Sobolewska 2, Anna Machoy-Mokrzyńska, Agata Baranowska

Bardziej szczegółowo

Postępowanie wstępne w leczeniu pacjentów z zaburzeniami czynnościowymi układu stomatognatycznego

Postępowanie wstępne w leczeniu pacjentów z zaburzeniami czynnościowymi układu stomatognatycznego Ann. Acad. Med. Gedan., 2007, 37, 95 101 Maria Prośba-Mackiewicz, Joanna Hebel-Różańska Postępowanie wstępne w leczeniu pacjentów z zaburzeniami czynnościowymi układu stomatognatycznego Initial management

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja badań medycznych według EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) poziomy wiarygodności... 613 Wykaz skrótów... 613

Ewaluacja badań medycznych według EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) poziomy wiarygodności... 613 Wykaz skrótów... 613 IX 1. MECHANIZMY POWSTAWANIA BÓLU Jerzy Wordliczek, Jan Dobrogowski... 1 Patomechanizm bólu ostrego... 3 Patomechanizm bólu przewlekłego... 9 Ból neuropatyczny... 10 Ośrodkowa sensytyzacja... 15 2. METODY

Bardziej szczegółowo

MIGRENY. Henryk Dyczek 2010

MIGRENY. Henryk Dyczek 2010 MIGRENY Henryk Dyczek 2010 Wstęp http://zdrowie.flink.pl/migrenowe_bole_glowy.php Migrenowe bóle głowy stanowią problem epidemiologiczny, diagnostyczny i terapeutyczny. Powszechnie występuje niedostateczna

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność w terapii skolioz, metodyka i aparatura SKOL-AS PROGRAM SZKOLENIA. I dzień 9:00-18:45

Innowacyjność w terapii skolioz, metodyka i aparatura SKOL-AS PROGRAM SZKOLENIA. I dzień 9:00-18:45 Innowacyjność w terapii skolioz, metodyka i aparatura SKOL-AS PROGRAM SZKOLENIA I dzień 9:00-18:45 I. Wprowadzenie i dyskusja moderowana 1. Morfofizjologiczne podstawy metody SKOL-AS. a) Współzależność

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. 1. Podstawowa wiedza o rehabilitacji 1. Przedmowa do wydania drugiego XI Autorzy rozdziałów XIII

Spis treści. Spis treści. 1. Podstawowa wiedza o rehabilitacji 1. Przedmowa do wydania drugiego XI Autorzy rozdziałów XIII Przedmowa do wydania drugiego XI Autorzy rozdziałów XIII 1. Podstawowa wiedza o rehabilitacji 1 1.1. Historia rehabilitacji na świecie i w Polsce 1 Bogumił Przeździak 1.2. Niepełnosprawność i proces rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Zaburzenie narządu żucia u dzieci i młodzieży na podstawie piśmiennictwa

Zaburzenie narządu żucia u dzieci i młodzieży na podstawie piśmiennictwa Prace poglądowe Review papers Borgis Zaburzenie narządu żucia u dzieci i młodzieży na podstawie piśmiennictwa Katarzyna Szwedzińska 1, *Joanna Szczepańska 2 1 Studia doktoranckie, Zakład Stomatologii Wieku

Bardziej szczegółowo

Cennik usług rehabilitacyjnych

Cennik usług rehabilitacyjnych Cennik usług lekarskich obowiazuje od 1 sierpnia 2015 r. KONSULTACJA LEKARSKA - neurolog - neurolog dziecięcy - ortopeda - specjalista rehabilitacji medycznej - psycholog, terapeuta konsultacja/terapia

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie rolki stabilizacyjnej EVA (club core roller) w doskonaleniu umiejętności sportowych.

Zastosowanie rolki stabilizacyjnej EVA (club core roller) w doskonaleniu umiejętności sportowych. Agnieszka Mrozowska, Grzegorz Lemiesz Olsztyńska Szkoła Wyższa im. J. Rusieckiego, Olsztyn, Centrum Rehabilitacji Ruchowej im. Stefana Bołoczko Zastosowanie rolki stabilizacyjnej EVA (club core roller)

Bardziej szczegółowo

PLECY OKRĄGŁE choroba kręgosłupa

PLECY OKRĄGŁE choroba kręgosłupa PLECY OKRĄGŁE To choroba kręgosłupa, której cechą charakterystyczną jest nadmierne wygięcie kręgosłupa ku tyłowi w odcinku piersiowym i krzyżowym. Nieleczona kifoza może nie tylko się pogłębić i doprowadzić

Bardziej szczegółowo