METODY INSTRUMENTALNE W ANALIZIE CHEMICZNEJ. Zakład Chemii Medycznej PUM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "METODY INSTRUMENTALNE W ANALIZIE CHEMICZNEJ. Zakład Chemii Medycznej PUM"

Transkrypt

1 METODY INSTRUMENTALNE W ANALIZIE CHEMICZNEJ Zakład Chemii Medycznej PUM

2 Promieniowanie elektromagnetyczne: fala strumień fotonów Fala to rozchodzące się w przestrzeni i w czasie, spójne drganie pól elektrycznego i magnetycznego. 2

3 Fotony są pozbawione masy spoczynkowej, niosą ze sobą ściśle określoną energię, którą wyraża zależność Plancka: gdzie: E energia promieniowania h stała Plancka 6, Js liczba falowa cm -1

4 Zajmuje się oddziaływaniem promieniowania elektromagnetycznego z cząsteczkami. W cząsteczce wieloatomowej można wyróżnić następujące rodzaje energii: translacji - swobodny ruch cząsteczki w przestrzeni rotacji - związana z obrotem cząsteczki wokół osi środka masy oscylacji - związana z drganiem atomów wokół położenia równowagi elektronowa - energia kinetyczna (ruch) elektronów i potencjalna związana z przyciąganiem elektronów przez jądro i odpychaniem przez sąsiednie elektrony. 4

5 W wyniku absorpcji promieniowania elektromagnetycznego przez cząsteczki następuje wzbudzenie odpowiednich poziomów energii, czego mierzalnym efektem jest widmo. pod wpływem promieniowania z zakresu mikrofal i dalekiej podczerwieni (energia 4x10-2 4x10-3 KJ/mol) następuje wzbudzenie rotacyjnych poziomów energii a efektem jest widmo rotacyjne. pod wpływem promieniowania IR (podczerwień KJ/mol) wzbudzeniu ulegają oscylacyjne poziomy energii efekt widmo oscylacyjne. wzbudzenie elektronów jest wywołane promieniowaniem elektromagnetycznym (400 KJ/mol) z zakresu UV Vis (ultrafiolet i widzialne) - efektem jest elektronowe widmo absorpcyjne. 5

6 Elektronowe widmo absorpcyjne jest widmem ciągłym 6

7 Podstawowe założenia do praw absorpcji: monochromatyczność wiązki promieniowania elektromagnetycznego jednorodność ośrodka absorbującego 7

8 c- stężenie roztworu α- współczynnik absorpcji 0,4343K Intensywność początkowa promieniowania (I o ) Intensywność promieniowania (I 1 ) po przejściu przez próbkę o grubości l 8

9 I prawo absorpcji (prawo Lamberta) Wiązka promieniowania monochromatycznego po przejściu przez jednorodny ośrodek absorpcyjny o grubości l ulega osłabieniu wg równania: I = I o e Kl A= log (I 0 / I) = l A- absorbancja, gęstość optyczna, zdolność pochłaniania promieniowania Absorbancja jest proporcjonalna do grubości warstwy absorbującej jeśli wiązka promieniowania elektromagnetycznego przechodzi przez jednorodny ośrodek absorbujący. 9

10 II prawo absorpcji (prawo Lamberta - Beera) Absorbancja wiązki promieniowania monochromatycznego przechodzącej przez jednorodny roztwór jest wprost proporcjonalna do stężenia roztworu c i do grubości warstwy absorbującej l. A = l c 10

11 III Prawo absorpcji (addytywności absorpcji) Absorbancja roztworu wieloskładnikowego równa się sumie absorbancji poszczególnych składników. A = A 1 + A 2 + A A n 11

12 Odchylenia od praw adsorpcji są wywołane przez: 1. Podstawowe ograniczenia praw prawa absorpcji są spełniane dla roztworów rozcieńczonych c 10-2 mol/l zakłada się, że jedynym oddziaływaniem promieniowania elektromagnetycznego z substancją rozpuszczoną jest absorpcja promieniowania (a nie np. fluorescencja) 12

13 2. Czynniki chemiczne zmianie ph roztworu, także zmianie stężenia mogą towarzyszyć reakcje takie jak: polimeryzacja, dysocjacja, asocjacja, solwatacja, kompleksowanie - tym reakcjom towarzyszą zmiany właściwości optycznych analizowanych roztworów. 3. Czynniki aparaturowe brak monochromatyczności wiązki (główna przyczyna odchylenia od praw) promieniowanie rozproszone

14 Spektrometria w zakresie nadfioletu (ultrafiolet UV) i promieniowania widzialnego (visible Vis). Absorpcja promieniowania w zakresie UV Vis jest związana z przejściami elektronów walencyjnych ( i π) oraz elektronów wolnych par elektronowych (elektrony n). 14

15 Ilościowe oznaczanie metodą spektrofotometryczną UV Vis należy do metod porównawczych (porównanie z wzorcami, stosowanie krzywych kalibracyjnych) 1. Metoda porównania z pojedynczym wzorcem A x absorbancja roztworu badanego c x A w absorbancja roztworu wzorcowego o c w (pomiar w kuwetach o tej samej grubości l i przy tej samej długości fali ) A x = c x l A w = c w l 15

16 2. Metoda porównania z kilkoma wzorcami czyli metoda krzywej wzorcowej metoda uniwersalna A A x C x C 16

17 Analiza jakościowa Elektronowe widmo absorpcyjne jest cechą charakterystyczną związku chemicznego i określa jednoznacznie związek jednorodny. W przypadku związku organicznego widma UV Vis w zakresie nm są użyteczne do ustalania pewnych zależności strukturalnych i identyfikacji grup funkcyjnych. Użytecznym pojęciem jest wprowadzone przed wieloma laty określenia: chromofor i auksochrom 17

18 Chromofory są to grupy absorbujące promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie nm grupy: karboksylowa, nitrozowa, alkenowa, azowa, tiolowa, benzenowa Auksochromy są to grupy przesuwające absorpcję ( max i E max ) w kierunku fal dłuższych (przesunięcie batochromowe) grupy: aminowa, hydroksylowa, sulfhydrylowa 18

19 Cząstki w stanie wzbudzonym mogą emitować promieniowanie przechodząc do stanu podstawowego - zjawisko to nazywamy luminescencją - emisja światła przez ciała zimne. W zależności od czynników które wywołały luminescencję rozróżniamy: fotoluminescencja substancja jest wzbudzona promieniowaniem elektromagnetycznym UV Vis chemiluminescencja wzbudzenie jest wynikiem reakcji chemicznej bioluminescencja - wzbudzenie jest wynikiem procesów biochemicznych elektroluminescencja wzbudzenie następuje w polu elektrycznym. 19

20 Proces fotoluminescencji cząstki można przedstawić schematycznie: X + h X* X + ciepło + h h - energia oddana na sposób promienisty W zależności od mechanizmu przejść elektronowych: fluorescencja fosforescencja 20

21 Zastosowanie analityczne fluorescencyjnej analizy tiamina ilościowej: witaminy (tiamina) hormony (adrenalina) aminokwasy (tryptofan) alkaloidy (chinina) leki (antybiotyki, barbiturany) środki spożywcze substancje toksyczne w środowisku tiochrom

22 Absorpcja promieniowania IR wpływa na zmianę energii oscylacyjnej cząsteczki Zakresy długości fal odpowiadające podczerwieni: 0,8 2,5 m NIP bliska podczerwień 2,5 25 m MIR podstawowa m FIR daleka podczerwień 22

23 Widmo IR jest właściwością charakterystyczną dla danego związku chemicznego. Wykorzystuje się je do: identyfikacji związków (ustala się grupy funkcyjne i strukturę badanego związku). w analizie ilościowej (obowiązuje tu także prawo Lamberta-Beera). w biologii, biochemii, medycynie do badania tkanekmięśni, włókien i krwi. 23

24 Jądra atomowe niektórych izotopów umieszczone w jednorodnym polu magnetycznym mogą absorbować promieniowanie elektromagnetyczne o częstotliwości radiowej. Z warunku rezonansu wynika, że można: przy ustalonej częstotliwości radiowej zmieniać natężenie pola magnetycznego tak długo aż wystąpi rezonans przy stałym natężeniu pola można zmieniać częstotliwość promieniowania radiowego aż do wystąpienia rezonansu promieniowanie o częstotliwości radiowej uzyskuje się z krystalicznego oscylatora o dużej stabilności Najczęściej bada się izotopy: 1 H, 13 C, 19 F, 31 P, 14 N, 11 Bi, 29 Si 24

25 Tomografia MRI (magnetic resonance imaging) Pierwszy raz wykorzystany w 1973r przez Lauterbur a, Obecnie to istotna metoda stosowana w diagnostyce klinicznej. Magnes horyzontalny, do którego wsuwany jest na leżąco pacjent utrzymuje stałe i jednorodne pole magnetyczne. Za pomocą dodatkowych cewek uzyskuje się warunki rezonansowe jąder tylko w wybranej warstwie, w przekroju. Impuls pola zmiennego wzbudzającego rezonans trwa ułamek sekundy Obraz żywego organizmu przedstawia mapę gęstości protonów wody w tkankach danej części ciała. Najczęściej obrazuje się nieruchome części ciała tj. mózg, rdzeń kręgowy, kończyny. 25

26 Obraz mózgu otrzymany metodą tomografii zmienia się w zależności od tego ile świeżej utlenowanej krwi jest dostarczone do niego w trakcie myślenia, zapamiętywania czy reakcji na bodźce. Uzyskuje się mapę funkcji mózgu Do obrazowania narządów wewnętrznych konieczne jest dodatkowe sterowanie gradientem pola w rytm oddechów tzw. nawigator oddechowy W badaniu serca sekwencje obrazujące są sterowane sygnałem EKG 26

27 PROTEin complement of the genome (składnik białkowy kodowany przez genom) Proteomika zmierza do poznania wszystkich białek pojawiających się w danym organizmie w ciągu całego życia. Wykorzystuje kilka technik służących do jednoczesnej analizy setek lub tysięcy białek. Białka są trudnym obiektem badań ze względu na ich przestrzenną strukturę i występowanie w wielkocząsteczkowych kompleksach. Dynamiczny obraz proteomu zawiera: zmiany w pojedynczej komórce związane z jej cyklem życiowym rozmieszczenie białek w obrębie struktur komórki wzajemne oddziaływanie komórek tworzących tkanki

28 Liczba białek proteomu jest znacznie większa niż liczba kodujących ją genów. Ludzki genom ma w przybliżeniu tysięcy genów kodujących białka. Do tej pory rozpoznano około 500 tysięcy białek, co oznacza, że na 1 gen przypada prawie 10 różnych wariantów białek Na taki stan mają wpływ: procesy molekularnego składania w trakcie translacji i powstawania informacyjnego kwasu rybonukleinowego procesy potranslacyjne: fosforylacja czy glikozylacja, które mają wpływ na ostateczną strukturę białka Pełna analiza białek- markerów białkowych zawartych w materiale biologicznym może być źródłem wielu informacji o zdrowiu pacjenta oraz wspomóc kliniczną diagnozę w monitorowaniu choroby czy prowadzeniu terapii.

29 Ludzka surowica zawiera wiele tysięcy białek/peptydów o stężeniu w zakresie ⁹ pg/ml do 0-5 pg/ml Poznano 22 białka stanowiące 99% surowiczego proteomu, pozostały 1% białek/peptydów nazwano peptydomem, zawierającym białka o masie cząsteczkowej mniejszej niż Da. Małe białka są trudne do identyfikacji i wykonania analizy ilościowej z powodu ich małej ilości w surowicy oraz tendencji przyłączania się do białek transportujących, takich jak albumina.

30 W wykrywaniu markerów biologicznych stosuje się techniki pozwalające na porównywanie złożonych mieszanin białkowych i ilościową ocenę ich poszczególnych składników.

31 Analiza proteomiczna wykorzystuje głównie elektroforezę dwukierunkową 2D i spektrometrię mas. ETAP 1 Białka są rozdzielane w gradiencie ph w zależności od punktu izoelektrycznego pi, czyli wartości ph, przy której ładunek wypadkowy białka jest równy zero Stosuje się kapilary z żelem poliakrylamidowym lub paski żeli z immobilizowanym gradientem ph, dającym wysoką rozdzielczość i powtarzalność wyników Ogniskowanie izoelektryczne IEF

32 ETAP 2 Białka są rozdzielane zgodnie z ich masą cząsteczkową metodą SDS-PAGE Uzyskuje się rozdziały białek o podobnych masach cząsteczkowych Barwniki fluorescencyjne

33 Technika analityczna, której podstawą jest pomiar stosunku masy do ładunku elektrycznego danego jonu. Metoda oparta na jonizacji cząsteczek lub atomów, a następnie detekcji liczby jonów w funkcji ich stosunku masy do ładunku (m/z). Wyniki działania spektrometru mas są przedstawiane w postaci tzw. widma masowego.

34 GC-MS - chromatografia gazowa w połączeniu ze spektrometrią mas; metoda skojarzona, łącząca technikę separacji z detekcją MS; służy do ilościowego oznaczania składników złożonych próbek. Zastosowanie: identyfikacja cukrów, amin, alkoholi, narkotyków, substancji dopingujących, pestycydów i dioksyn. identyfikacja metabolizmu leków (farmakokinetyka) badanie wpływu leków na funkcjonowanie organizmu (farmakologia) odkrywanie nowych, bioaktywnych metabolitów LC-MS - chromatografia cieczowa w połączeniu ze spektrometrią mas; stosuje się chromatografię wysokosprawną (HPLC) i ultra wysokosprawną (UPLC). Zalety: jednoznaczna identyfikacja składników próbki bardzo wysoka czułość układu analitycznego możliwość identyfikacji wszystkich składników próbki wysoka powtarzalność pomiarów analiza ilościowa

35

36 Chromatografia (gr. chromatos = barwa + graphos = pisze) technika służąca do rozdziału lub badania składu mieszanin związków chemicznych. Chromatografię stosuje się do : wyodrębniania związków z mieszanin oczyszczania identyfikacji ilościowej i jakościowej preparacji związków Wybór metody zależy od : ilości mieszaniny identyfikacyjnej rodzaju związków stopnia skomplikowania podziału 36

37 Rozdział chromatograficzny polega na umieszczeniu badanej mieszaniny na ciekłej lub stałej fazie nieruchomej (stacjonarnej), a następnie na przepuszczeniu ciekłej bądź gazowej fazy ruchomej (mobilnej) przez nią lub też nad nią, czyli elucji mieszaniny z fazy nieruchomej. Składniki mieszaniny o różnych stosunkach podziału są eluowane (migrują) z różnymi szybkościami. Te różnice w szybkości migracji prowadzą do rozdziału składników w czasie i przestrzeni. 37

38 Kryteria podziału metod chromatograficznych I. Zastosowanie eluentu 1. chromatografia cieczowa 2. chromatografia gazowa 3. chromatografia fluidalna II. Natura sił fizyko-chemicznych procesu 1. chromatografia adsorpcyjna 2. chromatografia jonowymienna 3. chromatografia podziałowa a. klasyczna b. z odwróconymi fazami c. par jonowych 4. chromatografia sitowo-żelowa (sączenie molekularne) 5. chromatografia powinowactwa 6. elektroforeza kapilarna (CE)/ wysokosprawna elektroforeza kapilarna (HPCE) III. Geometria układu 1. chromatografia kolumnowa 2. chromatografia planarna a. bibułowa b. cienkowarstwowa (TLC) IV. Stan skupienia faz 1. chromatografia gazowo-cieczowa (GLC) 2. chromatografia cieczowo-cieczowa (LLC) 3. chromatografia gazowo-stała (GSC) 4. chromatografia cieczowo-stała (LSC) V. Parametry procesu 1. wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC) 2. szybka, białkowa chromatografia cieczowa (FPLC) 38

39 Klasyfikacja adsorbentów: 1. pod względem aktywności adsorpcyjnej - słabe (skrobia, sacharoza) - średnie (węglan wapnia) - silne (aktywowany kwas krzemowy, tlenek glinu) 2. ze względu na polarność - silnie polarne (tlenek glinu, tlenek krzemu) - słabo polarne (węglan wapnia) - niepolarne (węgiel aktywowany) 3. ze względu na właściwości chemiczne: - kwaśne ( SiO 2 ) - zasadowe ( CaO) - obojętne ( węgiel aktywowany) - amfoteryczne ( Al 2 O 3 ) 4. ze względu na naturę chemiczną: - organiczne - nieorganiczne - mieszane - specyficzne 39

40 Rozpuszczalniki (solwenty) - ułożone są w szereg eluotropowy, w zależności od zdolności adsorpcyjnych w stosunku do substancji w nich rozpuszczonych oraz elucyjnych. Stosowane są do rozwinięcia chromatogramu jak i do elucji (wymywania rozdzielonych substancji). W chromatografii rozpuszczalniki uszeregowane są wraz ze wzrostem zdolności wymywania zaadsorbowanych związków polarnych: heksan ( najmniej polarny) tetrachlorek węgla benzen eter dietylowy aceton chloroform octan etylu etanol metanol woda

41 Zdolności adsorpcyjne cząsteczek zależą od : wielkości i budowy przestrzennej liczby i położenia wiązań podwójnych liczby podstawników polarnych i niepolarnych liczby i rodzaju grup funkcyjnych Stopień adsorpcji cząsteczek adsorbatu wzrasta wraz z: ilością wiązań podwójnych grup funkcyjnych liczbą podstawników tego samego rodzaju

42 42

43 Rozpuszczone w fazie ruchomej składniki mieszaniny ulegają podziałowi między dwie fazy. O rozdziale decyduje: Prawo podziału solutu- prawo Nernsta K - współczynnik w stanie równowagi zależy jedynie od temperatury i właściwości substancji tworzących roztwory, a nie zależy od ilości substancji rozpuszczonej C 1 - stężenie solutu (substancji rozpuszczonej) w fazie stacjonarnej C 2 - stężenie solutu w fazie ruchomej Ekstrakcja- metoda rozdziału składników mieszaniny lub oczyszczania określonego składnika z towarzyszących zanieczyszczeń wykorzystująca prawo podziału solutu. 43

44 Szybka metoda wstępnej orientacji w ilości i względnym udziale składników mieszaniny związków organicznych. Rozdział mieszaniny jest oparty na różnicy we współczynnikach podziału składników mieszaniny (odmienną rozpuszczalnością) między dwie nie mieszające się ze sobą fazy, z których jedna jest cieczą osadzoną na nośniku (faza stacjonarna), a druga fazą ruchomą (ciecz, gaz). 44

45 Podstawę podziału stanowią reakcje wymiany jonowej między jonami z roztworu, a jonami związanymi z fazą stacjonarną, którą stanowią jonity (kationity i anionity). Rozdział składników mieszaniny wynika z różnic w ładunku elektrycznym jonów. Jonity (wymieniacze jonowe) są to substancje, które mają właściwości pobierania jonów z roztworów w zamian za oddawanie do roztworów równoważnych ilości innych jonów tego samego znaku. Żywica jonowymienna składa się ze szkieletu (matrycy) polimeru łańcuchów węglowodorowych w postaci sieci przestrzennej. Z matrycą są trwale powiązane jony (grupy) aktywne, które noszą nazwę jonów utrwalonych. Jony te mogą być wymieniane na inne znajdujące się w roztworze.

46 Zastosowanie chromatografii jonowymiennej: rozdział związków jonowych, kwasów karboksylowych, zasad (aminy), aminokwasów, peptydów, białek, pochodnych kwasów nukleinowych, cukrów zmiękczanie wody usuwanie jonów wapnia i magnezu demineralizacja wody

47 Podstawę podziału stanowią różnice w rozmiarach cząsteczek rozdział zachodzi na skutek różnicy mas cząsteczkowych rozdzielanych związków. Wypełnienie kolumn - żele o zdefiniowanych rozmiarach porów, zbliżonych do rozmiarów cząsteczek analizowanych substancji; sita molekularne Faza nieruchoma - rozpuszczalnik zalegający wnętrze ziaren żelu. Faza ruchoma - rozpuszczalnik przemieszczający się pomiędzy ziarnami żelu. Substancje o dużych rozmiarach cząsteczek (większych od średnicy porów) przesuwają się wzdłuż kolumny szybciej i przechodzą do wycieku. Cząsteczki o określonych rozmiarach dyfundują w głąb ziaren żelu tylko na określoną głębokość - im mniejsze rozmiary tym głębiej penetrują ziarna żelu wolniej migrują wzdłuż kolumny. 47

48 Przykładowe wypełnienia 1. Sephadex - na bazie dekstranu (wielkocząsteczkowy glikan) 2. Sepharose - granulowana forma agaru (glikan obojętny (D-galaktoza + 3,6-anhydro-L-galaktoza) 3. Sephacryl całkowicie syntetyczne sito molekularne-kopolimer allilodekstranu i N,N - metylenobisakrylamidu Zastosowanie chromatografii sitowej: określanie rozkładu mas cząsteczkowych polimerów rozdział substancji wielkocząsteczkowych takich jak: białka, kwasy nukleinowe, peptydy, cukry, glikole, silikony. Wada nie nadaje się do rozdziału związków o zbliżonych masach 48

49 49

50 Szczególny typ chromatografii adsorpcyjnej, w której wykorzystuje się wzajemne powinowactwo dwóch substancji: chemicznie związany z nierozpuszczalnym nośnikiem ligand (efektor) substancja w fazie ruchomej specyficznie adsorbowana przez ligand Substancja rozpuszczona w fazie ruchomej może oddziaływać z unieruchomionym ligandem jak: hormon z receptorem, enzym z substratem, enzym z inhibitorem, przeciwciało z antygenem, kwasy nukleinowe z białkami, dopełniacz z przeciwciałami 50

51 Etapy chromatografii powinowactwa 1. Chemiczne związanie ligandu ze złożem (immobilizacja ligandu) złoża stosowane w filtracji żelowej 2. Specyficzne wiązanie substratu do unieruchomionego ligandu i odmycie niespecyficznie zaadsorbowanych cząsteczek białkowych 3. Elucja specyficznie związanego substratu za pomocą eluentów: specyficznych np. inhibitorów enzymów niespecyficznych np. buforów o niskim/wysokim ph, roztworów o dużej sile jonowej, związków rozrywających wiązania wodorowe 51

52 52

53 Podstawą rozdziałów elektroforetycznych jest różnica w prędkościach migracji cząstek obdarzonych ładunkiem w stałym polu elektrycznym. Kationy przyciągane są przez katodę (-), a aniony przez anodę (+). Prędkość migracji w kierunku elektrod jest różna dla różnych cząsteczek i zależy od: natężenia pola elektrycznego ładunku cząsteczki rozmiaru cząsteczki lepkości środowiska Rozdział przeprowadza się w kapilarach ze stopionej krzemionki (kwarcu) SiO 2 wypełnionych roztworem elektrolitu nośnego; kapilary o Ф wewn µm i l ok. 50 cm. 53

54 Zastosowanie elektroforezy kapilarnej: analiza biopolimerów (białka, polipeptydy, kwasy nukleinowe) analiza związków biologicznie czynnych (aminokwasy, nukleozydy, nukleotydy) analiza leków kontrola jakości leków analiza mieszanin racemicznych i ich rozdział na optycznie czynne enancjomery 54

55 Obejmuje metody chromatograficzne, w których fazą nośną jest gaz. Analizowana próbka (analit) jest przenoszona za pomocą gazu nośnego poprzez kolumnę wypełnioną fazą nieruchomą, gdzie następuje rozdział mieszaniny na poszczególne związki chemiczne. Rozdzielone substancje mierzy się i rejestruje u wylotu kolumny za pomocą odpowiedniego układu detektorowego. W zależności od rodzaju fazy nieruchomej rozróżnia się: chromatografię gazową podziałową (faza nieruchoma - ciecz naniesiona na stałym nośniku) chromatografię gazową adsorpcyjną (faza nieruchoma - adsorbent) chromatografię gazową kapilarną - średnica kolumny 0,2-0,6 mm, (faza nieruchoma ciecz naniesiona bezpośrednio na ścianki kolumny) Szybka i skuteczna metoda rozdzielania mieszanin związków lotnych.

56 Zastosowanie Analiza jakościowa: identyfikacja związków na podstawie parametrów retencji - w tych samych warunkach rozdziału takie same charakterystyki retencyjne identyfikacja substancji poprzez porównanie ze wzorcem Analiza ilościowa: wysokość h i powierzchnia A piku są proporcjonalne do ilości oznaczanego składnika: h = f(c) i A = f(c) metoda krzywej kalibracyjnej metoda wzorca wewnętrznego metoda dodawania wzorca 56

57 57

58 Schemat chromatografu gazowego

59 Wysokociśnieniowa/wysokosprawna chromatografia cieczowa - HPLC High Pressure/Performance Liquid Chromatography Faza ruchoma - ciecz wtłaczana pod wysokim ciśnieniem (20MPa-40MPa) Faza stacjonarna - gęsto i jednorodnie upakowane złoże w kolumnie z metalu, dobrze odpowietrzone Wariant analityczny - węższe kolumny (4-8 mm); długość 5 25 cm Wariant preparatywny - szersze kolumny ( mm); długość cm Zalety: szybki, zautomatyzowany i precyzyjny rozdział związków; łatwe stosowanie gradientów; powtarzalność czasów retencji; ilościowe oznaczanie związków (pole powierzchni pod pikiem) Detekcja: spektroskopowa (UV-vis), elektrochemiczna, spektrofluorymetryczna Wada: rozdział małych ilości związków

60 Schemat chromatografu cieczowego

61 Zastosowanie HPLC Analiza związków: biologicznie czynnych (białka, aminokwasy, witaminy, kwasy nukleinowe, sterydy, polipeptydy, polisacharydy) preparatów farmaceutycznych środków ochrony roślin, pestycydów węglowodorów policyklicznych (benzopiren w środowisku) związków metaloorganicznych i kompleksowych skomplikowanych mieszanin kationów np. rozdzielanie pierwiastków ziem rzadkich 61

62 ADPR UA Urd Ino mau 10 VWD1 A, Wavelength=254 nm (US\16PUR051.D) GDP GTP GMP NAD 8 ADP ATP NADP Guo 6 IMP Hyp AMP 4 2 Xan min

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia podstawa metod analizy laboratoryjnej GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia gr. chromatos = barwa grapho = pisze Michaił Siemionowicz Cwiet 2 Chromatografia jest metodą

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

Spektroskopowe metody identyfikacji związków organicznych

Spektroskopowe metody identyfikacji związków organicznych Spektroskopowe metody identyfikacji związków organicznych Wstęp Spektroskopia jest metodą analityczną zajmującą się analizą widm powstających w wyniku oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

Podstawy chromatografii i technik elektromigracyjnych / Zygfryd Witkiewicz, Joanna Kałużna-Czaplińska. wyd. 5, 4 dodr. Warszawa, 2015.

Podstawy chromatografii i technik elektromigracyjnych / Zygfryd Witkiewicz, Joanna Kałużna-Czaplińska. wyd. 5, 4 dodr. Warszawa, 2015. Podstawy chromatografii i technik elektromigracyjnych / Zygfryd Witkiewicz, Joanna Kałużna-Czaplińska. wyd. 5, 4 dodr. Warszawa, 2015 Spis treści Przedmowa 11 1. Wprowadzenie 13 1.1. Krótka historia chromatografii

Bardziej szczegółowo

Jolanta Jaroszewska-Manaj 1. i identyfikacji związków organicznych. Jolanta Jaroszewska-Manaj 2

Jolanta Jaroszewska-Manaj 1. i identyfikacji związków organicznych. Jolanta Jaroszewska-Manaj 2 Jolanta Jaroszewska-Manaj 1 1 Chromatograficzne metody rozdzielania i identyfikacji związków organicznych Jolanta Jaroszewska-Manaj 2 Jolanta Jaroszewska-Manaj 3 Jolanta Jaroszewska-Manaj 4 Jolanta Jaroszewska-Manaj

Bardziej szczegółowo

Chromatografia kolumnowa planarna

Chromatografia kolumnowa planarna Chromatografia kolumnowa planarna Znaczenie chromatografii w analizie i monitoringu środowiska lotne zanieczyszczenia organiczne (alifatyczne, aromatyczne) w powietrzu, glebie, wodzie Mikrozanieczyszczenia

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZALICZENIA PRZEDMIOTU MBS

ZASADY ZALICZENIA PRZEDMIOTU MBS ZASADY ZALICZENIA PRZEDMIOTU MBS LABORATORIUM - MBS 1. ROZWIĄZYWANIE WIDM kolokwium NMR 25 kwietnia 2016 IR 30 maja 2016 złożone 13 czerwca 2016 wtorek 6.04 13.04 20.04 11.05 18.05 1.06 8.06 coll coll

Bardziej szczegółowo

analiza chemiczna jakościowa ilościowa

analiza chemiczna jakościowa ilościowa analiza chemiczna jakościowa ilościowa analiza chemiczna klasyczna instrumentalna analiza elementarna, klasyczna analiza anionów i kationów, analiza wagowa, metody miareczkowe chemia = arx separatoria

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej 1. Jak wpłynie 50% dodatek MeOH do wody na retencję kwasu propionowego w układzie faz odwróconych? 2. Jaka jest kolejność retencji kwasów mrówkowego, octowego

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp teoretyczny Zagadnienie rozdzielania

Bardziej szczegółowo

SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis. - długość fali [nm, m], - częstość drgań [Hz; 1 Hz = 1 cykl/s]

SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis. - długość fali [nm, m], - częstość drgań [Hz; 1 Hz = 1 cykl/s] SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Spektrofotometria w zakresie nadfioletu (UV) i promieniowania widzialnego (Vis) jest jedną

Bardziej szczegółowo

Chromatografia. Chromatografia po co? Zastosowanie: Podstawowe rodzaje chromatografii. Chromatografia cienkowarstwowa - TLC

Chromatografia. Chromatografia po co? Zastosowanie: Podstawowe rodzaje chromatografii. Chromatografia cienkowarstwowa - TLC Chromatografia Chromatografia cienkowarstwowa - TLC Chromatografia po co? Zastosowanie: oczyszczanie wydzielanie analiza jakościowa analiza ilościowa Chromatogram czarnego atramentu Podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

Spektrofotometria ( SPF I, SPF II ) Spektralna analiza emisyjna ( S ) Fotometria Płomieniowa ( FP )

Spektrofotometria ( SPF I, SPF II ) Spektralna analiza emisyjna ( S ) Fotometria Płomieniowa ( FP ) Spektrofotometria ( SPF I, SPF II ) 1. Rodzaje energii opisujące całkowity stan energetyczny cząsteczki. 2. Długości fal promieniowania elektromagnetycznego odpowiadające zakresom: UV, VIS i IR. 3. Energia

Bardziej szczegółowo

Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie. Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności

Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie. Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Spektroskopia, a spektrometria Spektroskopia nauka o powstawaniu

Bardziej szczegółowo

Wpływ ilości modyfikatora na współczynnik retencji w technice wysokosprawnej chromatografii cieczowej

Wpływ ilości modyfikatora na współczynnik retencji w technice wysokosprawnej chromatografii cieczowej Wpływ ilości modyfikatora na współczynnik retencji w technice wysokosprawnej chromatografii cieczowej WPROWADZENIE Wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC) jest uniwersalną techniką analityczną, stosowaną

Bardziej szczegółowo

Podczerwień bliska: cm -1 (0,7-2,5 µm) Podczerwień właściwa: cm -1 (2,5-14,3 µm) Podczerwień daleka: cm -1 (14,3-50 µm)

Podczerwień bliska: cm -1 (0,7-2,5 µm) Podczerwień właściwa: cm -1 (2,5-14,3 µm) Podczerwień daleka: cm -1 (14,3-50 µm) SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI Podczerwień bliska: 14300-4000 cm -1 (0,7-2,5 µm) Podczerwień właściwa: 4000-700 cm -1 (2,5-14,3 µm) Podczerwień daleka: 700-200 cm -1 (14,3-50 µm) WIELKOŚCI CHARAKTERYZUJĄCE

Bardziej szczegółowo

3. Jak zmienią się właściwości żelu krzemionkowego jako fazy stacjonarnej, jeśli zwiążemy go chemicznie z grupą n-oktadecylodimetylosililową?

3. Jak zmienią się właściwości żelu krzemionkowego jako fazy stacjonarnej, jeśli zwiążemy go chemicznie z grupą n-oktadecylodimetylosililową? 1. Chromatogram gazowy, na którym widoczny był sygnał toluenu (t w =110 C), otrzymany został w następujących warunkach chromatograficznych: - kolumna pakowana o wymiarach 48x0,25 cala (podaj długość i

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1 Analiza jakościowa w chromatografii gazowej Wstęp

Ćwiczenie 1 Analiza jakościowa w chromatografii gazowej Wstęp Pracownia dyplomowa III rok Ochrona Środowiska Licencjat (OŚI) Ćwiczenie 1 Analiza jakościowa w chromatografii gazowej Wstęp Chromatografia jest metodą fizykochemiczną metodą rozdzielania składników jednorodnych

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE STĘŻENIA BARWNIKÓW W WODZIE METODĄ UV-VIS

OZNACZANIE STĘŻENIA BARWNIKÓW W WODZIE METODĄ UV-VIS OZNACZANE STĘŻENA BARWNKÓW W WODZE METODĄ UV-VS. SPEKTROFOTOMETRA UV-Vis Spektrofotometria w zakresie nadfioletu (ang. ultra-violet UV) i promieniowania widzialnego (ang. visible- Vis), czyli spektrofotometria

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne ELEMENTY ANALZY NSTRUMENTALNEJ Ćwiczenie 3 Temat: Spektrofotometria UV/ViS SPEKTROFOTOMETR podstawy teoretyczne SPEKTROFOTOMETRA jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

ROZDZIELENIE OD PODSTAW czyli wszystko (?) O KOLUMNIE CHROMATOGRAFICZNEJ

ROZDZIELENIE OD PODSTAW czyli wszystko (?) O KOLUMNIE CHROMATOGRAFICZNEJ ROZDZIELENIE OD PODSTAW czyli wszystko (?) O KOLUMNIE CHROMATOGRAFICZNEJ Prof. dr hab. inż. Agata Kot-Wasik Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska agawasik@pg.gda.pl ROZDZIELENIE

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

Politechnika Śląska Wydział Chemiczny Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii INSTRUKCJA. Metody analizy związków chemicznych:

Politechnika Śląska Wydział Chemiczny Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii INSTRUKCJA. Metody analizy związków chemicznych: Politechnika Śląska Wydział Chemiczny Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii INSTRUKCJA Metody analizy związków chemicznych: UPLC-MS U/HPLC Wprowadzenie Chromatografia cieczowa, w swoich

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5 SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5 BIAŁKA 1. Wprowadzenie... 7 2. Aminokwasy jednostki strukturalne białek... 7 2.1. Klasyfikacja aminokwasów... 9 2.1.1. Aminokwasy białkowe i niebiałkowe... 9 2.1.2. Zdolność

Bardziej szczegółowo

Ćw. 5 Absorpcjometria I

Ćw. 5 Absorpcjometria I Ćw. 5 Absorpcjometria I Absorpcja promieniowania elektromagnetycznego z obszaru widzialnego i nadfioletowego przez atomy i cząsteczki powoduje zmianę ich stanu elektronowego. Zjawiska te moŝna badać za

Bardziej szczegółowo

Widmo promieniowania

Widmo promieniowania Widmo promieniowania Spektroskopia Każde ciało wysyła promieniowanie. Promieniowanie to jest składa się z wiązek o różnych długościach fal. Jeśli wiązka światła pada na pryzmat, ulega ono rozszczepieniu,

Bardziej szczegółowo

Repetytorium z wybranych zagadnień z chemii

Repetytorium z wybranych zagadnień z chemii Repetytorium z wybranych zagadnień z chemii Mol jest to liczebność materii występująca, gdy liczba cząstek (elementów) układu jest równa liczbie atomów zawartych w masie 12 g węgla 12 C (równa liczbie

Bardziej szczegółowo

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Nowoczesne techniki analityczne w analizie żywności Zajęcia laboratoryjne Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości sodu, potasu i magnezu w

Bardziej szczegółowo

PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH WYMIANA JONOWA

PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH WYMIANA JONOWA KIiChŚ PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH Ćwiczenie nr 2 WYMIANA JONOWA Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest określenie roboczej zdolności wymiennej jonitu na podstawie eksperymentalnie wyznaczonej

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

Fazą ruchomą może być gaz, ciecz lub ciecz w stanie nadkrytycznym, a fazą nieruchomą ciało stałe lub ciecz.

Fazą ruchomą może być gaz, ciecz lub ciecz w stanie nadkrytycznym, a fazą nieruchomą ciało stałe lub ciecz. Chromatografia jest to metoda fizykochemicznego rozdziału składników mieszaniny związków w wyniku ich różnego podziału pomiędzy fazę ruchomą a nieruchomą. Fazą ruchomą może być gaz, ciecz lub ciecz w stanie

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa CZĘŚĆ I PRZEGLĄD METOD SPEKTRALNYCH Program wykładów Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja alkoholi techniką chromatografii gazowej

Identyfikacja alkoholi techniką chromatografii gazowej Identyfikacja alkoholi techniką chromatografii gazowej Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp teoretyczny Zagadnienie rozdzielania mieszanin związków

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja)

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja) Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja) Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Rodzaje błędów w analizie chemicznej, walidacja procedur

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

Kreacja aromatów. Techniki przygotowania próbek. Identyfikacja składników. Wybór składników. Kreacja aromatu

Kreacja aromatów. Techniki przygotowania próbek. Identyfikacja składników. Wybór składników. Kreacja aromatu Kreacja aromatów Techniki przygotowania próbek Identyfikacja składników Wybór składników Kreacja aromatu Techniki przygotowania próbek Ekstrakcja do fazy ciekłej Ekstrakcja do fazy stałej Desorpcja termiczna

Bardziej szczegółowo

Metody chromatograficzne (rozdzielcze) w analizie materiału biologicznego (GC, HPLC)

Metody chromatograficzne (rozdzielcze) w analizie materiału biologicznego (GC, HPLC) Metody chromatograficzne (rozdzielcze) w analizie materiału biologicznego (GC, HPLC) Chromatografia jest fizykochemiczną metodą rozdzielania składników jednorodnych mieszanin w wyniku ich różnego podziału

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2 Przejawy wiązań wodorowych w spektroskopii IR i NMR

Ćwiczenie 2 Przejawy wiązań wodorowych w spektroskopii IR i NMR Ćwiczenie 2 Przejawy wiązań wodorowych w spektroskopii IR i NMR Szczególnym i bardzo charakterystycznym rodzajem oddziaływań międzycząsteczkowych jest wiązanie wodorowe. Powstaje ono między molekułami,

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH - CHROMATOGRAFIA JONOWA

MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH - CHROMATOGRAFIA JONOWA MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH - CHROMATOGRAFIA JONOWA mgr inż. Malwina Diduch mgr inż. Ewa Olkowska 1. WPROWADZENIE Termin chromatografia obejmuje wiele technik fizykochemicznych ogólnie zdefiniowanych

Bardziej szczegółowo

Metody chromatograficzne w chemii i biotechnologii, wykład 3. Łukasz Berlicki

Metody chromatograficzne w chemii i biotechnologii, wykład 3. Łukasz Berlicki Metody chromatograficzne w chemii i biotechnologii, wykład 3 Łukasz Berlicki Rozdział chromatograficzny Przepływ Faza ruchoma mieszanina Faza stacjonarna Chromatografia cieczowa adsorbcyjna Faza stacjonarna:

Bardziej szczegółowo

Zakresy promieniowania. Światło o widzialne. długość fali, λ. podczerwień. ultrafiolet. Wektor pola elektrycznego. Wektor pola magnetycznego TV AM/FM

Zakresy promieniowania. Światło o widzialne. długość fali, λ. podczerwień. ultrafiolet. Wektor pola elektrycznego. Wektor pola magnetycznego TV AM/FM Światło o widzialne Zakresy promieniowania ultrafiolet podczerwień Wektor pola elektrycznego Wektor pola magnetycznego TV AM/FM długość fali, λ Podział fal elektromagnetycznych Promieniowanie X Fale wolnozmiennesieci

Bardziej szczegółowo

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE - lata '90 XIX wieku WSTĘP Widmo promieniowania elektromagnetycznego zakres "pokrycia" różnymi rodzajami fal elektromagnetycznych promieniowania zawartego w danej wiązce. rys.i.1.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne 1) OZNACZANIE ROZKŁADU MASY CZĄSTECZKOWEJ POLIMERÓW Z ASTOSOWANIEM CHROMATOGRAFII ŻELOWEJ; 2) PRZYGOTOWANIE PRÓBKI Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

CHEMIA. Treści nauczania- wymagania szczegółowe. Substancje i ich właściwości. Uczeń: Wewnętrzna budowa materii. Uczeń:

CHEMIA. Treści nauczania- wymagania szczegółowe. Substancje i ich właściwości. Uczeń: Wewnętrzna budowa materii. Uczeń: CHEMIA Treści nauczania- wymagania szczegółowe Substancje i ich właściwości. Uczeń: Podaje przykłady zastosować chemii w życiu codziennym Nazywa wybrane szkło i sprzęt laboratoryjny oraz określa jego przeznaczenie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii UV/VIS do określania struktury związków organicznych

Zastosowanie spektroskopii UV/VIS do określania struktury związków organicznych Zwiększenie liczby wysoko wykwalifikowanych absolwentów kierunków ścisłych Uniwersytetu Jagiellońskiego POKL.04.01.02-00-097/09-00 Zastosowanie spektroskopii UV/VIS do określania struktury związków organicznych

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA. Sprawdzono w roku 2014 przez K. Czapińską. Teoria Metody rozdzielcze i proces rozdzielania

CHROMATOGRAFIA. Sprawdzono w roku 2014 przez K. Czapińską. Teoria Metody rozdzielcze i proces rozdzielania 2 CHROMATOGRAFIA Zagadnienia teoretyczne Charakterystyka metody chromatograficznej, elementy układu chromatograficznego, chromatografia cieczowa (kolumnowa i cienkowarstwowa), chromatografia gazowa. Najczęściej

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC MK-EG-AS Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Gdańsk 2009 Chromatograficzne układy faz odwróconych (RP) Potocznie: Układy chromatograficzne, w których

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA IR I SPEKTROSKOPIA RAMANA JAKO METODY KOMPLEMENTARNE

SPEKTROSKOPIA IR I SPEKTROSKOPIA RAMANA JAKO METODY KOMPLEMENTARNE SPEKTROSKOPIA IR I SPEKTROSKOPIA RAMANA JAKO METODY KOMPLEMENTARNE Promieniowanie o długości fali 2-50 μm nazywamy promieniowaniem podczerwonym. Absorpcja lub emisja promieniowania z tego zakresu jest

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii UV/VIS w określaniu struktury związków organicznych Małgorzata Krasodomska

Zastosowanie spektroskopii UV/VIS w określaniu struktury związków organicznych Małgorzata Krasodomska Zastosowanie spektroskopii UV/VIS w określaniu struktury związków organicznych Małgorzata Krasodomska 1.1. Wprowadzenie do spektroskopii UV/VIS Spektroskopia w nadfiolecie, oraz świetle widzialnym UV/VIS

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w jakościowej i ilościowej analizie organicznej

Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w jakościowej i ilościowej analizie organicznej Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w jakościowej i ilościowej analizie organicznej dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB Tematyka Spektroskopia - podział i zastosowanie

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA SPEKTROMETRIA

SPEKTROSKOPIA SPEKTROMETRIA SPEKTROSKOPIA Spektroskopia to dziedzina nauki, która obejmuje metody badania materii przy użyciu promieniowania elektromagnetycznego, które może być w danym układzie wytworzone (emisja) lub może z tym

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa Listopad 2013 styczeń 2014 Program wykładów Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II Ćwiczenie 1 Przygotowanie próbek do oznaczania ilościowego analitów metodami wzorca wewnętrznego, dodatku wzorca i krzywej kalibracyjnej 1. Wykonanie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3 ANALIZA JAKOŚCIOWA PALIW ZA POMOCĄ SPEKTROFOTOMETRII FTIR (Fourier Transform Infrared Spectroscopy)

Ćwiczenie 3 ANALIZA JAKOŚCIOWA PALIW ZA POMOCĄ SPEKTROFOTOMETRII FTIR (Fourier Transform Infrared Spectroscopy) POLITECHNIKA ŁÓDZKA WYDZIAŁ INśYNIERII PROCESOWEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA KATEDRA TERMODYNAMIKI PROCESOWEJ K-106 LABORATORIUM KONWENCJONALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII I PROCESÓW SPALANIA Ćwiczenie 3 ANALIZA JAKOŚCIOWA

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA CHEMII. Wygaszanie fluorescencji (Fiz4)

PRACOWNIA CHEMII. Wygaszanie fluorescencji (Fiz4) PRACOWNIA CHEMII Ćwiczenia laboratoryjne dla studentów II roku kierunku Zastosowania fizyki w biologii i medycynie Biofizyka molekularna Projektowanie molekularne i bioinformatyka Wygaszanie fluorescencji

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY METODY SPEKTROSKOPI W PODCZERWIENI ABSORPCJA, EMISJA

PODSTAWY METODY SPEKTROSKOPI W PODCZERWIENI ABSORPCJA, EMISJA PODSTAWY METODY SPEKTROSKOPI W PODCZERWIENI ABSORPCJA, EMISJA Materia może oddziaływać z promieniowaniem poprzez absorpcję i emisję. Procesy te polegają na pochłonięciu lub wyemitowaniu fotonu przez cząstkę

Bardziej szczegółowo

Jakościowa i ilościowa analiza mieszaniny alkoholi techniką chromatografii gazowej

Jakościowa i ilościowa analiza mieszaniny alkoholi techniką chromatografii gazowej Jakościowa i ilościowa analiza mieszaniny alkoholi techniką chromatografii gazowej WPROWADZENIE Pojęcie chromatografii obejmuje grupę metod separacji substancji, w których występują diw siły: siła powodująca

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja substancji pochodzenia roślinnego z użyciem detektora CORONA CAD

Identyfikacja substancji pochodzenia roślinnego z użyciem detektora CORONA CAD Identyfikacja substancji pochodzenia roślinnego z użyciem detektora CORONA CAD Przemysław Malec Department of Plant Physiology and Biochemistry, Faculty of Biochemistry, Biophysics and Biotechnology, Jagiellonian

Bardziej szczegółowo

-- w części przypomnienie - Gdańsk 2010

-- w części przypomnienie - Gdańsk 2010 Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 4. --mechanizmy retencji i selektywności -- -- w części

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy. Dział Zakres treści

Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy. Dział Zakres treści Anna Kulaszewicz Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy lp. Dział Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania i wymaganiami edukacyjnymi z

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie cieplne ciał.

Promieniowanie cieplne ciał. Wypromieniowanie fal elektromagnetycznych przez ciała Promieniowanie cieplne (termiczne) Luminescencja Chemiluminescencja Elektroluminescencja Katodoluminescencja Fotoluminescencja Emitowanie fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 4. Określenie aktywności katalitycznej enzymu. Wprowadzenie do metod analitycznych. 1. CZĘŚĆ TEORETYCZNA

Laboratorium 4. Określenie aktywności katalitycznej enzymu. Wprowadzenie do metod analitycznych. 1. CZĘŚĆ TEORETYCZNA Laboratorium 4 Określenie aktywności katalitycznej enzymu. Wprowadzenie do metod analitycznych. Prowadzący: dr inż. Karolina Labus 1. CZĘŚĆ TEORETYCZNA Enzymy to wielkocząsteczkowe, w większości białkowe,

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Chemia Kl.1. I. Substancje chemiczne i ich przemiany

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Chemia Kl.1. I. Substancje chemiczne i ich przemiany Wymagania programowe na poszczególne oceny Chemia Kl.1 I. Substancje chemiczne i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] zna zasady bhp obowiązujące w pracowni chemicznej nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA IR I SPEKTROSKOPIA RAMANA JAKO METODY KOMPLEMENTARNE

SPEKTROSKOPIA IR I SPEKTROSKOPIA RAMANA JAKO METODY KOMPLEMENTARNE 1 SPEKTROSKOPIA IR I SPEKTROSKOPIA RAMANA JAKO METODY KOMPLEMENTARNE 2 Promieniowanie o długości fali 2-50 μm nazywamy promieniowaniem podczerwonym. Absorpcja lub emisja promieniowania z tego zakresu jest

Bardziej szczegółowo

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych)

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody instrumentalne podział ze względu na uzyskane informację. 1. Analiza struktury; XRD (dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan Spis zagadnień Fizyczne podstawy zjawiska NMR Parametry widma NMR Procesy relaksacji jądrowej Metody obrazowania Fizyczne podstawy NMR Proton, neutron,

Bardziej szczegółowo

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Światło słoneczne jest mieszaniną fal o różnej długości i różnego natężenia. Tylko część promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

Spektrometria mas (1)

Spektrometria mas (1) pracował: Wojciech Augustyniak Spektrometria mas (1) Spektrometr masowy ma źródło jonów, które jonizuje próbkę Jony wędrują w polu elektromagnetycznym do detektora Metody jonizacji: - elektronowa (EI)

Bardziej szczegółowo

Wybrane techniki badania białek -proteomika funkcjonalna

Wybrane techniki badania białek -proteomika funkcjonalna Wybrane techniki badania białek -proteomika funkcjonalna Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich (lub prawie wszystkich) białek komórkowych Zalety analizy proteomu w porównaniu z analizą trankryptomu:

Bardziej szczegółowo

Techniki immunochemiczne. opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami

Techniki immunochemiczne. opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami Techniki immunochemiczne opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami Oznaczanie immunochemiczne RIA - ( ang. Radio Immuno Assay) techniki radioimmunologiczne EIA -

Bardziej szczegółowo

Proteomika. 1. Definicja proteomiki i techniki stosowane w proteomice

Proteomika. 1. Definicja proteomiki i techniki stosowane w proteomice Proteomika 1. Definicja proteomiki i techniki stosowane w proteomice Przepływ informacji, złożoność, *mika DNA RNA Białko Funkcja Genomika Transkryptomika Proteomika Metabolomika Liczba obiektów ~+ ++

Bardziej szczegółowo

Podstawy biogospodarki. Wykład 7

Podstawy biogospodarki. Wykład 7 Podstawy biogospodarki Wykład 7 Prowadzący: Krzysztof Makowski Kierunek Wyróżniony przez PKA Immobilizowane białka Kierunek Wyróżniony przez PKA Krzysztof Makowski Instytut Biochemii Technicznej Politechniki

Bardziej szczegółowo

JJManaj IZO-chromatografia

JJManaj IZO-chromatografia Metody identyfikacji związków organicznych Chromatograficzne metody rozdzielania Jolanta Jaroszewska-Manaj i identyfikacji związków organicznych #1 1 #2 2 Chromatografia Fizyczna metoda wykorzystująca

Bardziej szczegółowo

Prędkości cieczy w rurce są odwrotnie proporcjonalne do powierzchni przekrojów rurki.

Prędkości cieczy w rurce są odwrotnie proporcjonalne do powierzchni przekrojów rurki. Spis treści 1 Podstawowe definicje 11 Równanie ciągłości 12 Równanie Bernoulliego 13 Lepkość 131 Definicje 2 Roztwory wodne makrocząsteczek biologicznych 3 Rodzaje przepływów 4 Wyznaczania lepkości i oznaczanie

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia molekularna. Ćwiczenie nr 1. Widma absorpcyjne błękitu tymolowego

Spektroskopia molekularna. Ćwiczenie nr 1. Widma absorpcyjne błękitu tymolowego Spektroskopia molekularna Ćwiczenie nr 1 Widma absorpcyjne błękitu tymolowego Doświadczenie to ma na celu zaznajomienie uczestników ćwiczeń ze sposobem wykonywania pomiarów metodą spektrofotometryczną

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA ADSORPCYJNA I PODZIAŁOWA. 1. Rozdział barwników roślinnych metodą chromatografii adsorpcyjnej (techniką kolumnową)

CHROMATOGRAFIA ADSORPCYJNA I PODZIAŁOWA. 1. Rozdział barwników roślinnych metodą chromatografii adsorpcyjnej (techniką kolumnową) Ćwiczenie nr 7 CHROMATOGRAFIA ADSORPCYJNA I PODZIAŁOWA 1. Rozdział barwników roślinnych metodą chromatografii adsorpcyjnej (techniką kolumnową) Zasada: Barwniki roślinne charakteryzują się różnym powinowactwem

Bardziej szczegółowo

Szkoła Letnia STC Łódź 2013 Oznaczanie zabarwienia cukru białego, cukrów surowych i specjalnych w roztworze wodnym i metodą MOPS przy ph 7,0

Szkoła Letnia STC Łódź 2013 Oznaczanie zabarwienia cukru białego, cukrów surowych i specjalnych w roztworze wodnym i metodą MOPS przy ph 7,0 Oznaczanie zabarwienia cukru białego, cukrów surowych i specjalnych w roztworze wodnym i metodą MOPS przy ph 7,0 1 Dr inż. Krystyna Lisik Inż. Maciej Sidziako Wstęp Zabarwienie jest jednym z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 OPTYMALIZACJA ROZDZIELANIA MIESZANINY WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW METODĄ

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

CHEMIA I GIMNAZJUM WYMAGANIA PODSTAWOWE

CHEMIA I GIMNAZJUM WYMAGANIA PODSTAWOWE WYMAGANIA PODSTAWOWE wskazuje w środowisku substancje chemiczne nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne opisuje podstawowe właściwości substancji będących głównymi składnikami stosowanych na co dzień produktów

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY

SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY DOPUSZCZAJĄCĄ DZIAŁ SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY -zna zasady bhp obowiązujące w pracowni chemicznej -nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne używane w pracowni chemicznej -wie, że substancje charakteryzują

Bardziej szczegółowo

Czy równowaga jest procesem korzystnym? dr hab. prof. nadzw. Małgorzata Jóźwiak

Czy równowaga jest procesem korzystnym? dr hab. prof. nadzw. Małgorzata Jóźwiak Czy równowaga jest procesem korzystnym? dr hab. prof. nadzw. Małgorzata Jóźwiak 1 Pojęcie równowagi łańcuch pokarmowy równowagi fazowe równowaga ciało stałe - ciecz równowaga ciecz - gaz równowaga ciało

Bardziej szczegółowo

1.Wstęp. Ćwiczenie nr 9 Zatężanie z wody związków organicznych techniką SPE (solid phase extraction)

1.Wstęp. Ćwiczenie nr 9 Zatężanie z wody związków organicznych techniką SPE (solid phase extraction) 1.Wstęp Ćwiczenie nr 9 Zatężanie z wody związków organicznych techniką SPE (solid phase extraction) W analizie mikrośladowych ilości związków organicznych w wodzie bardzo ważny jest etap wstępny, tj. etap

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA CHEMII. Równowaga chemiczna (Fiz2)

PRACOWNIA CHEMII. Równowaga chemiczna (Fiz2) PRACOWNIA CHEMII Ćwiczenia laboratoryjne dla studentów II roku kierunku Zastosowania fizyki w biologii i medycynie Biofizyka molekularna Projektowanie molekularne i bioinformatyka Równowaga chemiczna (Fiz2)

Bardziej szczegółowo

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach 1 STECHIOMETRIA INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Węgiel i jego związki. określa, czym zajmuje się chemia organiczna definiuje

Bardziej szczegółowo

Chemia przed egzaminem część II

Chemia przed egzaminem część II Chemia przed egzaminem część II Wykonaj podane zadania powtórzeniowe, na ich podstawie zdefiniuj podane na końcu pojęcia poznane w gimnazjum podczas lekcji chemii. Zadanie 1 Na schemacie układu okresowego

Bardziej szczegółowo

Techniki Rozdzielania Mieszanin

Techniki Rozdzielania Mieszanin Techniki Rozdzielania Mieszanin Techniki Sorpcji i Chromatografii cz. I prof. dr hab. inż. Marian Kamiński Gdańsk 2010 Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania,

Bardziej szczegółowo

Elektroforeza kapilarna oznaczanie benzoesanu sodu w próbkach wodnych + +

Elektroforeza kapilarna oznaczanie benzoesanu sodu w próbkach wodnych + + Elektroforeza kapilarna oznaczanie benzoesanu sodu w próbkach wodnych Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp Zjawisko elektroforezy polega na poruszaniu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE GIMNAZJUM NR 2 W RYCZOWIE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z CHEMII w klasie II gimnazjum str. 1 Wymagania edukacyjne niezbędne do

Bardziej szczegółowo

Krystalizacja (1) Oczyszczanie ciał stałych. Krystalizacja z indywidualnego rozpuszczalnika

Krystalizacja (1) Oczyszczanie ciał stałych. Krystalizacja z indywidualnego rozpuszczalnika Krystalizacja (1) Oczyszczanie ciał stałych Krystalizacja z indywidualnego rozpuszczalnika Wybór rozpuszczalnika: -duża różnica rozpuszczalności oczyszczanego związku na zimno i na gorąco - bardzo dobra

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

Mikroskopia fluorescencyjna

Mikroskopia fluorescencyjna Mikroskopia fluorescencyjna Mikroskop fluorescencyjny to mikroskop świetlny, wykorzystujący zjawisko fluorescencji większość z nich to mikroskopy tzw. epi-fluorescencyjne zjawisko fotoluminescencji: fluorescencja

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo