Mefedron i jego nowe pochodne - aspekty toksykologiczne, medyczne i prawne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Mefedron i jego nowe pochodne - aspekty toksykologiczne, medyczne i prawne"

Transkrypt

1 Raf al Skotoronek Raf al Ce lińs k i Czes łuui Chouianiec A llila Skotoronek Mefedron i jego nowe pochodne - aspekty toksykologiczne, medyczne i prawne Wstęp W kwietniu 2010 roku opin ię pub liczną na Wyspach Brytyjskich wstrząsnęły doniesienia prasowe o zgonach kilku nastolatków, których przyczyną było rzekomo zaży cie preparatu. meow meow"("miaow") zawierającego mefedron - psychostymulant z grupy katynonów, który legalnie n a być m ożn a było w Internecie [1J. Badania sekcyjne oraz toksykologicznenie potw i e rd z iły do n iesień - w zwłokach nie stwierdzono o becnośc i tego związku. Mimo to rząd Wie lkiej Brytanii zd elega li zował mefe dron [2J. Oczywiście nie rozwią z ało to problemu - w ni e dług i m czasie na rynku pojawiły się nowe zamienniki mefedronu, np. nafyron (naftylopirowaleron) rozprowadzany jako środek o nazwie "Energy 1" - NRG-1, a ostatnio t a kż e.jvory Wave" i MDAi (5,6-metylenodioksy-2-aminoindan) [3--<)J. Również sam mefedron nadal jest stosunkowo łatwo dostępny, z tym że zamiast przez Internet jest nabywany od ulicznych dilerów za dwukrotnie wyższą ce nę - 1 gram kosztu je ok. 20 GBP [7J. Często jest też składnikiem produktów rozprowadzanych jako jego zam ienniki. Analiza preparatów NRG- 1-3 ("meledronu drugiej generacji") wykazała, że wi ększość z nich nie zawi era deklarowanego nafyronu, zaw iera natomiast mefedron i inne nowe pochod ne katynonu [B-9J. Równi eż w Polsce, w z wiązku ze wzrostem liczby zg łos ze ń zatruć legalnymi ś rod kam i psychoaktywnymi w 2010 roku, można było obse rwować podobn ą " hi ste r i ę an tydo pa l acz ową" (termin uż ywan y przez prof. Jerzego Vetulaniego), która w dużym stop niu p rzyczyniła się do pośp i e s zn eg o wprowadzenia ustawy z dnia 8 pa źdz iern i ka r. o zmianie ustawy o p rzec iwdziałan i u narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (DzU 2010 nr 213, poz. 1396) [10J. W naszym kraju jeszcze do niedawna nie było ani jednego analitycznie potw ierdzonego śmie rte lnego zatrucia "ś rod kami zastępczymi " (dopalaczami), choć takie przypadki nierzadko był y wskazywane i stronniczo n agłaśn ia ne w prasie i telewizji. Pierwsze doniesienia na ten temat, m.in. przypadku śmie rte lne go zatrucia mefedronem i samobójczego zatrucia dopalaczem zakupionym za po średnictwem Internetu, przedstawiono dopie ro podcza s ostatniego XXVIII Zjazdu Toksykologów Sądowych w Szklarskiej P orębi e w 2011 L [11-12J. Cel pracy i metodyka W niniejszej pracy przed stawi ona będzie toksykologiczna, medyczna i prawna charakterystyka mefedro nu - psychostymulanta d ostępnego na krajowym rynku narkotykowym, o udowodnionej wysok iej toksycznoś ci, który wzbudził szeroką dysk usję na tema t dopalaczy na Wyspach Brytyjskich - na podstawie dostę pne j literatury naukowej i obowiąz uj ących przepisów prawnych. W tym celu przeszukano b az ę medyczną PubMed, wpisując hasła : mephedrone (63 znalezione prace, stan na 9 sierpnia r.) oraz 4-Methylmethcathinone (21 znalezionych prac, stan na 9 sierpnia L). Dodatkowo przejrzano polskie czasopisma z lat , które po ru szaj ą prob l e ma ty kę narkoma nii ("Alkoholizm i Narkoman ia", "Archiwum Medycyny S ą dowej i Kryminologii", "Neuropsychiatria i Neuropsychologia",. Problerns ot Forensic Sciences", "Problemy Kryminalistyki", "Problemy Narkomanii", "Przegląd Lekarski ",.Psychiatna Polska", "Serwis Informa cyjny Narkomania"). W polskim p iśm ienn ictwie znaleziono jedynie dwie prace przeg lądowe poświę cone mefedronowi i jedną p racę kazuis tyczną [13-15J. Katynony i khat Opis substancji Katynony, do których n al e ż y mefedron, to grupa substancji wywodzących się z katynonu, czyli a-aminopropiofe nonu, alkaloidu z grupy fenetyloamin, a ściślej ji-ketoamfetamin, zawartego w Catha edulis (khat, kat. kata) - egzotycznej, zimozielonej roślinie pokroju krzewiastego lub drzewiastego z rodz iny dławiszowatych (Celastraceae), w Polsce znanej jako czuwaliczka jadalna. Oprócz katynonu roślina ta zawiera norefedrynę, norpseu doefedrynę (katynę), katy ninę, katydynę. ed ulinę, celestynę, cholinę, taninę i inne substancje odpowiadające za jej psychoaktywne, podtrzymujące stan czuwania d z iałan i e (stą d jej polska nazwa). Znanych jest kilka naście synonimów knat: african salad, bushman's tea, abyssinian tea, african tea, arabian lea, cath gat, kaht, rnahulo, rniras, mustitete, tohoc, tschat. Świeże liście khat zawierają o ko ło 54

2 O,Og..{),33% kaiynonu [161. Catha edulis naturalnie wys t ę puje we wschodniej Afryce i na Półwyspi e Arabskim, jest równ ie ż uprawiana np. w Somalii i Jemenie, będąc głównym ź ródłem utrzymania mieszkańców. Tradycyjnie jest spożywan a pod postac ią naparu lub palona podczas spot kań towarzyskich i ceremonii religijnych jako tzw. narkotyk zwyczajowy, młode liś cie s ą również żute [17]. Dz iałan ie na organizm ludzki Ze wzgiędu na swoje pobu dzające właśc iwo ści czuwaliczka b yła znana i wykorzystywana już w świecie starożytnym, m.in. przez Egipcjan, którzy traktowali ją jako "boski pokarm" [16]. Stosowano ją i stosuje s ię nada l w medycynie ludowej w leczeniu melancholii i depresji, a także podawano ją ż o ł n i e rzo m w czasie działań wojennych, pon i ewa ż zmniejsza uczucie głodu i zmęczenia [18]. Pod wz glę d em struktury i działania jej aktywny składnik - katynon, przypomina e fedrynę i inne pochodne amfetaminy (jest to tzw. naturalna amfetamina). Wpływa na prze kaźnietwa dopaminergiczne, serotoninergiczne i noradrenergiczne (19). Powoduje podnie cenie, stan eulorii i hamuje łak nien ie. Efekty te są k rót kot rwałe ze wz ględu na szybki metabolizm, charakterystyczny dla związków z grupą karbo nylową przy węglu a [20J. (bk-pmma, metedron), fenylow ą (4-MBC), fluorem (4-FMC, flefedron), chlorem (4-CMC, clefedron) albo bromem (4-BMC, brefedron) (21). Schemat struktury ogólnej katynonów przedstawiono na rycinie 1, natomiast bud owę wybranych pochodnych katynonu w tabel i 1. o R 3 I N, R 1 R 4 Ryc. 1. Struktura ogólna katynonów Fig. 1. Generał structure ot cathinones Źródł o (ryc. 1-2): autorzy o R 2 Przypadki n a d u ż yci a Intoksykacja khat najczęśc ie j przyjmuje postać tachykardii i umiarkowanej hipertonii. Przew lekłe przyjmowanie zwiększa skłonność do zachowań agresywnych i brutal nych. Katynon ma umiarkowany pote ncjał uzależniający, głównie psychicznie. W 1974 roku Komitet Ekspertów Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) u za ieżn i e n ie od khat (katyni zm) zaliczy ł do ośmiu podstawowych typów toksykomanii na św i e cie, po zost ałe typy to: opiatowy, konopiowy, kokainowy, amfetaminowy, halucynogenny, barbituranowo-aikoholowy oraz typ lotnych rozpuszczalników [171. Powyż sze fakty u zasadn iły uję c ie ro ś l i ny w wykazie będącym załączniki em do ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o zmianie ustawy o przeciwd z ia łani u narkomanii (DzU 2009 nr 63, poz. 520), na mocy której posiadanie ro ślin żywych, suszu, nasion, wyciągów oraz ekstraktów z khat jest w Polsce zabronione. Ryc. 2. Strukturameteorenu Fig. 2. Structure of mephedrone Grupa katynon6w Group ol cathinones Tabela 1 Nazwa związku R, R, R, R, Katynon - H H H Etkatynon - H H C 2 H s Efedron - H H CH, Dimetylokatynon - H CH, CH, Bufedron - CH, H CH, Mefedron CH, H H CH, Grupa katynonów Oprócz naturalnego katynon u do licznej grupy katynonów zalicza się substancje pochodne - metkatynony i metylony, w w i ę kszości otrzymane sztucznie (substitutea cathinones), n aj cz ę ś c i ej przez podstawi enie atomó w wodoru grupami CH, i C, H" ale także grupą m eto ksy lową Metedron OCH, H H CH, Flefedron F H H CH, Brefedron Br H H CH, Cleledron CI H H CH, Źródło : opracowanie własne 55

3 Mefedron i jego pochodne Opis substancji Omawiany w niniejszej pracy mefedron jest 4-metylometkatynonem (4-MMC), a dokładniej 2-(metyloamino) 1-(4-metylofenylo)propan-1-onem, o wzorze sumarycznym C 11H1SNO i średniej masie cząsteczkowej równej 177,2429 g/mol (ryc. 2). Po raz pierwszy został zsyntetyzowany i opisany w 1929 roku przez Saema de Burnaga (22). Na rynek wprowadziła go izraelska firma Neorganics [14]. Obecnie stosowany jest głównie przez "klubowiczów" w wieku lat, rn.ln. jako alternatywa dla tabletek ecstasy (MDMA), być może w związku z pogorszeniem ich jakości [23-24]. Potencjalnymi odbiorcami katynonów są - oprócz młodzieży - również osoby uzależnione od amfetaminy i jej pochodnych, dla których substancje te są ich tańszymi i łatwiej dostępnymi zamiennikami (tzw. ATS - Amphetamine Type Stimulants). Najczęstszymi drogami podania są drogi donosowa (bardzo szybki początek działania, większy potencjał uzależniający) w dawce mg oraz doustna w dawce mg, ale zdarzają się też przypadki zażywania mefedronu w postaci iniekcji (213 dawki doustnej) i doodbytniczo (średnio 100 mg w postaci wlewu lub żelatynowych kapsułek) [6]. Mefedron na Wyspach Brytyjskich był sprzedawany jako "sól do kąpieli" (bath sa/q, "eksperymentalna substancja chemiczna" (research cnemicet; iub przez tzw. ogrodników jako "odżywka dla roślin" (plant toodi pod nazwami meow meow, MCAT, Grab (ze względu na rybi zapach) i bubbles [25]. Ten syntetyczny anaiog katynonu jest legalnie produkowany głównie w Azji i sprzedawany hurtowo w cenie od 2500 do 4000 GBP za kilogram [1]. W Polsce do niedawna był dostępny w fun shopach (smile shopach, party shopach, smart shopach, head shopach, coftee shopach) lub za pośrednictwem witryn internetowych w dwóch postaciach: stałej - siarczanu lub chlorowodorku, dobrze rozpuszczalnych w wodzie ("białych proszków", "soli do kąpieli" o nazwie.cocotno", tabletek lub pigułek), i płynnej - żółtawej zasady, słabo rozpuszczalnej w wodzie. Mefedron może być również niedeklarowanym składnikiem innych preparatów psychoaktywnych [26]. Cena za 1 gram wynosi około 40 zł, zależnie od kupowanej ilości. Metody syntezy Synteza mefedronu nie jest skomplikowana i może być prowadzona w nie profesjonalnych laboratoriach narkotykowych. Do jej dokonania można wykorzystać dwa procesy: bromowanie 4-metylopropiotenonu i następnie reakcję z metyloaminą lub utlenienie 4-metyloefedryny za pomocą KMnO, [6, 21]. W obu reakcjach produktem jest mieszanina enancjomerów R- i S-mefedronu. Oczywiście możliwa jest również synteza stereoselektywna bardziej aktywnego biologicznie S-mefedronu [6J. Działanie na organizm ludzki Mefedron jest stymulantem ośrodkowego układu nerwowego o działaniu empatogennym/entaktogennym (wzm ag aj ą cym uczucie empatii), halucynogennym i psychostymulującym, nieco słabszym niż klasyczne amfetaminy. Po przyjęciu doustnym dawki mg obserwuje się pobudzenie, euforię, chęć rozmowy, umiarkowane pobudzenie seksualne, zwiększenie czujności, otwartość i poprawę nastroju (efekty pojawiają się po minutach i trwają do 2-4 godzin, podobnie do kokainy). Działania niepożądane, występujące u około 56% użytkowników, to: nadmierne pocenie się (tzw. pot mefedronowy o specyficznym ostrym zapachu), bóle i zawroty głowy, zwiększenie ciśnienia tętniczego, skurcz naczyń obwodowych (charakterystyczne zimne, niebieskie palce), hipertermia, tachykardia, uczucie fali zimna, ból j krwawienie z nosa bezpośrednio po zażyciu, rozszerzenie źrenic, oczopląs, sztywność mięśniowa, szczękościsk, bruksizrn, drgawki, nudności, zmiany skórne, trudności z końcentracją, nadpobudliwość, zaburzenia pamięci i świadomości, słowotok, gonitwa myśl i, bezsenność, dysforia, a także halucynacje i omamy [6, 13, 27). Skutki nadużycia Objawy kliniczne przedawkowania mogą być bardzo zbliżone do tych, które wywołują klasyczne psychostymulanty i sympatykomimetyki. Wynika to z podobnego mechanizmu działania na poziomie receptorowym, mefedron hamuje transportery monoamin katecholowych - dopaminy, serotoniny i noradrenaliny, w obrębie OUN [28]. Prawdopodobnie pobudza również zależne od serotoniny wydzielanie wazopresyny, co może skutkować zaburzeniami elektrolitowymi [29]. Najczęstszymi powikłaniami psychiatrycznymi po stosowaniu zwykle w dużych dawkach środków amfetaminopodobnych, w tym mefedronu, są: zespoły depresyjne, psychozy urojeniowe o treści prześladowczej lub ksobnej, halucynozy czuciowe (obłęd pasożytniczy), zachowania agresywne i okrutne, omamy, anhedonia, lęk i bezsenność [15, 30). Mefedron ma silny potencjał uzależniający przede wszystkim psychicznie, podobnie jak jego prekursor - efedron, powszechnie otrzymywany domowymi sposobami z leków zawierających pseudoefedrynę [14, 31, 32]. Najnowsze badania Winstocka i in. wykazały, że 30% użytkowników mefedronu spełnia kryteria zależności według klasyfikacji DSM-IV i odczuwa silny przymus zażycia następnej dawki [33]. Metabolity mefedronu są neurotoksyczne oraz prawdopodobnie kardiotoksyczne - 56

4 opisano przypadek ostrego zapalenia m ięśn ia sercowego u dziewiętnastolatka [34]. Leczenie przedawkowania jest wyłącznie objawowe i podtrzymujące podstawowe czynności organizmu. W przypadkach silnego podniecen ia i pobudzenia skuteczne jest podan ie benzodiazep in [35, 36]. Dekontam inacja, metody przyspieszonej eliminacji i odtrutki nie znajdują tu zastosowania [37J. W przypadku zatruc ia duże trudn ości w iążą s ię z diagn ostyką l a bo rat o ryj n ą, ponieważ związki te nie s ą wykrywane przez rutynowe dostę pne w laboratoriach klinicznych immunochemiczne testy narkotykowe, które czasem mogą w ręcz fałszywie wskazywać na inne substancje [12, 38, 39J. Analitycznymi technikami referencyjnymi pozostają techniki s przężo ne - chromatografia gazowa lub cieczowa ze spe ktrome trią mas, np. GC-MS, LC-MS, LC -MS-MS, HPLC-DAD, HPLC-ESI-MS-MS, LC-QTOf-MS, poprzedzone ekstra k cj ą ciecz-ciecz (LLE), e ks t ra kcją do fazy sta łej (SPE), m i k roekstra k cją do fazy stałej (SPME) lub etapem derywatyzacji (w przypadku chromatografii gazowej). W badaniu ma t e ria ł u dowodoweg o przydatne może być również uzyskanie widm ' H-NMR [8J. Kolejnym utrudnieniem jest niewielka i l o ść lub brak informacji na temat metabolizmu, farmakokinetyki, farmakodynamiki, teratogenności i toksycznoś ci ostrej i prz e wlekłej in vivo projektowanych narkotyków i substancji zaliczanych do grupy dopalaczy, nie wyłączają c mefedronu. Takie badania są już oc zyw i ś c ie w toku, ale należy zacz e kać na pub li kację i potwierdzenie ich wyników [40-42]. Mefedron i jego pochodne - podobnie jak inne I3-ketony - podczas reakcji I fazy metabolizmu uleg aj ą głównie redukcji do odpowiednich alkoholi, ale także N-demetylacji i utlenieniu. Podczas reakcji II fazy zw ią z ki te prawdopodobnie są s p rzęg a n e z kwasem glukuronowym i siarkowym. Z moczem, obok aktywneg o związk u, wyda lanych jest siedem metabolitów będą cych pochodnymi kwasu benzylowego [42J. Do n ajważ n ie j szyc h zalicza się normefedron i 4-karboksydihydromefedron. S t a bilność mefedronu i jego metabolitów w materiale po śm i ert n ym pozostaje nieznana. podobnie jak zakresy dawek toksycznych i letalnych [25]. W literaturze toksykologiczno - i med ycz no - sąd owej można znale źć nieliczne opisy przypadków śmiertelnych zat ru ć mefedronem. Pierwsze z nich p och odzi ły ze Szwecji [43J. Na stępn ie Torrance i Cooper z Uniwersytetu w Glasgow przedstawili cztery przypadki, w których met od ą GC-MS-EI stwierdzili o b ec n o ść mefedronu oprócz innych ksenobiotyków w z włokach, przy czym śmie rt el ne zatrucie jako p rz yc zyn ę śmie rci przyjęli w pierwszym i drugim przypadku opisanym w tabeli 2. Prawdopodobnie mefedron i jego pochodne m ogą wc ho dzić w niebezpieczne dla życia i zdrowia interakcje z alkoholem i substancjami o podobnym działaniu - stymulującym i z wię kszaj ą cym ciśnienie krwi. Częste współwy stępow anie innych ksenobiotyków w materiale biologicznym pobranym ze zwłok znacznie utrudnia jednoznaczne opiniowanie toksykologiczne i sądowo-lekars k ie o przyczynie i mechanizmie śmie rci. Dickson i in. opisali pierwszy w Stanach Zjednoczonych przypadek śmi e rte l n e g o przypadkowego mieszanego zatrucia heroiną i mefedronem [44]. Analiza loksykologiczna krwi i moczu wykazała mefedron w stężen iach odpowiednio: 0,5 i 198 mg/l oraz m orlinę we krwi w stężen iu 0,06 mg/l. W moczu dodatkowo stwierdzono obecność 6-acetylomorliny (0,53 mg/l), morl iny (27,13 mg/l), kodeiny (1,86 mg/l) i doksylaminy (1,99 mg/l). Wedł u g autorów mefedron nie jest wykrywa ny przesiewowymi testami immunochemicznymi dedykowanymi amfetaminie i MDMA. co może być przyczyną jego pominięc ia w dalszej analizie. Tabela 2 Stężenia mefedronu stwierdzone w materiale pośmiertnym w Szkocji Mephedrone concentrations detected in post-monem material in Scotland Nr przypadku 1 22 Rodzaj materiału Krew Mocz Włosy [mg/lj [mg/l] Ing/mg] wynik pozytywny niedo stępn e 2 3,3 > 0,5 4,2 i 4,7 3 5,7 wynik pozytywny ni edostęp n e 4 1,2 nie badano ni e dostępne Ź ród ło : opracowanie własne na podstawie (25) Lusthof i in. opisali niedawno n i ezwykły przypadek ś mierci po przyj ęciu mefedronu [45]. T rzyd z i e sto sz e śc i o letni mężczyzn a. który w stanie znacznego podniecenia i ataku agresji. tłu kąc okna. zranił się wielokrotnie, zosta ł zatrzymany przez p o li cj ę. Po podaniu midazolamu i naloksonu st racił prz yto mno ść i pomimo prób resuscytacji zmarł. Sądowo- leka rska sekcja zwłok nie ujawniła przyczyny zgonu. Analiza toksykologiczna krwi (HPLC -MS-MS) wyk azała natomiast ś l a dowe ilości kokainy i jej metabolitów, MDMA, metanefrynę, midazolam i oksazepam, a także mefedron w stęże n iu 5,1 mg/l. Dodatkowo związ ek ten stwierdzono w treś ci żo ł ą d kowej w dawce 11 3 mg. Według autorów mefedron spowodowat stan tzw. śmie rt elnego delirium pobudzen iowego (fatal excitea delirium), opisywanego głównie w literaturze anglosaskiej [46]. Przypadk i silnego pobudzen ia z wy raż n ą a ktywacją u kła du współc z ul ne g o (hipertonia, tachykardia, rozszerzenie ź re n ic ) nie należą do rzadkośc i po "rekreacyjnym" przyjęciu mefedronu [35J. Maskell i in. z Uniwersytetu w Oundee zaprezentowali cztery przypadki śmiertelnych zatruć, w których stwierdzili 57

5 o becność mel edronu [47J. Pierwszy dotyczył czterdziestodziewięcioletnie j kobiety, która prz yj ęła donosowo około 0,5 g narkotyku. Autopsja ujawniła włó knien ie w mięśn iu sercowym oraz miażdżycę tętn i c wieńcowych. Analiza krwi pobranej z ż y ł y udowej wykazała o becność mefedronu w stężeniu 0,98 mg/l oraz leki resuscytacyjne - atrop inę i nalokson. W drugim przypadku d ziewiętnastoletniakobie ta przyjęła mefedron łącznie z alkoholem i ecstasy. Ana liza krwi sekcyjnej ujawniła mefedron w stężeniu 2,24 mg/l oraz obecność 3-TFMPP (3-trifluorometylofenylopiperaz yny) i atropiny. W moczu stwierdzono etanol w stężen iu 15mg/100 ml oraz mefedron i aceton. Trzeci przypadek dotyczył p i ę ćd z i es i ęc i opięc i o le t n iej kobiety z wywia dem psyc hiatrycznym, która została znale ziona martwa w ł ó ż ku. Analiza krwi wykazafa obecność mefedronu w stężen i u 0,13 mg/l, metadonu - 0,3 mg/l oraz diazepamu, nordiazepamu. olanzapiny i metabolitów chlorpromazyny. W czwartym przypadku we krwi siedemnastolatka, który zma rł na skutek w ie lona rządowyc h o brażeń odniesionych w wypadku komunikacyjnym, stwierdzono w yłącz n ie mefedron w s tę że n i u 0,24 mg/l. Osta tni przypadek może wskazywa ć na fakt, iż mefedron należy traktować jako ś rode k dzi ałający podobnie do alkohol u, którego używanie w iąże s ię z zagrożen iem życ ia i zdrowia uczestników ruchu drogow ego. Jak wspomniano we wstępie w Polsce odnotowano dotychczas jeden przypadek ś m i e rt e l n e go zatrucia mefedronem [11]. Na klatce scho dowej zna leziono nieprzytomnego m łode go mężczyz nę, który pomimo podjętyc h d z ia łań ratowniczych zmarł. Znale ziono przy nim osiem woreczków foliowych z awi e rających łącznie 8 g b i ał eg o proszku. Rutyn owa analiza krwi i p łynu z g a ł ki ocz nej była ujemna. Analiza proszk u technikami GC-MS, HPLC-DAD i LC-QTOF-MS wykaza ł a ob ecność mefedronu w stęże niach 80,4-87,3%. Ukierunkowana na mefedron analiza materiału biologiczne go wy kazała jego o b ecność w st ęże niach 5,5 ~ g/ml we krwi i 7,1 ~ g/ml w p ły n ie z g ał k i ocznej, co odpowiada stężen iom śmie rt elnym odnotowanym w literaturze. Opisano tak ż e śmie rtelne zat rucia nowymi pochodnymi mefed ronu, np. me tedron em - 4-me toksymetkatynonem [48]. W próbce krwi pob ranej prz ed śmiercią od dw udziestotrzyletniego pacjenta leczon ego w szpitalu ujawniono metedron w stę że n i u 13,2 ~g/g, natomi ast we krwi pobrane j śródse kcyjnie z ż yły udowej - 8,4 ~g /g. W innym przypadku we krwi sekcyjnej dz iew ię tn a stol a t ka stwierdzono metedron w stężeniu 9,6 ~g/g, co s k łonił o lekarzy do poddania anali zie próbki w ł osów ofiary. Obecność na rkotyku stwierdzono we wsz ystkich p i ęci u segmentach, co s u g e rowa ło chroniczne przyjmowanie metedronu. Autorzy przedstawili dodatkowo wyniki analiz próbek krwi od 11 żywych u żytkowników tej substa ncji. Zakres s tę że ń wyno s i ł 0,2-4,8 ~g/g, co świadczy o sto sunkowo wąskim oknie terapeutycznym i dużym ryzyku przyp adk oweg o zatrucia. Stan prawny W 2010 roku komitet naukowy Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA) przeprowadził fo rma l n ą ocenę ryzyka (tzw. Risk Assessment; dotyczącą syntetycznego katynonu i mefedronu. Na podstawie m.in. sprawozdania przedłożonego Komisji Europejskiej w dniu 3 sierpnia 201 Oroku Rada Uni i Europejskiej 2 grudnia 2010 roku podjęła decyzję ( /U E) o obj ę ci u mefedronu środkami kontroli oraz poddaniu sankcjom karnym przewi dzianym przez ustawodawstwo krajowe na terenie całe j Unii Europejskiej. Ponieważ mefedron - zgodnie z u s t awą z dnia 10 czerwca r. o zmianie ustawy o przeciw dzia ł a niu narkomanii (DzU 2010 nr 143, poz. 962), zos ta ł zaliczony do substa ncji psychotropowych grupy l-p, równi eż w Polsce nie jest j uż ś rodkiem legalnym (a więc do palaczem). W myśl ustawy może by ć używany wyłącznie w celu prowadzenia badań. Mefedron nie ma za stosowan ia w przemyś le, nawe t jako prekursor. Nadal jednak, nawet po wprowad zeni u "ustawy antydopalaczowej", można go z amówi ć przez Internet, np. ze sklepów w inny ch krajach. Nie spos ób dokładni e ocenić s ka l ę tego zjawiska. W porta lu internetowym talk.hyperreal.info (jednym z głównych ogólnodostępny ch forów wymiany informacji na temat substancji psychoaktywnych w Polsce) w dziale.rnetedron - wąte k ogólny" zn al e ź ć można prawie 4 tys. postów, a w dziale.rne tkatynon - w ątek ogólny" prawie 3,5 tys. Badania składu 307 proszków, ka ps ułe k i tabletek zabezpieczonych w sklepach z dopala czami, przeprowadzone w Instytucie Ekspertyz Sądowych w Krakowie metodami GC-MS, HPLC-DAD i LC-QTOF/MS wykazały obec ność mele dronu w 31 przypadkach [49J. No we pochodne meledro nu Na rynk u narkotykowym od niedawna dostępne są nowe pochodne mefedronu: 4-MBC (4-metylo-N-benzylokatynon), 4-MEC (4-metylo-N-etylokatynon), 4-EM C (4-etylometkatynon), 4-EME (4-etyloetkatynon), wspomniany metedron (4-metoksymetkatynon), 3,4-DMMC (3,4-dimetylometkatynon) i inne. Wraz z wd ra ż aniem restrykcji prawnych nal eży spodziewać się wprowadzania do obrotu kolejnyc h, z upełn ie nowych analogów strukturalnych, co znacznie utrudni d iag n osty kę toksy ko l ogi cz n ą. Wnioski Coraz liczniejsze przypadki ś m iertel nyc h z atru ć oraz symptomów u za leż nie n ia i zaburzeń psychiatrycznych zw iązanych z nadużywaniem mefedronu św iadczą o tym, i ż jest to substancja niebezpiecz na dla zdrowia i życ ia użytkownika, zwłaszcza gdy jest przyjmowana w mieszaninie z innymi substancjami o dzia łan iu psycho- i wazoaktywnym. 58 PROBLEMY KRYMINALIS TYKI 275(1) 2012

6 Niezbędne są dalsze badania dotyczące właściwości farmakotoksykologicznych mefedronu. Aby poprawić możliwości diagnostyczne laboratoriów toksykologicznych. klinicznych i sądowych. celowe wydaje s ię zwiększenie dostępności do referencyjnych technik sprzężonych - chromatografii cieczowej j gazowej sprzę żonej ze spektrometrią mas. Obecnie obowiązujące rozwiązania prawne są niewydolne - mefedron jest nadal łatwo dostępny. Dodatkowo na rynku narkotykowym pojawiają s ię jego nowe. równ ie niebezpieczne analogi. BIBLIOGRAFIA 1. Vetulani J.: Dopalaczel. "PAUza Akademicka" 2010, nr 96, s Morris K.: UK places generic ban on mephedrone drug family, "Lancet" 2010, nr 375 (9723), s BrandIS.D., FreemanS., SumnaIlH.R., Measham F., Cole J. : Analysis of NRG.Jeqal highs" in the UK: identification and format ion of novel cathinones,.druq Testing and Analysis" 2010, doi: /dta De Paoli G., Maskell P.D., Pounder D.J.: Naphyrone : ana lytical profile of the new.jeqal high" substitute for mephedrone, "Journal of Forensic and Legal Medicine" 2011, nr 18, s Durham M.: Ivory wave: the next mephedrone?.e merqency Medicine Journal" 2011, doi: / emj Schifano F., Albanese A., Fergus S., Sl air J.L., Deluca P., Corazza O., Davey Z., Cockery J., Siemann H., Scherbaum N., Farre' M., Torrens M., Demetrovics Z., Hamid Gh odse A.: Psychonaut Web Mapping, Renet Research Groups: Mephedrone (4-methylmethcathinone;.rneow meow"): chemical, pharmacological and c1inical issues,.psychopharmacoloqy (Beri)" 2011, nr 214 (3), s Winstock A., Mitcheson L., Marsden J.: Mephedrone: still avai lable and twice the price, "Lancet" 2010, nr 376 (9752), s Brandt S.D., Sumnall H.R., Measham F., Cole J. : Second generation mephedrone. The confusing case ot NRG-l, "British Medical Journal" 2010, nr 341, s. c Brandt S.D., Sumnall H.R., Measham F., Cole J.: Analyses ol second-generation "legal highs" in the UK: initial findings,.druq Testing and Analysis" 2010, nr 2 (8), s Łukasik-Głębocka M., Sommerfeld K., Nawrocka K.: Legal highs toxicity - symptomatology and c1inical diagnosis in case series, "Przegląd Lekarski" 2010, nr 67, s Adamowicz P., Tokarczyk B., Stanaszek R., Slopianka M.: Śmiertelne zatrucie mefedronem, XXVIII Konferencja Toksykologów Sądowych, Wrocław-Szklarska Poręba, Polska, maja 2011, Materialy konferencyjne, s Klimaszyk D., Sommerfeld K., Teżyk A. : Sarnobójcze zatrucie dopalaczem kupionym za poś rednictwem Internetu - opis przypadku, XXVI II Konferencja Toksykologów Sądowych, Wrocław-Szklarska Poręba, Polska, maja 2011 r., Materiały konferencyjne. s Zawilska B.J., Wojcieszak J.: Mefedron - "dopalacz" o dz ia łaniu psychostymulującym i syrnpatomimetycznym, "Neuropsychiatria i Neuropsychologia" 2010, nr 5 (3-4), s Chojecki D.: Nowe substancje psychoaktywne: mefedron i syntetyczne kanabinoidy, "Serwis inforrnacyjny NARKOMANIA" 2010, nr 2, s Urban M., Rudecki T., Wróblewski D., Rabe-Jabłońska J. : Zaburzenia psychotyczne związane z prze wlekłym przyjmowaniem mefedronu. Opis przypadku,.psychiatria Polska" 2011, nr 3, s Jędrzejko K. Pawełko K.: Czuwaliszka - rośl ina pobudzająca i narkotyczna, "Problemy Narkomanii" 2008, nr 1, s Janiszewski W.: Kat (Khat) - "orzeźwiająca" herbata, "Problemy Narkomanii" nr 3, s Kalix P.: Catha edulis, a plant that has amphetamine eftects,.pharrnacy World & Science" 1996, nr 18 (2), s Banjaw M.Y., Miczek K., Schmidt W.J. : Repeated Catha edutis oral adm inistration enhances the baseline aggressive behavior in isolated rats,.journal ot Neural Transmission" 2006, nr 113, s Szukaiski B. Błachul D. B ykas-strękowska M.: Dopalacze - nowe psychoaktywne preparaty objęte kontrolą (nowelizacja ustawy o przeciwdz iałaniu narkomanii), "Problemy Kryminalistyki" 2009, nr 265, s Ar cher R.P.: Fluoromethcathinone, a new substance of abuse,.forensic Science International" 2009, nr 185 (1-3), s Saem de Burnaga Sanchez J. : Sur un homologue de I'ephedrine "Bu li Soc. Chim. FL" 1929, nr 45, s Brunt T.M., Poorlman A., Nie sink R.J., van den Brink W.: Instability of the ecstasy market and a new kid on the block: mephedrone,.journa: ol Psychopharmacology" 2010, doi: / Vardakou I., Pistos C., Spiliopoulou Ch.: Drugs for youth via Internet and the example of mephedrone,.toxicoloqy Letters" 2011, nr 201 (3), s Torrance H., Cooper G.: The detection ol mephedrone (4-methylmethcathinone) in 4 fatalities in Scotland..Forensic Science International" 2010, nr 202 (1-3), s. e Zuba D., Byrska B., Stanaszek R., Maciów M.: Syntetyczne kannabinoidy i inne składniki preparatów stosowanych jako zamienniki narkotyków, XXVII Konferencja Toksykologów Sądowych, Łódź-Smardzewice, Polska, rnaja 2010 L, Materiały konferencyjne, s Dargan P.I., Albert S. Wood D.M. : Mephedrone use and associated adverse effects in school and college/ 59

7 university students before the UK legislation change,.qjm 2010, nr 103 (11), s Keh r J., Ic hino se F., Yoshitake S.. Goiny M" Sieverlsson T., Nyberg F., Yosh ita ke T.: Mephedrone, compared to MDMA (ecstasy) and amphetamine, rapidly increases both dopami ne and sero ton in levels in nucleus accum bens ot awake rats, "British Journal ot Pharmacology" 2011, doi: fj x. 29. Sammler E.M., Foley P.L., Lauder G.D., WiI son S.J" Goudie A.R., O'Riordan J.I.: A harm less high?, "Lancet" 2010, nr 376, s Habrat B,: Zaburzenia psychiczne spowodowane przyjmowaniem substancji psychoaktywnych, [w.] Bilikiewicz A., Psychiatria., PZWL; Warszawa, 2009, s My ślic ka D., Żuk M., Dziu rkowski M.: Uzależn i e nie od efedronu - opis przypadk u,. Psychiatria Polska" 201 1, nr45 (1), s Zuba D.: Medicines containing ephedrine and pseud oephedrine as a source of methcathinone,.problems of Forensic Sciences" 2007, nr 71, s Winstock A., Mitcheson L., Ramsey J., Marsden J. : Mephedrone: use, subjective ehects and health risks,.addiction" 2011, doi: /j x. 34. Ni cholson P.J., Quinn M.J., Dodd J.D.: Headshop heartache: acute mephedrone 'meow' rnyocarditis,.heart" 2010, nr 96, s Wood D.M., Davles S., Puchnarewicz M., Bulion J., Archer R., Ovaska H., Ramsey J., Lee T., Holt D.W., Dargan P.I.: Recreational use of mephedrone (4-methylmethcathinone, 4-MMC) wrth associated sympathomimetic toxicity, "Joumal of Medical Toxicology" 2010, nr 6 (3), s Wood D.M., Greene S.L., Dargan P.I.: Clinical pati em of toxicity associated with the nove l synthetic cathinone mephedrone,. Emergency Medicine Journal" 2010, nr 28 (4), s Szajewski J.: Dopalacze,.Medycyna Prakt yczna" 2010, nr to, s Gomółka E., Morawska A., Łabuz K., Radomska M.. Wilimowska J., Sulka A. Rojek S.: Pseudoefedryna, metkatynon, mefedron - zam ienn iki stosowane przez osoby uzależn ione od substancji psychoaktywnych, XXVII Konferen cja Toksykologów Sądowych, Ł ó d ź -Sm a r dzewice, Polska, maja 2010 r., Materiały konferencyjne, s Moraw s ka-si udak J., Szkolnicka B., Gomó/ ka E.. Krawczyk-Pas/awska E.: Dopalacze jako problem diagnostyczny, psychologicz ny i prawny, " P rz eg l ąd t.ekarski" 2010, nr 67, s Meyer M.R., Maurer H.H.: Metabolism and Toxicological Detection of Emerging Drugs of Abu se in Germany and Israel, The Joint American -Israeli Medical Toxicology Con ference Amer ican College ot Med ical Toxicology and the Israel Society of Toxicology, Haifa, Israel, November , 2010 r.,.journal of Medical Toxico logy" 2010, doi: /s Meyer M.R., Maurer H.H.: Metabolism ol designer drugs of abuse : an updated review,.current Drug Metab olisrn" 2010, nr 11 (5), s Meyer M.R., Wilhe lm J., Peters F.T., Maurer H.H.: Beta-keto amphetamines: studies on the metabolism of the designer drug mephedrone and toxicolog ical detection of mephedrone, butylone. and methylone in urine using gas chrornatoqraphy-rnass spectrometry,.analytical and Bioana lytical Chemistry" 2010, nr 397 (3), s Gustavsson D., Escher C.: Mephedrone - Internet drug which seems to have come and stay. Fatal case s in Swadan have drawn attention to pre viously unknown substance,.lakartidninqen" 2009, nr 106 (43), s Dickson A.J., Vorce S.P., Levine B., Past M.R.: Multiple-drug toxicity caused by the coadministration ot 4'methylmethcathinone (mephedrone) and heroin,.journalot Analytica l Toxicology" 2010, nr 34 (3), s Lust hol K.J., Oosting R., Maes A., Verschraagen M., Dijkhuizen A., Sprong A.G.: A case of extreme agita tion and death atter the use of mephedrone in The Netherlands,.Forensic Science Internatio nal" 20 11, nr 206 (1-3), s. e DiMaio T., DiMaio V.J.M.: Excited delirium syndrome : ca use of death and prevention, Taylor & Francis Group, CRC Press, Boca Raton 2006, s Maskell P.O., De Paoli G., Seneviratne C., Pounder D.J.: Mephedrone (4-methylmethcathinone ) related deaths,.journa: of Analytical Toxico logy" 2011, nr 35 (3), s Wikstriim M., Theland er G., Nystriim 1., Kronstrand R.: Twa fatal intoxications with the new designer drug methedrone (4 methoxymethcathinone),.journal of Analytical Toxicology" 20 10, nr 34 (9), s Byrska B., Zuba D., Pytka P.: Analiza s kładu "dopalaczy", Wroclaw-Szklarska P o rę b a, Polska, maja 2011 r., Materiały konferen cyjne, s. 17. Streszczenie W ostatnich latach IV Ilaszym kraju obsenvuje się coraz w ięks ZJf popu/om o ść legalllych substancji psyclloaktyu",ycll, tzw. doi/(/laczy, któredla wielu osóbsą zamiennikiem klasycznych narkotyków. Do niedawna jedną z takic1, substancji byl mefedroll - syntetyczny analog katyllonu, psyc1lostymlllanta zall'tlttego w egzotycznej roślinie Catha edutis (khat), Swoją budou-a i dzia ła n iem przypomina amfetaminy. Podobne są również zagrożenia związane z jego przyjmowaniem. Zatrucia tym nowym narkotykiem by ły jui przyczyną niezamierzonvch ZgOlIÓW, szeroko llag łośn io1lych lia Wyspach Brytyjskich. Celem pracy jest toksykologiczna, meduczna i prawnil charakterystyka mcjedronu i jego 1l0Wyd, pochodnych, dost ępn ych takie IW polskim rynku narkotykowym opartych na dostęp n ej literaturze naukowej i obowiąz l lją cych przepisach prawnych. S łowa kluczowe: mefedron, katyllony, ro śli lly psyrlloaktywne,.aopalacze", narkotyki projektowane, zatrucia. 60

8 Z PRAKT YKI Summaru In the recetlt ycarsin Poland agrowing popularity oj tiu,' legaf psycuoactnx agenls, tiu: so-catled 'dopalacze' has beenobeerted. whichjor mtlny pcopte art'ttie suastitute oj tmditionaldrugs. Not tong ago, such subetance nms mcphcdrone - syntl1elie analog oj cashinonc - psyc1ws ti l/1 /1 1a n ł contained in tlte exotic p/ant Catha cdulis (kitat). lls struclure al/d actkm orcsimilartoantptwtarninee. Threats reiated to abllse oj mepnedrone art'simiku, too. intaxications WW, this new dmg Wl-7C tlic cauee the unintentianaldeaths, widdy discussed in the Great Britain, Theaim oj Ole sll/dy is toxicoiogical, medical and legat characterization oj the mcphedrollc and ils netoderioatioes, avoi/oble on the Polislldrug market, O" thc basis o!accessib/e sclentijic litcratureand Jaw. Keywords: mephcdrone, cattunonee, psyd/oactive dyl/gs, 'It'Xa1 highs', designer drugs, intoxications. 61

Dopalaczom powiedz nie

Dopalaczom powiedz nie Dopalaczom powiedz nie 1. Co to są dopalacze? 2. Podział dopalaczy. 3. Objawy i skutki zażywania dopalaczy. 4. Powody brania narkotyków przez ludzi 5. Przykłady dopalaczy. 6. Wygląd ciała po zażyciu dopalaczy.

Bardziej szczegółowo

Mefedron dopalacz o działaniu psychostymulującym i sympatomimetycznym

Mefedron dopalacz o działaniu psychostymulującym i sympatomimetycznym Artykuł poglądowy/review article Mefedron dopalacz o działaniu psychostymulującym i sympatomimetycznym Mephedrone psychostimulatory legal highs with sympathomimetic activity Jolanta B. Zawilska, Jakub

Bardziej szczegółowo

Rada Naukowa przy Ministrze Zdrowia Warszawa 27.10.2010 r.

Rada Naukowa przy Ministrze Zdrowia Warszawa 27.10.2010 r. Dopalacze epidemia? Jak zapobiegać zatruciom? Rada Naukowa przy Ministrze Zdrowia Warszawa 27.10.2010 r. dr n. med. Piotr Burda KK Toksykologia Kliniczna Dopalacze Produkty handlowe o różnej formulacji,

Bardziej szczegółowo

WYNIKI BADAŃ LABORATORYJNYCH

WYNIKI BADAŃ LABORATORYJNYCH WYNIKI BADAŃ LABORATORYJNYCH niektórych dopalaczy pobranych na terenie powiatu namysłowskiego Przygotowała : Urszula Modrak 1 Niezły wkręt JWH 081 Walina Fenyloalanina RCS 4 (substancja syntetyczna) (aminokwas)

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka nowych substancji psychoaktywnych (NPS)

Charakterystyka nowych substancji psychoaktywnych (NPS) Charakterystyka nowych substancji psychoaktywnych (NPS) Ewelina Pieprzyca, Joanna Kulikowska Katedra i Zakład Medycyny Sądowej i Toksykologii Sądowo-Lekarskiej SUM w Katowicach 1 Co to są dopalacze? Dopalacz

Bardziej szczegółowo

Dopalacze oblicza zagrożeń

Dopalacze oblicza zagrożeń Dopalacze oblicza zagrożeń Dopalacze To substancje psychoaktywne, produkowane nielegalnie, zmieniające cechy narkotyku tak, aby mogły być legalnie dystrybuowane, po zażyciu wykazujące efekty narkotyczne

Bardziej szczegółowo

1 0 2 / m S t a n d a r d w y m a g a ñ - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu R A D I E S T E T A Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln o ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r.

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. Piotr Burda Biuro In formacji T oksykologicznej Szpital Praski Warszawa Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. - Obejmuje stosowanie przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

9 6 6 0, 4 m 2 ), S t r o n a 1 z 1 1

9 6 6 0, 4 m 2 ), S t r o n a 1 z 1 1 O p i s p r z e d m i o t u z a m ó w i e n i a - z a k r e s c z y n n o c i f U s ł u g i s p r z» t a n i a o b i e k t ó w G d y s k i e g o O r o d k a S p o r t u i R e ks r e a c j i I S t a d i

Bardziej szczegółowo

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ostrowcu Św. OSTRZEGA przed groźnymi skutkami zażywania środków zastępczych tzw.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ostrowcu Św. OSTRZEGA przed groźnymi skutkami zażywania środków zastępczych tzw. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ostrowcu Św. OSTRZEGA przed groźnymi skutkami zażywania środków zastępczych tzw. dopalaczy DOPALACZE NISZCZĄ MŁODY ORGANIZM tak samo jak normalne narkotyki oraz

Bardziej szczegółowo

Substancje psychoaktywne

Substancje psychoaktywne Substancje psychoaktywne Definicja uzależnienia Ustawa o Przeciwdziałaniu Narkomanii z 24.04.1997 r. (wraz ze zmianami z 26.10.2000): zespół zjawisk psychicznych lub fizycznych wynikających z działania

Bardziej szczegółowo

Na podstawie: www.wypalacze.com.pl www.kbpn.gov.pl www.dopalaczeinfo.pl http://www.narkomania.org.pl

Na podstawie: www.wypalacze.com.pl www.kbpn.gov.pl www.dopalaczeinfo.pl http://www.narkomania.org.pl Na podstawie: www.wypalacze.com.pl www.kbpn.gov.pl www.dopalaczeinfo.pl http://www.narkomania.org.pl Co to są dopalacze? W ciągu ostatniego roku w prasie i TV pojawiało się wiele doniesień na temat tzw.

Bardziej szczegółowo

Dopalacze - legalne narkotyki? Michał Tchórz

Dopalacze - legalne narkotyki? Michał Tchórz Dopalacze - legalne narkotyki? Michał Tchórz Dopalacze: Grupa substancji wykazujących działanie pobudzające, stymulujące ośrodkowy układ nerwowy, relaksujące, poprawiające nastrój, czasami halucynogenne

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż dopalaczy od literatury akcesoria substancje pochodzenia naturalnego syntetycznego

Sprzedaż dopalaczy od literatury akcesoria substancje pochodzenia naturalnego syntetycznego Dopalacze To nazwa różnych substancji lub ich mieszanek o rzekomym bądź faktycznym działaniu psychoaktywnym, nieznajdujących się na liście substancji kontrolowanych przepisami ustawy o przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

ZAWARTYCH W DOPALACZACH ICH WPŁYW NA ZDROWIE FIZYCZNE I PSYCHICZNE

ZAWARTYCH W DOPALACZACH ICH WPŁYW NA ZDROWIE FIZYCZNE I PSYCHICZNE RENATA LIPNICKA CHARAKTERYSTYKA ŚRODKÓW ZAWARTYCH W DOPALACZACH ICH WPŁYW NA ZDROWIE FIZYCZNE I PSYCHICZNE DOPALACZE - DOPALACZE ang. smart,legal high, herbal high, boosters??? Dopalacze to termin nie

Bardziej szczegółowo

1 0 2 / c S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n c z e l a d n i c z y dla zawodu R A D I E S T E T A Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Metody izolowania analitu z matrycy i oznaczenia substancji toksycznych oraz ich metabolitów z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 0 2 8 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f W y k o n a n i e ro b ó t b u d o w l a n y c h w b u d y n k u H

Bardziej szczegółowo

Technologia i Zastosowania Satelitarnych Systemów Lokalizacyjnych GPS, GLONASS, GALILEO Szkolenie połączone z praktycznymi demonstracjami i zajęciami na terenie polig onu g eodezyjneg o przeznaczone dla

Bardziej szczegółowo

6 0 / m S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu K R A W I E C Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji zawodów

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

8 6 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu E L E K T R Y K K o d z k l a s y f i k a c j i z a w o d ó w i s p e c j a l n o ś c i d l a p o t r z e b r y n k

Bardziej szczegółowo

Dopalacze. Nowe narkotyki. Czy znasz prawdę o dopalaczach?

Dopalacze. Nowe narkotyki. Czy znasz prawdę o dopalaczach? Dopalacze Nowe narkotyki. Czy znasz prawdę o dopalaczach? Dopalacze nowe narkotyki Dopalacze to nic innego jak nowe narkotyki, których użycie stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. W 2014

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE- Legalne nie znaczy bezpieczne

DOPALACZE- Legalne nie znaczy bezpieczne DOPALACZE- Legalne nie znaczy bezpieczne 29.10. Katowice CO TO SĄ DOPLACZE? Dopalacz, czy Dopalacz, dopalacze czy to dopalacze termin to termin nieposiadający nieposiadającycharakteru naukowego. UŜywa

Bardziej szczegółowo

RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia niestacjonarne

RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia niestacjonarne S t r o n a 1 RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/ Toksykologia niestacjonarne semestr letni Wykłady (4 x 5 godziny) Piątek godzina 7.45 11.30, ul. Żołnierska 14C, sala Katedry Farmakologii Lp. data temat Liczba

Bardziej szczegółowo

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł / Kurs 1:

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł / Kurs 1: Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł / Kurs 1: Metody izolowania analitu z matrycy i oznaczania substancji toksycznych oraz ich metabolitów z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Z a m a w i a j» c y G D Y S K I O R O D E K S P O R T U I R E K R E A C J I J E D N O S T K A B U D E T O W A 8 1 5 3 8 G d y n i a, u l O l i m p i j s k a 5k 9 Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I

Bardziej szczegółowo

2 7k 0 5k 2 0 1 5 S 1 0 0 P a s t w a c z ł o n k o w s k i e - Z a m ó w i e n i e p u b l i c z n e n a u s ł u g- i O g ł o s z e n i e o z a m ó w i e n i u - P r o c e d u r a o t w a r t a P o l

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka najpopularniejszych dopalaczy środków zastępczych Mechanizmy działania dopalaczy na zdrowie i zachowania człowieka

Charakterystyka najpopularniejszych dopalaczy środków zastępczych Mechanizmy działania dopalaczy na zdrowie i zachowania człowieka Charakterystyka najpopularniejszych dopalaczy środków zastępczych Mechanizmy działania dopalaczy na zdrowie i zachowania człowieka Dr Ewa Gomółka Pracownia Toksykologii, Zakład Diagnostyki, Szpital Uniwersytecki

Bardziej szczegółowo

P o l s k a j a k o k r a j a t a k ż e m y P o l a c y s t o i m y p r d s n s ą j a k i e j n i g d y n i e m i e l i ś m y i p e w n i e n i g d y m i e ć n i e b ę d e m y J a k o n o w i c o n k o

Bardziej szczegółowo

O F E R T A H o t e l Z A M E K R Y N * * * * T a m, g d z i e b łł k i t j e z i o r p r z e p l a t a s ił z s o c z y s t z i e l e n i t r a w, a r a d o s n e t r e l e p t a z m i a r o w y m s z

Bardziej szczegółowo

Metodyka identyfikacji i oznaczania wybranych substancji halucynogennych dla potrzeb opiniowania sądowego. Wojciech Lechowicz Ślesin 2004

Metodyka identyfikacji i oznaczania wybranych substancji halucynogennych dla potrzeb opiniowania sądowego. Wojciech Lechowicz Ślesin 2004 Metodyka identyfikacji i oznaczania wybranych substancji halucynogennych dla potrzeb opiniowania sądowego Wojciech Lechowicz Ślesin 2004 Relacje użytkowników Internetu Ufo Tabletki zawierające PMA oraz

Bardziej szczegółowo

UWAGA SPECJALIZUJĄCY!

UWAGA SPECJALIZUJĄCY! Uprzejmie informuję, że w dniach 31 stycznia -8 lutego 2011 r. odbędzie się kurs dla diagnostów laboratoryjnych z Laboratoryjnej Toksykologii Medycznej Kurs Metody izolowania analitu z matrycy i oznaczania

Bardziej szczegółowo

1 8 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu M E C H A N I K - O P E R A T O R P O J A Z D Ó W I M A S Z Y N R O L N I C Z Y C H K o d z k l a s y f i k a c j i

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie roczne 2011: stan problemu narkotykowego w Europie. Piotr Jabłoński Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii

Sprawozdanie roczne 2011: stan problemu narkotykowego w Europie. Piotr Jabłoński Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii Sprawozdanie roczne 2011: stan problemu narkotykowego w Europie Piotr Jabłoński Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii 2 Roczny pakiet sprawozdawczy sytuacja w zakresie narkotyków > publikacje Charakterystyki

Bardziej szczegółowo

S.A RAPORT ROCZNY Za 2013 rok

S.A RAPORT ROCZNY Za 2013 rok O P E R A T O R T E L E K O M U N I K A C Y J N Y R A P O R T R O C Z N Y Z A 2 0 1 3 R O K Y u r e c o S. A. z s i e d z i b t w O l e ~ n i c y O l e ~ n i c a, 6 m a j a 2 0 14 r. S p i s t r e ~ c

Bardziej szczegółowo

1 0 0 / m S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu K O S M E T Y C Z K A * * (dla absolwentów szkół ponadzasadniczych) Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci

Bardziej szczegółowo

7 4 / m S t a n d a r d w y m a g a ± û e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu K U C H A R Z * * (dla absolwent¾w szk¾ ponadzasadniczych) K o d z k l a s y f i k a c j i z a w o d ¾ w i s p e c

Bardziej szczegółowo

u Spis treści: Nr 80 6 p a ź d z i e rn i k 2 0 0 6 I n f o r m a c j e p o d a t k o w e 2 P o s e l s k i p r o j e k t n o w e l i z a c j i 3 k o d e k s u p r a c y K o n s u l t a c j e s p o ł e

Bardziej szczegółowo

1 9 / c S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n c z e l a d n i c z y dla zawodu M E C H A N I K P O J A Z D Ó W S A M O C H O D O W Y C H Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r

Bardziej szczegółowo

o symbolu TP-10/III/2012 z Laboratoryjnej Toksykologii Medycznej odbędzie się w terminie 1-9 PAŹDZIERNIKA 2012

o symbolu TP-10/III/2012 z Laboratoryjnej Toksykologii Medycznej odbędzie się w terminie 1-9 PAŹDZIERNIKA 2012 Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Toksykologia kliniczna, sądowa, terapia monitorowania stężeniami leku we krwi. Schematy postępowania, interpretacja

Bardziej szczegółowo

,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM

,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM ,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM UZALEŻNIENIE UZALEŻNIENIE TO NABYTA SILNA POTRZEBA WYKONYWANIA JAKIEJŚ CZYNNOŚCI LUB ZAŻYWANIA JAKIEJŚ SUBSTANCJI. WSPÓŁCZESNA PSYCHOLOGIA TRAKTUJE POJĘCIE UZALEŻNIENIA

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Rolniczych CKP w Kaczkach Średnich Kuszczyński Patryk I TI

Zespół Szkół Rolniczych CKP w Kaczkach Średnich Kuszczyński Patryk I TI Zespół Szkół Rolniczych CKP w Kaczkach Średnich Kuszczyński Patryk I TI Nałóg to uzależnienie, przymusowe przyjmowanie substancji uzależniającej, psychiczne i fizyczne przyzwyczajenie się do tej substancji.

Bardziej szczegółowo

z d n i a 2 3. 0 4.2 0 1 5 r.

z d n i a 2 3. 0 4.2 0 1 5 r. C h o r ą g i e w D o l n o l ą s k a Z H P I. P o s t a n o w i e n i a p o c z ą t k o w e U c h w a ł a n r 1 5 / I X / 2 0 1 5 K o m e n d y C h o r ą g w i D o l n o l ą s k i e j Z H P z d n i a

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 03 3 2 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U d o s t p n i e n i e t e l e b i m ó w i n a g ł o n i e n i

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 70 1 3 7 2 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U d o s t p n i e n i e w r a z z r o z s t a w i e n i e m o g

Bardziej szczegółowo

RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia stacjonarne

RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia stacjonarne S t r o n a 1 RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia stacjonarne semestr letni Wykłady (5 x 3 godziny) PONIEDZIAŁEK godzina 10.00 12.15, ul. Żołnierska 14c, sala Katedry Farmakologii Lp. data temat

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

14.00 16.00 Spotkanie Grupy Roboczej ds. Toksykologii Kolegium Medycyny Laboratoryjnej w Polsce

14.00 16.00 Spotkanie Grupy Roboczej ds. Toksykologii Kolegium Medycyny Laboratoryjnej w Polsce PROGRAM KONFERENCJI 6.05.2015 (środa) 14.00 16.00 Spotkanie Grupy Roboczej ds. Toksykologii Kolegium Medycyny Laboratoryjnej w Polsce 16.00 18.00 Panel dyskusyjny System wczesnego ostrzegania o nowych

Bardziej szczegółowo

Gdyńskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji jednostką budżetową Zamawiającym Wykonawcą

Gdyńskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji jednostką budżetową Zamawiającym Wykonawcą W Z Ó R U M O W Y n r 1 4 k J Bk 2 0 Z a ł» c z n i k n r 5 z a w a r t a w G d y n i w d n i u 1 4 ro ku p o m i 2 0d z y G d y s k i m O r o d k i e m S p o r t u i R e k r e a c j ei d n o s t k» b

Bardziej szczegółowo

1 / m S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu B L A C H A R Z Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji zawodów

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 07 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U s ł u g i s p r z» t a n i a o b i e k t Gó w d y s k i e g o C e n

Bardziej szczegółowo

Używki- to produkty spożywcze nie mające właściwości odżywczych, zawierające substancje, które działają pobudzająco na układ nerwowy.

Używki- to produkty spożywcze nie mające właściwości odżywczych, zawierające substancje, które działają pobudzająco na układ nerwowy. Używki- to produkty spożywcze nie mające właściwości odżywczych, zawierające substancje, które działają pobudzająco na układ nerwowy. Uzależnienie nałóg - to silne pragnienie zażywania konkretnych środków,

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr 164/XXVI I/09 RADY G M INY P A W Ł O W I C Z K I

U C H W A Ł A Nr 164/XXVI I/09 RADY G M INY P A W Ł O W I C Z K I U C H W A Ł A Nr 164/XXVI I/09 RADY G M INY P A W Ł O W I C Z K I z dnia 19 lutego 2009 roku w sprawie : przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

,,Dopalacze Historia problemu i nowe rozwiązania prawne

,,Dopalacze Historia problemu i nowe rozwiązania prawne ,,Dopalacze Historia problemu i nowe rozwiązania prawne Michał Kidawa Artur Malczewski Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii KBPN Warszawa 11-12 stycznia 2011 r. Co to są dopalacze? Dopalacz, czy

Bardziej szczegółowo

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Informacje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Obowiązkowy Wydział Nauk o Zdrowiu Położnictwo

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 0 2 32 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f O b s ł u g a o p e r a t o r s k a u r a w i s a m o j e z d n

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 0 3 12 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f O b s ł u g a o p e r a t o r s k aw r a z z d o s t a w» s p r

Bardziej szczegółowo

BENZYLOPIPERAZYNA I JEJ POCHODNE W DOPALACZACH

BENZYLOPIPERAZYNA I JEJ POCHODNE W DOPALACZACH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIII, 2010, 2, str. 228 232 Wojciech Anysz, Radosław Kuśmirek, Magdalena Nosarzewska, Anna Raczak, Emilia Rogowska, Katarzyna Srebrzyńska, Dorota Skrajnowska 1) BENZYLOPIPERAZYNA

Bardziej szczegółowo

* Prof. dr hab. n. med. Roman Wachowiak * - Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

* Prof. dr hab. n. med. Roman Wachowiak * - Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Roman Wachowiak * Aktualne możliwości diagnostyczno-interpretacyjne w opiniowaniu sądowo-lekarskim wpływu wybranych związków psychoaktywnych na zdolność psychomotoryczną człowieka** W związku ze wzrastającą

Bardziej szczegółowo

G r z e g o r z Wo d o w s k i P o r a d n i a M O N A R w K r a k o w i e

G r z e g o r z Wo d o w s k i P o r a d n i a M O N A R w K r a k o w i e Współpraca organizacji pozarządowych z instytucjami publicznymi na przykładzie Poradni MONAR w Krakowie w przeciwdziałaniu demoralizacji dzieci i młodzieży ze szczególnym uwzględnieniem osób w wieku od

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 03 7 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A W y k o n a n i e r e m o n t u n a o b i e k c i e s p o r t o w y mp

Bardziej szczegółowo

2 3 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu L A K I E R N I K S A M O C H O D O W Y Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa. 1.1 Anatomia układu nerwowego i. 1.14 Somatyczny układ nerwowy 3 1.1.5 Tkanka nerwowa 3

Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa. 1.1 Anatomia układu nerwowego i. 1.14 Somatyczny układ nerwowy 3 1.1.5 Tkanka nerwowa 3 Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa V VI 1 Anatomia i fizjologia 1.1 Anatomia układu nerwowego i 1.1.1 Ośrodkowy układ nerwowy i 1.1.2 Obwodowy układ nerwowy i 1.1.3 Autonomiczny (wegetatywny) układ

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. mogą Cię wypalić

DOPALACZE. mogą Cię wypalić DOPALACZE mogą Cię wypalić MOTTO Nigdy nie powiedziałem, że źle jest wkraczać do świata czarów. Mówiłem tylko, że to zawsze jest niebezpieczne. Walter Charleton CEL dostarczenie podstawowych informacji

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MEDYCYNY PRACY I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO W SOSNOWCU

INSTYTUT MEDYCYNY PRACY I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO W SOSNOWCU INSTYTUT MEDYCYNY PRACY I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO W SOSNOWCU Regionalny Ośrodek Ostrych Zatruć z Oddziałem Toksykologii Klinicznej Kliniki Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu jest

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Formularz zgłoszeniowy

Formularz zgłoszeniowy Miejscowość i data FUNDACJA INF ORMCYJNA Ul. Wyzwolenia 107 / 65 85-792 Bydgoszcz Formularz zgłoszeniowy DANE O SO BOW E OS OB Y PRO SZ ĄCEJ O P OMOC ( os ob a p eł noletnia) IMIĘ I NAZ WISKO PESEL DOWÓD

Bardziej szczegółowo

I 3 + d l a : B E, C H, C Y, C Z, ES, F R, G B, G R, I E, I T, L T, L U V, P T, S K, S I

I 3 + d l a : B E, C H, C Y, C Z, ES, F R, G B, G R, I E, I T, L T, L U V, P T, S K, S I M G 6 6 5 v 1. 2 0 1 5 G R I L L G A Z O W Y T R Ó J P A L N I K O W Y M G 6 6 5 I N S T R U K C J A U 7 Y T K O W A N I A I B E Z P I E C Z E Ń S T W A S z a n o w n i P a s t w o, D z i ę k u j e m y

Bardziej szczegółowo

Zawód: s t o l a r z I. Etap teoretyczny (część pisemna i ustna) egzaminu obejmuje: r e s m o ś c i i u m i e j ę t n o ś c i c i c h k i f i k j i m

Zawód: s t o l a r z I. Etap teoretyczny (część pisemna i ustna) egzaminu obejmuje: r e s m o ś c i i u m i e j ę t n o ś c i c i c h k i f i k j i m 4 3 / m S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu S T O L A R Z Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji zawodów

Bardziej szczegółowo

Zawód: złotnik-j u b il e r I Etap teoretyczny (część pisemna i ustna) egzaminu obejmuje: Z a kr e s w ia d om oś c i i u m ie j ę tnoś c i w ła ś c i

Zawód: złotnik-j u b il e r I Etap teoretyczny (część pisemna i ustna) egzaminu obejmuje: Z a kr e s w ia d om oś c i i u m ie j ę tnoś c i w ła ś c i 1 5 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i Z Ł O dla zawodu T N I K -J U B I L E R K o d z k l a s y f i k a c j i z a w o d ó w i s p e c j a l n o ś c i d l a p o t r z

Bardziej szczegółowo

1. Zabezpieczenie i warunki badań materiału biologicznego pobranej od osoby podejrzanej.

1. Zabezpieczenie i warunki badań materiału biologicznego pobranej od osoby podejrzanej. Roman Wachowiak * Aktualne możliwości diagnostyczno-interpretacyjne w opiniowaniu sądowo-lekarskim wpływu wybranych związków psychoaktywnych na zdolność psychomotoryczną człowieka** W związku ze wzrastającą

Bardziej szczegółowo

Nowe zagrożenie Dopalacze

Nowe zagrożenie Dopalacze Nowe zagrożenie Dopalacze Cel spotkania Dostarczenie podstawowych informacji o nowych środkach psychoaktywnych pojawiających się na rynku narkotykowym. Co to są dopalacze? Nazwa nie posiada charakteru

Bardziej szczegółowo

Instrukcja zarządzania systemem informatycznym przetwarzającym dane osobowe w Chorągwi Dolnośląskiej ZHP Spis treści

Instrukcja zarządzania systemem informatycznym przetwarzającym dane osobowe w Chorągwi Dolnośląskiej ZHP Spis treści C h o r ą g i e w D o l n o l ą s k a Z H P Z a ł ą c z n i k 5 d o U c h w a ł y n r 2 2 / I X / 2 0 1 5 K o m e n d y C h o r ą g w i D o l n o 6 l ą s k i e j Z H P z d n i a 0 8. 0 62. 0 1 5 r. I n

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BÓLU OPARZENIOWEGO U DZIECI

LECZENIE BÓLU OPARZENIOWEGO U DZIECI LECZENIE BÓLU OPARZENIOWEGO U DZIECI Krzysztof Kobylarz, Iwona Szlachta-Jezioro, Ma³gorzata Maciejowska-Sata³a 15 Ból jest sta³ym objawem choroby oparzeniowej. Leczenie go u dzieci jest zadaniem niezwykle

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii.

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii. Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

8 7 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu M O N T E R I N S T A L A C J I G A Z O W Y C H K o d z k l a s y f i k a c j i z a w o d ó w i s p e c j a l n o ś

Bardziej szczegółowo

Pochodne β-katynonu - nowa generacja niebezpiecznych związków psychostymulujących z grupy dopalaczy

Pochodne β-katynonu - nowa generacja niebezpiecznych związków psychostymulujących z grupy dopalaczy PRACE ORYGINALNE Jolanta B. ZAWILSKA Krzysztof SŁOMIAK Mateusz WASIAK Patrycja WOŹNIAK Michał MASSALSKI Emilia KRUPA Jakub Ł. WOJCIESZAK Pochodne β-katynonu - nowa generacja niebezpiecznych związków psychostymulujących

Bardziej szczegółowo

w 1 9 2 8 i 1 9 3 0 r.

w 1 9 2 8 i 1 9 3 0 r. I I O G Ó L N O P O L S K A K O N F E R E N C J A N A U K O W A D O K T O R A N C K I E S P O T K A N I A Z H I S T O R I } K o m i t e t n a u k o w y U n i w e r s y t e t W a r m i f -M s kaoz u r s

Bardziej szczegółowo

Wrocław dn. 21 listopada 2005 roku

Wrocław dn. 21 listopada 2005 roku Piotr Chojnacki IV rok informatyki chemicznej Grupa 4, poniedziałek 17 15 Wrocław dn. 21 listopada 2005 roku Wykrywanie i oznaczanie środka uzależniającego. ćwiczenie 2 Wprowadzenie: a) Przy podejrzanym

Bardziej szczegółowo

Gl. '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia" 3418, te124 71 32. . Glaxo Sp. z 0.0..

Gl. '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia 3418, te124 71 32. . Glaxo Sp. z 0.0.. Glaxo 111 N Gl.. Glaxo Sp. z 0.0.. Oddzial W warszaw\e Jana Pawia II 34/6 141 Warszawa, A. W PL fax 247129 '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia" 3418, te124 71 32 OZla. IInformacji.. Naukowej 00-141

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE Chwilowa moda, czy realne zagrożenie?!

DOPALACZE Chwilowa moda, czy realne zagrożenie?! DOPALACZE Chwilowa moda, czy realne zagrożenie?! DOPALACZ potoczne określenie dla grupy różnych substancji lub ich mieszanek, o rzekomym bądź faktycznym działaniu psychoaktywnym, pochodzenia naturalnego

Bardziej szczegółowo

Parafia Rokitnica. Kalendarz

Parafia Rokitnica. Kalendarz Parafia Rokitnica Kalendarz 2012 KOŚCIÓŁ PARAFIALNY P.W. NAJŚW. SERCA PANA JEZUSA W ZABRZU ROKITNICY Wj eż d ż a ją c d o Ro k i t n i c y, z w ł a s z c z a d r o g a m i o d s t r o n y Mi e ch o w i

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 345. Uzależnienie od środków odurzających - skala zjawiska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Informacja. Nr 345. Uzależnienie od środków odurzających - skala zjawiska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Uzależnienie od środków odurzających - skala zjawiska Wrzesień 1995 Grzegorz Ciura Informacja Nr 345 Rozmiary narkomanii

Bardziej szczegółowo

http://www.viamoda.edu.pl/rekrutacja/studia-podyplomowe_s_37.html

http://www.viamoda.edu.pl/rekrutacja/studia-podyplomowe_s_37.html O Strona 1/288 01-07-2016 09:00:13 F Strona 2/288 01-07-2016 09:00:13 E Strona 3/288 01-07-2016 09:00:13 R Strona 4/288 01-07-2016 09:00:13 T Strona 5/288 01-07-2016 09:00:13 A Strona 6/288 01-07-2016

Bardziej szczegółowo

Wszelkie prawa zastrzeŝone Mazowieckie Centrum Profilaktyki UzaleŜnień DOPALACZE. nowy problem: medyczny, prawny, społeczny, moralny

Wszelkie prawa zastrzeŝone Mazowieckie Centrum Profilaktyki UzaleŜnień DOPALACZE. nowy problem: medyczny, prawny, społeczny, moralny DOPALACZE nowy problem: medyczny, prawny, społeczny, moralny UWAGI: 1. PowyŜsze wskazówki podane są jedynie w celach informacyjnych i nie zastąpią udziału w profesjonalnych szkoleniach lub doradztwa specjalisty

Bardziej szczegółowo

Nikotyna W niskich dawkach wykazuje działanie stymulujące, co jest głównym powodem, dla którego palenie tytoniu sprawia przyjemność. Nikotyna działa n

Nikotyna W niskich dawkach wykazuje działanie stymulujące, co jest głównym powodem, dla którego palenie tytoniu sprawia przyjemność. Nikotyna działa n Nałogi Uzależnienie to nabyta silna potrzeba wykonywania jakiejś czynności lub zażywania jakiejś substancji. W praktyce określenie to ma kilka znaczeń. Grupa substancji, których nadużywanie prowadzi do

Bardziej szczegółowo

Rok: 2006 Czasopismo: Świat Problemów Numer: 1/156

Rok: 2006 Czasopismo: Świat Problemów Numer: 1/156 Rok: 2006 Czasopismo: Świat Problemów Numer: 1/156 Zjawisko zażywania narkotyków w Europie dotyczy głównie młodych mężczyzn z dużych miast. Według danych szacunkowych w Unii Europejskiej od 1.2 do 2.1

Bardziej szczegółowo

NOWE SUBSTANCJE PSYCHOAKTYWNE

NOWE SUBSTANCJE PSYCHOAKTYWNE Bartosz Michalewski NOWE SUBSTANCJE PSYCHOAKTYWNE rynek i użytkownicy BADANIA W RAMACH PROJEKTU: New Psychoactive Substances among People Who Use Drugs Heavily Program jest prowadzony przez APDES pod patronatem

Bardziej szczegółowo

NOWE - STARE FORMY I ŚRODKI ODURZANIA SIĘ DOPALACZE

NOWE - STARE FORMY I ŚRODKI ODURZANIA SIĘ DOPALACZE NOWE - STARE FORMY I ŚRODKI ODURZANIA SIĘ DOPALACZE . DEFINICJA TZW. DOPALACZY Dopalacz, czy dopalacze to termin nieposiadający charakteru naukowego. Używa się go potocznie, dla nazwania grupy różnych

Bardziej szczegółowo

"Dopalacze" Młodzież i dopalacze. Dopalacze to termin używany potocznie dla nazwania substancji o działaniu

Dopalacze Młodzież i dopalacze. Dopalacze to termin używany potocznie dla nazwania substancji o działaniu "Dopalacze" to substancje psychoaktywne, które mogą działać podobnie do narkotyków. Pomimo gigantycznych akcji przeciwko dopalaczom nadal funkcjonuje ich sprzedaż. Na terenie całego kraju skontrolowano

Bardziej szczegółowo

2 0 0 M P a o r a z = 0, 4.

2 0 0 M P a o r a z = 0, 4. M O D E L O W A N I E I N Y N I E R S K I E n r 4 7, I S S N 1 8 9 6-7 7 1 X A N A L I Z A W Y T R Z Y M A O C I O W A S Y S T E M U U N I L O C K 2, 4 S T O S O W A N E G O W C H I R U R G I I S Z C Z

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE Nowe narkotyki. Czy znasz prawdę o dopalaczach?

DOPALACZE Nowe narkotyki. Czy znasz prawdę o dopalaczach? DOPALACZE Nowe narkotyki. Czy znasz prawdę o dopalaczach? 1. Dopalacze to nic innego jak nowe narkotyki, których użycie stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. W 2014 r. i w 2015 r. w Polsce

Bardziej szczegółowo

Czym jest doping? Lista metod i substancji zabronionych w sporcie www.antydoping.pl

Czym jest doping? Lista metod i substancji zabronionych w sporcie www.antydoping.pl Błażej Łoński Czym jest doping? Doping wydolnościowy sztuczne podnoszenie wydolności fizycznej i psychicznej zawodnika metodami wykraczającymi poza normalny, "naturalny" trening. Rodzaje dopingu: Farmakologiczny

Bardziej szczegółowo

Dopalacze to termin, którego używa się potocznie dla nazwania grupy różnych substancji lub ich mieszanek o rzekomym lub faktycznym działaniu

Dopalacze to termin, którego używa się potocznie dla nazwania grupy różnych substancji lub ich mieszanek o rzekomym lub faktycznym działaniu DOPALACZE Dopalacze to termin, którego używa się potocznie dla nazwania grupy różnych substancji lub ich mieszanek o rzekomym lub faktycznym działaniu psychoaktywnym, nie znajdujących się na liście substancji

Bardziej szczegółowo

Zakres prezentacji źródła danych

Zakres prezentacji źródła danych Artur Malczewski Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii Krajowe Biuro ds. Pzeciwdziałania Narkomanii SYTUACJA W ZAKRESIE ZAGROŻEŃ UZALEŻNIENIAMI. EPIDEMIOLOGIA: POMORSKIE NA TLE POLSKI III debata

Bardziej szczegółowo

0 ( 1 ) Q = Q T W + Q W + Q P C + Q P R + Q K T + Q G K + Q D M =

0 ( 1 ) Q = Q T W + Q W + Q P C + Q P R + Q K T + Q G K + Q D M = M O D E L O W A N I E I N Y N I E R S K I E n r 4 7, I S S N 1 8 9 6-7 7 1 X O P T Y M A L I Z A C J A K O N S T R U K C J I F O R M Y W T R Y S K O W E J P O D K Ą T E M E F E K T Y W N O C I C H O D

Bardziej szczegółowo