Tetracykliny działanie, zastosowanie oraz metody wykrywania ich obecności w żywności pochodzenia zwierzęcego i paszach. Patyra E.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Tetracykliny działanie, zastosowanie oraz metody wykrywania ich obecności w żywności pochodzenia zwierzęcego i paszach. Patyra E."

Transkrypt

1 Tetracykliny działanie, zastosowanie oraz metody wykrywania ich obecności w żywności pochodzenia zwierzęcego i paszach Patyra E. Zakład Higieny Pasz, Państwowy Instytut Weterynaryjny Państwowy Instytut Badawczy Al. Partyzantów 57, Puławy, Streszczenie Tetrracykliny (TC) to antybiotyki o szerokim spektrum działania, przez co znalazły zastosowanie w leczeniu szeregu jednostek chorobowych zarówno u ludzi jak i w medycynie weterynaryjnej. TC są antybiotykami najczęściej zlecanymi przez lekarzy weterynarii w celach leczniczych i profilaktycznych zwierząt gospodarskich. Nadużywanie tych substancji przeciwbakteryjnych wiąże się z możliwością obecności ich pozostałości w żywności pochodzenia zwierzęcego oraz paszach, dlatego ważne jest prowadzenie monitoringu występowania pozostałości tych leków w żywności oraz kontroli ich zawartości w paszach leczniczych i ich pozostałości w paszach czyszczących. Celem tego artykułu jest zaprezentowanie mechanizmu działania, zastosowania tetracyklin oraz uregulowań prawnych dotyczących obecności tych antybiotyków w żywności pochodzenia zwierzęcego oraz paszach i przedstawienie metod analitycznych stosowanych do oznaczania i wykrywania TC.

2 Tetracykliny działanie, zastosowanie oraz metody wykrywania ich obecności w żywności pochodzenia zwierzęcego i paszach Ewelina Patyra Zakład Higieny Pasz, Państwowy Instytut Weterynaryjny Państwowy Instytut Badawczy Al. Partyzantów 57, Puławy, Wprowadzenie Antybiotyki z grupy tetracyklin zostały odkryte w 1945 r. Tetracykliny (TC) to rodzina antybiotyków, posiadająca zdolność hamowania syntezy białek poprzez uniemożliwienie związania bakteryjnego aminoacylo-trna do rybosomów. Antybiotyki te wykazują szerokie spektrum działania, zarówno wobec bakterii Gram-dodatnich jak i Gram-ujemnych, drobnoustrojów z rodzaju Ricketsia, Coxiella i Mycoplasma oraz krętków i niektórych bakterii z rodzaju Mycobacterium (19). Korzystne właściwości przeciwbakteryjne i brak niepożądanych działań ubocznych doprowadziły do ich szerokiego zastosowania w terapii zakażeń bakteryjnych występujących u ludzi i zwierząt. Ponadto antybiotyki te przez długi czas stosowane były w produkcji zwierzęcej jako tzw. antybiotykowe stymulatory wzrostu (ASW), przyspieszające wzrost zwierząt gospodarskich. Od 1 stycznia 2006 r. w Unii Europejskiej obowiązuje całkowity zakaz stosowania ASW (31). Legalnym sposobem podawania substancji antybiotycznych zwierzętom hodowlanym jest iniekcja, dodatek do wody pitnej lub podawanie chemioterapeutyków w postaci pasz leczniczych. Podawanie substancji przeciwbakteryjnych znajduje się pod ścisłą kontrolą. Substancje antybiotyczne mogą być podawane zwierzętom tylko na zlecenie lekarza weterynarii opiekującego się danym stadem. Współczesne metody produkcji zwierzęcej wydają się prawie niemożliwe bez stosowania antybiotyków, szczególnie w celach terapeutycznych i profilaktycznych. Występowanie ogromnej liczby zwierząt zgromadzonych na ograniczonej powierzchni w nienajlepszych warunkach zoohigienicznych sprzyja m. in. rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych. Obecnie w produkcji zwierzęcej antybiotyki są powszechnie stosowne jako czynniki zapobiegające występowaniu chorób. Szerokie stosowanie antybiotyków w produkcji zwierzęcej może doprowadzać do obecności pozostałości tych związków w jadalnych tkankach zwierzęcych, jajach oraz

3 mleku, co może powodować powstawanie reakcji alergicznych u ludzi i nabywania lekooporności przez bakterie. Dlatego też w celu zapewnienia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi Unia Europejska oraz Stany Zjednoczone ustaliły dopuszczalne poziomy (PL) i najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (MRL) na obecność tetracyklin i innych substancji przeciwbakteryjnych w produktach pochodzenia zwierzęcego (5,14). Pod szczególnym nadzorem znajdują się także pasze lecznicze i pasze czyszczące powstające w trakcie czyszczenia linii technologicznych. W przypadku pasz leczniczych ważne jest, aby kontrolować zawartość substancji aktywnych w partii wyprodukowanego towaru na zgodność z deklaracją producenta oraz eliminować przypadki nadużyć substancji przeciwbakteryjnych w paszach. Historia i klasyfikacja tetracyklin Systematyczne badania nad antybiotykami w latach 40-tych XX w. doprowadziły do odkrycia pierwszych przedstawicieli tetracyklin chlorotetracykliny i oksytetracykliny. Antybiotyki te są wytwarzane przez bakterie Streptomyces aureofaciens i S. rimosus. Kolejne antybiotyki z tej grupy zostały odkryte w kolejnych latach, jako naturalnie występujące cząsteczki, np. tetracyklina wyizolowana z drobnoustrojów S. aurefaciens, S. rimosus i S. viridofaciens oraz demeklocyklina otrzymana z S. aureofaciens lub też produkty półsynetyczne takie jak: metacyklina, doksycyklina i minocyklina (8). Pomimo sukcesów pierwszych tetracyklin poszukiwano analogów posiadających większą zdolność rozpuszczania w wodzie w celu umożliwienia podawania pozajelitowego lub zwiększenia wchłaniania po podaniu doustnym. Spowodowało to, iż nastąpił rozwój półsynetycznych związków takich jak rolitetracyklina i limecyklina. Niedawno odkryta grupa związków półsynetycznych to glikocykliny, np.: 9-(N,N-dimetyloglikoamido)-6-demetylo-6- deoksytetracyklina, 9-(N,N-dimetyloglikoamido)-minocyklina i T-9-(butyloglikoloamido)- minocyklina, posiadające podstawnik 9-glikoamidowy. Antybiotyki z rodziny tetracyklin można podzielić na 3 generacje: antybiotyki pierwszej generacji, odkryte w latach , drugiej generacji r. oraz tetracykliny trzeciej generacji wynalezione w lata 90-tych XX w. Niektóre z opisywanych związków, takie jak np.: klomocyklina nie są już obecne na rynku, a inne, np. rolitetracyklina, limecyklina i chlorotetracyklina nie są dopuszczone do stosowania we wszystkich krajach (5). Aktywność przeciwbakteryjna Tetracykliny są antybiotykami o szerokim zakresie działania. Wykazują aktywność wobec wielu bakterii Gram-dodatnich (Staphylococcus, Streptococcus, Pneumococcus,

4 Enterococcus) i Gram-ujemnych (Neisseria gonorrhoae, Vibrio cholerae, Shigelle dysenteriae, Brucella) oraz w stosunku do niektórych bakterii beztlenowych. Działają bakteriostatycznie na chlamydia, mykoplazmy, riketsje oraz niektóre wirusy (32). Należy zauważyć, że ze względu na lekooporność drobnoustrojów, używanie TC w leczeniu schorzeń wywołanych przez gronkowce, paciorkowce i pneumokoki jest ograniczone. Szerokie spektrum antybakteryjne TC związane jest z ich dobrą absorpcją, niską toksycznością i stosunkowo niskimi kosztami otrzymywania (15). Mechanizm działania i oporność na tetracykliny Tetracykliny hamują rozwój bakterii poprzez blokowanie syntezy białek. Antybiotyki te wiążą się do rybosomu 30S podjednostki białka S7 i blokują przyłączanie bakteryjnego aminoacylo-trna do miejsc akceptorowych na m-rna, uniemożliwiając translację (32). Połączenie TC z rybosomami jest procesem odwracalnym wspieranym przez białka rybosomalne oraz niektóre geny 16S-rRNA. Do interakcji z cząsteczkami docelowymi, tetracykliny muszą przenikać przez komórki bakteryjne i przechodzić przez błony komórkowe. W przypadku drobnoustrojów Gram-ujemnych, tetracykliny przechodzą przez błonę zewnętrzną w postaci dodatnio naładowanych kompleksów magnez-antybiotyk oraz przez błonę cytoplazmatyczną w wyniku biernej dyfuzji jako nie naładowane cząsteczki lipofilowe (5, 33). Ruchy błony cytoplazmatycznej bakterii Gram-dodatnich zależne są od energii. W cytoplazmie tetracykliny mogą tworzyć kompleksy, ponieważ ph i stężenie jonów metali dwuwartościowych wewnątrz komórki jest wyższe niż na zewnątrz. W związku z tym aktywne postaci tych leków wiążące się do rybosomów to kompleksy magnez-tetracyklina (5, 20). Słabe hamowanie syntezy białek rybosomów 80S i niewielka akumulacja TC w komórkach ssaków wyjaśnia ich brak aktywności w stosunku do komórek eukariotycznych. Tetracykliny hamują syntezę rybosomów 70S w mitochondriach, dlatego też niektóre z działań niepożądanych mogą wystąpić u ludzi, ale tylko po podaniu dużych dawek antybiotyku (5). W ciągu ostatnich dwóch dekad wykorzystywanie tetracyklin w wielu zakażeniach bakteryjnych zostało ograniczone ze względu na powszechny rozwój bakterii opornych na działanie antybiotyków z grupy tetracyklin. Wykształcone przez wiele rodzajów drobnoustrojów mechanizmy ochronne na działanie tetracyklin polegają na przyłączaniu pewnych genów do rybosomów bakteryjnych uniemożliwiając w ten sposób wiązanie antybiotyku do rybosomu, bądź też wydalaniu antybiotyków z komórki zaraz po

5 wniknięciu. Ochrona rybosomalna jest rozwinięta przede wszystkim u bakterii Gramdodatnich natomiast ochrona poprzez wyciek z komórki u bakterii Gram-ujemnych (32). Aby rozwiązać problemy wynikające z pojawiania się bakterii lekoopornych na antybiotyki z grupy tetracyklin, na początku lat 90-tych XX w. rozpoczęto badania mające na celu uzyskanie nowych pochodnych tetracyklin wykazujących aktywność przeciwbakteryjną wobec szczepów opornych. Modyfikacja grupy arylowej w pochodnych 9-acyloamidowych minocykliny poprzez włączenie grupy N,N-dialkiloaminowej wykazuje aktywność wobec drobnoustrojów opornych na tetracykliny. Glikocyckliny obecnie są w fazie badań klinicznych, ale wiąże się z nimi duże nadzieje w zwalczaniu bakteryjnych szczepów opornych na tradycyjne tetracykliny (15). Zastosowanie tetracyklin w weterynarii Tetracykliny stosowane są w weterynarii w leczeniu zapalenia błony śluzowej żołądka, zapalenia wątroby, leczeniu chorób układu oddechowego, układu moczowopłciowego oraz zakażeń bakteryjnych skóry i zakażeń wielonarządowych. Stosowanie antybiotyków z grupy tetracyklin w weterynarii jest regulowane odpowiednimi przepisami UE i FDA. Organizacje te dopuszczają do stosowania w medycynie weterynaryjnej antybiotyki z grupy tetracyklin, takich jak oksytetracyklina, tetracyklina, doksycyklina i chlorotetracyklina, natomiast gatunkami zwierząt, u których mogą być zastosowane te antybiotyki to bydło, świnie, owce, kozy, psy, koty, drób oraz króliki i ryby (24). Tetracykliny podaje się doustnie lub pozajelitowo w dawkach od 10 do 50 mg/kg masy ciała, w zależności od przygotowania leku i gatunku zwierząt. Teteracykliny nie mogą być podawane drogą per os przeżuwaczom z powodu możliwości zniszczenia mikroflory żwacza. Dożylne podawanie tych antybiotyków może natomiast powodować zaburzenia krążenia krwi, zapaść oraz nieprawidłowości w zapisie elektrokardiograficznym, co może być spowodowane chelatowaniem wolnych jonów wapnia. Podawanie tetracyklin jest zabronione w drugiej połowie ciąży oraz zwierzętom poniżej pierwszego miesiąca życia ponieważ powodują odbarwienie zębów oraz nieprawidłowości w formowaniu i rozwoju kości ze względu na tworzenie kompleksów z jonami wapnia. Wszelkie połączenia TC z lekami zobojętniającymi kwasy żołądkowe, jonami wapnia, żelaza, sodu mogą powodować zmiany ich stężenia we krwi (32). TC stosowane są głównie w profilaktyce i leczeniu zakażeń bakteryjnych układu oddechowego i przewodu pokarmowego. Obecnie są szeroko stosowane w postaci pasz leczniczych w leczeniu i profilaktyce całych grup zwierząt. Pasze lecznicze stosowane są głównie u trzody chlewnej i drobiu. Do 1975 r. tetracykliny stosowane były w dawkach

6 subterapeutycznych jako dodatki paszowe stymulujące wzrost zwierząt gospodarskich. W związku z pojawieniem się drobnoustrojów lekoopornych zakazano ich stosowania jako antybiotykowych stymulatorów wzrostu. Zastosowanie tetracyklin w medycynie Głównymi wskazaniami do podawania tetracyklin u ludzi są zakażenia wywołane przez bakterie, głównie E. coli i H. influenzae, zakażenia przewodu pokarmowego oraz bakteryjne zakażenia układu oddechowego, przewodu pokarmowego, brucelozy, tularemii, leptospirozy, dżumy, cholery i riketsjozy. Podawanie tetracyklin nie jest wskazane kobietom ciężarnym, w przypadku niewydolności wątroby i nerek oraz dzieciom poniżej 12 roku życia. Działaniami niepożądanymi mogącymi pojawić się po przyjęciu antybiotyków z grupy tetracyklin są zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zmiany zabarwienia skóry i zębów, niewydolność wątroby i zespół Fanconiego u dzieci. (5,32). Leki z tej grupy reagują z jonami wapnia tworząc nierozpuszczalne i nieaktywne kompleksy. Z uwagi na to nie należy ich przyjmować z preparatami zawierającymi wapń. Ich skuteczność jest również osłabiona poprzez spożywanie pokarmów zawierających dużo jonów wapnia, magnezu, żelaza i glinu. Tetracykliny działają antagonistycznie z cefalosporynami i penicylinami. Uwagę należy zwrócić na okres ważności preparatów zawierających tetracykliny, gdyż po upływie daty ważności można poważnie uszkodzić nerki. Tetracykliny są silnymi wypieraczami innych leków połączonych z białkami krwi powodując zaburzenia krzepnięcia, mają wpływ na stężenie glukozy we krwi, osłabiają efekt działania doustnych leków antybakteryjnych. Nie powinny być stosowane równocześnie z lekami psychotropowymi (np. karbamazepiną) i witaminą A (17). Regulacje prawne dla antybiotyków weterynaryjnych Zastosowanie antybiotyków z grupy tetracyklin w leczeniu i zapobieganiu występowaniu chorób zakaźnych u zwierząt, może powodować pozostawanie ich pozostałości w mleku, jajach i mięsie, które po spożyciu przez ludzi mogą okazać się toksyczne bądź powodować reakcje alergiczne. Nawet niski poziom antybiotyków spożywanych przez dłuższy czas może doprowadzić do pojawienia się drobnoustrojów opornych na działanie danego antybiotyku. Unia Europejska uznała za jeden z ważnych celów swojej działalności zapewnienie bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego oraz ochronę zdrowia konsumentów. Liczne Rozporządzenia i Dyrektywy wydane przez UE zajmują się kwestią bezpieczeństwa żywności, z których niektóre przepisy regulują stosowanie antybiotyków w medycynie weterynaryjnej i hodowli

7 zwierząt, jak również kontrolę ich pozostałości w żywności pochodzenia zwierzęcego. Stosowanie tetracyklin w weterynarii jako dodatków paszowych i stymulatorów wzrostu zostało zakazane w krajach Unii Europejskiej w roku 1975 zgodnie z Dyrektywą 70/524/EWG (37). Ponadto UE w celu ochrony zdrowia konsumentów opracowała maksymalne poziomy pozostałości (MRL) dla produktów leczniczych weterynaryjnych w środkach spożywczych, w drodze rozporządzenia Rady 2377/90/EC (38). Zgodnie z tym rozporządzeniem, wszystkie rodzaje pozostałości PLW sklasyfikowane są w czterech kategoriach. Pierwsza kategoria zawiera substancje, dla których zostały zdefiniowane maksymalne limity pozostałości (MRL), druga zawiera substancje, dla których nie zostały ustalone poziomy MRL, natomiast trzecia i czwarta kategoria zawiera substancje o ustalonym tymczasowym poziomie MRL oraz bez poziomów tolerancji. Tetracykliny należą do pierwszej kategorii. Maksymalne limity pozostałości zostały ustalone na 100 µg/kg w tkankach oraz mleku dla wszystkich TC, natomiast dla jaj, wątroby i nerek MRL ustalono na 200, 300 i 600 µg/kg. Ważnym rozporządzeniem jest również Dyrektywa Rady 96/23/EC (39) określająca warunki i metody kontroli pozostałości środków przeciwbakteryjnych w produktach takich jak: mięso, jaja, mleko i miód. Dyrektywa dzieli wszystkie pozostałości na dwie grupy. W grupie A znajdują się substancje bez wyznaczonego poziomu MRL, w grupie B substancje dla których wyznaczono maksymalne poziomy pozostałości, w tym leki weterynaryjne. W UE nie ma zdefiniowanych standardowych technik i metod, które są obowiązkowo wykorzystywane przez laboratoria do kontroli pozostałości substancji przeciwbakteryjnych. Dyrektywa 96/23/WE określa metody działania, kryteria i ograniczenia, które powinny spełniać techniki i metody wybrane do badania. Decyzja Rady 657/2002/EC (40) uzupełnia wymogi stawiane przez Dyrektywę 96/23/WE i definiuje z dokładnością wybór technik i metod analitycznych, które mogą być stosowane jako metody potwierdzające w kontroli pozostałości produktów leczniczych weterynaryjnych w żywności pochodzenia zwierzęcego. Techniki analityczne zalecane do stosowania w analizie pozostałości to chromatografia cieczowa (LC) i chromatografia gazowa w połączeniu z detektorem mas bądź spektroskopią w podczerwieni (MS i IR) dla substancji należących dla grupy A natomiast dla substancji z grupy B zalecana jest chromatografia cieczowa z detektorem diodowym i fluoroscencyjnym. W przypadku pasz leczniczych nie ma żadnych wytycznych do stosowania odpowiednich metod analitycznych, dlatego jedną z najczęściej stosowanych metod oznaczania tetracyklin w Polsce są obecnie testy mikrobiologiczne.

8 Metody analizy tetracyklin w żywności Najczęściej wykorzystywaną techniką oznaczania antybiotyków z grupy tetracyklin w żywności stanowi chromatografia cieczowa z detektorem diodowym, fluorescencyjnym bądź z detektorem mas (LC-MS, LC-MS/MS). Techniki chromatograficzne stanowią 80% wszystkich technik wykorzystywanych do analiz tetracyklin w próbkach żywnościowych. Jednym z głównych problemów oznaczania tetracyklin z wykorzystaniem techniki chromatografii cieczowej jest obecność dwóch grup ketonowych w cząsteczce antybiotyku, które łatwo chelatują z jonami metali. Mają przez to tendencję do nieodwracalnego wiązania się do fazy stacjonarnej kolumny chromatograficznej z grupami silanolowymi krzemionki, stanowiącej wypełnienie kolumny. Problem ten został rozwiązany poprzez dodanie kwasu szczawiowego do fazy ruchomej lub też przez zastosowanie kolumn chromatograficznych z wypełnieniem polistyrenowodiwinylobenzenowym. Najczęściej stosowanymi kolumnami chromatograficznymi do rozdziału TC są kolumny z wypełnieniem C18 i C8. Prawie połowa z proponowanych metod chromatograficznych wiąże się z zastosowaniem jako składnika fazy ruchomej kwasu szczawiowego, często wykorzystywany jest bufor fosforanowy, kwas mrówkowy i EDTA. Najtrudniejszym i najbardziej czasochłonnym etapem w każdej metodzie analitycznej stosowanej w analizie żywności jest etap ekstrakcji i izolacji TC z matryc biologicznych. Etap ten wymaga dobrania odpowiedniego rozpuszczalnika, czasu ekstrakcji oraz odpowiedniej procedury oczyszczania. Problem z wydobyciem tetracyklin z matryc biologicznych wiąże się, tak jak w przypadku kolumn chromatogrficznych z tym, że TC łączą się nieodwracalnie z grupami silanolowymi krzemionki (C8, C18) tworzą kompleksy z jonami metali dwuwartościowych, a także łączą się z białkami próbek, dlatego też do ekstrakcji tych antybiotyków z próbek żywnościowych stosowane są rozpuszczalniki o ph kwasowym celem deprotenizacji próbek. Do ekstrakcji TC z matryc żywnościowych stosowane są kwaśne roztwory buforowe często w połączeniu z czynnikiem chelatującym. Najczęściej stosowany jest roztwór buforu McIlvaine a z Na 2 EDTA, bufor bursztynianowy oraz cytrynianowy w różnych stężeniach i kwas trichlorooctowy (TCA), a także odczynniki organiczne takie jak metanol, acetonitryl i octan etylu. Do oczyszczania ekstraktów używa się najczęściej techniki ekstrakcji do fazy stałej (SPE) z użyciem kolumienek C18 lub hydrofilowo-lipofilowych (HLB-SPE). Do innych technik oczyszczania ekstraktów stosowana jest ekstrakcjia ciecz-ciecz i mikroekstrakcja dyspersyjna do fazy stałej. Natomiast odczyt uzyskanych wyników

9 uzyskiwany jest przy zastosowaniu takich detektorów jak detektor diodowy (DAD), fluoroscencyjny (FLD) oraz detektor mas (MS, MS/MS). Do innych metod oznaczania pozostałości tetracyklin w żywności pochodzenia zwierzęcego stosowne są testy mikrobiologiczne, z użyciem jako szczepu testowego Bacillus cereus, B. subtilis (1, 25, 28), a także elektroforeza kapilarna (13, 35), fluorymetria (34) biosensory luminescencyjne (10, 11, 18, 30), chromatografia cienkowarstwowa (TLC) (4, 26, 27) oraz test ELISA. Metody oznaczania tetracyklin w paszach Antybiotyki z grupy tetracyklin stosowane są w profilaktyce i leczeniu chorób zakaźnych zwierząt gospodarskich, głównie trzody chlewnej i drobiu. Ze względu na to, iż podawanie antybiotyków pojedynczym zwierzętom jest trudne do zrealizowania, antybiotyki podawane są całemu stadu w postaci pasz leczniczych. Według ustawy o paszach z dnia 22 lipca 2006 r. za paszę leczniczą uważa się mieszaninę jednego lub kilku premiksów leczniczych weterynaryjnych z jedną lub kilkoma paszami, przeznaczoną ze względu na swoje właściwości profilaktyczne lub lecznicze, do podawania zwierzętom w formie niezmienionej. Zgodnie z tą ustawą, pasza lecznicza może być wytwarzana wyłącznie w zakładzie zatwierdzonym przez właściwego wojewódzkiego lekarza weterynarii. Z kolei proces technologiczny produkcji pasz powinien być poddawany szczegółowej kontroli, zarówno wewnętrznej (zakładowa kontrola jakości) jak i zewnętrznej, pełnionej przez Inspekcję Weterynaryjną. Głównym celem kontroli zewnętrznej jest ustalenie zawartości substancji czynnej w partii paszy leczniczej oraz jej jednorodnego wymieszania, czyli sprawdzenie jej homogeniczności. Kontrola ta ma na celu badanie trwałości paszy leczniczej, deklarowanej przez producenta zawartości substancji czynnej oraz ustalenie czasu jej bezpiecznego składowania. Pod kontrolą znajdują się również tzw. pasze czyszczące powstające w trakcie czyszczenia linii technologicznych. Kontrola tego rodzaju pasz wymagana jest ze względu na ograniczenia wprowadzania na rynek pasz zawierających subterapeutyczne dawki substancji antybiotycznych. Próby pasz pobierane są również bezpośrednio z gospodarstw przez inspektorów weterynaryjnych w ramach urzędowej kontroli pasz. Wzrastająca produkcja pasz leczniczych zmusza do opracowywania odpowiednich, nowoczesnych metod analitycznych. Metodami analitycznymi używanymi do analizy obecności tetracyklin w paszach dla zwierząt są testy mikrobiologiczne (7), chromatografia cienkowarstwowa (TLC) (21), wysokosprawna chromatografia cieczowa (22, 23), chromatografia cieczowa z detektorem

10 mas (9) oraz wysokosprawna elektroforeza kapilarna (HPCE) (3, 36). Klasyczne metody mikrobiologiczne pozwalające na oznaczenie zawartości bądź stwierdzenie obecności antybiotyków z grupy tetracyklin są przede wszystkim niespecyficzne i czasochłonne. Szczepami testowymi w tej metodzie są drobnoustroje z rodzaju Bacillus (B. subtilis, B. cereus). Testy mikrobiologiczne jak i wykorzystanie chromatografii cienkowarstwowej (TLC) nie daje dokładnego wyniku ilościowego oznaczanych antybiotyków. Technika wysosokosprawnej chromatografii cieczowa (HPLC) służy do oznaczania tych antybiotyków w paszach dla zwierząt, ale jest podatna na wpływy związków znajdujących się w matrycy paszowej, a czułość jest niewystarczająca do oznaczania pozostałości TC w paszach. Metodą, która daje najbardziej wiarygodne wyniki oznaczania pozostałości TC w paszach jest technika chromatografii cieczowej z detektorem mas (LC-MS). Technika ta wykazuje dobrą czułość na poziomie zanieczyszczeń śladowych w żywności i paszach i jest skuteczna w potwierdzaniu analitu docelowego. Jedną z nowych dostępnych metod analizy chemicznej do oznaczania pozostałości TC w paszach jest wysokosprawna elektroforeza kapilarna (HPCE). Należy zaznaczyć, iż pasze dla zwierząt są złożoną i zmienną matrycą zawierającą węglowodany, białka, tłuszcze, związki mineralne, witaminy i inne dodatki. Ponadto pasze różnią się znacznie składem, w zależności od gatunku zwierząt, płci, wieku, stosowanej diety. Z tych względów opracowanie odpowiednich metod analizy tego rodzaju matryc jest praco i czasochłonne. W literaturze światowej istnieją nieliczne doniesienia na temat metod stosowanych w celu wykrywania obecności TC i oznaczania ilościowego tych antybiotyków w paszach leczniczych. Należy mieć na uwadze to, iż stosowanie dawek subtetrapeutycznych antybiotyków oraz ich nadużywanie w produkcji zwierzęcej może mieć konsekwencje dla zdrowia człowieka poprzez wystąpienie reakcji alergicznych i toksycznych oraz rozwój drobnoustrojów lekoopornych na działanie środków przeciwbakteryjnych. Wybrane metody analityczne opierające się o wykorzystanie techniki chromatografii cieczowej dostępne w literaturze światowej zestawiono w tabeli 1.

11 Tab. 1. Przegląd metod HPLC wykorzystywanych do oznaczania tetracykli w paszach Analit Próbka Przygotowanie próbek Warunki chromatograficzne Detekcja Odzysk (%) Autor CTC Pasza dla drobiu/trzody chlewnej Ekstrakcja: 4N HCl-aceton-H2O (1:8:6 v/v/v), homogenizacja, wirowanie, filtracja, oczyszczanie SPE, kolumienki C 18 Kolumna Nova-Pack C 18, faza ruchoma 0,01 M kwas szczawiowy/ch3oh/acn (3.5:1.5:1 v/v/v), ph 2, przepływ 1 ml/min UV 370 nm Premiksy 94,6 %, pasza dla przeżuwaczy: 74,8 83,2% Pasza dla drobiu/trzody chlewnej 70,5 82,9 (57) (12) OTC Pasza dla ryb Ekstrakcja: octan etylu z dodatkiem 0,01M EDTA, warstwę organiczną odparować, oczyścić na kolumienkach SPE C 18 Kolumna ODS 5 µm faza ruchoma ACN/THF/0,01 M (ph 3) (15:3:82 v/v/v). Przepływ 1ml/min, standard wewnętrzny: tetracyklina UV 365 nm OTC: 93,6 98,1% (16) OTC, TC, CTC, epimery Pasza dla zwierząt Ekstrakcja: bufor bursztynianowy (ph 4), oczyszczanie: kolumienki C 18 Kolumna: LiChrospher RP- C 18, 5 µm. Faza ruchoma: 0,01M kwas szczawiowy ACN (50:50). Szybkość przepływu 0,9 ml/min UV-DAD 360 nm OTC, TC: 65%; CTC: 50% (16) OTC, TC, CTC, DC, MNC, epimery Pasza dla zwierząt Ekstrakcja: 1:1 ACN:H2O (ph 3 skorygowane za pomocą 0,01M kwasu cytrynowego; filtracja Kolumna: Hypersil ODS 5 um, 22ºC. faza ruchoma: 0,05M siarczan dodecylusodu/5% butanol (ph 3). Przepływ 1 ml/min DAD 364 nm OTC: 52-80%; TC: 64-88%; CTC: 66-89%; MNC: 84-95%; DC: 74-89% (65) (2) OTC, TC, CTC Pasza dla zwierząt Ekstrakcja: bufor McIlvain a ph 2; reekstrakcja: bufor Mcilvaine a ph 4.5, wirowanie, filtracja Kolumna: Nova-Pak RP- C 18 Faza ruchoma: MeOH:ACN:0,01M kwas szczawiowy ( ). Przepływ 0,75 ml/min UV 370 nm OTC: 55,8 75,5% TC: 71,6 100,0% CTC: 22,4 60,6% (22)

12 CTC, 4-epi-CTC Pasza dla zwierząt Ekstrakcja: bufor McIlvaine a ph 2; wirowanie, filtracja Kolumna: Nova-Pak RP- C 18 Faza ruchoma: MeOH:ACN:0,01M kwas szczawiowy ( ). Przepływ 0,75 ml/min UV 370 nm Brak danych (23) DC, epi-dc, MTC Premiks do sporządzania paszy leczniczej Ekstrakcja: 80:20 woda: acetonitrtyl+1,5 ml 0,1N HCL, podgrzać do 45µC i mieszać 30 min, przefiltrować. Kolumna: Phenomenex Luna C 18. Faza ruchoma: 0,02M kwas szczawiowy:acn :MeOH (75:17:8 v/v/v), przepływ 0,3 ml/min Kolumna: Synergi Polar-RP. Faza ruchoma: 0,02M kwas szczawiowy: ACN (82:18 v/v) DAD 346 nm Brak danych (6) TC, CTC, OTC Pasza dla ryb Ekstrakcja: Mech:H2O (70:30 v/v) + 0,1 M EDTA, odwirować Kolumna: Mediterranean sea18. Faza ruchoma: 0,1% kwas mrówkowy w wodzie (A) : ACN (B); elucja gradientowa: 0 10 min 5% B, min 90% B, min 5% B, przepływ 0,3 ml/min ESI-MS/MS OTC: 104% TC: 90% CTC: 108% (3) CTC, OXT, TC, DC DC, epi-dc, MTC Pasza dla trzody chlewnej/ drobiu Premiks do sporządzania paszy leczniczej Ekstrakcja: bufor McIlvaine a ph 4, odwirować, przesączyć przez filtr bibułowy Whatman No. 2, reekstrakcja buforem McIlvainea, oczyszczanie: kolumienki Oasis HLB Ekstrakcja: 80:20 woda: acetonitrtyl+1,5 ml 0,1N HCL, podgrzać do 45 C i mieszać 30 min, przefiltrować. Kolumna: Xbridge C 18. Faza ruchoma: 0,3% kwas mrówkowy w wodzie (A): 0,3% kwas mrówkowy w ACN (B), elucja gradientowa: 0 5 min 10% B, 5 10 min 40% B, min 10% B (A) Kolumna: Luna C 18. Faza ruchoma: 0,02 M bufor octanowy z trietyloaminą (ph 8): MeOH (70:30 v/v). przepływ 0,3 ml/min (B)Kolumna: Phenomenex Luna C 18. faza ruchoma: 0,01% kwas octowy (ph 3): ACN: MeOH (75:10:15 v/v/v) (C)Kolumna: Phenomenex Synergi Polar-RP. Faza ruchoma: 0,1% TFA/NH 3 w wodzie (ph 2,5) : ACN (87:13 v/v). Przepływ 0,3 ml/min MS/MS CTC trzoda/drób: 88,5/90,9% OTC trzoda/drób: 106,4/115,5% TC trzoda/drób: 96,2/96,6% DC trzoda/drób: 98,5/100,9% (Liang Guo) ESI -MS DC: 99,67 101,20% (9) (6)

13 CTC, DC Pasza lecznicza Ekstrakcja: bufor McIlvaine a ph 2,5; wirowanie, reekstrakcja: bufor McIlvaine a ph 4, wirowanie, oczyszczanie: kolumienki C 18, filtracjia Kolumna: Phenomenex Luna C 18. Faza ruchoma: (A)MeOH: (B) ACN: (C 0,05 M kwas szczawiowy, elucja gradientowa : 0-5 min 13 % A, 12% B, 75% C, 5-20 min 35% A, 20% B, 45% C, min 13 % A, 12% B, 75% C Przepływ: 1ml/min Standard wewnętrzny: tetracyklina DAD 390 nm DC 85,1 98,4% CTC: 91,4 95,5% (29)

14 Podsumowanie Tetracykliny są najczęściej wykorzystywanymi antybiotykami w terapii chorób zakaźnych w medycynie ludzkiej i weterynarii. W weterynarii ich zużycie w 2010 r. w Polsce wyniosło aż 171, 589 ton, co stanowiło ok. 59% całkowitego zużycia przeciwbakteryjnych leków weterynaryjnych w Polsce. Zapobieganie występowania objawów chorobowych w stadach zwierząt wiąże się z ich częstym stosowaniem, co może skutkować pozostałością tych związków przeciwbakteryjnych w żywności pochodzenia zwierzęcego. W przypadku żywności pochodzenia zwierzęcego, takiej jak jaja, mleko, mięso i miód UE reguluje odpowiednimi przepisami poziomy maksymalnych zawartości substancji przeciwbakteryjnych oraz metody ich analizy. W przypadku pasz leczniczych nie ma regulacji prawnych dotyczących analizy zawartości i pozostałości antybiotyków z grupy tetracyklin. Dlatego ważne jest opracowywanie nowych, czułych, specyficznych i wiarygodnych metod analitycznych, celem zapewnienia poprzez pasze ochrony zdrowia ludzi i zwierząt.

15 Piśmiennictwo 1. Babak, V., Schlegelova, J., and Vlkova, H.: Interpretation of the results of antimicrobial susceptibility analysis of Escherichia coli isolates from bovine milk, meat and associated foodstuffs. Food Microbiol. 2005, 22, Caballero, R.D., Torre-Lapasio, R., Garcia-Alvarez-Coque, M.C., and Ramis-Ramos, G.: Rapid liquid determination of tetracyclines in animal feeds using a surfactant solution as mobile phase. Anal. Lett. 2002, 35, Caher-Pericas C., Maquieira A., Puchades R., Miralles J., Moreno A.: Multiresidue determination of antibiotics in feed and fish samples for food safety evaluation. Comparision of immunoassay vs LC-MS/MS. Food Control. 2011, 22, Choma, I., Grenda, D., Malinowska, I., and Suprynowicz, Z.: Determination of flumequine and doxycycline in milk by a simple thin-layer chromatographic method. J. Chromatogr. B. 1999, 734, Chopra I., Roberts M.: Tetracycline Antibiotics: Mode of Action, Applications, Molecular Biology, and Epidemiology of Bacteria Resistance. American Socjety for Microbiology. 2001, 65, Fiori J., Grassigli G., Filippi P., Gotti R., Cavirni V.: HPLC-DAD and LC-ESI-MS analysis of doxycycline and related impurities in doxipan mix, a medicated premix for incorporation in medicated feedsuffs. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis. 2005, 37, Gafner J.L.: Identification and Semiquantitative Estimation of Antibiotics Addend to Complete Feed, Premixes, and Concentrates. J. AOAC Inter., 1999, 82, Goldstein F.W., Kitzis M.D., Acar J.F.: N,N-dimethyloglycyl-aminoderivative of minocycline and 6-demethyl-6-desoxytetracycline, two New glycylcyclines, highly effective against tetracycline-resistans grampositive cocci. Antimicrob. Agents Chemother., 1994, 38, Guo L., Cen Y., Zhang L., Yang W., He P.: Development and validation of a liquid chromatographic/tandem mass spectrometric method for determination of chlorotetracycline, oxytetracycline, tetracycline, and doxycycline in animal feeds. J. AOAC Inter. 2012, 95, Hansen, L.H., Aarestrup, F., and Sorensen, S.J.: Quantification of bioavailable chlortetracycline in pig feces using a bacterial whole cell-biosensor. Vet. Microbiol. 2002, 87, Hansen, L.H. and Sorensen, S.J.: Detection and quantitation of tetracyclines by whole cell biosensors. FEMS Microbiol. Lett. 2000, 190, Holland, D.C., Faul, K.C., Roybal, J.E., Munns, R.K., and Shimoda, W.: Liquid chromatographic determination of chlortetracycline hydrochloride in ruminant and poultry/swine tissues. J. AOAC Int. 1991, 74, Huang, T.S., Du, W.X., Marshall, M.R., and Wie, C.I.: Determination of oxytetracycline in raw and cooked channel catfish by capillary electrophoresis. J. Agric. Food Chem. 1997, 45, Kawata, S., Sato, K., Nishikawa, Y., Iwama, K.: Liquid chromatographic determination of oxytetracycline in swine tissues. J. Assoc. Off. Anal. Chem. 1996, 79,

W analizie oznaczania tetracyklin w paszach leczniczych zastosowano micelarną fazę ruchomą składająca się z 7% butanolu, 0,02 M kwasu szczawiowego i

W analizie oznaczania tetracyklin w paszach leczniczych zastosowano micelarną fazę ruchomą składająca się z 7% butanolu, 0,02 M kwasu szczawiowego i STRESZCZENIE W części wstępnej pracy przedstawiono charakterystykę pasz oraz omówiono właściwości fizykochemiczne, zakres i mechanizm działania tetracyklin. Przedyskutowano występowanie pozostałości tych

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Ichtioxan, 750 mg/g proszek do sporządzania roztworu dla karpi i pstrągów 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 OPTYMALIZACJA ROZDZIELANIA MIESZANINY WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW METODĄ

Bardziej szczegółowo

Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń. Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy

Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń. Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy Substancje niepożądane w żywności i paszach Substancje anaboliczne hormonalne

Bardziej szczegółowo

Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej

Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej I. Zasady ogólne Obrót produktami leczniczymi jest obrotem cywilnoprawnym, polegającym

Bardziej szczegółowo

Podmiot odpowiedzialny: ScanVet Poland Sp. z o.o. Skiereszewo ul. Kiszkowska 9 62-200 Gniezno

Podmiot odpowiedzialny: ScanVet Poland Sp. z o.o. Skiereszewo ul. Kiszkowska 9 62-200 Gniezno Akceptuję Na naszej stronie stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczone

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO SOLUVIT N, proszek do sporządzania roztworu do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH 1 fiolka zawiera: Substancje

Bardziej szczegółowo

Rodzaje substancji leczniczych

Rodzaje substancji leczniczych Rodzaje substancji leczniczych Próby kliniczne leków - film Leki na nadkwasotę neutralizujące nadmiar kwasów żołądkowych Leki na nadkwasotę hamujące wydzielanie kwasów żołądkowych Ranitydyna (ranitidine)

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 604

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 604 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 604 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 27 kwietnia 2009 r. Nazwa i adres organizacji

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

Renata Czeczko* ZASTOSOWANIE METOD CHROMATOGRAFICZNYCH DO OZNACZANIA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW W OWOCACH I WARZYWACH

Renata Czeczko* ZASTOSOWANIE METOD CHROMATOGRAFICZNYCH DO OZNACZANIA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW W OWOCACH I WARZYWACH Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych nr 48, 2011 r. Renata Czeczko* ZASTOSOWANIE METOD CHROMATOGRAFICZNYCH DO OZNACZANIA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW W OWOCACH I WARZYWACH APPLICATION OF CHROMATOGRAPHIC

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 marca 2015 r. Poz. 382

Warszawa, dnia 19 marca 2015 r. Poz. 382 Warszawa, dnia 19 marca 2015 r. Poz. 382 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 27 lutego 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie mieszanek paszowych dietetycznych 2) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE E etykietowanie pasz

LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE E etykietowanie pasz Pieczęć Inspektoratu Weterynarii LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE E etykietowanie pasz PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... Data inspekcji.. Godzina rozpoczęcia inspekcji.. Godzina zakończenia inspekcji. Kontrolą objęto

Bardziej szczegółowo

Selen, Se ŚLESIN. Toksyczność. Se 78.96. Konieczność. Niedobór

Selen, Se ŚLESIN. Toksyczność. Se 78.96. Konieczność. Niedobór Opracowanie metod analitycznych przeznaczonych do charakterystyki dodatków żywnościowych i pasz przygotowanych na bazie drożdży wzbogaconych w selen 2006 dr inż. Aleksandra Polatajko 1 15.05.06 Selen,

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

Do Starostwa Powiatowego w Wąbrzeźnie.

Do Starostwa Powiatowego w Wąbrzeźnie. PLW-9111/25/2012 Wąbrzeźno, dnia 02.05.2012 r. Do Starostwa Powiatowego w Wąbrzeźnie. Sprawozdanie o stanie bezpieczeństwa sanitarno weterynaryjnego na terenie powiatu wąbrzeskiego za rok 2011. Zadaniem

Bardziej szczegółowo

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia podstawa metod analizy laboratoryjnej GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia gr. chromatos = barwa grapho = pisze Michaił Siemionowicz Cwiet 2 Chromatografia jest metodą

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO TRIBIOTIC (Bacitracinum zincum + Neomycini sulfas + Polymyxini B sulfas) (400 j.m. + 5 mg + 5000 j.m.)/g maść 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

Do Starosty Wąbrzeskiego

Do Starosty Wąbrzeskiego PLW-021/23/2014 Wąbrzeźno, dnia 11.04.2014 r. Do Starosty Wąbrzeskiego Sprawozdanie z działalności Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Wąbrzeźnie w roku 2013. Zadaniem Inspekcji Weterynaryjnej jest

Bardziej szczegółowo

Pan. Krzysztof Maćkiewicz Starosta wąbrzeski

Pan. Krzysztof Maćkiewicz Starosta wąbrzeski PLW-9111/33/2013 Wąbrzeźno, dnia 07.05.2013 r. Pan. Krzysztof Maćkiewicz Starosta wąbrzeski Sprawozdanie o stanie bezpieczeństwa sanitarno weterynaryjnego na terenie powiatu wąbrzeskiego za rok 2012. Zadaniem

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Linco Spectin, (50 mg + 100 mg)/ml, roztwór do wstrzykiwań dla bydła, świń, psów, kotów, kur i indyków

Bardziej szczegółowo

ń Ż Ń Oświata Zdrowotna i Promocja Zdrowia PSSE Brzesko - Barbara Jewiarz

ń Ż Ń Oświata Zdrowotna i Promocja Zdrowia PSSE Brzesko - Barbara Jewiarz 5 1 0 2 ia w o I r C d Ś Z O ń zie WN Y D Ż y O ow t W a T i S w Ń Ś E Z C E I BEZP Oświata Zdrowotna i Promocja Zdrowia PSSE Brzesko - Barbara Jewiarz 7 kwietnia 2015 r. Światowy Dzień Zdrowia hasło tegorocznej

Bardziej szczegółowo

PIW.DK.032/10/2014 Brzeg, 12.06.2014 r.

PIW.DK.032/10/2014 Brzeg, 12.06.2014 r. PIW.DK.032/10/2014 Brzeg, 12.06.2014 r. Działania Inspekcji Weterynaryjnej w Powiecie Brzeskim w 2013 r. w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa zdrowia ludzi oraz ograniczania strat gospodarczych I W 2013

Bardziej szczegółowo

2. Ż. Bargańska, J. Namieśnik, Pesticide analysis of bee and bee product samples, Crit. Rev. Anal. Chem., 40 (2010) 159.

2. Ż. Bargańska, J. Namieśnik, Pesticide analysis of bee and bee product samples, Crit. Rev. Anal. Chem., 40 (2010) 159. Publikacje w czasopismach z Listy Filadelfilskiej: 1. A. Dołęga, K. Baranowska, Ż. Jarząbek, ((4-Hydroxymethyl-1H-imidazole-N3)bis(tritert-butoxysilanethiolato-2O,S)cadmium(II), Acta Crystal., E64 (2008)

Bardziej szczegółowo

Lech Rodziewicz. Pracownia Badań Chemicznych Środków Spożywczych Zakładu Higieny Weterynaryjnej w Białymstoku Kierownik: dr L.

Lech Rodziewicz. Pracownia Badań Chemicznych Środków Spożywczych Zakładu Higieny Weterynaryjnej w Białymstoku Kierownik: dr L. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XL, 2007, 3, str. 313 318 Lech Rodziewicz ZASTOSOWANIE CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ SPEKTROMETRII MAS DO OZNACZANIA POZOSTAŁOŚCI METABOLITÓW NITROFURANÓW W PRODUKTACH POCHODZENIA ZWIERZE

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU WETERYNARII W POZNANIU

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU WETERYNARII W POZNANIU SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU WETERYNARII W POZNANIU I. Zespół ds. zdrowia i ochrony zwierząt 1. W miesiącu lutym 2015r. Zespół ds. zdrowia i ochrony zwierząt przygotowywał liczne

Bardziej szczegółowo

B. ULOTKA INFORMACYJNA

B. ULOTKA INFORMACYJNA B. ULOTKA INFORMACYJNA 13 ULOTKA INFORMACYJNA Biomox, 10 g/100g, proszek do sporządzania roztworu dla bydła, świń, kur, indyków, gołębi 1. NAZWA I ADRES PODMIOTU ODPOWIEDZIALNEGO ORAZ WYTWÓRCY ODPOWIEDZIALNEGO

Bardziej szczegółowo

Rutacid. Hydrotalcyt, 500 mg

Rutacid. Hydrotalcyt, 500 mg Leki stosowane przy nadkwaśności, zobojętniają nadmiar kwasu żołądkowego, wydzielanego przez komórki okładzinowe, znajdujące się w dnie i trzonie żołądka. Przyjmowane w zalecanych dawkach, sprawiają, że

Bardziej szczegółowo

11.2.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 40/19

11.2.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 40/19 11.2.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 40/19 DYREKTYWA KOMISJI 2009/8/WE z dnia 10 lutego 2009 r. zmieniająca załącznik I do dyrektywy 2002/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Zakład Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie witaminy E w oleju metodą HPLC ANALIZA PRODUKTÓW POCHODZENIA NATURALNEGO

Bardziej szczegółowo

Pojęcie substancje przeciwbakteryjne

Pojęcie substancje przeciwbakteryjne Substancje przeciwbakteryjne w paszach organizacja urzędowej kontroli i metody badań Monika Przeniosło-Siwczyńska, Krzysztof Kwiatek z Zakładu Higieny Pasz Państwowego Instytutu Weterynaryjnego Państwowego

Bardziej szczegółowo

Podstawa doboru preparatów dezynfekcyjnych ocena ich skuteczności działania

Podstawa doboru preparatów dezynfekcyjnych ocena ich skuteczności działania Ewa Röhm-Rodowald, Bożenna Jakimiak Podstawa doboru preparatów dezynfekcyjnych ocena ich skuteczności działania Zakład Zwalczania Skażeń Biologicznych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego

Bardziej szczegółowo

Produkty biobójcze w materiałach do kontaktu z żywnością

Produkty biobójcze w materiałach do kontaktu z żywnością URZĄD REJESTRACJI PRODUKTOW LECZNICZYCH, WYROBÓW MEDYCZNYCH I PRODUKTÓW BIOBÓJCZYCH Produkty biobójcze w materiałach do kontaktu z żywnością dr Elżbieta Buchmiet Departament Informacji o Produktach Biobójczych

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 100 ml roztworu do infuzji zawiera: L-Izoleucyna... L-Leucyna... L-Walina...

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach

USTAWA z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach Kancelaria Sejmu s. 1/33 USTAWA z dnia 22 lipca 2006 r. 1), 2) o paszach 1) Niniejszą ustawą zmienia się: ustawę z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, ustawę z dnia 18 grudnia 2003

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ DO OZNACZANIA BENZOESANU SODU W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH

ZASTOSOWANIE WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ DO OZNACZANIA BENZOESANU SODU W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH ZASTOSOWANIE WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ DO OZNACZANIA BENZOESANU SODU W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych

Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych Piotr Rudzki Zakład Farmakologii, w Warszawie Kongres Świata Przemysłu Farmaceutycznego Łódź, 25 VI 2009 r. Prace badawczo-wdrożeniowe

Bardziej szczegółowo

SYLABUS PRZEDMIOTU. Założenia i cele przedmiotu

SYLABUS PRZEDMIOTU. Założenia i cele przedmiotu SYLABUS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu: TOWAROZNAWSTWO SUROWCÓW I PRODUKTÓW ZWIERZĘCYCH Katedra/Wydział: Katedra Hodowli Małych Ssaków i Surowców Zwierzęcych Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt Kierownik

Bardziej szczegółowo

Wystêpowanie tetracyklin w tkankach i produktach pochodzenia zwierzêcego przyczyny i skutki

Wystêpowanie tetracyklin w tkankach i produktach pochodzenia zwierzêcego przyczyny i skutki 650 Artyku³ przegl¹dowy Med. Weter. 20, 68 (11) Review Wystêpowanie tetracyklin w tkankach i produktach pochodzenia zwierzêcego przyczyny i skutki ANNA GAJDA, ANDRZEJ POSYNIAK, JAN MUDZKI, HANNA RÓ AÑSKA*

Bardziej szczegółowo

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Metody izolowania analitu z matrycy i oznaczenia substancji toksycznych oraz ich metabolitów z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

DLACZEGO JESTEŚMY SZCZĘŚLIWE?

DLACZEGO JESTEŚMY SZCZĘŚLIWE? CATOSAL: SKŁAD Per ml: Butafosfan Witamina B12 WSKAZANIA 100 mg ] Źródło aktywnego fosforu ] 0,050 mg ] Składniki Dodatek witaminowy aktywne Zaleca się stosowanie preparatu przy zaburzeniach przemiany

Bardziej szczegółowo

2) sposób prowadzenia dokumentacji wytwarzania i obrotu, a także sposób transportu pasz leczniczych;

2) sposób prowadzenia dokumentacji wytwarzania i obrotu, a także sposób transportu pasz leczniczych; ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie pasz leczniczych (Dz. U. z dnia 15 stycznia 2003 r.) Na podstawie art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. -

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Oestrophan 0,25 mg/ml roztwór do wstrzykiwań dla bydła i świń 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA GŁÓWNEGO LEKARZA WETERYNARII. w sprawie ujednolicenia sposobu oznakowania pasz wprowadzanych do. obrotu.

INSTRUKCJA GŁÓWNEGO LEKARZA WETERYNARII. w sprawie ujednolicenia sposobu oznakowania pasz wprowadzanych do. obrotu. INSTRUKCJA GŁÓWNEGO LEKARZA WETERYNARII w sprawie ujednolicenia sposobu oznakowania pasz wprowadzanych do obrotu. Niniejsza instrukcja została wydana na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł projektu: Realizacja Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej Treści wykraczające poza podstawę

Bardziej szczegółowo

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Interakcje leków z żywnością Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska wchłanianie dystrybucja metabolizm synergizm wydalanie Efekty interakcji lek-pożywienie Osłabienie działania leku Wzmocnienie działania

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa 98/79/WE. Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn.

Dyrektywa 98/79/WE. Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn. Dyrektywa 98/79/WE Załącznik nr 23 Załącznik nr 23 Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn.pl Według Dziennika Urzędowego UE (2013/C

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT

PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT Produkty prozdrowotne dla zwierząt Ideą produkcji preparatów prozdrowotnych firmy INTERMAG jest zminimalizowanie stosowania antybiotyków dla zwierząt i jak najszersze

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO AMOXICILLINUM 10%; 100 mg/g, proszek do sporządzania roztworu doustnego dla kur i indyków 2. SKŁAD

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) Data rozpoczęcia/zakończenia kontroli:

LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) Data rozpoczęcia/zakończenia kontroli: pieczęć inspektoratu weterynarii PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... weterynaryjny numer identyfikacyjny /nr protokołu/rok LISTA KONTROLNA SPIWET00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia

Bardziej szczegółowo

śywność Lista analiz wykonywanych w Dziale Kontroli Jakości POCH S.A.: - analiza klasyczna

śywność Lista analiz wykonywanych w Dziale Kontroli Jakości POCH S.A.: - analiza klasyczna Lista analiz wykonywanych w Dziale Kontroli Jakości POCH S.A.: śywność zawartość głównego składnika (miareczkowanie: alkacymetryczne, redoksometryczne, kompleksometryczne, strąceniowe) zawartość głównego

Bardziej szczegółowo

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp Określenie próbka biologiczna jest

Bardziej szczegółowo

Wydanie nr 13 Data wydania: 29 lipca 2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT WETERYNARII W SZCZECINIE ul. Ostrawicka 2 71-337 Szczecin

Wydanie nr 13 Data wydania: 29 lipca 2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT WETERYNARII W SZCZECINIE ul. Ostrawicka 2 71-337 Szczecin ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 546 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 29 lipca 2015 r. Nazwa i adres WOJEWÓDZKI

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia naftowe w gruncie. pod redakcją Jana Surygały

Zanieczyszczenia naftowe w gruncie. pod redakcją Jana Surygały Zanieczyszczenia naftowe w gruncie pod redakcją Jana Surygały Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej Wrocław 2000 Zanieczyszczenia naftowe w gruncie pod redakcją Jana Surygały Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne. Art. 1. Art. 2

Rozdział 1 Przepisy ogólne. Art. 1. Art. 2 Dz. U.97.60.369 USTAWA z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej. (Dz. U z dnia 14 czerwca 1997 r.) Rozdział 1

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1.

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1. Dz.U.02.175.1433 z późn. zm. USTAWA z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa warunki wprowadzania

Bardziej szczegółowo

Wspólnotowy rejestr dodatków paszowych utworzony zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1831/2003

Wspólnotowy rejestr dodatków paszowych utworzony zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1831/2003 Wspólnotowy rejestr dodatków paszowych utworzony zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1831/2003 Objaśnienia (stan na: wydanie - Wrzesień 2006 r.) [Rev 6 ] Dyrekcja D Zdrowie i Dobrostan Zwierząt Dział D2

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO PIMAFUCORT (10 mg + 10 mg + 3500 I.U.)/g, maść 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jeden gram maści zawiera 10

Bardziej szczegółowo

Znaczenie bezpieczeństwa żywności na przykładzie łańcucha dostaw akwakultury

Znaczenie bezpieczeństwa żywności na przykładzie łańcucha dostaw akwakultury Warsztaty szkoleniowe : Ochrona zdrowia ryb w aspekcie jakości i bezpieczeństwa żywności Znaczenie bezpieczeństwa żywności na przykładzie łańcucha dostaw akwakultury Andrzej Posyniak Zakład Farmakologii

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik weterynarii 322[14]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik weterynarii 322[14]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 20 Strona 2 z 20 Strona 3 z 20 Strona 4 z 20 Ocenie podlegały następujące elementy pracy egzaminacyjnej: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia do projektu realizacji prac wynikający z

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI ROBENIDYNY W PRÓBKACH PASZY ZWIERZĘCEJ

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI ROBENIDYNY W PRÓBKACH PASZY ZWIERZĘCEJ OZNACZANIE ZAWARTOŚCI ROBENIDYNY W PRÓBKACH PASZY ZWIERZĘCEJ Opracowali: dr inz. Agata Kot-Wasik dr inŝ. Andrzej Wasik mgr inŝ. Joanna Wilga CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest porównanie czasochłonności

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2014 r. Poz. 398 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2014 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2014 r. Poz. 398 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 27 marca 2014 r. Poz. 398 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 23 sierpnia 2001 r. o środkach żywienia zwierząt. Art. 1.

USTAWA. z dnia 23 sierpnia 2001 r. o środkach żywienia zwierząt. Art. 1. Kancelaria Sejmu s. 1/25 USTAWA z dnia 23 sierpnia 2001 r. o środkach żywienia zwierząt Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 123, poz. 1350; Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) zasady wytwarzania i stosowania

Bardziej szczegółowo

Schemat najlepszej praktyki dla stosowania leków przeciwbakteryjnych u zwierząt produkujących żywność w UE

Schemat najlepszej praktyki dla stosowania leków przeciwbakteryjnych u zwierząt produkujących żywność w UE EPRUMA Europejska Platforma na rzecz Odpowiedzialnego Stosowania Leków u Zwierząt Schemat najlepszej praktyki dla stosowania leków przeciwbakteryjnych u zwierząt produkujących żywność w UE Spis treści

Bardziej szczegółowo

OKREŚLANIE STRUKTURY RÓŻNYCH TOKSYN PRZY ZASTOSOWANIU TECHNIKI CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ SPRZĘŻONEJ ZE SPEKTROMETREM MASOWYM (HPLC-MS)

OKREŚLANIE STRUKTURY RÓŻNYCH TOKSYN PRZY ZASTOSOWANIU TECHNIKI CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ SPRZĘŻONEJ ZE SPEKTROMETREM MASOWYM (HPLC-MS) KREŚLANIE STRUKTURY RÓŻNYC TKSYN PRZY ZASTSWANIU TECNIKI CRMATGRAFII CIECZWEJ SPRZĘŻNEJ ZE SPEKTRMETREM MASWYM (PLC-MS) Dr inż.agata Kot-Wasik Dr anna Mazur-Marzec Katedra Chemii Analitycznej, Wydział

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r.

Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Nanocząstki metali w kosmetyce

Nanocząstki metali w kosmetyce IKiP P anocząstki metali w kosmetyce Elżbieta Sikora IChiT, Politechnika Krakowska Projektu nr PIG.01.01.02-12-028/09 unkcjonalne nano i mikrocząstki - synteza oraz zastosowania w innowacyjnych materiałach

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1088

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1088 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1088 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8, Data wydania: 9 czerwca 2015 r. Nazwa i adres AB 1088 AGRO-VET

Bardziej szczegółowo

Eksport, import, handel paszami i uppz, w tym wywóz do Unii Celnej. Jachranka, maj 2012 roku

Eksport, import, handel paszami i uppz, w tym wywóz do Unii Celnej. Jachranka, maj 2012 roku Eksport, import, handel paszami i uppz, w tym wywóz do Unii Celnej Jachranka, maj 2012 roku Export do państw trzecich (innych niżunia Celna) pasz oraz uppz, innych niżpap Export do państw trzecich (innych

Bardziej szczegółowo

WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ. Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt. Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r.

WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ. Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt. Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r. WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r. I. Wobec braku na rynku krajowych pasz wysokobiałkowych, w

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA TREŚĆ WYKŁADÓW Budowa i biologia skóry. Typy skóry. Funkcje skóry. Układ odpornościowy skóry. Starzenie się skóry. Przenikanie przez skórę. Absorpcja skórna.

Bardziej szczegółowo

Janusz Związek Główny Lekarz Weterynarii

Janusz Związek Główny Lekarz Weterynarii Wytwarzanie mięsa i produktów mięsnych w zakładach o małej zdolności produkcyjnej, krajowe regulacje obowiązujące w Polsce, kontrola i przejrzystość łańcucha produkcyjnego Janusz Związek Główny Lekarz

Bardziej szczegółowo

Aktualne obowiązujące wymagania dotyczące dokumentacji potrzebnej do rejestracji produktów biobójczych w procedurze europejskiej

Aktualne obowiązujące wymagania dotyczące dokumentacji potrzebnej do rejestracji produktów biobójczych w procedurze europejskiej Aktualne obowiązujące wymagania dotyczące dokumentacji potrzebnej do rejestracji produktów biobójczych w procedurze europejskiej Sylwester Huszał Wydział Oceny Dokumentacji Produktów Biobójczych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW 1 . USTAWA O PASZACH Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. 2014

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Gaviscon o smaku

Bardziej szczegółowo

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów Strona 1 z 1 STANDARDOWA PROCEDURA OPERACYJNA Tytuł: Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów SOP obowiązuje od: 05.06.2014 Data ważności: 31.10.2014 Zastępuje

Bardziej szczegółowo

Słownik pojęć prawa żywnościowego

Słownik pojęć prawa żywnościowego Słownik pojęć prawa żywnościowego analiza ryzyka proces składający się z trzech powiązanych elementów: oceny ryzyka, zarządzania ryzykiem i informowania o ryzyku; aromaty inaczej środki aromatyzujące substancje

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Rimadyl Palatable Tablets 100 100 mg, tabletki dla psów 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNEJ(-YCH)

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Ćwiczenie nr 2

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Ćwiczenie nr 2 UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII ZAKŁAD ANALIZY ŚRODOWISKA Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 Wykrywanie benzoesanu denatonium w skażonym alkoholu etylowym metodą wysokosprawnej chromatografii

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Aparatura

Spis treści. Aparatura Spis treści Aparatura I. Podstawowe wyposażenie laboratoryjne... 13 I.I. Probówki i naczynia laboratoryjne... 13 I.II. Pipety... 17 I.II.I. Rodzaje pipet automatycznych... 17 I.II.II. Techniki pipetowania...

Bardziej szczegółowo

WALIDACJA PROCESU MYCIA

WALIDACJA PROCESU MYCIA WALIDACJA PROCESU MYCIA Cleaning Validation Practices Using a One-Pot Processor Pharmaceutical Technology Europe February 2004 Barbara Budnik Maria Pulpińska One-Pot Processor mieszanie granulacja suszenie

Bardziej szczegółowo

Kwas trichlorooctowy

Kwas trichlorooctowy Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2012, nr 1(71), s. 105 109 Kwas trichlorooctowy metoda oznaczania dr inż. ANNA JEŻEWSKA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 1. Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i strukturą egzaminu zewnętrznego. 2. Problematyka żywienia w Polsce i na świecie. -wymienia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Dziennik Ustaw Nr 94 7858 Poz. 607 607 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Na podstawie art. 21 ust.

Bardziej szczegółowo

AB 434. Kierownictwo ZHW Oddział w Piotrkowie Trybunalskim lek. wet. Jadwiga Stępnicka kierownik. Kierownik ds. Jakości z-ca kierownika ZHW

AB 434. Kierownictwo ZHW Oddział w Piotrkowie Trybunalskim lek. wet. Jadwiga Stępnicka kierownik. Kierownik ds. Jakości z-ca kierownika ZHW Zakład Higieny Weterynaryjnej Łodzi Oddział w Piotrkowie Trybunalskim 97-300 Piotrków Trybunalski ul. Rzemieślnicza 6 tel: 044 646-46-76 zhwpiotrkowtryb@om.pl AB 434 Kierownictwo ZHW Oddział w Piotrkowie

Bardziej szczegółowo

Zwalczanie chorób ryb metodami hodowlanymi. lek. wet. Maciej Dragan Klinika Weterynaryjna ORKA Czechowice - Dziedzice

Zwalczanie chorób ryb metodami hodowlanymi. lek. wet. Maciej Dragan Klinika Weterynaryjna ORKA Czechowice - Dziedzice Zwalczanie chorób ryb metodami hodowlanymi lek. wet. Maciej Dragan Klinika Weterynaryjna ORKA Czechowice - Dziedzice W ostatnich czasach terapia bakteryjnych i pasożytniczych chorób ryb staje się coraz

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

UWAGA SPECJALIZUJĄCY!

UWAGA SPECJALIZUJĄCY! Uprzejmie informuję, że w dniach 31 stycznia -8 lutego 2011 r. odbędzie się kurs dla diagnostów laboratoryjnych z Laboratoryjnej Toksykologii Medycznej Kurs Metody izolowania analitu z matrycy i oznaczania

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE H stosowanie procedur opartych na zasadach HACCP

LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE H stosowanie procedur opartych na zasadach HACCP Pieczęć Inspektoratu Weterynarii LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE H stosowanie procedur opartych na zasadach HACCP PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... Data inspekcji.. Godzina rozpoczęcia inspekcji.. Godzina zakończenia

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka molekularna w OIT

Diagnostyka molekularna w OIT Diagnostyka molekularna w OIT B A R B A R A A D A M I K K A T E D R A I K L I N I K A A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y W N E J T E R A P I I U N I W E R S Y T E T M E D Y C Z N Y W E W R O C

Bardziej szczegółowo

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego 1. Podstawowe informacje na temat przedsiębiorstwa (wypełnia przedsiębiorstwo ubiegające się)

Bardziej szczegółowo

Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży

Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży Ideą stworzenia marki AgroYeast było długotrwałe doświadczenie w pracy z drożdżami piwowarskimi Saccharomyces cerevisiae i ich oddziaływaniem

Bardziej szczegółowo