Poł czenie techniki LC ze spektrometri mas

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Poł czenie techniki LC ze spektrometri mas"

Transkrypt

1 ń Poł czenie techniki LC ze spektrometri mas dr in. Andrzej Wasik dr in. Agata Kot-Wasik Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechniki Gda skiej

2 ć Analiza dwuwymiarowa W typowym przypadku analiza chromatograficzna dostarcza nam informacji dwuwymiarowej. Najcz ciej jest to zale no mi dzy wielko ci sygnału z detektora (1 wymiar) od czasu retencji (2 wymiar) ć sygnału t ri+1 t ri+2 Intensywno t ri Czas

3 Analiza dwuwymiarowa Identyfikacja odbywa si na podstawie czasu retencji. Porównujemy czas retencji analitu z czasem retencji wzorca. Problem 1 W przypadku analizy skomplikowanych mieszanin nie mamy pewno ci, e dany pik odpowiada pojedynczej substancji. Problem 2 Niemo liwa jest identyfikacja nieznanych substancji.

4 Analiza dwuwymiarowa Analiza PLC-UV ekstraktu z Leuzea carthamoides ?? ????? ???

5 ć ć ń ć Rozwi zanie Analiza dwuwymiarowa Problem 1 - nakładanie si pików Powtórzy analiz przy u yciu kolumny z innym typem wypełnienia. Rodzaj oddziaływa pomi dzy analitem a faz stacjonarn musi by inny ni za pierwszym razem. Zalety: Wady: - łatwo wykonania - niski koszt - wysoka czasochłonno ć

6 ć ć ć ń Analiza dwuwymiarowa Problem 2 - identyfikacja nieznanych substancji Rozwi zanie Zastosowa detektor dostarczaj Innymi słowy zastosowa techniki ł cy informacji o strukturze analitu. czone. Zalety: Wady: - mo zwi liwo zków identyfikacji nieznanych - informacja o ich masie cz i/lub strukturze - łatwe wykrywanie faktu nakładania si pików steczkowej - wysokie koszty inwestycyjne - wysokie wymagania co do kwalifikacji personelu - szybsze uzyskanie wyniku ko cowego

7 ć Techniki ł czone Dzi ki wykorzystaniu technik ł czonych informacja analityczna zyskuje dodatkowy wymiar (struktura) sygnału intensywno m/z czas

8 Przegl d technik ł czonych Tabela 1 Najpopularniejsze techniki ł czone GC-MS SFC-MS LC-GC-MS LC-DAD CE-DAD GC-IR SFC-IR LC-GC-IR LC-MS CE-MS GC-IR-MS SFC-GC-MS LC-ICP-MS GC-AES SFC-GC-IR LC-IR GC-ICP-MS GC-GC-MS LC-NMR LC-MS-MS LC-LC-MS

9 ć ć ć ć Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas Spektrometria mas - metoda okre lania masy (a ci lej stosunku masy do ładunku m/z) cz stek naładowanych elektrycznie (jonów). Na poruszaj cy si ładunek elektryczny (jon) oddziałuje zarówno pole elektryczne jak i magnetyczne. W spektrometrach mas wykorzystujemy ten fakt aby z mieszaniny jonów wybra te o konkretnym stosunku m/z i skierowa je do detektora, dzi ki czemu mo na okre li ich ilo w mieszaninie.

10 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas Wysokorozdzielczy analizator mas z podwójnym ogniskowaniem

11 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas Dwa najwa niejsze elementy spektrometru mas to: komora jonizacyjna, czyli miejsce w którym powstaj analizator mas jony, oraz wlot próbki Komora jonizacyjna jony Analizator mas

12 PLC-MS TAK, ALE... problem poł czenia LC i MS! PLC, 1 ml/min, bar MS, pró nia Przepływ fazy ruchomej w LC wymusza problemy zwi zane z uzyskaniem wysokiej pró ni. Podczas analizy GC (faza ruchoma: gaz) przepływ gazu u wlotu do MS wynosi około 0.5-2ml/min. Podczas kiedy w PLC faza ruchoma w postaci ciekłej daje przepływ gazu u wlotu MS rz du 350ml/min w przypadku metanolu i a 1000 ml/min w przypadku wody! ( J.Abian "The coupling of Gas and Liquid Chromatography with Mass Spectrometry ")

13 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas

14 ć Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas - metody jonizacji analitów Wyró ni mo na dwa rodzaje jonizacji: mi kka jonizacja, podczas której tworzy si jedynie jon molekularny (cz steczkowy) bez fragmentacji cz steczki, twarda jonizacja, podczas której cz fragmenty steczka rozpada si Istniej takie konstrukcje komór jonizacyjnych, które powoduj jedynie mi kk jonizacj analitów. Natomiast podczas jonizacji twardej powstaje zawsze mieszanina jonów cz steczkowych i fragmentów cz steczek analitu. na

15 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas - metody jonizacji analitów Mi kka i twarda jonizacja cz M steczki analitu stabilny kationorodnik M M M niestabilny kationorodnik fragmenty m i m j

16 ć ć Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas - metody jonizacji analitów Od sposobu jonizacji zale mo na uzyska. Mi kka jonizacja pozwala jedynie okre cz steczkow analitu. y ile informacji o strukturze zwi li mas Jonizacja twarda dostarcza informacji o masie cz steczkowej i strukturze zwi zku. zku

17 ć Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas - metody jonizacji analitów Metody jonizacji Bombardowanie strumieniem cz stek Reakcje chemiczne Pole elektryczne o wysokim nat eniu Wysoka temperatura EI CI ES/IS TS FAB PB FI ICP MALDI FD APCI/PIS brak fragmentacji cz steczek fragmentacja cz steczek, mo liwo okre lenia struktury

18 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas Wybrane metody jonizacji próbek ciekłych

19 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Jonizacja metod elektrorozpylania - Electro Spray Ionization (ESI) N (~80 C) 2 wysokie napi cie dysza analizator mas metalowa kapilara aerozol Ci nienie atmosferyczne separator sto kowy Pró nia N (~80 C) 2 do pompy pró niowej

20 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Jonizacja metod elektrorozpylania - Electro Spray Ionization (ESI) N (~80 C) 2 wysokie napi cie dysza analizator mas metalowa kapilara aerozol Ci nienie atmosferyczne separator sto kowy Pró nia N (~80 C) do pompy pró niowej [M+n n] n+ ODPAROWANIE ROZPUSZCZALNIKA POWSTANIE JONÓW WYLOT KAPILARY COULOMBOWSKA EKSPLOZJA KROPLI AEROLOZU

21 ń Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Jonizacja metod elektrorozpylania - Electro Spray Ionization (ESI) Widma masowe pocz ko ca piku s ró ne. tku i Oznacza to, e ten pozornie pojedynczy pik powstał z nało enia dwóch innych m/z m/z

22 PLC MS analiza ekstraktu Nodularii PLC-MS SCAN SIM

23 Analiza widma MS [M+] + = M=824.4 OMe O O N N N COO O O C 3 C 3 N N COO O C 3 N N N 2

24 ć ć ć Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Jonizacja metod elektrorozpylania - Electro Spray Ionization (ESI) Mo mo liwo pracy w układzie faz odwróconych (faza ruchoma e zawiera wod ). Przepływ fazy ruchomej rz du 1 ml/min. Nadaje si do analizy zwi zków wysokocz steczkowych (peptydy, białka), metaloorganicznych i nieorganicznych. Mi kka metoda jonizacji, niewielka fragmentacja jonów a co za tym idzie trudno ci w okre leniu struktury analitu. Wysoka czuło Metoda przydatna do ł. czenia z kapilarn elektroforez

25 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Jonizacja chemiczna pod ci nieniem atmosferycznym - Atmospheric Pressure Chemical Ionization (APCI) Ci nienie atmosferyczne Pró nia Próbka ciekła Gaz rozpylaj cy Grzałka 1. Jonizacja cz stek rozpuszczalnika Analizator mas Wyładowanie koronowe 2. Reakcje powstałych jonów z cz steczkami analitu, tworzenie si klastrów. Przeniesienie ładunku. 3. Rozpad klastrów Igła wyładowcza Gaz osłonowy

26 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Fotojonizacja chemiczna - Photo Ion Spray (PIS) Ci nienie atmosferyczne Pró nia Próbka ciekła Gaz rozpylaj cy Grzałka 1. Jonizacja cz stek fotoinicjatora Analizator mas 2. Reakcje powstałych jonów z cz steczkami analitu, tworzenie si klastrów. Przeniesienie ładunku. 3. Rozpad klastrów Lampa UV Gaz osłonowy

27 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Jonizacja chemiczna pod ci nieniem atmosferycznym - (APCI) Int. 12.5e6 APCI-tryb dodatni 215 O 10.0e6 7.5e6 5.0e6 ( 3 C) 3 C N 2 Metribuzin N C814N4 OS N M. cz.: N SC 3 2.5e6 0.0e m/z Int APCI-tryb ujemny O ( 3 C) 3 C N 2 Metribuzin N C814N4 OS N M. cz.: N SC 3 Wygl d widma masowego zale y nie tylko od rodzaju zwi zku ale tak e od trybu i parametrów jonizacji, oraz składu fazy ruchomej m/z

28 ć ć ć ć Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Jonizacja chemiczna pod ci nieniem atmosferycznym - (APCI) Mo mo liwo pracy w układzie faz odwróconych (faza ruchoma e zawiera wod ). Przepływ fazy ruchomej rz du 2 ml/min. Przydatna do analizy zwi zków nielotnych, nietrwałych termicznie, o małych i rednich masach cz steczkowych, mało i rednio polarnych. Stosunkowo twarda metoda jonizacji, odpowiedni dobór parametrów jonizacji pozwala na fragmentacj cz steczek i okre lenie struktury analitu. Wysoka czuło i liniowo odpowiedzi.

29 ć ć ź ź ć Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Jonizacja strumieniem szybkich atomów - (FAB) Zakres przepływów tolerowanych w tej metodzie jest rz du ułamków mililitra na minut. Współpraca LC z FAB mo liwa jest dzi ki zastosowaniu dzielników strumienia eluenta. W przypadku CE dzielniki nie s potrzebne. Próbka musi by tioglicerolu b d rozdzielcz (mo wykonawcze). wymieszana/rozpuszczona w tzw. matrycy np. glicerolu, alkoholu nitrobenzylowym. Mo na to zrobi przed kolumn liwe problemy z rozdzieleniem) b d na jej wylocie (trudno Przydatna do analizy zwi zków nielotnych, nietrwałych termicznie, o du ych masach cz steczkowych i wysokiej polarno ci (kwasy nukleinowe, leki, zwi zki powierzchniowo czynne). Mi kka metoda jonizacji. Stosunkowo wysoka czuło. ci

30 ń Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Metody jonizacji próbek ciekłych (PLC, CE) Jonizacja metod oraz elektrorozpylania - Electro Spray Ionization (ESI) Jonizacja chemiczna pod ci nieniem atmosferycznym - Atmospheric Pressure Chemical Ionization (APCI) to w chwili obecnej dwie najcz chromatografii cieczowej. ciej stosowane metody jonizacji w Wynika to z ich szerokiego spektrum zastosowa, łatwo ci u ycia, wysokiej czuło ci oraz mo liwo ci pracy z przepływami fazy ruchomej rutynowo stosowanymi w PLC. ESI i APCI to komplementarne metody jonizacji.

31 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas

32 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Podstawy spektrometrii mas - rodzaje analizatorów mas Kwadrupolowe (pojedyncze i wielokrotne) (Quadrupole) Pułapki jonowe (Ion Trap) Analizatory czasu przelotu (Time-Of-Flight TOF) Sektory magnetyczne (Magnetic Sector) Sektory magnetyczne z podwójnym ogniskowaniem (Double Focusing Magnetic Sector) Mieszane np. sektor magnetyczny/pułapka jonowa, kwadrupol/analizator czasu przelotu (ybrid)

33 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Wpływ rozdzielczo ci na kształt pików 1.0 FWM 0.7 FWM 0.5 FWM 0.3 FWM 0.2 FWM 0.1 FWM

34 Ź ć Ź Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Analizator kwadrupolowy - Quadrupole Pr ty kwadrupola Detektor ródło zasilaj ce pr ty kombinacj napi, stałego i o cz stotliow ci radiowej ródło jonów

35 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Analizator kwadrupolowy - Quadrupole Wygl d analizatora kwadrupolowego z pr tami o przekroju hiperbolicznym, firmy ThermoFinnigan

36 ć ć ć ć ć ć Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Analizator kwadrupolowy - cechy Najpowszechniej spotykany typ analizatora Typowy zakres m/z: Stosunkowo mała pr trybie Full Scan) Wysoka czuło dko w trybie SIM Relatywnie niska rozdzielczo Wysoka odtwarzalno zbierania pełnych widm (niska czuło (siła rozdzielcza) (dobrze nadaje si Du y zakres dynamiczny (zdolno małych sygnałów) do pomiarów ilo do pomiaru zarówno du w ciowych) ych jak i

37 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Pułapka jonowa - Ion Trap

38 ć ć ć ć ć ć ć ć Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Pułapka jonowa - cechy Małe rozmiary, łatwo Wysoka pr dko Stosunkowo niska czuło Wysoka rozdzielczo Mo liwo Mały zakres dynamiczny konserwacji zbierania pełnych widm (du w trybie SIM a czuło, doskonała do pomiarów jako w trybie Full Scan) ciowych (identyfikacja) przeprowadzania wielokrotnych eksperymentów MS-MS Stosunkowo słaba odtwarzalno Jako widm zale y od wielu parametrów

39 ź Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Analizator czasu przelotu - Time Of Flight (TOF) Laser Obszar przelotu jonów Repeler Próbka Detektor Płytki ogniskuj ce Schemat analizatora czasu przelotu ze ródłem jonów typu MALDI

40 ć ć ź ć Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Analizator czasu przelotu - cechy Najszybszy ze znanych analizatorów mas Najszerszy praktyczny zakres m/z Wysoka czuło Wysoka rozdzielczo (siła rozdzielcza) Z natury przystosowany do pracy z impulsowymi ródłami jonów jak np. MALDI, cho istniej konstrukcje przystosowane do pracy z np. EI Wysokie wymagania co do pr dko ci detektora

41 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Technika MS n Monitorowanie jonów fragmentacyjnych pochodz (Product (Fragment) Ion Scan) cych od wybranego prekursora CID Gaz reakcyjny np. argon

42 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Technika MS n Technika monitorowania jonów fragmentacyjnych pochodz cych od wybranego prekursora (Product Ion Monitoring) pozwala na wygodne okre lenie struktury wybranego analitu (parent ion). Niektóre opublikowane zastosowania to: wczesna diagnoza niektórych chorób genetycznych np. choroby Fabry ego wykrywanie oraz identyfikacja narkotyków i rodków farmakologicznych w płynach ustrojowych (bardzo skomplikowana matryca) wykrywanie oraz identyfikacja bojowych rodków truj potencjalnych BST w warunkach polowych cych (BST) i

43 Techniki oparte o wykorzystanie spektrometrii mas (X-MS) Technika MS n Monitorowanie wybranego jonu fragmentacyjnego pochodz (Selected Reaction Monitoring - SRM) cego od wybranego prekursora Gaz reakcyjny np. argon

44

45 ZASTOSOWANIE TECNIKI PLC-MS Oznaczanie rodków dopinguj cych (zwłaszcza podczas wszelkich zawodów sportowych!) Ustalanie sekwencji aminokwasów (pomy l o wszelkich chorobach genetycznych) Oznaczanie pozostało obecno ci antybiotyków, zawarto ci hormonów w paszach zwierz oraz produktach z nich otrzymywanych (przecie zabezpieczaj na fermach stosuje si cych tysi je do szybkiego wzrostu) ce zwierz ogromne ilo cych, ich mi ci zwi ci witamin, zków sie t przed chorobami i zmuszaj ce Identyfikacja narkotyków (policja, medycyna s dowa)

46 ZASTOSOWANIE TECNIKI PLC-MS Oznaczanie flawonoidów (tutaj przykład identyfikacji flawonoidów obecnych w sokach owocowych) PLC-ESI-MS min 2,4 - D (-)Epicatechin-3-O-gallate (ECG) C 2 COO O Cl Cl [M-] - Pseudomolecular ion of contaminant coeluted with 2,4-D 325.0? O O O O 169 O [M-] - O O O O O Mm/z

47 ZASTOSOWANIE TECNIKI PLC-MS Identyfikacja cjanotoksyn obecnych w wodzie morskiej pojawiaj cych si w czasie zakwitów alg (zwykle w sierpniu w okolicach pla pełno, a pla e s zamkni te dla k pi trójmiejskich jest ich cych si na kilka dni)

48 MS-SCAN analiza ekstraktu: jezioro Karczemne [M+] + N 2 + O [M+2] 2+ C 3 3 C O C 3 O N N N O C 3 C 2 O 3 C C 3 N O R1 N N A O O O Anatoksyna A N N N 2 MC RR

49 MS-SIM analiza ekstraktu: jezioro Karczemne Jon monitorowany: 166 (Anatoksyna-a) Jon monitorowany: 520 (MC-RR) Jon monitorowany: 825 (Nod) 1046 (MC-YR) Jon monitorowany: 995 (MC-LR)

50 ń ć ZASTOSOWANIE TECNIKI PLC-MS Identyfikacja produktów degradacji wielu trwałych organicznych zanieczyszcze rodowiska (POP s, wprowadzone do w warunkach naturalnych podlegaj rodowiska pozostaj mikrobiologicznej degradacji z utworzeniem cz bardziej szkodliwych produktów) w nim na długo, po czym fotodegradacji, termicznej i stokro wielokrotnie Arbitrary Intensity [%] m/z 267 O O O -22-1/2 O2 O O - CO - CO + + m/z m/z m/z m/z 239 O m/z 255

51 ć ZASTOSOWANIE TECNIKI PLC-MS Analiza zawarto ubrow i w ci kumaryny w nalewach na traw ubrówce (Kumaryna - benzopiron, substancja organiczna (lakton kwasu o-hydroksycynamonowego) o przyjemnym zapachu siana. Jest stosowana w przemysłach: perfumeryjnym, mydlarskim, tytoniowym. Poniewa powoduje marsko w troby u zwierz stwierdzono, ona niemal całkowicie wycofana z produktów spo Europie i USA). Analiza pozostało ci niesteroidowych wie ego e kumaryna t laboratotyjnych została rodków ywczych w przeciwzapalnych i przeciwbólowych (NSAID) w wodach (NSAID s ju poziomie ppt, powoduj w niektórych krajach obecne w wodzie pitnej na c efekt lekoodporno ci). tolmetin diflunisal fenoprofen naproxen diclofenac ibuprofen

52 ć ć ć ć Techniki ł czone Konieczno analizy próbek o skomplikowanym składzie wmusza zastosowanie technik ł czonych. Wymagania co do wiarygodno ci wyniku analizy cz sto wykluczaj mo liwo identyfikacji analitów jedynie na podstawie czasu retencji. Jedynie poł czenie mo liwo ci rozdzielania skomplikowanych mieszanin przy wykorzystaniu metod chromatograficznych z informacj strukturaln daje mo liwo wiarygodnej identyfikacji analitów. Dzi ki wykorzystaniu technik ł czonych mo na w znacznym stopniu przyspieszy i obni y koszty analiz dzi ki mniejszym wymaganiom co do etapu przygotowania próbki do analizy.

53 Ń WNIOSKI KO COWE: Technika PLC MS zaczyna by coraz powszechniej stosowana w laboratoriach analitycznych ze wzgl du na jej zalety.

54 Ń WNIOSKI KO COWE: Wkrótce technika LC-MS mo e sta si technik rutynowych analiz.

OKREŚLANIE STRUKTURY RÓŻNYCH TOKSYN PRZY ZASTOSOWANIU TECHNIKI CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ SPRZĘŻONEJ ZE SPEKTROMETREM MASOWYM (HPLC-MS)

OKREŚLANIE STRUKTURY RÓŻNYCH TOKSYN PRZY ZASTOSOWANIU TECHNIKI CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ SPRZĘŻONEJ ZE SPEKTROMETREM MASOWYM (HPLC-MS) KREŚLANIE STRUKTURY RÓŻNYC TKSYN PRZY ZASTSWANIU TECNIKI CRMATGRAFII CIECZWEJ SPRZĘŻNEJ ZE SPEKTRMETREM MASWYM (PLC-MS) Dr inż.agata Kot-Wasik Dr anna Mazur-Marzec Katedra Chemii Analitycznej, Wydział

Bardziej szczegółowo

Techniki łączone w analityce chemicznej

Techniki łączone w analityce chemicznej Techniki łączone w analityce chemicznej dr inż. Andrzej Wasik Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Gdańsk, 2004 Program Ograniczenia klasycznej analizy dwuwymiarowej i sposoby

Bardziej szczegółowo

Spektrometria mas (1)

Spektrometria mas (1) pracował: Wojciech Augustyniak Spektrometria mas (1) Spektrometr masowy ma źródło jonów, które jonizuje próbkę Jony wędrują w polu elektromagnetycznym do detektora Metody jonizacji: - elektronowa (EI)

Bardziej szczegółowo

Informacje uzyskiwane dzięki spektrometrii mas

Informacje uzyskiwane dzięki spektrometrii mas Slajd 1 Spektrometria mas i sektroskopia w podczerwieni Slajd 2 Informacje uzyskiwane dzięki spektrometrii mas Masa cząsteczkowa Wzór związku Niektóre informacje dotyczące wzoru strukturalnego związku

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia 1 Załącznik nr 1 do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia Opis przedmiotu zamówienia Przedstawione niżej szczegółowe parametry zamawianej aparatury są parametrami minimalnymi. Wykonawca może zaproponować

Bardziej szczegółowo

HPLC? HPLC cz.1. Analiza chromatograficzna. Klasyfikacja metod chromatograficznych

HPLC? HPLC cz.1. Analiza chromatograficzna. Klasyfikacja metod chromatograficznych HPLC cz.1 ver. 1.0 Literatura: 1. Witkiewicz Z. Podstawy chromatografii 2. Szczepaniak W., Metody instrumentalne w analizie chemicznej 3. Snyder L.R., Kirkland J.J., Glajch J.L. Practical HPLC Method Development

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD I PODSTAWY SPEKTROMETRII MAS

ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD I PODSTAWY SPEKTROMETRII MAS ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD I PODSTAWY SPEKTROMETRII MAS ZAKRESY PROMIENIOWANIA ELEKTROMAGNETYCZNEGO, WYKORZYSTYWANEGO WNAJWAŻNIEJSZYCH METODACH SPEKTRALNYCH

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII

ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD I PODSTAWY SPEKTROMETRII MAS Prof. dr hab. Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN Warszawa ZAKRESY PROMIENIOWANIA ELEKTROMAGNETYCZNEGO,

Bardziej szczegółowo

Jonizacja plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP)

Jonizacja plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP) Jonizacja plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP) Inductively Coupled Plasma Ionization Opracowane z wykorzystaniem materiałów dr Katarzyny Pawlak z Wydziału Chemicznego PW Schemat spektrometru ICP MS Rozpylacz

Bardziej szczegółowo

dr Małgorzata Czerwicka Zakład Analizy Środowiska Instytut Ochrony Środowiska i Zdrowia Człowieka Wydział Chemii UG

dr Małgorzata Czerwicka Zakład Analizy Środowiska Instytut Ochrony Środowiska i Zdrowia Człowieka Wydział Chemii UG dr Małgorzata Czerwicka Zakład Analizy Środowiska Instytut Ochrony Środowiska i Zdrowia Człowieka Wydział Chemii UG Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

spektroskopia UV Vis (cz. 2)

spektroskopia UV Vis (cz. 2) spektroskopia UV Vis (cz. 2) spektroskopia UV-Vis dlaczego? wiele związków organicznych posiada chromofory, które absorbują w zakresie UV duża czułość: zastosowanie w badaniach kinetyki reakcji spektroskop

Bardziej szczegółowo

Podstawy chromatografii i technik elektromigracyjnych / Zygfryd Witkiewicz, Joanna Kałużna-Czaplińska. wyd. 5, 4 dodr. Warszawa, 2015.

Podstawy chromatografii i technik elektromigracyjnych / Zygfryd Witkiewicz, Joanna Kałużna-Czaplińska. wyd. 5, 4 dodr. Warszawa, 2015. Podstawy chromatografii i technik elektromigracyjnych / Zygfryd Witkiewicz, Joanna Kałużna-Czaplińska. wyd. 5, 4 dodr. Warszawa, 2015 Spis treści Przedmowa 11 1. Wprowadzenie 13 1.1. Krótka historia chromatografii

Bardziej szczegółowo

Proteomika. Spektrometria mas. i jej zastosowanie do badań białek

Proteomika. Spektrometria mas. i jej zastosowanie do badań białek Proteomika Spektrometria mas i jej zastosowanie do badań białek Spektrometria mas (MS) Metoda pozwalająca na pomiar stosunku masy do ładunku jonów (m/z) m/z można przeliczyć na masę jednostką m/z jest

Bardziej szczegółowo

Co to jest spektrometria mas?

Co to jest spektrometria mas? Co to jest spektrometria mas? Jest to nowoczesna technika analityczna pozwalająca na dokładne wyznaczenie masy analizowanej substancji Dokładność pomiaru może się wahać od jednego miejsca dziesiętnego

Bardziej szczegółowo

Spektrometria mas w badaniu. dr hab. Andrzej Kotarba mgr Piotr Legutko, inż.

Spektrometria mas w badaniu. dr hab. Andrzej Kotarba mgr Piotr Legutko, inż. Spektrometria mas w badaniu materiałów dr hab. Andrzej Kotarba mgr Piotr Legutko, inż. Spektrometria mas Technika analityczna, której podstawowym zadaniem jest dokładny pomiar masy pojedynczej cząsteczki.

Bardziej szczegółowo

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI SKLAROWANEGO SOKU JABŁKOWEGO Skutecznym sposobem leczenia soku

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia UV-VIS zagadnienia

Spektroskopia UV-VIS zagadnienia Spektroskopia absorbcyjna to dziedzina, która obejmuje metody badania materii przy użyciu promieniowania elektromagnetycznego, które może z tą materią oddziaływać. Spektroskopia UV-VS zagadnienia promieniowanie

Bardziej szczegółowo

FIZYKOCHEMICZNE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH PODSTAWY SPEKTROMETRII MAS

FIZYKOCHEMICZNE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH PODSTAWY SPEKTROMETRII MAS FIZYKOCHEMICZNE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH PODSTAWY SPEKTROMETRII MAS Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa SPEKTROMETRIA MAS PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD 15 NOWE ZASTOSOWANIA I KIERUNKI ROZWOJU SPEKTROMETRII MAS

ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD 15 NOWE ZASTOSOWANIA I KIERUNKI ROZWOJU SPEKTROMETRII MAS ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD 15 NOWE ZASTOSOWANIA I KIERUNKI ROZWOJU SPEKTROMETRII MAS Instytut Chemii Organicznej PAN, Warszawa Podstawowe kierunki rozwoju spektrometrii

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA LASEROWA

SPEKTROSKOPIA LASEROWA SPEKTROSKOPIA LASEROWA Spektroskopia laserowa dostarcza wiedzy o naturze zjawisk zachodz cych na poziomie atomów i cz steczek oraz oddzia ywaniu promieniowania z materi i nale y do jednej z najwa niejszych

Bardziej szczegółowo

Agrofi k zy a Wyk Wy ł k ad V Marek Kasprowicz

Agrofi k zy a Wyk Wy ł k ad V Marek Kasprowicz Agrofizyka Wykład V Marek Kasprowicz Spektroskopia p nauka o powstawaniu i interpretacji widm powstających w wyniku oddziaływań wszelkich rodzajów promieniowania na materię ę rozumianą jako zbiorowisko

Bardziej szczegółowo

SPEKTROMETRIA MAS W CHEMII ORGANICZNEJ, ANALITYCZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD 15 NOWE ZASTOSOWANIA I KIERUNKI ROZWOJU SPEKTROMETRII MAS

SPEKTROMETRIA MAS W CHEMII ORGANICZNEJ, ANALITYCZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD 15 NOWE ZASTOSOWANIA I KIERUNKI ROZWOJU SPEKTROMETRII MAS SPEKTROMETRIA MAS W CHEMII ORGANICZNEJ, ANALITYCZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD 15 NOWE ZASTOSOWANIA I KIERUNKI ROZWOJU SPEKTROMETRII MAS Instytut Chemii Organicznej PAN, Warszawa Podstawowe kierunki rozwoju spektrometrii

Bardziej szczegółowo

WIDMA W POLU MAGNETYCZNYM

WIDMA W POLU MAGNETYCZNYM WIDMA W POLU MAGNETYCZNYM S P E K T R OS K OP IA NMR Skąd się bierze magnetyzm materii? Każda cząstka elementarna, która posiada: 1. Ładunek elektryczny 2. Moment pędu POSIADA MOMENT MAGNETYCZNY Jednostka

Bardziej szczegółowo

ROZDZIELENIE OD PODSTAW czyli wszystko (?) O KOLUMNIE CHROMATOGRAFICZNEJ

ROZDZIELENIE OD PODSTAW czyli wszystko (?) O KOLUMNIE CHROMATOGRAFICZNEJ ROZDZIELENIE OD PODSTAW czyli wszystko (?) O KOLUMNIE CHROMATOGRAFICZNEJ Prof. dr hab. inż. Agata Kot-Wasik Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska agawasik@pg.gda.pl ROZDZIELENIE

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin Dominika Sowa Szczecin, 8 maj 2014 Program prezentacji: 1. Definicja substancji i mieszanin chemicznych wg Ustawy o substancjach chemicznych

Bardziej szczegółowo

Metody desorpcyjne: DESIi DART. Analizator masy typu Orbitrap. Spektrometry typu TOF-TOF. Witold Danikiewicz. Copyright 2012

Metody desorpcyjne: DESIi DART. Analizator masy typu Orbitrap. Spektrometry typu TOF-TOF. Witold Danikiewicz. Copyright 2012 SPEKTROMETRIA MAS W CHEMII ORGANICZNEJ, ANALITYCZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD 15 NOWE ZASTOSOWANIA I KIERUNKI ROZWOJU SPEKTROMETRII MAS Instytut Chemii Organicznej PAN, Warszawa Podstawowe kierunki rozwoju spektrometrii

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego O O

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego O O Zastosowanie spektrometrii mas do określania struktury związków organicznych (opracowała Anna Kolasa) Uwaga: Informacje na temat nowych technik jonizacji, budowy analizatorów, nowych metod detekcji jonów

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

Systemy GC/MS. MM2 Nowa generacja. Opis

Systemy GC/MS. MM2 Nowa generacja. Opis MM2 Nowa generacja Opis Dystrybutor w Polsce: 00-831 Warszawa, ul. Twarda 44, tel.: 022 581 46 88, fax: 022 581 46 85 e-mail: egeria@egeria-group.com, www.egeria-group.com Wersja 02/2006 1/7 Opis W zmieniającym

Bardziej szczegółowo

Politechnika Śląska Wydział Chemiczny Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii INSTRUKCJA. Metody analizy związków chemicznych:

Politechnika Śląska Wydział Chemiczny Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii INSTRUKCJA. Metody analizy związków chemicznych: Politechnika Śląska Wydział Chemiczny Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii INSTRUKCJA Metody analizy związków chemicznych: UPLC-MS U/HPLC Wprowadzenie Chromatografia cieczowa, w swoich

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3. Analiza jakościowa auksyn metodą chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas (GC-MS). WPROWADZENIE

Zadanie 3. Analiza jakościowa auksyn metodą chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas (GC-MS). WPROWADZENIE Zadanie 3. Analiza jakościowa auksyn metodą chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas (GC-MS). WPROWADZENIE Chromatografia jest metodą rozdzielania składników jednorodnych mieszanin w wyniku

Bardziej szczegółowo

Stechiometria równań reakcji chemicznych, objętość gazów w warunkach odmiennych od warunków normalnych (0 o C 273K, 273hPa)

Stechiometria równań reakcji chemicznych, objętość gazów w warunkach odmiennych od warunków normalnych (0 o C 273K, 273hPa) Karta pracy I/2a Stechiometria równań reakcji chemicznych, objętość gazów w warunkach odmiennych od warunków normalnych (0 o C 273K, 273hPa) I. Stechiometria równań reakcji chemicznych interpretacja równań

Bardziej szczegółowo

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH We współczesnych samochodach osobowych są stosowane wyłącznie rozruszniki elektryczne składające się z trzech zasadniczych podzespołów: silnika elektrycznego; mechanizmu

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa HO 11/9/2015 ZAAWANSOWANE ETODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa Listopad 2015 styczeń 2016 SPEKTROETRIA AS

Bardziej szczegółowo

OD HPLC do UPLC. Prof. dr hab. inż. Agata Kot-Wasik. Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska

OD HPLC do UPLC. Prof. dr hab. inż. Agata Kot-Wasik. Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska OD HPLC do UPLC Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska 1 PREHISTORIA 1966 Chromatogram autorstwa L.R.Snyder Analiza chinolin LC-GC North America, 30(4), 328-341, 2012 2 PREHISTORIA

Bardziej szczegółowo

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA Celem tego zadania jest podanie prostej teorii, która tłumaczy tak zwane chłodzenie laserowe i zjawisko melasy optycznej. Chodzi tu o chłodzenia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Wyznaczanie masy cząsteczkowej białek za pomocą spektrometrii mas.

Ćwiczenie 4. Wyznaczanie masy cząsteczkowej białek za pomocą spektrometrii mas. Ćwiczenie 4. Wyznaczanie masy cząsteczkowej białek za pomocą spektrometrii mas. Spektrometria mas jest narzędziem analitycznym stosowanym między innymi do pomiaru masy cząsteczkowej analitu. Dla dużych

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja)

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja) Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja) Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Rodzaje błędów w analizie chemicznej, walidacja procedur

Bardziej szczegółowo

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe.

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Lekcja 173, 174 Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Silnik elektryczny asynchroniczny jest maszyną elektryczną zmieniającą energię elektryczną w energię mechaniczną, w której wirnik obraca się z

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Konwersji Energii. Ogniwo fotowoltaiczne

Laboratorium z Konwersji Energii. Ogniwo fotowoltaiczne Laboratorium z Konwersji Energii Ogniwo fotowoltaiczne 1.0 WSTĘP Energia słoneczna jest energią reakcji termojądrowych zachodzących w olbrzymiej odległości od Ziemi. Zachodzące na Słońcu przemiany helu

Bardziej szczegółowo

Właściwości materii - powtórzenie

Właściwości materii - powtórzenie Przygotowano za pomocą programu Ciekawa fizyka. Bank zadań Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2011 strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Czy zjawisko

Bardziej szczegółowo

Technologie kodowania i oznaczania opakowań leków w gotowych. Koło o ISPE AMG 2007

Technologie kodowania i oznaczania opakowań leków w gotowych. Koło o ISPE AMG 2007 Technologie kodowania i oznaczania opakowań leków w gotowych Michał Burdyński Koło o ISPE AMG 2007 Na początek trochę faktów Roczny wzrost przemysłu u opakowań farmaceutycznych szacuje się na poziomie

Bardziej szczegółowo

Proteomika. 1. Definicja proteomiki i techniki stosowane w proteomice

Proteomika. 1. Definicja proteomiki i techniki stosowane w proteomice Proteomika 1. Definicja proteomiki i techniki stosowane w proteomice Przepływ informacji, złożoność, *mika DNA RNA Białko Funkcja Genomika Transkryptomika Proteomika Metabolomika Liczba obiektów ~+ ++

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD II ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS

ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD II ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS ZASTSWANIA SPEKTRMETRII MAS W CHEMII RGANICZNEJ I BICHEMII WYKŁAD II ZASTSWANIA SPEKTRMETRII MAS Prof. dr hab. Witold Danikiewicz Instytut Chemii rganicznej PAN Warszawa PYTANIA, NA KTÓRE MŻE DPWIEDZIEĆ

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ IPS P przyrząd do badania imisji wg nowej metody pomiaru

TYTUŁ IPS P przyrząd do badania imisji wg nowej metody pomiaru KAMIKA Instruments PUBLIKACJE TYTUŁ IPS P przyrząd do badania imisji wg nowej metody pomiaru AUTORZY Dorota Kamińska, Stanisław Kamiński, KAMIKA Instruments DZIEDZINA Ochrona atmosfery, ochrona środowiska

Bardziej szczegółowo

Udoskonalona wentylacja komory suszenia

Udoskonalona wentylacja komory suszenia Udoskonalona wentylacja komory suszenia Komora suszenia Kratka wentylacyjna Zalety: Szybkie usuwanie wilgoci z przestrzeni nad próbką Ograniczenie emisji ciepła z komory suszenia do modułu wagowego W znacznym

Bardziej szczegółowo

JONY METASTABILNE I FRAGMENTACJA POD WPŁYWEM ENERGII ZDERZEŃ. Copyright 2003 Witold Danikiewicz

JONY METASTABILNE I FRAGMENTACJA POD WPŁYWEM ENERGII ZDERZEŃ. Copyright 2003 Witold Danikiewicz JNY METASTABILNE I FRAGMENTACJA PD WPŁYWEM ENERGII ZDERZEŃ Widmo EI kwasu octowego 100 Jony fragmentacyjne 43 45 Intensywność względna 50 15 C H 3 C M = 60 H Jon molekularny 60 0 29 18 31 5 10 15 20 25

Bardziej szczegółowo

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne Anna Ulrych Plan wynikowy Przedmiot: Materiały fryzjerskie Kierunek : Technikum Usług Fryzjerskich- rok szkolny 05/ 06 Liczba godzin: 76 Liczba godzin w roku szkolnym: KL.II Lp. Tematyka Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: przetargu nieograniczonego powyżej euro Nr sprawy: WIW.AG.ZP na dostawę i montaż urządzeń laboratoryjnych.

Dotyczy: przetargu nieograniczonego powyżej euro Nr sprawy: WIW.AG.ZP na dostawę i montaż urządzeń laboratoryjnych. Katowice, dn. 2014-11-05 WIW.AG.ZP.272.23.2014 Dotyczy: przetargu nieograniczonego powyżej 134 000 euro Nr sprawy: WIW.AG.ZP.272.23.2014 na dostawę i montaż urządzeń laboratoryjnych. Wojewódzki Inspektorat

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE LASERÓW W METROLOGII. - miernictwo, nauka o pomiarach. Obejmuje wszystkie teoretyczne i praktyczne problemy zwi zane z pomiarami.

ZASTOSOWANIE LASERÓW W METROLOGII. - miernictwo, nauka o pomiarach. Obejmuje wszystkie teoretyczne i praktyczne problemy zwi zane z pomiarami. ZASTOSOWANIE LASERÓW W METROLOGII Metrologia - miernictwo, nauka o pomiarach. Obejmuje wszystkie teoretyczne i praktyczne problemy zwi zane z pomiarami. Cechy wi zki wiat a laserowego wykorzystywane w

Bardziej szczegółowo

UDOSKONALONY SPEKTROMETR MASOWY

UDOSKONALONY SPEKTROMETR MASOWY E 2 M UDOSKONALONY SPEKTROMETR MASOWY OPIS PRZYRZĄDU 1/7 Opis E 2 M jest mobilnym, kompaktowym i odpornym systemem GC/MS do szybkiego i niezawodnego identyfikowania i określania stężenia substancji organicznych

Bardziej szczegółowo

Atom poziom rozszerzony

Atom poziom rozszerzony Atom poziom rozszerzony Zadanie 1. (1 pkt) Źródło: CKE 010 (PR), zad. 1. Atomy pierwiastka X tworz jony X 3+, których konfiguracj elektronow mo na zapisa : 1s s p 6 3s 3p 6 3d 10 Uzupe nij poni sz tabel,

Bardziej szczegółowo

Edycja geometrii w Solid Edge ST

Edycja geometrii w Solid Edge ST Edycja geometrii w Solid Edge ST Artykuł pt.: " Czym jest Technologia Synchroniczna a czym nie jest?" zwracał kilkukrotnie uwagę na fakt, że nie należy mylić pojęć modelowania bezpośredniego i edycji bezpośredniej.

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

dyfuzja w płynie nieruchomym (lub w ruchu laminarnym) prowadzi do wzrostu chmury zanieczyszczenia

dyfuzja w płynie nieruchomym (lub w ruchu laminarnym) prowadzi do wzrostu chmury zanieczyszczenia 6. Dyspersja i adwekcja w przepływie urbulennym podsumowanie własności laminarnej (molekularnej) dyfuzji: ciągły ruch molekuł (molekularne wymuszenie) prowadzi do losowego błądzenia cząsek zanieczyszczeń

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Uzdatniacz wody. Instrukcja obsługi 231258, 231364, 231357

Uzdatniacz wody. Instrukcja obsługi 231258, 231364, 231357 Uzdatniacz wody 231258, 231364, 231357 Instrukcja obsługi I Przed uruchomieniem urządzenia naleŝy koniecznie dokładnie przeczytać niniejszą instrukcję obsługi. INSTRUKCJA OBSŁUGI I INSTALACJI Aby poprawnie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale"

Ćwiczenie: Ruch harmoniczny i fale Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

DZIA 3. CZENIE SIÊ ATOMÓW

DZIA 3. CZENIE SIÊ ATOMÓW DZIA 3. CZENIE SIÊ ATOMÓW 1./3 Wyjaœnij, w jaki sposób powstaje: a) wi¹zanie jonowe b) wi¹zanie atomowe 2./3 Na podstawie po³o enia w uk³adzie okresowym pierwiastków: chloru i litu ustal, ile elektronów

Bardziej szczegółowo

Produkty chemiczne. Ćw. W4. Oznaczanie składu chemicznego bio-oleju metodą GC-MS. Opracowane przez: Piotr Rutkowski

Produkty chemiczne. Ćw. W4. Oznaczanie składu chemicznego bio-oleju metodą GC-MS. Opracowane przez: Piotr Rutkowski Produkty chemiczne Ćw. W4. Oznaczanie składu chemicznego bio-oleju metodą GC-MS Opracowane przez: Piotr Rutkowski Wrocław 2014 Spektrometria mas sprzężona z chromatografia gazową jest techniką analityczną

Bardziej szczegółowo

HAZE BATTERY Company Ltd. Akumulatory ołowiowo kwasowe szczelne żelowe 12 letnie monobloki 6 i 12V. seria HZY-ŻELOWE

HAZE BATTERY Company Ltd. Akumulatory ołowiowo kwasowe szczelne żelowe 12 letnie monobloki 6 i 12V. seria HZY-ŻELOWE HAZE BATTERY Company Ltd Akumulatory ołowiowo kwasowe szczelne żelowe 12 letnie monobloki 6 i 12V seria HZY-ŻELOWE KONSTRUKCJA - Siatki płyt dodatnich i ujemnych odlewane są z ołowiu wapniowo-cynowego,

Bardziej szczegółowo

Zagospodarowanie magazynu

Zagospodarowanie magazynu Zagospodarowanie magazynu Wymagania wobec projektu magazynu - 1 jak najlepsze wykorzystanie pojemności związane z szybkością rotacji i konieczną szybkością dostępu do towaru; im większa wymagana szybkość

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Badanie silnika asynchronicznego jednofazowego

Badanie silnika asynchronicznego jednofazowego Badanie silnika asynchronicznego jednofazowego Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady funkcjonowania silnika jednofazowego. W ramach ćwiczenia badane są zmiany wartości prądu rozruchowego

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE CZASU POŁOWICZNEGO ROZPADU DLA NATURALNEGO NUKLIDU 40 K

OZNACZANIE CZASU POŁOWICZNEGO ROZPADU DLA NATURALNEGO NUKLIDU 40 K OZNACZANIE CZASU POŁOWICZNEGO ROZPADU DLA NATURALNEGO NUKLIDU 40 K Instrukcję przygotował: dr, inż. Zbigniew Górski Poznań, grudzień, 2004. s.1/6 WSTĘP Naturalny potas stanowi mieszaninę trzech nuklidów:

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe informacje na temat gumy, rodzajów gumy oraz jej produkcji można znaleźć w Wikipedii pod adresem:

Szczegółowe informacje na temat gumy, rodzajów gumy oraz jej produkcji można znaleźć w Wikipedii pod adresem: GUMA. To rozciągliwy materiał, elastomer chemicznie zbudowany z alifatycznych łańcuchów polimerowych (np. poliolefin), które są w stosunkowo niewielkim stopniu usieciowane w procesie wulkanizacji kauczuku

Bardziej szczegółowo

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp teoretyczny Zagadnienie rozdzielania

Bardziej szczegółowo

NAP D I STEROWANIE PNEUMATYCZNE

NAP D I STEROWANIE PNEUMATYCZNE NAP D I STEROWANIE PNEUMATYCZNE ZESTAW WICZE LABORATORYJNYCH przygotowanie: dr in. Roman Korzeniowski Strona internetowa przedmiotu: www.hip.agh.edu.pl wiczenie Temat: Układy sterowania siłownikiem jednostronnego

Bardziej szczegółowo

Kalendarz Maturzysty 2010/11 Fizyka

Kalendarz Maturzysty 2010/11 Fizyka Kalendarz Maturzysty 2010/11 Fizyka Kalendarz Maturzysty 2010/11 Fizyka Patryk Kamiński Drogi Maturzysto, Oddajemy Ci do rąk profesjonalny Kalendarz Maturzysty z fizyki stworzony przez naszego eksperta.

Bardziej szczegółowo

Masowo-spektrometryczne badania reakcji jonowo-molekularnych w mieszaninach amoniaku i argonu

Masowo-spektrometryczne badania reakcji jonowo-molekularnych w mieszaninach amoniaku i argonu ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKLODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. XLVI/XLVII, 48 SECTIO AAA 1991/1992 Instytut Fizyki UMCS L. WÓJCIK, K. BEDERSKI Masowo-spektrometryczne badania reakcji jonowo-molekularnych

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA SPÓŁEK

PLAN POŁĄCZENIA SPÓŁEK PLAN POŁĄCZENIA SPÓŁEK BSH SPRZĘT GOSPODARSTWA DOMOWEGO SP. Z O.O. z siedzibą w Warszawie oraz BSH WROCŁAW SP. Z O.O. z siedzibą we Wrocławiu Plan Połączenia Spółek: BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego Sp.

Bardziej szczegółowo

Wybrane programy profilaktyczne

Wybrane programy profilaktyczne Wybrane programy profilaktyczne Szkolna interwencja profilaktyczna Szkolna interwencja profilaktyczna Program wczesnej interwencji Profilaktyka selektywna Program adresowany do szkół Opracowanie programu

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU

OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU Celem ćwiczenia jest zapoznanie z techniką atomowej spektrometrii absorpcyjnej z atomizacją

Bardziej szczegółowo

SPORZĄDZANIE ROZTWORÓW

SPORZĄDZANIE ROZTWORÓW 1. SPORZĄDZANIE ROZTWORÓW 1. Sporządzanie roztworu CuSO 4 o stęŝeniu procentowym StęŜeniem roztworu określa się ilość substancji (wyraŝoną w jednostkach masy lub objętości) zawartą w określonej jednostce

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Tłumaczenie pisemne dokumentacji rejestracyjnej ZAPYTANIE OFERTOWE

ZAPYTANIE OFERTOWE. Tłumaczenie pisemne dokumentacji rejestracyjnej ZAPYTANIE OFERTOWE ZAPYTANIE OFERTOWE Tłumaczenie pisemne dokumentacji rejestracyjnej Biofarm sp. z o.o. ul. Wałbrzyska 13 60-198 Poznań Poznań, 09 grudnia 2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE I. Nazwa i adres Zamawiającego: Biofarm

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo-Hutnicza. im.stanisława Staszica w Krakowie. Katedra Mechaniki i Wibroakustyki

Akademia Górniczo-Hutnicza. im.stanisława Staszica w Krakowie. Katedra Mechaniki i Wibroakustyki Akademia Górniczo-Hutnicza im.stanisława Staszica w Krakowie Wydział InŜynierii Mechanicznej i Robotyki Katedra Mechaniki i Wibroakustyki 30-059 KRAKÓW, Al.Mickiewicza 30, tel. (012) 617 30 64, fax (012)

Bardziej szczegółowo

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej 1. Jak wpłynie 50% dodatek MeOH do wody na retencję kwasu propionowego w układzie faz odwróconych? 2. Jaka jest kolejność retencji kwasów mrówkowego, octowego

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII dysleksja PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII Instrukcja dla zdającego (poziom rozszerzony) Czas pracy 120 minut 1. Proszę sprawdzić, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 8 stron. Ewentualny brak

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II. OznaczanieBTEX i n-alkanów w wodzie zanieczyszczonej benzyną metodą GC/FID oraz GC/MS 1

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II. OznaczanieBTEX i n-alkanów w wodzie zanieczyszczonej benzyną metodą GC/FID oraz GC/MS 1 OznaczanieBTEX i n-alkanów w wodzie zanieczyszczonej benzyną metodą GC/FID oraz GC/MS 1 ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II Ćwiczenie 5 Oznaczanie BTEX oraz n-alkanów w wodzie zanieczyszczonej

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Monitoring zanieczyszczenia wód i powietrza w obrębie zabudowy mieszkaniowej w km 286+370 autostrady A2 po stronie południowej w Złotogórskim Obszarze Chronionego Krajobrazu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

Mapa umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą Polski.

Mapa umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą Polski. Mapa umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą Polski. Uczeń: odczytuje z map informacje przedstawione za pomocą różnych metod kartograficznych Mapa i jej przeznaczenie Wybierając się

Bardziej szczegółowo

JĄDROWY REZONANS MAGNETYCZNY

JĄDROWY REZONANS MAGNETYCZNY JĄDROWY REZONANS MAGNETYCZNY - pierwsze prace to rok 1946 E.M.Purcell, H.S.Torrey, R.V.Pound, Phys. Rev. 69(1946) 37 F.Bloch, W.W.Hansen, M.E.Packard, Phys. Rev. 69(1946) 127 - pierwsze prace polskie J.W.Hennel,

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO NR 113/TZ/IM/2013 Zestaw ma umożliwiać analizę termiczną próbki w symultanicznym układzie

Bardziej szczegółowo

19 ROZSZERZALNOŚĆ TERMICZNA. PRZEMIANY FAZOWE

19 ROZSZERZALNOŚĆ TERMICZNA. PRZEMIANY FAZOWE Włodzimierz Wolczyński 19 ROZSZERZALNOŚĆ TERMICZNA. PRZEMIANY FAZOWE Rozszerzalność termiczna objętościowa i liniowa = (1 + ) = (1 + ) V o, l o odpowiednio objętość początkowa i długość początkowa V, l

Bardziej szczegółowo

jednoeksponencjalny (homogeniczny) wieloeksponencjalny (heterogeniczny) Schemat aparatury do zliczania pojedynczych fotonów skorelowanych czasowo.

jednoeksponencjalny (homogeniczny) wieloeksponencjalny (heterogeniczny) Schemat aparatury do zliczania pojedynczych fotonów skorelowanych czasowo. Pomiar krzywych zaniku fluorescencji metod zliczania pojedynczych fotonów skorelowanych czasowo (metoda TCSPC - time correlated single photon counting) Zanik (homogeniczny) jednoeksponencjalny Zanik (heterogeniczny)

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015. Forma studiów: Stacjonarne Kod kierunku: 06.

Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015. Forma studiów: Stacjonarne Kod kierunku: 06. Państwowa Wyższa Szko la Zawodowa w Nowym Sa czu Karta przedmiotu Instytut Techniczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 01/01 Kierunek studiów: Zarządzanie i inżynieria produkcji

Bardziej szczegółowo

Wyzwania bezpieczeństwa nowoczesnych platform nauczania zdalnego

Wyzwania bezpieczeństwa nowoczesnych platform nauczania zdalnego Wyzwania bezpieczeństwa nowoczesnych platform nauczania zdalnego Paweł Lubomski Gdańsk, 30 kwietnia 2015 Szerokie grono odbiorców Platformy zamknięte: studenci uczniowie kursanci kursów komercyjnych Platformy

Bardziej szczegółowo

Techniki immunochemiczne. opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami

Techniki immunochemiczne. opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami Techniki immunochemiczne opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami Oznaczanie immunochemiczne RIA - ( ang. Radio Immuno Assay) techniki radioimmunologiczne EIA -

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. PONIEDZIAŁEK 19 września 2016 r ROZPOCZĘCIE WYKŁAD. inż. Janusz Kurleto

PROGRAM. PONIEDZIAŁEK 19 września 2016 r ROZPOCZĘCIE WYKŁAD. inż. Janusz Kurleto PROGRAM PONIEDZIAŁEK 19 września 2016 r. 11.00 11.15 ROZPOCZĘCIE 11.15 12.00 WYKŁAD Instruktaż ogólny z zakresu BHP dla osób uczestniczących w szkoleniach prowadzonych przez IES inż. Janusz Kurleto 12.00

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII dysleksja PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII Instrukcja dla zdaj cego (poziom rozszerzony) Czas pracy 120 minut 1. Prosz sprawdzi, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 8 stron. Ewentualny brak

Bardziej szczegółowo

1.3 Budowa. Najwa niejsze cz ci sk adowe elektrozaworu to:

1.3 Budowa. Najwa niejsze cz ci sk adowe elektrozaworu to: .3 Budowa Elektrozawory to elementy kontroluj ce medium pod ci nieniem. Ich zadanie polega na otwieraniu lub zamykaniu urz dzenia odcinaj cego, bezpo rednio lub po rednio, w stanie wzbudzonym cewki. Najwa

Bardziej szczegółowo