W jakich sytuacjach napotykamy problem ustalenia lub potwierdzenia budowy związku organicznego?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W jakich sytuacjach napotykamy problem ustalenia lub potwierdzenia budowy związku organicznego?"

Transkrypt

1 ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYC Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, Warszawa Ustalanie budowy związków organicznych ogólne zasady postępowania 2

2 W jakich sytuacjach napotykamy problem ustalenia lub potwierdzenia budowy związku organicznego? Potwierdzenie struktury znanego związku otrzymanego np. jako substrat do dalszych reakcji. Potwierdzenie struktury związku nieznanego, otrzymanego w wyniku przeprowadzonej reakcji, dla której oczekiwaliśmy określonego przebiegu. Ustalenie struktury związku, który pojawił się jako nieoczekiwany produkt reakcji (ew. udowodnienie, że taki związek jest już znany). Ustalenie struktury związku wyodrębnionego z materiału biologicznego i ew. udowodnienie, że taki związek jest już znany 3 Identyfikacja związków znanych Temperatura topnienia (dla substancji krystalicznych). Porównanie ze związkiem wzorcowym przy pomocy TLC, GC lub PLC. Porównanie widm badanego związku z widmami znajdującymi się w bazach danych: widma masowe widma IR widma NMR 4

3 Bazy widm masowych Bazy komercyjne, dostępne w formie oprogramowania do zainstalowania na własnym komputerze: baza Wiley a wyd. 10 ok. 720 tys. widm EI, dużo powtórzeń, trafiają się błędy; w IChO jest Wiley w wersji 8; baza NIST wersja 11 ok. 240 tys. widm EI; prawie bez powtórzeń, dużo wyższa jakość widm; baza połączona Wiley a i NIST ok. 920 tys. widm EI. Pełna informacja na stronie: Bazy internetowe brak możliwości porównywania widm, wyszukiwanie na podstawie wzoru lub nazwy: ok widm; ok widm. 5 α-pinen (96 %) β-pinen (97 %) 3.17 Chromatogram GC/MS olejku cytrynowego. Składniki zidentyfikowano na podstawie biblioteki widm Wiley a sabinen (97 %) mircen 3.33 (96 %) limonen (99 %) γ-terpinen (97 %) 5.82 linalool (97 %) p-cymen (97 %) α-terpinolen 6.40 (98 %) 6.66 octan linalylu (91 %) α-bergamoten (98 %) β-kariofilen (99 %) β-bisabolen (95 %) Z-cytral (97 %) α-terpineol (91 %) geranial (96 %) octan geranylu (91 %) min. Liczby w nawiasach określają w procentach współczynnik zgodności widma zmierzonego i bibliotecznego 6

4 Statystyka procedury porównywania widm Average of to min.: CYTR6.D olejek cytrynowy w heksanie 0.2 ul PBM Search of library d:\database\wiley275.l Name MolWt Formula Qual 1..BETA.-BISABOLENE 204 C beta.-Farnesene $$ 1,6,10-Dodecatriene, 204 C NEROL 154 C1018O trans-.beta.-farnesene $$ (E)-.beta.-Far 204 C beta.-Bisabolene $$ Cyclohexene, 1-meth 204 C BETA.-BISABOLENE 204 C beta. bisabolene $$ BETA-BISABOLENE 204 C (Z)-.beta.-Farnesene $$ 1,6,10-Dodecatri 204 C BROMO-3-PENTENE $$ 1-Pentene, 5-bromo- 148 C59Br CIS-.ALPA.-BISABOLENE 204 C alpha.-umulene $$ 1,4,8-Cycloundecatri 204 C alpha.-umulene $$ 1,4,8-Cycloundecatri 204 C alpha.-umulene $$ 1,4,8-Cycloundecatri 204 C alpha.-umulene $$ 1,4,8-Cycloundecatri 204 C ALPA.-UMULENE $$ ALPA-UMULENE 204 C alpha.-umulene $$ 1,4,8-Cycloundecatri 204 C CIS-.ALPA.-BISABOLENE 204 C beta.-Bisabolene $$ Cyclohexene, 1-meth 204 C beta.-Bisabolene $$ Cyclohexene, 1-meth 204 C beta.-Bisabolene $$ Cyclohexene, 1-meth 204 C

5 9 Bazy widm IR Bazy internetowe (bezpłatne) brak możliwości porównywania widm, wyszukiwanie na podstawie wzoru lub nazwy NIST Webbok: ok widm IR; Baza danych SDBS: ok widm FT-IR. Katalog odczynników fimy Sigma Aldrich: nie wiadomo dokładnie, ile widm; widma (także NMR) są dostępne dla dużej części odczynników oferowanych przez firmę Sigma-Aldrich. 10

6 Widma IR (-)-mentolu ze strony internetowej firmy Sigma Aldrich oraz bazy danych SDBS 11 Bazy danych widm NMR Bazy komercyjne Bazy danych firmy ACD/Labs: bardzo duże bazy widm 1, 13 C, 19 F, 31 P i 15 N NMR dostępne on-line lub off-line; niestety także bardzo drogie. Bazy internetowe (bezpłatne) brak możliwości porównywania widm, wyszukiwanie na podstawie wzoru lub nazwy Baza danych SDBS: ok widm 1 NMR i widm 13 C NMR Katalog odczynników firmy Sigma Aldrich: nie wiadomo dokładnie, ile widm; widma 1 i 13 C NMR są dostępne dla dużej części odczynników oferowanych przez firmę Sigma-Aldrich. Baza danych NMRShiftDB: - ok widm 1 i 13 C NMR, duże możliwości wyszukiwania, opcja przewidywania widm. 12

7 Widma 1 i 13 C NMR kamfory z bazy SDBS Assign. Shift(ppm) A 2.36 B C 1.96 D E 1.68 F 1.37 G 1.37 J K L TE SIFT VALUES WERE OBTAINED AT 400MZ. ppm Int. Assign ASSIGNED BY C- COSY. 13 Widma 1 i 13 C NMR kamfory z katalogu odczynników Sigma - Aldrich 14

8 Widmo 13 C kamfory z bazy NMRShiftDB Atom No. Mult.(coupling const.) Meas. Shift Intensity expt-0 expt-1 1 S S T D T T S Q Q Q Kolejność zastosowania metod spektralnych podczas identyfikacji związku organicznego 1. MS masa cząsteczkowa (nominalna). Jeśli trzeba, to dokładny pomiar masy dla potwierdzenia wzoru sumarycznego (do dokumentacji) lub dla wyznaczenia wzoru związku nieznanego. 2. IR grupy funkcyjne w cząsteczce. Widmo IR (podstawowe pasma) może być też potrzebne do dokumentacji. 3. NMR ustalenie wzoru strukturalnego (konstytucyjnego) i ew. konfiguracji cząsteczki (jeśli ma diastereoizomery): a) NMR wstępny (np. na Varianie 200 Mz lub 400 Mz) standardowe widma 1 i 13 C. Jeśli to nie wystarczy patrz niżej. b) Pomiary NMR Varian 500 Mz lub 600 Mz jeśli standardowe widma 1 i 13 C są niewystarczające, można wykonać pomiary COSY, SQC, MBC, NOE, NOESY w miarę potrzeb. W szczególnych przypadkach inne pomiary specjalne (np. dla innych jąder niż 1 i 13 C). 4. X-Ray absolutne potwierdzenie struktury cząsteczki. 5. CD ustalenie konfiguracji absolutnej (można też wykorzystać X-Ray ew. korelacje chemiczne). 16

9 Synteza związku nieznanego Reakcja Wydzielanie i oczyszczanie Więcej produktów Rozdział 1 produkt 1 2 n Wykonanie widm Interpretacja Niejednoznaczne Widma zgodne z założoną strukturą Widma niezgodne z założoną strukturą Ustalenie struktury Koniec Jednoznaczne 17 W jakiej formie otrzymujemy wyniki analiz i jakie ma to konsekwencje praktyczne? Widma IR: wydruk; można też otrzymać widmo w formie rysunku w PowerPoincie lub innym programie graficznym. Widma MS: wydruk; można też otrzymać widmo w formie rysunku w PowerPoincie lub innym programie graficznym. Widma NMR: wydruki FID-y do samodzielnej obróbki Konsekwencje: tylko widma NMR można (i warto!) obrabiać samodzielnie. 18

10 Format zapisu danych NMR spektrometrów Varian plik z FID-em folder próbki folder pomiaru w tym pliku jest pełny opis eksperymentu (m. in. sekwencji impulsów, rodzaju detekcji itp.) i wiele innych danych 19 ACD/NMR Processor Academic Edition 20

11 SpinWorks v dla Windows Autor: Kirk Marat z Uniwersytetu Manitoba Podstawowe cechy programu SpinWorks: Możliwość pełnej obróbki widm (w formie FID-ów) zarejestrowanych przy użyciu spektrometrów firm Bruker i Varian: transformacja Fouriera z doborem parametrów, fazowanie, korekcja linii podstawowej, integracja, opisywanie pików itd. Obróbka widm 1D i 2D (jedno- i dwuwymiarowych). Symulacja widm 1D oraz interaktywne procedury dopasowywania najlepszych parametrów δ i J do widma eksperymentalnego. Symulacja widm dynamicznych (dla zaawansowanych). Znaczne możliwości formatowania wydruków. Możliwość kopiowania widm w formie wektorowej do popularnych programów graficznych i edytorów tekstu. Łatwy w obsłudze, małe wymagania sprzętowe (poza pamięcią). A w dodatku jest całkowicie darmowy! ftp://davinci.chem.umanitoba.ca/pub/marat/spinworks/ 21 SpinWorks ekran główny z FID-em 22

12 SpinWorks okno parametrów przetwarzania FID-u 23 SpinWorks ekran główny z widmem 1 24

13 SpinWorks wydruk widma 1 C 3 TMS 25 Standardowa obróbka widma 1 NMR 1. Wczytać plik fid z odpowiedniego folderu 2. Sprawdzić ustawienia na listwie przyciskowej. Kolejne wpisy powinny być następujące: Last constants, Lorentz lub No window, 0.000, Kliknąć przycisk Process z prawej strony ekranu. 4. Obejrzeć widmo. Zakres widma do wyświetlenia wybiera się klikając na obu jego krańcach i następnie klikając przycisk Zoom. Inne sposoby patrz instrukcja. Skalę pionową zmienia się rolką myszy lub żółtymi przyciskami + i Jeśli trzeba, przeprowadzić fazowanie i korekcję linii podstawowej (patrz instrukcja programu). Jeśli eksperyment był wykonany na spektrometrze Bruker 500 Mz, to najprawdopodobniej operacje te nie są konieczne, ponieważ wykonał je wcześniej operator spektrometru i odpowiednie dane zostały zapisane w folderze eksperymentu. 6. Wykonać integrację widma. W tym celu kliknąć przycisk Integrate, a następnie zaznaczać kursorem kolejne grupy pików do integracji. 7. Wykonać procedurę opisu pików (Peak picking). Najpierw należy ustawić minimalną wysokość pików, które zostaną opisane, klikając przycisk PP minimum i ustawiając odpowiednio linię cięcia. 8. Wykonać wydruk widma po uprzednim ustawieniu parametrów (menu Edit, pozycja Plot options and parameters... ), ew. przekopiować widmo do programu graficznego, prezentacyjnego lub edytora tekstu. 26

14 Przykładowe widmo 1 NMR O COO CDCl 3 TMS Obróbka widma 1 NMR do analizy multipletów 1. Punkty 1 5 jak przy obróbce standardowej. 2. Otworzyć okno Edit processing parameters klikając przycisk Edit pars. 3. Ustawić następujące parametry: Size: 128 k, Window function: Lorentz to Gauss (GM), LB = -1.2 z, GF = 0.2. Ostatnie trzy parametry można też zmieniać bezpośrednio na listwie przyciskowej. 4. Wykonać transformację Fouriera (przycisk Process ) 5. Obejrzeć w dużym rozciągnięciu wybrany multiplet, najlepiej z małymi stałymi sprzężenia. Ocenić na podstawie wyglądu widma, czy parametry LB i GF zostały dobrane właściwie. W razie potrzeby można je zmieniać dowolną liczbę razy klikając po każdej zmianie przycisk Process. Uwaga: typowy zakres parametru LB to -0.3 do -1.8, a GF od 0.1 do Wykonać ponownie procedurę opisu pików (Peak picking), kasując najpierw ew. poprzedni opis i zmienić jednostki z ppm na z. 7. Wykonać wydruk widma, ew. przekopiować widmo do programu graficznego, prezentacyjnego lub edytora tekstu. Uwaga: widmo z zawężonymi matematycznie pikami nie nadaje się do integracji! Dlatego najpierw należy przeprowadzić obróbkę standardową. 28

15 Zastosowanie parametrów LB i GF O COO LB = 0, GF = 0 LB = -1.2, GF = 0.3 LB = -1.7, GF = 0.45 PPM Dobieranie optymalnych parametrów LB i GF LB = 0 GF = 0 LB = -1.7 GF = 0.2 LB = -1.2 GF = 0.2 LB = -1.4 GF = 0.4 TMS NO 2 Cl LB = -1.4 GF = 0.25 efekt złego dostrojenia spektrometru parametry optymalne dla tego pomiaru 30

16 Standardowa obróbka widma 13 C NMR 1. Wczytać plik fid z odpowiedniego folderu 2. Sprawdzić ustawienia na listwie przyciskowej. Kolejne wpisy powinny być następujące: Last constants, Lorentz, 1.000, Kliknąć przycisk Process z prawej strony ekranu. 4. Obejrzeć widmo. Jeśli stosunek sygnał/szum jest za niski, można ponownie wykonać transformację Fouriera po zmianie LB na 2 lub nawet 3 z (Uwaga: można w ten sposób zgubić bardzo blisko siebie położone piki). 5. Jeśli trzeba, przeprowadzić fazowanie i korekcję linii podstawowej (patrz instrukcja programu). Jeśli eksperyment był wykonany na spektrometrze Bruker 500 Mz, to najprawdopodobniej operacje te nie są konieczne, ponieważ wykonał je wcześniej operator spektrometru i odpowiednie dane zostały zapisane w folderze eksperymentu. 6. Wykonać procedurę opisu pików (Peak picking). 7. Wykonać wydruk widma, ew. przekopiować widmo do programu graficznego, prezentacyjnego lub edytora tekstu. 31 Przykładowe widmo 13 C NMR C 3 CDCl 3 32

17 Widmo 13 C NMR DEPT 1. Przeprowadzić obróbkę tak samo jak dla standardowego widma 13 C. 2. Przesunąć linię podstawową widma w górę, tak aby było widać ew. piki ujemne (dla eksperymentu DEPT 135º). 3. Obejrzeć widmo. Jeśli był to eksperyment DEPT 135º, to sprawdzić, czy sfazowanie widma jest zgodne w przyjętym standardem, zgodnie z którym piki pochodzące od grup C i C 3 są dodatnie, a piki grup C 2 ujemne. W razie potrzeby wykonać ponownie fazowanie. Ustalenie, które sygnały należą do grup C lub C 3, a które do grup C 2 nie zawsze jest oczywiste i wymaga często wstępnej interpretacji widma. 4. Wykonać procedurę opisu pików (Peak picking). Zwrócić uwagę, żeby procedura wyboru pików uwzględniała także piki ujemne. 5. Wykonać wydruk widma ew. przekopiować widmo do programu graficznego, prezentacyjnego lub edytora tekstu. 33 Przykładowe widmo 13 C NMR DEPT SpinWorks 3: 1-eptyn - 13C DEPT w CDCl C 3 C C 2 C 3 PPM

18 Szacowanie wartości przesunięć chemicznych 1 i 13 C na podstawie inkrementów podstawników Widma 1 NMR Dostępne są dane m. in. dla następujących struktur: C 3 X X C 2 Y X C Y R cis R ortho Z R trans R gem R meta R para Widma 13 C NMR Dostępne są dane m. in. dla następujących struktur: R ipso γ α α... β Y γ β Y β γ Y a Y e C R ortho R meta R para 35 Miejsca, gdzie można znaleźć tablice z inkrementami podstawników R.M. Silverstein, F.X. Webster, D.J. Kiemle Spektroskopowe metody identyfikacji związków organicznych PWN

19 Tablice inkrementów podstawników do szacowania przesunięć chemicznych 1 w alkenach R cis R trans R gem δ C=C = 5, Z gem + Z cis + Z trans Substituent R Z gem Z cis Z trans 0,00 0,00 0,00 Alkyl 0,45-0,22-0,28 Alkyl (cyclic) 0,69-0,25-0,28 C 2 O 0,64-0,01-0,02 C 2 S 0,71-0,13-0,22 C 2 X (X = F, Cl, Br) 0,70 0,11-0,04 C 2 NR 2 0,58-0,10-0,08 CF 3 0,66 0,61 0,32 C=CR 2 (isolated) 1,00-0,09-0,23 C=CR 2 (conjugated) 1,24 0,02-0,05 C C-R 0,47 0,38 0,12 C N 0,27 0,75 0,55 COO (isolated) 0,97 1,41 0,71 COO (conjugated) 0,80 0,98 0,32 COOR (isolated) 0,80 1,18 0,55 COOR (conjugated) 0,78 1,01 0,46 C(O) 1,02 0,95 1,17 C(O)NR 2 1,37 0,98 0,46 C(O)Cl 1,11 1,46 1,01 C=O (isolated) 1,10 1,12 0,87 C=O (conjugated) 1,06 0,91 0,74 C 2 -C(O)R; C 2 -CN 0,69-0,08-0,06 C 2 -Ar 1,05-0,29-0,32 Ar 1,38 0,36-0,07 Ar (o-subs) 1,65 0,19 0,09 Substituent R Z gem Z cis Z trans F 1,54-0,40-1,02 Cl 1,08 0,18 0,13 Br 1,07 0,45 0,55 I 1,14 0,81 0,88 OR (R, aliphatic) 1,22-1,07-1,21 OR (R, conjugated) 1,21-0,60-1,00 O-C(O)-R 2,11-0,35-0,64 O-P(O)(OEt) 2 0,66 0,88 0,67 SR 1,11-0,29-0,13 S(O)R 1,27 0,67 0,41 S(O)2R 1,55 1,16 0,93 S-CN 0,80 1,17 1,11 SF 5 1,68 0,61 0,49 SePh 1,36 0,17 0,24 Se(O)Ph 1,86 0,97 0,63 Se(O 2 )Ph 1,76 1,49 1,21 NR 2 (R, aliphatic) 0,80-1,26-1,21 NR 2 (R, conjugated) 1,17-0,53-0,99 N=N-Ph 2,39 1,11 0,67 NO 2 1,87 1,30 0,62 N-C(O)R 2,08-0,57-0,72 P(O)(OEt) 2 0,66 0,88 0,67 SiMe 3 0,77 0,37 0,62 GeMe 3 1,28 0,35 0,67 37 The increments R conjugated are to be used instead of R isolated when either the substituent or the double bond is conjugated with further substituents. The increment alkyl(cyclic) is to used when both the substituent and the double bond form part of a ring. (Data for compounds containing 3- and 4-membered rings have not been considered.) Tablice inkrementów podstawników do szacowania przesunięć chemicznych 1 w pochodnych benzenu R ortho R meta R para δ Ar- = 7, Z ortho + Z meta + Z para Substituent R Z ortho Z meta Z para 0,00 0,00 0,00 C 3-0,18-0,11-0,21 C(C 3 ) 3 0,02-0,08-0,21 c-propyl -0,33-0,15-0,28 C 2 Cl 0,02-0,01-0,04 C 2 O -0,07-0,07-0,07 CF 3 0,32 0,14 0,20 CCl 3 0,64 0,13 0,10 C=C 2 0,04-0,04-0,12 C=CCOO 0,19 0,04 0,05 C C- 0,15-0,02-0,01 C C-Ph 0,17-0,02-0,03 Ph 0,23 0,07-0,02 COO 0,77 0,11-0,25 C(O)OC 3 0,68 0,08 0,19 C(O)OPh 0,85 0,14 0,27 C(O)N 2 0,46 0,09 0,17 C(O)Cl 0,76 0,16 0,33 C(O)C 3 0,60 0,10 0,20 C(O)C(C 3 ) 3 0,44 0,05 0,05 C(O) 0,53 0,18 0,28 C(NPh) 0,60 0,20 0,20 C(O)Ph 0,45 0,12 0,23 C(O)C(O)Ph 0,62 0,15 0,30 CN 0,29 0,12 0,25 Substituent R Z ortho Z meta Z para F -0,29-0,02-0,23 Cl -0,02-0,07-0,13 Br 0,13-0,13-0,08 I 0,39-0,21 0,00 Ph 0,63-0,01 0,15 O -0,53-0,14-0,43 OC 3-0,45-0,07-0,41 OPh -0,36-0,04-0,28 O-C(O)C 3-0,27-0,02-0,13 O-C(O)Ph -0,14 0,07-0,09 O-SO 2 Me -0,05 0,07-0,01 S -0,08-0,16-0,22 SMe -0,08-0,10-0,24 SPh 0,06-0,09-0,15 SO 2 Cl 0,76 0,35 0,45 N 2-0,71-0,22-0,62 NMe 2-0,66-0,18-0,67 NEt 2-0,68-0,15-0,73 NMe 3+ I - 0,69 0,36 0,31 NC(O)C 3 0,14-0,07-0,27 N-N 2-0,60-0,08-0,55 N=N-Ph 0,67 0,20 0,20 N=O 0,58 0,31 0,37 NO 2 0,87 0,20 0,35 P(O)(OMe) 2 0,48 0,16 0,24 SiMe 3 0,22-0,02-0,02 38

20 Obliczanie przesunięć chemicznych 13 C na podstawie inkrementów podstawników Program zawiera ponadto niewielką bazę widm 13 C NMR (ok. 700 widm) C-NMR obliczenie widma pochodnej benzenu Cl COO NO dane eksp

21 13C-NMR obliczenie widma mentolu dane eksp O O 41 PCModel v. 8.0 optymalizacja geometrii 42

22 PCModel v. 8.0 obliczenie stałych sprzężenia J eksp. = 10,1 z 10.38z 4.70z J eksp. = 4,2 z 11.16z J eksp. = 10,8 z 43 Obliczenia przesunięć chemicznych w programie Gaussian C N C NMR O C 3 N N 3 C 3 C N N C 3 C 3 3 C Delta exp y = x R 2 = Delta obl NMR 7.00 Delta exp y = x R 2 = Delta obl. 44

FIZYKOCHEMICZNE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz

FIZYKOCHEMICZNE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz FIZYKOCHEMICZNE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa Ustalanie budowy związków organicznych ogólne zasady

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY INTERPRETACJI WIDM MASOWYCH. Copyright 2005 Witold Danikiewicz

PODSTAWY INTERPRETACJI WIDM MASOWYCH. Copyright 2005 Witold Danikiewicz PODSTAWY INTERPRETACJI WIDM MASOWYCH 1. Ustalanie masy cząsteczkowej Metody: widmo EI 7 ev i np. 12 ev; łagodne metody jonizacji (FAB, LSIMS, CI, ESI, APCI, MALDI, FI) w celu otrzymania jonu molekularnego.

Bardziej szczegółowo

SpinWorks. Manual dla studentów III roku Chemii, licencjat - Spektrochemia

SpinWorks. Manual dla studentów III roku Chemii, licencjat - Spektrochemia SpinWorks Program SpinWorks służy do procesowania widm NMR jedno- i dwuwymiarowych. Umożliwia również symulację widm NMR. SpinWorks jest programem darmowym. Można go pobrać ze strony: www.columbia.edu/cu/chemistry/groups/nmr/spinworks.html.

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD II ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS

ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS W CHEMII ORGANICZNEJ I BIOCHEMII WYKŁAD II ZASTOSOWANIA SPEKTROMETRII MAS ZASTSWANIA SPEKTRMETRII MAS W CHEMII RGANICZNEJ I BICHEMII WYKŁAD II ZASTSWANIA SPEKTRMETRII MAS Prof. dr hab. Witold Danikiewicz Instytut Chemii rganicznej PAN Warszawa PYTANIA, NA KTÓRE MŻE DPWIEDZIEĆ

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa CZĘŚĆ I PRZEGLĄD METOD SPEKTRALNYCH Program wykładów Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa Listopad 2013 styczeń 2014 Program wykładów Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu PowRek

Instrukcja obsługi programu PowRek Instrukcja obsługi programu PowRek środa, 21 grudnia 2011 Spis treści Przeznaczenie programu... 4 Prezentacja programu... 5 Okno główne programu... 5 Opis poszczególnych elementów ekranu... 5 Nowy projekt...

Bardziej szczegółowo

ν 1 = γ B 0 Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego h S = I(I+1)

ν 1 = γ B 0 Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego h S = I(I+1) h S = I(I+) gdzie: I kwantowa liczba spinowa jądra I = 0, ½,, /,, 5/,... itd gdzie: = γ S γ współczynnik żyromagnetyczny moment magnetyczny brak spinu I = 0 spin sferyczny I = _ spin elipsoidalny I =,,,...

Bardziej szczegółowo

Tomography Tracking Instrukcja użytkownika

Tomography Tracking Instrukcja użytkownika Tomography Tracking Instrukcja użytkownika 1 Spis treści 1. Wymagania... 3 2. Pierwsze uruchomienie... 3 3. Główne okno aplikacji... 3 4. Menu podręczne... 4 a. Zakładka File... 4 b. Zakładka Edit... 4

Bardziej szczegółowo

INADEQUATE-ID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH. 3-FENYLO-l-TIO-2,3,4-TRIAZOLO-5-METYUDÓW. Wojciech Bocian, Lech Stefaniak

INADEQUATE-ID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH. 3-FENYLO-l-TIO-2,3,4-TRIAZOLO-5-METYUDÓW. Wojciech Bocian, Lech Stefaniak INADEQUATEID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH 3FENYLOlTIO2,3,4TRIAZOLO5METYUDÓW Wojciech Bocian, Lech Stefaniak Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01224 Warszawa PL9800994 WSTĘP Struktury

Bardziej szczegółowo

Notepad++ / PuTTY. Interaktywne środowisko programowania w języku ForthLogic. www.plcmax.pl. Wersja dokumentu P.1. Wersja dokumentu NP1.

Notepad++ / PuTTY. Interaktywne środowisko programowania w języku ForthLogic. www.plcmax.pl. Wersja dokumentu P.1. Wersja dokumentu NP1. F&F Filipowski sp.j. ul. Konstantynowska 79/81 95-200 Pabianice tel/fax 42-2152383, 2270971 e-mail: Hfif@fif.com.pl www.fif.com.pl Notepad++ / PuTTY Interaktywne środowisko programowania w języku ForthLogic

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 02-699 Warszawa, ul. Kłobucka 8 pawilon 119 tel. 0-22 853-48-56, 853-49-30, 607-98-95 fax 0-22 607-99-50 email: info@apar.pl www.apar.pl Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 wersja 1.5 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ3

Bardziej szczegółowo

Część A wprowadzenie do programu

Część A wprowadzenie do programu Część A wprowadzenie do programu Nieorganiczna baza danych (Inorganic Crystal Structure Database) zawiera wszystkie struktury związków nieorganicznych, ze współrzędnymi atomów, publikowane od roku 1913.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 5: Style tekstu

Rozdział 5: Style tekstu 5. STYLE TEKSTU Posługując się edytorem MS Word trudno nie korzystać z możliwości jaką daje szybkie formatowanie z użyciem stylów. Stylem określa się zestaw parametrów formatowych, któremu nadano określoną

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy OpenOffice to darmowy zaawansowany pakiet biurowy, w skład którego wchodzą następujące programy: edytor tekstu Writer, arkusz kalkulacyjny Calc, program do tworzenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Analiza Ryzyka Instrukcja Użytkowania

Spis treści. Analiza Ryzyka Instrukcja Użytkowania Maj 2013 Spis treści 1. Wprowadzenie... 3 2. Podstawy prawne... 4 3. Zasada działania programu... 6 4. Zgodność z analizą zagrożeń... 7 5. Opis programu... 8 5.1. Menu Górne... 9 5.2. Status... 10 5.3.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi spektrometru EPR

Instrukcja obsługi spektrometru EPR POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA WYDZIAŁINŻYNIERII PROCESOWEJ, MATERIAŁOWEJ I FIZYKI STOSOWANEJ INSTYTUT FIZYKI Instrukcja obsługi spektrometru EPR Rys. 1. Spektrometr EPR na pasmo X. Pomiary przy pomocy spektrometru

Bardziej szczegółowo

1.3. Tworzenie obiektów 3D. Rysunek 1.2. Dostępne opcje podręcznego menu dla zaznaczonego obiektu

1.3. Tworzenie obiektów 3D. Rysunek 1.2. Dostępne opcje podręcznego menu dla zaznaczonego obiektu 1. Edytor grafiki Draw 1.1. Okno programu Draw W bezpłatnym pakiecie OpenOffice zawarty jest program graficzny Draw (rysunek 1.1), wyposażony w liczne narzędzia do obróbki obiektów. Program możesz uruchomić,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu Creative Fotos

Instrukcja obsługi programu Creative Fotos Instrukcja obsługi programu Creative Fotos Aby pobrać program Creative Fotos naleŝy wejść na stronę www.fotokoda.pl lub www.kodakwgalerii.astral.pl i kliknąć na link Program do wykonania albumów fotograficznych.

Bardziej szczegółowo

Dodatki. Dodatek A Octave. Język maszyn

Dodatki. Dodatek A Octave. Język maszyn Dodatki Dodatek A Octave Przykłady programów zostały opracowane w środowisku programistycznym Octave 3.6.2 z interfejsem graficznym GNU Octave 1.5.4. Octave jest darmowym środowiskiem programistycznym

Bardziej szczegółowo

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter.

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter. OPIS PROGRAMU TPREZENTER. Program TPrezenter przeznaczony jest do pełnej graficznej prezentacji danych bieżących lub archiwalnych dla systemów serii AL154. Umożliwia wygodną i dokładną analizę na monitorze

Bardziej szczegółowo

FAQ. Kwiecień 2010. Generator Wniosków Płatniczych (GWP) Wersja 1.0

FAQ. Kwiecień 2010. Generator Wniosków Płatniczych (GWP) Wersja 1.0 Kwiecień 2010 Generator Wniosków Płatniczych (GWP) Historia dokumentu: Wersja Data ostatniej modyfikacji 1.0 26.04.2010 r. 2 S t r o n a Pytania i odpowiedzi do generatora wniosków płatniczych: 1. [GWP]

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide.

Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide. Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide. 1. Załóż we własnym folderze podfolder o nazwie cw2 i przekopiuj do niego plik

Bardziej szczegółowo

Teraz przechodzimy do zakładki Zarządzanie kolorami.

Teraz przechodzimy do zakładki Zarządzanie kolorami. Drukowanie bezpośrednio z różnych programów w Windows z użyciem profilu kolorów w sterowniku drukarki przykładowa drukarka EPSON R1800, wersja sterownika 6.51 Niestety większość programów w Windows albo

Bardziej szczegółowo

Instalacja programu:

Instalacja programu: Instrukcja programu Konwerter Lido Aktualizacja instrukcji : 2012/03/25 INSTALACJA PROGRAMU:... 1 OKNO PROGRAMU OPIS... 3 DODANIE MODUŁÓW KONWERSJI... 3 DODANIE LICENCJI... 5 DODANIE FIRMY... 7 DODAWANIE

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji certyfikatu w systemie Windows

Instrukcja instalacji certyfikatu w systemie Windows Instrukcja instalacji certyfikatu w systemie Windows Spis treści 1. Informacje ogólne... 3 2. Sprawdzenie poprawności działania podpisu elektronicznego w systemie WINDOWS... 3 Przygotowanie stanowiska

Bardziej szczegółowo

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Uruchamianie edytora OpenOffice.ux.pl Writer 9 Dostosowywanie środowiska pracy 11 Menu Widok 14 Ustawienia dokumentu 16 Rozdział 2. OpenOffice

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Edycja szablonu artykułu do czasopisma

Edycja szablonu artykułu do czasopisma Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Edycja szablonu artykułu do czasopisma 2014 Wrocław Spis treści 1. Wstęp... 2 2. Zmiana tytułu publikacji... 3 2.1. Właściwości zaawansowane dokumentu...

Bardziej szczegółowo

Program Płatnik 10.01.001. Instrukcja instalacji

Program Płatnik 10.01.001. Instrukcja instalacji Program Płatnik 10.01.001 Instrukcja instalacji S P I S T R E Ś C I 1. Wymagania sprzętowe programu Płatnik... 3 2. Wymagania systemowe programu... 3 3. Instalacja programu - bez serwera SQL... 4 4. Instalacja

Bardziej szczegółowo

Wahadło. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą dokonywania wideopomiarów w systemie Coach 6 oraz obserwacja modelu wahadła matematycznego.

Wahadło. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą dokonywania wideopomiarów w systemie Coach 6 oraz obserwacja modelu wahadła matematycznego. 6COACH38 Wahadło Program: Coach 6 Projekt: komputer H : C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6\Wideopomiary\wahadło.cma Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji i konfiguracji Karty EDGE/GPRS SonyEricsson GC85

Instrukcja instalacji i konfiguracji Karty EDGE/GPRS SonyEricsson GC85 Instrukcja instalacji i konfiguracji Karty EDGE/GPRS SonyEricsson GC85 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI...2 WSTĘP...2 INSTRUKCJA INSTALACJI I KONFIGURACJI...3 SCHEMAT INSTALACJI KARTY SIM W SE GC85...3 INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

MODELER MODUŁ KOREKCJI DYSTORSJI SOCZEWKI WERSJA ZEWNĘTRZNA UPROSZCZONA INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU

MODELER MODUŁ KOREKCJI DYSTORSJI SOCZEWKI WERSJA ZEWNĘTRZNA UPROSZCZONA INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU BLUEPRINT MODELER MODUŁ KOREKCJI DYSTORSJI SOCZEWKI WERSJA ZEWNĘTRZNA UPROSZCZONA INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU MAREK KUPAJ, ZIELONA GÓRA, 06/07/2005 WSTĘP Działania aparatu fotograficznego opiera się znacznie

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie pracy z programem.

Rozpoczęcie pracy z programem. Rozpoczęcie pracy z programem. Po zainstalowaniu programu należy przygotować program do wykonywania kopii zapasowej baz danych. W tym celu należy uruchomić z menu start Panel sterowania a następnie wybrać

Bardziej szczegółowo

Ploter I-V instrukcja obsługi

Ploter I-V instrukcja obsługi L A B O R A T O R I U M ELEMENTY ELEKTRONICZNE Ploter I-V instrukcja obsługi Opracowali: Grzegorz Gajoch & Piotr Rzeszut REV. 1.0 1. OPIS PROGRAMU Ploter I-V służy do zbierania charakterystyk prądowo napięciowych

Bardziej szczegółowo

Metody spektroskopowe w identyfikacji związków organicznych. Barbara Guzowska-Świder Zakład Informatyki Chemicznej, PRz

Metody spektroskopowe w identyfikacji związków organicznych. Barbara Guzowska-Świder Zakład Informatyki Chemicznej, PRz Metody spektroskopowe w identyfikacji związków organicznych Barbara Guzowska-Świder Zakład Informatyki Chemicznej, PRz Metody spektralne wykorzystują zjawiska związane z oddziaływaniem materii z promieniowaniem

Bardziej szczegółowo

Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów

Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów Informacje ogólne Symbol jest przedstawieniem graficznym aparatu na schemacie. Oto przykład przekaźnika: Widok aparatu jest przedstawieniem graficznym

Bardziej szczegółowo

1. Opis. 2. Wymagania sprzętowe:

1. Opis. 2. Wymagania sprzętowe: 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ2 umożliwia konfigurację, wizualizację i rejestrację danych pomiarowych urządzeń produkcji APAR wyposażonych w interfejs komunikacyjny RS232/485 oraz protokół MODBUS-RTU. Aktualny

Bardziej szczegółowo

Samsung Universal Print Driver Podręcznik użytkownika

Samsung Universal Print Driver Podręcznik użytkownika Samsung Universal Print Driver Podręcznik użytkownika wyobraź sobie możliwości Copyright 2009 Samsung Electronics Co., Ltd. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten podręcznik administratora dostarczono tylko w

Bardziej szczegółowo

Praca z widokami i nawigacja w pokazie

Praca z widokami i nawigacja w pokazie Poniższe ćwiczenie ma na celu zapoznanie z ogólnymi zasadami pracy w środowisku MS PowerPoint oraz najczęściej wykorzystywanymi mechanizmami służącymi do dodawania i edycji slajdów. Należy pobrać ze wskazanej

Bardziej szczegółowo

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer;

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer; 14.3. Podstawy obsługi X Window 14.3. Podstawy obsługi X Window W przeciwieństwie do systemów Windows system Linux nie jest systemem graficznym. W systemach Windows z rodziny NT powłokę systemową stanowi

Bardziej szczegółowo

MAKING MODERN LIVING POSSIBLE. Coolselector. Podręcznik użytkownika REFRIGERATION & AIR CONDITIONING DIVISION

MAKING MODERN LIVING POSSIBLE. Coolselector. Podręcznik użytkownika REFRIGERATION & AIR CONDITIONING DIVISION MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Coolselector Podręcznik użytkownika REFRIGERATION & AIR CONDITIONING DIVISION Coolselector Podręcznik użytkownika Wymagania ogólne Pierwsze uruchomienie Ustawienie preferencji

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007)

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Instrukcja numer D1/04_01/Z Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Opiekun pracowni internetowej cz. 1 (D1) Tworzenie kopii zapasowej ustawień systemowych serwera - Zadania do wykonania

Bardziej szczegółowo

FS-Repertorium SQL. Repertorium Tłumacza Przysięgłego. INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60. edycja instrukcji : 2013-11-12

FS-Repertorium SQL. Repertorium Tłumacza Przysięgłego. INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60. edycja instrukcji : 2013-11-12 FS-Repertorium SQL Repertorium Tłumacza Przysięgłego INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60 edycja instrukcji : 2013-11-12 Aplikacja FS-Repertorium SQL jest następcą dobrze znanego od 2005 roku

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkowania

Instrukcja użytkowania Instrukcja użytkowania Aby skutecznie pracować z programem Agrinavia Map należy zrozumieć zasadę interfejsu aplikacji. Poniżej można odszukać zasady działania Agrinavia Map. Szczegółowe informacje na temat

Bardziej szczegółowo

9.1.2. Ustawienia personalne

9.1.2. Ustawienia personalne 9.1.2. Ustawienia personalne 9.1. Konfigurowanie systemu Windows Systemy z rodziny Windows umożliwiają tzw. personalizację ustawień interfejsu graficznego poprzez dostosowanie wyglądu pulpitu, menu Start

Bardziej szczegółowo

SKRÓCONA INSTRUKCJA INSTALACJI MODEMU I KONFIGURACJA POŁĄCZENIA Z INTERNETEM NA WINDOWS 8 DLA AnyDATA ADU-510L

SKRÓCONA INSTRUKCJA INSTALACJI MODEMU I KONFIGURACJA POŁĄCZENIA Z INTERNETEM NA WINDOWS 8 DLA AnyDATA ADU-510L SKRÓCONA INSTRUKCJA INSTALACJI MODEMU I KONFIGURACJA POŁĄCZENIA Z INTERNETEM NA WINDOWS 8 DLA AnyDATA ADU-510L Przed rozpoczęciem instalacji przygotuj wszystkie niezbędne elementy wymagane do poprawnej

Bardziej szczegółowo

Kabel USB 2.0 do połączenia komputerów PCLinq2 (PL-2501) podręcznik uŝytkownika

Kabel USB 2.0 do połączenia komputerów PCLinq2 (PL-2501) podręcznik uŝytkownika Kabel USB 2.0 do połączenia komputerów PCLinq2 (PL-2501) podręcznik uŝytkownika Wprowadzenie Kabel USB 2.0 do połączenia komputerów PCLinq2 to znakomite rozwiązanie do szybkiego utworzenia sieci peer-to-peer

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P).

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P). PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II DZIAŁ I: KOMPUTER W ŻYCIU CZŁOWIEKA. 1. Lekcja organizacyjna. Zapoznanie uczniów z wymaganiami edukacyjnymi i PSP. 2. Przykłady zastosowań komputerów

Bardziej szczegółowo

Drukarki termosublimacyjne

Drukarki termosublimacyjne INK JET PHOTO IMAGING PREPRESS MEDICAL IMAGING Drukarki termosublimacyjne DS40 DS80 Instrukcja instalacji i ustawienia sterownika drukarki w systemie operacyjnym Windows 2000 i XP Wersja 3.10 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika

Instrukcja użytkownika Instrukcja użytkownika GenRap Wydruk Faktury Sprzedaży w języku obcym Wersja 2013.0.1 Spis treści 1 NAZWA TOWARU (MODUŁ HANDEL PLUS)... 3 2 FORMA PŁATNOŚCI... 5 3 WARTOŚĆ FAKTURY SPRZEDAŻY WYRAŻONA SŁOWNIE...

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

Krótka instrukcja instalacji Adobe Acrobat Reader

Krótka instrukcja instalacji Adobe Acrobat Reader Krótka instrukcja instalacji Adobe Acrobat Reader Program Adobe Acrobat Reader jest niezbędny do otwarcia dokumentu e-faktury tp. Jeżeli nie posiadają go Państwo w swoim komputerze, należy go zainstalować.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika

Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na dostosowanie pulpitu i menu Start do indywidualnych potrzeb uŝytkownika. Środowisko graficzne systemu

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007)

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Instrukcja numer D2/09_01/Z1 Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Opiekun pracowni internetowej cz. 2 (D2) Tworzenie i edycja zasad grup - wymuszenie ustawienia tapety Zadanie 1 Utworzenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA

PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA EGMONT INSTRUMENTS PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA EGMONT INSTRUMENTS tel. (0-22) 823-30-17, 668-69-75 02-304 Warszawa, Aleje Jerozolimskie 141/90 fax (0-22) 659-26-11

Bardziej szczegółowo

MS Visual Studio Express 2012 for Web instalacja i konfiguracja

MS Visual Studio Express 2012 for Web instalacja i konfiguracja MS Visual Studio Express 2012 for Web instalacja i konfiguracja Strona 1 z 10 Spis treści 1. Instalacja Visual Studio for Web....3 2. Przygotowanie projektu....5 3. Otwarcie projektu przy pomocy VSW....6

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja połączenia szerokopasmowego na Windows98/98SE Instalacja PPPoE w systemie Windows 98 i 98SE

Konfiguracja połączenia szerokopasmowego na Windows98/98SE Instalacja PPPoE w systemie Windows 98 i 98SE Konfiguracja połączenia szerokopasmowego na Windows98/98SE Instalacja PPPoE w systemie Windows 98 i 98SE Aby zainstalować protokół PPPoE, należy wcześniej przygotować system. Przygotowanie polega na aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Ustawienia ogólne. Ustawienia okólne są dostępne w panelu głównym programu System Sensor, po kliknięciu ikony

Ustawienia ogólne. Ustawienia okólne są dostępne w panelu głównym programu System Sensor, po kliknięciu ikony Ustawienia ogólne Ustawienia okólne są dostępne w panelu głównym programu System Sensor, po kliknięciu ikony Panel główny programu System Sensor (tylko dla wersja V2, V3, V4) Panel główny programu System

Bardziej szczegółowo

METODYKA POMIARÓW WIDM ABSORPCJI (WA) NA CARY-300 (Varian) i V-550 (JASCO)

METODYKA POMIARÓW WIDM ABSORPCJI (WA) NA CARY-300 (Varian) i V-550 (JASCO) METODYKA POMIARÓW WIDM ABSORPCJI (WA) NA CARY-300 (Varian) i V-550 (JASCO) Czas od włączenia spektrofotometru Cary-300 do momentu uzyskania stabilnej pracy: ok 30 minut., w przypadku V-550 ok. 3h. WA widmo

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie. DMS Lite. Podstawowa instrukcja obsługi

Oprogramowanie. DMS Lite. Podstawowa instrukcja obsługi Oprogramowanie DMS Lite Podstawowa instrukcja obsługi 1 Spis treści 1. Informacje wstępne 3 2. Wymagania sprzętowe/systemowe 4 3. Instalacja 5 4. Uruchomienie 6 5. Podstawowa konfiguracja 7 6. Wyświetlanie

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę Auto CAD 14 1-1 1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14 Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę AutoCAD-a 14 można uruchomić również z menu Start Start Programy Autodesk Mechanical 3 AutoCAD R14

Bardziej szczegółowo

Magnetyczny rezonans jądrowy

Magnetyczny rezonans jądrowy Magnetyczny rezonans jądrowy Widmo NMR wykres absorpcji promieniowania magnetycznego od jego częstości Częstość pola wyraża się w częściach na milion (ppm) częstości pola magnetycznego pochłanianego przez

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 4. Animacje, przejścia, pokaz slajdów Dzięki animacjom nasza prezentacja może stać się bardziej dynamiczna, a informacje, które chcemy przekazać,

Bardziej szczegółowo

RCForb (Client) Instrukcja Użytkownika

RCForb (Client) Instrukcja Użytkownika RCForb (Client) Instrukcja Użytkownika Dokumentacja wstępna. Spis treści Strona # - Instalacja i pierwsze uruchomienie Strona # - Konfiguracja ustawień Twego dźwięku Strona # - Odnalezienie stacji zdalnej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji drukarki HP LaserJet 1018 dla systemu dreryk

Instrukcja konfiguracji drukarki HP LaserJet 1018 dla systemu dreryk Instrukcja konfiguracji drukarki HP LaserJet 1018 dla systemu dreryk 28.12.2006 wersja 0.01 - wstępna 1. Opis problemów Drukarka 1018 jest bardzo popularną drukarką laserową na rynku polskim. Problemy

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

Kalk15 Instrukcja obsługi ELATECH 2010

Kalk15 Instrukcja obsługi ELATECH 2010 Kalk15 Instrukcja obsługi ELATECH 2010 1/8 Wstęp WSTĘP Kalk15 jest programem komputerowym służącym do przeliczania podstawowych wielkości dotyczących paliw płynnych, a mianowicie temperatury, gęstości,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UZUPEŁNIAJĄCA DO CENTRAL DUPLEX ZE STEROWANIEM RD4

INSTRUKCJA UZUPEŁNIAJĄCA DO CENTRAL DUPLEX ZE STEROWANIEM RD4 INSTRUKCJA UZUPEŁNIAJĄCA DO CENTRAL DUPLEX ZE STEROWANIEM RD4 Quatrovent Morska 242 Gdynia Tel. +48 58 3505995, fax +48 58 6613553 1 Spis treści I. Ustawienie orientacji wentylatorów...3 A. Za pomocą regulatora

Bardziej szczegółowo

FS-Sezam SQL. Obsługa kart stałego klienta. INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60. edycja instrukcji : 2013-11-25

FS-Sezam SQL. Obsługa kart stałego klienta. INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60. edycja instrukcji : 2013-11-25 FS-Sezam SQL Obsługa kart stałego klienta INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60 edycja instrukcji : 2013-11-25 Aplikacja FS-Sezam SQL jest programem służącym do obsługi kart stałego klienta.

Bardziej szczegółowo

Wersja polska. Wstęp. Zawartość opakowania. Dane techniczne. PU001 Sweex 1 Port Parallel PCI Card

Wersja polska. Wstęp. Zawartość opakowania. Dane techniczne. PU001 Sweex 1 Port Parallel PCI Card PU001 Sweex 1 Port Parallel PCI Card Wstęp Dziękujemy za zakup Sweex 1 Port Parallel PCI Card. Karta umożliwia dołączenie portu równoległego do komputera. Aby zapewnić poprawne działanie produktu, należy

Bardziej szczegółowo

UWAGA BARDZO WAŻNE PROSIMY O ZWRÓCENIE NA TO SZCZEGÓLNEJ UWAGI

UWAGA BARDZO WAŻNE PROSIMY O ZWRÓCENIE NA TO SZCZEGÓLNEJ UWAGI Załącznik nr 1 do komunikatu Materiał pomocniczy dotyczący sposobu wydrukowania załącznika/specyfikacji do faktury/rachunku przy pomocy aplikacji Portal Świadczeniodawcy przeznaczony dla Świadczeniodawców

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA PROGRAMÓW FINKA DOS W SYSTEMACH 64 bit

INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA PROGRAMÓW FINKA DOS W SYSTEMACH 64 bit INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA PROGRAMÓW FINKA DOS W SYSTEMACH 64 bit W celu uruchomienia programów DOS na Windows 7 Home Premium 64 bit lub Windows 8/8.1 można wykorzystać programy DoxBox oraz D-Fend

Bardziej szczegółowo

Generator Wniosków Płatniczych dla Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Instrukcja Instalacji

Generator Wniosków Płatniczych dla Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Instrukcja Instalacji Generator Wniosków Płatniczych dla Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Instrukcja Instalacji Aplikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Opis aktualizacji programu Kancelaria Komornika

Opis aktualizacji programu Kancelaria Komornika Opis aktualizacji programu Kancelaria Komornika ZUS-EKS Currenda sp. z o.o.; 30-348 K rakó w, ul. B o b rz y ńs ki e g o 3 9 b / 1 7 t el. (12) 3 5 8-01-3 1, (12) 359-78-98 f a x (1 2 ) 358-01-01 w. 6

Bardziej szczegółowo

Temat: Kopiowanie katalogów (folderów) i plików pomiędzy oknami

Temat: Kopiowanie katalogów (folderów) i plików pomiędzy oknami Temat: Kopiowanie katalogów (folderów) i plików pomiędzy oknami Jeśli chcemy skopiować dany plik lub katalog należy kliknąć na ikonę Mój komputer (2 razy), a następnie zaznaczony obiekt np. z dysku C:\

Bardziej szczegółowo

Opis konfiguracji Sz@rk ST do współpracy z kolektorem DENSO BHT 8000

Opis konfiguracji Sz@rk ST do współpracy z kolektorem DENSO BHT 8000 Opis konfiguracji Sz@rk ST do współpracy z kolektorem DENSO BHT 8000 1. Wstęp Program Sz@rk ST od wersji 10.10.20 został rozbudowany o możliwośd współpracy z kolektorami typu DENSO BHT 80xx z zainstalowanym

Bardziej szczegółowo

INTERFEJS LPG/CNG FTDI USB INSTRUKCJA INSTALACJI ORAZ KONFIGURACJI URZĄDZENIA

INTERFEJS LPG/CNG FTDI USB INSTRUKCJA INSTALACJI ORAZ KONFIGURACJI URZĄDZENIA INTERFEJS LPG/CNG FTDI USB INSTRUKCJA INSTALACJI ORAZ KONFIGURACJI URZĄDZENIA wersja 1.0 http://www.projekt-tech.pl 1. Wymagania sprzętowe - komputer klasy PC z portem USB - system operacyjny Microsoft

Bardziej szczegółowo

Część I. Pomiar drgań własnych pomieszczenia

Część I. Pomiar drgań własnych pomieszczenia LABORATORIUM INśYNIERII DŹWIĘKU 2 ĆWICZENIE NR 10 Część I. Pomiar drgań własnych pomieszczenia I. Układ pomiarowy II. Zadania do wykonania 1. Obliczyć promień krytyczny pomieszczenia, przy załoŝeniu, Ŝe

Bardziej szczegółowo

Programator procesorów rodziny AVR AVR-T910

Programator procesorów rodziny AVR AVR-T910 Programator procesorów rodziny AVR AVR-T910 Instrukcja obsługi Opis urządzenia AVR-T910 jest urządzeniem przeznaczonym do programowania mikrokontrolerów rodziny AVR firmy ATMEL. Programator podłączany

Bardziej szczegółowo

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

Podstawy WINDOWS 9x, 2000, XP

Podstawy WINDOWS 9x, 2000, XP - 1 - Podstawy Windows & Zarządzanie zasobami komputera opr.m r Osa Podstawy WINDOWS 9x, 2000, XP 1. System Windows składa się z następujących podstawowych elementów: ikona pulpit okno pasek zadań folder

Bardziej szczegółowo

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych 5.2. Pierwsze kroki z bazami danych Uruchamianie programu Podobnie jak inne programy, OO Base uruchamiamy z Menu Start, poprzez zakładkę Wszystkie programy, gdzie znajduje się folder OpenOffice.org 2.2,

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWANIE OBRABIAREK CNC W JĘZYKU SINUMERIC

PROGRAMOWANIE OBRABIAREK CNC W JĘZYKU SINUMERIC Uniwersytet im. Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Instytut Techniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Opracował: Marek Jankowski PROGRAMOWANIE OBRABIAREK CNC W JĘZYKU SINUMERIC Cel ćwiczenia: Napisanie

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE. QuIDE Quantum IDE PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE. QuIDE Quantum IDE PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE QuIDE Quantum IDE PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA Joanna Patrzyk Bartłomiej Patrzyk Katarzyna Rycerz jpatrzyk@quide.eu bpatrzyk@quide.eu kzajac@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

1. INSTALACJA I URUCHOMIENIE KOMUNIKATORA

1. INSTALACJA I URUCHOMIENIE KOMUNIKATORA 1. INSTALACJA I URUCHOMIENIE KOMUNIKATORA Instalacja oprogramowania do szkoleń przez Internet odbywa się wyłącznie przy pomocy przeglądarki internetowej Internet Explorer. Aby rozpocząć proces instalacji

Bardziej szczegółowo

Bazy danych raporty. 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5BIB.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego.

Bazy danych raporty. 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5BIB.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego. Bazy danych raporty 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5BIB.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego. 2. Otwórz bazę (F:\M5BIB). 3. Utwórz raport wyświetlający wszystkie pola z tabeli KSIAZKI. Pozostaw ustawienia

Bardziej szczegółowo

Stawiamy pierwsze kroki

Stawiamy pierwsze kroki Stawiamy pierwsze kroki 3.1. Stawiamy pierwsze kroki Edytory tekstu to najbardziej popularna odmiana programów służących do wprowadzania i zmieniania (czyli edytowania) tekstów. Zalicza się je do programów

Bardziej szczegółowo

1. Szybko o MSA dla narzędzi pomiarowych.

1. Szybko o MSA dla narzędzi pomiarowych. 1. Szybko o MSA dla narzędzi pomiarowych. Podczas wykonywania analizy MSA najważniejsze jest ustalenie, jakie badania w ramach analizy będą wykonywane. Odbywa się to podczas tworzenia nowej analizy MSA.

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU

INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU Za pomocą protokołu PPPoE UWAGA: Niniejsza instrukcja dotyczy tylko przypadków połączeń kablowych oraz radiowych BEZ użycia routera domowego. W przypadku posiadania routera

Bardziej szczegółowo

Instrukcja uruchomienia i obsługi Programu Użytkownika Kas Posnet PUK

Instrukcja uruchomienia i obsługi Programu Użytkownika Kas Posnet PUK Warszawa 10-03-2015 r Instrukcja uruchomienia i obsługi Programu Użytkownika Kas Posnet PUK Posnet Polska S.A. ul. Municypalna 33, 02-281 Warszawa ver 2.02 1 1. Wstęp W Państwa ręce oddajemy Program Użytkownika

Bardziej szczegółowo

Instrukcja aktualizacji oprogramowania. CardioScan 10, 11 i 12. do wersji 54a luty 2012

Instrukcja aktualizacji oprogramowania. CardioScan 10, 11 i 12. do wersji 54a luty 2012 Instrukcja aktualizacji oprogramowania CardioScan 10, 11 i 12 do wersji 54a luty 2012 Sierpień 2012 Strona 2 Instrukcja Instalacji oprogramowania CardioScan 10, 11, 12 Instrukcja Instalacji oprogramowania

Bardziej szczegółowo

7 Business Ship Control dla Symfonia Handel

7 Business Ship Control dla Symfonia Handel 7 Business Ship Control dla Symfonia Handel Instrukcja Instalacji aplikacji wersja 2012.1 Twoje potrzeby. Nasze rozwiązania. www.siodemka.com Spis treści 1. Instalacja modułu... 3 2. Uruchomienie wykonywania

Bardziej szczegółowo

Kadry Optivum. Jak wykonać eksport danych do SIO z programu Kadry Optivum?

Kadry Optivum. Jak wykonać eksport danych do SIO z programu Kadry Optivum? Kadry Optivum Jak wykonać eksport danych do SIO z programu Kadry Optivum? Aby wyeksportować dane z programu Kadry Optivum do SIO, należy wykonać następujące czynności: 1. Pobrać i zainstalować najnowsze

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji i konfiguracji bazy danych SQL SERVER 2008 EXPRESS R2. Instrukcja tworzenia bazy danych dla programu AUTOSAT 3. wersja 0.0.

Instrukcja instalacji i konfiguracji bazy danych SQL SERVER 2008 EXPRESS R2. Instrukcja tworzenia bazy danych dla programu AUTOSAT 3. wersja 0.0. Instrukcja instalacji i konfiguracji bazy danych SQL SERVER 2008 EXPRESS R2 Instrukcja tworzenia bazy danych dla programu AUTOSAT 3 wersja 0.0.4 2z12 1. Wymagania systemowe. Przed rozpoczęciem instalacji

Bardziej szczegółowo