SŁAWOMIR WIAK (redakcja)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SŁAWOMIR WIAK (redakcja)"

Transkrypt

1

2 SŁAWOMIR WIAK (redakcja) Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT

3 Recenzenci: Prof. Janusz Turowski Politechnika Łódzka Prof. Ewa Napieralska Juszczak University Lille Nord de France, LSEE, UA, Francja Autorzy rozdziałów: Prof. Piotr Ostalczyk (rozdz. 1, 2) Prof. Edward Jezierski (rozdz. 3) Dr hab. inż. Zbigniew Gmyrek (rozdz. 4) Dr hab. inż. Ryszard Szczerbanowski, prof. PŁ (rozdz. 5) Dr inż. Grzegorz Tosik (rozdz. 6) Prof. Zbigniew Lisik (rozdz. 6) Dr hab. inż. Jacek Gołębiowski, prof. PŁ (rozdz. 7) Dr hab. inż. Krzysztof Pacholski, prof. PŁ (rozdz. 8, 9) Prof. Krzysztof Gniotek (rozdz. 10) Dr hab. inż. Iwona Frydrych, prof. PŁ (rozdz. 10) Dr hab. Inż Ryszard Korycki, prof. PŁ (rozdz. 11) Dr inż. Grażyna Sobiczewska (rozdz. 12) Dr hab. Maria Dems, prof. PŁ (rozdz. 13, 15) Prof. Sławomir Wiak (rozdz. 13, 14, 15, 16, 17) Dr inż. Wojciech Rosiak (rozdz. 13, 15) Dr inż. Paweł Drzymała (rozdz. 14, 16, 17) Dr inż. Henryk Welfle (rozdz. 14, 16, 17) Dr inż. Ryszard Lasota (rozdz. 18) Dr inż. Marek Jan Glaba (rozdz. 19) Monografia przygotowana w ramach projektu "Innowacyjna dydaktyka bez ograniczeń - zintegrowany rozwój Politechniki Łódzkiej - zarządzanie Uczelnią, nowoczesna oferta edukacyjna i wzmacniania zdolności do zatrudniania, także osób niepełnosprawnych", współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach europejskiego Funduszu Społecznego - Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki "Priorytet IV, poddziałanie Wzmocnienie potencjału dydakty-cznego uczelni". Utwór w całości ani we fragmentach nie może być powielany ani rozpowszechniany za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych, w tym również nie może być umieszczany ani rozpowszechniany w postaci cyfrowej zarówno w Internecie, jak i w sieciach lokalnych bez pisemnej zgody posiadacza praw autorskich. ISBN Copyright by EXIT, Politechnika Łódzka Łódź 2010

4 Grażyna Sobiczewska 12. Programowanie mikrokontrolerów 12.1 Informacje wstępne Mikrokontroler, zwany wcześniej mikrokomputerem jednoukładowym, to układ scalony zdolny do autonomicznej pracy, bo zawierający w pojedynczym elemencie procesor, pamięci i układy do komunikacji z otoczeniem. Spotykamy go w życiu codziennym jako element wbudowany różnych urządzeń, takich jak: sprzęt gospodarstwa domowego, pojazdy, układy kontrolno-pomiarowe, układy automatyki, sprzęt medyczny i telekomunikacyjny, urządzenia peryferyjne systemów komputerowych, zabawki itp., ponieważ służy do ich cyfrowego sterowania. Niewielkie rozmiary i cena powodują, że znajduje zastosowanie w coraz szerszej gamie urządzeń. Jako przodka mikrokontrolerów można uznać 4-bitowy układ Intel 4004 z 1971 roku, wraz z jego 8-bitowym następcą o numerze Pierwszym zasługującym w pełni na to miano, bo wyposażonym w wewnętrzną pamięć, był 8048, który pojawił się na rynku w 1976 roku. Jednakże standardem stał się model 8051 z roku prototyp wiodącej w klasie 8-bitowych kontrolerów (obok 68HC11 firmy Motorola) rodziny MCS-51. Producenci obecnie produkowanych modeli, rozbudowując ich zasoby wewnętrzne, często starają się, aby ich rozwiązania zachowywały kompatybilność wsteczną (zgodność programową) z tym typem. Produkcją mikrokontrolerów zajmuje się wiele firm: Analog Devices, Atmel, Dallas Semiconductor, FreeScale Semiconductor, Fujitsu, Hitachi, Infineon, Intel, NEC, Philips, Siemens, ST, Toshiba, Zilog i inne. Obecnie największą popularnością cieszą się produkty Intela, seria AVR Atmela i PIC firmy Microchip Technology. Aktualne tendencje rozwojowe oprócz wzrostu niezawodności, obejmują poprawę parametrów i rozszerzenie zasobów oraz możliwość zastosowania rozbudowanych układów peryferyjnych. Tym niemniej zapotrzebowanie na proste rozwiązania wciąż istnieje. Najbardziej udane rozwiązania sprzed lat są produkowane do dziś często w uproszczonych wersjach i dostępne w przystępnych cenach. 515

5 Rys Model mikrokontrolera firmy Atmel w obudowie DIP (ang. Dual In-line Package) Zasady programowania trudno jest przedstawić w sposób ogólny w oderwaniu od architektury oraz wyposażenia w urządzenia peryferyjne konkretnego typu mikrokontrolera. Wybór modelu użytego jako ilustracja wywodu jest trudny, bo nie ma takiego, który można by było uznać za reprezentatywny, a szczegółowy opis jego architektury i metod programowania mógłby czytelnikowi dać pogląd na całość zagadnienia. Wybór modelu W niniejszym opracowaniu wybrano jako przykładowy mikrokontroler popularnej na rynku krajowym firmy Atmel. Obecnie produkowane mikrokontrolery tej firmy z rdzeniem AVR można podzielić na rodziny: ATtiny przeznaczone do realizacji prostych zadań układy zamknięte w obudowach z małą ilością wyprowadzeń z niewielką ilością peryferii, stosowane głównie w układach zasilanych bateryjnie, ATmega układy z bogatym wyposażeniem m.in. wiele linii wejścia/wyjścia, wbudowane przetworniki A/C Architektura mikrokontrolerów Działanie mikrokontrolera wynika z realizacji rozkazów umieszczonych w jego pamięci. Przygotowanie zestawu rozkazów, czyli napisanie programu, wymaga od autora znajomości zasobów wybranego układu scalonego i ich organizacji. Omówienie architektury mikrokontrolerów jest jednak zadaniem trudnym, ze względu na szeroki wachlarz produkowanych modeli, a zatem również ich elementów składowych. Na rynku oferowanych jest kilkadziesiąt podstawowych typów z 8, 16- i 32-bitową szyną danych. Lista ich odmian różniących się parametrami 516

6 technicznymi liczy setki pozycji [4]. A zatem, aby zapoznać się z konkretnym rozwiązaniem należy sięgnąć do dokumentacji dostępnej najczęściej na stronach internetowych producenta. Jednakże pewne rozwiązania są wspólne i na nich skupimy się w niniejszym rozdziale. Na Rys przedstawiono w uproszczeniu podstawowe bloki funkcjonalne mikrokontrolera. Rezonator kwarcowy Reset zegar Jednostka centralna (CPU) Zasilanie Wewnętrzna szyna adresowa m Pamięć programu Pamięć danych Układy Sygnały wejściowe... we/wy... Sygnały wyj. i peryferyjne n Wewnętrzna szyna danych Rys Uproszczony schemat funkcjonalny mikrokontrolera [wg 4] Jednostka centralna (CPU ang. Central Procesor Unit) realizuje ciąg rozkazów zapisanych w pamięci programu na danych pochodzących z pamięci danych i/lub przekazywanych z urządzeń wejścia/wyjścia i jest układem sekwencyjnym synchronizowanym z zegara. Stan początkowy CPU jest inicjowany sygnałem Reset generowanym ręcznie, programowo lub pochodzącym z innego układu. Zerowanie układu występuje również po włączeniu zasilania albo w odpowiedzi na chwilowe spadki napięcia zasilania. Najważniejszym elementem układu wykonawczego CPU jest jednostka arytmetyczno-logiczna (ALU - ang. Arithmetic-Logic Unit), która wykonuje operacje należące do jej listy rozkazów (katalog dostępnych operacji zależny jest od modelu mikrokontrolera) na zawartości wyspecjalizowanych obszarów do dostarczania argumentów operacjom. W przypadku rozkazów jednoargumentowych wykorzystuje się akumulator, który po wykonaniu operacji zawiera również jej wynik, bo jego zawartość może być zarówno odczytywana, jak i wprowadzana na szynę danych. Operacje dwuargumentowe wymagają wykorzystania drugiego rejestru 517

7 zwanego często przejściowym, który różni się tym, że jego wartości nie można wystawić na szynie danych. Konieczność transmisji danych między akumulatorem a pamięcią, która to operacja jest relatywnie wolna ze względu na konieczność przygotowywania i wysyłania adresu pamięci, może być ograniczona przez zastosowanie tzw. rejestrów roboczych (ang. General Purpose Registers), które są strukturą pamięci dostępną bez określania adresów, poprzez nazwy symboliczne. Rejestry te są często wyspecjalizowane pod względem zastosowania, a ich ilość od kilku do kilkudziesięciu zależy od modelu mikrokontrolera. Charakterystyczną dla mikrokontrolerów cechą rejestrów jest często możliwość adresowania ich poszczególnych bitów. Jeśli chodzi o pamięci mikrokontrolera to mieszczą się we wnętrzu układu scalonego, a część może być przyłączona z zewnątrz. Pamięci wbudowane można podzielić na: RAM (ang. Random Access Memory) do zapisu i odczytu podtrzymywana tak długo, jak działa zasilanie układu realizowana jako dynamiczna (odświeżana cyklicznie) lub statyczna (nie wymaga odświeżania, często podtrzymywana bateryjnie), ROM (ang. Read Only Memory) służąca tylko do odczytu nieulotna pamięć zawierająca niezbędne do pracy oprogramowanie dostarczane z mikrokontrolerem, czyli opracowane fabrycznie (ang. Firmware) zawierające często program do ładowania, uruchamiania i nadzorowania programów użytkowych zwany monitorem, pamięć EPROM (ang. Erasable Programmable ROM) to nieulotna pamięć programowalna ograniczoną ilość razy po skasowaniu zawartości ultrafioletem, pamięć EEPROM (ang. Electrically EPROM) podobna do poprzedniej, ale ilość cykli zapisu ograniczona jest do ok.10 tys. razy, pamięć Flash jest w porównaniu do dwóch poprzednich szybsza i często zapewnia większą ilość cykli zapisu. Ten sam typ mikrokontrolera może być wyposażony w różne rodzaje pamięci o różnych pojemnościach. Istnieją rozwiązania, których pamięć programowana jest dopiero po zamontowaniu mikrokontrolera w urządzeniu docelowym (ISP ang. In System Programmable). Wewnętrzna n-bitowa szyna danych decyduje o zakresie liczb, na jakich mikrokontroler może wykonywać obliczenia (dla całkowitych bez znaku od 0 do 2 n 1). Szyna adresowa ogranicza zakres adresowalnego obszaru pamięci do 2 m adresów, a adresy dotyczą albo danych, albo rozkazów umieszczonych w pamięci programu. W najprostszych modelach stosuje się 8-bitowe adresowanie danych (256 bajtów) i 12-bitowe rozkazów (4 kb pamięci dla programu). Na rysunku 12.2 pominięto 518

8 zewnętrzną szynę adresową, która najczęściej jest 16-bitowa (w bardziej rozbudowanych układach 32- bitowa), co umożliwia wykorzystanie 64 kb pamięci zewnętrznej. Dla programisty ważne jest powiązanie poszczególnych rodzajów pamięci z przestrzenią adresową (ang. Memory Map). Stosowane rozwiązania to: jednolita przestrzeń adresowa dla wszystkich pamięci, rejestrów, układów we/wy (tzw. architektura von Neumanna), wykorzystanie oddzielnych szyn adresowych danych i rozkazów (ang. Harvard Architecture), a zatem rozdzielenie obszaru programu i danych, segmentacja pamięci stosowana zarówno do pamięci wbudowanych w układ scalony mikrokontrolera, jak i przyłączonych do niego z zewnątrz, a zapewniająca ochronę obszaru programu, danych i stosu przed wzajemnym przenikaniem, czyli ochronę przed niepowołanym dostępem ważną również w systemach wielozadaniowych; adres fizyczny w tym przypadku oblicza się, bazując na numerze segmentu i adresie wewnętrznym zwanym przesunięciem (ang. offset), stronicowanie stosowane w najbardziej rozbudowanych mikrokontrolerach. Sposobem na zwiększenie efektywności pracy mikrokontrolera jest wyposażenie CPU w większą liczbę arytmometrów często wyspecjalizowanych np. do operacji całkowitoliczbowych, zmiennopozycyjnych lub operacji na sygnałach DSP (ang. Digital Signal Processing). Taka architektura nosi nazwę superskalarnej (ang. Superscalar). Wykorzystanie możliwości takiego rozwiązania, czyli jednoczesne wykonywanie wielu instrukcji, wymaga zmiany koncepcji sterowania, bowiem z pamięci trzeba pobrać więcej niż jeden rozkaz i skierować je do współbieżnego wykonania przez poszczególne arytmometry. Pamięć typu FIFO (ang. First Input First Output) gromadzi kolejkę instrukcji, które są kierowane do wykonania, a takie rozwiązanie nosi nazwę przetwarzania potokowego (ang. Pipelining). Wspominając o architekturze harwardzkiej nie sposób nie wspomnieć o procesorach RISC (ang. Reduced Instruction Set Computer), które oprócz tego, że mogą w tym samym czasie współpracować z pamięcią danych i programu oraz wykorzystują zasady przetwarzania potokowego, korzystają z ograniczonego zestawu zunifikowanych (czyli przede wszystkim zajmujących w pamięci ten sam obszar) rozkazów, które operują na niewyspecjalizowanych rejestrach, stosując różne tryby adresowania argumentów. 519

9 Mikrokontrolery przeważnie wykorzystywane są do wykonywania operacji złożonych, program zatem bardzo rzadko ma postać jednolitej listy instrukcji. Układ przeważnie musi działać dynamicznie, czyli odpowiednie podprogramy muszą być wykonywane selektywnie w kolejności zależnej od stanu wewnętrznych modułów i dołączonych do mikrokontrolera zewnętrznych układów peryferyjnych i portów wejścia-wyjścia. Możliwość tą dają instrukcje warunkowe, które zależnie od ustalonego warunku przenoszą wykonywanie programu w wybrane miejsce. Innym mechanizmem stosowanym do współpracy z urządzeniami peryferyjnymi jest system przerwań, czyli zawieszenie realizacji aktualnie wykonywanego zadania i przejście do procedury obsługi przerwania w momencie pojawienia się żądania obsługi. Kolejność obsługi przerwań wynika dla większości współczesnych mikrokontrolerów z przypisanego do konkretnego urządzenia priorytetu, a nie tylko z kolejności zgłoszeń. Aby po zakończeniu obsługi przerwania kontynuować działanie, należy przed rozpoczęciem zapamiętać stan mikrokontrolera i adres instrukcji, od której należy wznowić program. Do tego celu stosuje się stos, czyli obszar RAM zarządzany zgodnie z zasadą LIFO (ang. Last Input First Output), który można rozbudowywać w stronę rosnących (najczęściej) lub malejących adresów. Ma on zastosowanie również do chwilowego zapisu zawartości rejestrów i zmiennych w programach użytkownika, Zestaw układów wejścia-wyjścia (I/O ang. Input/Output) i układów peryferyjnych zależy od konkretnego typu mikrokontrolera. Są to porty służące do równoległej lub szeregowej transmisji danych działające w trybie asynchronicznym (UART ang. Universal Asynchronous Receiver-Transmitter) lub częściej synchronicznym (USART ang. Universal Synchronous-Asynchronous Receiver-Transmitter). Najczęściej pracują w standardach opracowanych przez różne firmy: SIO (ang. Serial Input/Output), SCI i SCI+ (ang. Serial Communiation Interface), SPI (ang. Serial Peripherial Interface), CAN (ang. Controller Area Network), USB (ang. Universal Serial Bus), I 2 C (ang. Inter-Integrated Circuit Bus), 1-Wire, Microwire i inne. Typowymi układami peryferyjnymi mikrokontrolerów są również liczniki impulsów. Służą nie tylko do zliczania zdarzeń, ale przede wszystkim do odmierzania czasu (timery) i innych celów. Układ kontroli poprawności pracy WatchDog zapobiegający nieprzewidzianemu zawieszeniu lub zapętleniu programu to po prostu wyspecjalizowany licznik, którego przepełnienie generuje sygnał Reset, a zatem powinien być co pewien czas zerowany programowo, aby do tego nie doszło. Jest niezbędny przede wszystkim w układach pracujących długi czas bez nadzoru. Przetworniki analogowo-cyfrowe 8-, 10-, a nawet 12-bitowe (ADC ang. Analog to Digital Converter) i cyfrowo-analogowe (DAC ang. Digital to Analog Converter) występują w bardziej rozbudowanych układach. 520

10 W niektórych rozwiązaniach istnieje wyspecjalizowana jednostka FPU (Flow Point Unit) do wykonywania operacji na liczbach zmiennoprzecinkowych zapisywanych w postaci wykładniczej (cecha - mantysa). Mikrokontrolery są wyposażone w system zarządzania poborem mocy. Oprócz dwóch podstawowych stanów mikrokontrolera: pracy i obsługi przerwań, może on przejść do stanu obniżonego poboru mocy w trybie uśpienia (ang. Sleep Mode, Idle Mode),kiedy pracuje tylko zegar i niektóre urządzenia peryferyjne lub czuwania (ang. Stand By Mode), gdzie wyłączany jest nawet zegar, a podtrzymywana zawartość pamięci wewnętrznych i rejestrów. Dane zastosowanego mikrokontrolera Wybrany w niniejszym opracowaniu jako przykładowy mikrokontroler z rdzeniem AVR opiera się na architekturze RISC (ang. Reduced Instruction Set Computer), ale lista zawiera ponad 130 instrukcji, a redukcja dotyczy rozkazów operujących bezpośrednio na pamięci danych, ponieważ do tego celu przewidziano dużą ilość rejestrów roboczych, z których każdy może pełnić rolę akumulatora, co umożliwia szybszą pracę. Instrukcje wykonywane są w trakcie jednego cyklu zegarowego (tylko w układach ATmega operacja mnożenia wymaga 2 taktów zegarowych). W rdzeniu AVR konstruktorzy zastosowali mechanizm przetwarzania potokowego, polegający na jednoczesnym (zachodzącym w tym samym cyklu zegarowym) wykonywaniu bieżącej instrukcji oraz pobieraniu z pamięci programu kodu instrukcji następnej. Mikrokontrolery AVR są układami ośmiobitowymi, ale ich słowo rozkazowe ma długość 2 bajtów. Osiągana prędkość przetwarzania dochodzi do 1 MIPS (miliona operacji na sekundę) przypadających na każdy 1 MHz częstotliwości taktującego zegara. Układ ATmega16 to 8-bitowy mikrokontroler AVR o dużej wydajności i małym poborze mocy, który cechują następujące właściwości [1]: zaawansowana architektura Harvard ze zredukowaną liczbą instrukcji (RISC): dwubajtowych instrukcji, większość wykonywana w 1 cyklu zegara, - 32 rejestry 8-bitowe robocze ogólnego przeznaczenia, dostosowane do wymagań języków wysokiego poziomu, - całkowicie statyczna praca (od 0 Mhz), - wydajność do 16 MIPS przy taktowaniu zegarem 16 MHz, - wbudowany układ mnożący, operacja mnożenia wykonywana w 2 cyklach zegara. 521

11 522 Rys Rdzeń mikrokontrolerów AVR i typowe układy zewnętrzne [2] nieulotna pamięć programu i danych: - 16 kb pamięci programu typu Flash na program, programowanej poprzez SPI lub JTAG o wytrzymałości cykli kasowanie/zapis, - opcjonalny boot-loader z niezależnymi bitami zabezpieczającymi, bajów nieulotnej pamięci danych EEPROM o trwałości 100 tys. cykli kasowanie/zapis, która może być wykorzystana do zapamiętania ustawień systemu lub akwizycji danych, - 1 kb wewnętrznej statycznej pamięci danych RAM, na której realizowany jest również stos, - programowane zabezpieczenia programu przed odczytem. wbudowane urządzenia peryferyjne: - dwa 8-bitowe liczniki-czasomierze z osobnym preskalerem (dzielnik częstotliwości podstawowej mikrokontrolera ) i trybem porównania,

12 - jeden 16-bitowy licznik-czasomierz z osobnym preskalerem, trybem porównania i przechwytywania, - licznik czasu rzeczywistego z osobnym oscylatorem, - cztery kanały PWM, - 8-kanałowy, 10-bitowy przetwornik A/C z multiplekserem, który wykorzystuje następujące wyprowadzenia: AVCC (zasilanie części analogowej), AREF (wejście napięcia odniesienia) oraz wejścia sygnałów analogowych oznaczone ADC0 do ADC7, - interfejs szeregowy SPI w trybie master/slave, pozwalający na łączenie jednego układu nadrzędnego z wieloma podrzędnymi, a ponadto dodatkowo pełni funkcję szeregowego interfejsu programowania; umożliwiającego programowanie mikrokontrolera w urządzeniu docelowym (ISP), przez bezpośrednie (lub przez zabezpieczający układ 74HC244) przyłączenie do portu drukarki LPT; modułowi SPI zostały przyporządkowane cztery wyprowadzenia o dodatkowych oznaczeniach: MOSI (ang. Master Out, Slave In), MISO (ang. Master In, Slave Out), SCK (ang. Serial Clock) i SS (ang. Slave Select), - programowany interfejs szeregowy USART, służący do łączenia mikrokontrolerów ze sobą, a po zastosowaniu zewnętrznych konwerterów do obsługi interfejsu RS-232 lub RS-485; układ USART w trybie asynchronicznym wykorzystuje dwie linie mikrokontrolera, oznaczone TxD (tor danych nadawanych) i RxD (tor danych odbieranych); w trybie synchronicznym dodatkowo wykorzystywana jest linia taktująca oznaczona XCK, - programowany układ watchdog z osobnym wbudowanym oscylatorem, - wbudowany komparator analogowy; któremu przyporządkowane są dwa wyprowadzenia o dodatkowych oznaczeniach AIN0 (wejście nieodwracające) i AIN1 (wejście odwracające). specjalne cechy mikrokontrolera: - wbudowany układ Reset i programowany detektor spadku napięcia zasilania, - wbudowany kalibrowany oscylator RC, - wewnętrzne i zewnętrzne źródła przerwań, - sześć trybów oszczędzania energii: Idle, ADC Noise Reduction, Power-save, Power-down, Standby, Extended Standby. wejścia/wyjścia oraz dostępne obudowy układu: - porty wejścia/wyjścia (oznaczone PA, PB, PC i PD), z maksymalnie ośmioma liniami każdy (do każdej przypisana jest funkcja alternatywna), 523

13 - dostępne wersje obudowy: DIP do montażu przewlekanego, TQFP, PLCC, QFN/MLF do montażu powierzchniowego. napięcie zasilania: - od 2,7 do 5,5 V dla ATmega16L, - od 4,5 do 5,5 V dla ATmega16. częstotliwość taktowania: - od 0 do 8 MHz dla ATmega16L, - od 0 do 16 MHz dla ATmega16. Rys Różne obudowy oraz rozkład wyprowadzeń układu ATmega16 (wraz z funkcjami alternatywnymi) [1] pobór prądu przy taktowaniu 1 MHz, zasilaniu 3 V, temperaturze 25 C (ATmega16L): - stan aktywny 1,1 ma, - tryb oszczędzania energii Idle 0,35 ma, - tryb oszczędzania energii Power-down poniżej 1 μa. Na rysunku 12.4 przedstawione zostały dostępne warianty obudów układu ATmega16. Zostały na nim zaznaczone główne oraz alternatywne (w nawiasach) funkcje poszczególnych wyprowadzeń mikrokontrolera. 524

14 12.3 Realizacja projektu Projekt urządzenia, które będzie wykorzystywało mikrokontroler, wymaga opracowania zarówno części sprzętowej, jaki i programu. W pierwszym etapie należy zaprojektować i uruchomić sprzęt, stosując zasady takie, jak przy projektowaniu układów cyfrowych o wysokim stopniu integracji. Możliwe jest również wykorzystanie gotowych zestawów uruchomieniowych (Rys. 12.5). Rys Przykładowy zestaw uruchomieniowy [2] Podczas programowania należy uwzględnić przede wszystkim ograniczenia sprzętowe wybranego mikrokontrolera. Ponadto program jest przygotowywany na innym procesorze, niż będzie wykonywany, bo najczęściej na komputerach osobistych. A zatem do tworzenia programów stosuje się oprogramowanie zewnętrzne (ang. Cross-software): asemblery, makroasemblery, kompilatory różnych języków programowania, konsolidatory. Asemblery mogą tworzyć postać relokowalną, co wymaga stosowania konsolidatora lub od razu postać wynikową. Przygotowane oprogramowanie nie jest często wolne od błędów. Aby móc je przetestować przed załadowaniem do urządzenia docelowego wykorzystuje się symulatory, które umożliwiają śledzenie wykonania programu z jednoczesną obserwacją, a nawet modyfikacją stanu rejestrów procesora, czy zawartości pamięci w trybie krokowym po odpowiednim 525

15 ustawieniu pułapek. Niekiedy symulator stanowi całość z edytorem kodu, asemblerem czy kompilatorem, dając kompleksowe środowisko programistyczne. Symulatory jednak nie umożliwiają najczęściej pracy programu w czasie rzeczywistym oraz symulacji układów współpracujących z mikrokontrolerem. Do tego celu należałoby zastosować emulatory. Programatory układów ATmega Wybrane jako przykładowe w niniejszym opracowaniu układy rodziny ATmega mogą być programowane: przy pomocy wyspecjalizowanego drogiego i skomplikowanego programatora wykorzystującego interfejs równoległy, bezpośrednio w urządzeniu, w którym mikrokontroler ma pracować przy wykorzystaniu: - interfejsu uruchomieniowego JTAG (ang. Joint Test Action Group), który pozwala nie tylko na zaprogramowanie pamięci programu i ustawienie bitów sterujących, ale również na śledzenie wykonywania programu i badanie stanu mikrokontrolera; wykrywa również brak połączenia z obwodem drukowanym; wykorzystywane są cztery wyprowadzenia mikrokontrolera o nazwach: TMS (ang. Test Mode Select), TCK (ang. Test ClocK), TDO (ang. Test Data Out) i TDI (ang. Test Data In), które muszą być odpowiednio połączone, - jednoprzewodowego interfejsu DebugWire, bazującego na wyprowadzeniu Reset mikrokontrolera, który jest prosty, ale nie pozwala na wykorzystanie zewnętrznych sygnałów zerujących interfejsu programowania SPI; ponieważ dokumentacja tego interfejsu nie jest dostępna można go wykorzystać jedynie z oryginalnym urządzeniem JTAGICE firmy Atmel Środowiska programistyczne Początkowo programowanie mikrokontrolerów odbywało się w oparciu o język programowania zwany asemblerem oparty na zbiorze instrukcji odpowiadających liście rozkazów maszynowych procesora, czyli w języku niskiego poziomu. Wykorzystanie tej metody zapewnia pełną kontrolę programisty nad zachowaniem układu, ale pisanie programów jest pracochłonne. Jednak dziś jest stosowane rzadko tylko do pisania fragmentów wymagających bardzo wysokiej wydajności lub przy ograniczonej pamięci programu. 526

16 Obecnie programy źródłowe są zapisywane jako ciąg symbolicznych instrukcji w językach wysokiego poziomu tworzonym przy użyciu wyspecjalizowanych edytorów i zapisywanych w postaci pliku ASCII. W przypadku mikrokontrolerów rodziny AVR wśród języków wysokiego poziomu dominują kompilatory języka Basic oraz języka C. Najbardziej rozpowszechnionym kompilatorem języka Basic jest środowisko BASCOM-AVR. Oprogramowanie to łączy funkcje edytora, kompilatora, symulatora i programatora. Głównym powodem popularności tego pakietu jest prostota użytkowania i relatywnie niska cena. Natomiast jedyną wadą bezpłatnej wersji demonstracyjnej jest jedynie ograniczenie długości generowanego kodu wynikowego do 4 kb. BASCOM jest wyposażony w rozbudowane funkcje biblioteczne, które uwalniają programistę od konieczności dokładnego poznawania wykorzystywanych w aplikacjach interfejsów i urządzeń peryferyjnych. Daje mało optymalny kod wynikowy zarówno pod względem objętości, jak i szybkości działania (bardziej optymalny kod generuje inny pakiet programistyczny FastAvr). BASCOM nie jest też wolny od błędów, a dla bardziej zaawansowanych programistów uciążliwe są jego ograniczenia. Jeżeli chodzi o C, to stworzono wiele kompilatorów tego języka dla mikrokontrolerów serii AVR. Wśród środowisk komercyjnych najbardziej popularne są CodeVisionAVR i ImageCraft ICCAVR. Znacznie droższym narzędziem o większych możliwościach jest pakiet IAR Embedded Workbench. Bezpłatnie dostępny jest kompilator znany pod nazwą AVR-GCC, wyposażony w niezbędne biblioteki standardowe. Dostępne są jego kody źródłowe, obszerna dokumentacja, a jego możliwości można uznać za zadawalające. Kompilator ten jest wykorzystywany w darmowym pakiecie WinAVR. Jest to zbiór programów dla Windows, które nie ustępują w zakresie funkcjonalności komercyjnym środowiskom programistycznym. Chociaż za jego podstawową wadę można uznać dość skomplikowaną obsługę, to najnowsze wersje oferują bardziej funkcjonalny interfejs użytkownika. Po zainstalowaniu pakiet nie wymaga już specjalnych procedur konfiguracyjnych, a wygodny edytor standardowo jest przystosowany do współpracy z kompilatorem. Początkujących może zrazić konieczność tworzenia dla każdego projektu pliku Makefile, czyli zbioru reguł, według których ma przebiegać kompilacja. Dostarczono więc program, który automatycznie edytuje ten plik według nastaw dokonywanych przy pomocy rozwijanego menu. Problemem bywa czasami wybór poziomu optymalizacji zbyt wysoki powoduje czasami usuwanie pozornie niepotrzebnych fragmentów programu. Pakiet WinAVR nie został wyposażony w biblioteki dla typowych interfejsów i urządzeń peryferyjnych, ale potrzebne pliki można znaleźć w Internecie i dołączyć samodzielnie. Bardzo ciekawa i godna polecenia 527

17 jest biblioteka RKLibAVR, której funkcje wzorowane są na ich odpowiednikach w pakiecie BASCOM-AVR. Dla układów AVR stworzono również kompilatory języków mniej popularnych, np. języka Pascal (AVRco) oraz Ada (AVR-Ada). Pomimo spójności i jasności tych języków, sensowność ich wykorzystania stoi jednak pod znakiem zapytania, głównie ze względu na ich małą popularność, słabą przenośność i trudny dostęp do dodatkowych bibliotek funkcji Środowisko programistyczne BASCOM-AVR Środowisko programistyczne BASCOM-AVR zostało stworzone do pracy pod kontrolą dowolnego systemu operacyjnego Windows 95, 98, 98SE, Me, NT, 2000 lub XP. Charakteryzuje się następującymi właściwościami: posiada edytor z wyróżnianiem składni i systemem pomocy kontekstowej, ułatwiającym pisanie programów, zawiera kompilator języka BASIC o składni zbliżonej do Microsoft Visual Basic i Quick Basic, który generuje szybki kod maszynowy, daje możliwość kompilacji programów dla każdego mikrokontrolera AVR, który posiada wewnętrzną pamięć danych, zawiera zintegrowany symulator oraz emulator terminala, zawiera zintegrowany programator ISP obsługujący większość popularnych układów programatorów. Środowisko BASCOM-AVR w wersji demo jest dostępne w Internecie na stronach firmy MCS Electronics. Domyślnym folderem podczas instalacji tego oprogramowania jest C:\Program Files\MCS Electronics\BASCOM-AVR. Ze względu na ograniczenia występujące w systemach Windows NT, 2000 i XP, do pracy ze środowiskiem BASCOM należy wykorzystywać konto użytkownika z uprawnieniami administratora. W przeciwnym razie niemożliwe będzie wykorzystanie wbudowanego programatora ISP. Do poprawnej pracy programu konieczne jest zainstalowanie w systemie drukarki. Przy jej braku wystarczy zainstalować sterownik dowolnej drukarki. Podstawy obsługi środowiska BASCOM-AVR Po uruchomieniu programu i otwarciu pliku poleceniem File/Open, okno będzie wyglądać tak, jak pokazano na rysunku

18 Rys Główne okno programu BASCOM AVR z przykładowym programem W głównym oknie programu występują typowe elementy aplikacji systemu Windows (paski tytułu, menu, przycisków narzędziowych, a na dole stanu). Charakterystycznymi elementami interfejsu są: lista procedur i etykiet. Menu zawiera następujące grupy poleceń: File, które grupuje typowe polecenia operacji na plikach i drukowania, Edit, zawierającą operacje cofania, działania na zawartości schowka, wyszukiwania i zamiany łańcuchów znaków, ustawiania zakładek ułatwiających przemieszczanie kursora do wskazanych miejsc kodu, View sterującą wyświetlaniem paneli interfejsu, Program z poleceniami służącymi do sprawdzenia poprawności kodu i wyświetlania raportu o jego przebiegu, kompilacji programu, uruchomienia symulatora lub programatora przesyłającego kod do mikrokontrolera, Tools zawierającą dodatkowe narzędzią wspomagające programowanie, takie jak emulator terminala, program do projektowania własnych znaków wyświetlaczy LCD, program do tworzenia własnych bibliotek, zapis kodu w formacie RTF, konwerter plików BMP do formatu BGF, wykorzystywanego przez graficzne wyświetlacze LCD, analizator stosu, program testujący aplikacje wykorzystujące protokół TCP/IP, menadżer wtyczek rozszerzających możliwości programu, Options zawierającą polecenia umożliwiające zmianę konfiguracji pakietu BASCOM: kompilatora, emulatora, edytora kodu, symulatora, 529

Wstęp...9. 1. Architektura... 13

Wstęp...9. 1. Architektura... 13 Spis treści 3 Wstęp...9 1. Architektura... 13 1.1. Schemat blokowy...14 1.2. Pamięć programu...15 1.3. Cykl maszynowy...16 1.4. Licznik rozkazów...17 1.5. Stos...18 1.6. Modyfikowanie i odtwarzanie zawartości

Bardziej szczegółowo

Kurs Elektroniki. Część 5 - Mikrokontrolery. www.knr.meil.pw.edu.pl 1/26

Kurs Elektroniki. Część 5 - Mikrokontrolery. www.knr.meil.pw.edu.pl 1/26 Kurs Elektroniki Część 5 - Mikrokontrolery. www.knr.meil.pw.edu.pl 1/26 Mikrokontroler - autonomiczny i użyteczny system mikroprocesorowy, który do swego działania wymaga minimalnej liczby elementów dodatkowych.

Bardziej szczegółowo

Programowanie mikrokontrolerów AVR

Programowanie mikrokontrolerów AVR Programowanie mikrokontrolerów AVR Czym jest mikrokontroler? Mikrokontroler jest małym komputerem podłączanym do układów elektronicznych. Pamięć RAM/ROM CPU wykonuje program Układy I/O Komunikacje ze światem

Bardziej szczegółowo

1.1 Co to jest USBasp?... 3 1.2 Parametry techniczne... 3 1.3 Obsługiwane procesory... 3 1.4 Zawartość zestawu... 4

1.1 Co to jest USBasp?... 3 1.2 Parametry techniczne... 3 1.3 Obsługiwane procesory... 3 1.4 Zawartość zestawu... 4 2012 Programator AVR USBasp Instrukcja obsługi 2012-02-11 2 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 1.1 Co to jest USBasp?... 3 1.2 Parametry techniczne... 3 1.3 Obsługiwane procesory... 3 1.4 Zawartość zestawu... 4

Bardziej szczegółowo

Algorytmika i Programowanie VBA 1 - podstawy

Algorytmika i Programowanie VBA 1 - podstawy Algorytmika i Programowanie VBA 1 - podstawy Tomasz Sokół ZZI, IL, PW Czas START uruchamianie środowiska VBA w Excelu Alt-F11 lub Narzędzia / Makra / Edytor Visual Basic konfiguracja środowiska VBA przy

Bardziej szczegółowo

STM32Butterfly2. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107

STM32Butterfly2. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 STM32Butterfly2 Zestaw STM32Butterfly2 jest platformą sprzętową pozwalającą poznać i przetestować możliwości mikrokontrolerów z rodziny STM32 Connectivity

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane. Wprowadzenie. Struktura. Mikrokontrolery AVR. Wprowadzenie do programowania w C

Systemy wbudowane. Wprowadzenie. Struktura. Mikrokontrolery AVR. Wprowadzenie do programowania w C Systemy wbudowane Mikrokontrolery AVR Wprowadzenie do programowania w C dr inż. Maciej Piechowiak Wprowadzenie język C jest językiem strukturalnym wysokiego poziomu, jednak działającym blisko sprzętu i

Bardziej szczegółowo

Elementy składowe systemu komputerowego

Elementy składowe systemu komputerowego SWB - Systemy wbudowane - wprowadzenie - wykład 9 asz 1 Elementy składowe systemu komputerowego Podstawowe elementy składowe: procesor z ALU pamięć komputera (zawierająca dane i program) urządzenia wejścia/wyjścia

Bardziej szczegółowo

1 Podstawy c++ w pigułce.

1 Podstawy c++ w pigułce. 1 Podstawy c++ w pigułce. 1.1 Struktura dokumentu. Kod programu c++ jest zwykłym tekstem napisanym w dowolnym edytorze. Plikowi takiemu nadaje się zwykle rozszerzenie.cpp i kompiluje za pomocą kompilatora,

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

Szkolenia specjalistyczne

Szkolenia specjalistyczne Szkolenia specjalistyczne AGENDA Programowanie mikrokontrolerów w języku C na przykładzie STM32F103ZE z rdzeniem Cortex-M3 GRYFTEC Embedded Systems ul. Niedziałkowskiego 24 71-410 Szczecin info@gryftec.com

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane Mikrokontrolery

Systemy wbudowane Mikrokontrolery Systemy wbudowane Mikrokontrolery Budowa i cechy mikrokontrolerów Architektura mikrokontrolerów rodziny AVR 1 Czym jest mikrokontroler? Mikrokontroler jest systemem komputerowym implementowanym w pojedynczym

Bardziej szczegółowo

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11 Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1 Spis treúci Przedmowa... 9 Wstęp... 11 1. Komputer PC od zewnątrz... 13 1.1. Elementy zestawu komputerowego... 13 1.2.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5 Zegar czasu rzeczywistego na mikrokontrolerze AT90S8515

Ćwiczenie 5 Zegar czasu rzeczywistego na mikrokontrolerze AT90S8515 Laboratorium Techniki Mikroprocesorowej Informatyka studia dzienne Ćwiczenie 5 Zegar czasu rzeczywistego na mikrokontrolerze AT90S8515 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie możliwości nowoczesnych

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Mikrokontrolery z rdzeniami ARM

Wykład 2. Mikrokontrolery z rdzeniami ARM Wykład 2 Źródło problemu 2 Wstęp Architektura ARM (Advanced RISC Machine, pierwotnie Acorn RISC Machine) jest 32-bitową architekturą (modelem programowym) procesorów typu RISC. Różne wersje procesorów

Bardziej szczegółowo

Struktura i działanie jednostki centralnej

Struktura i działanie jednostki centralnej Struktura i działanie jednostki centralnej ALU Jednostka sterująca Rejestry Zadania procesora: Pobieranie rozkazów; Interpretowanie rozkazów; Pobieranie danych Przetwarzanie danych Zapisywanie danych magistrala

Bardziej szczegółowo

Uwagi dotyczące notacji kodu! Moduły. Struktura modułu. Procedury. Opcje modułu (niektóre)

Uwagi dotyczące notacji kodu! Moduły. Struktura modułu. Procedury. Opcje modułu (niektóre) Uwagi dotyczące notacji kodu! Wyrazy drukiem prostym -- słowami języka VBA. Wyrazy drukiem pochyłym -- inne fragmenty kodu. Wyrazy w [nawiasach kwadratowych] opcjonalne fragmenty kodu (mogą być, ale nie

Bardziej szczegółowo

ICD Wprowadzenie. Wprowadzenie. Czym jest In-Circuit Debugger? 2. O poradniku 3. Gdzie szukać dodatkowych informacji? 4

ICD Wprowadzenie. Wprowadzenie. Czym jest In-Circuit Debugger? 2. O poradniku 3. Gdzie szukać dodatkowych informacji? 4 ICD 2 Czym jest In-Circuit Debugger? 2 O poradniku 3 Gdzie szukać dodatkowych informacji? 4 ICD 1 ICD 25.08.2009 Czym jest In-Circuit Debugger? Większość procesorów dostarcza systemów debugowania (ang.

Bardziej szczegółowo

Mikrokontroler AVR ATmega32 - wykład 9

Mikrokontroler AVR ATmega32 - wykład 9 SWB - Mikrokontroler AVR ATmega32 - wykład 9 asz 1 Mikrokontroler AVR ATmega32 - wykład 9 Adam Szmigielski aszmigie@pjwstk.edu.pl SWB - Mikrokontroler AVR ATmega32 - wykład 9 asz 2 CechyµC ATmega32 1.

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

Inkubator AVR Podstawy obsługi i programowania mikrokontrolerów rodziny. CZĘŚĆ I. Wprowadzenie i hardware Co na temat AVR każdy wiedzieć powinien? Producent: ATMEL (www.atmel.com) Instrukcje wykonywane

Bardziej szczegółowo

1 Podstawy c++ w pigułce.

1 Podstawy c++ w pigułce. 1 Podstawy c++ w pigułce. 1.1 Struktura dokumentu. Kod programu c++ jest zwykłym tekstem napisanym w dowolnym edytorze. Plikowi takiemu nadaje się zwykle rozszerzenie.cpp i kompiluje za pomocą kompilatora,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

Organizacja pamięci VRAM monitora znakowego. 1. Tryb pracy automatycznej

Organizacja pamięci VRAM monitora znakowego. 1. Tryb pracy automatycznej Struktura stanowiska laboratoryjnego Na rysunku 1.1 pokazano strukturę stanowiska laboratoryjnego Z80 z interfejsem częstościomierza- czasomierz PFL 21/22. Rys.1.1. Struktura stanowiska. Interfejs częstościomierza

Bardziej szczegółowo

Systemy uruchomieniowe

Systemy uruchomieniowe Systemy uruchomieniowe Przemysław ZAKRZEWSKI Systemy uruchomieniowe (1) 1 Środki wspomagające uruchamianie systemów mikroprocesorowych Symulator mikroprocesora Analizator stanów logicznych Systemy uruchomieniowe:

Bardziej szczegółowo

dokument DOK 02-05-12 wersja 1.0 www.arskam.com

dokument DOK 02-05-12 wersja 1.0 www.arskam.com ARS3-RA v.1.0 mikro kod sterownika 8 Linii I/O ze zdalną transmisją kanałem radiowym lub poprzez port UART. Kod przeznaczony dla sprzętu opartego o projekt referencyjny DOK 01-05-12. Opis programowania

Bardziej szczegółowo

Programator AVR USBasp

Programator AVR USBasp 2012 Programator AVR USBasp Instrukcja obsługi 2012-09-11 2 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 1.1 Co to jest USBasp?... 3 1.2 Parametry techniczne... 3 1.3 Obsługiwane procesory... 3 1.4 Zawartośd zestawu... 4

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane. Uniwersytet Łódzki Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej. Witold Kozłowski

Systemy wbudowane. Uniwersytet Łódzki Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej. Witold Kozłowski Uniwersytet Łódzki Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej Systemy wbudowane Witold Kozłowski Zakład Fizyki i Technologii Struktur Nanometrowych 90-236 Łódź, Pomorska 149/153 https://std2.phys.uni.lodz.pl/mikroprocesory/

Bardziej szczegółowo

ZL8AVR. Płyta bazowa dla modułów dipavr

ZL8AVR. Płyta bazowa dla modułów dipavr ZL8AVR Płyta bazowa dla modułów dipavr Zestaw ZL8AVR to płyta bazowa dla modułów dipavr (np. ZL7AVR z mikrokontrolerem ATmega128 lub ZL12AVR z mikrokontrolerem ATmega16. Wyposażono ją w wiele klasycznych

Bardziej szczegółowo

STM32 Butterfly. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107

STM32 Butterfly. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 STM32 Butterfly Zestaw STM32 Butterfly jest platformą sprzętową pozwalającą poznać i przetestować możliwości mikrokontrolerów z rodziny STM32 Connectivity

Bardziej szczegółowo

LITEcompLPC1114. Zestaw ewaluacyjny z mikrokontrolerem LPC1114 (Cortex-M0) Sponsorzy:

LITEcompLPC1114. Zestaw ewaluacyjny z mikrokontrolerem LPC1114 (Cortex-M0) Sponsorzy: LITEcompLPC1114 Zestaw ewaluacyjny z mikrokontrolerem LPC1114 (Cortex-M0) Bezpłatny zestaw dla Czytelników książki Mikrokontrolery LPC1100. Pierwsze kroki LITEcompLPC1114 jest doskonałą platformą mikrokontrolerową

Bardziej szczegółowo

Programowanie niskopoziomowe. dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Programowanie niskopoziomowe. dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Programowanie niskopoziomowe dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Literatura Randall Hyde: Asembler. Sztuka programowania, Helion, 2004. Eugeniusz Wróbel: Praktyczny kurs asemblera, Helion,

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNIK ADC w mikrokontrolerach Atmega16-32

PRZETWORNIK ADC w mikrokontrolerach Atmega16-32 Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY Katedra Inżynierii Systemów, Sygnałów i Elektroniki LABORATORIUM TECHNIKA MIKROPROCESOROWA PRZETWORNIK ADC w mikrokontrolerach Atmega16-32

Bardziej szczegółowo

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Program, to lista poleceń zapisana w jednym języku programowania zgodnie z obowiązującymi w nim zasadami. Celem programu jest przetwarzanie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Kod przedmiotu: TS1C 622 388 Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: Elektronika samochodowa Temat: Programowanie

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Cygan. Wstęp do programowania mikrosterowników w języku C

Grzegorz Cygan. Wstęp do programowania mikrosterowników w języku C Grzegorz Cygan Wstęp do programowania mikrosterowników w języku C Mikrosterownik Inne nazwy: Microcontroler (z języka angielskiego) Ta nazwa jest powszechnie używana w Polsce. Mikrokomputer jednoukładowy

Bardziej szczegółowo

11.Mikrokomputeryjednoukładowe

11.Mikrokomputeryjednoukładowe Materiały do wykładu 11.Mikrokomputeryjednoukładowe Marcin Peczarski Instytut Informatyki Uniwersytet Warszawski 14maja2008 Podstawowe cechy(1) 11.1 Innenazwy mikrokontroler mikroprocesor do zastosowań

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1.

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1 PAMIĘCI SZEREGOWE EEPROM Ćwiczenie 3 Opracował: dr inŝ.

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Kula - wprowadzenie do Turbo Pascala i algorytmiki

Elżbieta Kula - wprowadzenie do Turbo Pascala i algorytmiki Elżbieta Kula - wprowadzenie do Turbo Pascala i algorytmiki Turbo Pascal jest językiem wysokiego poziomu, czyli nie jest rozumiany bezpośrednio dla komputera, ale jednocześnie jest wygodny dla programisty,

Bardziej szczegółowo

MIKROKONTROLERY AVR JĘZYK C WYDAWNICTWO ATNEL PODSTAWY PROGRAMOWANIA. Miros aw Kardaś. Szczecin 2013. Mojej Żonie Kasi

MIKROKONTROLERY AVR JĘZYK C WYDAWNICTWO ATNEL PODSTAWY PROGRAMOWANIA. Miros aw Kardaś. Szczecin 2013. Mojej Żonie Kasi WYDAWNICTWO ATNEL MIKROKONTROLERY AVR JĘZYK C PODSTAWY PROGRAMOWANIA Miros aw Kardaś Szczecin 2013 Mojej Żonie Kasi Książka przeznaczona jest dla elektroników i hobbystów, którzy chcą szybko, opierając

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. PROGRAMATOR dualavr. redflu Tarnów

Instrukcja obsługi. PROGRAMATOR dualavr. redflu Tarnów 2008 Instrukcja obsługi PROGRAMATOR dualavr redflu Tarnów 1. Instalacja. Do podłączenia programatora z PC wykorzystywany jest przewód USB A-B (często spotykany przy drukarkach). Zalecane jest wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

micro Programator ISP mikrokontrolerów AVR zgodny z STK500v2 Opis Obs³ugiwane mikrokontrolery Wspó³praca z programami Podstawowe w³aœciwoœci - 1 -

micro Programator ISP mikrokontrolerów AVR zgodny z STK500v2 Opis Obs³ugiwane mikrokontrolery Wspó³praca z programami Podstawowe w³aœciwoœci - 1 - STK500v2 Programator ISP mikrokontrolerów AVR zgodny z STK500v2 Opis Obs³ugiwane mikrokontrolery Programator STK500v2 jest programatorem ISP 8-bitowych mikrokontrolerów AVR firmy Atmel. Pod³¹czany do portu

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania w języku Visual Basic dla Aplikacji (VBA)

Podstawy programowania w języku Visual Basic dla Aplikacji (VBA) Podstawy programowania w języku Visual Basic dla Aplikacji (VBA) Instrukcje Język Basic został stworzony w 1964 roku przez J.G. Kemeny ego i T.F. Kurtza z Uniwersytetu w Darthmouth (USA). Nazwa Basic jest

Bardziej szczegółowo

OPTIMA PC v2.2.1. Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 2011 ELFON. Instrukcja obsługi. Rev 1

OPTIMA PC v2.2.1. Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 2011 ELFON. Instrukcja obsługi. Rev 1 OPTIMA PC v2.2.1 Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 Instrukcja obsługi Rev 1 2011 ELFON Wprowadzenie OPTIMA PC jest programem, który w wygodny sposób umożliwia konfigurację

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 1 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący przetwarzanie informacji Zmiana stanu tranzystorów wewnątrz

Bardziej szczegółowo

Elementy składoweµc - przypomnienie

Elementy składoweµc - przypomnienie SWB - Programowanie mikrokontrolerów - wykład 8 asz 1 Elementy składoweµc - przypomnienie Elementy składoweµc: procesor z ALU pamięć komputera (zawierająca dane i program) urządzenia wejścia/wyjścia SWB

Bardziej szczegółowo

Adresowanie obiektów. Adresowanie bitów. Adresowanie bajtów i słów. Adresowanie bajtów i słów. Adresowanie timerów i liczników. Adresowanie timerów

Adresowanie obiektów. Adresowanie bitów. Adresowanie bajtów i słów. Adresowanie bajtów i słów. Adresowanie timerów i liczników. Adresowanie timerów Adresowanie obiektów Bit - stan pojedynczego sygnału - wejście lub wyjście dyskretne, bit pamięci Bajt - 8 bitów - wartość od -128 do +127 Słowo - 16 bitów - wartość od -32768 do 32767 -wejście lub wyjście

Bardziej szczegółowo

ZL29ARM. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107

ZL29ARM. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 ZL29ARM Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 Zestaw ZL29ARM jest platformą sprzętową pozwalającą poznać i przetestować możliwości mikrokontrolerów z rodziny STM32 Connectivity Line (STM32F107).

Bardziej szczegółowo

Wstęp...10. 1. Podstawy programowania QBASIC...13. 2. Budowa mikroprocesora...35. 3. Zestaw uruchomieniowy...55. 5. Porty wejścia/wyjścia...

Wstęp...10. 1. Podstawy programowania QBASIC...13. 2. Budowa mikroprocesora...35. 3. Zestaw uruchomieniowy...55. 5. Porty wejścia/wyjścia... Spis treści 3 Wstęp...10 Jak zacząć?...11 1. Podstawy programowania QBASIC...13 Zmienne...17 Instrukcja pętli FOR...NEXT...19 Badanie warunku...20 Instrukcja warunkowa IF...THEN...ELSE...21 Etykiety i

Bardziej szczegółowo

ISBN 978-83-60233-22-1. Copyright by Wydawnictwo BTC Warszawa 2007. Redaktor techniczny: Delfina Korabiewska Redaktor merytoryczny: mgr Anna Kubacka

ISBN 978-83-60233-22-1. Copyright by Wydawnictwo BTC Warszawa 2007. Redaktor techniczny: Delfina Korabiewska Redaktor merytoryczny: mgr Anna Kubacka W książce zawarto praktyczne wprowadzenie w świat programowania w języku C mikrokontrolerów z rdzeniem ARM7. Przykłady zawarte w książce pokazują sposób wykorzystywania zasobów wbudowanych w mikrokontrolery

Bardziej szczegółowo

Uniwersalny zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów AVR

Uniwersalny zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów AVR Uniwersalny zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów AVR ZL10AVR Zestaw ZL10AVR umożliwia wszechstronne przetestowanie aplikacji wykonanych z wykorzystaniem mikrokontrolerów z rodziny AVR (ATtiny, ATmega,

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE PROJEKTU W RIDE

TWORZENIE PROJEKTU W RIDE TWORZENIE PROJEKTU W RIDE Zintegrowane środowisko programistyczne RIDE7 firmy Raisonance umożliwia tworzenie, kompilację i debuggowanie kodu źródłowego na wiele różnych platform sprzętowych. Pakiet oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu.

Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu. Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu. Maciek Słomka 4 czerwca 2006 1 Celprojektu. Celem projektu było zbudowanie modułu umożliwiającego wizualizację stanu czujników

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE I. Wprowadzenie Klasyczna synteza kombinacyjnych i sekwencyjnych układów sterowania stosowana do automatyzacji dyskretnych procesów produkcyjnych polega na zaprojektowaniu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2

Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2 Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2 Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2, STK500 v2 www.and-tech.pl Strona 1 Zawartość Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2, STK500 v2

Bardziej szczegółowo

SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701.

SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy. SigmaDSP jest niedrogim zestawem uruchomieniowym dla procesora DSP ADAU1701 z rodziny SigmaDSP firmy Analog Devices, który wraz z programatorem USBi i darmowym środowiskiem

Bardziej szczegółowo

Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro.

Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro. Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro. Rynek sterowników programowalnych Sterowniki programowalne PLC od wielu lat są podstawowymi systemami stosowanymi w praktyce przemysłowej i stały

Bardziej szczegółowo

ZL9AVR. Płyta bazowa dla modułów ZL7AVR (ATmega128) i ZL1ETH (RTL8019)

ZL9AVR. Płyta bazowa dla modułów ZL7AVR (ATmega128) i ZL1ETH (RTL8019) ZL9AVR Płyta bazowa dla modułów ZL7AVR (ATmega128) i ZL1ETH (RTL8019) ZL9AVR to płyta bazowa umożliwiająca wykonywanie różnorodnych eksperymentów związanych z zastosowaniem mikrokontrolerów AVR w aplikacjach

Bardziej szczegółowo

Maszyny liczace - rys historyczny

Maszyny liczace - rys historyczny SWB - Mikroprocesory i mikrokontrolery - wykład 7 asz 1 Maszyny liczace - rys historyczny pierwszy kalendarz - Stonehenge (obecnie Salisbury, Anglia) skonstruowany ok. 2800 r. pne. abacus - pierwsze liczydła

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Systemy wbudowane Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, zastosowania, projektowanie systemów wbudowanych Mikrokontrolery AVR Programowanie mikrokontrolerów

Bardziej szczegółowo

Systemy Wbudowane. Założenia i cele przedmiotu: Określenie przedmiotów wprowadzających wraz z wymaganiami wstępnymi: Opis form zajęć

Systemy Wbudowane. Założenia i cele przedmiotu: Określenie przedmiotów wprowadzających wraz z wymaganiami wstępnymi: Opis form zajęć Systemy Wbudowane Kod przedmiotu: SW Rodzaj przedmiotu: kierunkowy ; obowiązkowy Wydział: Informatyki Kierunek: Informatyka Specjalność (specjalizacja): - Poziom studiów: pierwszego stopnia Profil studiów:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2

Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2 Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2 Strona 1 Spis treści 1. Instalacja...3 2. Instalacja sterowników w trybie HID....3 3. Programowanie w trybie HID...4 4. Instalacja w trybie COM....5 5. Programowanie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI. kontakt@msx-elektronika.pl

INSTRUKCJA OBSŁUGI. kontakt@msx-elektronika.pl INSTRUKCJA OBSŁUGI Programator AVR USBasp jest w pełni zgodny z programatorem USBasp, stworzonym przez Thomasa Fischla. Za jego pomocą możemy programować mikrokontrolery z rodziny AVR firmy ATMEL poprzez

Bardziej szczegółowo

ZL15AVR. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów ATmega32

ZL15AVR. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów ATmega32 ZL15AVR Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów ATmega32 ZL15AVR jest uniwersalnym zestawem uruchomieniowym dla mikrokontrolerów ATmega32 (oraz innych w obudowie 40-wyprowadzeniowej). Dzięki wyposażeniu

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie standardu JTAG do programowania i debugowania układów logicznych

Wykorzystanie standardu JTAG do programowania i debugowania układów logicznych Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Automatyki Elektroniki i Informatyki Wykorzystanie standardu JTAG do programowania i debugowania układów logicznych Promotor dr inż. Jacek Loska Wojciech Klimeczko

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania

Podstawy programowania Podstawy programowania Część pierwsza Od języka symbolicznego do języka wysokiego poziomu Autor Roman Simiński Kontakt roman.siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Niniejsze opracowanie zawiera skrót

Bardziej szczegółowo

Kurs Podstawowy S7. Spis treści. Dzień 1

Kurs Podstawowy S7. Spis treści. Dzień 1 Spis treści Dzień 1 I System SIMATIC S7 - wprowadzenie (wersja 1401) I-3 Rodzina sterowników programowalnych SIMATIC S7 firmy SIEMENS I-4 Dostępne moduły i ich funkcje I-5 Jednostki centralne I-6 Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Visual Basic for Applications. Wstęp

Visual Basic for Applications. Wstęp Visual Basic for Applications Materiały źródłowe: http://www.vbamania.estrefa.pl 2008-01-14 Wstęp Visual Basic for Applications to język programowania, dołączony do wielu aplikacji. Wspierają go między

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2

Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2 Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2 Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2, STK500 v2 www.and-tech.pl Strona 1 Zawartość Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2, STK500 v2

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia zaliczeniowe z przedmiotu Układy i systemy mikroprocesorowe elektronika i telekomunikacja, stacjonarne zawodowe

Zagadnienia zaliczeniowe z przedmiotu Układy i systemy mikroprocesorowe elektronika i telekomunikacja, stacjonarne zawodowe Zagadnienia zaliczeniowe z przedmiotu Układy i systemy mikroprocesorowe elektronika i telekomunikacja, stacjonarne zawodowe System mikroprocesorowy 1. Przedstaw schemat blokowy systemu mikroprocesorowego.

Bardziej szczegółowo

Programator procesorów rodziny AVR AVR-T910

Programator procesorów rodziny AVR AVR-T910 Programator procesorów rodziny AVR AVR-T910 Instrukcja obsługi Opis urządzenia AVR-T910 jest urządzeniem przeznaczonym do programowania mikrokontrolerów rodziny AVR firmy ATMEL. Programator podłączany

Bardziej szczegółowo

Programowanie sterowników PLC wprowadzenie

Programowanie sterowników PLC wprowadzenie Programowanie sterowników PLC wprowadzenie Zakład Teorii Maszyn i Automatyki Katedra Podstaw Techniki Felin p.110 http://ztmia.ar.lublin.pl/sips waldemar.samociuk@up.lublin,pl Sterowniki programowalne

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2

Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2 Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2 Instrukcja obsługi programatora AVR Prog USB v2, STK500 v2 Strona 1 Zawartość 1. Instalacja... 3 2. Instalacja sterowników w trybie HID.... 3 3. Programowanie

Bardziej szczegółowo

Vinculum scalony host USB

Vinculum scalony host USB Vinculum scalony host USB Układy USB firmy FTDI zdobyły w ciągu ostatnich kilku lat dużą popularność głównie dzięki łatwości ich stosowania i dostępności sterowników. Firma ta może pochwalić się kolejnym

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe wiadomości...9. 2. Możliwości sprzętowe... 17. 3. Połączenia elektryczne... 25. 4. Elementy funkcjonalne programów...

1. Podstawowe wiadomości...9. 2. Możliwości sprzętowe... 17. 3. Połączenia elektryczne... 25. 4. Elementy funkcjonalne programów... Spis treści 3 1. Podstawowe wiadomości...9 1.1. Sterowniki podstawowe wiadomości...10 1.2. Do czego służy LOGO!?...12 1.3. Czym wyróżnia się LOGO!?...12 1.4. Pierwszy program w 5 minut...13 Oświetlenie

Bardziej szczegółowo

Kiedy i czy konieczne?

Kiedy i czy konieczne? Bazy Danych Kiedy i czy konieczne? Zastanów się: czy często wykonujesz te same czynności? czy wielokrotnie musisz tworzyć i wypełniać dokumenty do siebie podobne (faktury, oferty, raporty itp.) czy ciągle

Bardziej szczegółowo

ISBN. Copyright by Wydawnictwo BTC Legionowo 2010

ISBN. Copyright by Wydawnictwo BTC Legionowo 2010 Książka jest praktycznym przewodnikiem po rodzinie mikrokontrolerów LPC2000 (rdzeń ARM7TDMI) oraz sposobach ich programowania w języku C. Omówiono w niej zarówno budowę i działanie bloków peryferyjnych,

Bardziej szczegółowo

1. Opis. 2. Wymagania sprzętowe:

1. Opis. 2. Wymagania sprzętowe: 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ2 umożliwia konfigurację, wizualizację i rejestrację danych pomiarowych urządzeń produkcji APAR wyposażonych w interfejs komunikacyjny RS232/485 oraz protokół MODBUS-RTU. Aktualny

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na kolokwium z wykładu z Techniki Cyfrowej w roku ak. 2013/2014

Lista tematów na kolokwium z wykładu z Techniki Cyfrowej w roku ak. 2013/2014 Lista tematów na kolokwium z wykładu z Techniki Cyfrowej w roku ak. 2013/2014 Temat 1. Algebra Boole a i bramki 1). Podać przykład dowolnego prawa lub tożsamości, które jest spełnione w algebrze Boole

Bardziej szczegółowo

PRACA W ZINTEGROWANYM ŚRODOWISKU URUCHOMIENIOWYM - IDE Keil μvision 2

PRACA W ZINTEGROWANYM ŚRODOWISKU URUCHOMIENIOWYM - IDE Keil μvision 2 PRACA W ZINTEGROWANYM ŚRODOWISKU URUCHOMIENIOWYM - IDE Keil μvision 2 1. Środowisko IDE - KEIL µvision firmy KEIL jest popularnym zintegrowanym środowiskiem programistycznym IDE. Składa się na nie: menadżer

Bardziej szczegółowo

Procesory. Schemat budowy procesora

Procesory. Schemat budowy procesora Procesory Procesor jednostka centralna (CPU Central Processing Unit) to sekwencyjne urządzenie cyfrowe którego zadaniem jest wykonywanie rozkazów i sterowanie pracą wszystkich pozostałych bloków systemu

Bardziej szczegółowo

ZL9ARM płytka bazowa dla modułów diparm z mikrokontrolerami LPC213x/214x

ZL9ARM płytka bazowa dla modułów diparm z mikrokontrolerami LPC213x/214x ZL9ARM płytka bazowa dla modułów diparm z mikrokontrolerami LPC213x/214x ZL9ARM Płytka bazowa dla modułów diparm z mikrokontrolerami LPC213x/214x 1 ZL9ARM to uniwersalna płyta bazowa dla modułów diparm

Bardziej szczegółowo

Programator ZL2PRG jest uniwersalnym programatorem ISP dla mikrokontrolerów, o budowie zbliżonej do STK200/300 (produkowany przez firmę Kanda).

Programator ZL2PRG jest uniwersalnym programatorem ISP dla mikrokontrolerów, o budowie zbliżonej do STK200/300 (produkowany przez firmę Kanda). ZL2PRG Programator ISP dla mikrokontrolerów AVR firmy Atmel Programator ZL2PRG jest uniwersalnym programatorem ISP dla mikrokontrolerów, o budowie zbliżonej do STK200/300 (produkowany przez firmę Kanda).

Bardziej szczegółowo

ZL6ARM Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów LPC213x. Tab. 1. Zestawienie najważniejszych parametrów wybranych mikrokontrolerów z rodziny LPC213x

ZL6ARM Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów LPC213x. Tab. 1. Zestawienie najważniejszych parametrów wybranych mikrokontrolerów z rodziny LPC213x ZL6ARM Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów LPC213x (rdzeń ARM7TMDI-S) Kompatybilny z zestawem MCB2130 firmy Keil! Zestaw ZL6ARM opracowano z myślą o elektronikach chcących szybko zaznajomić się

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 1 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący przetwarzanie informacji Zmiana stanu tranzystorów wewnątrz

Bardziej szczegółowo

PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA

PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA EGMONT INSTRUMENTS PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA EGMONT INSTRUMENTS tel. (0-22) 823-30-17, 668-69-75 02-304 Warszawa, Aleje Jerozolimskie 141/90 fax (0-22) 659-26-11

Bardziej szczegółowo

Programowanie. Projektowanie funkcje programu tworzenie algorytmu i struktur danych. Programowanie implementacja algorytmu kompilacja programu

Programowanie. Projektowanie funkcje programu tworzenie algorytmu i struktur danych. Programowanie implementacja algorytmu kompilacja programu Programowanie V Dariusz Skibicki Wydział Inżynierii Mechanicznej Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy dariusz.skibicki(at)utp.edu.pl Programowanie Projektowanie

Bardziej szczegółowo

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami Rok akademicki 2015/2016, Wykład nr 6 2/21 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki. ĆWICZENIE Nr 8 (3h) Implementacja pamięci ROM w FPGA

Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki. ĆWICZENIE Nr 8 (3h) Implementacja pamięci ROM w FPGA Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki ĆWICZENIE Nr 8 (3h) Implementacja pamięci ROM w FPGA Instrukcja pomocnicza do laboratorium z przedmiotu Programowalne Struktury

Bardziej szczegółowo

Funkcje standardowej biblioteki wejść-wyjść do wyświetlania i pobierania danych

Funkcje standardowej biblioteki wejść-wyjść do wyświetlania i pobierania danych Funkcje standardowej biblioteki wejść-wyjść do wyświetlania i pobierania danych Przykłady wykorzystanie funkcji printf i scanf do wyświetlania danych na wyświetlaczu LCD oraz komunikacji sterownika mikroprocesorowego

Bardziej szczegółowo

Opis funkcjonalny i architektura. Modu³ sterownika mikroprocesorowego KM535

Opis funkcjonalny i architektura. Modu³ sterownika mikroprocesorowego KM535 Opis funkcjonalny i architektura Modu³ sterownika mikroprocesorowego KM535 Modu³ KM535 jest uniwersalnym systemem mikroprocesorowym do pracy we wszelkiego rodzaju systemach steruj¹cych. Zastosowanie modu³u

Bardziej szczegółowo

Język programowania: Lista instrukcji (IL Instruction List)

Język programowania: Lista instrukcji (IL Instruction List) Język programowania: Lista instrukcji (IL Instruction List) Wykład w ramach przedmiotu: Sterowniki programowalne Opracował dr inż. Jarosław Tarnawski 08.12.2009 Norma IEC 1131 Języki tekstowe Języki graficzne

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Programowanie Arduino i kodowanie społecznościowe (29)

Rozdział 2. Programowanie Arduino i kodowanie społecznościowe (29) O autorach (11) O korektorze merytorycznym (12) Wprowadzenie (13) Podziękowania (14) Rozdział 1. Zmiany w rdzeniu Arduino 1.0.4 (15) Zmiany w środowisku programistycznym Arduino (15) Zmiany w szkicowniku

Bardziej szczegółowo

1. INSTALACJA SERWERA

1. INSTALACJA SERWERA 1. INSTALACJA SERWERA Dostarczony serwer wizualizacji składa się z: 1.1. RASPBERRY PI w plastikowej obudowie; 1.2. Karty pamięci; 1.3. Zasilacza 5 V DC; 1,5 A; 1.4. Konwertera USB RS485; 1.5. Kabla

Bardziej szczegółowo

RODZAJE PAMIĘCI RAM. Cz. 1

RODZAJE PAMIĘCI RAM. Cz. 1 RODZAJE PAMIĘCI RAM Cz. 1 1 1) PAMIĘĆ DIP DIP (ang. Dual In-line Package), czasami nazywany DIL - w elektronice rodzaj obudowy elementów elektronicznych, głównie układów scalonych o małej i średniej skali

Bardziej szczegółowo

MCAR Robot mobilny z procesorem AVR Atmega32

MCAR Robot mobilny z procesorem AVR Atmega32 MCAR Robot mobilny z procesorem AVR Atmega32 Opis techniczny Jakub Kuryło kl. III Ti Zespół Szkół Zawodowych nr. 1 Ul. Tysiąclecia 3, 08-530 Dęblin e-mail: jkurylo92@gmail.com 1 Spis treści 1. Wstęp..

Bardziej szczegółowo

petla:... ; etykieta określa adres w pamięci kodu (docelowe miejsce skoku) DJNZ R7, petla

petla:... ; etykieta określa adres w pamięci kodu (docelowe miejsce skoku) DJNZ R7, petla Asembler A51 1. Symbole Nazwy symboliczne Symbol jest nazwą, która może być użyta do reprezentowania wartości stałej numerycznej, wyrażenia, ciągu znaków (tekstu), adresu lub nazwy rejestru. Nazwy symboliczne

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Podstawowe kroki programowania zestawu uruchomieniowego ZL9AVR z systemem operacyjnym NutOS w środowisku

Bardziej szczegółowo

Jak napisać program obliczający pola powierzchni różnych figur płaskich?

Jak napisać program obliczający pola powierzchni różnych figur płaskich? Część IX C++ Jak napisać program obliczający pola powierzchni różnych figur płaskich? Na początku, przed stworzeniem właściwego kodu programu zaprojektujemy naszą aplikację i stworzymy schemat blokowy

Bardziej szczegółowo

Algorytm. a programowanie -

Algorytm. a programowanie - Algorytm a programowanie - Program komputerowy: Program komputerowy można rozumieć jako: kod źródłowy - program komputerowy zapisany w pewnym języku programowania, zestaw poszczególnych instrukcji, plik

Bardziej szczegółowo