WIRTUALNE PRZYRZĄDY POMIAROWE W LABORATORIUM UKŁADÓW ELEKTRONICZNYCH WAT

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WIRTUALNE PRZYRZĄDY POMIAROWE W LABORATORIUM UKŁADÓW ELEKTRONICZNYCH WAT"

Transkrypt

1 Materiały XXXVI Międzyuczelnianej Konferencji Metrologów MKM 04 Wojskowa Akademia Techniczna Wydział Elektroniki, Instytut Podstaw Elektroniki WIRTUALNE PRZYRZĄDY POMIAROWE W LABORATORIUM UKŁADÓW ELEKTRONICZNYCH WAT Celem referatu jest prezentacja wykorzystania wirtualnych przyrządów pomiarowych we współczesnej dydaktyce. W referacie zaprezentowano próbę usystematyzowania podziału przyrządów pomiarowych ze względu na stopień automatyzacji i komputeryzacji. W zasadniczej części referatu przedstawiono praktyczne wykorzystanie wybranych przyrządów wirtualnych, które zostały stworzone specjalnie dla potrzeb dydaktycznych, w Laboratorium Układów Elektronicznych na Wydziale Elektroniki WAT. VIRTUAL INSTRUMENTS IN LABORATORY OF ELECTRONIC CIRCUITS MUT The aim of the paper is to present virtual measurements instruments in modern teaching. The paper presents a classification of measurements devices from the point of view of the level of automation and computerization. In the main part of the paper application of chosen virtual instruments in presented. The instruments have been created in Laboratory of Electronic Circuits on the Faculty of Electronics Military University of Technology. 1. WSTĘP Zrozumieniu roli elektroniki w eksperymencie służą aplikacje, z których jedne modelują procesy towarzyszące przetwarzaniu sygnałów elektrycznych, inne symulują funkcjonowanie wybranych urządzeń. Ich zadaniem jest m. in. zilustrowanie zasad funkcjonowania różnych przyrządów elektronicznych, wskazanie przyczyn zniekształceń sygnałów elektrycznych przy przechodzeniu przez układy nieliniowe, przedstawienie zachowania się układów i sygnałów w dziedzinach czasu i częstotliwości oraz wpływu szumu. Przedmiot Symulacja układów i systemów elektronicznych ma za zadanie przedstawić cel i możliwości stosowania symulacji komputerowej w elektronice, jej metody oraz narzędzia programowe. Zajęcia laboratoryjne z tego przedmiotu mają zaznajomić studentów z wybranymi programami służącymi do symulacji komputerowej, zapoznać z podstawami ich działania i nauczyć podstaw ich obsługiwania. Student po takim kursie powinien umieć sformułować problem i wskazać cel modelowania, przygotować dane wejściowe, utworzyć model, wybrać narzędzie do programowania, zaprogramować model, ocenić poprawność modelu, przygotować eksperymenty symulacyjne i je przeprowadzić oraz opracować i zinterpretować otrzymane wyniki. Jedno z ćwiczeń laboratoryjnych realizowanych w ramach tego przedmiotu ma na celu ilustrację wykorzystania przyrządów wirtualnych.

2 EWOLUCJA PRZYRZĄDÓW POMIAROWYCH Ewolucja przyrządów pomiarowych następowała wraz z rozwojem nauki i techniki. Zmianie ulegały zarówno sposoby przetwarzania sygnału, metody konstruowania przyrządów, jak i sposoby korzystania z urządzeń pomiarowych oraz stopień ich wzajemnej integracji. Pierwszą generacją przyrządów pomiarowych były tradycyjne, sterowane ręcznie, przyrządy analogowe. Odczyt wyniku przez użytkownika polega na porównaniu stopnia wychylenia się wskaźnika z odpowiednią skalą. Wprowadzenie bloku cyfryzacji sygnału doprowadziło do powstania przyrządów drugiej generacji. W przyrządach cyfrowych wyeliminowany został subiektywizm odczytu wyniku, lecz nadal pozostał ręczny sposób sterowania przyrządem. Jako przyrządy trzeciej generacji można traktować przyrządy systemowe, które oprócz pracy w trybie autonomicznym jako samodzielne urządzenia pomiarowe mogą być zdalnie sterowane dzięki wyposażeniu ich w kanały cyfrowej komunikacji zewnętrznej. Sterowanie takich przyrządów odbywa się poprzez odpowiedni interfejs, najczęściej poprzez przesyłanie z urządzenia sterującego pracą przyrządu (komputera) zestawu instrukcji sterujących do interpretera tych komend w przyrządzie. Standaryzacja interfejsów znacząco wpłynęła nie tylko na dalszy rozwój i ewolucję przyrządów pomiarowych, lecz również na upowszechnienie się systemów pomiarowych. Ostatnią, czwartą generacją są przyrządy wirtualne. Przyrząd wirtualny jest rodzajem inteligentnego urządzenia będącego połączeniem odpowiednio dostosowanego sprzętu pomiarowego z komputerem ogólnego przeznaczenia i przyjaznym dla użytkownika oprogramowaniem, które umożliwia współprace z komputerem na zasadach takich jakby obsługiwano tradycyjny przyrząd autonomiczny [1]. Główną zaletą takiego rozwiązania jest elastyczność wynikająca z faktu, że o funkcjonalności urządzenia decyduje głównie oprogramowanie. 3. KLASYFIKACJA WIRTUALNYCH PRZYRZĄDÓW POMIAROWYCH Prekursorem w dziedzinie przyrządów wirtualnych były dwie czołowe amerykańskie firmy zajmujące się miedzy innymi produkcją sprzętu pomiarowego (Hewlett-Packard) oraz oprogramowania związanego z pomiarami (National Instruments). Pierwsza z nich uznała, że przyrząd wirtualny to urządzenie wykorzystujące komputer do przetwarzania i wyświetlania wyników pomiarów. Druga nazwała przyrządem wirtualnym warstwę programową i sprzętową dodaną do komputera ogólnego przeznaczenia tak, aby użytkownik mógł współpracować z komputerem w taki sposób, jakby współpracował z przyrządem pomiarowym. Ta niejednoznaczność, a często i pewna niekonsekwencja w stosowaniu terminologii, doprowadziła do tego, że obecnie różne konfiguracje architektury przyrządów

3 Wirtualne przyrządy pomiarowe w Laboratorium Układów Elektronicznych WAT 375 pomiarowych są nazywane przyrządami wirtualnymi. Można w tej dziedzinie wyróżnić trzy grupy [1]. Pierwszą stanowią fizycznie istniejące przyrządy autonomiczne sterowane za pomocą komputera wyposażonego w kartę dedykowanego interfejsu (np. GPIB czy RS 232). Graficzny interfejs użytkownika umożliwia wygodne zarządzanie poszczególnymi przyrządami oraz tworzenie bardziej złożonych systemów pomiarowych. Drugą grupę przyrządów wirtualnych stanowią komputery wyposażone w kartę akwizycji danych, bezpośrednio współpracującą z magistralą mikrokomputera. W tej grupie nie ma już autonomicznego przyrządu pomiarowego. Są tylko jego poszczególne elementy, zaś płytę czołową symuluje panel graficzny na ekranie monitora. Taki przyrząd obsługiwany jest już całkowicie za pomocą komputera. Trzecią grupę przyrządów wirtualnych stanowią same w sobie graficzne środowiska programowe. Nie można tu wyróżnić nie tylko przyrządu pomiarowego, ale nawet żadnego jego elementu. Przyrząd od początku do końca został stworzony z wykorzystaniem programu. Dane pomiarowe do takiego przyrządu mogą pochodzić z plików dyskowych utworzonych podczas rzeczywistych pomiarów na odległym stanowisku pomiarowym. Choć nazywanie ostatniej grupy przyrządami wirtualnymi budzi wiele kontrowersji, to znalazły one jednak szerokie zastosowanie do prezentacji symulacji procesów fizycznych, a ze względu na stosunkowo niski koszt są niezwykle przydatne w dydaktyce. Przyrządy wirtualne z trzeciej grupy pełnią również istotną rolę podczas realizacji badań naukowych w dziedzinie medycyny. M.in. pozwalają mierzyć wybrane wskaźniki, np. momenty statystyczne wyższych rzędów, określonych sygnałów biomedycznych zebranych w czasie trwania choroby, w celu dokonania np. adekwatnej klasyfikacji. Tworzenie przyrządów wirtualnych może być realizowane na dwa sposoby. Chronologicznie pierwszy sposób polega na pisaniu od podstaw programu obsługi przyrządu systemowego lub karty pomiarowej przy wykorzystaniu języków wysokiego poziomu (Pascal, C ) w środowiskach takich jak np. Delphi czy Visual C. Drugi sposób opiera się na wykorzystaniu dużych środowisk programowych, które integrują w sobie funkcje sterowania pracą systemu, gromadzenia i przetwarzania danych pomiarowych oraz prezentacji wyników. Środowiska takie oferują ponadto języki programowania wyższego rzędu (graficzne), różnego rodzaju edytory, rozruszniki (ang. debugger) a także rozbudowane mechanizmy wspomagające (a zarazem upraszczające) obsługę aparatury pomiarowej i ułatwiające pisanie własnych programów sterujących pracą całego systemu. Takie pakiety programowe nazywa się zintegrowanymi środowiskami pomiarowymi [2]. Na rynku istnieje kilka takich pakietów. Wiodącą rolę na tym polu odgrywa firma National Instruments z LabWindows i korzystającym z języka graficznego LabVIEW [3]. Znaczącą pozycję zajmuje również firma Agilent Technologies z produktem Agilent Vee [4], który, podobnie jak LabVIEW umożliwia tworzenie programu przy użyciu symboli graficznych.

4 376 LabVIEW (Laboratory Virtual Instrument Engineering Workbench) jest nowoczesnym narzędziem stosowanym do oprogramowania systemów pomiarowych. Integralną częścią środowiska LabVIEW jest graficzny język programowania, nazywany językiem G. W odróżnieniu od klasycznych języków programowania (Pascal lub C), w których polecenia umieszcza się w kolejnych wierszach, LabVIEW tworzy program w postaci diagramu, na którym poszczególne operacje przedstawione są w postaci symboli połączonych zgodnie z przepływem danych. W znacznym stopniu ułatwia to tworzenie przez użytkownika żądanych aplikacji i jest zbieżne z naturalnym zapisem stosowanym powszechnie przez inżynierów i naukowców. Środowisko programowania LabVIEW z powodzeniem może służyć opracowaniu materiału ilustracyjnego pomagającego w zrozumieniu zagadnień istotnych z punktu widzenia techniki pomiarowej. 4. WIRTUALNE PRZYRZĄDY POMIAROWE W LABORATOTIUM UKŁADÓW ELEKTRONICZNYCH Ograniczona baza laboratoryjna sprzętu pomiarowego wielu pracowni nie pozwala obecnie na przeprowadzanie szeregu badań, bardzo zawężając możliwości dokonywania pomiarów. Potrzeba nadążania za współczesnymi rozwiązaniami techniki badawczej przy jednoczesnej minimalizacji kosztów skłania do podjęcia prac nad stworzeniem przyrządu pomiarowego, którego możliwości dorównywałyby przyrządom specjalistycznym, gwarantując jednocześnie niezbyt wygórowana cenę. Dzięki zastosowaniu zintegrowanego środowiska pomiarowego możliwe jest wzbogacenie tworzonego stanowiska pomiarowego opartego na klasycznych przyrządach o dodatkową, bardzo szeroką grupę przyrządów wirtualnych. Umożliwiają one zastąpienie całej gamy drogich specjalistycznych przyrządów badawczych. Poniżej przedstawiono kilka wybranych przyrządów wirtualnych wykorzystywanych w procesie dydaktycznym w Instytucie Podstaw Elektroniki WAT Analizatory charakterystyk częstotliwościowych i czasowych Przykładem wirtualnych przyrządów pomiarowych z pierwszej grupy są wirtualne analizatory małosygnałowych charakterystyk częstotliwościowych oraz charakterystyk czasowych [5]. Służą one do badania parametrów wzmacniaczy RC, układów bazujących na wzmacniaczach operacyjnych oraz amplifiltrów. Budowę tych przyrządów oparto na dwóch autonomicznych przyrządach pomiarowych: generatorze Agilent 33120A, pełniącym rolę źródła wymuszającego oraz woltomierzu Agilent 34401A. Uzupełnieniem analizatora jest cyfrowy oscyloskop Agilent Przedstawiony na rys. 1 analizator charakterystyk częstotliwościowych umożliwia pomiar amplitudowych i fazowych charakterystyk częstotliwościowych dla różnych konfiguracji badanych układów. Małosygnałowe parametry badanych układów laboratoryjnych mierzy się

5 Wirtualne przyrządy pomiarowe w Laboratorium Układów Elektronicznych WAT 377 w funkcji położenia punktu pracy elementu aktywnego, rezystancji generatora i obciążenia, głębokości ujemnego sprzężenia zwrotnego, itd. Rys. 1. Analizator małosygnałowych charakterystyk częstotliwościowych Fig. 1. Analyzer of small signal frequency characteristics Uzupełnieniem ćwiczenia jest pomiar charakterystyk czasowych. Przedstawiony na rys. 2 wirtualny oscyloskop umożliwia nie tylko prezentowanie kształtu odpowiedzi czasowych na wybrane wymuszenie, lecz również pomiar zwisu i czasu narastania odpowiedzi czasowej. Rys. 2. Analizator charakterystyk czasowych Fig. 2. Transient characteristics analyzer

6 378 Ekrany obu analizatorów składają się z okien wykresów charakterystyk oraz panelu sterująco informacyjnego, umożliwiającego wprowadzanie warunków przeprowadzanych pomiarów, sterowanie procesem pomiarowym oraz prezentację legend wykreślanych charakterystyk i wyników pomiarów Analizator sygnałów zmodulowanych amplitudowo Przykładem wirtualnego przyrządu pomiarowego z drugiej grupy jest analizator sygnałów zmodulowanych amplitudowo zbudowany w oparciu o kartę pomiarową PCI-DAS4020/12 firmy Measurement Computing Corporation służącą do akwizycji sygnałów AM. Panel czołowy przyrządu, przedstawiony na rys. 3, oprócz wizualizacji przebiegu czasowego i widma sygnału z modulacją amplitudy umożliwia pomiar podstawowych parametrów sygnału AM. Rys. 3. Analizator sygnałów AM Fig. 3. Analyzer of AM signals 4.3. Wirtualny analizator sygnałów zmodulowanych Do trzeciej grupy wirtualnych przyrządów pomiarowych należy przedstawiony na rys. 4 wirtualny analizator sygnałów zmodulowanych. Przyrząd ten, służąc do obserwacji wpływu rodzaju i parametrów modulacji na przebieg czasowy i widmo sygnału zmodulowanego, w bardzo sugestywny sposób przemawia do wyobraźni studentów przyczyniając się do zrozumienia i sprawniejszego zapamiętania podstawowych własności sygnałów zmodulowanych.

7 Wirtualne przyrządy pomiarowe w Laboratorium Układów Elektronicznych WAT Zintegrowane stanowisko pomiarowe Rys. 4. Wirtualny analizator sygnałów zmodulowanych Fig. 4. Virtual analyzer of modulated signals Ostatnim przykładem jest uniwersalne stanowisko laboratoryjne składające się z komputera klasy PC oraz generatora i oscyloskopu firmy Agilent. Do sterowania tymi urządzeniami wykorzystano interfejs GPIB. Na komputerze zainstalowano program LabVIEW 6i, kontrolujący wszystkie zastosowane moduły. Dodatkowo w ćwiczeniu została użyta karta pomiarowa PCI-DAS4020/12 firmy Measurement Computing Corporation, z dedykowanym oprogramowaniem. Stanowisko zapewnia generację, pomiar i wizualizację napięciowych i prądowych sygnałów zmiennych, analizę widma, badanie systemów modulacji i demodulacji sygnałów, badanie wpływu szumu na przetwarzany sygnał oraz małosygnałową i wielkosygnałową analizę pracy elementu nieliniowego. 5. PODSUMOWANIE Wirtualne przyrządy pomiarowe są nie tylko nowoczesnymi narzędziami pomiarowym, ale w szerszym sensie mogą służyć za podstawę stanowisk laboratoryjnych łączących aspekty edukacyjne, metrologiczne i symulacyjne [6]. Ich wykorzystanie umożliwia zwiększenie liczby wykonywanych eksperymentów w ramach określonej liczby zajęć laboratoryjnych. Eliminują one częstokroć żmudny i mało dydaktyczny manualny proces prowadzenia badań (zwłaszcza przy pomiarach różnego rodzaju charakterystyk). Ponadto studenci zapoznają się z możliwością wykorzystania w codziennej pracy nowoczesnych

8 380 technik badawczych [7] i obsługą zintegrowanych systemów pomiarowych. Przyrządy wirtualne są alternatywą dla tradycyjnych stanowisk pomiarowych ze względu na zastąpienie specjalizowanych i drogich przyrządów pomiarowych ich wirtualnymi odpowiednikami. Ponadto szczególnie w dydaktyce przyrządy wirtualne stanowią doskonałą bazę dla badań symulacyjnych szerokiej klasy zjawisk i urządzeń. 6. LITERATURA 1. R. Rak: Wirtualne przyrządy pomiarowe, Elektronizacja nr 9, 1999, s W. Winiecki: Organizacja komputerowych systemów pomiarowych, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa, Tłaczała W., Środowisko LabVIEW w eksperymencie wspomaganym komputerowo, WNT, Warszawa, Vee OneLab User s Guide, Agilent Technologies, USA, Chudy Z., Dobrowolski A., Kaźmierczak J., Komur P., Zintegrowany system pomiarowy do badania parametrów wzmacniaczy, VI Szkoła Konferencja Metrologia wspomagana komputerowo (MWK 2003), Waplewo, 2003, t. II, s Boksa J., Dobrowolski A., Projektowanie i symulacja układów elektronicznych, IV Szkoła Komputerowego Wspomagania Projektowania, Wytwarzania i Eksploatacji, Jurata, 2000, s Moczko J., Kramer L., Cyfrowe metody przetwarzania sygnałów biomedycznych, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, 2001 ABSTRACT The paper presents evolution, classification and applications of virtual measurements instruments. Limited equipment base of many didactic laboratories makes impossible realization a lot of interesting experiments. Limitation mentioned above may by easy overcoming by application of virtual measurement instruments, which enable improvement of measuring environment. They substitute broad range of very expensive specialist equipment else for cheap classic measuring apparatus. Obviously this exchange is valid in limited range; nevertheless this is sufficient for teaching applications in university s laboratories. The virtual instruments created and used in Laboratory of Electronic Circuits on the Faculty of Electronics Military University of Technology in Warsaw, especially analyzers of small signal frequency characteristics and transient characteristics, analyzers of modulated signals and integrated measurements system are presented in the main part of this paper.

KOMPUTEROWE STANOWISKO LABORATORYJNE DO BADANIA PARAMETRÓW WZMACNIACZY

KOMPUTEROWE STANOWISKO LABORATORYJNE DO BADANIA PARAMETRÓW WZMACNIACZY Materiały XXXVI Międzyuczelnianej Konferencji Metrologów MKM 04 Wojskowa Akademia Techniczna Wydział Elektroniki, Instytut Podstaw Elektroniki KOMPUTEROWE STANOWISKO LABORATORYJNE DO BADANIA PARAMETRÓW

Bardziej szczegółowo

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium Komputerowe systemy pomiarowe Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium 1 - Cel zajęć - Orientacyjny plan wykładu - Zasady zaliczania przedmiotu - Literatura Klasyfikacja systemów pomiarowych

Bardziej szczegółowo

Stanisław SZABŁOWSKI ZASTOSOWANIE APLIKACJI POMIAROWYCH W NAUCZANIU METROLOGII THE USE OF MEASUREMENT APPLICATIONS IN THE TEACHING OF METROLOGY

Stanisław SZABŁOWSKI ZASTOSOWANIE APLIKACJI POMIAROWYCH W NAUCZANIU METROLOGII THE USE OF MEASUREMENT APPLICATIONS IN THE TEACHING OF METROLOGY Dydaktyka Informatyki 10(2015) ISSN 2083-3156 DOI: 10.15584/di.2015.10.12 http://www.di.univ.rzeszow.pl Wydział Matematyczno-Przyrodniczy UR Laboratorium Zagadnień Społeczeństwa Informacyjnego Stanisław

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Wirtualny VU2012

Uniwersytet Wirtualny VU2012 XII Konferencja Uniwersytet Wirtualny VU2012 M o d e l N a r z ę d z i a P r a k t y k a Andrzej ŻYŁAWSKI Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki Marcin GODZIEMBA-MALISZEWSKI Instytut Technologii Eksploatacji

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Dr inż. Jacek WARCHULSKI Dr inż. Marcin WARCHULSKI Mgr inż. Witold BUŻANTOWICZ Wojskowa Akademia Techniczna SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Streszczenie: W referacie przedstawiono możliwości

Bardziej szczegółowo

Wirtualne przyrządy pomiarowe

Wirtualne przyrządy pomiarowe Katedra Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn POLITECHNIKA OPOLSKA Wirtualne przyrządy pomiarowe dr inż.. Roland PAWLICZEK Laboratorium Mechatroniki Cel zajęć ęć: Zapoznanie się ze strukturą układu pomiarowego

Bardziej szczegółowo

WIRTUALNE PRZYRZĄDY POMIAROWE

WIRTUALNE PRZYRZĄDY POMIAROWE 1 WIRTUALNE PRZYRZĄDY POMIAROWE 1. CEL ĆWICZENIA Ćwiczenie ma na celu zapoznanie się z moŝliwościami wirtualnych przyrządów pomiarowych, tworzonych przez połączenie przyrządu autonomicznego z komputerem,

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA TECHNICZNA Badanie możliwości wykorzystania języka AutoLISP i środowiska VisualLISP w systemie CAx

INFORMATYKA TECHNICZNA Badanie możliwości wykorzystania języka AutoLISP i środowiska VisualLISP w systemie CAx INFORMATYKA TECHNICZNA Badanie możliwości wykorzystania języka AutoLISP i środowiska VisualLISP w systemie CAx 1. WPROWADZENIE Program AutoCAD ma wielu użytkowników i zajmuje znaczące miejsce w graficznym

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe Jarosław Gliwiński, Łukasz Rogacz Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe ćw. Zastosowania wielofunkcyjnej karty pomiarowej Data wykonania: 06.03.08 Data oddania: 19.03.08 Celem ćwiczenia było poznanie

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i miernictwa

Podstawy elektroniki i miernictwa Podstawy elektroniki i miernictwa Kod modułu: ELE Rodzaj przedmiotu: podstawowy; obowiązkowy Wydział: Informatyki Kierunek: Informatyka Poziom studiów: pierwszego stopnia Profil studiów: ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

MIKROFALOWEJ I OPTOFALOWEJ

MIKROFALOWEJ I OPTOFALOWEJ E-LAB: LABORATORIUM TECHNIKI MIKROFALOWEJ I OPTOFALOWEJ Krzysztof MADZIAR Grzegorz KĘDZIERSKI, Jerzy PIOTROWSKI, Jerzy SKULSKI, Agnieszka SZYMAŃSKA, Piotr WITOŃSKI, Bogdan GALWAS Instytut Mikroelektroniki

Bardziej szczegółowo

teoria i praktyka Laboratorium wirtualne: 20 luty 2014 Remigiusz RAK, OKNO PW Warszawskie Seminarium Środowiskowe Postępy edukacji internetowej

teoria i praktyka Laboratorium wirtualne: 20 luty 2014 Remigiusz RAK, OKNO PW Warszawskie Seminarium Środowiskowe Postępy edukacji internetowej Laboratorium wirtualne: teoria i praktyka Remigiusz RAK, OKNO PW 20 luty 2014 Plan prezentacji: e-eksperyment Laboratorium wirtualne Przykłady ćwiczeń Podsumowanie Obserwacja przebiegu eksperymentu Symulacja

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Internetu do badania stabilności

Wykorzystanie Internetu do badania stabilności Krzysztof Hermanowicz Krzysztof Hermanowicz Opisano przykład wykorzystania rozproszonego systemu pomiarowego do pomiaru parametrów źródeł promieniowania optycznego. W systemie tym przyrządy pomiarowe są

Bardziej szczegółowo

CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN

CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (17) nr 1, 2003 Sławomir WINIARCZYK Emil MICHTA CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN Streszczenie: Kompleksowa diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Laboratorium przez Internet w modelu studiów inżynierskich

Laboratorium przez Internet w modelu studiów inżynierskich Laboratorium przez Internet w modelu studiów inżynierskich Remigiusz Rak Marcin Godziemba-Maliszewski Andrzej Majkowski Adam Jóśko POLITECHNIKA WARSZAWSKA Ośrodek Kształcenia na Odległość Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia Projektowanie systemów pomiarowo-kontrolnych

Opis modułu kształcenia Projektowanie systemów pomiarowo-kontrolnych Opis modułu kształcenia Projektowanie systemów pomiarowokontrolnych Nazwa podyplomowych Nazwa obszaru kształcenia, w zakresie którego są prowadzone studia podyplomowe Nazwa kierunku, z którym jest związany

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line

Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line Dr inż. Grzegorz Ćwikła Stanowisko do monitoringu systemów

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE SYSTEMY POMIAROWE

KOMPUTEROWE SYSTEMY POMIAROWE KOMPUTEROWE SYSTEMY POMIAROWE Dr inż. Eligiusz PAWŁOWSKI Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Prezentacja do wykładu dla EMST Semestr letni Wykład nr 9 Prawo autorskie Niniejsze

Bardziej szczegółowo

BADANIE MODULATORÓW I DEMODULATORÓW AMPLITUDY (AM)

BADANIE MODULATORÓW I DEMODULATORÓW AMPLITUDY (AM) Zespół Szkół Technicznych w Suwałkach Pracownia Sieci Teleinformatycznych Ćwiczenie Nr 1 BADANIE MODULATORÓW I DEMODULATORÓW AMPLITUDY (AM) Opracował Sławomir Zieliński Suwałki 2010 Cel ćwiczenia Pomiar

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.02. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma 1. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma Ćwiczenie to ma na celu poznanie

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów.

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. ĆWICZENIE 4 Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. I. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z układami zasilania tranzystorów. Wybór punktu pracy tranzystora. Statyczna prosta pracy. II. Układ

Bardziej szczegółowo

Oferta dydaktyczna. INSTYTUTU METROLOGII, ELEKTRONIKI i INFORMATYKI

Oferta dydaktyczna. INSTYTUTU METROLOGII, ELEKTRONIKI i INFORMATYKI Oferta dydaktyczna INSTYTUTU METROLOGII, ELEKTRONIKI i INFORMATYKI Zielona Góra, 2015 Na Wydziale Informatyki, Elektrotechniki i Automatyki prowadzone są studia: stacjonarne (dzienne), niestacjonarne (zaoczne).

Bardziej szczegółowo

Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego

Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego Dziś bardziej niż kiedykolwiek narzędzia używane przez

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

dr inż. Artur Zieliński Katedra Elektrochemii, Korozji i Inżynierii Materiałowej Wydział Chemiczny PG pokój 311

dr inż. Artur Zieliński Katedra Elektrochemii, Korozji i Inżynierii Materiałowej Wydział Chemiczny PG pokój 311 dr inż. Artur Zieliński Katedra Elektrochemii, Korozji i Inżynierii Materiałowej Wydział Chemiczny PG pokój 311 Politechnika Gdaoska, 2011 r. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w

Bardziej szczegółowo

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Pomiary przemysłowe Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Efekty kształcenia: Ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę z zakresu metod pomiarów wielkości fizycznych w przemyśle. Zna

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Temat ćwiczenia: Zapoznanie się ze środowiskiem programowania LabView

Ćwiczenie 1. Temat ćwiczenia: Zapoznanie się ze środowiskiem programowania LabView Ćwiczenie 1 Temat ćwiczenia: Zapoznanie się ze środowiskiem programowania LabView Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów ze środowiskiem programowania graficznego LabView, trybami uruchamiania oraz

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 4 INSTRUKCJA LABORATORYJNA

Ćwiczenie nr 4 INSTRUKCJA LABORATORYJNA WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH ZAKŁAD EKSPLOATACJI SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH Przedmiot: Konstrukcja Urządzeń Elektronicznych Ćwiczenie nr 4 INSTRUKCJA LABORATORYJNA Temat: PROJEKTOWANIE

Bardziej szczegółowo

Komputerowe Systemy Pomiarowe. 10 października 2014 Wojciech Kucewicz 1

Komputerowe Systemy Pomiarowe. 10 października 2014 Wojciech Kucewicz 1 Komputerowe Systemy Pomiarowe 10 października 2014 Wojciech Kucewicz 1 Komputerowe Systemy Pomiarowe Prof. dr hab. inż. Wojciech Kucewicz mgr inż. Piotr Dorosz Katedra Elektroniki AGH e-mail: kucewicz@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

Bardziej szczegółowo

Systemy i architektura komputerów

Systemy i architektura komputerów Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech Systemy i architektura komputerów Laboratorium nr 4 Temat: Badanie tranzystorów Spis treści Cel ćwiczenia... 3 Wymagania... 3 Przebieg ćwiczenia...

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i metrologii

Podstawy elektroniki i metrologii Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Metrologii i Optoelektroniki Podstawy elektroniki i metrologii Studia I stopnia kier. Informatyka semestr 2 Ilustracje do

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: CYFROWE UKŁADY STEROWANIA DIGITAL CONTROL SYSTEMS Kierunek: MECHATRONIKA Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na kierunku Mechatronika Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium Forma studiów: stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Ciało Doskonale Czarne

Ciało Doskonale Czarne Marcin Bieda Ciało Doskonale Czarne (Instrukcja obsługi) Aplikacja została zrealizowana w ramach projektu e-fizyka, współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (POKL)

Bardziej szczegółowo

MOśLIWOŚCI PRZYRZĄDÓW WIRTUALNYCH NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU DO POMIARU I ANALIZY DRGAŃ NA STATKACH

MOśLIWOŚCI PRZYRZĄDÓW WIRTUALNYCH NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU DO POMIARU I ANALIZY DRGAŃ NA STATKACH Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej Nr 20 XIV Seminarium ZASTOSOWANIE KOMPUTERÓW W NAUCE I TECHNICE 2004 Oddział Gdański PTETiS MOśLIWOŚCI PRZYRZĄDÓW WIRTUALNYCH

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie studentów z własnościami

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Jednostki obliczeniowe w zastosowaniach mechatronicznych Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: dla specjalności Systemy Sterowania Rodzaj zajęć: Wykład, laboratorium Computational

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Poznań, 16.05.2012r. Raport z promocji projektu Nowa generacja energooszczędnych

Bardziej szczegółowo

OPROGRAMOWANIE CANStudio

OPROGRAMOWANIE CANStudio Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (32) nr 1, 2013 Jacek BARCIK OPROGRAMOWANIE CANStudio Streszczenie. Artykuł prezentuje opracowane przez DIGA s.c. oprogramowanie narzędziowe CANStudio w wersji 3 dla magistrali

Bardziej szczegółowo

Tranzystor bipolarny

Tranzystor bipolarny Tranzystor bipolarny 1. zas trwania: 6h 2. ele ćwiczenia adanie własności podstawowych układów wykorzystujących tranzystor bipolarny. 3. Wymagana znajomość pojęć zasada działania tranzystora bipolarnego,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Energetyka Rodzaj przedmiotu: kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Uzyskanie podstawowej wiedzy

Bardziej szczegółowo

Kurs wybieralny: Zastosowanie technik informatycznych i metod numerycznych w elektronice

Kurs wybieralny: Zastosowanie technik informatycznych i metod numerycznych w elektronice Kurs wybieralny: Zastosowanie technik informatycznych i metod numerycznych w elektronice Opis kursu Przygotowanie praktyczne do realizacji projektów w elektronice z zastosowaniem podstawowych narzędzi

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora.

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. I. Cel ćwiczenia ĆWICZENIE 6 Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. Badanie właściwości wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie wspólnego kolektora. II.

Bardziej szczegółowo

Gromadzenie danych. Przybliżony czas ćwiczenia. Wstęp. Przegląd ćwiczenia. Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut.

Gromadzenie danych. Przybliżony czas ćwiczenia. Wstęp. Przegląd ćwiczenia. Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut. Gromadzenie danych Przybliżony czas ćwiczenia Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut. Wstęp NI-DAQmx to interfejs służący do komunikacji z urządzeniami wspomagającymi gromadzenie danych. Narzędzie

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Informatyka Rodzaj przedmiotu: moduł specjalności obowiązkowy: Inżynieria oprogramowania, Sieci komputerowe Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium MODELOWANIE I SYMULACJA Modelling

Bardziej szczegółowo

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej Wydział Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej Katedra Systemów Elektroniki Morskiej Stacja Badań Hydroakustycznych Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PROJEKTOWANIE SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Podniesienie poziomu wiedzy studentów z inżynierii oprogramowania w zakresie C.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe Jarosław Gliwiński, Łukasz Rogacz Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe ćw. Zastosowanie standardu VISA do obsługi interfejsu RS-232C Data wykonania: 03.04.08 Data oddania: 17.04.08 Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 37, s. 141-146, Gliwice 2009 ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN KRZYSZTOF HERBUŚ, JERZY ŚWIDER Instytut Automatyzacji Procesów

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ENERGOOSZCZĘDNEGO BUDYNKU

LABORATORIUM ENERGOOSZCZĘDNEGO BUDYNKU LABORATORIUM ENERGOOSZCZĘDNEGO BUDYNKU Ćwiczenie 3 PROJEKT I PROGRAMOWANIE WIZUALIZACJI W SYSTEMIE EIB/KNX Z WYKORZYSTANIEM UNIWERSALNEGO KONCENTRATORA UK/S 32.1. Energooszczędny Budynek 2 1. Wstęp. W

Bardziej szczegółowo

Szanowni Studenci, Szanowne Studentki,

Szanowni Studenci, Szanowne Studentki, Szanowni Studenci, Szanowne Studentki, Pracownia Sztucznego Serca zaprasza chętne osoby (po III roku studiów inżynierskich) na miesięczne lub dłuższe praktyki studenckie. Proponujemy Wam realizację ciekawych

Bardziej szczegółowo

L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH

L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA W YDZIAŁ ELEKTRONIKI zima L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH Grupa:... Data wykonania ćwiczenia: Ćwiczenie prowadził: Imię:......... Data oddania sprawozdania: Podpis: Nazwisko:......

Bardziej szczegółowo

Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów obróbkowych MS Access za pomocą interfejsu API

Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów obróbkowych MS Access za pomocą interfejsu API Dr inż. Janusz Pobożniak, pobozniak@mech.pk.edu.pl Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji produkcji Politechnika Krakowska, Wydział Mechaniczny Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów

Bardziej szczegółowo

Opracowanie ćwiczenia laboratoryjnego dotyczącego wykorzystania sieci przemysłowej Profibus. DODATEK NR 4 Instrukcja laboratoryjna

Opracowanie ćwiczenia laboratoryjnego dotyczącego wykorzystania sieci przemysłowej Profibus. DODATEK NR 4 Instrukcja laboratoryjna Wydział Informatyki i Zarządzania Opracowanie ćwiczenia laboratoryjnego dotyczącego wykorzystania sieci przemysłowej Profibus DODATEK NR 4 Instrukcja laboratoryjna. Opracował: Paweł Obraniak Wrocław 2014

Bardziej szczegółowo

Marek Parfieniuk, Tomasz Łukaszuk, Tomasz Grześ. Symulator zawodnej sieci IP do badania aplikacji multimedialnych i peer-to-peer

Marek Parfieniuk, Tomasz Łukaszuk, Tomasz Grześ. Symulator zawodnej sieci IP do badania aplikacji multimedialnych i peer-to-peer Marek Parfieniuk, Tomasz Łukaszuk, Tomasz Grześ Symulator zawodnej sieci IP do badania aplikacji multimedialnych i peer-to-peer Plan prezentacji 1. Cel projektu 2. Cechy systemu 3. Budowa systemu: Agent

Bardziej szczegółowo

ŚRODOWISKO PC WORX JAKO WSPARCIE W NAUCE PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW PLC

ŚRODOWISKO PC WORX JAKO WSPARCIE W NAUCE PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW PLC Mgr inż. Szymon BORYS Wojskowa Akademia Techniczna DOI: 10.17814/mechanik.2015.7.213 ŚRODOWISKO PC WORX JAKO WSPARCIE W NAUCE PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW PLC Streszczenie: W artykule przedstawiono możliwość

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych Politechnika Łódzka Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych WWW.DSOD.PL LABORATORIUM METROLOGII ELEKTRONICZNEJ ĆWICZENIE nr 3 Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników

Bardziej szczegółowo

Pętla prądowa 4 20 ma

Pętla prądowa 4 20 ma LABORATORIM: SIECI SENSOROWE Ćwiczenie nr Pętla prądowa 0 ma Opracowanie Dr hab. inż. Jerzy Wtorek Katedra Inżynierii Biomedycznej Gdańsk 009 Część pierwsza. Cel i program ćwiczenia Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

INSTRUMENT WIRTUALNY DO OCENY POPRZECZNEGO ROZKŁADU ROZPYLONEJ STRUGI W OPRYSKIWACZACH ROLNICZYCH

INSTRUMENT WIRTUALNY DO OCENY POPRZECZNEGO ROZKŁADU ROZPYLONEJ STRUGI W OPRYSKIWACZACH ROLNICZYCH Marek Kuna-Browniowski, Dariusz Plichta Katedra Podstaw Techniki Akademia Rolnicza w Lublinie INSTRUMENT WIRTUALNY DO OCENY POPRZECZNEGO ROZKŁADU ROZPYLONEJ STRUGI W OPRYSKIWACZACH ROLNICZYCH Streszczenie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium modelowania oprogramowania w języku UML. Ćwiczenie 1 Wprowadzenie do narzędzia CASE. Materiały dla nauczyciela

Laboratorium modelowania oprogramowania w języku UML. Ćwiczenie 1 Wprowadzenie do narzędzia CASE. Materiały dla nauczyciela Zakład Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Stosowanej Wydział Elektryczny, Politechnika Warszawska Laboratorium modelowania oprogramowania w języku UML Ćwiczenie 1 Wprowadzenie do narzędzia CASE

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM POMIARÓW ELEMENTÓW I UKŁADÓW ELEKTRONICZNYCH

LABORATORIUM POMIARÓW ELEMENTÓW I UKŁADÓW ELEKTRONICZNYCH POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 76 Electrical Engineering 2013 Damian BISEWSKI* Janusz ZARĘBSKI* LABORATORIUM POMIARÓW ELEMENTÓW I UKŁADÓW ELEKTRONICZNYCH W pracy zaprezentowano

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 11. Podstawy akwizycji i cyfrowego przetwarzania sygnałów. Program ćwiczenia:

Ćwiczenie 11. Podstawy akwizycji i cyfrowego przetwarzania sygnałów. Program ćwiczenia: Ćwiczenie 11 Podstawy akwizycji i cyfrowego przetwarzania sygnałów Program ćwiczenia: 1. Budowa prostego komputerowego systemu akwizycji danych. 2. Obserwacja widm typowych sygnałów. 3. Obserwacja wpływu

Bardziej szczegółowo

EiT_S_I_RwM_EM Robotyka w medycynie Robotics in Medicine

EiT_S_I_RwM_EM Robotyka w medycynie Robotics in Medicine Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych.

Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych. Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych. Zamień swoje analogowe przetworniki wagi na cyfrowe. AED sprawia, że wdrażanie systemów sterowania procesami jest łatwe i wygodne. AED przetwarza

Bardziej szczegółowo

System monitoringu jakości energii elektrycznej

System monitoringu jakości energii elektrycznej System monitoringu jakości energii elektrycznej Pomiary oraz analiza jakości energii elektrycznej System Certan jest narzędziem pozwalającym na ciągłą ocenę parametrów jakości napięć i prądów w wybranych

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika II Stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Elektrotechnika II Stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Automatyka przemysłowa na wybranych obiektach. mgr inż. Artur Jurneczko PROCOM SYSTEM S.A., ul. Stargardzka 8a, 54-156 Wrocław

Automatyka przemysłowa na wybranych obiektach. mgr inż. Artur Jurneczko PROCOM SYSTEM S.A., ul. Stargardzka 8a, 54-156 Wrocław Automatyka przemysłowa na wybranych obiektach mgr inż. Artur Jurneczko PROCOM SYSTEM S.A., ul. Stargardzka 8a, 54-156 Wrocław 2 Cele prezentacji Celem prezentacji jest przybliżenie automatyki przemysłowej

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7 Łukasz Deńca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1. Temat: Organizacja i bezpieczeństwo pracy w pracowni elektronicznej.

Lekcja 1. Temat: Organizacja i bezpieczeństwo pracy w pracowni elektronicznej. Lekcja 1 Temat: Organizacja i bezpieczeństwo pracy w pracowni elektronicznej. 1. Zasady bezpieczeństwa na lekcji. 2. Zapoznanie z programem nauczania. 3. Omówienie kryteriów oceniania. 4. Prowadzenie zeszytu.

Bardziej szczegółowo

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Krzysztof Nalepa, Maciej Neugebauer, Piotr Sołowiej Katedra Elektrotechniki i Energetyki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

INTERFEJS TDM ZOLLER VENTURION 600 ZASTOSOWANIE W PRZEMYŚLE. Streszczenie INTERFACE TDM ZOLLER VENTURION 600 USE IN THE INDUSTRY.

INTERFEJS TDM ZOLLER VENTURION 600 ZASTOSOWANIE W PRZEMYŚLE. Streszczenie INTERFACE TDM ZOLLER VENTURION 600 USE IN THE INDUSTRY. DOI: 10.17814/mechanik.2015.8-9.461 Mgr inż. Tomasz DOBROWOLSKI, dr inż. Piotr SZABLEWSKI (Pratt & Whitney Kalisz): INTERFEJS TDM ZOLLER VENTURION 600 ZASTOSOWANIE W PRZEMYŚLE Streszczenie Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Systemy Informatyczne w wytwarzaniu materiałów IT Systems in Materials Produce Kierunek: Kod przedmiotu: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji ZiP2.G8.D8K.06 Management and Production Engineering

Bardziej szczegółowo

Centrum Badawcze Polskiej Akademii Nauk Konwersja Energii i Źródła Odnawialne w Gminie Jabłonna

Centrum Badawcze Polskiej Akademii Nauk Konwersja Energii i Źródła Odnawialne w Gminie Jabłonna Gdańsk, 22.05.2015r. Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia do zapytania nr 42/PN/D/Jab/2015 I. Przedmiot zamówienia: Dostawa systemu umożliwiającego podłączania urządzeń jako IoT (Internet of Things)

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE I. Wprowadzenie Klasyczna synteza kombinacyjnych i sekwencyjnych układów sterowania stosowana do automatyzacji dyskretnych procesów produkcyjnych polega na zaprojektowaniu

Bardziej szczegółowo

techniki techniki pomiarowej

techniki techniki pomiarowej Współczesne Współczesne problemy problemy techniki techniki pomiarowej pomiarowej Stefan F. Filipowicz Stefan F. Filipowicz 25.10.2008 Zaoczne Studia Doktoranckie Instytut Elektrotechniki Spis treści Plan

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Podstawy Informatyki Basic Informatics Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: ogólny Poziom studiów: studia I stopnia forma studiów: studia stacjonarne Rodzaj

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy w ramach treści kierunkowych Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium BAZY DANYCH I SYSTEMY EKSPERTOWE Database and expert systems Forma

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE z przedmiotu specjalizacja dla klasy IV mechatroniczna z działu Wstęp do sterowników PLC bardzo WYMAGANIA Uczeń potrafi scharakteryzować sterowniki PLC, budowę sterownika PLC oraz określić rodzaje języków

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu:

Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Architektura i Programowanie Procesorów Sygnałowych Numer

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: NAPĘDY I STEROWANIE PNEUMATYCZNE MASZYN PNEUMATIC DRIVE AND CONTROL OF MACHINES Kierunek: MECHATRONIKA Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: PROJEKTOWANIE SYSTEMÓW MECHANICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Instytut Informatyki Politechnika Poznańska 1 Sieć Modbus w dydaktyce Protokół Modbus Rozwiązania sprzętowe Rozwiązania programowe Podsumowanie 2 Protokół Modbus Opracowany w firmie Modicon do tworzenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA

PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA EGMONT INSTRUMENTS PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA EGMONT INSTRUMENTS tel. (0-22) 823-30-17, 668-69-75 02-304 Warszawa, Aleje Jerozolimskie 141/90 fax (0-22) 659-26-11

Bardziej szczegółowo

Obrazowanie za pomocą soczewki

Obrazowanie za pomocą soczewki Marcin Bieda Obrazowanie za pomocą soczewki (Instrukcja obsługi) Aplikacja została zrealizowana w ramach projektu e-fizyka, współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Kurs zdalny Podstawy geoinformacji dla nauczycieli

Kurs zdalny Podstawy geoinformacji dla nauczycieli UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Biuro Projektu UMCS dla rynku pracy i gospodarki opartej na wiedzy ul. Sowińskiego 12 pokój 9, 20-040 Lublin, www.dlarynkupracy.umcs.pl telefon: +48 81 537

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE PROGRAMOWANIA GRAFICZNEGO W DYDAKTYCE AUTOMATYKI

ZASTOSOWANIE PROGRAMOWANIA GRAFICZNEGO W DYDAKTYCE AUTOMATYKI PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie SERIA: Edukacja Techniczna i Informatyczna 2011 z. VI Maciej Drabik Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie ZASTOSOWANIE PROGRAMOWANIA GRAFICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych

Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych Bloki obieralne na kierunku Mechatronika rok akademicki 2013/2014 ul. Wólczańska 221/223, budynek B18 www.dmcs.p.lodz.pl Nowa siedziba Katedry 2005 2006

Bardziej szczegółowo

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne.

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne. Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury Niemiecka firma Micro-Epsilon, której WObit jest wyłącznym przedstawicielem w Polsce, uzupełniła swoją ofertę sensorów o czujniki podczerwieni

Bardziej szczegółowo

Zakład Układów Elektronicznych i Termografii (www.thermo.p.lodz.pl) Prezentacja bloków i przedmiotów wybieralnych

Zakład Układów Elektronicznych i Termografii (www.thermo.p.lodz.pl) Prezentacja bloków i przedmiotów wybieralnych Zakład Układów Elektronicznych i Termografii (www.thermo.p.lodz.pl) Prezentacja bloków i przedmiotów wybieralnych Łódź, 21 kwietnia 2010r. Projektowanie układów analogowych i impulsowych Projektowanie

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W)

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W) EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU "MECHATRONIKA" nazwa kierunku studiów: Mechatronika poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia profil kształcenia: ogólnoakademicki symbol kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Automatyzacja i Robotyzacja Procesów Produkcyjnych Dr hab. inż. Jan Duda Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Podstawowe pojęcia Automatyka Nauka o metodach i układach sterowania

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO LABORATORYJNE DO CYFROWEGO PRZETWARZANIA SYGNAŁÓW Z WYKORZYSTANIEM ŚROWODOWISKA MATLAB ORAZ PLATFORMY PROGRAMISTYCZNEJ.

STANOWISKO LABORATORYJNE DO CYFROWEGO PRZETWARZANIA SYGNAŁÓW Z WYKORZYSTANIEM ŚROWODOWISKA MATLAB ORAZ PLATFORMY PROGRAMISTYCZNEJ. POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 80 Electrical Engineering 2014 Stanisław MIKULSKI* STANOWISKO LABORATORYJNE DO CYFROWEGO PRZETWARZANIA SYGNAŁÓW Z WYKORZYSTANIEM ŚROWODOWISKA MATLAB

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Egzamin / zaliczenie na ocenę*

KARTA PRZEDMIOTU. Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYDZIAŁ PPT Zał. nr 4 do ZW 33/01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim Optoelektroniczna aparatura pomiarowa. Nazwa w języku angielskim Optoelectronics measurement devices. Kierunek studiów (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania wykład

Podstawy programowania wykład Podstawy programowania wykład WYDZIAŁ ELEKTRONIKI i INFORMATYKI dr inż. Robert Arsoba Politechnika Koszalińska Wydział Elektroniki i Informatyki POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA 2009/2010 1 Materiały do wykładu

Bardziej szczegółowo

Naukowe Koło Nowoczesnych Technologii

Naukowe Koło Nowoczesnych Technologii Naukowe Koło Nowoczesnych Technologii Naukowe Koło Nowoczesnych Technologii Opiekun: dr hab., prof. ndzw. Tadeusz Szumiata Przewodniczący: Mateusz Staszewski, MiBM semestr IV Poszczególne dziedziny działań

Bardziej szczegółowo

Kurs zdalny Zarządzanie informacją przestrzenną

Kurs zdalny Zarządzanie informacją przestrzenną UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Biuro Projektu UMCS dla rynku pracy i gospodarki opartej na wiedzy ul. Sowińskiego 12 pokój 9, 20-040 Lublin, www.dlarynkupracy.umcs.pl telefon: +48 81 537

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ1

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ1 05-090 Raszyn, ul Gałczyńskiego 6 tel (+48) 22 101-27-31, 22 853-48-56 automatyka@apar.pl www.apar.pl Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ1 wersja 3.x 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ1 umożliwia konfigurację i

Bardziej szczegółowo

ICD Wprowadzenie. Wprowadzenie. Czym jest In-Circuit Debugger? 2. O poradniku 3. Gdzie szukać dodatkowych informacji? 4

ICD Wprowadzenie. Wprowadzenie. Czym jest In-Circuit Debugger? 2. O poradniku 3. Gdzie szukać dodatkowych informacji? 4 ICD 2 Czym jest In-Circuit Debugger? 2 O poradniku 3 Gdzie szukać dodatkowych informacji? 4 ICD 1 ICD 25.08.2009 Czym jest In-Circuit Debugger? Większość procesorów dostarcza systemów debugowania (ang.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: systemy sterowania Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium UKŁADY AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ Industrial Automatics Systems

Bardziej szczegółowo