PRAWO BUDOWLANE KOMENTARZ. Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Gliniecki, Zdzisław Kostka, Anna Ostrowska, Wojciech Piątek

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRAWO BUDOWLANE KOMENTARZ. Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Gliniecki, Zdzisław Kostka, Anna Ostrowska, Wojciech Piątek"

Transkrypt

1

2 PRAWO BUDOWLANE KOMENTARZ pod redakcją Andrzeja Glinieckiego Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Gliniecki, Zdzisław Kostka, Anna Ostrowska, Wojciech Piątek Wydanie 2 Stan prawny na 25 kwietnia 2014 roku Warszawa 2014

3 O Autorach Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Andrzej Gliniecki sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdzisław Kostka sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, zajmujący stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. dr Anna Ostrowska adiunkt w Katedrze Prawa Administracyjnego i Nauki o Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz starszy asystent sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie. Jest autorką publikacji z zakresu materialnego prawa administracyjnego, zwłaszcza prawa budowlanego, prawa zagospodarowania przestrzennego, a także z zakresu gospodarki nieruchomościami. dr Wojciech Piątek adiunkt w Katedrze Postępowania Administracyjnego i Sądowoadministracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz asystent sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu. Jest autorem publikacji z zakresu postępowania administracyjnego, egzekucyjnego w administracji i sądowoadministracyjnego.

4 Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie USTAWA z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 1 11) Rozdział 2. Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie (art ) Rozdział 3. Prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego (art ) Rozdział 4. Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych (art a) Rozdział 5. Budowa i oddawanie do użytku obiektów budowlanych (art ) Rozdział 6. Utrzymanie obiektów budowlanych (art ) Rozdział 7. Katastrofa budowlana (art ) Rozdział 8. Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego (art c) Rozdział 9. Przepisy karne (art ) Rozdział 10. Odpowiedzialność zawodowa w budownictwie (art ) Rozdział 11. Przepisy przejściowe i końcowe (art ) Załącznik do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Bibliografia Skorowidz

5 Wykaz skrótów Wykaz skrótów I. Akty prawne dyrektywa 92/57/EWG dyrektywa Rady z 24 czerwca 1992 r. w sprawie wdrożenia minimalnych wymagań bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na tymczasowych lub ruchomych budowach (92/57/EWG) (Dz.Urz. WE 1992 L 245/6 ze zm.) dyrektywa 2010/31/UE dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona) (Dz.Urz. UE 2010 L 153/13) dyrektywa 2011/92/UE dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, Dz.Urz. UE 2012 L 26/1) k.c. ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121) k.k. ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja RP Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) k.p. ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) k.p.a. ustawa z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) k.p.c. ustawa z 17 listo pada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) k.p.k. ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) k.p.w. ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.) k.r.o. ustawa z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) k.s.h. ustawa z 15 wrześ nia 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) k.w. ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 482 ze zm) 7

6 Wykaz skrótów A ord.pod. ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) p.g.g. ustawa z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 163, poz. 981 ze zm.) p.g.k. ustawa z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz ze zm.) p.o.ś. ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) p.p.s.a. ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) p.r.d. ustawa z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz ze zm.) pr.bud. ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) pr.bud. z 1974 r. ustawa z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.; uchylona) pr.energ. ustawa z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz ze zm.) pr.telekom. ustawa z 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 243) pr.wod. ustawa z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) r.bezp.rob.bud. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. Nr 47, poz. 401) r.dziennik.bud. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz.U. Nr 108, poz. 953 ze zm.) r.insp.nadz.inw. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 19 listo pada 2001 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz.U. Nr 138, poz. 1554) rozporządzenie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 nr 305/2011 z 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz.Urz. UE 2011 L 88/5) r.projekt.bud. rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2012 r., poz. 462 ze zm.) r.rozbiór.metod.wybuch. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie rozbiórek obiektów budowlanych wykonywanych metodą wybuchową (Dz.U. Nr 120, poz. 1135) r.rozbiór.obiekt.bud. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz.U. Nr 198, poz. 2043) r.sam.funk.techn. rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. Nr 83, poz. 578 ze zm.) 8

7 A Wykaz skrótów r.użytk.bud.mieszk. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U. Nr 74, poz. 836 ze zm.) r.war.techn.bud. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) r.war.techn.obiekt.inż. rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 63, poz. 735 ze zm.) u.d.p. ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.) u.e.e. ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. Nr 94, poz. 551 ze zm.) u.g.n. ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 518) u.o.g.r.l. ustawa z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) u.o.i.b.p. ustawa z 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. Nr 143, poz. 963 ze zm.) u.o.i.d.p. ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.) u.o.i.l.p. ustawa z 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego (Dz.U. Nr 42, poz. 340 ze zm.) u.o.p.l. ustawa z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 150) u.o.z. ustawa z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz ze zm.) u.p.e.a. ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz ze zm.) u.p.z.p. ustawa z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) u.sam.zaw. ustawa z 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 932 ze zm.) u.s.d.g. ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.) u.s.m. ustawa z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1222) u.t.k. ustawa z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) u.u.i.ś. ustawa z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) 9

8 Wykaz skrótów A u.w.b. ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz.U. Nr 92, poz. 881 ze zm.) u.w.i.a.r. ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji zespolonej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm.) u.w.l. ustawa z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) u.w.r.s.t. ustawa z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. Nr 106, poz. 675 ze zm.) u.z.z.w. ustawa z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.) II. Czasopisma i publikatory CBOSA KZS Lexis.pl MoP NZS ONSA ONSAiWSA OSNAPiUS OSNCP OSNKW OSNwSK OSP OTK ZU PiP Prok. i Pr. ST ZNSA Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Krakowskie Zeszyty Sądowe Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Monitor Prawniczy Nowe Zeszyty Samorządowe Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003 r.) Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych (od 2004 r.) Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1963 r. do 1994 r.) Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Izba Wojskowa Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Uzupełniający Państwo i Prawo Prokuratura i Prawo Samorząd Terytorialny Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego III. Inne NSA SN TK WSA Naczelny Sąd Administracyjny Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny wojewódzki sąd administracyjny Uwaga Artykuły powoływane bez bliższego okreś lenia są przepisami ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) 10

9 Wprowadzenie Wprowadzenie Ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane weszła w życie 1 stycznia 1995 r., zastępując ustawę z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, która jednak nie utraciła mocy w całości, co wynika z przepisów przejściowych aktualnie obowiązującej ustawy. Komentowana ustawa obowiązuje już od prawie 20 lat i była w tym czasie wielokrotnie nowelizowana. Część zmian była związana z wejściem Polski do Unii Europejskiej, niektóre zaś wynikły z niekorzystnych dla przepisów ustawy wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Najpoważniejsze zmiany zostały wprowadzone ustawą z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718), która weszła w życie 11 lipca 2003 r. Nie wszystkie zmiany legislacyjne komentowanej ustawy należy ocenić pozytywnie ze względu chociażby na ich częstotliwość, jednak większość nowelizacji prowadziła do doskonalenia tego aktu. Prawo budowlane w obecnym kształcie, mimo wielu nowelizacji, nie jest aktem prawnym jasnym i prostym w stosowaniu ani dla organów, ani dla sądów, nie mówiąc już o osobach niemających przygotowania prawniczego. Jednak istniejące obecnie wątpliwości związane z rozumieniem tej ustawy oraz dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa sądowego przemawiają za dalszym doskonaleniem tej ustawy w drodze kolejnych przemyślanych nowelizacji. Przepisy komentowanej ustawy są ściśle powiązane z wieloma innymi ustawami administracyjnego prawa materialnego, których przepisy, jako przepisy odrębne, regulują niekiedy odmiennie bądź modyfikują przepisy ustawy Prawo budowlane. Poza tym stosując przepisy komentowanej ustawy i uwzględniając regulacje wynikające z przepisów odrębnych, należy mieć również na uwadze akty wykonawcze (rozporządzenia) do ustawy, których obecnie jest już około czterdziestu. Tak szeroki i wszechstronny zakres regulacji problematyki związanej z prawem budowlanym, rozproszonej w wielu aktach prawnych różnej rangi, powoduje, 11

10 Wprowadzenie A że przestrzeganie prawa w tym zakresie dla przeciętnego obywatela wcale nie jest takie proste i łatwe. Dla prawidłowego stosowania przepisów Prawa budowlanego nieocenione wprost znaczenie mają też poglądy doktryny i orzecznictwa sądowego, które od początku wejścia w życie komentowanej ustawy miały wpływ na jej kształt. Prawo budowlane jest jedną z najczęściej stosowanych ustaw prawa administracyjnego materialnego, co wynika z liczby spraw w tym zakresie wpływających do sądów administracyjnych. Wybór problemów, na które zwrócono uwagę w książce, nie jest przypadkowy, gdyż wynika z problematyki spraw najczęściej rozstrzyganych przez sądy administracyjne. W komentarzu zwrócono również uwagę na występujące w niektórych sprawach rozbieżności w orzecznictwie, co świadczy niewątpliwie o zawiłości i niejasności niektórych przepisów. Jak wskazuje dotychczasowe doświadczenie związane z obowiązywaniem ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, prawodawca, podejmując decyzję o nowelizacji ustawy, powinien bardziej korzystać z doświadczeń wynikających z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych, gdzie wszystkie słabe punkty ustawy widoczne są jak w soczewce. W drugim wydaniu komentarza uwzględniono wszystkie zmiany komentowanej ustawy oraz ustaw z nią powiązanych, a także aktów wykonawczych (rozporządzeń) do nich. Ponadto zostały znacznie szerzej uwzględnione poglądy doktryny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, którego orzeczenia w sprawach cywilnych nierzadko muszą być uwzględniane w sprawach z zakresu prawa budowlanego. Dążąc do tego, aby krąg odbiorców (Czytelników) tego opracowania był jak najszerszy, autorzy komentarza starali się przedstawić zawiłe i skomplikowane zagadnienia prawne w sposób możliwie dostępny i zrozumiały, szczególnie zwracając uwagę na prawa i obowiązki inwestorów, właś cicieli i zarządców obiektów budowlanych oraz zakres uprawnień władczych organów administracji publicznej, wynikających z przepisów obowiązującego prawa. Oddając do rąk Czytelników niniejszy Komentarz, autorzy i wydawnictwo mają nadzieję, że będzie on użyteczny dla wszystkich uczestników procesu budowlanego, organów administracji publicznej, adwokatów, radców prawnych, sędziów sądów administracyjnych oraz studentów wydziałów prawa i administracji. Andrzej Gliniecki 12

11 Ustawa Prawo budowlane Rozdział Wojciech Piątek 1. Przepisy ogólne 1 USTAWA z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst pierwotny Dz.U. z 25 sierpnia 1994 r. Nr 89, poz. 414; tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409; zm.: Dz.U. z 2014 r., poz. 40) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. PRZEDMIOT REGULACJI Art. 1. Ustawa Prawo budowlane, zwana dalej ustawą, normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz okreś la zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. 1. Prawo budowlane jest jednym z działów materialnego prawa administracyjnego, okreś lającym prawne wymogi poszczególnych stadiów projektowania, budowy, utrzymania oraz rozbiórki obiektów budowlanych. W szerokim ujęciu obejmuje ono ogół regulacji prawnych dotyczących procesu budowlanego, począwszy od unormowań cywilnoprawnych, związanych z prawami rzeczowymi oraz obligacyjnymi, które dotyczą szeroko rozumianego dysponowania nieruchomością, przez zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, prawo finansowe, a skończywszy na regulacji prawa publicznego obejmującej ogół procesu inwestycyjno-budowlanego zarówno rangi ustawowej, jak i wykonawczej. W wąskim ujęciu pojęcie prawo budowlane obejmuje ustawę z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz akty wykonawcze wydane do niej w formie rozporządzeń. Zakres przedmiotowy oraz podmiotowy Prawa budowlanego został okreś lony w art. 1, a następnie rozwinięty w dalszych jego postanowieniach. Celem regulacji Wojciech Piątek 13

12 Art. 1 Ustawa Prawo budowlane zawartej w komentowanej ustawie jest ochrona interesu publicznego w trakcie przebiegu procesu inwestycyjno-budowlanego przy jednoczes nym uwzględnieniu interesów indywidualnych. W orzecznictwie sądowym oraz w literaturze formułowane są również bardziej szczegółowe cele Prawa budowlanego, którymi są: zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego i indywidualnego, zagrożonego ze strony wadliwie wykonanych obiektów budowlanych (wyrok WSA w Gdańsku z 28 kwietnia 2010 r., II SA/Gd 350/09, Lexis.pl nr ; wyrok NSA 15 grudnia 2010 r., II OSK 1939/09, Lexis.pl nr ), bezpieczeństwo użytkowania obiektu, ochrona środowiska, ochrona przed hałasem i drganiami oraz zapewnienie ładu przestrzennego (wyrok WSA w Gdańsku z 11 lutego 2009 r., II SA/Gd 670/08, Lexis.pl nr ), ochrona zdrowia i życia obywateli, bezpieczeństwo, ochrona środowiska oraz ochrona prawa własności (H. Kisilowska, D. Sypniewski, Prawo budowlane, Warszawa 2012, s. 31 oraz podana tam literatura). Istotne dyrektywy interpretacyjne formułuje w tym przedmiocie art. 5 ust Z uwagi na przytoczone cele ustawy oraz wiążącą się z tym możliwość ograniczenia praw rzeczowych właś ciciela nieruchomości za pomocą form władczych w różnych stadiach procesu budowlanego w odniesieniu do poszczególnych instytucji prawa budowlanego sądy administracyjne zwracają uwagę, że nie mogą one być interpretowane w sposób rozszerzający (wyrok NSA z 17 marca 2005 r., OSK 1450/04, Lexis.pl nr ; wyrok NSA z 9 maja 2007 r., II OSK 709/06, Lexis.pl nr ), czy też że powinny one być wykładane i stosowane ściśle (wyrok WSA w Poznaniu z 18 października 2005 r., II SA/Po 2683/03, CBOSA). Przepisy Prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawiają właś ciwym organom administracji publicznej możliwości uznaniowego traktowania zaistniałych stanów faktycznych związanych z procesem budowlanym (wyrok WSA w Poznaniu z 14 listo pada 2006 r., II SA/Po 406/06, CBOSA; wyrok WSA w Gliwicach z 13 października 2011 r., II SA/Gl 210/11, Lexis.pl nr ). W orzecznictwie sądowym akcentuje się również ich restytucyjny charakter, mający na celu przywrócenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., IV SA 394/08, OSP 2001, nr 7 8, poz. 107 z aprobującą glosą R. Dziwińskiego, tamże; wyrok NSA z 24 stycznia 2008 r., II OSK 1927/06, Lexis.pl nr ). Ze względu na istotę prawa budowlanego, do której należy ograniczenie zasady wolności zabudowy, Prawo budowlane zawiera w sobie również takie instrumenty prawne, dzięki zastosowaniu których zapewniony zostaje posłuch dla bezwzględnego charakteru jego norm prawnych. Stąd w literaturze wskazuje się, że prawo to ma charakter policyjny, wyrażający się w dwóch zakresach: kontroli prewencyjnej oraz nadzoru. Kontrola prewencyjna ma miejsce wówczas, gdy przepisy Prawa budowlanego wymagają oceny zamierzenia inwestycyjnego przed przystąpieniem do jego realizacji. Nadzór z kolei obejmuje sytuację, w której przedmiotem oceny jest 14 Wojciech Piątek

13 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 legalność podejmowanych działań objętych reglamentacją Prawa budowlanego (Z. Leoński, Prawo zagospodarowania przestrzeni, Warszawa 2012, s. 247). Jak zauważono w literaturze, obiekt budowlany trwa w czasie niejednokrotnie znacznie dłużej, aniżeli życie jego twórców, niekiedy zmieniając właś cicieli i zarządców. Jego konstrukcja jest często bardzo skomplikowana, mając wiele elementów zanikających w trakcie budowy, do których dotarcie w późniejszym okresie może być niemożliwe albo znacznie utrudnione (H. Kisilowska, D. Sypniewski, Prawo budowlane, Warszawa 2012, s. 54). Prawo budowlane, zawierające szereg regulacji prawnych o charakterze ingerencyjnym, spełnia istotną funkcję w kształtowaniu ładu i pokoju społecznego. Dzięki zastosowaniu jego uregulowań, niejednokrotnie o charakterze ściśle technicznym (szerzej zob. komentarz do niniejszego artykułu uwaga 6), możliwe jest bezpieczne korzystanie z obiektów budowlanych. Ze względu na przedmiot regulacji pełni ono podstawową rolę służebną w funkcjonowaniu państwa jako całości oraz poszczególnych jego obywateli. Doniosły społecznie przedmiot jego regulacji powoduje, że Prawo budowlane należy do jednych z najczęściej stosowanych regulacji prawa administracyjnego, czego dowodem pośrednim jest liczba spraw z tego zakresu rozpoznawanych co roku przez sądy administracyjne. W 2010 r. jedynie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał 6017 spraw ze skarg kasacyjnych w sprawach budowlanych, w 2011 r. spraw tych było 5959, natomiast w 2012 r. było ich 6559 (Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2010 r., s , 278, Warszawa 2011; Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2011 r., s , 288, Warszawa 2012; Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2012 r., s , 316, Warszawa 2013). Reasumując, ze względu na władczy oraz bezwzględnie obowiązujący charakter regulacji Prawa budowlanego wykładnia jego przepisów nie powinna prowadzić do rozszerzającego rozumienia poszczególnych jego instytucji, w szczególności tych, które prowadzą do ograniczenia zasady wolności budowlanej. Samego jednak ograniczenia tego prawa nie należy pojmować wyłącznie w sposób negatywny, ponieważ w swoich założeniach prowadzi ono do ochrony cenniejszych wartości zarówno o znaczeniu indywidualnym, jak i ogólnospołecznym. Ograniczenie to znajduje swoje umocowanie w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. 2. Obowiązująca ustawa z 7 lipca 1994 r. nie jest pierwszym aktem prawnym w sposób całościowy obejmującym proces budowlany. Początki budownictwa sięgają czasów prehistorycznych. Zasadniczy wpływ na jego powstanie i rozwój wywarło przejście ludności od prymitywnego, koczowniczego trybu życia do zajęć rolniczych, co zmusiło pierwotne grupy społeczne do zakładania osiedli (szerzej zob. C. Krawczak, Prawo budowlane na ziemiach polskich od połowy XVIII wieku do 1939 r., Poznań 1975, s. 9 i n.; S. Jędrzejewski, Prawo budowlane, Toruń 1981, s. 8 9; Z. Niewiadomski, w: Prawna regulacja procesu inwestycyj- Wojciech Piątek 15

14 Art. 1 Ustawa Prawo budowlane no-budowlanego. Uwarunkowania. Bariery. Perspektywy, red. Z. Niewiadomski, Warszawa 2009, s ). Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. w poszczególnych częściach terytorium odrodzonego państwa obowiązywały regulacje budowlane państw zaborczych. Pierwszym kompleksowym aktem prawnym rodzimego ustawodawcy było rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 23, poz. 202 ze zm.). Rozporządzenie z 1928 r. obejmowało zakresem zastosowania w sposób całościowy proces inwestycyjno-budowlany, począwszy od zasad oraz przebiegu postępowania przy tworzeniu planów zabudowania, przez parcelację terenów i scalanie działek budowlanych, wywłaszczenie nieruchomości, a skończywszy na przepisach policyjno-budowlanych. W nowej sytuacji społeczno-gospodarczej, jaka zaistniała po II wojnie światowej, dotychczasowe zasady prawa budowlanego musiały ulec istotnym przekształceniom, uwzględniającym odmienne założenia ustroju politycznego. Dekretem z 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz.U. Nr 16, poz. 109 ze zm.) ustanowione zostały nowe zasady planowania przestrzennego, oparte na centralizmie oraz preferencji interesu państwowego przed prywatnym. Dnia 31 stycznia 1961 r. uchwalona została ustawa Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46 ze zm.), obejmująca zgodnie z art. 1 ust. 1 sprawy projektowania, budowy, rozbiórki i utrzymania obiektów budowlanych oraz okreś lająca zasady organizacji, obowiązki i uprawnienia organów państwowego nadzoru budowlanego. W art. 4 ust. 2 ustawa z 1961 r., celem zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, właś ciwego układu funkcjonalnego obiektu oraz ze względów ekonomicznych, wprowadziła wymóg stosowania obowiązujących norm państwowych, normatywów technicznych projektowania i innych obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych oraz przestrzegania zasad współczesnej wiedzy technicznej. Ponadto ustawodawca nakazał stosowanie zatwierdzonych opracowań typowych, jeżeli względy techniczne bądź ekonomiczne nie stoją temu na przeszkodzie. Kolejnym aktem prawnym normującym proces budowlany była ustawa z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), która już w preambule stanowiła, że rola budownictwa w rozwoju socjalistycznej gospodarki oraz w podnoszeniu poziomu życia społeczeństwa wymaga stałego doskonalenia działalności budowlanej, zgodnie z potrzebami gospodarki narodowej oraz interesem społecznym. Nowością w porównaniu z ustawą z 1961 r. był szerszy zakres przedmiotowy regulacji prawnej, która zgodnie z art. 1 ust. 1 normowała działalność obejmującą sprawy wykorzystania terenów zgodnie z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, projektowanie, budowę, utrzymanie i rozbiórkę obiektów budowlanych oraz okreś- 16 Wojciech Piątek

15 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 lała zasady działania organów administracji państwowej w tych dziedzinach. Ustawa z 1974 r. obejmowała swoim zakresem przedmiotowym częściowo problematykę ochrony środowiska, nakazując jego ochronę przy projektowaniu, budowie, utrzymywaniu oraz użytkowaniu obiektów budowlanych. W dalszym ciągu obowiązywała zasada unifikacji przyjmowanych rozwiązań oraz typizacji elementów budowlanych i wyposażenia obiektów budowlanych. Kolejnym aktem prawnym regulującym proces budowlany jest obowiązująca ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.), która powraca do obowiązujących w dwudziestoleciu międzywojennym założeń wolności budowlanej oraz decentralizacji trybu projektowania i wznoszenia obiektów budowlanych. W porównaniu z dekretem z 1928 r. proces inwestycyjno-budowlany obecnie uregulowany jest w kilku aktach prawnych rangi ustawowej, powiązanych ze sobą w sposób funkcjonalny. Zasady oraz tryb postępowania w sprawach ocen oddziaływania na środowisko, w tym m.in. wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zostały uregulowane w ustawie z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.). Zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej oraz zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na okreś lone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy zostały uregulowane w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.). Zasady wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych, zasady kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu oraz zasady działania organów administracji publicznej w tej dziedzinie okreś lone zostały w ustawie z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz.U. Nr 92, poz. 881 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z 9 marca 2011 r. ustanawiającym zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającym dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz.Urz. UE 2011 L 88/5). Natomiast organizacja i zadania samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, a także prawa i obowiązki członków tych samorządów uregulowane zostały w ustawie z 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 932 ze zm.). W 2010 r. opublikowane zostały natomiast tezy do projektu nowej ustawy Kodeks budowlany, autorstwa zespołu pod przewodnictwem prof. Z. Niewiadomskiego ( Administracja. Teoria. Dydaktyka. Praktyka 2010, nr 1). Zgodnie Wojciech Piątek 17

16 Art. 1 Ustawa Prawo budowlane z pierwszą z tez celem ustawy Kodeks budowlany jest uregulowanie procesu inwestycyjnego, z uwzględnieniem wolności budowlanej, konstytucyjnej gwarancji własności, ochrony wartości wysoko cenionych oraz zasad sprawnego rozstrzygania konfliktu interesów: indywidualnego i publicznego. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 lipca 2012 r. w sprawie utworzenia, organizacji i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Budowlanego (Dz.U. z 2012 r., poz. 856) przy ministrze właś ciwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej utworzona została Komisja Kodyfikacyjna Prawa Budowlanego, która pracuje nad przygotowaniem Kodeksu urbanistyczno-budowlanego. Jego założeniem jest całościowe uregulowanie procesu inwestycyjno-budowlanego z poszanowaniem ładu przestrzennego, zrównoważonego rozwoju, konstytucyjnej gwarancji ochrony prawa własności, samodzielności planistycznej gminy oraz zasad sprawnego wyważania interesów: publicznego i indywidualnego. 3. Prawo budowlane, nie obejmując zakresem normowania całego procesu inwestycyjno-budowlanego, stanowi jednakże jego najistotniejszą część, począwszy od projektowania obiektu budowlanego, przez realizację robót budowlanych, skończywszy na zagadnieniach dotyczących rozbiórki. Aktem prawnym nadrzędnym względem Prawa budowlanego jest Konstytucja RP, która w art. 21 ust. 1 stanowi o ochronie własności, ustanawiając w art. 64 ust. 1 prawo podmiotowe każdego do ochrony własności, które zgodnie z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP podlega równej dla wszystkich ochronie prawnej. Ograniczenie własności, stosownie do art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, może nastąpić jedynie w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ono istoty tego prawa. O ograniczeniach tych stanowi m.in. Prawo budowlane, wprowadzając okreś lone zasady zabudowy nieruchomości oraz podejmowania działalności związanej z projektowaniem oraz wznoszeniem obiektów budowlanych. Ustawodawca kieruje się przy tym koniecznością zapewnienia ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz zagwarantowania praw lub wolności innych osób. Oprócz Prawa budowlanego również inne akty prawne o randze ustawy statuują publicznoprawne ograniczenia prawa własności, w tym prawa do zabudowy i zagospodarowania terenu. Stanowi o tym art. 2, zawierający wiele wyłączeń z zakresu przedmiotowego Prawa budowlanego w odniesieniu do administracyjnoprawnej regulacji dotyczącej projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych. 4. Prawo budowlane obejmuje swoim zakresem przedmiotowym działalność polegającą na projektowaniu, budowie, utrzymaniu i rozbiórce obiektów budowlanych. Pojęcie obiektu budowlanego zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 1 w sposób zakresowy, przez wymienienie wszystkich jego odmian, które zostały następnie zdefiniowane w dalszych punktach art. 3. Działalność polegająca na 18 Wojciech Piątek

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... Wstęp... Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane... ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE... Art. 5 1. [Utrata uprawnień]...

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... Wstęp... Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane... ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE... Art. 5 1. [Utrata uprawnień]... SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wstęp... Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane... ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE... Art. 1. [Przedmiot regulacji]... Art. 2. [Rozwinięcie]... Art. 3. [Definicje legalne]...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów 9 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 11 Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 1 16) 13 Rozdział 1a. (uchylony) 132 Rozdział 2. Administracja drogowa

Bardziej szczegółowo

Ustawa o ewidencji ludności Komentarz

Ustawa o ewidencji ludności Komentarz Ustawa o ewidencji ludności Komentarz Zbigniew Czarnik Wojciech Maciejko Paweł Zaborniak Wydanie 1 Warszawa 2012 Poszczególne części komentarza opracowali: Wojciech Maciejko rozdziały 1, 2, 3, 7 Zbigniew

Bardziej szczegółowo

Węzłowe zagadnienia administracyjnoprawne planowania i zagospodarowania przestrzennego

Węzłowe zagadnienia administracyjnoprawne planowania i zagospodarowania przestrzennego JERZY STELMASIAK Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin Węzłowe zagadnienia administracyjnoprawne planowania i zagospodarowania przestrzennego 1. Wejście w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Ustawa. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Katarzyna Zdun-Załęska WYDANIE 1

KOMENTARZ. Ustawa. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Katarzyna Zdun-Załęska WYDANIE 1 KOMENTARZ Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego Katarzyna Zdun-Załęska WYDANIE 1 Stan prawny na 1 maja 2014 roku Warszawa 2014 Spis treści Spis treści

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych. Dariusz Laszczyk WYDANIE 1. Stan prawny na 20 lutego 2014 roku

KOMENTARZ. Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych. Dariusz Laszczyk WYDANIE 1. Stan prawny na 20 lutego 2014 roku KOMENTARZ Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych Dariusz Laszczyk WYDANIE 1 Stan prawny na 20 lutego 2014 roku Warszawa 2014 Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów................................................

Bardziej szczegółowo

Post powanie administracyjne, sàdowoadministracyjne i egzekucyjne w administracji

Post powanie administracyjne, sàdowoadministracyjne i egzekucyjne w administracji Post powanie administracyjne, sàdowoadministracyjne i egzekucyjne w administracji Kazusy Katarzyna Celiƒska-Grzegorczyk Wojciech Sawczyn Andrzej Skoczylas pod redakcjà Andrzeja Skoczylasa Wydanie 2 Kazusy

Bardziej szczegółowo

Aktualne i planowane zmiany w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Projektant, a zasady wiedzy technicznej.

Aktualne i planowane zmiany w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Projektant, a zasady wiedzy technicznej. "Konstrukcje budowlane. Nowe wymagania, technologie i materiały - przykłady rozwiązań w praktyce". Aktualne i planowane zmiany w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Projektant, a zasady wiedzy technicznej.

Bardziej szczegółowo

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej 105 JAKUB MICHALSKI Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1.

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE I REALIZACJA INWESTYCJI W ZAKRESIE DRÓG PUBLICZNYCH

PRZYGOTOWANIE I REALIZACJA INWESTYCJI W ZAKRESIE DRÓG PUBLICZNYCH PRZYGOTOWANIE I REALIZACJA INWESTYCJI W ZAKRESIE DRÓG PUBLICZNYCH Komentarz Patrycja Antoniak, Maksymilian Cherka Filip M. Elżanowski, Krzysztof A. Wąsowski Warszawa 2012 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WPROWADZENIE

SPIS TREŚCI WPROWADZENIE SPIS TREŚCI WPROWADZENIE ROZDZIAŁ 1. PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE UPRAWNIEŃ BUDOWLANYCH 1. Uwarunkowania prawne dotyczące uprawnień 2. Uwarunkowania prawne wykonywania samodzielnych funkcji technicznych

Bardziej szczegółowo

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych Komentarz Anna Ostrowska Kamil Sikora Wydanie 1 Stan prawny na 1 stycznia 2012 roku Warszawa 2012 Poszczególne części komentarza opracowali: Anna Ostrowska:

Bardziej szczegółowo

L.P. NAZWA AKTU PRAWNEGO LICZBA PYTAŃ

L.P. NAZWA AKTU PRAWNEGO LICZBA PYTAŃ UPRAWNIENIA BUDOWLANE 07 - LISTA AKTÓW PRAWNYCH Ustawa z dnia 07.07.99 r. Prawo budowlane. 5 7 9 0 Jednolity tekst Dz. U..90 Zmiany: Dz. U..9, Dz. U..5, Dz. U..50, Dz.U..55 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Konferencja -,,KONSTRUKCJE BUDOWLANE Warszawa, 21 listopad 2014 r.

Konferencja -,,KONSTRUKCJE BUDOWLANE Warszawa, 21 listopad 2014 r. Konferencja -,,KONSTRUKCJE BUDOWLANE Warszawa, 21 listopad 2014 r. Zmiany przepisów w budownictwie Kodeks urbanistyczno budowlany Wiesław Bocheńczyk Zadanie nowej normy prawnej w budownictwie,,kodeks urbanistyczno

Bardziej szczegółowo

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Mariusz Bieżuński Paweł Bieżuński Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Komentarz 2. wydanie Warszawa 2011 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów...9 Wstęp...11 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz ze

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz ze Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 264 2 w związku z art. 15 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu

Bardziej szczegółowo

SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU. Służebność przesyłu. i roszczenia uzupełniające. Wzory wniosków i pozwów sądowych Przepisy. Roman Dziczek

SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU. Służebność przesyłu. i roszczenia uzupełniające. Wzory wniosków i pozwów sądowych Przepisy. Roman Dziczek SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU Służebność przesyłu i roszczenia uzupełniające Wzory wniosków i pozwów sądowych Przepisy Roman Dziczek Wydanie 1, 2013 Redaktor prowadzący: Katarzyna Bojarska Opracowanie redakcyjne:

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY PRAWNE DOTYCZĄCE STOSOWANIA MATERIAŁÓW WYBUCHOWYCH DLA CELÓW CYWILNYCH. 2. Podstawy prawne regulujące stosowanie materiałów wybuchowych

PRZEPISY PRAWNE DOTYCZĄCE STOSOWANIA MATERIAŁÓW WYBUCHOWYCH DLA CELÓW CYWILNYCH. 2. Podstawy prawne regulujące stosowanie materiałów wybuchowych Górnictwo i Geoinżynieria Rok 28 Zeszyt 3/1 2004 Andrzej Szulik*, Jan Krzelowski* PRZEPISY PRAWNE DOTYCZĄCE STOSOWANIA MATERIAŁÓW WYBUCHOWYCH DLA CELÓW CYWILNYCH 1. Wstęp Materiały wybuchowe stosowane

Bardziej szczegółowo

Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Procedury administracyjne (KPA), organy I i II instancji Podstawowe zasady postępowania administracyjnego konstytucyjne podstawy procedury administracyjnej zasada praworządności (art. 6 Kpa) Organy administracji

Bardziej szczegółowo

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ]

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 173 Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 175 1. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sady administracyjne

Bardziej szczegółowo

WZORY PISM PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK

WZORY PISM PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK JACEK BROLIK ELŻBIETA MUCHA Warszawa 2013 WZORY PISM Stan prawny na 1 września 2013

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Lublin, dnia 18 maja 2012 r. Poz. 1704

DZIENNIK URZĘDOWY. Lublin, dnia 18 maja 2012 r. Poz. 1704 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Lublin, dnia 18 maja 2012 r. Poz. 1704 WOJEWODA LUBELSKI NK-II.4131.161.2012 Rozstrzygnięcie nadzorcze Lublin, 2012-05-07 stwierdzające nieważność uchwały Nr XVI/86/12

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚCI. Zagadnienia prawne. pod redakcją Heleny Kisilowskiej. Wydanie IV. Wydawnictwo Prawnicze r LexisNexis 1

NIERUCHOMOŚCI. Zagadnienia prawne. pod redakcją Heleny Kisilowskiej. Wydanie IV. Wydawnictwo Prawnicze r LexisNexis 1 NIERUCHOMOŚCI Zagadnienia prawne pod redakcją Heleny Kisilowskiej Wydanie IV Wydawnictwo Prawnicze r LexisNexis 1 Warszawa 2007 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 13 WSTĘP 15 Rozdział I. NIERUCHOMOŚCI ZARYS OGÓLNY

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI do książki pt. Komentarz do ustawy Prawo budowlane Autor Bolesław Kurzępa

SPIS TREŚCI do książki pt. Komentarz do ustawy Prawo budowlane Autor Bolesław Kurzępa SPIS TREŚCI do książki pt. Komentarz do ustawy Prawo budowlane Autor Bolesław Kurzępa Słowo wstępne... 11 Wykaz skrótów... 12 Rozdział 1. Przepisy ogólne... 13 Art. 1. Zakres przedmiotowy... 13 Orzecznictwo...

Bardziej szczegółowo

Kodeks spółek handlowych

Kodeks spółek handlowych Zbiory Orzecznictwa Becka Kodeks spółek handlowych Orzecznictwo Aleksandra Gawrysiak-Zabłocka Ewa Skibińska 3. wydanie C.H.Beck ZBIORY ORZECZNICTWA BECKA Kodeks spółek handlowych. Orzecznictwo Polecamy

Bardziej szczegółowo

Naliczanie odsetek i egzekucja.

Naliczanie odsetek i egzekucja. Naliczanie odsetek i egzekucja. Jak postępować w przypadku zaległości z tytułu opłaty planistycznej, a jak w przypadku opłaty adiacenckiej? W jakiej wysokości naliczać odsetki - moim zdaniem wg Ordynacji

Bardziej szczegółowo

LexisNexis Polska Sp. z o.o.

LexisNexis Polska Sp. z o.o. Redaktor prowadzący: Agnieszka M. Zagozda Opracowanie redakcyjne: Michał Dymiński Redakcja techniczna: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski Copyright by LexisNexis Polska

Bardziej szczegółowo

SKUTKI PRAWNE UCHWALENIA PLANU MIEJSCOWEGO

SKUTKI PRAWNE UCHWALENIA PLANU MIEJSCOWEGO SKUTKI PRAWNE UCHWALENIA PLANU MIEJSCOWEGO Skutki uchwalenia planu w odniesieniu do mocy obowiązującej poprzedniego planu i wydanych decyzji o warunkach zabudowy Art. 34 ust. 1 u.p.z.p. Wejście w życie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 7 CZERWCA 2002 R. I KZP 17/02

POSTANOWIENIE Z DNIA 7 CZERWCA 2002 R. I KZP 17/02 POSTANOWIENIE Z DNIA 7 CZERWCA 2002 R. I KZP 17/02 Kwestia konstytucyjności ustawy nie może być przedmiotem zagadnienia prawnego przekazanego przez sąd odwoławczy do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie zmian od września 2015 r. do września 2016 r.

Podsumowanie zmian od września 2015 r. do września 2016 r. Podsumowanie zmian od września 2015 r. do września 2016 r. Obowiązujące od 11.09.2015 r. Wprowadzone art. 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi

Bardziej szczegółowo

21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii

21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii 21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii Wśród spraw z zakresu geodezji i kartografii dominowały sprawy oznaczone podsymbolem 6120, dotyczące ewidencji gruntów i budynków. Głównym zagadnieniem, poruszanym

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie

Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie Warszawa dn. 8 stycznia 2016 r. Dr hab. prof. nadzw. Mirosław Karpiuk Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP przez Trybunał

Bardziej szczegółowo

R E G U L U S. Zrzeszenie Związków Zawodowych Energetyków. zapytanie Zleceniodawcy INFORMACJA PRAWNA

R E G U L U S. Zrzeszenie Związków Zawodowych Energetyków. zapytanie Zleceniodawcy INFORMACJA PRAWNA Warszawa, dnia 14 lipca 2009 r. Przedmiot informacji: Zleceniodawca opinii: Podstawy faktyczne informacji: Uprawnienia organizacji związkowej do skierowania sprawy interpretacji przepisów do Sądu Najwyższego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 22 października 2013 r.

Warszawa, 22 października 2013 r. Warszawa, 22 października 2013 r. Przepisy regulujące proces budowlany Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.). Rozporządzenia wydane na podstawie

Bardziej szczegółowo

Uchwała 1 z dnia 29 marca 1993 r. Sygn. akt (W. 13/92)

Uchwała 1 z dnia 29 marca 1993 r. Sygn. akt (W. 13/92) 17 Uchwała 1 z dnia 29 marca 1993 r. Sygn. akt (W. 13/92) w sprawie wykładni art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Trybunał Konstytucyjny

Bardziej szczegółowo

POLSKIE ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE WŁADANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1

POLSKIE ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE WŁADANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1 POLSKIE ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE WŁADANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1 Orzeczenie TK z dnia 8 maja 1990 r. (K 1/90) Artykuł 7 Konstytucji RP ustanawia konstytucyjną, a więc wzmożoną ochronę własności, dopuszczając

Bardziej szczegółowo

2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia... 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Ewa Plesnarowcz-Durska. Stan prawny na 2 stycznia 2014 roku

KOMENTARZ. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Ewa Plesnarowcz-Durska. Stan prawny na 2 stycznia 2014 roku KOMENTARZ Prawo o ustroju sądów administracyjnych Ewa Plesnarowcz-Durska W Y DA N I E 1 Stan prawny na 2 stycznia 2014 roku Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Grażyna Polkowska-Nowak Opracowanie redakcyjne:

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dorota Habrat WYDANIE 1

KOMENTARZ. Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dorota Habrat WYDANIE 1 KOMENTARZ Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary Dorota Habrat WYDANIE 1 Warszawa 2014 Redaktor prowadzący: Anna Popławska Opracowanie redakcyjne: Wojciech

Bardziej szczegółowo

PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI

PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI KOMENTARZ Leonard Etel Warszawa 2012 Stan prawny na 1 stycznia 2013 r. Recenzent Dr Rafał Dowgier Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Małgorzata Jarecka Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

LITERATURA I TREŚCI PROGRAMOWE PODYPLOMOWYCH STUDIÓW PRAWNYCH PROBLEMÓW GÓRNICTWA I OCHRONY ŚRODOWISKA

LITERATURA I TREŚCI PROGRAMOWE PODYPLOMOWYCH STUDIÓW PRAWNYCH PROBLEMÓW GÓRNICTWA I OCHRONY ŚRODOWISKA LITERATURA I TREŚCI PROGRAMOWE PODYPLOMOWYCH STUDIÓW PRAWNYCH PROBLEMÓW GÓRNICTWA I OCHRONY ŚRODOWISKA BLOK PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH 1. Wprowadzenie do wiedzy o państwie i prawie - 10 godz. Istota i geneza

Bardziej szczegółowo

Prawo administracyjne materialne Orzecznictwo aplikanta

Prawo administracyjne materialne Orzecznictwo aplikanta Prawo administracyjne materialne Orzecznictwo aplikanta Łukasz Siudak APLIKACJE PRAWNICZE Zamów książkę w księgarni internetowej WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 listopada 2015 r. Wydawca Klaudia Szawłowska-Milczarek

Bardziej szczegółowo

Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości

Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości obiektów podziemnych wyrobisk górniczych oraz przyspieszenia

Bardziej szczegółowo

KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011

KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011 1 KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011 Decyzja o pozwolenie na budowę stanowi istotną gwarancję ochrony nie tylko praw osób trzecich lecz także interesu publicznego.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319,

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH Semestr zimowy 2015/2016 SSP I Zajęcia nr 3 Publiczne bazy orzeczeń Cz. I Serwis Sądu Najwyższego Serwis Naczelnego Sądu Administracyjnego i Centralna Baza Orzeczeń Sądów

Bardziej szczegółowo

Wymogi regulacji kodeksowej. Tomasz Bąkowski

Wymogi regulacji kodeksowej. Tomasz Bąkowski Wymogi regulacji kodeksowej Tomasz Bąkowski Kodeks - pojęcie Najpełniejsza forma porządkowania i systematyzacji danej dziedziny prawa w celu zespolenia rozproszonych w całym systemie norm regulujących

Bardziej szczegółowo

Spór o opodatkowanie zamkniętych składowisk odpadów komunalnych podatkiem od nieruchomości

Spór o opodatkowanie zamkniętych składowisk odpadów komunalnych podatkiem od nieruchomości Katarzyna Kopyściańska Spór o opodatkowanie zamkniętych składowisk odpadów komunalnych podatkiem od nieruchomości Stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych 1 pod pojęciem,,budowla

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Geneza, rozwój i model sądownictwa administracyjnego w Polsce

Spis treści Rozdział I. Geneza, rozwój i model sądownictwa administracyjnego w Polsce Przedmowa... V Wykaz skrótów... XIII Rozdział I. Geneza, rozwój i model sądownictwa administracyjnego w Polsce... 1 1. Początki sądowej kontroli administracji na ziemiach polskich... 6 2. Najwyższy Trybunał

Bardziej szczegółowo

USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM

USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM Renata Strachowska 2. wydanie Warszawa 2011 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 7 Wstęp... 15 Ustawa z dnia z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym... 17 Rozdział 1. Przepisy

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 23 lipca 2004 r., III CZP 35/04

Uchwała z dnia 23 lipca 2004 r., III CZP 35/04 Uchwała z dnia 23 lipca 2004 r., III CZP 35/04 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący) Sędzia SN Antoni Górski Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miasta

Bardziej szczegółowo

Akty prawne przegląd aktów normatywnych ustanowionych w czerwcu i lipcu 2014 r.

Akty prawne przegląd aktów normatywnych ustanowionych w czerwcu i lipcu 2014 r. Przegląd aktów normatywnych ustanowionych w czerwcu i lipcu 2014 r. (wykaz obejmuje akty prawne dotyczące elektryki lub z nią związane także w zakresie działających w niej podmiotów) 1. Ustawa z dnia 9

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 17 lipca 2015 r. Poz WYROK NR IV SA/PO 182/15 WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W POZNANIU. z dnia 14 maja 2015 r.

Poznań, dnia 17 lipca 2015 r. Poz WYROK NR IV SA/PO 182/15 WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W POZNANIU. z dnia 14 maja 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 17 lipca 2015 r. Poz. 4575 WYROK NR IV SA/PO 182/15 WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W POZNANIU z dnia 14 maja 2015 r. w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r.

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szanowna Pani dr n. med. Agnieszka Ruchała-Tyszler Wiceprezes Okręgowej Rady Lekarskiej Okręgowa Izba Lekarska w Szczecinie w miejscu OPINIA PRAWNA wydana na zlecenie

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 10 kwietnia 2003 r.

USTAWA. z dnia 10 kwietnia 2003 r. Dz.U.03.80.721 Dz.U.03.217.2124 Dz.U.05.113.954 Dz.U.05.267.2251 Dz.U.06.220.1601 Dz.U.07.23.136 Dz.U.07.112.767 Dz.U.08.154.958 USTAWA z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania

Bardziej szczegółowo

Pani Teresa Piotrowska. Minister Spraw Wewnętrznych

Pani Teresa Piotrowska. Minister Spraw Wewnętrznych RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 31 V.511.605.2014.TS Pani Teresa Piotrowska Minister Spraw Wewnętrznych Wpłynęło do mnie pismo obywatela, w którym kwestionuje konstytucyjność 8 ust.

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Postępowanie administracyjne ogólne

Rozdział I. Postępowanie administracyjne ogólne Rozdział I. Postępowanie administracyjne ogólne Kazus 1. Zakres obowiązywania Kodeksu postępowania administracyjnego Stan faktyczny Katarzyna W. przebywająca na urlopie w Brazylii została okradziona. Od

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. (tekst jednolity) Rozdział 2. Planowanie przestrzenne w gminie

USTAWA. z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. (tekst jednolity) Rozdział 2. Planowanie przestrzenne w gminie *t. j. fragmentu ustawy (Dz. U. z 2015 r., poz. 199 z późn zm. - art. 10, art. 15) uwzględniający zmiany wprowadzone ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Bardziej szczegółowo

Przegląd orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego

Przegląd orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego Przegląd orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego Warunki legalizacji samowoli budowlanej Rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wywołała kwestia, które przepisy o planowaniu przestrzennym

Bardziej szczegółowo

Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r.

Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r. Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r. Niniejszy artykuł poświecony jest analizie problematyki tzw. inwestycji zaniechanych", w zakresie dotyczącym możliwości zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Wzór. Polski Związek Działkowców. Rodzinny Ogród Działkowy. Adres ROD. Ewentualnie: Adres do korespondencji. Marszałek Województwa.

Wzór. Polski Związek Działkowców. Rodzinny Ogród Działkowy. Adres ROD. Ewentualnie: Adres do korespondencji. Marszałek Województwa. Wzór Polski Związek Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy. w Adres ROD Ewentualnie: Adres do korespondencji Marszałek Województwa Adres 1 / 7 Wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu opłaty za korzystanie

Bardziej szczegółowo

Przepisy regulujące wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie

Przepisy regulujące wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie Dr inż. Adam BARYŁKA Centrum Rzeczoznawstwa Budowlanego Sp. z o.o., Warszawa Przepisy regulujące wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie 1. Źródła prawa Do źródeł prawa regulujących

Bardziej szczegółowo

Komentarz. redakcja naukowa Andrzej Gliniecki. Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Gliniecki Zdzisław Kostka, Anna Ostrowska, Wojciech Piątek

Komentarz. redakcja naukowa Andrzej Gliniecki. Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Gliniecki Zdzisław Kostka, Anna Ostrowska, Wojciech Piątek prawo budowlane Komentarz redakcja naukowa Andrzej Gliniecki Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Gliniecki Zdzisław Kostka, Anna Ostrowska, Wojciech Piątek KOMENTARZE 3. WYDANIE prawo budowlane Komentarz

Bardziej szczegółowo

Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Str 1 / 5

Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Str 1 / 5 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Str 1 / 5 I SA/Ke 676/13 - Wyrok Data orzeczenia 2013-12-31 Data wpływu 2013-12-09 Sąd Sędziowie Symbol z opisem Hasła tematyczne Skarżony organ Treść wyniku

Bardziej szczegółowo

Cena netto 990,00 zł Cena brutto 1 217,70 zł Termin zakończenia usługi Termin zakończenia rekrutacji

Cena netto 990,00 zł Cena brutto 1 217,70 zł Termin zakończenia usługi Termin zakończenia rekrutacji PROCES INWESTYCYJNO-BUDOWLANY W PROJEKTOWANIU I BUDOWANIU W ŚWIETLE OBOWIĄZUJĄCEGO PRAWA BUDOWLANEGO ORAZ NIEKTÓRYCH INNYCH USTAW I PRZEPISÓW TECHNICZNO-BUDOWLANYCH Informacje o usłudze Numer usługi 2016/09/20/9405/17620

Bardziej szczegółowo

Literatura przykładowa

Literatura przykładowa Literatura przykładowa Samorząd terytorialny w RP Zbigniew Leoński Podręcznik "Samorząd terytorialny w RP" omawia formy organizacyjne lokalnego życia publicznego, tj. gminy, powiatu i województwa. Tok

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Budowla jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Radosław Żuk. Część I

Budowla jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Radosław Żuk. Część I Budowla jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości Radosław Żuk Część I PRZEDMIOT OPODATKOWANIA PODATKIEM OD NIERUCHOMOŚCI Istotne regulacje prawne 1) Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 17. Wstęp... 21

Spis treści. Wykaz skrótów... 17. Wstęp... 21 Spis treści Wykaz skrótów................................. 17 Wstęp....................................... 21 Rozdział I. Zarys ogólny problematyki................. 23 1. Nieruchomości podstawowe pojęcia...................

Bardziej szczegółowo

LITERATURA I TREŚCI PROGRAMOWE PODYPLOMOWYCH STUDIÓW PRAWNYCH PROBLEMÓW GÓRNICTWA I OCHRONY ŚRODOWISKA SPECJALNOŚĆ: PRAWNE PROBLEMY GÓRNICTWA

LITERATURA I TREŚCI PROGRAMOWE PODYPLOMOWYCH STUDIÓW PRAWNYCH PROBLEMÓW GÓRNICTWA I OCHRONY ŚRODOWISKA SPECJALNOŚĆ: PRAWNE PROBLEMY GÓRNICTWA LITERATURA I TREŚCI PROGRAMOWE PODYPLOMOWYCH STUDIÓW PRAWNYCH PROBLEMÓW GÓRNICTWA I OCHRONY ŚRODOWISKA SPECJALNOŚĆ: PRAWNE PROBLEMY GÓRNICTWA BLOK PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH 1. Wprowadzenie do wiedzy o państwie

Bardziej szczegółowo

Przepisy ogólne 76 78

Przepisy ogólne 76 78 74 75 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy deweloperskiej forma aktu notarialnego dla przedwstępnej umowy deweloperskiej nie jest obligatoryjna i jest jedynie formą ad eventum, otwierającą możliwość skorzystania

Bardziej szczegółowo

Ustawa o świadku koronnym

Ustawa o świadku koronnym Ustawa o świadku koronnym Komentarz Andrzej Kiełtyka Bolesław Kurzępa Andrzej Ważny pod redakcją Andrzeja Ważnego Wydanie 1 Stan prawny na 1 sierpnia 2013 roku Warszawa 2013 Komentarz do poszczególnych

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO

OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO KOMENTARZ Andrzej Burzak Małgorzata Okoń Piotr Pałka Warszawa 2012 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 Ustawa z dnia 16 września 2011

Bardziej szczegółowo

Rozkład pytań z ostatnich 5 lat:

Rozkład pytań z ostatnich 5 lat: Rozkład pytań z ostatnich 5 lat: Egzamin na aplikację notarialną 2009 prawo finansowe - 9 pyt. prawo cywilne 73 pyt. prawo administracyjne 14 pyt. prawo konstytucyjne i ustrojowe 14 pyt. prawo pierwotne

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI... 5 WSTĘP ROZDZIAŁ 1 RYNEK NIERUCHOMOŚCI ROZDZIAŁ 2 NIERUCHOMOŚCI PODSTAWOWE POJĘCIA I DEFINICJE... 31

SPIS TREŚCI... 5 WSTĘP ROZDZIAŁ 1 RYNEK NIERUCHOMOŚCI ROZDZIAŁ 2 NIERUCHOMOŚCI PODSTAWOWE POJĘCIA I DEFINICJE... 31 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 5 WSTĘP... 11 ROZDZIAŁ 1 RYNEK NIERUCHOMOŚCI... 13 1.1 POJĘCIE RYNKU NIERUCHOMOŚCI... 13 1.2. KLASYFIKACJA RYNKU NIERUCHOMOŚCI... 20 1.3. CECHY CHARAKTERYSTYCZNE RYNKU NIERUCHOMOŚCI...

Bardziej szczegółowo

USTAWA O GOSPODARCE NIERUCHOMOŚCIAMI

USTAWA O GOSPODARCE NIERUCHOMOŚCIAMI USTAWA O GOSPODARCE NIERUCHOMOŚCIAMI KOMENTARZ redakcja naukowa Paweł Czechowski Anna Błaszczak, Andrzej Chełchowski, Paweł Czechowski, Andrzej Hopfer, Adam Jaroszyński, Konrad Marciniuk, Michał Możdżeń-Marcinkowski,

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością KOMENTARZE BECKA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Polecamy nasze publikacje z serii Komentarze Becka: Zygmunt Niewiadomski (red.) PLANOWANIE I ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE. KOMENTARZ, wyd. 5 Marzena

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 86/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 listopada 2014 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

2 Warunki. Cl techniczne. POI gjy. dla budynków i ich usytuowania. Władysław Korzeniewski Rafał Korzeniewski. z komentarzem i 160 rysunkami

2 Warunki. Cl techniczne. POI gjy. dla budynków i ich usytuowania. Władysław Korzeniewski Rafał Korzeniewski. z komentarzem i 160 rysunkami Władysław Korzeniewski Rafał Korzeniewski 2 Warunki Cl techniczne S dla budynków i ich usytuowania z komentarzem i 160 rysunkami w ydanie 9. uaktualnione i rozszerzone POI gjy Spółka z o.o. W arszawa 2013

Bardziej szczegółowo

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA System Informacji Prawnej Opisane poniżej funkcjonalne wymagania mają jedynie charakter minimalny. Wykonawca może zaproponować szerszą niż opisana funkcjonalność.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 marca 2016 r. Poz ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE NR LEX-R MN WOJEWODY MAZOWIECKIEGO. z dnia 7 marca 2016 r.

Warszawa, dnia 10 marca 2016 r. Poz ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE NR LEX-R MN WOJEWODY MAZOWIECKIEGO. z dnia 7 marca 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 10 marca 2016 r. Poz. 2298 ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE NR LEX-R.4131.7.2016.MN WOJEWODY MAZOWIECKIEGO z dnia 7 marca 2016 r. Na podstawie art. 91

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09. Trybunał Konstytucyjny

Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09. Trybunał Konstytucyjny Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09 Trybunał Konstytucyjny W odpowiedzi na pismo Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2010 r., na podstawie art. 34 ust. 1 w związku z art. 27 pkt 2

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny

Regulamin organizacyjny Regulamin organizacyjny Załącznik do zarządzenia Nr PINB.110.3.2013 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rawiczu z dnia 16 grudnia 2013 r. REGULAMIN ORGANIZACYJNY POWIATOWEGO INSPEKTORATU NADZORU

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9 Spis treści Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory.......................................... 7 Źródła prawa........................................................ 7 Inne skróty..........................................................

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ewa Tomaszewska. Stan prawny na 1 maja 2014 roku

KOMENTARZ. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ewa Tomaszewska. Stan prawny na 1 maja 2014 roku KOMENTARZ Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Ewa Tomaszewska W Y DA N I E 1 Stan prawny na 1 maja 2014 roku Warszawa 2014 Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów................................................

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W ŚREMIE. z dnia r. w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa w uchwale Rady Miejskiej w Śremie

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W ŚREMIE. z dnia r. w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa w uchwale Rady Miejskiej w Śremie Projekt z dnia 24 kwietnia 2014 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W ŚREMIE z dnia... 2014 r. w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa w uchwale Rady Miejskiej w Śremie Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-656907-V/10/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Monika Koba. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Monika Koba. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 17/16 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2016 r. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Monika Koba Protokolant Bożena Kowalska w sprawie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 2 stycznia 2015 r. 1/SO/SOWP/2015/SOKBT

Warszawa, 2 stycznia 2015 r. 1/SO/SOWP/2015/SOKBT 1/SO/SOWP/2015/SOKBT Warszawa, 2 stycznia 2015 r. Opinia Stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska do projekt z dnia 5 grudnia 2014 r. ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Ewa Marcisz. Stan prawny na 28 kwietnia 2014 roku

KOMENTARZ. Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Ewa Marcisz. Stan prawny na 28 kwietnia 2014 roku KOMENTARZ Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych Ewa Marcisz W Y DA N I E 2 Stan prawny na 28 kwietnia 2014 roku Warszawa 2014 Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów................................................

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI. Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia

TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI. Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia Zajęcia nr 4 Publiczne bazy orzeczeń Cz. 1 Serwis Sądu Najwyższego Serwis Naczelnego Sądu Administracyjnego i Centralna Baza Orzeczeń

Bardziej szczegółowo

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Rejent. rok 8. nr 10(90) październiki 998 r. Edward Janeczko Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Jak wiadomo, zasiedzenie polega na nabyciu prawa przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego

Bardziej szczegółowo

Prawo administracyjne. Część ogólna wyd. 9

Prawo administracyjne. Część ogólna wyd. 9 Prawo administracyjne. Część ogólna wyd. 9 Eugeniusz Ochendowski, 978-83-72856-89-0, TNOIK 2013 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 15 DZIAŁ I ZAGADNIENIA OGÓLNE Administracja publiczna i prawo administracyjne...

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BOLESŁAWIEC. z dnia r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BOLESŁAWIEC. z dnia r. Projekt z dnia 8 maja 2013 r., zgłoszony przez Przewodniczącego Rady Miasta Druk Nr XXXVII/.../2013/a UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BOLESŁAWIEC z dnia... 2013 r. w sprawie odpowiedzi na skargę wniesioną do

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 6 stycznia 1999 r. III RN 180/98

Wyrok z dnia 6 stycznia 1999 r. III RN 180/98 Wyrok z dnia 6 stycznia 1999 r. III RN 180/98 Sędzia w stanie spoczynku może dochodzić przed sądem pracy roszczeń wynikających ze stosunku służbowego. Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca),

Bardziej szczegółowo