PRAWO BUDOWLANE KOMENTARZ. Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Gliniecki, Zdzisław Kostka, Anna Ostrowska, Wojciech Piątek

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRAWO BUDOWLANE KOMENTARZ. Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Gliniecki, Zdzisław Kostka, Anna Ostrowska, Wojciech Piątek"

Transkrypt

1

2 PRAWO BUDOWLANE KOMENTARZ pod redakcją Andrzeja Glinieckiego Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Gliniecki, Zdzisław Kostka, Anna Ostrowska, Wojciech Piątek Wydanie 2 Stan prawny na 25 kwietnia 2014 roku Warszawa 2014

3 O Autorach Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Andrzej Gliniecki sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdzisław Kostka sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, zajmujący stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. dr Anna Ostrowska adiunkt w Katedrze Prawa Administracyjnego i Nauki o Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz starszy asystent sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie. Jest autorką publikacji z zakresu materialnego prawa administracyjnego, zwłaszcza prawa budowlanego, prawa zagospodarowania przestrzennego, a także z zakresu gospodarki nieruchomościami. dr Wojciech Piątek adiunkt w Katedrze Postępowania Administracyjnego i Sądowoadministracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz asystent sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu. Jest autorem publikacji z zakresu postępowania administracyjnego, egzekucyjnego w administracji i sądowoadministracyjnego.

4 Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie USTAWA z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 1 11) Rozdział 2. Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie (art ) Rozdział 3. Prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego (art ) Rozdział 4. Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych (art a) Rozdział 5. Budowa i oddawanie do użytku obiektów budowlanych (art ) Rozdział 6. Utrzymanie obiektów budowlanych (art ) Rozdział 7. Katastrofa budowlana (art ) Rozdział 8. Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego (art c) Rozdział 9. Przepisy karne (art ) Rozdział 10. Odpowiedzialność zawodowa w budownictwie (art ) Rozdział 11. Przepisy przejściowe i końcowe (art ) Załącznik do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Bibliografia Skorowidz

5 Wykaz skrótów Wykaz skrótów I. Akty prawne dyrektywa 92/57/EWG dyrektywa Rady z 24 czerwca 1992 r. w sprawie wdrożenia minimalnych wymagań bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na tymczasowych lub ruchomych budowach (92/57/EWG) (Dz.Urz. WE 1992 L 245/6 ze zm.) dyrektywa 2010/31/UE dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona) (Dz.Urz. UE 2010 L 153/13) dyrektywa 2011/92/UE dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, Dz.Urz. UE 2012 L 26/1) k.c. ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121) k.k. ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja RP Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) k.p. ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) k.p.a. ustawa z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) k.p.c. ustawa z 17 listo pada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) k.p.k. ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) k.p.w. ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.) k.r.o. ustawa z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) k.s.h. ustawa z 15 wrześ nia 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) k.w. ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 482 ze zm) 7

6 Wykaz skrótów A ord.pod. ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) p.g.g. ustawa z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 163, poz. 981 ze zm.) p.g.k. ustawa z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz ze zm.) p.o.ś. ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) p.p.s.a. ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) p.r.d. ustawa z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz ze zm.) pr.bud. ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) pr.bud. z 1974 r. ustawa z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.; uchylona) pr.energ. ustawa z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz ze zm.) pr.telekom. ustawa z 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 243) pr.wod. ustawa z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) r.bezp.rob.bud. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. Nr 47, poz. 401) r.dziennik.bud. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz.U. Nr 108, poz. 953 ze zm.) r.insp.nadz.inw. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 19 listo pada 2001 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz.U. Nr 138, poz. 1554) rozporządzenie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 nr 305/2011 z 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz.Urz. UE 2011 L 88/5) r.projekt.bud. rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2012 r., poz. 462 ze zm.) r.rozbiór.metod.wybuch. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie rozbiórek obiektów budowlanych wykonywanych metodą wybuchową (Dz.U. Nr 120, poz. 1135) r.rozbiór.obiekt.bud. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz.U. Nr 198, poz. 2043) r.sam.funk.techn. rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. Nr 83, poz. 578 ze zm.) 8

7 A Wykaz skrótów r.użytk.bud.mieszk. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U. Nr 74, poz. 836 ze zm.) r.war.techn.bud. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) r.war.techn.obiekt.inż. rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 63, poz. 735 ze zm.) u.d.p. ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.) u.e.e. ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. Nr 94, poz. 551 ze zm.) u.g.n. ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 518) u.o.g.r.l. ustawa z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) u.o.i.b.p. ustawa z 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. Nr 143, poz. 963 ze zm.) u.o.i.d.p. ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.) u.o.i.l.p. ustawa z 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego (Dz.U. Nr 42, poz. 340 ze zm.) u.o.p.l. ustawa z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 150) u.o.z. ustawa z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz ze zm.) u.p.e.a. ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz ze zm.) u.p.z.p. ustawa z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) u.sam.zaw. ustawa z 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 932 ze zm.) u.s.d.g. ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.) u.s.m. ustawa z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1222) u.t.k. ustawa z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) u.u.i.ś. ustawa z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) 9

8 Wykaz skrótów A u.w.b. ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz.U. Nr 92, poz. 881 ze zm.) u.w.i.a.r. ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji zespolonej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm.) u.w.l. ustawa z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) u.w.r.s.t. ustawa z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. Nr 106, poz. 675 ze zm.) u.z.z.w. ustawa z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.) II. Czasopisma i publikatory CBOSA KZS Lexis.pl MoP NZS ONSA ONSAiWSA OSNAPiUS OSNCP OSNKW OSNwSK OSP OTK ZU PiP Prok. i Pr. ST ZNSA Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Krakowskie Zeszyty Sądowe Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Monitor Prawniczy Nowe Zeszyty Samorządowe Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003 r.) Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych (od 2004 r.) Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1963 r. do 1994 r.) Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Izba Wojskowa Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Uzupełniający Państwo i Prawo Prokuratura i Prawo Samorząd Terytorialny Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego III. Inne NSA SN TK WSA Naczelny Sąd Administracyjny Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny wojewódzki sąd administracyjny Uwaga Artykuły powoływane bez bliższego okreś lenia są przepisami ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.) 10

9 Wprowadzenie Wprowadzenie Ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane weszła w życie 1 stycznia 1995 r., zastępując ustawę z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, która jednak nie utraciła mocy w całości, co wynika z przepisów przejściowych aktualnie obowiązującej ustawy. Komentowana ustawa obowiązuje już od prawie 20 lat i była w tym czasie wielokrotnie nowelizowana. Część zmian była związana z wejściem Polski do Unii Europejskiej, niektóre zaś wynikły z niekorzystnych dla przepisów ustawy wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Najpoważniejsze zmiany zostały wprowadzone ustawą z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718), która weszła w życie 11 lipca 2003 r. Nie wszystkie zmiany legislacyjne komentowanej ustawy należy ocenić pozytywnie ze względu chociażby na ich częstotliwość, jednak większość nowelizacji prowadziła do doskonalenia tego aktu. Prawo budowlane w obecnym kształcie, mimo wielu nowelizacji, nie jest aktem prawnym jasnym i prostym w stosowaniu ani dla organów, ani dla sądów, nie mówiąc już o osobach niemających przygotowania prawniczego. Jednak istniejące obecnie wątpliwości związane z rozumieniem tej ustawy oraz dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa sądowego przemawiają za dalszym doskonaleniem tej ustawy w drodze kolejnych przemyślanych nowelizacji. Przepisy komentowanej ustawy są ściśle powiązane z wieloma innymi ustawami administracyjnego prawa materialnego, których przepisy, jako przepisy odrębne, regulują niekiedy odmiennie bądź modyfikują przepisy ustawy Prawo budowlane. Poza tym stosując przepisy komentowanej ustawy i uwzględniając regulacje wynikające z przepisów odrębnych, należy mieć również na uwadze akty wykonawcze (rozporządzenia) do ustawy, których obecnie jest już około czterdziestu. Tak szeroki i wszechstronny zakres regulacji problematyki związanej z prawem budowlanym, rozproszonej w wielu aktach prawnych różnej rangi, powoduje, 11

10 Wprowadzenie A że przestrzeganie prawa w tym zakresie dla przeciętnego obywatela wcale nie jest takie proste i łatwe. Dla prawidłowego stosowania przepisów Prawa budowlanego nieocenione wprost znaczenie mają też poglądy doktryny i orzecznictwa sądowego, które od początku wejścia w życie komentowanej ustawy miały wpływ na jej kształt. Prawo budowlane jest jedną z najczęściej stosowanych ustaw prawa administracyjnego materialnego, co wynika z liczby spraw w tym zakresie wpływających do sądów administracyjnych. Wybór problemów, na które zwrócono uwagę w książce, nie jest przypadkowy, gdyż wynika z problematyki spraw najczęściej rozstrzyganych przez sądy administracyjne. W komentarzu zwrócono również uwagę na występujące w niektórych sprawach rozbieżności w orzecznictwie, co świadczy niewątpliwie o zawiłości i niejasności niektórych przepisów. Jak wskazuje dotychczasowe doświadczenie związane z obowiązywaniem ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, prawodawca, podejmując decyzję o nowelizacji ustawy, powinien bardziej korzystać z doświadczeń wynikających z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych, gdzie wszystkie słabe punkty ustawy widoczne są jak w soczewce. W drugim wydaniu komentarza uwzględniono wszystkie zmiany komentowanej ustawy oraz ustaw z nią powiązanych, a także aktów wykonawczych (rozporządzeń) do nich. Ponadto zostały znacznie szerzej uwzględnione poglądy doktryny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, którego orzeczenia w sprawach cywilnych nierzadko muszą być uwzględniane w sprawach z zakresu prawa budowlanego. Dążąc do tego, aby krąg odbiorców (Czytelników) tego opracowania był jak najszerszy, autorzy komentarza starali się przedstawić zawiłe i skomplikowane zagadnienia prawne w sposób możliwie dostępny i zrozumiały, szczególnie zwracając uwagę na prawa i obowiązki inwestorów, właś cicieli i zarządców obiektów budowlanych oraz zakres uprawnień władczych organów administracji publicznej, wynikających z przepisów obowiązującego prawa. Oddając do rąk Czytelników niniejszy Komentarz, autorzy i wydawnictwo mają nadzieję, że będzie on użyteczny dla wszystkich uczestników procesu budowlanego, organów administracji publicznej, adwokatów, radców prawnych, sędziów sądów administracyjnych oraz studentów wydziałów prawa i administracji. Andrzej Gliniecki 12

11 Ustawa Prawo budowlane Rozdział Wojciech Piątek 1. Przepisy ogólne 1 USTAWA z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst pierwotny Dz.U. z 25 sierpnia 1994 r. Nr 89, poz. 414; tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409; zm.: Dz.U. z 2014 r., poz. 40) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. PRZEDMIOT REGULACJI Art. 1. Ustawa Prawo budowlane, zwana dalej ustawą, normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz okreś la zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. 1. Prawo budowlane jest jednym z działów materialnego prawa administracyjnego, okreś lającym prawne wymogi poszczególnych stadiów projektowania, budowy, utrzymania oraz rozbiórki obiektów budowlanych. W szerokim ujęciu obejmuje ono ogół regulacji prawnych dotyczących procesu budowlanego, począwszy od unormowań cywilnoprawnych, związanych z prawami rzeczowymi oraz obligacyjnymi, które dotyczą szeroko rozumianego dysponowania nieruchomością, przez zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, prawo finansowe, a skończywszy na regulacji prawa publicznego obejmującej ogół procesu inwestycyjno-budowlanego zarówno rangi ustawowej, jak i wykonawczej. W wąskim ujęciu pojęcie prawo budowlane obejmuje ustawę z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz akty wykonawcze wydane do niej w formie rozporządzeń. Zakres przedmiotowy oraz podmiotowy Prawa budowlanego został okreś lony w art. 1, a następnie rozwinięty w dalszych jego postanowieniach. Celem regulacji Wojciech Piątek 13

12 Art. 1 Ustawa Prawo budowlane zawartej w komentowanej ustawie jest ochrona interesu publicznego w trakcie przebiegu procesu inwestycyjno-budowlanego przy jednoczes nym uwzględnieniu interesów indywidualnych. W orzecznictwie sądowym oraz w literaturze formułowane są również bardziej szczegółowe cele Prawa budowlanego, którymi są: zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego i indywidualnego, zagrożonego ze strony wadliwie wykonanych obiektów budowlanych (wyrok WSA w Gdańsku z 28 kwietnia 2010 r., II SA/Gd 350/09, Lexis.pl nr ; wyrok NSA 15 grudnia 2010 r., II OSK 1939/09, Lexis.pl nr ), bezpieczeństwo użytkowania obiektu, ochrona środowiska, ochrona przed hałasem i drganiami oraz zapewnienie ładu przestrzennego (wyrok WSA w Gdańsku z 11 lutego 2009 r., II SA/Gd 670/08, Lexis.pl nr ), ochrona zdrowia i życia obywateli, bezpieczeństwo, ochrona środowiska oraz ochrona prawa własności (H. Kisilowska, D. Sypniewski, Prawo budowlane, Warszawa 2012, s. 31 oraz podana tam literatura). Istotne dyrektywy interpretacyjne formułuje w tym przedmiocie art. 5 ust Z uwagi na przytoczone cele ustawy oraz wiążącą się z tym możliwość ograniczenia praw rzeczowych właś ciciela nieruchomości za pomocą form władczych w różnych stadiach procesu budowlanego w odniesieniu do poszczególnych instytucji prawa budowlanego sądy administracyjne zwracają uwagę, że nie mogą one być interpretowane w sposób rozszerzający (wyrok NSA z 17 marca 2005 r., OSK 1450/04, Lexis.pl nr ; wyrok NSA z 9 maja 2007 r., II OSK 709/06, Lexis.pl nr ), czy też że powinny one być wykładane i stosowane ściśle (wyrok WSA w Poznaniu z 18 października 2005 r., II SA/Po 2683/03, CBOSA). Przepisy Prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawiają właś ciwym organom administracji publicznej możliwości uznaniowego traktowania zaistniałych stanów faktycznych związanych z procesem budowlanym (wyrok WSA w Poznaniu z 14 listo pada 2006 r., II SA/Po 406/06, CBOSA; wyrok WSA w Gliwicach z 13 października 2011 r., II SA/Gl 210/11, Lexis.pl nr ). W orzecznictwie sądowym akcentuje się również ich restytucyjny charakter, mający na celu przywrócenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., IV SA 394/08, OSP 2001, nr 7 8, poz. 107 z aprobującą glosą R. Dziwińskiego, tamże; wyrok NSA z 24 stycznia 2008 r., II OSK 1927/06, Lexis.pl nr ). Ze względu na istotę prawa budowlanego, do której należy ograniczenie zasady wolności zabudowy, Prawo budowlane zawiera w sobie również takie instrumenty prawne, dzięki zastosowaniu których zapewniony zostaje posłuch dla bezwzględnego charakteru jego norm prawnych. Stąd w literaturze wskazuje się, że prawo to ma charakter policyjny, wyrażający się w dwóch zakresach: kontroli prewencyjnej oraz nadzoru. Kontrola prewencyjna ma miejsce wówczas, gdy przepisy Prawa budowlanego wymagają oceny zamierzenia inwestycyjnego przed przystąpieniem do jego realizacji. Nadzór z kolei obejmuje sytuację, w której przedmiotem oceny jest 14 Wojciech Piątek

13 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 legalność podejmowanych działań objętych reglamentacją Prawa budowlanego (Z. Leoński, Prawo zagospodarowania przestrzeni, Warszawa 2012, s. 247). Jak zauważono w literaturze, obiekt budowlany trwa w czasie niejednokrotnie znacznie dłużej, aniżeli życie jego twórców, niekiedy zmieniając właś cicieli i zarządców. Jego konstrukcja jest często bardzo skomplikowana, mając wiele elementów zanikających w trakcie budowy, do których dotarcie w późniejszym okresie może być niemożliwe albo znacznie utrudnione (H. Kisilowska, D. Sypniewski, Prawo budowlane, Warszawa 2012, s. 54). Prawo budowlane, zawierające szereg regulacji prawnych o charakterze ingerencyjnym, spełnia istotną funkcję w kształtowaniu ładu i pokoju społecznego. Dzięki zastosowaniu jego uregulowań, niejednokrotnie o charakterze ściśle technicznym (szerzej zob. komentarz do niniejszego artykułu uwaga 6), możliwe jest bezpieczne korzystanie z obiektów budowlanych. Ze względu na przedmiot regulacji pełni ono podstawową rolę służebną w funkcjonowaniu państwa jako całości oraz poszczególnych jego obywateli. Doniosły społecznie przedmiot jego regulacji powoduje, że Prawo budowlane należy do jednych z najczęściej stosowanych regulacji prawa administracyjnego, czego dowodem pośrednim jest liczba spraw z tego zakresu rozpoznawanych co roku przez sądy administracyjne. W 2010 r. jedynie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał 6017 spraw ze skarg kasacyjnych w sprawach budowlanych, w 2011 r. spraw tych było 5959, natomiast w 2012 r. było ich 6559 (Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2010 r., s , 278, Warszawa 2011; Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2011 r., s , 288, Warszawa 2012; Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2012 r., s , 316, Warszawa 2013). Reasumując, ze względu na władczy oraz bezwzględnie obowiązujący charakter regulacji Prawa budowlanego wykładnia jego przepisów nie powinna prowadzić do rozszerzającego rozumienia poszczególnych jego instytucji, w szczególności tych, które prowadzą do ograniczenia zasady wolności budowlanej. Samego jednak ograniczenia tego prawa nie należy pojmować wyłącznie w sposób negatywny, ponieważ w swoich założeniach prowadzi ono do ochrony cenniejszych wartości zarówno o znaczeniu indywidualnym, jak i ogólnospołecznym. Ograniczenie to znajduje swoje umocowanie w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. 2. Obowiązująca ustawa z 7 lipca 1994 r. nie jest pierwszym aktem prawnym w sposób całościowy obejmującym proces budowlany. Początki budownictwa sięgają czasów prehistorycznych. Zasadniczy wpływ na jego powstanie i rozwój wywarło przejście ludności od prymitywnego, koczowniczego trybu życia do zajęć rolniczych, co zmusiło pierwotne grupy społeczne do zakładania osiedli (szerzej zob. C. Krawczak, Prawo budowlane na ziemiach polskich od połowy XVIII wieku do 1939 r., Poznań 1975, s. 9 i n.; S. Jędrzejewski, Prawo budowlane, Toruń 1981, s. 8 9; Z. Niewiadomski, w: Prawna regulacja procesu inwestycyj- Wojciech Piątek 15

14 Art. 1 Ustawa Prawo budowlane no-budowlanego. Uwarunkowania. Bariery. Perspektywy, red. Z. Niewiadomski, Warszawa 2009, s ). Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. w poszczególnych częściach terytorium odrodzonego państwa obowiązywały regulacje budowlane państw zaborczych. Pierwszym kompleksowym aktem prawnym rodzimego ustawodawcy było rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 23, poz. 202 ze zm.). Rozporządzenie z 1928 r. obejmowało zakresem zastosowania w sposób całościowy proces inwestycyjno-budowlany, począwszy od zasad oraz przebiegu postępowania przy tworzeniu planów zabudowania, przez parcelację terenów i scalanie działek budowlanych, wywłaszczenie nieruchomości, a skończywszy na przepisach policyjno-budowlanych. W nowej sytuacji społeczno-gospodarczej, jaka zaistniała po II wojnie światowej, dotychczasowe zasady prawa budowlanego musiały ulec istotnym przekształceniom, uwzględniającym odmienne założenia ustroju politycznego. Dekretem z 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz.U. Nr 16, poz. 109 ze zm.) ustanowione zostały nowe zasady planowania przestrzennego, oparte na centralizmie oraz preferencji interesu państwowego przed prywatnym. Dnia 31 stycznia 1961 r. uchwalona została ustawa Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46 ze zm.), obejmująca zgodnie z art. 1 ust. 1 sprawy projektowania, budowy, rozbiórki i utrzymania obiektów budowlanych oraz okreś lająca zasady organizacji, obowiązki i uprawnienia organów państwowego nadzoru budowlanego. W art. 4 ust. 2 ustawa z 1961 r., celem zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, właś ciwego układu funkcjonalnego obiektu oraz ze względów ekonomicznych, wprowadziła wymóg stosowania obowiązujących norm państwowych, normatywów technicznych projektowania i innych obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych oraz przestrzegania zasad współczesnej wiedzy technicznej. Ponadto ustawodawca nakazał stosowanie zatwierdzonych opracowań typowych, jeżeli względy techniczne bądź ekonomiczne nie stoją temu na przeszkodzie. Kolejnym aktem prawnym normującym proces budowlany była ustawa z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), która już w preambule stanowiła, że rola budownictwa w rozwoju socjalistycznej gospodarki oraz w podnoszeniu poziomu życia społeczeństwa wymaga stałego doskonalenia działalności budowlanej, zgodnie z potrzebami gospodarki narodowej oraz interesem społecznym. Nowością w porównaniu z ustawą z 1961 r. był szerszy zakres przedmiotowy regulacji prawnej, która zgodnie z art. 1 ust. 1 normowała działalność obejmującą sprawy wykorzystania terenów zgodnie z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, projektowanie, budowę, utrzymanie i rozbiórkę obiektów budowlanych oraz okreś- 16 Wojciech Piątek

15 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 lała zasady działania organów administracji państwowej w tych dziedzinach. Ustawa z 1974 r. obejmowała swoim zakresem przedmiotowym częściowo problematykę ochrony środowiska, nakazując jego ochronę przy projektowaniu, budowie, utrzymywaniu oraz użytkowaniu obiektów budowlanych. W dalszym ciągu obowiązywała zasada unifikacji przyjmowanych rozwiązań oraz typizacji elementów budowlanych i wyposażenia obiektów budowlanych. Kolejnym aktem prawnym regulującym proces budowlany jest obowiązująca ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.), która powraca do obowiązujących w dwudziestoleciu międzywojennym założeń wolności budowlanej oraz decentralizacji trybu projektowania i wznoszenia obiektów budowlanych. W porównaniu z dekretem z 1928 r. proces inwestycyjno-budowlany obecnie uregulowany jest w kilku aktach prawnych rangi ustawowej, powiązanych ze sobą w sposób funkcjonalny. Zasady oraz tryb postępowania w sprawach ocen oddziaływania na środowisko, w tym m.in. wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zostały uregulowane w ustawie z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.). Zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej oraz zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na okreś lone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy zostały uregulowane w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.). Zasady wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych, zasady kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu oraz zasady działania organów administracji publicznej w tej dziedzinie okreś lone zostały w ustawie z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz.U. Nr 92, poz. 881 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z 9 marca 2011 r. ustanawiającym zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającym dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz.Urz. UE 2011 L 88/5). Natomiast organizacja i zadania samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, a także prawa i obowiązki członków tych samorządów uregulowane zostały w ustawie z 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 932 ze zm.). W 2010 r. opublikowane zostały natomiast tezy do projektu nowej ustawy Kodeks budowlany, autorstwa zespołu pod przewodnictwem prof. Z. Niewiadomskiego ( Administracja. Teoria. Dydaktyka. Praktyka 2010, nr 1). Zgodnie Wojciech Piątek 17

16 Art. 1 Ustawa Prawo budowlane z pierwszą z tez celem ustawy Kodeks budowlany jest uregulowanie procesu inwestycyjnego, z uwzględnieniem wolności budowlanej, konstytucyjnej gwarancji własności, ochrony wartości wysoko cenionych oraz zasad sprawnego rozstrzygania konfliktu interesów: indywidualnego i publicznego. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 lipca 2012 r. w sprawie utworzenia, organizacji i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Budowlanego (Dz.U. z 2012 r., poz. 856) przy ministrze właś ciwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej utworzona została Komisja Kodyfikacyjna Prawa Budowlanego, która pracuje nad przygotowaniem Kodeksu urbanistyczno-budowlanego. Jego założeniem jest całościowe uregulowanie procesu inwestycyjno-budowlanego z poszanowaniem ładu przestrzennego, zrównoważonego rozwoju, konstytucyjnej gwarancji ochrony prawa własności, samodzielności planistycznej gminy oraz zasad sprawnego wyważania interesów: publicznego i indywidualnego. 3. Prawo budowlane, nie obejmując zakresem normowania całego procesu inwestycyjno-budowlanego, stanowi jednakże jego najistotniejszą część, począwszy od projektowania obiektu budowlanego, przez realizację robót budowlanych, skończywszy na zagadnieniach dotyczących rozbiórki. Aktem prawnym nadrzędnym względem Prawa budowlanego jest Konstytucja RP, która w art. 21 ust. 1 stanowi o ochronie własności, ustanawiając w art. 64 ust. 1 prawo podmiotowe każdego do ochrony własności, które zgodnie z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP podlega równej dla wszystkich ochronie prawnej. Ograniczenie własności, stosownie do art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, może nastąpić jedynie w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ono istoty tego prawa. O ograniczeniach tych stanowi m.in. Prawo budowlane, wprowadzając okreś lone zasady zabudowy nieruchomości oraz podejmowania działalności związanej z projektowaniem oraz wznoszeniem obiektów budowlanych. Ustawodawca kieruje się przy tym koniecznością zapewnienia ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz zagwarantowania praw lub wolności innych osób. Oprócz Prawa budowlanego również inne akty prawne o randze ustawy statuują publicznoprawne ograniczenia prawa własności, w tym prawa do zabudowy i zagospodarowania terenu. Stanowi o tym art. 2, zawierający wiele wyłączeń z zakresu przedmiotowego Prawa budowlanego w odniesieniu do administracyjnoprawnej regulacji dotyczącej projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych. 4. Prawo budowlane obejmuje swoim zakresem przedmiotowym działalność polegającą na projektowaniu, budowie, utrzymaniu i rozbiórce obiektów budowlanych. Pojęcie obiektu budowlanego zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 1 w sposób zakresowy, przez wymienienie wszystkich jego odmian, które zostały następnie zdefiniowane w dalszych punktach art. 3. Działalność polegająca na 18 Wojciech Piątek

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... Wstęp... Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane... ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE... Art. 5 1. [Utrata uprawnień]...

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... Wstęp... Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane... ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE... Art. 5 1. [Utrata uprawnień]... SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wstęp... Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane... ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE... Art. 1. [Przedmiot regulacji]... Art. 2. [Rozwinięcie]... Art. 3. [Definicje legalne]...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów 9 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 11 Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 1 16) 13 Rozdział 1a. (uchylony) 132 Rozdział 2. Administracja drogowa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

Ustawa o ewidencji ludności Komentarz

Ustawa o ewidencji ludności Komentarz Ustawa o ewidencji ludności Komentarz Zbigniew Czarnik Wojciech Maciejko Paweł Zaborniak Wydanie 1 Warszawa 2012 Poszczególne części komentarza opracowali: Wojciech Maciejko rozdziały 1, 2, 3, 7 Zbigniew

Bardziej szczegółowo

Aktualne i planowane zmiany w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Projektant, a zasady wiedzy technicznej.

Aktualne i planowane zmiany w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Projektant, a zasady wiedzy technicznej. "Konstrukcje budowlane. Nowe wymagania, technologie i materiały - przykłady rozwiązań w praktyce". Aktualne i planowane zmiany w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Projektant, a zasady wiedzy technicznej.

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Ustawa. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Katarzyna Zdun-Załęska WYDANIE 1

KOMENTARZ. Ustawa. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Katarzyna Zdun-Załęska WYDANIE 1 KOMENTARZ Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego Katarzyna Zdun-Załęska WYDANIE 1 Stan prawny na 1 maja 2014 roku Warszawa 2014 Spis treści Spis treści

Bardziej szczegółowo

Konferencja -,,KONSTRUKCJE BUDOWLANE Warszawa, 21 listopad 2014 r.

Konferencja -,,KONSTRUKCJE BUDOWLANE Warszawa, 21 listopad 2014 r. Konferencja -,,KONSTRUKCJE BUDOWLANE Warszawa, 21 listopad 2014 r. Zmiany przepisów w budownictwie Kodeks urbanistyczno budowlany Wiesław Bocheńczyk Zadanie nowej normy prawnej w budownictwie,,kodeks urbanistyczno

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE I REALIZACJA INWESTYCJI W ZAKRESIE DRÓG PUBLICZNYCH

PRZYGOTOWANIE I REALIZACJA INWESTYCJI W ZAKRESIE DRÓG PUBLICZNYCH PRZYGOTOWANIE I REALIZACJA INWESTYCJI W ZAKRESIE DRÓG PUBLICZNYCH Komentarz Patrycja Antoniak, Maksymilian Cherka Filip M. Elżanowski, Krzysztof A. Wąsowski Warszawa 2012 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 22 października 2013 r.

Warszawa, 22 października 2013 r. Warszawa, 22 października 2013 r. Przepisy regulujące proces budowlany Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.). Rozporządzenia wydane na podstawie

Bardziej szczegółowo

WZORY PISM PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK

WZORY PISM PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK JACEK BROLIK ELŻBIETA MUCHA Warszawa 2013 WZORY PISM Stan prawny na 1 września 2013

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI do książki pt. Komentarz do ustawy Prawo budowlane Autor Bolesław Kurzępa

SPIS TREŚCI do książki pt. Komentarz do ustawy Prawo budowlane Autor Bolesław Kurzępa SPIS TREŚCI do książki pt. Komentarz do ustawy Prawo budowlane Autor Bolesław Kurzępa Słowo wstępne... 11 Wykaz skrótów... 12 Rozdział 1. Przepisy ogólne... 13 Art. 1. Zakres przedmiotowy... 13 Orzecznictwo...

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚCI. Zagadnienia prawne. pod redakcją Heleny Kisilowskiej. Wydanie IV. Wydawnictwo Prawnicze r LexisNexis 1

NIERUCHOMOŚCI. Zagadnienia prawne. pod redakcją Heleny Kisilowskiej. Wydanie IV. Wydawnictwo Prawnicze r LexisNexis 1 NIERUCHOMOŚCI Zagadnienia prawne pod redakcją Heleny Kisilowskiej Wydanie IV Wydawnictwo Prawnicze r LexisNexis 1 Warszawa 2007 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 13 WSTĘP 15 Rozdział I. NIERUCHOMOŚCI ZARYS OGÓLNY

Bardziej szczegółowo

KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011

KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011 1 KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011 Decyzja o pozwolenie na budowę stanowi istotną gwarancję ochrony nie tylko praw osób trzecich lecz także interesu publicznego.

Bardziej szczegółowo

SKUTKI PRAWNE UCHWALENIA PLANU MIEJSCOWEGO

SKUTKI PRAWNE UCHWALENIA PLANU MIEJSCOWEGO SKUTKI PRAWNE UCHWALENIA PLANU MIEJSCOWEGO Skutki uchwalenia planu w odniesieniu do mocy obowiązującej poprzedniego planu i wydanych decyzji o warunkach zabudowy Art. 34 ust. 1 u.p.z.p. Wejście w życie

Bardziej szczegółowo

Akty prawne przegląd aktów normatywnych ustanowionych w czerwcu i lipcu 2014 r.

Akty prawne przegląd aktów normatywnych ustanowionych w czerwcu i lipcu 2014 r. Przegląd aktów normatywnych ustanowionych w czerwcu i lipcu 2014 r. (wykaz obejmuje akty prawne dotyczące elektryki lub z nią związane także w zakresie działających w niej podmiotów) 1. Ustawa z dnia 9

Bardziej szczegółowo

21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii

21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii 21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii Wśród spraw z zakresu geodezji i kartografii dominowały sprawy oznaczone podsymbolem 6120, dotyczące ewidencji gruntów i budynków. Głównym zagadnieniem, poruszanym

Bardziej szczegółowo

Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości

Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości obiektów podziemnych wyrobisk górniczych oraz przyspieszenia

Bardziej szczegółowo

PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI

PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI KOMENTARZ Leonard Etel Warszawa 2012 Stan prawny na 1 stycznia 2013 r. Recenzent Dr Rafał Dowgier Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Małgorzata Jarecka Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH Semestr zimowy 2015/2016 SSP I Zajęcia nr 3 Publiczne bazy orzeczeń Cz. I Serwis Sądu Najwyższego Serwis Naczelnego Sądu Administracyjnego i Centralna Baza Orzeczeń Sądów

Bardziej szczegółowo

Spór o opodatkowanie zamkniętych składowisk odpadów komunalnych podatkiem od nieruchomości

Spór o opodatkowanie zamkniętych składowisk odpadów komunalnych podatkiem od nieruchomości Katarzyna Kopyściańska Spór o opodatkowanie zamkniętych składowisk odpadów komunalnych podatkiem od nieruchomości Stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych 1 pod pojęciem,,budowla

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r.

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szanowna Pani dr n. med. Agnieszka Ruchała-Tyszler Wiceprezes Okręgowej Rady Lekarskiej Okręgowa Izba Lekarska w Szczecinie w miejscu OPINIA PRAWNA wydana na zlecenie

Bardziej szczegółowo

Budowla jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Radosław Żuk. Część I

Budowla jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Radosław Żuk. Część I Budowla jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości Radosław Żuk Część I PRZEDMIOT OPODATKOWANIA PODATKIEM OD NIERUCHOMOŚCI Istotne regulacje prawne 1) Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Bardziej szczegółowo

LITERATURA I TREŚCI PROGRAMOWE PODYPLOMOWYCH STUDIÓW PRAWNYCH PROBLEMÓW GÓRNICTWA I OCHRONY ŚRODOWISKA SPECJALNOŚĆ: PRAWNE PROBLEMY GÓRNICTWA

LITERATURA I TREŚCI PROGRAMOWE PODYPLOMOWYCH STUDIÓW PRAWNYCH PROBLEMÓW GÓRNICTWA I OCHRONY ŚRODOWISKA SPECJALNOŚĆ: PRAWNE PROBLEMY GÓRNICTWA LITERATURA I TREŚCI PROGRAMOWE PODYPLOMOWYCH STUDIÓW PRAWNYCH PROBLEMÓW GÓRNICTWA I OCHRONY ŚRODOWISKA SPECJALNOŚĆ: PRAWNE PROBLEMY GÓRNICTWA BLOK PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH 1. Wprowadzenie do wiedzy o państwie

Bardziej szczegółowo

USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM

USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM Renata Strachowska 2. wydanie Warszawa 2011 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 7 Wstęp... 15 Ustawa z dnia z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym... 17 Rozdział 1. Przepisy

Bardziej szczegółowo

Wymogi regulacji kodeksowej. Tomasz Bąkowski

Wymogi regulacji kodeksowej. Tomasz Bąkowski Wymogi regulacji kodeksowej Tomasz Bąkowski Kodeks - pojęcie Najpełniejsza forma porządkowania i systematyzacji danej dziedziny prawa w celu zespolenia rozproszonych w całym systemie norm regulujących

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 17. Wstęp... 21

Spis treści. Wykaz skrótów... 17. Wstęp... 21 Spis treści Wykaz skrótów................................. 17 Wstęp....................................... 21 Rozdział I. Zarys ogólny problematyki................. 23 1. Nieruchomości podstawowe pojęcia...................

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

USTAWA O GOSPODARCE NIERUCHOMOŚCIAMI

USTAWA O GOSPODARCE NIERUCHOMOŚCIAMI USTAWA O GOSPODARCE NIERUCHOMOŚCIAMI KOMENTARZ redakcja naukowa Paweł Czechowski Anna Błaszczak, Andrzej Chełchowski, Paweł Czechowski, Andrzej Hopfer, Adam Jaroszyński, Konrad Marciniuk, Michał Możdżeń-Marcinkowski,

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO

OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO KOMENTARZ Andrzej Burzak Małgorzata Okoń Piotr Pałka Warszawa 2012 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 Ustawa z dnia 16 września 2011

Bardziej szczegółowo

Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Str 1 / 5

Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Str 1 / 5 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Str 1 / 5 I SA/Ke 676/13 - Wyrok Data orzeczenia 2013-12-31 Data wpływu 2013-12-09 Sąd Sędziowie Symbol z opisem Hasła tematyczne Skarżony organ Treść wyniku

Bardziej szczegółowo

Literatura przykładowa

Literatura przykładowa Literatura przykładowa Samorząd terytorialny w RP Zbigniew Leoński Podręcznik "Samorząd terytorialny w RP" omawia formy organizacyjne lokalnego życia publicznego, tj. gminy, powiatu i województwa. Tok

Bardziej szczegółowo

Pani Teresa Piotrowska. Minister Spraw Wewnętrznych

Pani Teresa Piotrowska. Minister Spraw Wewnętrznych RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 31 V.511.605.2014.TS Pani Teresa Piotrowska Minister Spraw Wewnętrznych Wpłynęło do mnie pismo obywatela, w którym kwestionuje konstytucyjność 8 ust.

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością KOMENTARZE BECKA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Polecamy nasze publikacje z serii Komentarze Becka: Zygmunt Niewiadomski (red.) PLANOWANIE I ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE. KOMENTARZ, wyd. 5 Marzena

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 10 kwietnia 2003 r.

USTAWA. z dnia 10 kwietnia 2003 r. Dz.U.03.80.721 Dz.U.03.217.2124 Dz.U.05.113.954 Dz.U.05.267.2251 Dz.U.06.220.1601 Dz.U.07.23.136 Dz.U.07.112.767 Dz.U.08.154.958 USTAWA z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania

Bardziej szczegółowo

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA System Informacji Prawnej Opisane poniżej funkcjonalne wymagania mają jedynie charakter minimalny. Wykonawca może zaproponować szerszą niż opisana funkcjonalność.

Bardziej szczegółowo

Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r.

Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r. Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r. Niniejszy artykuł poświecony jest analizie problematyki tzw. inwestycji zaniechanych", w zakresie dotyczącym możliwości zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Przepisy ogólne 76 78

Przepisy ogólne 76 78 74 75 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy deweloperskiej forma aktu notarialnego dla przedwstępnej umowy deweloperskiej nie jest obligatoryjna i jest jedynie formą ad eventum, otwierającą możliwość skorzystania

Bardziej szczegółowo

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Rejent. rok 8. nr 10(90) październiki 998 r. Edward Janeczko Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Jak wiadomo, zasiedzenie polega na nabyciu prawa przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O POZWOLENIE NA BUDOWĘ (PB-1)

WNIOSEK O POZWOLENIE NA BUDOWĘ (PB-1) Numer rejestru organu właściwego do wydania pozwolenia na budowę (wypełnia organ): 1. Data wpływu wniosku (wypełnia organ): 2. WNIOSEK O POZWOLENIE NA BUDOWĘ (PB-1) Objaśnienie: Pola oznaczone kwadratem

Bardziej szczegółowo

Obowiązujący stan prawny na dzień 15 kwietnia 2011 r. Zmiany uchwalone, które oczekują na wejście w Ŝycie oznaczono kolorem czerwonym.

Obowiązujący stan prawny na dzień 15 kwietnia 2011 r. Zmiany uchwalone, które oczekują na wejście w Ŝycie oznaczono kolorem czerwonym. Załącznik A do wzorcowego szczegółowego programu egzaminu na uprawnienia budowlane Obowiązujący stan prawny na dzień 15 kwietnia 2011 r. Zmiany uchwalone, które oczekują na wejście w Ŝycie oznaczono kolorem

Bardziej szczegółowo

WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ

WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ str. 1 WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ NA CUDZYCH NIERUCHOMOŚCIACH Zdzisław Małecki, Magdalena Małecka-Pilujska Poznań, marzec 2007 str. 2 STRESZCZENIE Na tysiącach

Bardziej szczegółowo

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu Dobre praktyki legislacyjne 13 Przepisy przejściowe a zasada działania nowego prawa wprost Tezy: 1. W polskim porządku prawnym obowiązuje zasada działania nowego prawa wprost. Milczenie ustawodawcy co

Bardziej szczegółowo

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r.

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 WRZEŚNIA 2013 R. (SYGN. AKT K 35/12) DOTYCZĄCYM USTAWY O SYSTEMIE OŚWIATY I. METRYKA ORZECZENIA

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-656907-V/10/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9 Spis treści Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory.......................................... 7 Źródła prawa........................................................ 7 Inne skróty..........................................................

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BOLESŁAWIEC. z dnia r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BOLESŁAWIEC. z dnia r. Projekt z dnia 8 maja 2013 r., zgłoszony przez Przewodniczącego Rady Miasta Druk Nr XXXVII/.../2013/a UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BOLESŁAWIEC z dnia... 2013 r. w sprawie odpowiedzi na skargę wniesioną do

Bardziej szczegółowo

Lublin, dnia 28 marca 2013 r. Poz. 1666

Lublin, dnia 28 marca 2013 r. Poz. 1666 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Lublin, dnia 28 marca 2013 r. Poz. 1666 WOJEWODA LUBELSKI Rozstrzygnięcie nadzorcze Nr PN-II.4131.114.2013 Wojewody Lubelskiego z dnia 27 marca 2013 r. stwierdzające

Bardziej szczegółowo

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Rodzaj postępowania: skarga konstytucyjna Inicjator: osoba fizyczna Skład orzekający: 5 sędziów Zdania odrębne: 0 Przedmiot kontroli Wzorce kontroli

Bardziej szczegółowo

L.P. NAZWA AKTU PRAWNEGO LICZBA PYTAŃ

L.P. NAZWA AKTU PRAWNEGO LICZBA PYTAŃ UPRAWNIENIA BUDOWLANE 06 - LISTA AKTÓW PRAWNYCH Ustawa z dnia 0.0.994 r. Prawo budowlane. Jednolity tekst Dz. U.6.90 39 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia.04.00 r. w sprawie warunków technicznych

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 107/IX/2014. Krajowej Rady Radców Prawnych. z dnia 11 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 107/IX/2014. Krajowej Rady Radców Prawnych. z dnia 11 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 107/IX/2014 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 11 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu aktów prawnych, których znajomość jest wymagana od aplikanta na zajęciach z poszczególnych przedmiotów

Bardziej szczegółowo

Glosa do wyroku Naczelnego S¹du Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r. IV SA 2582/98*

Glosa do wyroku Naczelnego S¹du Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r. IV SA 2582/98* Glosa Rejent * rok 11 * nr 12(128) grudzieñ 2001 r. Glosa do wyroku Naczelnego S¹du Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r. IV SA 2582/98* Glosowany wyrok dotyczy kwestii niezwykle wa nej z perspektywy

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRAW LOKATORÓW I NAJEM LOKALI MIESZKALNYCH. Ewa Bończak-Kucharczyk

OCHRONA PRAW LOKATORÓW I NAJEM LOKALI MIESZKALNYCH. Ewa Bończak-Kucharczyk OCHRONA PRAW LOKATORÓW I NAJEM LOKALI MIESZKALNYCH Ewa Bończak-Kucharczyk Warszawa 2011 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 13 Wprowadzenie... 19 Rozdział 1 Przyczyny i cel wprowadzenia ustawy o ochronie

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 8 maja 1998 r. III RN 23/98

Wyrok z dnia 8 maja 1998 r. III RN 23/98 Wyrok z dnia 8 maja 1998 r. III RN 23/98 Rażące naruszenie prawa, stanowiące przesłankę prawną warunkującą uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej, nie obejmuje wszystkich sytuacji, w których może być sformułowany

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 2 stycznia 2015 r. 1/SO/SOWP/2015/SOKBT

Warszawa, 2 stycznia 2015 r. 1/SO/SOWP/2015/SOKBT 1/SO/SOWP/2015/SOKBT Warszawa, 2 stycznia 2015 r. Opinia Stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska do projekt z dnia 5 grudnia 2014 r. ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13 Spis treści Wstęp... 9 Wykaz skrótów... 13 Rozdział 1. Polski model dostępu do informacji w administracji publicznej. Zagadnienia ogólne (Grzegorz Rydlewski)... 14 1.1. Doktrynalne i normatywne aspekty

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW GMINA PRZECISZÓW STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW Część I WPROWADZENIE Załącznik nr 1 do uchwały Nr V/39/15 Rady Gminy Przeciszów z dnia 26 marca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r.

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku w sprawie : czy w obecnym stanie prawnym tj. wobec wejścia w życie z dniem 01 lipca 2011 r. nowelizacji art. 53 ustawy z dnia 05

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08

Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08 Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08 Świadczenie socjalne należne w okresie od 8 lutego 2001 r. górnikowi, który przeszedł na urlop górniczy przed tą datą, przysługuje w wysokości pomniejszonej

Bardziej szczegółowo

Art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. 4. Miejscowość:

Art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. 4. Miejscowość: Numer rejestru organu właściwego do wydania pozwolenia na budowę (wypełnia organ): 1 Data wpływu wniosku: 2 WNIOSEK O POZWOLENIE NA BUDOWĘ (PB-1) Objaśnienie: Pola oznaczone kwadratem wypełnia się stawiając

Bardziej szczegółowo

USTAWA O DROGACH PUBLICZNYCH. Renata Alicja Strachowska

USTAWA O DROGACH PUBLICZNYCH. Renata Alicja Strachowska USTAWA O DROGACH PUBLICZNYCH Renata Alicja Strachowska Warszawa 2012 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 7 Wstęp... 13 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych... 15 Rozdział 1 Przepisy ogólne...

Bardziej szczegółowo

TEZY. 1. Wykonanie robót budowlanych polegających na instalacji stacji bazowej telefonii komórkowej wymaga wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

TEZY. 1. Wykonanie robót budowlanych polegających na instalacji stacji bazowej telefonii komórkowej wymaga wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Sygnatura OSK 1566/04 Data wydania 2005-05-16 Skład orzekający Gliniecki Andrzej Mzyk Eugeniusz Żak Anna /sprawozdawca/ Akty prawne powołane w orzeczeniu Dz.U. 2000

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego

Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego I. Założenia Kodeksu II. System planowania przestrzennego III. Proces inwestycyjny - etapy IV. Inwestycje publiczne V. Realizacja inwestycji

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów.................................................. 9 Czasopisma i inne publikatory................................... 9 Źródła prawa.................................................

Bardziej szczegółowo

Autor: Bożena Grad, Urszula Nowicka, Jurij Stadnicki Tytuł: PODSTAWY OBSŁUGI NIERUCHOMOŚCI W teorii i praktyce Recenzent: prof. dr hab.

Autor: Bożena Grad, Urszula Nowicka, Jurij Stadnicki Tytuł: PODSTAWY OBSŁUGI NIERUCHOMOŚCI W teorii i praktyce Recenzent: prof. dr hab. Autor: Bożena Grad, Urszula Nowicka, Jurij Stadnicki Tytuł: PODSTAWY OBSŁUGI NIERUCHOMOŚCI W teorii i praktyce Recenzent: prof. dr hab. Lech Pałasz Liczba stron: 415 Rok wydania: 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP

Bardziej szczegółowo

W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających.

W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających. W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających. Wprowadzenie Na początek należy wskazać przepisy prawne odnoszące się

Bardziej szczegółowo

de lege lata i de lege ferenda

de lege lata i de lege ferenda Tomasz Bąkowski* Uniwersytet Gdański O wolności budowlanej de lege lata i de lege ferenda 1. Wprowadzenie Koncepcja wolności budowlanej, zwanej także wolnością budowy, prawem zabudowy czy też wolnościowym

Bardziej szczegółowo

Wniosek o pozwolenie na budowę 1)

Wniosek o pozwolenie na budowę 1) Wydział Architektury pok. 304 tel. 32 283 63 04 41-902 Bytom, ul. Parkowa 2 tel. 32 281 20 51, www.bytom.pl Urząd Miejski w Bytomiu... Bytom, dnia... / nr rejestru organu właściwego do wydania pozwolenia

Bardziej szczegółowo

DNI ZAMKNIĘTE DLA INTERESANTÓW: WTOREK I CZWARTEK

DNI ZAMKNIĘTE DLA INTERESANTÓW: WTOREK I CZWARTEK Wydział Architektury i Budownictwa p.o. Naczelnik Aleksandra Marczak pokój: 118 a telefon: 58 773 12 27, 58 683 54 09, fax. 58 683 48 99 e-mail: budownictwo@powiat-gdanski.pl DNI ZAMKNIĘTE DLA INTERESANTÓW:

Bardziej szczegółowo

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH Joanna Nowak-Kubiak Bożena Łukasik 2. wydanie Warszawa 2010 Spis treści Wykaz skrótów...7 Wstęp...9 Ustawa z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 30/10

Uchwała z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 30/10 Uchwała z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 30/10 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Dariusz Dończyk Sędzia SN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojskowej

Bardziej szczegółowo

Dr KRYSTIAN ZIEMSKI & PARTNERS KANCELARIA PRAWNA SP. K. W POZNANIU

Dr KRYSTIAN ZIEMSKI & PARTNERS KANCELARIA PRAWNA SP. K. W POZNANIU Czy rewitalizacja powinna być celem publicznym z punktu widzenia ustawy o gospodarce nieruchomościami? PROF. UAM DR HAB. KRYSTIAN M. ZIEMSKI KANCELARIA PRAWNA DR KRYSTIAN ZIEMSKI & PARTNERS SP.K. w POZNANIU

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 35/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 czerwca 2008 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca) w sprawie z urzędu J.

Bardziej szczegółowo

Podatnicy podatku od nieruchomości oraz zasady powstawania obowiązku podatkowego

Podatnicy podatku od nieruchomości oraz zasady powstawania obowiązku podatkowego 2 sierpnia 2010r. Podatnicy podatku od nieruchomości oraz zasady powstawania obowiązku podatkowego Radosław Żuk, prawnik, redaktor portalu TaxFin.pl Regulacja prawna Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Bardziej szczegółowo

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę.

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. 4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. W ramach spraw wywłaszczeniowych należy przywołać mający precedensowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

33 WYROK * z dnia 5 marca 2001 r. Sygn. P. 11/00. Trybunał Konstytucyjny w składzie:

33 WYROK * z dnia 5 marca 2001 r. Sygn. P. 11/00. Trybunał Konstytucyjny w składzie: 33 WYROK * z dnia 5 marca 2001 r. Sygn. P. 11/00 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Ciemniewski przewodniczący Teresa Dębowska-Romanowska Krzysztof Kolasiński sprawozdawca Joanna Szymczak protokolant

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Kształcenia na Odległość OKNO Politechniki Warszawskiej 2015r.

Ośrodek Kształcenia na Odległość OKNO Politechniki Warszawskiej 2015r. Opis przedmiotu Kod przedmiotu PGOZ Nazwa przedmiotu Prawo gospodarcze Wersja przedmiotu 1 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom kształcenia Studia I stopnia Forma i tryb prowadzenia studiów

Bardziej szczegółowo

56 WYROK* z dnia 6 marca 2000 r. Sygn. P. 10/99. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wiesław Johann przewodniczący. Zdzisław Czeszejko-Sochacki

56 WYROK* z dnia 6 marca 2000 r. Sygn. P. 10/99. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wiesław Johann przewodniczący. Zdzisław Czeszejko-Sochacki 56 WYROK* z dnia 6 marca 2000 r. Sygn. P. 10/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wiesław Johann przewodniczący Zdzisław Czeszejko-Sochacki Lech Garlicki sprawozdawca Joanna Szymczak protokolant po rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUGI Starostwo Powiatowe w Siemiatyczach

KARTA USŁUGI Starostwo Powiatowe w Siemiatyczach Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego KARTA USŁUGI Starostwo Powiatowe w Siemiatyczach Wersja: 1 ul. Legionów Piłsudskiego 3, 17-300 Siemiatycze

Bardziej szczegółowo

Dr M.Kotulski. Informacja publiczna a sprawy prywatne władzy publicznej

Dr M.Kotulski. Informacja publiczna a sprawy prywatne władzy publicznej Dr M.Kotulski Informacja publiczna a sprawy prywatne władzy publicznej Pojęcie informacji publicznej określa ustawodawca w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Str. Nb. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV

Spis treści. Str. Nb. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Spis treści Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Część I. Zagadnienia ogólne... 1 Rozdział I. Czym są organy ochrony prawnej?... 3 1 1. Ochrona prawna i jej rodzaje... 3 1 2. KlasyÞkacja organów państwowych...

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 11 lutego 2014 r. Poz. 668. WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia 6 lutego 2014 r. NK-N.4131.158.18.2013.RJ1

Wrocław, dnia 11 lutego 2014 r. Poz. 668. WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia 6 lutego 2014 r. NK-N.4131.158.18.2013.RJ1 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 11 lutego 2014 r. Poz. 668 WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia 6 lutego 2014 r. NK-N.4131.158.18.2013.RJ1 ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE Na podstawie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA PFRN. Kontakt z PFRN: 22 654 58 69 (71); e-mail: federacja@pfrn.pl; http://www.pfrn.pl

SZKOLENIA PFRN. Kontakt z PFRN: 22 654 58 69 (71); e-mail: federacja@pfrn.pl; http://www.pfrn.pl SZKOLENIA PFRN UMOWY POŚREDNICTWA ZAWIERANE Z DEWELOPEREM zagadnienia prawne, wzajemne relacje deweloper pośrednik, właściwa treść umowy pośrednictwa i załączników do umowy a odpowiedzialność pośrednika

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu

Bardziej szczegółowo

Administracyjnoprawne aspekty inwestycji budowlanych. Katarzyna Małysa-Sulińska

Administracyjnoprawne aspekty inwestycji budowlanych. Katarzyna Małysa-Sulińska Administracyjnoprawne aspekty inwestycji budowlanych Katarzyna Małysa-Sulińska Warszawa 2012 Stan prawny na 1 października 2012 r. Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Małgorzata Jarecka Opracowanie

Bardziej szczegółowo

UprawnieniaBudowlane.pl

UprawnieniaBudowlane.pl - 1 - Zakres przepisów wymagany na egzamin na uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, uprawnienia wykonawcze bez ograniczeń. Lp. Ustawa zakres PRAWO BUDOWLANE 1 Ustawa z dnia 07

Bardziej szczegółowo

Legitymacja do udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych i rozbiórkę obiektu budowlanego

Legitymacja do udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych i rozbiórkę obiektu budowlanego Głos aplikanta Dorota Krekora-Zając, Mariusz Zając Legitymacja do udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych i rozbiórkę obiektu budowlanego I. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

Wniosek o pozwolenie na budowę /rozbiórkę

Wniosek o pozwolenie na budowę /rozbiórkę Wniosek o pozwolenie na budowę /rozbiórkę Informacje ogólne Pozwolenie na budowę Pozwolenie na budowę jest decyzją administracyjną zezwalającą na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót

Bardziej szczegółowo

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ dr inż. Małgorzata Bogucka-Szymalska Departament Zasobów Wodnych Warszawa, 11-12 czerwca 2015 r. Dyrektywy istotne dla inwestycji wodnych

Bardziej szczegółowo

Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Str 1 / 6

Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Str 1 / 6 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych Str 1 / 6 I SA/Ke 101/14 - Wyrok Data orzeczenia 2014-03-27 Data wpływu 2014-01-31 Sąd Sędziowie Symbol z opisem Hasła tematyczne Skarżony organ Treść wyniku

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 ROZDZIAŁ I. Teoria organów państwowych... 17. ROZDZIAŁ II. Konstytucyjne organy ochrony prawa...

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 ROZDZIAŁ I. Teoria organów państwowych... 17. ROZDZIAŁ II. Konstytucyjne organy ochrony prawa... SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Wstęp......................................................... 13 ROZDZIAŁ I. Teoria organów państwowych... 17 1. Pojęcie organu... 17 2. Klasyfikacja organów... 21 2.1.

Bardziej szczegółowo

NABYWANIE NIERUCHOMOŚCI POD INWESTYCJE PUBLICZNE I ZASADY WYPŁATY ODSZKODOWAŃ

NABYWANIE NIERUCHOMOŚCI POD INWESTYCJE PUBLICZNE I ZASADY WYPŁATY ODSZKODOWAŃ NABYWANIE NIERUCHOMOŚCI POD INWESTYCJE PUBLICZNE I ZASADY WYPŁATY ODSZKODOWAŃ Michał Bala aplikant radcowski Kancelaria PIERÓG & Partnerzy Zasada ochrony własności leży u podstaw współczesnego państwa

Bardziej szczegółowo

Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie:

Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Ekspert: adw. Rafał Dybka Członek Warszawskiej Izby Adwokackiej, partner zarządzający w Nieruchomości & Proces Budowlany Kancelaria Prawna z siedzibą w Warszawie, ekspert prawny Instytutu Prawa Budowlanego

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo