Koncentracja przestrzenna (wymiar geograficzny) Definicja regionu: Bliskość (proximity) Powiązania (linkages) Interakcje.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Koncentracja przestrzenna (wymiar geograficzny) Definicja regionu: Bliskość (proximity) Powiązania (linkages) Interakcje."

Transkrypt

1 1 Dr Arkadiusz Kowalski Instytut Gospodarki Światowej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Rola klastrów w podnoszeniu innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw I II Sesja IP workshop Moduł ekonomiczny Politechnika Warszawska, listopada 2009 r. 1 2 Czym jest klaster przemysłowy? Klaster (def. M. Porter) - geograficzne skupisko wzajemnie powiązanych firm, jednostek naukowych, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących usługi, firm działających w pokrewnych sektorach i związanych z nimi instytucji w poszczególnych dziedzinach, konkurujących między sobą, ale również współpracujących. Klaster (def. P. Doeringer i D. Tekla, 1995) - przestrzenna koncentrację sektorów przemysłu, które dzięki wspólnej lokalizacji na danym obszarze osiągają wyższy poziom wydajności. Klaster (def. M. Fromhold-Eisebith i G. Eisebith, 2005) regionalna aglomeracja firm i innych organizacji (takich jak uniwersytety, centra badawczo-rozwojowe, agencje państwowe) powiązanych sektorowo bądź powiązanych łańcuchem wartości dodanej, uzyskujących przewagę konkurencyjną dzięki kolokalizacji oraz współpracy. 3 4 Przykład definicji klastra w polskich programach wspierania innowacyjności Wymagania dotyczące klastrów stawiane przez PARP w programie pilotażowym PO IG Wsparcie na rozwój klastra członkami klastra są podmioty działające na rzecz rozwoju gospodarczego oraz co najmniej 10 przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą na terenie przynajmniej 2 sąsiednich województw, co najmniej 50% podmiotów funkcjonujących w ramach klastra stanowią przedsiębiorcy, podmioty funkcjonujące w ramach klastra są przestrzennie i sektorowo skoncentrowane, przez co rozumie się, że konkurują i współpracują w tych samych lub pokrewnych branżach, podmioty funkcjonujące w ramach klastra są powiązane rozbudowaną Przykład: Dolina Krzemowa (Silicon Valley) w Kalifornii, USA Najsłynniejszy klaster na świecie. Na przestrzeni 300 mil kwadratowych między Palo Alto i San Jose w Kalifornii ulokowanych jest obecnie ponad 6 tys. firm wysokotechnologicznych, w których pracuje ponad 1 mln osób. Dolina Krzemowa to dziś wspólnota technologiczna, cechująca się bardzo wysoką mobilnością personelu (średni czas pracy pracowników w firmie to 2-3 lata, przy czym zdarza się, że wracają oni do tego samego przedsiębiorstwa powtórnie). Źródłem postępu technologicznego w Dolinie Krzemowej jest region i sieci współpracy, a nie pojedyncze firmy. siecią relacji o formalnym i nieformalnym charakterze. 5 6

2 2 Źródła koncepcji klasteringu: teorie lokalizacji przedsiębiorstw przemysłowych => (A. Webera) kryterium optymalnej lokalizacji - punkt minimalnych kosztów czynników wyborów lokalizacyjnych (transportu, pracy) => (A. Löscha) - maksymalizacja zysku czyli punkt zapewniający maksymalny dochód przy minimalnych kosztach wytwarzania => (teoria W. Isarda) - zasada substytucji czynników produkcji (np. substytucja nakładów na transport w miejsce nakładów na surowce). teoria A. Marshalla (marshalowski dystrykt przemysłowy) => zlokalizowane efekty zewnętrzne (korzyści lokalizacji, korzyści aglomeracji), w tym przede wszystkim dyfuzja wiedzy teoria biegunów wzrostu F. Perroux => polaryzacja rozwoju Klastering jako nowe podejście do polityki rozwoju regionalnego Tendencje w UE i OECD: coraz większa waga przywiązywana do lokalnej koncentracji określonych branż i zachodzących w nich dyfuzji innowacji Wzrost zainteresowania klastrami przemysłowymi, których koncepcja nawiązuje do marschallowskich okręgów przemysłowych Klastering obecny w ponadnarodowych (UE) i narodowych politykach/strategiach rozwoju gospodarczego Szczególny nacisk kładzie się na klastry w sektorach wysokich technologii (wg OECD: przemysł lotniczy i kosmiczny, farmaceutyczny, komputerowy i urządzeń biurowych, wyposażenia radiowego, telewizyjnego, i telekomunikacyjnego oraz instrumentów precyzyjnych, medycznych i optycznych) 7 8 Jaka skala przestrzenna jest optymalna dla wzmacniania procesów innowacyjnych? Poziom lokalny? Poziom krajowy? Poziom regionalny? Poziom Wspólnotowy? Doświadczenia państw wysoko rozwiniętych wskazują na regionalizację zdolności innowacyjnych Definicja regionu: Region geograficznie zdefiniowana i administracyjnie wyodrębniona przestrzeń, czy Region jednorodna gospodarczo i kulturowo przestrzeń, posiadająca swoją specyfikę i wewnętrzną spójność. nacisk (push) i ssanie (pull) innowacyjne od linearnego do interakcyjnego modelu procesu innowacyjnego Kluczowe aspekty funkcjonowania klastrów Koncentracja przestrzenna (wymiar geograficzny) Interakcje Bliskość (proximity) Powiązania (linkages) polaryzacja rozwoju efekty synergii i spillovers Innowacje koncentrują się w mniejszej strukturze przestrzennej niż region administracyjny w regionie ekonomicznym (kategoria Partnerzy Koncentracja sektorowa przestrzenno-ekonomiczna, w którą wpisuje się koncepcja klastra) 9 10 Klaster a inicjatywa klastrowa Inicjatywa klastrowa - mniej lub bardziej zinstytucjonalizowane działanie grupy aktorów lokalnych mające na celu zainicjowanie funkcjonowania danego klastra bądź rozwiązanie istotnych problemów już funkcjonującego klastra. => celowe działanie mające na celu budowę sformalizowanej struktury wspomagającej sieciowanie partnerów gospodarczych i naukowych należących do spontanicznie zainicjowanego klastra lub jego zalążka. Animator (koordynator) klastra instytucja tworzona do reprezentowania członków klastra, artykulacji wspólnych interesów i zarządzania relacjami zewnętrznymi, a także wewnętrznymi. I 11 12

3 3 Determinanty produktywności Konkurencyjność w ujęciu mikroekonomicznym Jakość działań i strategii przedsiębiorstw Konkurencyjność w ujęciu makroekonomicznym Infrastruktura społeczna i instytucje Stan rozwoju klastrów Jakość środowiska otoczenia biznesu Polityka makroekonomiczna 13 Czynniki przewagi konkurencyjnej ( diament Portera ) Systemowe ujęcie 4 grup czynników determinujących potencjał konkurencyjny konkretnych przemysłów w określonych lokalizacjach : 1. Czynniki wytwórcze (zasoby) relatywne wyposażenie w czynniki produkcji takie jak zasoby naturalne, wykwalifikowana siła robocza, infrastruktura, sektor B+R, 2. Charakter popytu determinanty popytu, wielkość i struktura rynku, obecność wymagających klientów, 3. Przemysły powiązane i wspierające obecność przemysłów i podmiotów stanowiących zaplecze danej branży, czy z nią powiązanych, wyspecjalizowanych poddostawców itp., 4. Strategia firm oraz struktura i rywalizacja uwarunkowania dotyczące takich aspektów jak tworzenie przedsiębiorstw, ich organizacja i zarządzanie, specyfika konkurencji (i współpracy). 14 Czynniki przewagi konkurencyjnej ( diament Portera ) Przemysły powiązane i wspierające Klaster a konkurencyjność gospodarcza model diamentu konkurencyjności Portera Klastrów nie należy traktować w oderwaniu od pozostałych czynników, lecz jako przejaw wzajemnego oddziaływania poszczególnych składników diamentu Czynniki wytwórcze Przedsiębiorcy Alianci Charakter popytu Klastry wytwarzają wartość dodaną, która wzmacnia konkurencyjność oraz kreuje szereg korzyści: zwiększona wydajność przedsiębiorstw należących do klastra, zwiększona zdolność podejmowania działań innowacyjnych, Przemysły powiązane i wspierające 15 stworzenie zachęt do tworzenia nowych firm 16 Wpływ klastrów na innowacyjność i konkurencyjność przedsiębiorstw Korzyści Dostęp do wyspecjalizowanych usług Rozwój kapitału ludzkiego i mobilności siły roboczej redukcja niepewności i ryzyka Sieć dostawców Informacja o nowych technologiach Efekty zewnętrzne (externalities) Efekty synergii Efekty spillovers Dyfuzja innowacji Dostęp do infrastruktury Dostęp do informacji o rynku (np. o bieżących potrzebach nabywców) Identyfikacja nisz produkcyjnych Wspólne działania marketingowe Koszty Konkurencja na rynku czynników produkcji (zasoby pracy, nieruchomości) Problemy związane z zatłoczeniem (np. transport) Problemy z definiowaniem IPR problem wolnego jeźdźca Konkurencja na rynku zbytu (strona popytowa) 17 Korzyści clusteringu z perspektywy: poziomu regionu Sukces klastrów budzi entuzjazm dla współpracy w regionie i wzmacnia lokalny patriotyzm Tworzenie lokalnego łańcucha podażowego Powstają nowe miejsca pracy, a jednocześnie zwiększa się podaż wyspecjalizowanej siły roboczej Korzystna atmosfera przedsiębiorczości wokół klastrów przyciąga inwestorów Łatwy dostęp do specjalistycznych usług poziomu gospodarki narod. Klastry są katalizatorem poprawy koniunktury gospodarczej Klastry są stymulatorami innowacyjności Klastry aktywizują eksport i przyciągają inwestycje zagraniczne Klastry aktywizują działalność gospodarcza, zwiększając PKB 18

4 4 Relacja między klasteringiem a PKB per capita dla regionów poziomu NUTS 2 w UE-15 (2004) Związek między rozwojem klastrów a innowacyjnością przedsiębiorstw (wyniki badania Innobarometer 2006) 78% innowacyjnych przedsiębiorstw działających w klastrze wprowadziło innowacje produktowe (wobec 74% ogółu innowacyjnych przedsiębiorstw) 63% innowacyjnych przedsiębiorstw działających w klastrze wprowadziło innowacje procesowe (wobec 56% ogółu innowacyjnych przedsiębiorstw) 53% innowacyjnych przedsiębiorstw działających w klastrze prowadzi badania marketingowe (wobec 33% ogółu innowacyjnych podmiotów) 29% innowacyjnych przedsiębiorstw działających w klastrze aplikowało o uzyskanie patentu (wobec 12% ogółu innowacyjnych podmiotów) 29% innowacyjnych przedsiębiorstw działających w klastrze aplikowało o uzyskanie znaku towarowego (wobec 14% ogółu innowacyjnych podmiotów) Źródło: European Commission, Innovation Clusters in Europe, A statistical analysis and overview of current policy support, DG Enterprise and Industry Report, % menedżerów przyznaje, że klaster pomaga im w zwiększeniu dostępu do lokalnych / regionalnych rynków. 20 Korzyści clusteringu z perspektywy przedsiębiorstw: twarde korzyści Korzyści clusteringu z perspektywy przedsiębiorstw: miękkie korzyści Źródło: Prof. Janusz Zaleski, Zasady tworzenia i funkcjonowania klastrów w warunkach polskich 21 Źródło: Prof. Janusz Zaleski, Zasady tworzenia i funkcjonowania klastrów w warunkach polskich 22 Dzielenie się wiedzą w klastrach I Wiedza jawna (może być spisana, udokumentowana) (np. patenty) Wiedza ukryta (tacit knowledge) (możliwa do przekazania jedynie w bezpośrednich interakcjach, nie może być udokumentowana) Możliwość wykorzystania IPR (Intellectual Property available) Możliwości wspólnego działania 23 24

5 5 Problem wolnego jeźdźca (gapowicza) (free-rider problem) w strukturach klastrowych Bliskość geograficzna może sprzyjać imitacji technologii Niektórzy przedsiębiorcy mogą chcieć wykorzystywać technologię powstałą w klastrach bez partycypowania w kosztach jej wytworzenia Im bliżej firmy współpracują, tym ich korzyść wzrasta wraz ze wzrostem wydatków partnera na B+R Przedsiębiorstwo ma zachętę ekonomiczną, aby zredukować swoje wydatki na B+R mając nadzieję, że jednostka partnerska tego nie zrobi Potrzebny jest mechanizm, który zapewni równowagę w wymianie wiedzy między partnerami w ramach struktur klastrowych 25 Jak wiedza może być chroniona w klastrach? Zależy to od: Rodzaju wiedzy: - Know-what (informacja, fakty) - Know-why (wiedza naukowa, odnosząca się do zasad i praw) - Know-how (umiejętności) - Know-who (wiedza o ekspertach i ich umiejętnościach) Rodzaju podmiotu: - przedsiębiorstwo - jednostka naukowa - ośrodek innowacyjności 26 Podmioty w strukturach klastrowych i rodzaje wiedzy Know-What Know-How Przemysł Know-Why (wiedza naukowa) Nauka Know-Who 27 Rodzaj podmiotu Jednostki naukowe Koordyna- torzy Przedsiębiorstwa Jednostki koordynujące/ pośredniczące Rodzaj wiedzy Cele Mechanizmy IP Know-why (wiedza naukowa) Know-what (fakty) Know-how (umiejętności) Know-who (wiedza o ekspertach i podmiotach na rynku) Odkrywanie nauki Wdrażanie wiedzy w praktycznej działalności gospodarczej Łączenie przedsiębiorców z naukowcami Inicjowanie wspólnych działań Dostarczanie wiedzy o najnowszych osiągnięciach technologicznch Publikacje Prawa autorskie (copyright) Patenty Licencje Tajemnice handlowe Bazy danych Otwarte platformy, organizacje sieciowe 28 Interaktywna (!) mapa klastrów w Polsce I 29 30

6 6 Przykład Klastra Medialnego dane z mapy klastrów w Polsce Przykład (2) OPTOKLASTER dane z mapy klastrów w Polsce Województwo łódzkie Województwo mazowieckie Identyfikacja klastrów w Polsce Cykl rozwoju klastra do 2009 r. program badań statystycznych statystyki publicznej nie obejmował zgrupowań podmiotów gospodarczych r. - rozszerzenie o zagadnienia związane z klastrami Formularza PNT-02 Sprawozdanie o innowacjach w przemyśle Do programu badań statystycznych statystyki publicznej na 2010 r. wpisane zostały prace metodologiczne mające na celu badania klasteringu poprzez badania wtórne, oparte na bazach danych statystycznych będących w posiadaniu GUS: - metoda przepływów międzygałęziowych (Input/Output) oparta o współczynnik koncentracji, - metoda badania skupień (tzw. high points) oparta na współczynniku lokalizacji (LQ location quotient) Źródło: European Commission, Regional Clusters in Europe Observatory of European SMEs, Brussels 2002, No 3, s.15 Cykl życia klastra (cd.) Czynniki zapewniające wysoką innowacyjność i sukces klastra Klastry ustabilizowane - dalszy rozwój Aktywna rola przemysłu Wysoki poziom naukowego zaplecza badawczego Efektywna współpraca i komunikacja pomiędzy członkami klastra Klastry embrionalne - wczesny etap rozwoju Klastry upadające - chyląsięku upadkowi, jednak mogąponownie wejśćw cykl rozwoju Klastry dojrzałe - Stabilne, jednak z wyczerpanym potencjałem rozwoju 35 Wsparcie ze strony regionu i miasta (przy zachowaniu bottom-up approach) Nowy etap rozwoju klasteringu INTERNACJONALIZACJA inicjatyw klastrowych! (globalizacja i integracja => możliwości przepływu zasobów i zwiększona specjalizacja łańcucha wartości ponad granicami krajowymi) 36

7 7 Klastry jako ważny element polityki gospodarczej Innowacyjnej Regionalnej Horyzontalnej polityki przemysłowej I Podejście oddolne (bottom-up approach) do roli polityki klastrowej dominujące podmioty w klastrze to lokalne przedsiębiorstwa działania państwa pełnią jedynie rolę pomocniczą selektywne programy wsparcia: - tworzenie odpowiedniej infrastruktury instytucjonalnej - zasadne w obszarach realnych niedoskonałości rynku 37 - zależna od fazy rozwoju klastra. 38 Klastering jako element polityki rozwoju gospodarczego identyfikowanie nowych oraz potencjalnych skupisk klastrowych na poziomie regionalnym, ciągłe inwestowanie w sektor B + R ukierunkowanie prac badawczych na potrzeby regionu, rozwijanie przedsiębiorczości (procedury dla strategicznych inwestorów), dążenie do wzmacniania marki regionu, sporządzanie specjalistycznych ekspertyz, promowanie współpracy i ułatwianie nawiązywania kontaktów pomiędzy podmiotami z klastra oraz uczestnikami z zewnątrz, monitorowanie jakości klastrów zastosowanie ciągłej analizy i benchmarkingu => w kierunku excellent clusters 39 Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata Kierunek 5. Infrastruktura dla innowacji podkreśla znaczenie wspierania wspólnych działań przedsiębiorców o charakterze sieciowym, ukierunkowanych na realizację przedsięwzięć innowacyjnych Rekomendowane działania zwiększenie świadomości przedsiębiorców dotyczących korzyści płynących ze współpracy z jednostkami naukowymi oraz innymi przedsiębiorstwami, ustanowienie efektywnego partnerstwa publiczno-prywatnego, zapewnianie warunków do współpracy sieciowej, wsparcie rozwoju klastrów, wsparcie rozwoju platform technologicznych w zaawansowanych technologicznie sektorach. 40 Program Operacyjny Innowacyjna gospodarka, (PO IG) Priorytet 5 Dyfuzja innowacji, Działanie 5.1 Wspieranie powiązań kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym. Cel działania 5.1: wzmocnienie pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw poprzez wsparcie rozwoju powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami oraz między przedsiębiorstwami i jednostkami naukowo-badawczymi. Wsparcie przeznaczone na rozwój powiązań kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym (działających na terenie dwu i więcej województw) => potencjale wsparcie mogą tym samym uzyskać silne i relatywnie rozległe przestrzennie klastry. Wparciu klastrów regionalnych (z jednego województwa) służą natomiast regionalne programy operacyjne (RPO). 41 Projekty finansowane w ramach działania 5.1 zakup środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych związanych z nową inwestycją, doradztwo z zakresu opracowania planów rozwoju i ekspansji powiązania (tj. klastra), udział w krajowych i międzynarodowych spotkaniach w celu wymiany doświadczeń, zakup ogólnodostępnej infrastruktury badawczej (laboratorium, miejsce do przeprowadzania testów), infrastruktura sieci szerokopasmowych, działania promocyjne powiązania w celu pozyskania nowych przedsiębiorstw do udziału w ugrupowaniu, zarządzenie ogólnodostępnym zapleczem technicznym klastra, organizacja programów szkoleniowych, warsztatów i konferencji celem wspierania procesu dzielenia się wiedzą oraz tworzenia sieci powiązań między członkami powiązania. 42

8 Kryteria w ramach działania 5.1 Działanie 5.2 PO IG Wspieranie sieci proinnowacyjnych udział w projekcie co najmniej 10 przedsiębiorców, w tym przynajmniej połowy spełniających definicję MSP, jak również co najmniej jednej organizacji badawczej i co najmniej jednej instytucji otoczenia biznesu, udział w przychodach ze sprzedaży poza obszar, na którym zlokalizowane jest powiązanie kooperacyjne, na poziomie co najmniej 30% (kryterium stopnia otwartości na zewnątrz), instytucji otoczenia biznesu o znaczeniu ponadregionalnym. wsparcie proinnowacyjnych instytucji otoczenia biznesu, takich jak: - parki naukowo-technologiczne, - inkubatory technologiczne, - centra transferu technologii itd. zagwarantowanie równego dostępu do produktu projektu wszystkim członkom powiązania kooperacyjnego, przedmiot działalności podmiotu realizacja przedsięwzięć na rzecz uczestników powiązania kooperacyjnego oraz na rzecz współpracy uczestników powiązania z jednostkami otoczenia przedsiębiorstw i jednostkami naukowymi Program Operacyjny Kapitał Ludzki Regionalne Programy Operacyjne - cztery możliwe podejścia: Działanie 2.1 Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki. Cel: podniesienie konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez zwiększenie inwestowania w kapitał ludzki przedsiębiorstw oraz poprawa jakości i dostępności usług szkoleniowo-doradczych wspierających rozwój przedsiębiorczości. Poddziałania: Rozwój kapitału ludzkiego w przedsiębiorstwach, Partnerstwo dla zwiększania adaptacyjności 1) wyodrębnienie osobnych działań na wspieranie klastrów 2) łączenie działań wspierających klastry z innymi działaniami mającymi na celu wspieranie przedsiębiorczości, instytucji otoczenia biznesu lub mającymi na celu budowanie relacji pomiędzy przedsiębiorstwami a sferą B+R. 3) brak osobnego działania wspierającego klastry, przy jednoczesnym nadaniu odpowiedniego priorytetu działaniom o charakterze klastrowym przez umieszczenie odpowiednich zapisów w kryteriach wyboru projektów (np. RPO Województwa Podlaskiego) 4) pominięcie możliwości wsparcia inicjatyw klastrowych, co zmusza potencjalnych beneficjentów do aplikowania o środki krajowe Wsparcie systemowe na rzecz zwiększenia zdolności adaptacyjnych pracowników i przedsiębiorstw. => asymetryczność realnego wsparcia w układzie regionalnym Internacjonalizacja inicjatyw klastrowych PRO INNO Europe CLUSTER Alliance I

9 9 Projekty pilotażowe w ramach programu BSR InnoNet (PIC) Klastry a umiędzynaradawianie gospodarki Sektor Uczestnik z Polski Projekt 1 Projekt 2 Projekt 3 Projekt 4 Biotechnologia Sektor Sektor ICT Przemysł z żywnościowy drzewno- aspektami meblarski ochrony środowiska Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny (Baltic Eco- Energy Cluster) Grupa przedsiębiorst w reprezentowanych przez SGGW Klaster ICT Pomorze Zachodnie (ICT West Pomeranian cluster) Wielkopolski Klaster Meblarski (Wielkopolska Furniture Cluster) uczestnictwo w klastrze, który wchodzi w interakcje z klastrami zagranicznymi, jest bodźcem dla przedsiębiorstwa do internacjonalizacji jego działalności gospodarczej =>korzyści: - zwiększenie eksportu i nawiązanie nowych kontaktów, - większe możliwości uczenia się i udziału w projektach międzynarodowych, rozwój struktur klastrowych jest efektywnym czynnikiem zwiększającym atrakcyjność lokalizacyjną dla BIZ Inne uczestniczące kraje Szwecja Finlandia Norwegia Islandia Szwecja Finlandia Norwegia Islandia Szwecja Finlandia Norwegia Łotwa Dania Finlandia Łotwa Litwa Szwecja uczestnictwo w programach umiędzynarodowienia klastrów może pociągać transfer wiedzy oraz nowoczesnych technologii. dotychczasowe doświadczenia potwierdzają potencjał polskich podmiotów do nawiązywania relacji biznesowych z partnerami zagranicznymi oraz możliwość uzyskiwania korzyści ekonomicznych 50 Dziękuję 51

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Klastry w Polsce: diagnoza, polityka i instrumenty wsparcia

Klastry w Polsce: diagnoza, polityka i instrumenty wsparcia 2015 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Klastry w Polsce: diagnoza, polityka i instrumenty wsparcia Szczecinek, 24 września 2015 r. Klaster kilka słów teorii Klaster = współpraca

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

PO IG 5.1 Wspieranie rozwoju powiązao kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym dla wczesnej fazy rozwoju i fazy rozwoju powiązao kooperacyjnych

PO IG 5.1 Wspieranie rozwoju powiązao kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym dla wczesnej fazy rozwoju i fazy rozwoju powiązao kooperacyjnych PO IG 5.1 Wspieranie rozwoju powiązao kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym dla wczesnej fazy rozwoju i fazy rozwoju powiązao kooperacyjnych Powiązanie kooperacyjne zgrupowanie działających w określonym

Bardziej szczegółowo

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP 2014 Joanna Podgórska Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP Wsparcie klastrów na poziomie krajowym i regionalnym Konferencja

Bardziej szczegółowo

PARP WSPARCIE KLASTRÓW. W PROGRAMIE OPERACYJNYM INNOWACYJNA GODPODARKA oraz w PROGRAMIE PILOTAŻOWYM PARP. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

PARP WSPARCIE KLASTRÓW. W PROGRAMIE OPERACYJNYM INNOWACYJNA GODPODARKA oraz w PROGRAMIE PILOTAŻOWYM PARP. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INNOWACYJNA GODPODARKA oraz w PROGRAMIE PILOTAŻOWYM PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 1 WSPARCIE NA ROZWÓJ KLASTRA PROGRAM PILOTAŻOWY PARP 2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020

Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020 Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020 Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Warszawa, 1 Klastry/ inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Marita Koszarek BSR Expertise

Marita Koszarek BSR Expertise Marita Koszarek BSR Expertise Marita Koszarek Międzynarodowy ekspert w zakresie klastrów branżowych: współautor rekomendacji do Regionalnego Programu Wspierania Klastrów dla Województwa Pomorskiego na

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA ROZWOJU KLASTRÓW W POLSCE

DOŚWIADCZENIA ROZWOJU KLASTRÓW W POLSCE DOŚWIADCZENIA ROZWOJU KLASTRÓW W POLSCE Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska MARITA KOSZAREK ekspert międzynarodowy ponad 9 lat doświadczenia w zakresie klastrów bezpośrednia współpraca

Bardziej szczegółowo

Jeremiasz Salamon Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Jeremiasz Salamon Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Jeremiasz Salamon Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Programowanie w układach makroregionalnych Polska Zachodnia [strategia przyjęta przez rząd 30.04.14]? Polska

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 2014 Paulina Zadura-Lichota Dyrektor Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Kraków,

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP 2010 Aneta Wilmańska Zastępca Prezesa PARP Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP Wsparcie dla innowacyjnych przedsiębiorstw nowe perspektywy Warszawa, 26 maja 2010 r. PARP na rzecz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Warszawa, 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

KLASTRY PRZEMYSŁOWE. Projekt Centrum Rozwoju Klastrów Świętokrzyskich. Dr inż. Ignacy Pardyka. ŚWIĘTOKRZYSKA AGENCJA ROZWOJU REGIONU S.A.

KLASTRY PRZEMYSŁOWE. Projekt Centrum Rozwoju Klastrów Świętokrzyskich. Dr inż. Ignacy Pardyka. ŚWIĘTOKRZYSKA AGENCJA ROZWOJU REGIONU S.A. KLASTRY PRZEMYSŁOWE Projekt Centrum Rozwoju Klastrów Świętokrzyskich Dr inż. Ignacy Pardyka ŚWIĘTOKRZYSKA AGENCJA ROZWOJU REGIONU S.A. w Kielcach I Forum Gospodarcze w Ostrowcu Świętokrzyskim 19 października

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Małe i średnie przedsiębiorstwa w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007 2013

Małe i średnie przedsiębiorstwa w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 1 Autor: Aneta Para Małe i średnie przedsiębiorstwa w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 PO Innowacyjna Gospodarka jest to główny z programów operacyjnych skierowany do przedsiębiorców.

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych Jaka jest Rola MJWPU? Wprowadzanie w świat finansowania innowacji na Mazowszu

Bardziej szczegółowo

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Fundusze Europejskie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Projekt Rozwój Mazowieckiego Klastra Efektywności Energetycznej i Odnawialnych

Bardziej szczegółowo

Wspieranie przedsiębiorstw z funduszy europejskich w perspektywie finansowej 2014-2020 Jerzy Kwieciński

Wspieranie przedsiębiorstw z funduszy europejskich w perspektywie finansowej 2014-2020 Jerzy Kwieciński Wspieranie przedsiębiorstw z funduszy europejskich w perspektywie finansowej 2014-2020 Jerzy Kwieciński Seminarium szkoleniowe Możliwości wsparcia przedsiębiorstw w ramach RPO WP 2014-2020 Stalowa Wola,

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Instytucje otoczenia biznesu a fundusze strukturalne

Instytucje otoczenia biznesu a fundusze strukturalne 2009 Łukasz Sztern Zespół Innowacji i Technologii Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Instytucje otoczenia biznesu a fundusze strukturalne Warszawa, 05 maja 2009r. Działania wspierające tworzenie

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2014 Bożena Lublińska Kasprzak Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Warszawa, 24 czerwca 2014 r.,

Bardziej szczegółowo

Opracował: KB/BR Sprawdził: JJ Data: 21.09.2015 r. Dobry klimat do inwestycji

Opracował: KB/BR Sprawdził: JJ Data: 21.09.2015 r. Dobry klimat do inwestycji Opracował: KB/BR Sprawdził: JJ Data: 21.09.2015 r. Dobry klimat do inwestycji Spis treści Czym jest klaster?.... 3 SKM.... 6 Historia... 14 Perspektywy rozwoju SKM..... 17 Zainwestuj w Szczecineckim Klastrze

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych O MJWPU RPO WM PO KL

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INTELIGENTNY ROZWÓJ 2014-2020

WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INTELIGENTNY ROZWÓJ 2014-2020 WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INTELIGENTNY ROZWÓJ 2014-2020 Daniel SZCZECHOWSKI Departament Zarządzania Programami Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Programy krajowe i europejskie możliwości finansowania inicjatyw PPTN. Inauguracja Polskiej Platformy Technologii Nuklearnych 2007.09.

Programy krajowe i europejskie możliwości finansowania inicjatyw PPTN. Inauguracja Polskiej Platformy Technologii Nuklearnych 2007.09. Programy krajowe i europejskie możliwości finansowania inicjatyw PPTN 1 I. MAPA PROGRAMOWA FUNDUSZE STRUKTURALNE 7 PROGRAM RAMOWY INICJATYWA TECHNOLOGICZNA ŚRODKI BUDŻETOWE LIFE + TIK-Program na rzecz

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA MAŁOPOLSKI 2014-2020

ZAŁOŻENIA REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA MAŁOPOLSKI 2014-2020 ZAŁOŻENIA REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA MAŁOPOLSKI 2014-2020 Jakub Szymaoski Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Integracja społeczna Europa

Bardziej szczegółowo

Inkubatory i parki technologiczne w województwie śląskim. Spotkanie okrągłego stołu. Gliwice, 26 marca 2007r.

Inkubatory i parki technologiczne w województwie śląskim. Spotkanie okrągłego stołu. Gliwice, 26 marca 2007r. Inkubatory i parki technologiczne w województwie śląskim Spotkanie okrągłego stołu Gliwice, 26 marca 2007r. Główne punkty prezentacji 1. Rola inkubatorów i parków technologicznych 2. Partnerzy 3. Usługi

Bardziej szczegółowo

April17 19, 2013. Forum is part financed by Podlaskie Region

April17 19, 2013. Forum is part financed by Podlaskie Region Suwałki, POLAND April17 19, 2013 The development of science and technology parks in strengthening cooperation between science and business Berenika Marciniec Polish Agency for Enterprise Development(Poland)

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Spotkanie informacyjne. Plany wspierające dalszą działalność i rozwój Klastra INNOWATOR Perspektywa programowa na lata 2014-2020. 01.04.

Spotkanie informacyjne. Plany wspierające dalszą działalność i rozwój Klastra INNOWATOR Perspektywa programowa na lata 2014-2020. 01.04. Spotkanie informacyjne Plany wspierające dalszą działalność i rozwój Klastra INNOWATOR Perspektywa programowa na lata 2014-2020 01.04.2015 Kielce Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Program

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO ROZWOJOWEJ PRZEZ FUNDUSZE UNIJNE. Józefów, 17 marca 2015

WSPARCIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO ROZWOJOWEJ PRZEZ FUNDUSZE UNIJNE. Józefów, 17 marca 2015 WSPARCIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO ROZWOJOWEJ PRZEZ FUNDUSZE UNIJNE Józefów, 17 marca 2015 Fundusze dla Polski Z budżetu polityki spójności na lata 2014-2020 Polska otrzyma 82,5 mld euro, w tym: ok. 76,9 mld

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych regionu Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Struktura opracowania 1. Źródła informacji, metoda oceny

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 18 grudnia 2014 r. Negocjacje POIR z KE 8-10 lipca br. (Warszawa)

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 1 w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 2 Fundusze zewnętrzne 2014 2020, (projekty programów operacyjnych) 1. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF.

This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF. Gdańsk This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF. Dlaczego przemysły kreatywne są ważne? Sektory kreatywne mają wymierny wpływ na poziom rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Kryteria merytoryczno-techniczne dopuszczające szczególne L.p. Kryterium tak nie nie dotyczy 1 Trwałość prowadzonej działalności z zakresu innowacji

Bardziej szczegółowo

B+R+I w programach operacyjnych 2014-2020

B+R+I w programach operacyjnych 2014-2020 B+R+I w programach operacyjnych 2014-2020 Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Poznań, 14 stycznia 2014 r. System dokumentów strategicznych i programowych Europa 2020 Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020 Założenia i oferowane możliwości wsparcia Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Płock, 10 marca

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

Oferta PARP dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020

Oferta PARP dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020 2014 Jakub Moskal Dyrektor Departamentu Koordynacji Wdrażania Programów PARP Oferta PARP dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020 Warszawa, 5 czerwca 2014 r. Nowa perspektywa

Bardziej szczegółowo

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET w ramach projektu KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Warszawa, 21 czerwca 2012 r. Sieć KIGNET Sieć współpracy, którą tworzą izby

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm.

PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm. PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm. W poprzednim wydaniu biuletynu BDO informowaliśmy, że od 12 maja br. PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Harmonogram naborów wniosków RPO 2014-2020

Harmonogram naborów wniosków RPO 2014-2020 Harmonogram naborów wniosków RPO 2014-2020 Poniżej przedstawiamy aktualny harmonogram naborów wniosków na projekty innowacyjne dla małych, średnich oraz dużych firm, w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych

Bardziej szczegółowo

Inteligentne instalacje BMS

Inteligentne instalacje BMS Inteligentne instalacje BMS Inteligentne jako przykład rozwiązań instalacje energooszczędnych BMS Inteligentne jako przykład rozwiązań instalacje energooszczędnych BMS 5 powodów dla których warto być w

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Toruń, 4 grudnia 2013 r.

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Toruń, 4 grudnia 2013 r. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Toruń, 4 grudnia 2013 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 Wsparcie B+R+I będzie prowadzone głównie w ramach celów tematycznych: 1. Wspieranie

Bardziej szczegółowo

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Europejska Współpraca Terytorialna Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Gliwice, 23 października 2014 roku 1 Europejska Współpraca Terytorialna 2007-2013 Programy transnarodowe

Bardziej szczegółowo

Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP

Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP Michał Kołodziejski Zespół Instytucjonalnego Systemu Wsparcia PARP Sieć współpracujących ze sobą ośrodków

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA

PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA OŚ PRIORYTETOWA I Innowacyjna Polska Wschodnia Priorytet Inwestycyjny 1.2 Zwiększenie aktywności przedsiębiorstw w zakresie B+R. Przykładowe typy projektów: Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020

Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata - Dyrektor Departamentu Konkurencyjności i Innowacyjności, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin,

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców, jednostek naukowo-badawczych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmiosko Mazurskiego na lata 2014 2020

Wsparcie przedsiębiorców, jednostek naukowo-badawczych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmiosko Mazurskiego na lata 2014 2020 Wsparcie przedsiębiorców, jednostek naukowo-badawczych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmiosko Mazurskiego na lata 2014 2020 16 września 2014, Olsztyn Tys. 20,00% 16,00% 12,00%

Bardziej szczegółowo