Rozwój koncepcji inwestowania społecznie odpowiedzialnego w Polsce i na świecie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozwój koncepcji inwestowania społecznie odpowiedzialnego w Polsce i na świecie"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe Finanse Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 875 Kraków 2011 Katedra Ubezpieczeń Rozwój koncepcji inwestowania społecznie odpowiedzialnego w Polsce i na świecie 1. Wprowadzenie Przedmiotem zainteresowania niewielu inwestorów, kierujących się w swojej działalności własnymi zasadami moralnymi i etyką, było jeszcze niedawno odpowiedzialne inwestowanie. W ostatnim czasie podeście takie stało się pełnoprawną strategią inwestycyjną, która zakłada przynoszenie dodatnich efektów zewnętrznych przy jednoczesnym zapewnianiu satysfakcjonujących (ponadprzeciętnych) zysków. Wydaje się, że w związku z niespotykaną dotychczas skalą globalnego kryzysu na rynkach finansowych, koncepcja inwestowania społecznie odpowiedzialnego nabrała szczególnego znaczenia. Jak wynika z historii po każdym znaczącym załamaniu na światowych rynkach, następuje czas refleksji nad przyczynami wystąpienia owego kryzysu, rewizja dotychczasowych doświadczeń, a w konsekwencji zmiany stosowanych dotychczas metod i narzędzi inwestycyjnych. Pewne koncepcje, które wcześniej były uważane za nieomylne są odrzucane, a w ich miejsce pojawiają się nowe teorie mające zapobiegać powtórzeniu się zdarzeń. Sytuacja taka miała miejsce na przykład w czasach wielkiego kryzysu lat trzydziestych, kiedy to J. Keynes podważył poglądy A. Smitha o istnieniu niewidzialnej ręki rynku. Podobnie było również z twierdzeniami H. Markowitza dotyczącymi teorii portfelowej, która mimo że powstała już w latach 50. XX w., poza kręgiem rozważań akademickich znalazła się dopiero po kryzysach naftowych w latach 70. XX w. Taki sam los spotkał model wyceny opcji stworzony przez F. Blacka

2 18 i M. Scholsa. O podobnym przebiegu wypadków świadczą również dane dotyczące rozwoju rynku swapów walutowych. W takiej sytuacji jak najbardziej zasadne wydaje się twierdzenie, że jednym ze skutków ostatniego kryzysu finansowego może być wzrost znaczenia alternatywnych (w stosunku do dotychczasowych) metod i strategii inwestycyjnych. Jedną z takich strategii jest omawiana w artykule koncepcja inwestowania społecznie odpowiedzialnego. 2. Istota inwestycji społecznie odpowiedzialnych Próby kompleksowego i wyczerpującego zdefiniowania pojęcia inwestycji społecznie odpowiedzialnych przysparzają wiele trudności. Nawet rozwinięcie akronimu określającego tę koncepcję inwestowania SRI nie jest jednoznaczne: Europejska Organizacja ds. Zrównoważonego Inwestowania (EUROSIF) rozwija go jako Sustainable and Responsible Investing [European SRI 2008], podczas gdy inni ekonomiści i część środowiska akademickiego przyjmuje rozwinięcie Socially Responsible Investing (np. [Statman 2005, Bello 2005, Schroder 2007]). Autor opracowania przychyla się do drugiego podejścia, że w wielu przypadkach oba rozwinięcia mogą być traktowane jako tożsame. Problem definiowania SRI dodatkowo komplikuje nieustanna ewolucja zakresu znaczeniowego tego pojęcia. Warto zaznaczyć, że zdecydowana większość autorów, omawiając zagadnienia SRI, akcentuje konieczność wkomponowania w proces inwestycyjny, oprócz klasycznych kryteriów ekonomicznych, takich jak relacja zysk ryzyko czy płynność inwestycji, również aspektów o charakterze społeczno-etycznym, ekologicznym i środowiskowym. Nieodłączną częścią koncepcji SRI jest również kwestia prowadzenia dialogu z interesariuszami (stakeholders) 1. Zgodnie z definicją przyjętą przez P.D. Kindera [2005], inwestycje społecznie odpowiedzialne dotyczą wcielania kryteriów społecznych lub etycznych w proces podejmowania decyzji inwestycyjnych. Z kolei autorzy raportu powstałego w trakcie Światowego Forum Ekonomicznego w Genewie w 2005 r. [Mainstream, 2005] określają inwestycje społecznie odpowiedzialne jako inwestowanie w sposób biorący pod uwagę wpływ inwestycji na szeroko rozumiane społeczeństwo oraz środowisko naturalne, zarówno dzisiaj, jak i w przyszłości. Jeszcze inaczej SRI definiuje wspomniana już Europejska Organizacja ds. Zrównoważonego Inwestowania [European SRI 2008]: SRI jest ogólnym 1 Interesariusz jest pojęciem szerszym od akcjonariusza, jest to każdy podmiot, który może wpływać lub pozostaje pod wpływem działalności danego przedsiębiorstwa.

3 Rozwój koncepcji inwestowania 19 terminem obejmującym etyczne inwestycje, odpowiedzialne inwestycje, inwestycje zrównoważone oraz wszelkie inne procesy inwestycyjne, które łączą cele finansowe inwestorów z ich troską o zagadnienia środowiskowe, społeczne i zarządzania 2. Podsumowując powyższe rozważania, można stwierdzić, że celem stosowania strategii SRI jest z jednej strony maksymalizowanie zysku przy najmniejszym możliwym ryzyku 3, z drugiej zaś uwzględnienie w procesie inwestycyjnym aspektów ESG. Inwestorzy odpowiedzialni społecznie faworyzują więc akcje przedsiębiorstw, które promują wartości, takie jak: prawa człowieka, ochrona środowiska naturalnego, ochrona konsumenta, poszanowanie praw pracowników, etyka prowadzenia działalności gospodarczej, wartości kulturowe i religijne. Warto również zwrócić uwagę na ewolucję zakresu rozumienia inwestycji społecznie odpowiedzialnych. W początkowym okresie rozwoju tej koncepcji skupiała się ona przede wszystkim na selekcji aktywów pod kątem uznawanych wartości religijnych i etycznych inwestorów, a główną metodą doboru spółek do portfeli była selekcja negatywna (negative screening) polegająca na wykluczaniu z rozważanego spektrum inwestycyjnego akcji spółek działających w sposób niezgodny z przyjętymi wartościami. Obecnie zwolennicy tej strategii inwestycyjnej wierzą, że odpowiednie jej stosowanie pozwala na osiągnięcie w długim okresie ponadprzeciętnych zysków z inwestycji. Do osiągnięcia tego celu służyć mają narzędzia, takie jak selekcja pozytywna (positive screening) oraz aktywność akcjonariuszy (shareholder activism) przejawiająca się w wywieraniu przez nich wpływu na politykę przedsiębiorstwa w zakresie wspomnianych faktorów ESG. Aby sprostać niełatwemu zadaniu nakreślenia istoty inwestycji społecznie odpowiedzialnych, należy wspomnieć i pokrótce scharakteryzować kilka pokrewnych idei dotyczących strategii inwestycyjnych, które opierają się na podobnych, jak SRI, założeniach. Należą do nich m.in.: etyczne inwestycje (ethical investing) inwestorzy stosujący tę metodę decydują o lokowaniu środków w aktywa finansowe przedsiębiorstw na podstawie swojego osądu co do etyki ich działalności. Poprzez swoje działania etyczne inwestor wypełnia obowiązek rozumiany przez niego jako zwiększanie zasobów pieniężnych przeznaczanych na dobre cele [Hudson 2005]. Inwestycje odpowiedzialne społecznie bezpośrednio nawiązują do tej idei, ponadto można uznać, że etyczne inwestycje jako starsze stanowiły podstawę koncepcji SRI; zielone inwestycje (green investing) strategia inwestycyjna zawierająca się w ramach inwestycji społecznie odpowiedzialnych, kładąca szczególny nacisk na inwestycje związane z ekologią i ochroną środowiska (np. energetyka wiatrowa, 2 Wspomniane zagadnienia środowiskowe, społeczne i zarządzania w literaturze przedmiotu są określane jako ESG factors, gdzie ESG to akronim słów environmental, social, governance. 3 Jest to więc klasyczny postulat nowoczesnej teorii portfelowej (Modern Portfolio Theory) zaproponowanej przez H. Markowitza [1952].

4 20 elektrownie wodne, recykling itp.). Pod pojęciem zielonych inwestycji kryje się wiele strategii inwestycyjnych począwszy od funduszy sektorowych, a skończywszy na funduszach stosujących system indywidualnej klasyfikacji przedsiębiorstw pod kątem ich polityki środowiskowej [Co to jest 2010]; drugie dno (double bottom line) jest to ogólne określenie stosowane do każdego rodzaju inwestycji, które oprócz aspektów czysto finansowych (generowania zysku), uwzględniają również cele społeczne. To właśnie cele społeczne są wymienionym w nazwie strategii drugim dnem. Czasem spotykane jest również określenie potrójnego dna (triple bottom line). Wówczas owym trzecim dnem są korzyści odnoszone w zakresie ochrony środowiska; inwestycje zgodne z misją (mission related investing) strategia inwestycyjna odnosząca się w głównej mierze do inwestorów instytucjonalnych, takich jak: szkoły, uczelnie wyższe, organizacje charytatywne czy fundacje. Instytucje takie kierują się w swoich poczynaniach inwestycyjnych z góry określonymi celami, które nie muszą mieć wymiaru finansowego. Przykładem stosowania takiej strategii może być nienabywanie walorów wyemitowanych przez przedsiębiorstwa zatruwające środowisko przez organizacje ekologów, takie jak Greenpeace; inwestycje w społeczeństwo (community investing) rodzaj inwestycji polegający na przekazywaniu kapitału na rzecz organizacji lub społeczności, które sygnalizują jego brak, a jednocześnie mogą wykazać się wywieraniem pozytywnego wpływu na społeczeństwo lokalne i środowisko. Najczęściej jest to ułatwienie dostępu do kapitału (w tym kapitału kredytowego) dla małych przedsiębiorców oraz wszelkiego rodzaju dofinansowania działalności [What is Community 2010]. W praktyce bardzo często zdarza się, że dana strategia inwestycyjna jest kombinacją wszystkich lub części wymienionych powyżej koncepcji. Wówczas trudno jest jednoznacznie określić, która ze strategii jest właśnie omawiana. O ile w opracowaniach naukowych autorzy poświęcają dużo miejsca na precyzyjne określenie przedmiotu badań, to w środkach masowego przekazu, takich jak prasa i telewizja, nie ma na to miejsca i czasu. Skutkuje to stosowaniem uproszczeń i uogólnień, w efekcie czego, różnice pomiędzy poszczególnymi koncepcjami się zacierają i niejednokrotnie ciężko jest wywnioskować, co autor miał na myśli, używając danego pojęcia. Taka sytuacja rodzi swoistego rodzaju zamieszanie terminologiczne wokół pojęcia inwestycji odpowiedzialnych społecznie. W związku z tym, zdaniem autora, stosowne wydaje się wprowadzenie podziału na SRI rozumiane w sensie wąskim i w sensie szerokim. Wąskie rozumienie SRI pokrywa się z omówionymi definicjami inwestowania społecznie odpowiedzialnego. Szerokie rozumienie SRI traktuje je jako ogólną nazwę zawierającą w sobie wymienione powyżej idee inwestycyjne oraz jakiekolwiek inne strategie

5 Rozwój koncepcji inwestowania 21 inwestycyjne, które wynikają z przesłanek finansowych oraz troski o środowisko, społeczeństwo i odpowiedzialnego zarządzania. Rozważając inwestycje odpowiedzialne społecznie, aby uwypuklić jedną z ich najistotniejszych cech, należy skonfrontować je z pewną koncepcją lokowania środków, która choć wychodzi z zupełnie odmiennych założeń, na pozór może wydawać się bliska ideom SRI, a mianowicie z inwestycjami ukierunkowanymi ekonomicznie (economically targetted investments ETI). Inwestycje ukierunkowane ekonomicznie są to inwestycje, których głównym celem jest zaopatrzenie w środki finansowe niedokapitalizowanych gałęzi gospodarki, takich jak np. infrastruktura komunalna, transport publiczny. Zatem impulsem do podejmowania ETI nie jest chęć osiągnięcia ponadprzeciętnego zysku, a pewne inne cele, które można by określić wspólnym mianem społecznie użytecznych [Marr, Trimble i Nofsinger 1994]. W przypadku SRI wyraźnie położony jest nacisk na finansowe aspekty stosowania tej strategii inwestycyjnej. Główną stymulantą aplikowania inwestycji społecznie odpowiedzialnych jest przekonanie inwestorów co do ich wyższości (rozumianej jako przynoszenie ponadprzeciętnych stóp zwrotu) nad innymi metodami doboru spółek do portfela. 3. Strategie doboru spółek do odpowiedzialnego społecznie portfela inwestycyjnego Jak już wspomniano, inwestowanie społecznie odpowiedzialne polega w głównej mierze na selektywnym doborze akcji do portfela. Inwestor deklarujący stosowanie koncepcji SRI nabywa wyłącznie akcje spółek, które charakteryzują się wysoką odpowiedzialnością społeczną. W praktyce istnieje kilka metod służących do identyfikacji akcji przedsiębiorstw odpowiedzialnych społecznie. Należą do nich m.in. [European SRI 2006]: wykluczenie etyczne (ethical exclusions) polega na wykluczaniu ze spektrum inwestycyjnego walorów, które spełniają jedno lub kilka uprzednio określonych negatywnych kryteriów (np. akcje spółek produkujących papierosy, broń); selekcja pozytywna (positive screening) poszukiwanie spółek, które zobowiązały się do przestrzegania dobrych praktyk odpowiedzialnego biznesu i (lub) wytwarzają produkty lub usługi uznawane za pozytywne. W ramach tej strategii wyróżnia się podejście najlepsze w klasie oraz inwestycje tematyczne; najlepsze w klasie (best in class) koncepcja, zgodnie z którą do portfela inwestycyjnego dobierane są akcje spółek z różnych sektorów gospodarki. Wyboru dokonuje się na podstawie list rankingowych sporządzonych dla każdego sektora oddzielnie, przy czym za kryteria opracowania rankingu bierze się aspekty

6 22 społeczne, etyczne i środowiskowe (social, ethical, envinronmental factors SEE); inwestycje tematyczne (thematic investment propositions) polegają na wyborze akcji spółek zajmujących się konkretnymi dziedzinami, z wykorzystaniem takich aspektów ESG, jak na przykład przejście do stosowania polityki zrównoważonego rozwoju czy wprowadzenia gospodarki niskoemisyjnej; inwestycje spełniające określone standardy (norms-based screening) negatywny przegląd przedsiębiorstw pod kątem zgodności ich działalności ze standardami i normami organizacji międzynarodowych, takich jak ONZ, OECD, UNICEF; proste wyłączenia (simple screen) podejście zgodnie z którym nie rozważa się inwestycji w danym sektorze gospodarki (np. przemysł zbrojeniowy) lub danym kraju (np. ze względu na łamanie praw człowieka). Wyłączenie może polegać również na stosowaniu koncepcji inwestycji spełniających standardy; zaangażowanie (engagement) metoda stosowana przez zarządzających funduszami. Ma na celu zachęcić przedsiębiorstwa do stosowania odpowiedzialnych praktyk biznesowych, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia zysków z inwestycji. Opiera się na wpływie inwestorów jako właścicieli (akcjonariuszy) na działalność spółki oraz prowadzeniu dialogu w sprawach dyskusyjnych; integracja (integration) polega na włączeniu czynników ESG do klasycznej analizy finansowej opartej na wskaźnikach. Omówione strategie nie stanowią katalogu zamkniętego. Należy traktować je jako zestawienie najpopularniejszych metod doboru walorów do portfela. Często są one wobec siebie komplementarne. Zdarza się, że w zależności od etapu procesu inwestycyjnego wdrażane są one przez jednego inwestora [Czerwińska 2009]. 4. Ewolucja idei inwestowania społecznie odpowiedzialnego Podobnie jak w przypadku wielu innych inicjatyw, koncepcja inwestowania opartego na wartościach innych niż te stricte ekonomiczne powstała, zanim formalnie nadano jej nazwę. Najstarszym znanym przykładem próby stosowania ograniczeń inwestycyjnych, które miały odmienne od finansowego podłoże, jest zapisane w Starym Testamencie przykazanie dane Izraelitom zakazujące pobierania odsetek od ubogich (Księga Wyjścia 22:24). Wynika z niego, że majętni Żydzi, udzielając pożyczki rodakom powinni dobrowolnie zrezygnować ze swojego zysku. Podobne poglądy przeważały również w średniowieczu w chrześcijańskiej Europie. Władze kościelne wskazywały wiernym, jakiego rodzaju inwestycje są moralnie dopuszczalne, a których należy unikać. Dlatego wierzący i bogobojny chrześcijanin nie wahał się dofinansowywać wypraw krzyżowych czy

7 Rozwój koncepcji inwestowania 23 powierzać swoich środków w zarządzanie zakonnikom (w zamian za obietnicę przyszłej renty), a unikał prowadzenia działalności lichwiarskiej, czy w późniejszym okresie bankowej. W czasach nowożytnych za inicjatorów implementacji idei odpowiedzialnych inwestycji uważa się protestancką organizację Kwakrów (Quakers, Religious Society of Friends). W 1758 r. w trakcie dorocznego spotkania w Filadelfii uczestnicy podjęli decyzję zobowiązującą członków stowarzyszenia do nieuczestniczenia w jakimkolwiek przedsięwzięciu związanym z handlem niewolnikami oraz do niefinansowania takiej działalności [Redins 2010]. Aż do wielkiego kryzysu lat 30. XX w. skrajnie kapitalistyczne poglądy reprezentowane przez wybitnych teoretyków ekonomii, takich jak A. Smith czy D. Ricardo, nie sprzyjały rozwojowi inicjatyw związanych z podejmowaniem decyzji inwestycyjnych na podstawie przesłanek innych niż maksymalizacja zysku. W tym okresie stosowanie zasad odpowiedzialnego inwestowania wiązało się przede wszystkim z zasadami poszczególnych religii. Wierzący inwestorzy powinni unikać akcji grzesznych przedsiębiorstw (sin stocks) zajmujących się produkcją broni, tytoniu czy alkoholu, a także trudniących się hazardem lub działających na szkodę środowiska naturalnego. Podobną filozofię przyjął P. Caret, kiedy w 1928 r. zakładał swój pierwszy fundusz inwestycyjny Pioneer Fund. Ponieważ głównymi fundatorami i uczestnikami funduszu byli ewangeliści przeciwstawiający się lokowaniu ich pieniędzy w akcje przedsiębiorstw produkujących alkohol i tytoń, P. Caret jako zarządzający funduszem unikał takich inwestycji [Beabout i Schmiesing 2005]. Silny ruch propagujący koncepcję inwestowania społecznie odpowiedzialnego zrodził się w latach 60. XX w. w Stanach Zjednoczonych. Na jego rozkwit duży wpływ miała działalność Martina Luthera Kinga 4 oraz wojna w Wietnamie 5. Powszechne niezadowolenie społeczeństwa amerykańskiego wywołane udziałem armii USA w konflikcie w Azji było bezpośrednią przyczyną powstania funduszu inwestycyjnego Pax World Fund. Podstawowym założeniem polityki inwestycyjnej tego funduszu było nieinwestowanie w akcje spółek mających jakikolwiek związek z wojną w Wietnamie [Beabout i Schmiesing 2005]. Niewątpliwie jednym z najdobitniejszych przykładów zastosowania w praktyce postulatów SRI w tym okresie jest postawa inwestorów zagranicznych wobec apartheidu w Republice Południowej Afryki. Począwszy od połowy lat 70. na 4 Przykładami takiej działalności mogą być akcje, takie jak: Montgomery Bus Boycott lub Operation Breadbasket Project. 5 Znamiennym przykładem jest tutaj reakcja społeczeństwa amerykańskiego na zdjęcie wietnamskiej dziewczynki uciekającej przed bombardowaniem napalmem. Po opublikowaniu tego zdjęcia w całym kraju wybuchły protesty i manifestacje przeciwko producentowi napalmu firmie Dow Chemical, która czerpała zyski z wojny (więcej na stronie:

8 24 skutek nacisków społeczeństwa potępiającego ten ustrój, amerykańscy inwestorzy instytucjonalni wykluczali ze swoich portfeli akcje spółek czerpiących zyski z działalności w tym państwie. W rezultacie spadło zainteresowanie akcjami tych spółek, co wpłynęło na ich notowania na giełdach oraz zrodziło problemy z plasowaniem na rynku nowych emisji. Wobec takiej sytuacji naturalną reakcją zarządów spółek zaangażowanych w RPA było wycofanie się z prowadzenia tam jakiejkolwiek działalności. Szacuje się, że od 1985 r. do 1990 r. kontakty z RPA zerwało prawie 200 firm ze Stanów Zjednoczonych, co oznaczało utratę przez ten kraj około 1 mld dolarów z inwestycji bezpośrednich [Gerhard 2010]. Skutkiem tego procesu, w nauce ekonomii zwanego dezinwestycją (divestment), był drastyczny spadek kursu południowoafrykańskiego randa oraz wybuch hiperinflacji. Kraj ogarnął kilkuletni kryzys gospodarczy, który wymiernie przyczynił się do upadku apartheidu w 1993 r. i wyboru Nelsona Mandeli na nowego prezydenta. Zarówno powstanie Pax World Fund, jak i udział idei odpowiedzialnego społecznie inwestowania po upadku apartheidu nie spowodowały jednak przełomu w rozwoju i ekspansji idei SRI, do którego doszło w latach 90. W zasadzie można by wskazać trzy wydarzenia, bez których odpowiedzialne inwestowanie nadal byłoby koncepcją niszową znaną tylko garstce wtajemniczonych [Beabout i Schmiesing 2005]. Pierwszym z nich było opublikowanie w 1984 r. pracy A. Domini i P. Kindera pt. Ethical Investing [1984], w której stwierdzają oni, że inwestorzy kierujący się w swoich inwestycjach kryteriami etycznymi odnoszą większe sukcesy od tych, którzy tego nie robią. Drugim takim wydarzeniem było załamanie na światowych giełdach, do jakiego doszło 19 października 1987 r. Kilkudziesięcioprocentowe straty, jakie odnotowali inwestorzy w ciągu zaledwie jednego dnia zmieniły ich dotychczasowe poglądy na temat tradycyjnych strategii inwestycyjnych. Zaczęli się oni poszukiwać nowych metod doboru spółek do portfeli. Inwestowanie społecznie odpowiedzialne trafiło na podatny grunt. Tym, co dodatkowo przekonało inwestorów do zwrócenia uwagi na odpowiedzialne inwestycje, były wyniki rankingu funduszy inwestycyjnych opublikowane w 1988 r. przez Lipper Analytical Services. W pierwszej piątce na 1550 badanych funduszy znalazły się aż dwa deklarujące stosowanie polityki inwestowania społecznie odpowiedzialnego [Beabout i Schmiesing 2005]. Lata 90. XX w. to okres niespotykanego na taką skalę rozkwitu idei inwestowania społecznie odpowiedzialnego. Brakuje jednak wiarygodnych danych dotyczących stosowania strategii SRI przez inwestorów indywidualnych. Próbując oszacować tendencje w rozwoju zainteresowania koncepcją SRI można posłużyć się liczbą funduszy inwestycyjnych, które deklarują jej stosowanie oraz wysokością aktywów, jakie posiadają. Taki zabieg znajduje, w mniemaniu autora, podwójne uzasadnienie. Po pierwsze towarzystwa zarządzające funduszami inwestycyjnymi działają na prawach rynkowych, dlatego są zmuszone dostosowywać swoją ofertę

9 Rozwój koncepcji inwestowania 25 do aktualnych potrzeb rynku. Jeżeli więc decydują się one na zakładanie coraz to nowych funduszy, deklarując przy tym, że ich polityka inwestycyjna będzie oparta na zasadach SRI, to musi oznaczać, że wśród inwestorów indywidualnych istnieje popyt na tego typu produkty. Po drugie celem istnienia każdego funduszu inwestycyjnego jest generowanie ponadprzeciętnego zysku. Skoro więc zarządzający funduszami podejmują decyzję o stosowaniu polityki SRI, to w większości przypadków powinno oznaczać, że widzą oni możliwość osiągnięcia takich zysków z tytułu stosowania tej strategii. Tabela 1 przedstawia dane dotyczące liczby funduszy kierujących się koncepcją SRI w latach w USA. Tabela 1. Fundusze SRI w USA w latach a Wyszczególnienie Liczba funduszy Liczba funduszy dynamika 100,00 261,82 305,45 329,09 363,63 365,45 472,72 (1995 r. = 100) Aktywa ogółem (w mln dol.) Aktywa ogółem dynamika 100,00 800, , , , , ,33 (1995 r. = 100) a badania Social Investment Forum są przeprowadzane i publikowane co dwa lata Źródło: [2007 Report on 2007]. Tabela 2. Europejskie fundusze SRI w latach a Wyszczególnienie Liczba funduszy Liczba funduszy dynamika 100,00 176,10 196,86 222,64 235,85 244,03 274,84 337,74 429,56 (1999 r. = 100) a do 2003 r. badania Vigeo były przeprowadzane co dwa lata Źródło: [Green Social 2009]. Dane zawarte w tabeli 1 potwierdzają, że ostatnia dekada XX w. to okres dużego wzrostu zainteresowania funduszami stosującymi SRI. Zaledwie w ciągu pięciu lat (tj. od 1995 r. do 1999 r.) liczba takich funduszy się potroiła, a aktywa im powierzone wzrosły niemal trzynastokrotnie. Pierwsze lata nowego stulecia nie odmieniły tej tendencji, w tym okresie zainteresowanie SRI również rosło. Na uwagę zasługuję spadek wartości aktywów inwestowanych zgodnie z omawianą ideą w 2001 r. Taki stan rzeczy nie miał związku z nagłym spadkiem zaufania do

10 26 tego typu inwestycji, a był spowodowany ogólnym pogorszeniem się koniunktury na światowych giełdach w 2001 r. Potwierdzeniem występujących na świecie trendów jest dynamika zmiany liczby funduszy stosujących SRI w Europie. Stosowne dane zostały przedstawione w tabeli Inwestowanie społecznie odpowiedzialne w Polsce W Polsce koncepcja SRI pojawiła się stosunkowo niedawno i dotychczas nie zdobyła większej popularności zarówno wśród inwestorów indywidualnych, jak i wśród profesjonalnych uczestników rynku. Być może taki stan rzeczy jest spowodowany krótkim okresem rozwoju polskiego rynku kapitałowego oraz jego charakterystyką. W Polsce, w porównaniu z rynkami rozwiniętymi, występuje więcej inwestorów indywidualnych, samodzielnie decydujących o swojej strategii inwestycyjnej niż inwestorów instytucjonalnych, którzy zarządzają w sposób profesjonalny powierzonymi im środkami. Początki zakrojonej na szeroką skalę implementacji koncepcji SRI na rynek polski miały miejsce dopiero w 2009 r. Jedną z inicjatyw mających na celu szerzenie idei inwestycji społecznie odpowiedzialnych było powstanie, na wzór podobnych światowych indeksów, pierwszego w Polsce giełdowego indeksu spółek odpowiedzialnych społecznie RESPECT Index 6. Wartość indeksu jest obliczana na podstawie bieżącego kursu akcji spółek notowanych na warszawskiej giełdzie, które na podstawie badania ankietowego oraz przeprowadzonego audytu zostały uznane za spełniające kryteria odpowiedzialności społecznej 7. Innym przykładem przejawu zainteresowania ideą odpowiedzialnego inwestowania jest powołanie przez Prezesa Rady Ministrów Zespołu do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw, w ramach którego działa grupa robocza ds. odpowiedzialnych inwestycji mająca za zadanie opracowanie strategii wdrażania koncepcji SRI na rynku polskim oraz przekonanie do niej uczestników rynku finansowego [Odpowiedzialne 2010]. Bardzo ubogo prezentuje się oferta instytucji polskiego rynku kapitałowego skierowana do zainteresowanych lokowaniem wolnych środków w inwestycje społecznie odpowiedzialne. Na rynku dostępne są zaledwie dwa fundusze inwestycyjne, które w swojej polityce inwestycyjnej stosują zasady SRI. Są nimi: SKOK SFIO Etyczny 1 oraz DWS Zmian klimatycznych. W przypadku funduszy 6 Nazwa indeksu jest akronimem angielskich słów responsibility, ecology, sustainability, participation, environment, community, transparency. 7 Więcej na temat projektu można znaleźć na stronie:

11 Rozwój koncepcji inwestowania 27 emerytalnych, tylko jeden OFE Pocztylion otwarcie deklaruje stosowanie SRI [Odpowiedzialne 2010]. 6. Podsumowanie Ostatnie lata to dla idei inwestycji społecznie odpowiedzialnych okres dynamicznego rozwoju. Mimo że ten rodzaj inwestycji istnieje teoretycznie od kilkuset lat, to ich rozkwit nastąpił dopiero w dwóch ostatnich dekadach dwudziestego wieku. Wtedy też inwestycje społecznie odpowiedzialne zaczęły być przedmiotem zainteresowania zachodniego środowiska naukowego. W głównej mierze dzięki dyskusjom akademickim oraz podjętym badaniom koncepcja SRI przeżyła swoistą ewolucję od swojej formy pierwotnej, w której zakładano, że celem ich stosowania jest zaniechanie złych inwestycji, do formy obecnej, zgodnie z którą inwestycje społecznie odpowiedzialne mogą przynosić zyski większe niż standardowe inwestycje. Dotychczas idea SRI nie przysporzyła sobie w Polsce zbyt wielu zwolenników, chociaż zauważalne zaczynają być pewne działania mające na celu zmianę tej sytuacji. Istotne, że działania te mają zarówno charakter odgórny (na szczeblu ministerialnym), jak i oddolny (inicjatywa skonstruowania RESPECT Index), dlatego w nieodległej przyszłości można spodziewać się poprawy w tej dziedzinie. Kwestią nierozstrzygniętą pozostaje sprawa rentowności SRI. Na gruncie polskiego rynku kapitałowego nie były dotychczas przeprowadzone analizy mające na celu udowodnić lub odrzucić hipotezę, że SRI mogą przynosić ponadprzeciętne zyski. Przeprowadzenie i opublikowanie tego typu badań pomogłyby nie tylko rozstrzygnąć ten problem, ale w znacznej mierze przyczyniłoby się również do popularyzowania idei SRI, szczególnie gdyby się okazało, że nie można odrzucić hipotezy o ponadprzeciętnych zyskach ze stosowania strategii inwestycji społecznie odpowiedzialnych. Literatura Beabout G.R., Schmiesing K.E. [2003], Socially Responsible Investing: An Application of Catholic Social Though, Logos, Vol. 6, No. 1. Bello Z. [2005], Socially Responsible Investing and Portfolio Diversification, Journal of Financial Research, Vol. XXVIII, No. 1. Co to jest odpowiedzialne inwestowanie? [2010], ( ). Czerwińska T. [2009], Społeczna odpowiedzialność polityki inwestycyjnej funduszy emerytalnych, Wiadomości Ubezpieczeniowe nr 3. Domini A., Kinder P. [1984], Ethical Investment, Addison-Wesley, New York.

12 28 European SRI Study 2006 [2006], Eurosif, European SRI Study 2008 [2008], Eurosif, Gerhard G. [2010], Protest Divestment and the end of Apartheid, ( ). Green, Social and Ethical Funds in Europe Review [2009], Video, Milan. Hudson R. [2005], Ethical Investing, Ethical Investors and Managers, Business Ethics Quarterly, Vol. 15, No. 4. Kinder P. [2005], Socially Responsible Investing, KLD Research & Analytics, Boston. Mainstream Responsible Investing [2005], World Economic Forum, Geneva. Markowitz H. [1952], Portfolio Selection, Journal of Finance, Vol. 7, No. 1. Marr M., Trimble J., Nofsinger J. [1994], Economically Targeted Investments, Financial Analyst Journal, March April Odpowiedzialne Inwestowanie w Polsce [2010], ( ). Redins L. [2010], The Evolution of Socially Responsible Investing, ( ). Schroder M. [2007], Is there a Difference? The Performance Characteristics of SRI Equity Indices, Journal of Business Finance & Accounting, Vol. 34 (1, 2). Statman M. [2005], The Religions of Social Responsibility, The Journal of Investing, Vol. 14, No. 3. What is Community Investing? [2010], ( ) Report on Socially Responsible Investing Trends in the United States [2007] Social Investement Forum, Washington. The Evolution of Socially Responsible Investment in Poland and around the World The author strives in the article to characterise socially responsible investments (SRI), which are carefully analysed in western literature, but in Poland have not yet garnered a great deal of interest. A detailed outline of the concept of socially responsible investment is provided along with a discussion of related concepts, then the most important investing strategies used for portfolio selection based on SRI are described. The evolution of socially responsible investing and changes that have occurred across centuries are next presented. The paper focuses particularly on the dynamic development of the SRI market in the US and Western Europe over the last twenty years. Further on, the Polish SRI market is examined, including its present state and future prospects.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Strategia CSR GK GPW Założenia Dlaczego CSR jest ważny dla naszej Grupy Wymiar compliance: rozporządzenie Market

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność organizacji

Społeczna odpowiedzialność organizacji Społeczna odpowiedzialność organizacji Społeczna odpowiedzialność biznesu rys historyczny Biblijne korzenie koncepcji społecznej odpowiedzialności A.Carnegie (magnat przem. stalowego) Ewangelia bogactwa

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Udział Banku Millennium w RESPECT index oraz współpraca z inwestorami

Udział Banku Millennium w RESPECT index oraz współpraca z inwestorami Bank Millennium 1 Half 2011 results Wyróżniony w 2012 roku: Udział Banku Millennium w RESPECT index oraz współpraca z inwestorami Katarzyna Stawinoga Departament Relacji z Inwestorami SRI Workshop Day

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Grupa Kapitałowa LOTOS

Grupa Kapitałowa LOTOS Grupa Kapitałowa LOTOS Zintegrowany koncern naftowy zajmujący się wydobyciem i przerobem ropy naftowej oraz sprzedażą hurtową i detaliczną wysokiej jakości produktów naftowych. Działalność wydobywczą prowadzi

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Misja i wartości Grupy Kapitałowej GPW Misja Grupy Kapitałowej GPW Naszą misją jest rozwijanie efektywnych mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Zeszyty Naukowe nr 12

Zeszyty Naukowe nr 12 Zeszyty Naukowe nr 12 POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE Kraków 2012 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Efektywność strategii inwestycji w akcje spółek społecznie odpowiedzialnych na przykładzie Respect Index

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA 2015 Obszary działań CSR Grupy GPW EDUKACJA PRACOWNICY RYNEK ŚRODOWISKO -2- Obszary odpowiedzialności - GPW Environment Social

Bardziej szczegółowo

Grupa Robocza ds. Odpowiedzialnych Inwestycji

Grupa Robocza ds. Odpowiedzialnych Inwestycji Grupa Robocza ds. Odpowiedzialnych Inwestycji Robert Sroka Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej SRI Workshop Day 2013 Warszawa, 29.01.2013 Plan prezentacji Zespół ds. Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA

CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA 2014 Obszary działań CSR GPW RYNEK PRACOWNICY EDUKACJA ŚRODOWISKO -2- Obszary odpowiedzialności - GPW Environment CSR / ESG

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Jako Współpracownicy jesteśmy odpowiedzialni za siebie i firmę. Jako firma jesteśmy odpowiedzialni za naszych Klientów.

Jako Współpracownicy jesteśmy odpowiedzialni za siebie i firmę. Jako firma jesteśmy odpowiedzialni za naszych Klientów. Jesteśmy butikiem inwestycyjnym oraz niezależną polską firmą doradztwa finansowego dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Naszym celem jest wspieranie Klientów w podejmowaniu kluczowych decyzji,

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy Zrównoważony rozwój Stabilne zarządzanie Pozytywny wpływ społeczny Wzrost wartości firmy Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy 27 kwietnia 2012

Bardziej szczegółowo

- jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego.

- jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego. Fundusze hedgingowe i private equity - jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego. Dr Małgorzata Mikita Wyższa Szkoła a Handlu i Prawa im. R. Łazarskiego w Warszawie Do grupy inwestycji alternatywnych

Bardziej szczegółowo

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta.

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. Wycena spółki, sporządzenie raportu z wyceny Metodą wyceny, która jest najczęściej

Bardziej szczegółowo

Budowanie zrównoważonej przyszłości

Budowanie zrównoważonej przyszłości Budowanie zrównoważonej przyszłości Społeczna Odpowiedzialność Przedsiębiorstwa Przegląd Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa Każdego roku nowe produkty, nowe regulacje prawne i nowe technologie

Bardziej szczegółowo

Jako Współpracownicy jesteśmy odpowiedzialni za siebie i firmę. Jako firma jesteśmy odpowiedzialni za naszych Klientów.

Jako Współpracownicy jesteśmy odpowiedzialni za siebie i firmę. Jako firma jesteśmy odpowiedzialni za naszych Klientów. Jesteśmy butikiem inwestycyjnym oraz niezależną polską firmą doradztwa finansowego dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Naszym celem jest wspieranie Klientów w podejmowaniu kluczowych decyzji,

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych opiera się na deklaracjach składanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Kryterium decydującym o zaliczeniu do danej kategorii

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA

CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA 2013 Obszary działań CSR GPW RYNEK PRACOWNICY EDUKACJA ŚRODOWISKO -2- RYNEK cele i działania CEL I: Kreowanie i promowanie dobrych

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Czy odpowiedzialny biznes zmieni polskie firmy? Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw

Czy odpowiedzialny biznes zmieni polskie firmy? Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw Jeszcze przed kryzysem opinie liderów światowego biznesu wskazywały rosnący potencjał tego obszaru zarządzania. Odpowiedzialne zarządzanie (CR)

Bardziej szczegółowo

Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe

Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe Warszawa, 06 maja 2010 r. Agenda Wyniki sprzedażowe Pioneer Pekao TFI Rynek obligacji nieskarbowych Odpowiedź Pioneer Pekao TFI nowe produkty Strona 2 Wyniki

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Przedsiębiorstwo społecznie odpowiedzialne Bogusława Niewęgłowska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 11 kwietnia 2016 r. Odpowiedzialność to: zajmowanie się osobą lub rzeczą,

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2013 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce. Zaproszenie do dyskusji. Anna Królikowska

Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce. Zaproszenie do dyskusji. Anna Królikowska Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce Zaproszenie do dyskusji Anna Królikowska Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej

Bardziej szczegółowo

dialog przemiana synergia

dialog przemiana synergia dialog przemiana synergia SYNERGENTIA. Wspieramy Klientów w stabilnym rozwoju, równoważącym potencjał ekonomiczny, społeczny i środowiskowy przez łączenie wiedzy, doświadczenia i rozwiązań z różnych sektorów.

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

KATEGORYZACJA KLIENTÓW

KATEGORYZACJA KLIENTÓW KATEGORYZACJA KLIENTÓW KATEGORYZACJA KLIENTÓW Spółka IronFX Financial Services Limited (zwana dalej "Spółką"), której siedziba znajduje się na 17, Gr. Xenopoulou, 3106 Limassol, Cypr, jest autoryzowana

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w IPO ile można zarobić?

Inwestowanie w IPO ile można zarobić? Inwestowanie w IPO ile można zarobić? W poprzednich artykułach opisano w jaki sposób spółka przeprowadza ofertę publiczną oraz jakie może osiągnąć z tego korzyści. Teraz należy przyjąć punkt widzenia Inwestora

Bardziej szczegółowo

Nowa Perspektywa, Kapitalna Przyszłość

Nowa Perspektywa, Kapitalna Przyszłość Ubezpieczenia: Nowa Perspektywa, Kapitalna Przyszłość Regulamin Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH (RUFK/NPER/3/2009) Załącznik do: 1) Ogólnych Warunków

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Społeczna odpowiedzialność biznesu Bogusława Niewęgłowska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 24 października 2011 r. Odpowiedzialność to: zajmowanie się osobą lub rzeczą,

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Listopad 2011 Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Nowa Perspektywa - charakterystyka produktu Ubezpieczenie z elementami inwestycji Nowa Perspektywa to ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej Poznań, 24.11.2010 r. Rynek Zielonych

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 13 października 2011 r. PLAN WYKŁADU I. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Po co polskim firmom Rady Nadzorcze?

Po co polskim firmom Rady Nadzorcze? www.pwc.pl Partnerzy Patronat Po co polskim firmom Rady Nadzorcze? Skuteczność rad nadzorczych w spółkach publicznych notowanych na GPW Spotkanie prasowe 18 marca 2013 r. Polskie rady nadzorcze profesjonalizują

Bardziej szczegółowo

Inwestorzy instytucjonalni na rynku ETF w 2008 roku

Inwestorzy instytucjonalni na rynku ETF w 2008 roku 26 listopada 2009 Inwestorzy instytucjonalni na rynku ETF w 2008 roku Według raportu Annual review of institutional users of ETFs in 2008 opracowanego przez Barclays Global Investors przy współpracy z

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala VENTURE CAPITAL Jak zdobyć mądry kapitał? Piotr Gębala Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012 Agenda Źródła kapitału na rozwój Fundusze VC w Polsce KFK i fundusze VC z jego portfela Źródła kapitału a

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje. PRELEGENT: Bogdan Kępka

TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje. PRELEGENT: Bogdan Kępka TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje PRELEGENT: Bogdan Kępka Definicja ekoinnowacji Według Ziółkowskiego - innowacje ekologiczne to innowacje złożone z nowych procesów,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Społeczna odpowiedzialność biznesu Społeczna odpowiedzialność biznesu MICHAŁ WÓJCIK Seminarium organizowane przez Wojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku Gdańsk; 25 listopada 2009 roku Izba Rzemieślnicza oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV)

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Wskaźnik cenadowartości księgowej (ang. price to book value ratio) jest bardzo popularnym w analizie fundamentalnej. Informuje on jaką cenę trzeba zapład za 1 złotówkę

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Cezary Kochalski, prof. nadzw. UEP Katedra Controllingu, Analizy Finansowej i Wyceny c.kochalski@ue.poznan.pl

Dr hab. Cezary Kochalski, prof. nadzw. UEP Katedra Controllingu, Analizy Finansowej i Wyceny c.kochalski@ue.poznan.pl Dr hab. Cezary Kochalski, prof. nadzw. UEP Katedra Controllingu, Analizy Finansowej i Wyceny c.kochalski@ue.poznan.pl Green Controlling and Finance - innowacyjny program studiów podyplomowych Projekt finansowany

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 639 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 37 2011

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 639 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 37 2011 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 639 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 37 2011 JOANNA DMITRUK KONCEPCJA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU W RELACJACH INWESTORSKICH NA PRZYKŁADZIE POLSKICH SPÓŁEK

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata Definicja przedsiębiorczości a jej pomiar Czy skupić się na ambitnym

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Finanse i Rachunkowość pytania podstawowe 1. Miernik dobrobytu alternatywne

Bardziej szczegółowo

S E C U S P R E M I U M S E L E C T I O N. EUROPA FUND InReturn A B S O L U T N A S T O P A Z W R O T U

S E C U S P R E M I U M S E L E C T I O N. EUROPA FUND InReturn A B S O L U T N A S T O P A Z W R O T U S E C U S P R E M I U M S E L E C T I O N II EUROPA FUND InReturn A B S O L U T N A S T O P A Z W R O T U 27.12.2010 31.03.2011 30.09.2011 30.12.2011 25.06.2012 31.07.2012 28.09.2012 30.11.2012 31.01.2013

Bardziej szczegółowo

Raport z badań. CSR w opinii inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych oraz spółek giełdowych. Badanie wśród przedstawicieli spółek giełdowych

Raport z badań. CSR w opinii inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych oraz spółek giełdowych. Badanie wśród przedstawicieli spółek giełdowych Raport z badań CSR w opinii inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych oraz spółek giełdowych Badanie wśród przedstawicieli spółek giełdowych Warszawa, lipiec 2014 roku Metodologia Projekt badawczy

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność banków

Społeczna odpowiedzialność banków Społeczna odpowiedzialność banków Maria Młotek Forum Odpowiedzialnego Biznesu, organizacja, która propaguje ideę społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w Polsce, definiuje odpowiedzialny biznes jako:

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Deklaracja zasad polityki inwestycyjnej Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego

Deklaracja zasad polityki inwestycyjnej Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego www.nordeapolska.pl Deklaracja zasad polityki inwestycyjnej Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego I. Cel inwestycyjny Celem inwestycyjnym Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego ( Fundusz ) jest

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI Autor: Stanisław Kasiewicz, Waldemar Rogowski, Wstęp Po ukazaniu się książek Płaski świat Thomasa L. Friedmana i Wędrujący świat Grzegorza Kołodki

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Asseco Business Solutions

Prezentacja Asseco Business Solutions Prezentacja Asseco Business Solutions Wyniki finansowe Spółki za 2012 rok 5 marca 2013 r. Zastrzeżenie Niniejsza prezentacja została sporządzona wyłącznie w celach informacyjnych. Nie stanowi reklamy ani

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O ZMIANĘ KATEGORII KLIENTA składającego zlecenie nabycia jednostek uczestnictwa

WNIOSEK O ZMIANĘ KATEGORII KLIENTA składającego zlecenie nabycia jednostek uczestnictwa WNIOSEK O ZMIANĘ KATEGORII KLIENTA składającego zlecenie nabycia jednostek uczestnictwa...... Imię i Nazwisko/Nazwa Klienta PESEL/REGON Korzystając z praw przysługujących klientowi na mocy 37 ust. 1 lub

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Problemy ekonomiczne

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Problemy ekonomiczne Uniwersytet Szczeciński 6 maja 2015 r. Problemy ekonomiczne Ekonomia w domu Przemysław Pluskota EKONOMIA jest jedną z dziedzin nauk społecznych zajmującą się badaniem prawidłowości i działaniem mechanizmów

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Warszawa, marzec 2011 r. Słownik Rozporządzenie DM BOŚ rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Fundusze nieruchomości w Polsce

Fundusze nieruchomości w Polsce Fundusze nieruchomości w Polsce Oferta funduszy inwestycyjnych zamkniętych jest liczy sobie kilka funduszy, które prowadziły subskrypcję certyfikatów w różnym czasie. Klienci, którzy poprzez nabycie certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Zeszyty Naukowe nr 11

Zeszyty Naukowe nr 11 Zeszyty Naukowe nr 11 POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE Kraków 2011 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Kontrowersje wokół efektywności inwestycji społecznie odpowiedzialnych 1. Wprowadzenie W ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów www.acservices.pl Warszawa, 24.10.2013r. Agenda 1. Źródła przepisów prawa (PSR, MSSF, UE, podatki, Solvency II) 2. Przykłady różnic w ewidencji

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania inwestycji na rynku nieruchomości.

Źródła finansowania inwestycji na rynku nieruchomości. Źródła finansowania inwestycji na rynku nieruchomości. Janusz Lipiński Rzeczoznawca majątkowy nr 199 Europejski Instytut Nieruchomości 2. Źródła finansowania inwestycji na rynku nieruchomości Podstawowe

Bardziej szczegółowo