SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE. zakres podstawowy. Po prostu. Fizyka. Fizyka w ćwiczeniach. online. Oferta: sklep.wsip.pl. Podręcznik

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE. zakres podstawowy. Po prostu. Fizyka. Fizyka w ćwiczeniach. online. Oferta: sklep.wsip.pl. Podręcznik"

Transkrypt

1 SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE zakres podstawowy Po prostu Fizyka Fizyka w ćwiczeniach online Oferta: sklep.wsip.pl Podręcznik

2 Autorzy: Ludwik Lehman, Witold Polesiuk Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania i wpisany do wykazu podręczników przeznaczonych do kształcenia ogólnego do nauczania fizyki, na podstawie opinii rzeczoznawców: mgr Teresy Kutajczyk, dr Barbary Pukowskiej, dr. Tomasza Karpowicza. Zakres kształcenia: podstawowy. Etap edukacyjny: IV. Typ szkoły: szkoły ponadgimnazjalne. Rok dopuszczenia Numer ewidencyjny w wykazie wspólny dla tradycyjnej i elektronicznej formy podręcznika: 515/2012. Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o. Warszawa 2013 Wydanie I ISBN Opracowanie merytoryczne i redakcyjne: Agnieszka Drzazgowska (redaktor cyklu, redaktor merytoryczny) Konsultacje: Grzegorz Koczan, dr Agnieszka Korgul Redakcja językowa: Agnieszka Czerepowicka, Milena Schefs Redakcja techniczna: Janina Soboń Projekt okładki: Paweł Rafa Projekt graficzny: Katarzyna Trzeszczkowska Projekt infografik i wykonanie: Stefan Drewiczewski Opracowanie graficzne: Stefan Drewiczewski Fotoedycja: Ignacy Składowski Skład i łamanie: FPstudio, Stefan Drewiczewski Zalecane wymagania systemowe i sprzętowe Podręcznik elektroniczny w formacie PDF otwierany na komputerach PC i MAC wymaga zainstalowania bezpłatnego programu Adobe Reader ( otwierany na tabletach i telefonach z systemem Apple ios wymaga zainstalowania bezpłatnego programu ibooks (do pobrania ze sklepu App Store); otwierany na tabletach i telefonach z systemem Android wymaga zainstalowania bezpłatnego programu Adobe Reader (do pobrania z Google Play). Pomoc techniczna: Materiały, do których masz dostęp, nie mogą być rozpowszechniane publicznie, nie mogą być przedmiotem dalszego obrotu. Rozporządzanie ich opracowaniem wymaga uzyskania zgody. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Warszawa, Aleje Jerozolimskie 96 Tel.: Infolinia: Publikacja, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty. Szanujmy cudzą własność i prawo. Więcej na Polska Izba Książki

3 SPIS TREŚCI 3 Od autorów Jak korzystać z podręcznika Fizyka atomowa 1 Przegląd fal elektromagnetycznych Widmo promieniowania, promieniowanie termiczne i nietermiczne Budowa atomu, mechanizm emisji promieniowania Kwantowa natura promieniowania, foton Promieniowanie atomu wodoru Zjawisko fotoelektryczne Powtórzenie działu Fizyka jądrowa 7 Budowa jądra atomowego Energia wiązania jądra atomowego, deficyt masy Promieniotwórczość naturalna Wpływ promieniowania jonizującego na organizmy Czas połowicznego zaniku, aktywność próbki Zastosowanie izotopów promieniotwórczych Reakcje jądrowe, rozszczepienie jąder ciężkich Reakcja łańcuchowa, masa krytyczna Reaktor jądrowy, procesy zachodzące w reaktorze Reaktory jądrowe w gospodarce i nauce Synteza jądrowa Powtórzenie działu Grawitacja i astronomia 18 O obrotach sfer niebieskich Rewolucja kopernikańska i prawa Keplera Układ Słoneczny Ruch po okręgu, siła dośrodkowa Prawo powszechnego ciążenia Satelity Wyznaczanie mas Słońca i planet Nieważkość i przeciążenie Budowa Wszechświata Ewolucja Wszechświata Powtórzenie działu Odpowiedzi i wskazówki do zadań Słowniczek pojęć z gimnazjum Stałe fizyczne i astronomiczne Indeks rzeczowy polsko-angielski Obrotowa mapa nieba Źródła ilustracji i fotografii

4 4 Od autorów Fizyka. Po prostu. Ta niezbyt lubiana przez wielu uczniów dziedzina wiedzy pozwala zdobyć umiejętności kluczowe w dzisiejszym świecie: uczy uważnej obserwacji zjawisk, ich wyjaśniania oraz wyciągania wniosków. Te umiejętności przydadzą się każdemu, niezależnie od tego, kim chce zostać. W pierwszej klasie szkoły ponadgimnazjalnej powinniście zakończyć podstawowy kurs fizyki, rozpoczęty w gimnazjum. W ciągu tego roku szkolnego trzeba będzie zrealizować materiał z trzech działów fizyki bardzo interesujących, lecz dość odległych od codziennego doświadczenia: fizyki atomowej, fizyki jądrowej oraz grawitacji i astronomii. My, autorzy tego podręcznika, jesteśmy nauczycielami. Dobrze wiemy, że nie wszyscy uczniowie chcą pilnie studiować fizykę, choć jest ona tak ważna dla współczesnego świata. Staraliśmy się napisać książkę zrozumiałą również dla tych z Was, którzy nie przepadają za naukami ścisłymi. Żeby nie utrudniać lektury, nie umieszczaliśmy w tekście dodatków rozpraszających uwagę. Każdy rozdział podręcznika zakończony jest krótkim podsumowaniem, które ma ułatwić zapamiętanie najważniejszych rzeczy. Ci z Was, którzy bardziej interesują się fizyką, znajdą w naszym podręczniku materiał poszerzający wiedzę na temat niektórych zagadnień. Pytania i zadania oznaczone gwiazdką mogą niektórym z Was wydać się trudniejsze. Pamiętajcie jednak, że to nauczyciel określa, które zadania powinniście rozwiązać i które fragmenty rozdziałów powinniście opanować. Fizyka to przede wszystkim sztuka rzetelnej rejestracji faktów oraz poprawnego myślenia. Jeśli tak ją potraktujecie, czas poświęcony na jej naukę z pewnością nie będzie stracony!

5 5 Jak korzystać z podręcznika Podręcznik składa się z trzech działów: fizyki atomowej, fizyki jądrowej oraz grawitacji i astronomii. Działy są podzielone na rozdziały. Funkcje symboli i wyróżnień zastosowanych w podręczniku przedstawiono poniżej. W tekście głównym wyróżniono przykłady obliczeniowe Na końcu każdego rozdziału zamieszczono podsumowanie, które zawiera najważniejsze informacje, oraz pytania i zadania obliczeniowe do danego rozdziału Najważniejsze nowe hasła wyróżniono Pod tematem wypisano zagadnienia, które będą omawiane w danym rozdziale Niektóre pojęcia znane ci np. z gimnazjum przypomniano w słowniczku pojęć znajdującym się na końcu podręcznika Odesłanie do elektronicznego zeszytu ćwiczeń na wsipnet.pl W ten sposób oznaczono treści poszerzające wiedzę na temat omawianego zagadnienia

6 1 6 2 Jakie informacje niesie ze sobą światło? Skąd tyle wiemy na temat materii we Wszechświecie? Różne rodzaje źródeł światła oraz ich widma. Analiza widmowa jako jedna z metod uzyskiwania wiedzy o świecie 1 Do czego przydają nam się fale elektromagnetyczne, a do czego są niezbędne? W jaki sposób powstają i jaki mają wpływ na otaczającą nas rzeczywistość? Oddziaływanie poszczególnych rodzajów fal elektromagnetycznych z materią i ich obecność w różnych dziedzinach życia 3 Jak zachowują się elektrony w atomie? Jakie procesy zachodzą w atomach, gdy te atomy świecą? Budowa atomu a układ okresowy pierwiastków. Poziomy energetyczne atomu. Mechanizm emisji i pochłaniania promieniowania 4 Co to jest foton? Czy światło jest falą, czy strumieniem cząstek? Współczesne spojrzenie na naturę światła. Kwant promieniowania i jego energia 5 Czy atomy wodoru mogą świecić w nadfiolecie? Czy można przewidzieć, jakie promieniowanie będzie przez wodór pochłaniane? Poziomy energetyczne atomu wodoru. Energie fotonów emitowanych przez wodór. Widmo wodoru

7 7 9 Organizmy transgeniczne są wytwarzane w celu uzyskania pożądanych właściwości, których wcześniej nie miały na fotografii transgeniczna róża, o niespotykanej w naturze barwie. 6 Na czym polega mechanizm elektryzowania ciał przez promieniowanie? Czy z Einsteinem należy wiązać tylko teorię względności? Zjawisko fotoelektryczne jako potwierdzenie teorii kwantów. Fotoelementy w naszym życiu Fizyka atomowa M Materia, która nas otacza, zbudowana jest z atomów. Chociaż atomy są tak małe, to procesy zachodzące wewnątrz nich i między nimi skutkują tym, co widzimy na co dzień. Dzięki odkryciu świata atomowego możliwe stało się wyjaśnienie wielu zjawisk obserwowanych w przyrodzie, jak choćby świecenie robaczka świętojańskiego czy fantastyczne kształty płatków śniegu. Dzięki odkryciom dokonanym w tej dziedzinie mamy lasery, telewizory plazmowe, mikroprocesory, czujniki ruchu czy wreszcie cyfrowe aparaty fotograficzne. Ale nie mniej ważne jest to, że poznanie procesów zachodzących w atomach pogłębia naszą wiedzę zarówno o nas samych, jak i o całym Wszechświecie. FIZYKA. PO PROSTU DZIAŁ 1

8 8 FIZYKA ATOMOWA 1 Przegląd fal elektromagnetycznych ZAGADNIENIA Powstawanie fali elektromagnetycznej Właściwości różnych fal elektromagnetycznych Jesteśmy otoczeni promieniowaniem. To fale radiowe, z których korzystasz, oglądając telewizję, promieniowanie podczerwone, które skrzętnie wykorzystujesz, wystawiając w marcu twarz do słońca, bo przyjemnie ciepło, czy wreszcie światło, dzięki któremu orientujesz się w przestrzeni. To także promieniowanie nadfioletowe, które przyciemnia twoją skórę w czasie wakacji, i promieniowanie rentgenowskie, niekiedy niezbędne do postawienia precyzyjnej diagnozy lekarskiej. Wszystkie te rodzaje promieniowania oraz mikrofale i promieniowanie γ (gamma) mają tę samą naturę. Są to fale elektromagnetyczne, których pewne właściwości znasz z gimnazjum. Powtórzenie i uzupełnienie informacji na ten temat pomoże ci lepiej zrozumieć kolejne zagadnienia poruszane na lekcjach fizyki. POWSTAWANIE FALI ELEKTROMAGNETYCZNEJ Fala elektromagnetyczna to rozchodzący się w przestrzeni szereg zaburzeń pola elektrycznego i związanego z nim pola magnetycznego. Te zaburzenia rozchodzą się z bardzo dużą prędkością, równą km/s, czyli z prędkością światła. Gdy w obszarze, w którym rozchodzi się fala, znajdą się ładunki elektryczne, to będzie na nie działać siła powodująca ich drgania. Źródłem fali elektromagnetycznej może być prąd zmienny płynący w przewodniku. Nawet drgający, poruszający się tam i z powrotem ładunek elementarny, czyli najsłabszy z możliwych prąd elektryczny, jest źródłem fali elektromagnetycznej. To właśnie sprawia, że w przyrodzie znajdziemy ogromną liczbę obiektów emitujących fale elektromagnetyczne. Materia na Ziemi zbudowana jest z atomów, których składniki obdarzone ładunkiem są w ciągłym ruchu i tym samym mogą emitować fale elektromagnetyczne. Zdecydowana większość Drgające ładunki materii w dalekim kosmosie to jony, czyli cząsteczki, które mają ładunek elektryczny. One również są w ciągłym ruchu, więc są źró- elektryczne są źródłem fal elektromagnetycznych. dłem fal elektromagnetycznych, które docierają także do Ziemi. Do opisu fal elektromagnetycznych używamy wielkości znanych już z gimnazjum: częstotliwości i długości fali. Częstotliwość fali f to liczba zaburzeń mijających dany punkt przestrzeni w ciągu sekundy. Długość fali λ określa odległość między dwoma kolejnymi zaburzeniami. Te dwie wielkości związane są ze sobą zależnością: λ f = c (1) gdzie c = m/s jest prędkością światła w próżni. DZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 1

9 PRZEGLĄD FAL ELEKTROMAGNETYCZNYCH 9 PRZYKŁAD Wielu kierowców samochodów ciężarowych w czasie jazdy informuje się wzajemnie o warunkach panujących na drodze przez CB-radio. Jest to urządzenie, za pomocą którego można nadawać lub odbierać fale elektromagnetyczne niosące odpowiednio zakodowaną informację. CB-radio podczas nadawania wytwarza w antenie zmienny prąd elektryczny, który jest źródłem fali elektromagnetycznej o długości 11 metrów. Oblicz częstotliwość prądu płynącego w antenie. Częstotliwość prądu elektrycznego płynącego w antenie jest równa częstotliwości fali elektromagnetycznej, którą on wytwarza. Wiemy, że fala radiowa rozchodzi się z prędkością światła. Możemy zatem obliczyć częstotliwość, korzystając z przekształconej postaci wzoru (1): Podstawiamy dane: Fale radiowe to fale elektromagnetyczne o najmniejszych częstotliwościach. Ich źródłem jest przemienny prąd elektryczny. Prąd przemienny charakteryzuje się tym, że płynie raz w jedną, raz w drugą stronę. To znaczy, że elektrony w przewodniku w sposób zsynchronizowany poruszają się ruchem drgającym, z częstotliwością równą częstotliwości prądu. Fale elektromac f = λ m s f = = 0, Hz = 27 MHz 11 m Częstotliwość zmian prądu elektrycznego płynącego w antenie wynosi 27 MHz, co oznacza 27 milionów zmian w ciągu każdej sekundy. Aż trudno to sobie wyobrazić. RODZAJE I WŁAŚCIWOŚCI FAL ELEKTROMAGNETYCZNYCH Skutek oddziaływania fal elektromagnetycznych z materią zależy od ich częstotliwości. Właśnie dlatego fale te znalazły różne zastosowania i nadano im różne nazwy. Na rycinie 1.1 poszczególne rodzaje fal elektromagnetycznych powiązano z częstotliwością i długością fali f (Hz) fale radiowe mikrofale podczerwień światło nadfiolet promieniowanie rentgenowskie promieniowanie gamma λ (m) Ryc Podział fal elektromagnetycznych. Zwróć uwagę na to, że skala nie jest liniowa na osi zaznaczono kolejne potęgi liczby 10. FIZYKA. PO PROSTU DZIAŁ 1

10 10 FIZYKA ATOMOWA gnetyczne w ten sposób wytworzone są w stanie wzbudzić analogiczny ruch elektronów w antenie odbiorczej. Układy elektroniczne wzmacniają sygnał przekazywany przez fale i przekształcają go na informację dla nas zrozumiałą. Dzięki falom radiowym przekazujemy informacje w postaci obrazu i dźwięku (telewizja, radio, telefony komórkowe itp.). W dalekim kosmosie znajdziemy naturalne silne źródła fal radiowych. Astronomowie prowadzą nasłuch tych fal za pomocą specjalnych anten, zwanych radioteleskopami (ryc. 1.2). Fale radiowe służą do przekazywania informacji. Mikrofale wytwarzane są przez specjalne lampy elektronowe, w których częstotliwości zmian prądu elektrycznego są rzędu dziesiątek GHz. Fale o takich częstotliwościach bardzo Ryc Radioteleskop w Piwnicach koło Torunia. Czasza tego radioteleskopu ma średnicę 32 metry. dobrze rozchodzą się w powietrzu. Propagacji (czyli rozchodzenia się) tych fal nie ograniczają ani zanieczyszczenia powietrza, ani mgła. Dzięki temu mikrofale wykorzystuje się w radarach. Radar po wysłaniu kilku impulsów mikrofal przestawia się na odbiór fali odbitej. Zarówno z opóźnienia, po jakim wraca sygnał, jak i ze zmiany jego kształtu wnioskuje się o odległości, prędkości i rozmiarach namierzonych obiektów. Na stronie internetowej Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej można znaleźć obrazy radarowe chmur niosących opady deszczu nad Polską (ryc. 1.3). Promieniowanie mikrofalowe o częstotliwości 2,45 GHz wykorzystywane jest w kuchenkach mikrofalowych. Ta częstotliwość odpo- Mikrofale znalazły zastosowanie m.in. wiada częstotliwości drgań cząsteczek wody. Mikrofale powodują w radarach i kuchenkach wzmożony ruch cząsteczek wody zawartych w potrawach, dzięki czemu potrawy stają się gorące (przypomnijmy, że im szybciej poruszają mikrofalowych. się cząsteczki tworzące dane ciało, tym wyższa jest jego temperatura). Promieniowanie podczerwone emitowane jest przez ciała ciepłe i gorące. Cząsteczki obdarzone ładunkiem elektrycznym, z których zbudowane są ciała stałe i ciecze, są w ciągłym ruchu (np. drgające jony sieci krystalicznej w ciałach stałych lub jony w cieczach). Każda cząsteczka jest zatem źródłem fali elektromagnetycznej o częstotliwości odpowiadającej częstotliwości jej drgań. Podczerwień powoduje nagrzewanie się powierzchni ciał, na które pada, gdyż częstotliwości fal z tego zakresu odpowiadają częstotliwościom drgań cząsteczek ciał stałych i cieczy. W tej sytuacji cząsteczki bardzo chętnie pochłaniają energię niesioną przez falę. Takie zjawisko nazywamy rezonansem. Dzięki podczerwieni jest nam ciepło, gdy siedzimy przy ognisku. W wyniku pochłaniania podczerwieni dochodzącej ze Słońca nagrzewa się powierzchnia Ziemi. Co ciekawe, promieniowanie podczerwone nie ogrzewa gazów, gdyż cząsteczki gazów są elektrycznie obojętne. DZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 1

11 PRZEGLĄD FAL ELEKTROMAGNETYCZNYCH 11 Ryc Mapa radarowa chmur deszczowych nad Polską. Im większa jest zawartość wody w chmurach, tym silniejsze jest echo radarowe; stąd można wnioskować o intensywności opadu. Źródło: IMGW Gdy astronomowie robią zdjęcia w podczerwieni, są w stanie zobaczyć rodzące się gwiazdy ukryte w mgławicach, czyli ogromnych obłokach gazu i pyłu (ryc. 1.4). Promieniowanie podczerwone ogrzewa obiekty, na które pada. a b Ryc Fragment mgławicy w gwiazdozbiorze Oriona. Zdjęcie (a) zostało wykonane w podczerwieni i ujawnia młode gwiazdy, które na zdjęciu w promieniowaniu widzialnym (b) są zasłonięte przez gaz. FIZYKA. PO PROSTU DZIAŁ 1

FIZYKA IV etap edukacyjny zakres podstawowy

FIZYKA IV etap edukacyjny zakres podstawowy FIZYKA IV etap edukacyjny zakres podstawowy Cele kształcenia wymagania ogólne I. Wykorzystanie wielkości fizycznych do opisu poznanych zjawisk lub rozwiązania prostych zadań obliczeniowych. II. Przeprowadzanie

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego. Zaburzenie to ma charakter fali poprzecznej, w której składowa elektryczna

Bardziej szczegółowo

Badanie skuteczności reklamy

Badanie skuteczności reklamy REFORMA 2012 Badanie skuteczności reklamy Dorota Błaszczyk, Julita Machowska A.27.5 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK ORGANIZACJI REKLAMY Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez ministra właściwego

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Organizacja i przygotowanie budowy. Tadeusz Maj. Kwalifikacja B.33.1. Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK BUDOWNICTWA

REFORMA 2012. Organizacja i przygotowanie budowy. Tadeusz Maj. Kwalifikacja B.33.1. Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK BUDOWNICTWA REFORMA 2012 Organizacja i przygotowanie budowy Tadeusz Maj Kwalifikacja B.33.1 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK BUDOWNICTWA Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw

Bardziej szczegółowo

FIZYKA KLASA I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO

FIZYKA KLASA I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO 2016-09-01 FIZYKA KLASA I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO ZAKRES PODSTAWOWY SZKOŁY BENEDYKTA 1. Cele kształcenia i wychowania Ogólne cele kształcenia zapisane w podstawie programowej dla zakresu podstawowego

Bardziej szczegółowo

Lekcja 81. Temat: Widma fal.

Lekcja 81. Temat: Widma fal. Temat: Widma fal. Lekcja 81 WIDMO FAL ELEKTROMAGNETCZNYCH Fale elektromagnetyczne można podzielić ze względu na częstotliwość lub długość, taki podział nazywa się widmem fal elektromagnetycznych. Obejmuje

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie przedsiębiorstw

Funkcjonowanie przedsiębiorstw REFORMA 2012 Funkcjonowanie przedsiębiorstw Podstawy prawa 1 Joanna Ablewicz Kwalifikacja A.35.1 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK EKONOMISTA Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez ministra

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA Z FIZYKI SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA ZAKRES PODSTATOWY

PROGRAM NAUCZANIA Z FIZYKI SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA ZAKRES PODSTATOWY PROGRAMY NAUCZANIA Z FIZYKI REALIZOWANE W RAMACH PROJEKTU INNOWACYJNEGO TESTUJĄCEGO Zainteresowanie uczniów fizyką kluczem do sukcesu PROGRAM NAUCZANIA Z FIZYKI SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA ZAKRES PODSTATOWY

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU Z FIZYKI - ZAKRES PODSTAWOWY

ROZKŁAD MATERIAŁU Z FIZYKI - ZAKRES PODSTAWOWY ROZKŁAD MATERIAŁU Z FIZYKI - ZAKRES PODSTAWOWY AUTORZY PROGRAMU: MARCIN BRAUN, WERONIKA ŚLIWA NUMER PROGRAMU: FIZP-0-06/2 PROGRAM OBEJMUJE OKRES NAUCZANIA: w kl. I TE, LO i ZSZ LICZBA GODZIN PRZEZNACZONA

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż. imprez i usług turystycznych. Kwalifikacja T.14.2 REFORMA 2012. Bartłomiej Walas, Zygmunt Kruczek

Sprzedaż. imprez i usług turystycznych. Kwalifikacja T.14.2 REFORMA 2012. Bartłomiej Walas, Zygmunt Kruczek Sprzedaż imprez i usług turystycznych REFORMA 2012 MARKETING 2 część Bartłomiej Walas, Zygmunt Kruczek Kwalifikacja T.14.2 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ Podręcznik dopuszczony

Bardziej szczegółowo

GRAWITACJA I ELEMENTY ASTRONOMII

GRAWITACJA I ELEMENTY ASTRONOMII MODUŁ 1 SCENARIUSZ TEMATYCZNY GRAWITACJA I ELEMENTY ASTRONOMII OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES PODSTAWOWY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH ZAKRES PODSTAWOWY

PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH ZAKRES PODSTAWOWY PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH ZAKRES PODSTAWOWY WSTĘP Fizyka jest nauką przyrodniczą i w takim kontekście powinna być nauczana w szkole. Jako przedmiot szkolny ma charakter ogólnokształcący

Bardziej szczegółowo

Księgowość i kalkulacja

Księgowość i kalkulacja REFORMA 2012 Księgowość i kalkulacja Grażyna Borowska, Irena Frymark 2 Kwalifikacja A.36.1 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK EKONOMISTA TECHNIK RACHUNKOWOŚCI Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH OCEN ŚRÓROCZNYCH I ROCZNYCH FIZYKA - ZAKRES PODSTAWOWY KLASA I

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH OCEN ŚRÓROCZNYCH I ROCZNYCH FIZYKA - ZAKRES PODSTAWOWY KLASA I WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH OCEN ŚRÓROCZNYCH I ROCZNYCH FIZYKA - ZAKRES PODSTAWOWY KLASA I GRAWITACJA opowiedzieć o odkryciach Kopernika, Keplera i Newtona, opisać ruchy

Bardziej szczegółowo

Matematyka. poznać, zrozumieć. Podręcznik, klasa. online LICEUM I TECHNIKUM. Podręcznik i ćwiczenia także w wersji.

Matematyka. poznać, zrozumieć. Podręcznik, klasa. online LICEUM I TECHNIKUM. Podręcznik i ćwiczenia także w wersji. LICEUM I TECHNIKUM zakres podstawowy Podręcznik i ćwiczenia także w wersji online Matematyka poznać, zrozumieć Oferta: sklep.wsip.pl Podręcznik, klasa Autorzy: Alina Przychoda, Zygmunt Łaszczyk Podręcznik

Bardziej szczegółowo

Stałe : h=6, Js h= 4, eVs 1eV= J nie zależy

Stałe : h=6, Js h= 4, eVs 1eV= J nie zależy T_atom-All 1 Nazwisko i imię klasa Stałe : h=6,626 10 34 Js h= 4,14 10 15 evs 1eV=1.60217657 10-19 J Zaznacz zjawiska świadczące o falowej naturze światła a) zjawisko fotoelektryczne b) interferencja c)

Bardziej szczegółowo

LICEUM I TECHNIKUM. zakres podstawowy. Matematyka. poznać, zrozumieć ZGODNY Z WYMAGANIAMI. Podręcznik, klasa

LICEUM I TECHNIKUM. zakres podstawowy. Matematyka. poznać, zrozumieć ZGODNY Z WYMAGANIAMI. Podręcznik, klasa LICEUM I TECHNIKUM zakres podstawowy Matematyka poznać, zrozumieć ZGODNY Z WYMAGANIAMI od 2015 Podręcznik, klasa Autorzy: Alina Przychoda, Zygmunt Łaszczyk Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez

Bardziej szczegółowo

dystrybucji Organizowanie i monitorowanie Kwalifikacja A.30.3 REFORMA 2012 Joanna Śliżewska, Dorota Zadrożna

dystrybucji Organizowanie i monitorowanie Kwalifikacja A.30.3 REFORMA 2012 Joanna Śliżewska, Dorota Zadrożna REFORMA 2012 Organizowanie i monitorowanie dystrybucji Joanna Śliżewska, Dorota Zadrożna Kwalifikacja A.30.3 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK LOGISTYK Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez

Bardziej szczegółowo

FIZYKA KLASA I LO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO wymagania edukacyjne

FIZYKA KLASA I LO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO wymagania edukacyjne FIZYKA KLASA I LO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO wymagania edukacyjne TEMAT (rozumiany jako lekcja) 1.1. Kinematyka ruchu jednostajnego po okręgu 1.2. Dynamika ruchu jednostajnego po okręgu 1.3. Układ Słoneczny

Bardziej szczegółowo

KONKURS Z FIZYKI I ASTRONOMII. Fuzja jądrowa. dla uczniów gimnazjum i uczniów klas I i II szkół ponadgimnazjalnych

KONKURS Z FIZYKI I ASTRONOMII. Fuzja jądrowa. dla uczniów gimnazjum i uczniów klas I i II szkół ponadgimnazjalnych KONKURS Z FIZYKI I ASTRONOMII Fuzja jądrowa dla uczniów gimnazjum i uczniów klas I i II szkół ponadgimnazjalnych I. Organizatorem konkursu jest Krajowy Punkt Kontaktowy Euratom przy Instytucie Fizyki Plazmy

Bardziej szczegółowo

Opis założonych osiągnięć ucznia Fizyka zakres podstawowy:

Opis założonych osiągnięć ucznia Fizyka zakres podstawowy: Opis założonych osiągnięć ucznia Fizyka zakres podstawowy: Zagadnienie podstawowy Poziom ponadpodstawowy Numer zagadnienia z Podstawy programowej Uczeń: Uczeń: ASTRONOMIA I GRAWITACJA Z daleka i z bliska

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2014/15 Ewa Morawska. Wymagania edukacyjne w liceum. FIZYKA I ASTRONOMIA kl. 1a, 1b. Dział 1. Fizyka atomowa.

Rok szkolny 2014/15 Ewa Morawska. Wymagania edukacyjne w liceum. FIZYKA I ASTRONOMIA kl. 1a, 1b. Dział 1. Fizyka atomowa. Wymagania edukacyjne w liceum FIZYKA I ASTRONOMIA kl. 1a, 1b Dział 1. Fizyka atomowa Temat Wiadomości konieczne Zapamiętanie Wiadomości podstawowe Rozumienie Umiejętności rozszerzające Stosowanie w sytuacjach

Bardziej szczegółowo

Numer ewidencyjny w wykazie (dla tradycyjnej i elektronicznej formy podręcznika) 540/2/2013

Numer ewidencyjny w wykazie (dla tradycyjnej i elektronicznej formy podręcznika) 540/2/2013 Autorzy: Alina Przychoda, Zygmunt Łaszczyk Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania i wpisany do wykazu podręczników przeznaczonych do kształcenia

Bardziej szczegółowo

Fizyka. Po prostu. Podręcznik. online SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE. Fizyka w ćwiczeniach. zakres podstawowy. Oferta: sklep.wsip.pl

Fizyka. Po prostu. Podręcznik. online SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE. Fizyka w ćwiczeniach. zakres podstawowy. Oferta: sklep.wsip.pl SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE zakres podstawowy Po prostu Fizyka Fizyka w ćwiczeniach online Oferta: sklep.wsip.pl Podręcznik Autorzy: Ludwik Lehman, Witold Polesiuk Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej.

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej. Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej. Zagadnienie podstawowy Uczeń: ponadpodstawowy Uczeń: Numer zagadnienia z Podstawy programowej ASTRONOMIA I GRAWITACJA Z daleka i

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego.

Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego. Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego. Zmienne pole magnetyczne wytwarza zmienne pole elektryczne i odwrotnie zmienne pole elektryczne jest źródłem zmiennego pola magnetycznego

Bardziej szczegółowo

Elementy astronomii w nauczaniu przyrody. dr Krzysztof Rochowicz Zakład Dydaktyki Fizyki UMK 2011

Elementy astronomii w nauczaniu przyrody. dr Krzysztof Rochowicz Zakład Dydaktyki Fizyki UMK 2011 Elementy astronomii w nauczaniu przyrody dr Krzysztof Rochowicz Zakład Dydaktyki Fizyki UMK 2011 Szkic referatu Krótki przegląd wątków tematycznych przedmiotu Przyroda w podstawie MEN Astronomiczne zasoby

Bardziej szczegółowo

Administrowanie sieciowymi systemami operacyjnymi

Administrowanie sieciowymi systemami operacyjnymi REFORMA 2012 Administrowanie sieciowymi systemami operacyjnymi Krzysztof Pytel, Sylwia Osetek Kwalifikacja E.13.3 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK INFORMATYK TECHNIK TELEINFORMATYK Podręcznik dopuszczony

Bardziej szczegółowo

fizyka w zakresie podstawowym

fizyka w zakresie podstawowym mi edukacyjne z przedmiotu fizyka w zakresie podstawowym dla klasy pierwszej szkoły ponadgimnazjalnej Poziom Kategoria celów Zakres Poziom podstawowy - Uczeń opanował pewien zakres WIADOMOŚCI Poziom ponadpodstawowy

Bardziej szczegółowo

Pracownia A.36. rachunkowości Część 1. Dokumenty PRAKTYCZNA NAUKA ZAWODU. Kwalifikacja TECHNIK EKONOMISTA TECHNIK RACHUNKOWOŚCI

Pracownia A.36. rachunkowości Część 1. Dokumenty PRAKTYCZNA NAUKA ZAWODU. Kwalifikacja TECHNIK EKONOMISTA TECHNIK RACHUNKOWOŚCI PRAKTYCZNA NAUKA ZAWODU Pracownia rachunkowości Część 1. Dokumenty NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA A.36 Kwalifikacja TECHNIK EKONOMISTA TECHNIK RACHUNKOWOŚCI Publikacja Pracownia rachunkowości. Część 1. Dokumenty

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z fizyki dla klas pierwszych

Wymagania edukacyjne z fizyki dla klas pierwszych Zagadnienie Poziom Numer zagadnienia z Podstawy podstawowy ponadpodstawowy programowej Uczeń: Uczeń: ASTRONOMIA I GRAWITACJA Z daleka i z bliska porównuje rozmiary i odległości we Wszechświecie (galaktyki,

Bardziej szczegółowo

Rok dopuszczenia: Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2014 Copyright by Wydawnictwo REA s.j.

Rok dopuszczenia: Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2014 Copyright by Wydawnictwo REA s.j. Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania i wpisany do wykazu podręczników przeznaczonych do kształcenia w zawodach na podstawie opinii rzeczoznawców:

Bardziej szczegółowo

Metody badania kosmosu

Metody badania kosmosu Metody badania kosmosu Zakres widzialny Fale radiowe i mikrofale Promieniowanie wysokoenergetyczne Detektory cząstek Pomiar sił grawitacyjnych Obserwacje prehistoryczne Obserwatorium słoneczne w Goseck

Bardziej szczegółowo

fizyka w zakresie podstawowym

fizyka w zakresie podstawowym Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu fizyka w zakresie podstawowym dla klasy pierwszej szkoły ponadgimnazjalnej W trakcie nauczania fizyki w szkole realizujemy założone na początku cele

Bardziej szczegółowo

FALOWA I KWANTOWA HASŁO :. 1 F O T O N 2 Ś W I A T Ł O 3 E A I N S T E I N 4 D Ł U G O Ś C I 5 E N E R G I A 6 P L A N C K A 7 E L E K T R O N

FALOWA I KWANTOWA HASŁO :. 1 F O T O N 2 Ś W I A T Ł O 3 E A I N S T E I N 4 D Ł U G O Ś C I 5 E N E R G I A 6 P L A N C K A 7 E L E K T R O N OPTYKA FALOWA I KWANTOWA 1 F O T O N 2 Ś W I A T Ł O 3 E A I N S T E I N 4 D Ł U G O Ś C I 5 E N E R G I A 6 P L A N C K A 7 E L E K T R O N 8 D Y F R A K C Y J N A 9 K W A N T O W A 10 M I R A Ż 11 P

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA KOMPUTEROWE Z POMYSŁEM

ZAJĘCIA KOMPUTEROWE Z POMYSŁEM ZAJĘCIA KOMPUTEROWE PODRĘCZNIK Z ĆWICZENIAMI do szkoły podstawowej Z POMYSŁEM Materiały elektroniczne online Oferta: sklepwsippl 4 KLASA Autorzy: Anna Wysocka, Paweł Wimmer Podręcznik dopuszczony do użytku

Bardziej szczegółowo

mgr Roman Rusin nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kwidzynie

mgr Roman Rusin nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kwidzynie Indywidualny plan nauczania z przedmiotu Fizyka, opracowany na podstawie programu,,ciekawi świata autorstwa Adama Ogazy, nr w Szkolnym Zestawie Programów Nauczania 12/NPP/ZSP1/2012 dla kl. I TL a na rok

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

Księgowość i kalkulacja

Księgowość i kalkulacja REFORMA 2012 Księgowość i kalkulacja Grażyna Borowska, Irena Frymark 1 Kwalifikacja A.36.1 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK EKONOMISTA TECHNIK RACHUNKOWOŚCI Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego

Bardziej szczegółowo

Obsługa maszyn i urządzeń

Obsługa maszyn i urządzeń REFORMA 2012 Obsługa maszyn i urządzeń Stanisław Legutko Kwalifikacja M.17.2 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK MECHANIK MECHANIK MONTER MASZYN I URZĄDZEŃ Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie wiadomości z klasy II. Elektromagnetyzm pole magnetyczne prądu elektrycznego

Powtórzenie wiadomości z klasy II. Elektromagnetyzm pole magnetyczne prądu elektrycznego Powtórzenie wiadomości z klasy II Elektromagnetyzm pole magnetyczne prądu elektrycznego Doświadczenie Oersteda (1820) 1.Jeśli przez przewodnik płynie prąd, to wokół tego przewodnika powstaje pole magnetyczne.

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

rok szkolny 2017/2018

rok szkolny 2017/2018 NiezbĘdne wymagania edukacyjne Z fizyki w XXI LO w Krakowie rok szkolny 2017/2018 1 Wymagania edukacyjne z fizyki dla klasy I I. Wiadomości i umiejętności konieczne do uzyskania oceny dopuszczającej. Uczeń

Bardziej szczegółowo

matematyka Nie tylko przed sprawdzianem szkoła podstawowa klasa 6 część 2 Karty pracy

matematyka Nie tylko przed sprawdzianem szkoła podstawowa klasa 6 część 2 Karty pracy matematyka Nie tylko przed sprawdzianem szkoła podstawowa klasa 6 część 2 Karty pracy Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015 Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna widma gwiezdnego

Analiza spektralna widma gwiezdnego Analiza spektralna widma gwiezdnego JG &WJ 13 kwietnia 2007 Wprowadzenie Wprowadzenie- światło- podstawowe źródło informacji Wprowadzenie- światło- podstawowe źródło informacji Wprowadzenie- światło- podstawowe

Bardziej szczegółowo

I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I

I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I C ZĘŚĆ I I I Podręcznik dla nauczycieli klas III liceum ogólnokształcącego i

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie. działalności gospodarczej

Prowadzenie. działalności gospodarczej Prowadzenie działalności gospodarczej REFORMA 2012 Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej Teresa Gorzelany Kompetencje personalne i społeczne Wiesława Aue Organizacja pracy małych zespołów

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Fizyka. klasa pierwsza XVIII Liceum Ogólnokształcące

WYMAGANIA EDUKACYJNE Fizyka. klasa pierwsza XVIII Liceum Ogólnokształcące WYMAGANIA EDUKACYJNE Fizyka klasa pierwsza XVIII Liceum Ogólnokształcące I. Zasady oceniania i sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych 1. Ocenianie ma charakter systematyczny i wieloaspektowy. 2. Formy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z fizyki zakres podstawowy. Grawitacja

Wymagania edukacyjne z fizyki zakres podstawowy. Grawitacja Wymagania edukacyjne z fizyki zakres podstawowy opowiedzieć o odkryciach Kopernika, Keplera i Newtona, Grawitacja opisać ruchy planet, podać treść prawa powszechnej grawitacji, narysować siły oddziaływania

Bardziej szczegółowo

LICEUM I TECHNIKUM. zakres podstawowy. Matematyka. poznać, zrozumieć. Podręcznik, klasa3

LICEUM I TECHNIKUM. zakres podstawowy. Matematyka. poznać, zrozumieć. Podręcznik, klasa3 LICEUM I TECHNIKUM zakres podstawowy Matematyka poznać, zrozumieć Podręcznik, klasa3 Autorzy podręcznika: Alina Przychoda, Monika Strawa, Zygmunt Łaszczyk Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez

Bardziej szczegółowo

Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne.

Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. DUALIZM ŚWIATŁA fala interferencja, dyfrakcja, polaryzacja,... kwant, foton promieniowanie ciała doskonale

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o. Warszawa Wydanie I (2014)

Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o. Warszawa Wydanie I (2014) Zeszyt ćwiczeń Procesy technologiczne w gastronomii stanowi uzupełnienie podręczników do nauki zawodów z branży gastronomicznej opracowanych zgodnie z nową podstawą programową. Copyright by Wydawnictwa

Bardziej szczegółowo

Materiały elektroniczne online. Oferta: sklep.wsip.pl

Materiały elektroniczne online. Oferta: sklep.wsip.pl Materiały elektroniczne online Oferta: sklep.wsip.pl Autorzy podręcznika: Anna Wysocka, Paweł Wimmer Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania i

Bardziej szczegółowo

Rysunek techniczny budowlany Tadeusz Maj

Rysunek techniczny budowlany Tadeusz Maj REFORMA 2012 Rysunek techniczny budowlany Tadeusz Maj Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK BUDOWNICTWA Podręcznik przeznaczony do kształcenia w kierunkach technik budownictwa na podstawie kwalifikacji: B.16.

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

L.P. DZIAŁ TEMAT NaCoBeZu kryteria sukcesu w języku ucznia

L.P. DZIAŁ TEMAT NaCoBeZu kryteria sukcesu w języku ucznia FALE ELEKTROMAGNETYCZNE L.P. DZIAŁ TEMAT NaCoBeZu kryteria sukcesu w języku ucznia 1. Organizacja pracy na lekcjach fizyki w klasie trzeciej. Zapoznanie z wymaganiami na poszczególne oceny. Przegląd zakresu

Bardziej szczegółowo

L.P. DZIAŁ TEMAT NaCoBeZu kryteria sukcesu w języku ucznia

L.P. DZIAŁ TEMAT NaCoBeZu kryteria sukcesu w języku ucznia DRGANIA I FALE L.P. DZIAŁ TEMAT NaCoBeZu kryteria sukcesu w języku ucznia 1. Organizacja pracy na lekcjach fizyki w klasie drugiej. Zapoznanie z wymaganiami na poszczególne oceny. Ruch drgający. Wahadło.

Bardziej szczegółowo

Poziom nieco zaawansowany Wykład 2

Poziom nieco zaawansowany Wykład 2 W2Z Poziom nieco zaawansowany Wykład 2 Witold Bekas SGGW Promieniotwórczość Henri Becquerel - 1896, Paryż, Sorbona badania nad solami uranu, odkrycie promieniotwórczości Maria Skłodowska-Curie, Piotr Curie

Bardziej szczegółowo

ISBN Redaktor merytoryczny: Jadwiga Salach. Redaktor inicjujący: Anna Warchoł, Barbara Sagnowska

ISBN Redaktor merytoryczny: Jadwiga Salach. Redaktor inicjujący: Anna Warchoł, Barbara Sagnowska Kraków 2011 Redaktor merytoryczny: Jadwiga Salach Redaktor inicjujący: Anna Warchoł, Barbara Sagnowska Korekta językowa: Agnieszka Kochanowska-Sabljak Redakcja techniczna: Anna Miśkowiec, Tomasz Strutyński

Bardziej szczegółowo

Widmo promieniowania

Widmo promieniowania Widmo promieniowania Spektroskopia Każde ciało wysyła promieniowanie. Promieniowanie to jest składa się z wiązek o różnych długościach fal. Jeśli wiązka światła pada na pryzmat, ulega ono rozszczepieniu,

Bardziej szczegółowo

Fizyka - wymagania edukacyjne klasa I LO

Fizyka - wymagania edukacyjne klasa I LO Fizyka - wymagania edukacyjne klasa I LO Uczeń umie: Temat lekcji Wiadomości konieczne Zapamiętanie Wiadomości podstawowe Rozumienie Umiejętności rozszerzające Stosowanie w sytuacjach typowych Umiejętności

Bardziej szczegółowo

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK ODKRYWCA FAL RADIOWYCH Fale radiowe zostały doświadczalnie odkryte przez HEINRICHA HERTZA. Zalicza się do nich: fale radiowe krótkie, średnie i długie,

Bardziej szczegółowo

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE - lata '90 XIX wieku WSTĘP Widmo promieniowania elektromagnetycznego zakres "pokrycia" różnymi rodzajami fal elektromagnetycznych promieniowania zawartego w danej wiązce. rys.i.1.

Bardziej szczegółowo

Podstawy hotelarstwa

Podstawy hotelarstwa REFORMA 2012 Podstawy hotelarstwa i usługi dodatkowe Witold Drogoń, Bożena Granecka-Wrzosek Kwalifikacja T.12.3 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK HOTELARSTWA Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie cieplne ciał.

Promieniowanie cieplne ciał. Wypromieniowanie fal elektromagnetycznych przez ciała Promieniowanie cieplne (termiczne) Luminescencja Chemiluminescencja Elektroluminescencja Katodoluminescencja Fotoluminescencja Emitowanie fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie stanowiska komputerowego do pracy

Przygotowanie stanowiska komputerowego do pracy REFORMA 2012 Przygotowanie stanowiska komputerowego do pracy 1 Tomasz Marciniuk, Krzysztof Pytel, Sylwia Osetek Kwalifikacja E.12.1 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK INFORMATYK Podręcznik dopuszczony

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice

Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice V Edycja Od Einsteina Do... Temat XI Podaj własne opracowanie dowolnego tematu technicznego. Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice Prace wykonały : -Marcelina Grąbkowska -Marcelina Misiak -Edyta

Bardziej szczegółowo

41P6 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - V POZIOM PODSTAWOWY

41P6 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - V POZIOM PODSTAWOWY 41P6 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - V Optyka fizyczna POZIOM PODSTAWOWY Dualizm korpuskularno-falowy Atom wodoru. Widma Fizyka jądrowa Teoria względności Rozwiązanie zadań należy

Bardziej szczegółowo

Plan realizacji materiału z fizyki.

Plan realizacji materiału z fizyki. Plan realizacji materiału z fizyki. Ze względu na małą ilość godzin jaką mamy do dyspozycji w całym cyklu nauczania fizyki pojawił się problem odpowiedniego doboru podręczników oraz podziału programu na

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania oceny wyższej niż przewidywana ocena końcowa.

Warunki uzyskania oceny wyższej niż przewidywana ocena końcowa. NAUCZYCIEL FIZYKI mgr Beata Wasiak KARTY INFORMACYJNE Z FIZYKI DLA POSZCZEGÓLNYCH KLAS GIMNAZJUM KLASA I semestr I DZIAŁ I: KINEMATYKA 1. Pomiary w fizyce. Umiejętność dokonywania pomiarów: długości, masy,

Bardziej szczegółowo

Wykład Budowa atomu 1

Wykład Budowa atomu 1 Wykład 30. 11. 2016 Budowa atomu 1 O atomach Trochę historii i wprowadzenie w temat Promieniowanie i widma Doświadczenie Rutherforda i odkrycie jądra atomowego Model atomu wodoru Bohra sukcesy i ograniczenia

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania z fizyki w klasie I L.O. Wymagania konieczne i podstawowe- ocena dopuszczająca i dostateczna

Szczegółowe wymagania z fizyki w klasie I L.O. Wymagania konieczne i podstawowe- ocena dopuszczająca i dostateczna 12 Szczegółowe wymagania z fizyki w klasie I L.O. Wymagania konieczne i podstawowe- ocena dopuszczająca i dostateczna Wymagania rozszerzone i dopełniające- ocena dobra, bardzo dobra i celująca 1.Grawitacja

Bardziej szczegółowo

Budowa Galaktyki. Materia rozproszona Rozkład przestrzenny materii Krzywa rotacji i ramiona spiralne

Budowa Galaktyki. Materia rozproszona Rozkład przestrzenny materii Krzywa rotacji i ramiona spiralne Budowa Galaktyki Materia rozproszona Rozkład przestrzenny materii Krzywa rotacji i ramiona spiralne Gwiazdy w otoczeniu Słońca Gaz międzygwiazdowy Hartmann (1904) Delta Orionis (gwiazda podwójna) obserwowana

Bardziej szczegółowo

Pracownia fizyczna dla szkół

Pracownia fizyczna dla szkół Imię i Nazwisko Widma świecenia pierwiastków opracowanie: Zofia Piłat Cel doświadczenia Celem doświadczenia jest zaobserwowanie widm świecących gazów atomowych i zidentyfikowanie do jakich pierwiastków

Bardziej szczegółowo

GRAWITACJA MODUŁ 6 SCENARIUSZ TEMATYCZNY LEKCJA NR 2 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA.

GRAWITACJA MODUŁ 6 SCENARIUSZ TEMATYCZNY LEKCJA NR 2 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. MODUŁ 6 SCENARIUSZ TEMATYCZNY GRAWITACJA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Światło fala, czy strumień cząstek?

Światło fala, czy strumień cząstek? 1 Światło fala, czy strumień cząstek? Teoria falowa wyjaśnia: Odbicie Załamanie Interferencję Dyfrakcję Polaryzację Efekt fotoelektryczny Efekt Comptona Teoria korpuskularna wyjaśnia: Odbicie Załamanie

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum. kl. III

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum. kl. III Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. III Semestr I Drgania i fale Rozpoznaje ruch drgający Wie co to jest fala Wie, że w danym ośrodku fala porusza się ze stałą szybkością Zna pojęcia:

Bardziej szczegółowo

CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY

CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY 1.Grawitacja Lp. Temat lekcji Treści konieczne 1 O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. Prawo powszechnej grawitacji T1 (3,7) CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY opowiedzieć o odkryciach

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI Lp. 1 Trochę historii, czyli o odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. O Newtonie

Bardziej szczegółowo

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie.

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. TEMATY I ZAKRES TREŚCI NAUCZANIA Fizyka klasa 3 LO Nr programu: DKOS-4015-89/02 Moduł Dział - Temat L. Zjawisko odbicia i załamania światła 1 Prawo odbicia i

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie stanowiska komputerowego do pracy

Przygotowanie stanowiska komputerowego do pracy REFORMA 2012 Przygotowanie stanowiska komputerowego do pracy 2 Tomasz Marciniuk, Krzysztof Pytel, Sylwia Osetek Kwalifikacja E.12.1 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK INFORMATYK Podręcznik dopuszczony

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM. Temat lekcji: Co wiemy o drganiach i falach mechanicznych powtórzenie wiadomości.

SCENARIUSZ LEKCJI Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM. Temat lekcji: Co wiemy o drganiach i falach mechanicznych powtórzenie wiadomości. SCENARIUSZ LEKCJI Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM Temat lekcji: Co wiemy o drganiach i falach mechanicznych powtórzenie wiadomości. Prowadzący: mgr Iwona Rucińska nauczyciel fizyki, INFORMACJE OGÓLNE

Bardziej szczegółowo

Na ocenę dostateczną uczeń potrafi:

Na ocenę dostateczną uczeń potrafi: Plan wynikowy fizyka podstawowa klasa 1 technikum 1. Grawitacja Lp. Temat lekcji Na ocenę dopuszczającą 1 O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. Prawo powszechnej grawitacji opowiedzieć

Bardziej szczegółowo

Widmo fal elektromagnetycznych

Widmo fal elektromagnetycznych Czym są fale elektromagnetyczne? Widmo fal elektromagnetycznych dr inż. Romuald Kędzierski Podstawowe pojęcia związane z falami - przypomnienie pole falowe część przestrzeni objęta w danej chwili falą

Bardziej szczegółowo

Na kolejnych stronach

Na kolejnych stronach Na kolejnych stronach Opis podręcznika Fizyka. Po prostu.. Klasa 2 Szczegółowy rozkład materiału 8 Przedmiotowy system oceniania (PSO) 0 Plan wynikowy 8 Sprawdzian wiadomości po gimnazjum 20 Wskazówki

Bardziej szczegółowo

1 Maków Podhalański r. Wymagania edukacyjne z fizyki - kurs podstawowy - rok szkolny 2016/ dla klasy I technikum

1 Maków Podhalański r. Wymagania edukacyjne z fizyki - kurs podstawowy - rok szkolny 2016/ dla klasy I technikum 1 Maków Podhalański. 1.09.2016 r. Wymagania edukacyjne z fizyki - kurs podstawowy - rok szkolny 2016/2017 - dla klasy I technikum Temat lekcji O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. Prawo

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Organizacja i technika pracy biurowej Urszula Łatka. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Organizacja i technika pracy biurowej Urszula Łatka. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Organizacja i technika pracy biurowej Urszula Łatka Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Podręcznik dla technikum i szkół policealnych prezentujący treści z zakresu organizacji i

Bardziej szczegółowo

Fizyka zakres podstawow y

Fizyka zakres podstawow y 12 Fizyka zakres podstawow y (dopuszczający) (dostateczny) (dobry) (bardzo dobry) 1 O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. Prawo powszechnej grawitacji opowiedzieć o odkryciach Kopernika,

Bardziej szczegółowo

fryzur Projektowanie Kwalifikacja A.23.1 REFORMA 2012 Teresa Kulikowska-Jakubik, Małgorzata Richter

fryzur Projektowanie Kwalifikacja A.23.1 REFORMA 2012 Teresa Kulikowska-Jakubik, Małgorzata Richter REFORMA 2012 Projektowanie fryzur Teresa Kulikowska-Jakubik, Małgorzata Richter Kwalifikacja A.23.1 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK USŁUG FRYZJERSKICH Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe z fizyki na poszczególne oceny

Wymagania programowe z fizyki na poszczególne oceny 1. Grawitacja Lp. Temat lekcji 1. O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. Prawo powszechnej grawitacji Wymagania programowe z fizyki na poszczególne oceny opowiedzieć o odkryciach Kopernika,

Bardziej szczegółowo

39 DUALIZM KORPUSKULARNO FALOWY.

39 DUALIZM KORPUSKULARNO FALOWY. Włodzimierz Wolczyński 39 DUALIZM KORPUSKULARNO FALOWY. ZJAWISKO FOTOELEKTRYCZNE. FALE DE BROGILE Fale radiowe Fale radiowe ultrakrótkie Mikrofale Podczerwień IR Światło Ultrafiolet UV Promienie X (Rentgena)

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 12 (44) Wyznaczanie długości fali świetlnej przy pomocy siatki dyfrakcyjnej

Ćwiczenie 12 (44) Wyznaczanie długości fali świetlnej przy pomocy siatki dyfrakcyjnej Ćwiczenie 12 (44) Wyznaczanie długości fali świetlnej przy pomocy siatki dyfrakcyjnej Wprowadzenie Światło widzialne jest to promieniowanie elektromagnetyczne (zaburzenie poła elektromagnetycznego rozchodzące

Bardziej szczegółowo

Fizyka - klasa I (mat.-fiz) Wymagania edukacyjne

Fizyka - klasa I (mat.-fiz) Wymagania edukacyjne Fizyka - klasa I (mat.-fiz) Wymagania edukacyjne Wymagania na każdy stopień wyższy obejmują również wymagania na stopień poprzedni. Wymagania umożliwiające uzyskanie stopnia celującego obejmują wymagania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA Z FIZYKI ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA

PROGRAM NAUCZANIA Z FIZYKI ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA PROGRAMY NAUCZANIA Z FIZYKI REALIZOWANE W RAMACH PROJEKTU INNOWACYJNEGO TESTUJĄCEGO Zainteresowanie uczniów fizyką kluczem do sukcesu PROGRAM NAUCZANIA Z FIZYKI ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA IV etap edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Tom 1 Przedmowa do wydania polskiego 13. Przedmowa 15. Wstęp 19

Spis treści. Tom 1 Przedmowa do wydania polskiego 13. Przedmowa 15. Wstęp 19 Spis treści Tom 1 Przedmowa do wydania polskiego 13 Przedmowa 15 1 Wstęp 19 1.1. Istota fizyki.......... 1 9 1.2. Jednostki........... 2 1 1.3. Analiza wymiarowa......... 2 3 1.4. Dokładność w fizyce.........

Bardziej szczegółowo

VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY

VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY 12 1. Grawitacja 1 O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. Prawo powszechnej grawitacji VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY opowiedzieć o odkryciach Kopernika, Keplera i Newtona, opisać

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż towarów. Obsługa klienta. Kwalifikacja A.18.2 REFORMA 2012. Donata Andrzejczak, Agnieszka Mikina Maria Danuta Wajgner, Beata Rzeźnik

Sprzedaż towarów. Obsługa klienta. Kwalifikacja A.18.2 REFORMA 2012. Donata Andrzejczak, Agnieszka Mikina Maria Danuta Wajgner, Beata Rzeźnik REFORMA 2012 Sprzedaż towarów Obsługa klienta Donata Andrzejczak, Agnieszka Mikina Maria Danuta Wajgner, Beata Rzeźnik 1 Kwalifikacja A.18.2 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK HANDLOWIEC SPRZEDAWCA TECHNIK

Bardziej szczegółowo

Fal podłużna. Polaryzacja fali podłużnej

Fal podłużna. Polaryzacja fali podłużnej Fala dźwiękowa Podział fal Fala oznacza energię wypełniającą pewien obszar w przestrzeni. Wyróżniamy trzy główne rodzaje fal: Mechaniczne najbardziej znane, typowe przykłady to fale na wodzie czy fale

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN NR 1. wodoru. Strzałki przedstawiają przejścia pomiędzy poziomami. Każde z tych przejść powoduje emisję fotonu.

SPRAWDZIAN NR 1. wodoru. Strzałki przedstawiają przejścia pomiędzy poziomami. Każde z tych przejść powoduje emisję fotonu. SRAWDZIAN NR 1 IMIĘ I NAZWISKO: KLASA: GRUA A 1. Uzupełnij tekst. Wpisz w lukę odpowiedni wyraz. Energia, jaką w wyniku zajścia zjawiska fotoelektrycznego uzyskuje elektron wybity z powierzchni metalu,

Bardziej szczegółowo