WPŁYW TRENINGU I DODATKU WITAMINY C NA ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W WĄTROBIE SZCZURÓW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WPŁYW TRENINGU I DODATKU WITAMINY C NA ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W WĄTROBIE SZCZURÓW"

Transkrypt

1 ŻYWNOŚĆ. Nauka,.Techologia. Jakość, 2009, 4 (65), MIKOŁAJ A. GRALAK 1, JERZY BERTRANDT 2, ANNA KŁOS 2, ANNA B. STRYCZEK, BOGDAN DĘBSKI WPŁYW TRENINGU I DODATKU WITAMINY C NA ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W WĄTROBIE SZCZURÓW Streszczeie Przeprowadzoo badaia wpływu wysiłku i dodatku witamiy C a zawartość wapia, magezu, żelaza, cyku, magau i miedzi w wątrobach szczurów. Zwierzęta były podzieloe a cztery grupy i przez 90 di żywioe były ad libitum dietami półsytetyczymi o wartości eergetyczej 1,47 kj/100 g (350 kcal/100 g), z czego 20% eergii pochodziło z białka. Dwie grupy szczurów otrzymywały powyższą dietę z dodatkiem witamiy C. Diety te zawierały 375 mg tej witamiy/kg diety, co staowiło 15-o krotość poziomu w dietach bez dodatku witamiy C. Szczury z dwóch grup spośród wyżej wymieioych czterech, z jedej bez dodatku i z jedej otrzymującej dodatek witamiy C, były codzieie treowae przez godzię a bieżi. U treowaych szczurów obserwowao wzrost stężeia badaych pierwiastków w wątrobie, z wyjątkiem żelaza. Istotie wyższe stężeia stwierdzoo u szczurów w przypadku: Mg (288 ±12 i 329 ±13 mg/kg), Z (48,8 ±1,8 i 57,9 ±1,9 mg/kg) oraz Cu (4,50 ±0,18 i 5,36 ±0,19 mg/kg). Stężeie Cu u zwierząt ietreowaych karmioych dietą z wysoką zawartością witamiy C było także istotie wyższe (5,38 ±0,27 mg/kg) iż w grupie ietreowaych szczurów ieotrzymujących witamiy C (3,63 ±0,24 mg/kg). Słowa kluczowe: składiki mierale, wysiłek, witamia C Wprowadzeie Po wysiłku astępuje wzrost TBARS (thiobarbituric acid reactive substaces) w osoczu, co sugeruje zaburzeie rówowagi między powstawaiem i elimiacją wolych rodików tleowych (ROS). Temu procesowi towarzyszy obiżeie stężeia Mg, Z i Cu w osoczu krwi, ale także wzrost stężeia Mg, Fe, Cu i Se w krwikach czerwoych [15]. Stwierdzoo także w badaiach a ludziach i zwierzętach, że po wysiłku wzrasta wydalaie Z, Cu, Se i Cr w moczu oraz w pocie [1, 2, 3, 5, 12, 20]. Z drugiej 1 Dr hab. M. A. Gralak, mgr iż. A. B. Stryczek, dr hab. B. Dębski Katedra Nauk Fizjologiczych, Wydział Medycyy Weteryaryjej, SGGW, Nowoursyowska 159, Warszawa, 2 Dr hab.. farm. J. Bertradt, dr. farm. A. Kłos, Zakład Higiey i Fizjologii, Wojskowy Istytut Higiey i Epidemiologii, Kozielska 4, Warszawa

2 WPŁYW TRENINGU I DODATKU WITAMINY C NA ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW MINERALNYCH 353 stroy wiadomo, że wysiłek i ruch, poprawia mieralizację kości, awet u ludzi starszych w wieku powyżej 60 lat [16]. Wydaje się, że witamia C może mieć bezpośredi wpływ a metabolizm składików mieralych, ze względu a swoje właściwości redukujące i chelatujące [13]. Niedobór witamiy C może zaburzyć tworzeie poprzeczych mostków w strukturze kolageu [4], umożliwiających wychwytywaie i zatrzymywaie składików ieorgaiczych w kości. Wydaje sie, ze ajlepiej pozay jest wpływ witamiy C a wchłaiaie i metabolizm żelaza. Jedak ie wszystko jest jase i dlatego związek metabolizmu witamiy C i żelaza jest adal przedmiotem wielu badań [21; 23]. Jedocześie wiadomo, ze składiki mierale we krwi staowią ułamek proceta z ich całkowitej zawartości w orgaizmie, a ich stężeie w osoczu jest względie stale ze względu miedzy iymi a aktywość wątroby, przez którą migrują wszystkie składiki mierale wchłoięte w przewodzie pokarmowym. Biorąc pod uwagę dae literaturowe a temat iterakcji między wysiłkiem, witamią C i składikami mieralymi, postaowioo zbadać wpływ dodatku witamiy C do diety oraz wpływ treigu a stężeie wapia, magezu, żelaza, cyku, magau i miedzi w wątrobie szczurów karmioych ad libitum. Materiał i metody badań Doświadczeie wykoao a 90 rosących samcach, szczurach szczepu Wistar o początkowej masie około 150 g. Zwierzęta były podzieloe a cztery grupy i utrzymae idywidualie w plastikowych klatkach umieszczoych w klimatyzowaym pomieszczeiu (23 o C), z zachowaiem 12-godziego cyklu świetlego. Zwierzęta otrzymywały ad libitum półsytetyczą dietę o wartości eergetyczej diety 3500 kcal/kg (1466,5 kj/100 g), przy czym 20% eergii pochodziło z białka a 15% z tłuszczów (tab.1). Zawartość witamiy C w dwóch dawkach wyosiła 250 mg/kg diety. Dwie grupy szczurów otrzymywały dietę z dodatkiem witamiy C. Diety te zawierały 3,75 g tej witamiy/kg diety, co staowiło 15-krotość poziomu w dietach bez dodatku witamiy C. Szczury z dwóch grup spośród wyżej wymieioych czterech, z jedej bez dodatku i z jedej otrzymującej dodatek witamiy C, były codzieie treowae przez godzię a bieżi. W trakcie trwaia doświadczeia kotrolowao zmiay masy ciała oraz ilość spożytej paszy dwukrotie w ciągu tygodia. 12 godzi przed końcem doświadczeia zwierzęta odstawiao od karmy. Szczury uśmiercao przez przerwaie rdzeia kręgowego po uprzedim uśpieiu eterem etylowym i pobrao wątroby do dalszych badań. Próbki wątroby (0,5-1 g) umieszczao w wysokociśieiowych aczyiach tefloowych i dodawao do ich 5 ml HNO 3 (Merck ) oraz 1 ml H 2 O 2 (Merck ). Mieralizację przeprowadzao w laboratoryjym systemie mikrofalowym

3 354 Mikołaj A. Gralak, Jerzy Bertradt, Aa Kłos, Aa B. Stryczek, Bogda Dębski 1 Ethos 900 firmy Milestoe, USA - Włochy. Po mieralizacji próbek, pierwiastki były ozaczae metodą płomieiowej absorpcji atomowej a aparacie Perki-Elmer 1100B, przy użyciu próżiowych lamp katodowych. Skład diety szczurów. Compositio of the rat diet. Tabela 1 Składik Compoet g/kg kcal Kazeia Casei 189,7 607,0 Suszoe jaja Egg powder 16,1 93,3 Mąka pszea Wheat flour 194,3 676,1 Skrobia pszea Wheat starch Skrobia ziemiaczaa Potato starch 91,4 - Sacharoza Succrose Olej słoeczikowy Suflower oil 3,6 32,4 Smalec Lard 54,9 492,6 Premiks mieraly Mieral mixture * 40 - Witamiy Vitamis ** 10 - * 1000 g premiksu mieralego zawiera: KHPO g, CaCO 3-300,0g, NaCl-167,0g, MgSO 4-102,0g, CaHPO 4-75,0g, FeC 6 P 5 O 7-27,5g, MSO 4-5,1g, KJ-0,8g, CuSO 4-0,3g, ZCl 2-0,25g, CoCl 2-0,05g. * 1000 g mieral mixture cotais: KHPO 4-322,0g, CaCO 3-300,0g, NaCl-167,0g, MgSO 4-102,0g, CaH- PO 4-75,0g, FeC 6 P 5 O 7-27,5g, MSO 4-5,1g, KJ-0,8g, CuSO 4-0,3g, ZCl 2-0,25g, CoCl 2-0,05g. ** 1000 g premiksu witamiowego zawiera: wit. D IU, wit. K-1.0g, wit. B 12-30μg, chlorek choliy-10.0g, kwas foliowy-1,01g, biotya-0,03g, iozytol 10,0g, PABA-10.0g, wit. A IU, wit. B 6 -,5g, wit. E-2,5g, wit. B 1-5,0g, wit. C-25g, wit. PP-5,0g, wit. B 2-2.5g, patoteia wapia -25,0g. ** 1000 g vitami mixture cotais: Vit. D IU, Vit. K-1.0g, Vit. B 12-30μg, Cholie chloride- 10,0g, Folic acid-,01g, Bioti-0,03g, Iositol 10,0g, PABA-10,0g, Vit. A IU, Vit. B 6-1,5g, Vit. E-2,5g, Vit. B 1-5,0g, Vit. C-25g, Vit. PP-5,0g, Vit. B 2-2,5g, Calcium pathoteate-25,0g. Ocea statystycza uzyskaych wyików obejmowała jedoczyikową (grupa) i dwuczyikową (treig*witamia C) aalizę wariacji. W celu zbadaia rówości wariacji w grupach przeprowadzao test Levee a. Poieważ wariacje w grupach różiły się od siebie istotie to do porówaia średich zastosowao test Tamhae a. Do obliczeń użyto programu SPSS 12.0 PL.

4 WPŁYW TRENINGU I DODATKU WITAMINY C NA ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW MINERALNYCH 355 Wyiki i dyskusja Średie spożycie paszy w czasie doświadczeia wyosiło 23,5 g/dzień. Spożycie składików mieralych było podobe we wszystkich grupach. Stężeie wapia, magezu, żelaza, cyku, magau i miedzi w wątrobie wraz z wyikami aalizy statystyczej są przedstawioe w tabelach 2 7, osobo dla każdego pierwiastka. W tabelach podao średie i błąd stadardowy średiej (SEM). Stężeie wapia w wątrobie szczurów (mg*kg -1 świeżej tkaki). Liver calcium cotet i rats (mg*kg -1 fresh tissue). Tabela 2 Bez witamiy C Without vitami C With vitami C Średia ogóla Overall mea Bez treigu Without traiig Treig Traiig Średia ogóla Overall mea 26 48,16 ±3, ,87 ±4, ,01 ±2, ,85 ±3, ,66 ±3, ,76 ±2, ,50 ±2, ,27 ±2, ,88 ±1,93 Tabela 3 Zawartość magezu w wątrobie szczurów (mg*kg -1 świeżej tkaki). Liver magesium cotet i rats (mg* kg -1 fresh tissue). Bez treigu Treig Średia ogóla Without traiig Traiig Overall mea Bez witamiy C Without vitami C ,8 ±15, ,9 ±18, ,8 ±12.0 With vitami C ,4 ±18, ,6 ±18, ,0 ±12,8 Średia ogóla Overall mea ,6 A ±12, ,3 B ±12, ,9 ±8,8 A,B średie ogóle ozaczoe różymi literami różią się istotie a poziomie P 0,05 (test F) A,B overall meas followed by the differet superscript differ sigificatly at P 0.05 (test F) Wysiłek podwyższył (P 0,05) zawartość magezu (Tab. 3), cyku (Tab. 5) i miedzi (Tab. 7) w wątrobie. W przypadku pozostałych pierwiastków: wapia, żelaza i magau zmiay stężeń były statystyczie ieistote. U szczurów poddaych treigowi zawartość magezu w wątrobie wzrosło o 14,1%, cyku o 18,8% i miedzi aż o 19,3%. Ciekawe, że zawartość żelaza wątrobie było ajwyższe w grupie iepoddawaej treigowi i ieotrzymującej dodatku witamiy C (Tab. 4). Dodatek witamiy C ie miał wpływu a wzrost zawartości żelaza w wątrobie, chociaż wiadomo, że witamia C zwiększa wchłaiaie tego pierwiastka z przewodu pokarmowego [13; 19]. Jedak skuteczość dodatku witamiy C a wchłaiaie żelaza zależy rówież od rozpuszczalości związku, w jakim żelazo występuje [22]. Zwiększając dwukrotie stosuek żelaza do witamiy C w mieszakach dla dzieci z 1:2.1 do 1:4.2 moża zwiększyć

5 356 Mikołaj A. Gralak, Jerzy Bertradt, Aa Kłos, Aa B. Stryczek, Bogda Dębski 1 wchłaiaie tego pierwiastka z 14,8 do 22,1% [7]. Być może w iiejszym doświadczeiu dawka witamiy C była zbyt duża i stąd jego iższe ( P > 0,05) zawartość w wątrobie. Podobie Oladipo i wsp. [17] obserwowali u ludzi obiżeie biodostępości żelaza pod wpływem dodatku witamiy C do racji pokarmowych. Zawartość żelaza w wątrobie szczurów (mg*kg -1 świeżej tkaki). Liver iro cotet i rats (mg* kg -1 fresh tissue). Tabela 4 Bez witamiy C Without vitami C With vitami C Średia ogóla Overall mea Bez treigu Without traiig Treig Traiig Średia ogóla Overall mea ,7 ±19, ,8 ±22, ,7 ±14, ,6 ±22, ,3 ±22, ,0 ±15, ,2 ±14, ,5 ±15, ,8 ±10,7 Zawartość cyku w wątrobie szczurów (mg*kg -1 świeżej tkaki). Liver zic cotet i rats (mg* kg -1 fresh tissue). Tabela 5 Bez treigu Treig Średia ogóla Without traiig Traiig Overall mea Bez witamiy C Without vitami C 27 45,78 a ±2, ,06 b ±2, ,42 ±1,80 With vitami C 20 51,75 ab ±2, ,83 b ±2, ,29 ±1,93 Średia ogóla Overall mea 47 48,76 A ±1, ,94 B ±1, ,35 ±1,32 a,b średie ozaczoe różymi literami różią się istotie a poziomie P 0,05 (test Tamhae a) a,b meas followed by the differet superscript differ sigificatly at P 0.05 (test Tamhae a) A,B średie ogóle ozaczoe różymi literami różią się istotie a poziomie P 0,05 (test F) A,B overall meas followed by the differet superscript differ sigificatly at P 0.05 (test F) Chociaż zawartość magau ie uległo zmiaom pod wpływem treigu, to był to jedyy pierwiastek, którego zawartość istotie wzrosło pod wpływem dodatku witamiy C do dawki pokarmowej (Tab. 6). Wiadomo, że dodatek magau zwiększa sytezę witamiy C w wątrobie z maozy, galaktozy i glukozy [9]. Jedocześie Davidsso i wsp. [6] doszli do wiosku, że dodatek witamiy C ie ma wpływu a wchłaiaie magau z przewodu pokarmowego. Moża więc przypuszczać, że dodatek witamiy C prawdopodobie ograiczył jej sytezę w wątrobie i zmiejszył wydalaie magau z żółcią. We wcześiejszych badaiach stwierdziliśmy istotą korelację między zawartościami żelaza i magau [11], ale zależość taka ie została potwierdzoa w tym badaiu. W obecym doświadczeiu ie zaobserwowao by dodatek witamiy C miał wpływ a zawartości wapia, magezu, cyku i miedzi, chociaż w literaturze moża

6 WPŁYW TRENINGU I DODATKU WITAMINY C NA ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW MINERALNYCH 357 zaleźć przykłady, iekiedy przeciwstawe, a istieie zależości między witamią C a składikami mieralymi. Prawdopodobie zależy to także od dawki witamiy C. Zawartość magau w wątrobie szczurów (mg*kg -1 świeżej tkaki). Liver magaese cotet i rats (mg* kg -1 fresh tissue). Tabela 6 Bez treigu Treig Średia ogóla Without traiig Traiig Overall mea Bez witamiy C Without vitami C 27 2,69 a ±0, ,79 a ±0, ,74 A ±0,11 With vitami C 20 3,40 b ±0, ,62 b ±0, ,51 B ±0,12 Średia ogóla Overall mea 47 3,04 ±0, ,20 ±0, ,12 ±0,08 a,b średie ozaczoe różymi literami różią się istotie a poziomie P 0,05 (test Tamhae a) a,b meas followed by the differet superscript differ sigificatly at P 0.05 (test Tamhae a) A,B średie ogóle ozaczoe różymi literami różią się istotie a poziomie P 0,05 (test F) A,B overall meas followed by the differet superscript differ sigificatly at P 0.05 (test F) U ludzi żywioych dietą zawierającą rośliy strączkowe, dawki witamiy C w ilości do 100 mg a dobę wpływały pozytywie a biodostępość wapia, magezu, żelaza i cyku, ale ie miały wpływu a biodostępość miedzi [17]. Ci sami autorzy stwierdzili, że dawki witamiy C powyżej 100 mg a dobę obiżały biodostępość tych składików mieralych. Natomiast w przypadku diety z amaratusem dodatek witamiy C ( mg/d) obiżył jedyie biodostępość miedzi. To może także świadczyć o iezaej iterakcji między witamią C a składikami diety. W aszym doświadczeiu szczury spożywały średio 8,5 9,0 mg witamiy C a dzień (30 mg/kg m.c.), co spowodowało wzrost (P > 0,05) zawartości magezu w wątrobie o 11,7% z 291,8 do 326,0 mg/kg. Zmiay w zawartości zarówo magezu, jak i magau w wątrobie mogą świadczyć o przesuięciu pool i tych pierwiastków w orgaizmie zwierząt otrzymujących diety wzbogacoe w tę witamię. Z drugiej stroy, biorąc pod uwagę udział kwasu askorbiowego w metabolizmie kolageu [4] i witamiy D 3 [19] moża sądzić, że dodatek witamiy C miał hamujące działaie a resorbcję kości. Jedak toksycze dawki witamiy C (200 mg/dzień) u świek morskich mogą wywołać demieralizację kości [18]. W aszym doświadczeiu dodatek witamiy C do dawki pokarmowej szczurów ie miał wpływu a zawartość wapia, żelaza, cyku i miedzi w wątrobie. Zastosowaie obu badaych czyików, treigu i witamiy C, zwiększyło (P > 0,05) dalej stężeie jedyie magezu (351,6 ±18,2) w stosuku do grupy ietreowaej, karmioej bez dodatku witamiy C (276.8 ±15,6 mg*l -1 ). W przypadku miedzi (Tab. 7), kombiacja treigu i dodatku witamiy C spowodowała obiżeie

7 358 Mikołaj A. Gralak, Jerzy Bertradt, Aa Kłos, Aa B. Stryczek, Bogda Dębski 1 (P > 0,05) stężeia tego pierwiastka w wątrobie w stosuku do grup, w których czyiki te były stosowae oddzielie. Zawartość miedzi w wątrobie szczurów (mg*kg -1 świeżej tkaki). Liver copper cotet i rats (mg* kg -1 fresh tissue). Tabela 7 Bez treigu Treig Średia ogóla Without traiig Traiig Overall mea Bez witamiy C Without vitami C 27 3,63 a ±0, ,79 b ±0, ,71 ±0,18 With vitami C 20 5,38 b ±0, ,93 b ±0, ,15 ±0,19 Średia ogóla Overall mea 47 4,50 A ±0, ,36 B ±0, ,93 ±0,13 a,b średie ozaczoe różymi literami różią się istotie a poziomie P 0,05 (test Tamhae a) a,b meas followed by the differet superscript differ sigificatly at P 0.05 (test Tamhae a) A,B średie ogóle ozaczoe różymi literami różią się istotie a poziomie P 0,05 (test F) A,B overall meas followed by the differet superscript differ sigificatly at P 0.05 (test F) Wioski 1. Treig odgrywa ważą rolę w metabolizmie składików mieralych podwyższając stężeie magezu, cyku i miedzi w wątrobie. 2. Dodatek witamiy C do diety (3,75 g/kg) podwyższa stężeie magau (p 0,05) i magezu (p > 0,05) w wątrobie. Literatura [1] Aderso R.A.: New isights o trace elemets, chromium, copper, ad zic, ad exercise. I: Advaces i utritio ad top sport, Med. Sport. Sciece. M. Hebbelick, R.J. Sheppard Eds. S. Karger, Basel, Switzerlad 1991, pp [2] Aderso R.A., Bryde N.A., Polasky M.M., Deuster P.A.: Exercise effects o chromium excretio of traied ad utraied me cosumig a costat diet. J. Appl. Physiol., 1988, 64, [3] Atczak A., Gralak M.A.: Diabeł tkwi w szczegółach, czyli dlaczego warto chroić koie przed stresem. Cz. I. Hodowca i Jeździec 2003, 1 (1), [4] Bates C.J., Tsuchiya H.: Compariso of vitami C deficiecy with food restrictio o collage cross-lik ratios i boe, urie ad ski of wealig guiea-pigs. Br. J. Nutr., 2003, 89, [5] Córdova A., Navas F.J.: Effect of traiig o zic metabolism: Chages i Serum ad Sweat Zic Cocetratios i Sportsme. A. Nutr. Metab., 1998, 42, [6] Davidsso L., Almgre A., Juillerat M.A., Hurrell R.F.: Magaese absorptio i humas: The effect of phytic acid ad ascorbic acid i soy formula. Am. J. Cli. Nutr., 1995, 62, [7] Davidsso L., Dimitriou T., Walczyk T., Hurrell R.F.: Iro absorptio from experimetal ifat formulas based o pea (Pisum sativum)-protei isolate: the effect of phytic acid ad ascorbic acid. Br. J. Nutr., 2001, 85, [8] Davidsso L., Gala P., Kastemayer P., Cherouvrier F., Juillerat M.A., Hercberg S., Hurrell R.F.: Iro bioavailability studied i ifats: the ifluece of phytic acid ad ascorbic acid i ifat formulas based o soy isolate. Pediatr. Res., 1994, 36 (6),

8 WPŁYW TRENINGU I DODATKU WITAMINY C NA ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW MINERALNYCH 359 [9] Gralak M.A.: Absorptio of certai trace elemets i differet utritioal coditios. I: Biology of itestie i growig aimals. R. Zabielski, P.C. Gregory, B. Weström Eds. Elsevier Sciece B.V., Amsterdam, 2002, pp [10] Gralak M.A., Bertradt J., Kłos A., Stryczek A.: Wpływ głodzeia szczurów a stężeie makro- i mikroelemetów w wątrobie. Żyw. Człow. i Metab., 2001, 28, suppl., [11] Gralak M.A., Bertradt J., Klos A., Stryczek A., Piastowska A.W., Morka A., Debski B.: Effect of restricted feed itake ad additio of the vitamis B2, B6 ad folic acid o the liver cocetratio of iro ad magaese i rats. I: Metal Ios i Biology ad Medicie 8. M.A. Cser, I. Sziklai Laszlo, J.-C. Etiee, J. Maymard, J. Ceteo, L. Khassaova, Ph. Collery Eds. Joh Libbey Eurotext, Paris, 2004, pp [12] Lukaski H.C., Hoverso B.S, Gallagher S.K., Bolochuk W.W.: Physical traiig ad copper, iro ad zic status of swimmers. Am. J. Cli. Nutr., 1990, 51, [13] McDowell L.R.: Vitamis i aimal utritio. Comparative aspects to huma utritio. Academic Press, Ic., Sa Diego [14] Mile D.B., Klevay L.M., Hut J.R.: Effects of ascorbic acid supplemets ad a diet margial i copper o idices of copper utriture i wome. Nutr. Res., 1988, 8, [15] Moteiro C.P., Palmeira A., Felisberto G.M., Vaz C., Rodrigues A., Barata J., Laires M.J.: Magesium, calcium, trace elemets ad lipid profile i traied volleyball players: Ifluece of traiig. I: Curret research i magesium. M.J. Halper, J. Durlach Eds. Joh Libbey & Compay Ltd, Lodo 1996, pp [16] Nguye T.V., Sambrook P.N., Eisma J.A.: Boe loss, physical activity, ad weight chage i eldery wome: the Dubbo Osteoporosis Epidemiology Study. J. Boe Mier. Res., 1998, 13, [17] Oladipo A., Falade M.S., Otemuyiwa I.O., Adewusi S.R.: Ascorbic acid ad mieral availability i two Nigeria plat foods. Afr. J. Med. Sci., 2004, 33, [18] Parker C.M., Sharma R.P., Shupe J.L.: The iteractio of dietary vitami C, protei ad calcium with fluoride: effects i guiea pigs i relatio to breakig stregth ad radiodesity of boe. De. Tech., 1979, 15, [19] Puls R.: Vitami levels i aimal health. Diagostic data ad bibliographies. Sherpa Iteratioal, Clearbrook, British Columbia [20] Rubi M.A., Miller J.P., Rya A.S., Treuth M.S., Patterso K.Y., Pratley R.E, Hurley B.F., Veillo C., Moser-Veillo P.B., Aderso R.A.: Acute ad chroic resistive exercise icrease uriary chromium excretio i me as measured with a eriched chromium stable isotope. J. Nutr., 1998, 128, [21] Sturm B., Lagger H., Teres N., Goldeberg H., Scheiber-Mojdehkar B.: Itraveous iro preparatios ad ascorbic acid: Effects o chelatable ad bioavailable iro. Kidey It., 2005, 67, [22] Swai J.H., Johso L.K., Hut J.R.: A irradiated electrolytic iro fortificat is poorly absorbed by humas ad is less resposive tha FeSO4 to the ehacig effect of ascorbic acid. J. Nutr., 2006, 136, [23] Teucher B., Olivares M., Cori H.: Ehacers of iro absorptio: ascorbic acid ad other orgaic acids. It. J. Vitam. Nutr. Res., 2004, 74, INFLUENCE OF TRAINING AND VITAMIN C SUPPLEMENTATION ON LIVER MINERAL CONTENT IN RATS Summary The objective was to study the effect of traiig ad vitami C supplemetatio o hepatic Ca, Mg, Fe, Z, M ad Cu cocetratio i rats. Aimals were radomly divided ito four groups fed ad libitum for 90 days with semipurified diets cotaiig 1.47 MJ brutto eergy per 100 g (350 kcal/100 g) ad 20% of eergy origiated from protei. Two groups of rats were offered above diets eriched with

9 360 Mikołaj A. Gralak, Jerzy Bertradt, Aa Kłos, Aa B. Stryczek, Bogda Dębski 1 vitami C (375 mg/kg diet i total). It was the 15 fold higher cocetratio tha i groups without supplemetatio. Rats of two groups, oe fed without additio of vitami C ad the other supplemeted with vitami C, were traied for oe hour daily. I traied rats higher liver cocetratio of mierals was observed, except iro. The sigificatly higher cocetratio was stated i case of: Mg (288 ±12 i 329 ±13 mg/kg), Z (48.8 ±1.8 i ±1.9 mg/kg) ad Cu (4.50 ±0.18 i 5.36 ±0.19 mg/kg). Liver Cu cocetratio i utraied aimals supplemeted with vitami C was also sigificatly higher (5.38 ±0.27 mg/kg) tha i utraied group fed diet with ormal vitami C cotet (3.63 ±0.24 mg/kg). Key words: mierals, traiig, vitami C

SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ

SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ ŻYWNOŚĆ. Nauka. Techologia. Jakość, 29, 4 (65), 295 32 ANNA WOJTASIK, HANNA KUNACHOWICZ, JERZY SOCHA 1 SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ Streszczeie Na

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I ANALIZA DANYCH

STATYSTYKA I ANALIZA DANYCH TATYTYKA I ANALIZA DANYCH Zad. Z pewej partii włókie weły wylosowao dwie próbki włókie, a w każdej z ich zmierzoo średicę włókie różymi metodami. Otrzymao astępujące wyiki: I próbka: 50; średia średica

Bardziej szczegółowo

Influence of riboflavin supplementation on liver trace element concentration in trained rats fed low-protein diet

Influence of riboflavin supplementation on liver trace element concentration in trained rats fed low-protein diet Gralak Probl Hig MA Epidemiol i wsp. Influence 2013, 94(3): of riboflavin 527-531 supplementation on liver trace element concentration in trained rats fed... 527 Influence of riboflavin supplementation

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA NR 06-2 POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ

INSTRUKCJA NR 06-2 POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ LABORATORIUM OCHRONY ŚRODOWISKA - SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ - INSTRUKCJA NR 06- POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ 1. Cel istrukcji Celem istrukcji jest określeie metodyki postępowaia w celu

Bardziej szczegółowo

Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystyczna analiza danych jakościowych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.

Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystyczna analiza danych jakościowych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu. Rachuek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystycza aaliza daych jakościowych Dr Aa ADRIAN Paw B5, pok 407 ada@agh.edu.pl Wprowadzeie Rozróżia się dwa typy daych jakościowych: Nomiale jeśli opisują

Bardziej szczegółowo

Metrologia: miary dokładności. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Metrologia: miary dokładności. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Metrologia: miary dokładości dr iż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczeciie Miary dokładości: Najczęściej rozkład pomiarów w serii wokół wartości średiej X jest rozkładem Gaussa: Prawdopodobieństwem,

Bardziej szczegółowo

Zeszyty naukowe nr 9

Zeszyty naukowe nr 9 Zeszyty aukowe r 9 Wyższej Szkoły Ekoomiczej w Bochi 2011 Piotr Fijałkowski Model zależości otowań giełdowych a przykładzie otowań ołowiu i spółki Orzeł Biały S.A. Streszczeie Niiejsza praca opisuje próbę

Bardziej szczegółowo

MIESZANKI UZUPEŁNIAJĄCE DLA BYDŁA MLECZNEGO

MIESZANKI UZUPEŁNIAJĄCE DLA BYDŁA MLECZNEGO MIESZANKI UZUPEŁNIAJĄCE DLA BYDŁA MLECZNEGO MLEKOMA WYBÓR ŚWIADOMYCH HODOWCÓW WIĘCEJ MLEKA! WIĘCEJ BIAŁKA! WIĘKSZE KORZYŚCI! Grupa produktów MLEKOMA to nowoczesne mieszanki uzupełniające dla bydła mlecznego.

Bardziej szczegółowo

Analiza potencjału energetycznego depozytów mułów węglowych

Analiza potencjału energetycznego depozytów mułów węglowych zaiteresowaia wykorzystaiem tej metody w odiesieiu do iych droboziaristych materiałów odpadowych ze wzbogacaia węgla kamieego ależy poszukiwać owych, skutecziej działających odczyików. Zdecydowaie miej

Bardziej szczegółowo

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia Kategoria, WITAMINY VITAMINS 1 Wiatminy ogólnie Vitamins, in general - witaminy pomagają w rozwoju wszystkich struktur organizmu; - witaminy pomagają zachować silny organizm; - witaminy są niezbędne dla

Bardziej szczegółowo

Waldemar Żyngiel, Magdalena Trzuskowska

Waldemar Żyngiel, Magdalena Trzuskowska BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 285 290 Waldemar Żyngiel, Magdalena Trzuskowska OCENA WARTOŚCI ODŻYWCZEJ I KALORYCZNEJ JADŁOSPISU DLA DOROSŁYCH Z CUKRZYCĄ TYPU II PROPONOWANEGO W JEDNEJ Z PORADNI

Bardziej szczegółowo

DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW

DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW MATISSE Linia Matisse oferuje pełną gamę karm o wysokiej jakości dostosowanych do wszystkich ras kotów. Główne cechy linii Matisse to: Doskonały

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki

Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki dr n. zdr. inż.krzysztof Durkalec-Michalski 1,2 1 Zakład Dietetyki, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

OCENA UDZIAŁU WITAMIN I SKŁADNIKÓW MINERALNYCH Z SUPLEMENTÓW W DIECIE OSÓB STARSZYCH*

OCENA UDZIAŁU WITAMIN I SKŁADNIKÓW MINERALNYCH Z SUPLEMENTÓW W DIECIE OSÓB STARSZYCH* ROCZN. PZH, 2004, 55, NR 1, 51 61 JOANNA KAŁUŻA, AGNIESZKA BAGAN, ANNA BRZOZOWSKA OCENA UDZIAŁU WITAMIN I SKŁADNIKÓW MINERALNYCH Z SUPLEMENTÓW W DIECIE OSÓB STARSZYCH* THE ASSESSMENT OF SUPPLEMENTS CONTRIBUTION

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja sieci powiązań układu nadrzędnego grupy kopalń ze względu na koszty transportu

Optymalizacja sieci powiązań układu nadrzędnego grupy kopalń ze względu na koszty transportu dr hab. iż. KRYSTIAN KALINOWSKI WSIiZ w Bielsku Białej, Politechika Śląska dr iż. ROMAN KAULA Politechika Śląska Optymalizacja sieci powiązań układu adrzędego grupy kopalń ze względu a koszty trasportu

Bardziej szczegółowo

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Cena brutto zamówienia - każdego pakietu powinna stanowić sumę wartości brutto wszystkich pozycji ujętych w pakiecie, natomiast wartość brutto poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zarządzaniu jakością w polskich szpitalach

Zmiany w zarządzaniu jakością w polskich szpitalach Łopacińska Hygeia Public I, Tokarski Health 2014, Z, Deys 49(2): A. 343-347 Zmiay w zarządzaiu jakością w polskich szpitalach 343 Zmiay w zarządzaiu jakością w polskich szpitalach Quality maagemet chages

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Solifenacin PMCS, 5 mg: każda tabletka zawiera 5 mg solifenacyny bursztynianu, co odpowiada 3,8 mg solifenacyny.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Solifenacin PMCS, 5 mg: każda tabletka zawiera 5 mg solifenacyny bursztynianu, co odpowiada 3,8 mg solifenacyny. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Solifeaci PMCS, 5 mg, tabletki powlekae Solifeaci PMCS, 10 mg, tabletki powlekae 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Solifeaci PMCS, 5 mg:

Bardziej szczegółowo

OCENA WPŁYWU SKŁADU DIETY I JEJ SUPLEMENTACJI WYBRANYMI WITAMINAMI Z GRUPY B NA ROZMIESZCZENIE WAPNIA I MAGNEZU W ORGANIZMIE

OCENA WPŁYWU SKŁADU DIETY I JEJ SUPLEMENTACJI WYBRANYMI WITAMINAMI Z GRUPY B NA ROZMIESZCZENIE WAPNIA I MAGNEZU W ORGANIZMIE ROCZN. H 2009, 60, Nr 4, 361-365 OCENA WPŁYWU SKŁADU DIETY I JEJ SUPLEMENTACJI WYBRANYMI WITAMINAMI Z GRUPY B NA ROZMIESZCZENIE WAPNIA I MAGNEZU W ORGANIZMIE EVALUATION OF THE EFFECT OF DIET COMPOSITION

Bardziej szczegółowo

AN ANALYSIS OF KINDERGARDEN TEACHERS` PREPARATION TO PROVIDE FIRST AID

AN ANALYSIS OF KINDERGARDEN TEACHERS` PREPARATION TO PROVIDE FIRST AID PRZEGL EPIDEMIOL 2011; 65: 663-667 Zdrowie publicze Jadwiga Woźiak, Grzegorz Nowicki, Mariusz Goiewicz, Katarzya Zieloka, Marek Górecki, Alia Dzirba, Ewa Chemperek ANALIZA PRZYGOTOWANIA NAUCZYCIELI WYCHOWANIA

Bardziej szczegółowo

WPŁYW SUPLEMENTACJI PREPARATAMI WITAMINOWO-MINERALNYMI NA CAŁKOWITE POBRANIE WAPNIA I MAGNEZU W GRUPIE STUDENTÓW LUBELSKICH UCZELNI

WPŁYW SUPLEMENTACJI PREPARATAMI WITAMINOWO-MINERALNYMI NA CAŁKOWITE POBRANIE WAPNIA I MAGNEZU W GRUPIE STUDENTÓW LUBELSKICH UCZELNI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIII, 2010, 3, str. 287 292 Zbigniew Marzec, Wojciech Koch, Agnieszka Marzec WPŁYW SUPLEMENTACJI PREPARATAMI WITAMINOWO-MINERALNYMI NA CAŁKOWITE POBRANIE WAPNIA I MAGNEZU W GRUPIE

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 718 722 Ewa Stefańska, Lucyna Ostrowska, Danuta Czapska, Jan Karczewski OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA Zakład Higieny i Epidemiologii

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKTÓW PRZEMIAŁU ORZESZKÓW GRYKI DODAWANYCH DO DIET ZBILANSOWANYCH NA ABSORPCJE POZORNE WAPNIA I FOSFORU U SZCZURÓW WISTAR*

WPŁYW PRODUKTÓW PRZEMIAŁU ORZESZKÓW GRYKI DODAWANYCH DO DIET ZBILANSOWANYCH NA ABSORPCJE POZORNE WAPNIA I FOSFORU U SZCZURÓW WISTAR* BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVII, 2014, 4, str. 916 922 Dagmara Orzeł, Mirosław Żmijewski 1, Monika Bronkowska, Marzena Styczyńska WPŁYW PRODUKTÓW PRZEMIAŁU ORZESZKÓW GRYKI DODAWANYCH DO DIET ZBILANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) Dz.U.07.137.967 2010.01.22 zm. Dz.U.2010.9.63 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) (Dz. U. z dnia 31 lipca 2007 r.) Na

Bardziej szczegółowo

WPŁYW SPOŻYCIA SKŁADNIKÓW MINERALNYCH Z DIETĄ ORAZ AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ NA STAN MINERALNY ORGANIZMU STUDENTEK

WPŁYW SPOŻYCIA SKŁADNIKÓW MINERALNYCH Z DIETĄ ORAZ AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ NA STAN MINERALNY ORGANIZMU STUDENTEK BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 912 916 Anna Puścion 1, Renata Markiewicz-Żukowska, Elżbieta Karpińska, Katarzyna Mystkowska 1, Maria H. Borawska WPŁYW SPOŻYCIA SKŁADNIKÓW MINERALNYCH Z DIETĄ

Bardziej szczegółowo

BADANIA DOCHODU I RYZYKA INWESTYCJI

BADANIA DOCHODU I RYZYKA INWESTYCJI StatSoft Polska, tel. () 484300, (60) 445, ifo@statsoft.pl, www.statsoft.pl BADANIA DOCHODU I RYZYKA INWESTYCJI ZA POMOCĄ ANALIZY ROZKŁADÓW Agieszka Pasztyła Akademia Ekoomicza w Krakowie, Katedra Statystyki;

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

SUPLEMENTACJA DIETY KORZYŚCI I ZAGROŻENIA W ŚWIETLE BADAŃ EPIDEMIOLOGICZNYCH

SUPLEMENTACJA DIETY KORZYŚCI I ZAGROŻENIA W ŚWIETLE BADAŃ EPIDEMIOLOGICZNYCH SUPLEMENTACJA DIETY KORZYŚCI I ZAGROŻENIA W ŚWIETLE BADAŃ EPIDEMIOLOGICZNYCH dr hab. Barbara Pietruszka, prof. SGGW dr inż. Ewa Sicińska Zakład Podstaw Żywienia Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji

Bardziej szczegółowo

Leczenie zachowawcze kobiet po menopauzie z wysiłkowym nietrzymaniem moczu

Leczenie zachowawcze kobiet po menopauzie z wysiłkowym nietrzymaniem moczu Jausz Mirończuk, Artur Nowak, Marek Kulikowski Leczeie zachowawcze kobiet po meopauzie z wysiłkowym ietrzymaiem moczu Kliika Giekologii i Położictwa Septyczego Akademii Medyczej w Białymstoku Kierowik

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1539

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1539 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1539 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 1 Data wydania: 10 października 2014 r. Nazwa i adres ARQUES

Bardziej szczegółowo

OCENA POBRANIA WAPNIA, MAGNEZU, SODU I POTASU Z CAŁODZIENNYMI RACJAMI POKARMOWYMI STUDENTÓW Z UWZGLĘDNIENIEM SUPLEMENTACJI.

OCENA POBRANIA WAPNIA, MAGNEZU, SODU I POTASU Z CAŁODZIENNYMI RACJAMI POKARMOWYMI STUDENTÓW Z UWZGLĘDNIENIEM SUPLEMENTACJI. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 212, 3, str. 28 284 Zbigniew Marzec, Agnieszka Marzec, Lucyna Wyszogrodzka-Koma, Aleksandra Buczek OCENA POBRANIA WAPNIA, MAGNEZU, SODU I POTASU Z CAŁODZIENNYMI RACJAMI POKARMOWYMI

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia oddychania w populacji noworodków z ciąż bliźniaczych

Zaburzenia oddychania w populacji noworodków z ciąż bliźniaczych Periatologia, Neoatologia i Giekologia, tom 2, zeszyt 1, 62-66, 2009 w populacji oworodków z ciąż bliźiaczych ANNA KOT 1, MAŁGORZATA MIRONIUK 1, WŁODZIMIERZ SAWICKI 2, BARBARA PIĘKOSZ-ORZECHOWSKA 1, MAGDALENA

Bardziej szczegółowo

Wpływ religijności na ukształtowanie postawy wobec eutanazji The impact of religiosity on the formation of attitudes toward euthanasia

Wpływ religijności na ukształtowanie postawy wobec eutanazji The impact of religiosity on the formation of attitudes toward euthanasia Ewelia Majka, Katarzya Kociuba-Adamczuk, Mariola Bałos Wpływ religijości a ukształtowaie postawy wobec eutaazji The impact of religiosity o the formatio of attitudes toward euthaasia Ewelia Majka 1, Katarzya

Bardziej szczegółowo

Sheet1. Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Zadanie nr 1. Cena jedn. Cena jedn. Wartość Lp. GRAMATURA OPIS Ilość Netto VAT % Brutto brutto Producent

Sheet1. Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Zadanie nr 1. Cena jedn. Cena jedn. Wartość Lp. GRAMATURA OPIS Ilość Netto VAT % Brutto brutto Producent Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Zadanie nr 1 Cena jedn. Cena jedn. Wartość Lp. GRAMATURA OPIS Ilość Netto VAT % Brutto brutto Producent mieszanka początkowa typu HA z dodatkiem frukto i 1 400g galaktooligosacharydów,

Bardziej szczegółowo

Badania biegłości w zakresie oznaczania składników mineralnych w paszach metodą AAS przykłady wykorzystania wyników

Badania biegłości w zakresie oznaczania składników mineralnych w paszach metodą AAS przykłady wykorzystania wyników Waldemar Korol, Grażyna Bielecka, Jolanta Rubaj, Sławomir Walczyński Instytut Zootechniki PIB, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie Badania biegłości w zakresie oznaczania składników mineralnych w paszach

Bardziej szczegółowo

Praca oryginalna Original Article

Praca oryginalna Original Article diagostyka laboratoryja Joural of Laboratory Diagostics Diag Lab 14; 50(3): 7-4 Praca orygiala Origial Article Przydatość ozaczaia aktywości wybraych ezymów w moczu w oceie uszkodzeia fukcji erek u pacjetów

Bardziej szczegółowo

Osteosanum (Vision) suplement diety

Osteosanum (Vision) suplement diety Preparaty For Life VISION ziołowe Osteosanum (Vision) suplement diety Nutrimax+ (Vision) suplement diety Passilat (Vision) suplement diety Osteosanum (Vision) suplement diety Powiększ zdjęcie Cena za 144.00

Bardziej szczegółowo

PASZE. I mieszanki PASZOWE DLA BYDŁA. WYBÓR ŚWIADOmYCH HODOWCÓW

PASZE. I mieszanki PASZOWE DLA BYDŁA. WYBÓR ŚWIADOmYCH HODOWCÓW WYBÓR ŚWIADOmYCH HODOWCÓW PASZOWE I mieszanki PASZE DLA BYDŁA WIĘCEJ MLEKA! WIĘCEJ BIAŁKA! WIĘKSZE KORZYŚCI! Grupa produktów MLEKoMa to nowoczesne mieszanki uzupełniające dla bydła mlecznego. Doskonale

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA

POLITECHNIKA OPOLSKA POLITCHIKA OPOLSKA ISTYTUT AUTOMATYKI I IFOMATYKI LABOATOIUM MTOLOII LKTOICZJ 7. KOMPSATOY U P U. KOMPSATOY APIĘCIA STAŁO.. Wstęp... Zasada pomiaru metodą kompesacyją. Metoda kompesacyja pomiaru apięcia

Bardziej szczegółowo

Struktura czasowa stóp procentowych (term structure of interest rates)

Struktura czasowa stóp procentowych (term structure of interest rates) Struktura czasowa stóp procetowych (term structure of iterest rates) Wysokość rykowych stóp procetowych Na ryku istieje wiele różorodych stóp procetowych. Poziom rykowej stopy procetowej (lub omialej stopy,

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

OCENA POBRANIA FLAWONOIDÓW Z DIETĄ PRZEZ STUDENTÓW AKADEMII MEDYCZNEJ WE WROCŁAWIU W LATACH 2005-2007

OCENA POBRANIA FLAWONOIDÓW Z DIETĄ PRZEZ STUDENTÓW AKADEMII MEDYCZNEJ WE WROCŁAWIU W LATACH 2005-2007 BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIV, 2011, 3, str. 469-473 Rafał Ilow 1), Bożena Regulska-Ilow 2), Sabina Tangermann 1), Dorota Różańska 2) OCENA POBRANIA FLAWONOIDÓW Z DIETĄ PRZEZ STUDENTÓW AKADEMII MEDYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ODŻYWIANIA STUDENTEK WYŻSZEJ SZKOŁY KOSMETOLOGII I OCHRONY ZDROWIA W BIAŁYMSTOKU

OCENA SPOSOBU ODŻYWIANIA STUDENTEK WYŻSZEJ SZKOŁY KOSMETOLOGII I OCHRONY ZDROWIA W BIAŁYMSTOKU BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 704 708 Katarzyna Socha, Maria H. Borawska, Renata Markiewicz, Wioleta J. Charkiewicz 1) OCENA SPOSOBU ODŻYWIANIA STUDENTEK WYŻSZEJ SZKOŁY KOSMETOLOGII I OCHRONY

Bardziej szczegółowo

2 0 0 M P a o r a z = 0, 4.

2 0 0 M P a o r a z = 0, 4. M O D E L O W A N I E I N Y N I E R S K I E n r 4 7, I S S N 1 8 9 6-7 7 1 X A N A L I Z A W Y T R Z Y M A O C I O W A S Y S T E M U U N I L O C K 2, 4 S T O S O W A N E G O W C H I R U R G I I S Z C Z

Bardziej szczegółowo

WYBRANE WSKAŹNIKI GOSPODARKI LIPIDOWEJ U CHORYCH Z PRZEWLEKŁYM SERCEM PŁUCNYM W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ OBTURACYJNEJ CHOROBY PŁUC część II

WYBRANE WSKAŹNIKI GOSPODARKI LIPIDOWEJ U CHORYCH Z PRZEWLEKŁYM SERCEM PŁUCNYM W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ OBTURACYJNEJ CHOROBY PŁUC część II Nowiy Lekarskie 2007, 76, 5, 379-383 DOROTA NOWAK, JANUSZ PALUSZAK WYBRANE WSKAŹNIKI GOSPODARKI LIPIDOWEJ U CHORYCH Z PRZEWLEKŁYM SERCEM PŁUCNYM W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ OBTURACYJNEJ CHOROBY PŁUC część

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowane składniki granulatów Fitmin są podstawą optymalnej wartości odżywczej. Białko (37%), tłuszcz (22%), energia: 16,2 MJ/1 kg

Zróżnicowane składniki granulatów Fitmin są podstawą optymalnej wartości odżywczej. Białko (37%), tłuszcz (22%), energia: 16,2 MJ/1 kg KARMA SUCHA Sucha programu żywieniowego Fitmin dla kotów ma wiele zalet. Wśród nich najważniejsze są niewątpliwie: walory smakowe wzmocnione przez nałożenie na powierzchnie każdej granuli smaku wątroby

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1

Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Lp. GRAMATURA OPIS Ilość Cena jedn. Netto VAT % Cena jedn. Brutto Wartość brutto Producent mieszanka początkowa typu HA z dodatkiem frukto i 1 400g galaktooligosacharydów,

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. 13/t. 15

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. 13/t. 15 454 31996L0008 L 55/22 DZIENNIK URZĘDOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH 6.3.1996 DYREKTYWA KOMISJI 96/8/WE z dnia 26 lutego 1996 r.w sprawie żywności przeznaczonej do użycia w dietach o obniżonej energetyczności

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 610

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 610 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 610 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 11 maja 2015 r. Nazwa i adres AQUA Spółka Akcyjna

Bardziej szczegółowo

WARTOŚĆ ODŻYWCZA WYBRANYCH PRODUKTÓW ŻYWNOŚCI TRADYCYJNEJ.

WARTOŚĆ ODŻYWCZA WYBRANYCH PRODUKTÓW ŻYWNOŚCI TRADYCYJNEJ. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 236 240 Barbara Ratkovska, Krystyna Iwanow, Agata Gorczakowska, Beata Przygoda, Anna Wojtasik, Hanna Kunachowicz WARTOŚĆ ODŻYWCZA WYBRANYCH PRODUKTÓW ŻYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW BADANIE ODKSZTAŁCEŃ SPRĘŻYNY ŚRUBOWEJ Opracował: Dr iż. Grzegorz

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH

PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH POMIAR FIZYCZNY Pomiar bezpośredi to doświadczeie, w którym przy pomocy odpowiedich przyrządów mierzymy (tj. porówujemy

Bardziej szczegółowo

Ocena. Rozprawy doktorskiej mgr Anny Brzozowskiej

Ocena. Rozprawy doktorskiej mgr Anny Brzozowskiej Warszawa. 09.11.2016 Prof. dr hab. Maria Dymnicka Katedra Żywienia i Biotechnologii Zwierząt Wydział Nauk o Zwierzętach SGGW ul.ciszewskiego 8, 02-786 Warszawa Ocena Rozprawy doktorskiej mgr Anny Brzozowskiej

Bardziej szczegółowo

Zuzanna Goluch-Koniuszy

Zuzanna Goluch-Koniuszy BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVII, 214, 2, str. 24 212 Zuzanna Goluch-Koniuszy OCENA WPŁYWU, NA MODELU ZWIERZĘCYM, ZMIANY SKŁADU DIETY I JEJ SUPLEMENTACJI WITAMINAMI Z GRUPY B NA CAŁKOWITY POTENCJAŁ ANTYOKSYDACYJNY

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A

A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A VOL. XXIV, 16 SECTIO EE 2006 Katedra Biochemii i Toksykologii, Instytut ywienia Zwierzt Wydziału

Bardziej szczegółowo

Estymacja przedziałowa

Estymacja przedziałowa Metody probabilistycze i statystyka Estymacja przedziałowa Dr Joaa Baaś Zakład Badań Systemowych Istytut Sztuczej Iteligecji i Metod Matematyczych Wydział Iformatyki Politechiki Szczecińskiej Metody probabilistycze

Bardziej szczegółowo

Żywność, żywienie, zdrowie

Żywność, żywienie, zdrowie Żywność, żywienie, zdrowie est modus in rebus Roman Cichon CM UMK 2013 ŻYWNOŚĆ BEZPIECZNA pod względem higienicznym, UMOŻLIWIAJĄCA dostarczanie potrzebnych składników odżywczych, UMOŻLIWIAJĄCA prawidłowe

Bardziej szczegółowo

UDZIAŁ SUPLEMENTÓW W SPOŻYCIU SKŁADNIKÓW MINERALNYCH PRZEZ DZIECI W WIEKU SZKOLNYM

UDZIAŁ SUPLEMENTÓW W SPOŻYCIU SKŁADNIKÓW MINERALNYCH PRZEZ DZIECI W WIEKU SZKOLNYM BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIII, 2010, 1, str. 51 59 Jadwiga Hamułka, Agata Wawrzyniak, Ewa Starzak-Jankowska UDZIAŁ SUPLEMENTÓW W SPOŻYCIU SKŁADNIKÓW MINERALNYCH PRZEZ DZIECI W WIEKU SZKOLNYM Zakład Oceny

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA OSÓB W WIEKU 60-74 LAT. BADANIE WOBASZ

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA OSÓB W WIEKU 60-74 LAT. BADANIE WOBASZ BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIV, 2011, 3, str. 240-244 Elżbieta Sygnowska, Anna Waśkiewicz OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA OSÓB W WIEKU 60-74 LAT. BADANIE WOBASZ Zakład Epidemiologii, Prewencji Chorób Układu Krążenia

Bardziej szczegółowo

Niepewności pomiarowe

Niepewności pomiarowe Niepewości pomiarowe Obserwacja, doświadczeie, pomiar Obserwacja zjawisk fizyczych polega a badaiu ych zjawisk w warukach auralych oraz a aalizie czyików i waruków, od kórych zjawiska e zależą. Waruki

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZJAWISKA STARZENIA SIĘ LUDNOŚCI ŚLĄSKA W UJĘCIU PRZESTRZENNYM

ANALIZA ZJAWISKA STARZENIA SIĘ LUDNOŚCI ŚLĄSKA W UJĘCIU PRZESTRZENNYM Katarzya Zeug-Żebro Uiwersytet Ekoomiczy w Katowicach Katedra Matematyki katarzya.zeug-zebro@ue.katowice.pl ANALIZA ZJAWISKA STARZENIA SIĘ LUDNOŚCI ŚLĄSKA W UJĘCIU PRZESTRZENNYM Wprowadzeie Zjawisko starzeia

Bardziej szczegółowo

OCENA ZAWARTOŚCI CYNKU I ŻELAZA W CAŁODZIENNYCH RACJACH POKARMOWYCH STUDENTÓW STUDIÓW NIESTACJONARNYCH AMB

OCENA ZAWARTOŚCI CYNKU I ŻELAZA W CAŁODZIENNYCH RACJACH POKARMOWYCH STUDENTÓW STUDIÓW NIESTACJONARNYCH AMB BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLI, 2008, 1, str. 35 40 Jolanta Ustymowicz-Farbiszewska, Barbara Smorczewska-Czupryńska, Jan Karczewski, Joanna Fiłon OCENA ZAWARTOŚCI CYNKU I ŻELAZA W CAŁODZIENNYCH RACJACH POKARMOWYCH

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Wartośćodżywcza wybranych gatunków ryb na polskim rynku

Wartośćodżywcza wybranych gatunków ryb na polskim rynku Wartośćodżywcza wybranych gatunków ryb na polskim rynku dr inż. Joanna Szlinder-Richert Morski Instytut Rybacki-Państwowy Instytut Badawczy w Gdyni Gdańsk, 24 maj 2013 Dlaczego zaleca sięjedzenie ryb Strawne

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ZAKUP I STOSOWANIE PRZEZ OSOBY STARSZE WITAMINOWO-MINERALNYCH SUPLEMENTÓW DIETY

WPŁYW WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ZAKUP I STOSOWANIE PRZEZ OSOBY STARSZE WITAMINOWO-MINERALNYCH SUPLEMENTÓW DIETY ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2009, 4 (65), 271 277 AGNIESZKA SARAN, GRAŻYNA DUDA 1 WPŁYW WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ZAKUP I STOSOWANIE PRZEZ OSOBY STARSZE WITAMINOWO-MINERALNYCH SUPLEMENTÓW DIETY Streszczenie

Bardziej szczegółowo

Występowanie depresji poporodowej wśród położnic

Występowanie depresji poporodowej wśród położnic Występowaie depresji poporodowej wśród położic The occurrece of postpartum depressio amog wome i childbirth Mgr Emilia Iracka1, dr. med. Magdalea Lewicka2 1 SPZOZ w Kraśiku, Polska 2 Zakład Położictwa,

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I SUPLEMENTÓW DIETY W 2007 ROKU

RAPORT Z MONITORINGU ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I SUPLEMENTÓW DIETY W 2007 ROKU RAPORT Z BADAŃ MONITORINGOWYCH ZAKRESIE WYBRANYCH GRUP ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO ORAZ SUPLEMENTÓW DIETY PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 ROKU.

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE A PERIODYZACJA TRENINGU Bartłomiej Pomorski

ŻYWIENIE A PERIODYZACJA TRENINGU Bartłomiej Pomorski ŻYWIENIE A PERIODYZACJA TRENINGU Bartłomiej Pomorski I ZJAZD POLSKIEGO TOWARZYSTWA DIETETYKI SPORTOWEJ 2-3.10.2015 r. @bartlomiejek CELE PERIODYZACJI ŻYWIENIA 1. Zapewnienie odpowiedniej podaży kalorycznej

Bardziej szczegółowo

Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Zadanie 1

Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Zadanie 1 Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Zadanie 1 Lp. PRODUKT GRAMATURA OPIS Ilość Cena jedn. Netto VAT % Cena jedn. Brutto Wartość brutto Producent mieszanka początkowa typu HA z dodatkiem frukto i 1 Bebilon

Bardziej szczegółowo

Przedmiot zamówienia na dostawę karmy dla psów i kotów, mieszanek nasiennych, pasz granulowanych, gammarusa i pęczków ulistnionych gałęzi do

Przedmiot zamówienia na dostawę karmy dla psów i kotów, mieszanek nasiennych, pasz granulowanych, gammarusa i pęczków ulistnionych gałęzi do Przedmiot zamówienia na dostawę karmy dla psów i kotów, mieszanek nasiennych, pasz granulowanych, gammarusa i pęczków ulistnionych gałęzi do Miejskiego Ogrodu Zoologicznego Wybrzeża w Gdańsku. 1 ZADANIE

Bardziej szczegółowo

TERMOSTABILNOŚĆ PEPTYDAZ I INHIBITORÓW PEPTYDAZ NASION ROŚLIN SPOŻYWANYCH PRZEZ CZŁOWIEKA

TERMOSTABILNOŚĆ PEPTYDAZ I INHIBITORÓW PEPTYDAZ NASION ROŚLIN SPOŻYWANYCH PRZEZ CZŁOWIEKA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 654 658 Marta Siergiejuk, Marek Gacko TERMOSTABILNOŚĆ PEPTYDAZ I INHIBITORÓW PEPTYDAZ NASION ROŚLIN SPOŻYWANYCH PRZEZ CZŁOWIEKA Klinika Chirurgii Naczyń i Transplantacji,

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W CAŁODZIENNYCH RACJACH POKARMOWYCH KOBIET I MĘŻCZYZN STOSUJĄCYCH DIETĘ TRADYCYJNĄ I OPTYMALNĄ ANALIZA PORÓWNAWCZA

ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W CAŁODZIENNYCH RACJACH POKARMOWYCH KOBIET I MĘŻCZYZN STOSUJĄCYCH DIETĘ TRADYCYJNĄ I OPTYMALNĄ ANALIZA PORÓWNAWCZA ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2009, 4 (65), 303 311 IZABELA BOLESŁAWSKA, 1 JULIUSZ PRZYSŁAWSKI, MAŁGORZATA SCHLEGEL-ZAWADZKA, MARIAN GRZYMISŁAWSKI 3 ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W CAŁODZIENNYCH

Bardziej szczegółowo

EFEKTY ORTODONTYCZNE ROZSUWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO* ORTHODONTIC EFFECTS OF PALATAL SUTURE EXPANSION*

EFEKTY ORTODONTYCZNE ROZSUWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO* ORTHODONTIC EFFECTS OF PALATAL SUTURE EXPANSION* ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2008, 54, 1, 94 105 IWONA KAMIŃSKA EFEKTY ORTODONTYCZNE ROZSUWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO* ORTHODONTIC EFFECTS OF

Bardziej szczegółowo

KOROZJA METALI. 1. Korozja chemiczna. 2. Korozja elektrochemiczna. 2.1 Podstawy teoretyczne korozji elektrochemicznej. 2.1.1 Pojęcie półogniwa

KOROZJA METALI. 1. Korozja chemiczna. 2. Korozja elektrochemiczna. 2.1 Podstawy teoretyczne korozji elektrochemicznej. 2.1.1 Pojęcie półogniwa Albi Czerichowski KOROZJA METALI Korozja jest to stopiowe iszczeie tworzyw metalowych i iemetalowych pod wpływem chemiczego i elektrochemiczego oddziaływaia środowiska w wyiku którego zmieiają się sta

Bardziej szczegółowo

Moment skrawania w procesie gwintowania PA6 a wybór medium obróbkowego DR HAB. INŻ. Ryszard Wójcik, PROF. PŁ, DR INŻ. Hieronim Korzeniewski,

Moment skrawania w procesie gwintowania PA6 a wybór medium obróbkowego DR HAB. INŻ. Ryszard Wójcik, PROF. PŁ, DR INŻ. Hieronim Korzeniewski, fot. Thikstock Momet skrawaia w procesie gwitowaia PA6 a wybór medium obróbkowego DR HAB. INŻ. Ryszard Wójcik, PROF. PŁ, DR INŻ. Hieroim Korzeiewski, INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN POLITECHNIKI

Bardziej szczegółowo

OCENA METOD OBLICZANIA ŁADUNKÓW ZANIECZYSZCZEŃ WYMYWANYCH ZE ZLEWNI. Mariusz Sojka, Sadżide Murat-Błażejewska, Jolanta Kanclerz

OCENA METOD OBLICZANIA ŁADUNKÓW ZANIECZYSZCZEŃ WYMYWANYCH ZE ZLEWNI. Mariusz Sojka, Sadżide Murat-Błażejewska, Jolanta Kanclerz Acta Sci. Pol., Formatio Circumiectus 6 (1) 2007, 3 13 OCENA METOD OBLICZANIA ŁADUNKÓW ZANIECZYSZCZEŃ WYMYWANYCH ZE ZLEWNI Mariusz Sojka, Sadżide Murat-Błażejewska, Jolata Kaclerz Akademia Rolicza w Pozaiu

Bardziej szczegółowo

Wpływ warunków eksploatacji pojazdu na charakterystyki zewnętrzne silnika

Wpływ warunków eksploatacji pojazdu na charakterystyki zewnętrzne silnika POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszy Istrukcja do zajęć laboratoryjych z przedmiotu: EKSPLOATACJA MASZYN Wpływ waruków eksploatacji pojazdu a charakterystyki

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

OCENA WARTOŚCI ENERGETYCZNEJ I ODŻYWCZEJ POSIŁKÓW PRZEDSZKOLNYCH

OCENA WARTOŚCI ENERGETYCZNEJ I ODŻYWCZEJ POSIŁKÓW PRZEDSZKOLNYCH ROCZN. PZH, 2003, 54, NR 4, 417 425 HALINA GRAJETA, RAFAŁ ILOW, ANNA PRESCHA, BOŻENA REGULSKA-ILOW, JADWIGA BIERNAT OCENA WARTOŚCI ENERGETYCZNEJ I ODŻYWCZEJ POSIŁKÓW PRZEDSZKOLNYCH EVALUATION OF ENERGY

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 432

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 432 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 432 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 15 maja 2015 r. Nazwa i adres: AB 432 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA PACJENTÓW Z CUKRZYCĄ TYPU 2

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA PACJENTÓW Z CUKRZYCĄ TYPU 2 BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIV, 2011, 1, str. 89 94 Katarzyna Cieloszczyk, Małgorzata E. Zujko, Anna Witkowska OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA PACJENTÓW Z CUKRZYCĄ TYPU 2 Zakład Technologii i Towaroznawstwa Żywności

Bardziej szczegółowo

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016 CIĄŻA I KARMIENIE PIERSIĄ > Model : 4075211 Producent : MERCK KGAA FEMINATAL N - Podwójne zdrowie dziecka i mamy Zestaw witamin i minerałów dla kobiet w ciąży i karmiących piersią - najczęściej stosowany

Bardziej szczegółowo

Naturalna Ochrona Kotów przez całe życie

Naturalna Ochrona Kotów przez całe życie Naturalna Ochrona Kotów przez całe życie WZMOCNIENIE NATURALNEJ OCHRONY KOTA N AT U R A L F E L I N E P R O T E C T I O N SKÓRA I SIERŚĆ Witamina A, kwas linolenowy i cynk zapewniają skórze elastyczność

Bardziej szczegółowo

Feli Immun. Feli Immun. Tabletki. Naturalny dodatek do karmy wzmacniający odporność organizmu u kotów

Feli Immun. Feli Immun. Tabletki. Naturalny dodatek do karmy wzmacniający odporność organizmu u kotów Feli Immun Tabletki Feli Immun Naturalny dodatek do karmy wzmacniający odporność organizmu u kotów > Zastosowanie Feli Immun Pomóż swojemu kotu! Produkty linii anivital dla kotów poprawiają kondycję, zdrowie

Bardziej szczegółowo

Ocena żywienia za pomocą wywiadu żywieniowego przez Internet

Ocena żywienia za pomocą wywiadu żywieniowego przez Internet Sochacka-Tatara Probl Hig Epidemiol E, Pac 2010, A, Majewska 91(1): 77-82 R. Ocena żywienia za pomocą wywiadu żywieniowego przez Internet 77 Ocena żywienia za pomocą wywiadu żywieniowego przez Internet

Bardziej szczegółowo

PERSPECTIVES OF STATISTICAL METHODS IN DESIGN OF TRADING STRATEGIES FOR FINANCIAL MARKETS USING HIERARCHICAL STRUCTURES AND REGULARIZATION

PERSPECTIVES OF STATISTICAL METHODS IN DESIGN OF TRADING STRATEGIES FOR FINANCIAL MARKETS USING HIERARCHICAL STRUCTURES AND REGULARIZATION STUDIA INFORMATICA 2013 Volume 34 Number 2A (111) Alia MOMOT Politechika Śląska, Istytut Iformatyki Michał MOMOT Istytut Techiki i Aparatury Medyczej ITAM PERSPEKTYWY ZASTOSOWAŃ METOD STATYSTYCZNYCH W

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce jako składnik prozdrowotnych wzorów żywienia

Warzywa i owoce jako składnik prozdrowotnych wzorów żywienia Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Warzywa i owoce jako składnik

Bardziej szczegółowo

odżywczych w dietach wybranej subpopulacji lekarzy. Część I

odżywczych w dietach wybranej subpopulacji lekarzy. Część I Niedźwiedzka-Stadnik Probl Hig Epidemiol 2013, M i wsp. 94(4): Zawartość 773-779składników odżywczych w dietach wybranej subpopulacji lekarzy. Część I 773 Zawartość składników odżywczych w dietach wybranej

Bardziej szczegółowo

Rejestr produktów podlegających zgłoszeniu do Głównego Inspektora Sanitarnego 2007-2010

Rejestr produktów podlegających zgłoszeniu do Głównego Inspektora Sanitarnego 2007-2010 Rejestr produktów podlegających zgłoszeniu do Głównego Inspektora Sanitarnego 2007-2010 Analiza rejestru powiadomień o pierwszym wprowadzeniu do obrotu środków spożywczych Środki spożywcze specjalnego

Bardziej szczegółowo

Jak ocenić jakość białek

Jak ocenić jakość białek Jak ocenić jakość białek NPU- Net Protein Utilization = Wykorzytanie Białka Netto określa ilość azotu zatrzymanego w ustroju. NPU= Nb - Nbo Nspoż X 100% Nb-N oznaczony w tuszkach zwierząt na badanej diecie,

Bardziej szczegółowo

OCENA WPŁYWU SKŁADU DIETY I JEJ UZUPEŁNIANIA WYBRANYMI SKŁADNIKAMI MINERALNYMI NA STĘŻENIE KORTYKOSTERONU I BILANS WODNY U SAMCÓW SZCZURA

OCENA WPŁYWU SKŁADU DIETY I JEJ UZUPEŁNIANIA WYBRANYMI SKŁADNIKAMI MINERALNYMI NA STĘŻENIE KORTYKOSTERONU I BILANS WODNY U SAMCÓW SZCZURA ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2009, 4 (65), 345 351 GRAŻYNA PODLASZEWSKA, MARIOLA FRIEDRICH, JOANNA SADOWSKA 1 OCENA WPŁYWU SKŁADU DIETY I JEJ UZUPEŁNIANIA WYBRANYMI SKŁADNIKAMI MINERALNYMI NA STĘŻENIE

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo

WPŁYW NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH I SUPLEMENTÓWI DIETY NA SPOŻYCIE WITAMINY C

WPŁYW NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH I SUPLEMENTÓWI DIETY NA SPOŻYCIE WITAMINY C BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 754 758 Katarzyna Mystkowska 1, Renata Markiewicz-Żukowska, Elżbieta Karpińska, Anna Puścion 1, Maria H. Borawska WPŁYW NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH I SUPLEMENTÓWI DIETY

Bardziej szczegółowo