NAUKA SZTUKA EDUKACJA. Innowacyjny Model diagnozy, metod, form pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NAUKA SZTUKA EDUKACJA. Innowacyjny Model diagnozy, metod, form pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie"

Transkrypt

1 NAUKA SZTUKA EDUKACJA Innowacyjny Model diagnozy, metod, form pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie

2

3 NAUKA SZTUKA EDUKACJA Innowacyjny Model diagnozy, metod, form pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie REDAKCJA NAUKOWA JOANNA AKSMAN Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego 2013

4 The present publication is the result of the project entitled Science Art Education. Development and popularisation of an innovative model of diagnosis, care and work with an artistically gifted pupil. The project has been financed from the funds of the Małopolskie Regional Operational Programme and it realises action 8.2. Building the position of Małopolska in European co-operation networks. Publikacja zawiera materiały zgromadzone w roku 2012 podczas wizyt studyjnych w Ukrainie, Słowenii oraz na Słowacji, zorganizowanych przez Krakowską Akademię im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Uczestnikami wizyt byli naukowcy i studenci realizujący projekt pt.: Nauka Sztuka Edukacja, opracowanie i upowszechnianie Innowacyjnego Modelu diagnozy, metod, form pracy i opieki nad dzieckiem zdolnym plastycznie, w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata w składzie: Zespół opracowujący model: prof. nadzw. dr hab. Teresa Giza, prof. dr hab. Stanisław Hryń, doc. dr Danuta Skulicz, dr Joanna Aksman, dr Maria Kliś Zespół współpracujący: prof. dr hab. Bożena Muchacka, prof. nadzw. dr hab. Teresa Olearczyk, doc. dr Stanisław Nieciuński, dr Anna Dettloff, dr Jolanta Gabzdyl, dr Krystyna Grzesiak, dr Małgorzta Karpińska-Ochałek, dr Klaudia Węc, mgr Katarzyna Piętka, mgr Anna Zięba Studenci: Paulina Grabowska, Agnieszka Maro, Alicja Grzymek, Paulina Nowak, Elżbieta Gątarska, Agata Herma, Ewa Urbanik, Dorota Dziedzic, Edyta Kosteńska-Kostoń, Zuzanna Wajda, Alicja Fabian, Ewelina Mendyk, Agnieszka Milasz, Kamila Szpak, Natalia Zięcina Koordynator merytoryczny projektu: dr Joanna Aksman Recenzenci: ze strony Partnerów zagranicznych: mgr Patricia Biarincová, prof. nadzw. dr hab. Ołena Boczarova, prof. nadzw. dr hab. Anna Kožuh. Ze strony polskiej: prof. dr hab. Urszula Szuścik Wydawca: Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone, kopiowanie, przedruk i rozpowszechnianie całości lub fragmentów bez zgody wydawcy zabronione. ISBN Korekta: Paulina Pacek, Studio Grafiki i DTP Grafpa Tłumaczenie: Zofia Cieślak Projekt okładki, skład i przygotowanie do druku: Studio Grafiki i DTP Grafpa, Egzemplarz bezpłatny. Nakład: 900 egz. Druk publikacji: KNOW-HOW, ul. Chełmońskiego 255, Kraków Na okładce praca plastyczna pt: Ptaki, autorstwa Emilii Kloptovej, 7 lat Przygotowanie materiałów filmowych na płycie DVD: filmy opisujące modele pracy z dzieckiem zdolnym w Słowenii, Ukrainie i na Słowacji, Zespół realizatorów, Studio Telewizyjne Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, kierownik red. Jacek Przybylski film o możliwościach wdrożenia modelu NSE w warunkach działań polskiej szkoły Wzorcownia Film Opracowanie publikacji w wersji elektronicznej na stronie projektu Paweł Piętka

5 Spis treści Wstęp Introduction Słowo do nauczycieli. Wdrażanie modelu do I etapu edukacji CZĘŚĆ I. MODELE EDUKACJI DZIECI UZDOLNIONYCH PLASTYCZNIE W PROJEKCIE: NAUKA SZTUKA EDUKACJA Opis modelu pracy z dzieckiem zdolnym plastycznie na Słowacji Klaudia Węc Diagnoza uzdolnień plastycznych ucznia w młodszym wieku szkolnym na przykładzie słowackiego modelu nauczania Jolanta Gabzdyl Formy i metody pracy z uczniem zdolnym plastycznie w słowackiej edukacji wczesnoszkolnej Maria Kliś Formy opiekowania się uczniami uzdolnionymi plastycznie (na podstawie wizytacji zajęć plastycznych prowadzonych w różnych szkołach w Ružomberku na Słowacji) Teresa Olearczyk Kształcenie nauczycieli na Słowacji i w Polsce Bożena Muchacka Kształcenie i dokształcanie nauczycieli edukacji przedszkolnej i szkolnej w zakresie pracy z dzieckiem zdolnym na Słowacji i w Polsce (porównania i wnioski) Opis modelu pracy z dzieckiem zdolnym plastycznie w Słowenii Anna Dettloff Metody diagnozy pedagogicznej dzieci uzdolnionych plastycznie w Słowenii Katarzyna Piętka Omówienie metod stosowanych przez nauczycieli w Słowenii w różnych formach edukacji plastycznej Danuta Skulicz Współpraca rodziców ze szkołą w rozwijaniu zdolności plastycznych dzieci na przykładzie szkoły w Polsce i w Słowenii Stanisław Nieciuński System pozaszkolnej edukacji dzieci uzdolnionych plastycznie w Słowenii. Psychopedagogiczna analiza działalności Domu Pionierskiego w Lublanie oraz Regionalnego Muzeum w Koprze Joanna Aksman Kształcenie i dokształcanie nauczycieli w Słowenii (ze szczególnym uwzględnieniem zakresu pracy z uczniem zdolnym) Opis modelu pracy z dzieckiem zdolnym plastycznie na Ukrainie Teresa Giza Diagnoza uzdolnień plastycznych dzieci w młodszym wielu szkolnym na Ukrainie Krystyna Grzesiak Wsparcie dla uczniów zdolnych na Ukrainie

6 6 Spis treści 3.3. Teresa Giza Kształcenie i doskonalenie zawodowe nauczycieli na Ukrainie Anna Zięba Metody pracy z dzieckiem uzdolnionym plastycznie według modelu ukraińskiego Stanisław Hryń Model pracy z dzieckiem zdolnym plastycznie na Ukrainie CZĘŚĆ II. INNOWACYJNY MODEL DIAGNOZY ORAZ WSPIERANIA ZDOLNOŚCI PLASTYCZNYCH UCZNIÓW W MŁODSZYM WIEKU SZKOLNYM Struktura modelu Teresa Giza Diagnoza uzdolnień plastycznych uczniów w młodszym wieku szkolnym na Słowacji, w Słowenii i na Ukrainie. Możliwości wykorzystania doświadczeń zagranicznych w edukacji wczesnoszkolnej w Polsce Maria Kliś Psychologiczno-pedagogiczne podstawy wspierania rozwoju i sprawowania opieki nad dziećmi uzdolnionymi plastycznie Stanisław Hryń Innowacyjny program nauczania z zakresu plastyki dla klas 1 3 szkoły podstawowej (oparty na doświadczeniach Słowacji, Słowenii i Ukrainy) Joanna Aksman Rozwijanie kompetencji nauczycieli w zakresie kształcenia uczniów zdolnych plastycznie na bazie doświadczeń szkolnictwa Słowacji, Słowenii, Ukrainy i Polski Danuta Skulicz Metody i techniki kształtowania zdolności plastycznych dzieci w młodszym wieku szkolnym CZĘŚĆ III. NARZĘDZIA DIAGNOZY I MATERIAŁY POMOCNICZE DLA NAUCZYCIELI Narzędzia diagnozy Aleksander I. Savenkov Mapa Talentu R. DeHaana i J. Kougha (5 10 lat) Słoweński Test OLNAD Elena N. Shcheblanova, Irina S. Awierina Werbalny test twórczego myślenia Niezwykłe zastosowanie Materiały pomocnicze dla nauczycieli Stanisław Popek Kategorie analizy dzieła plastycznego, model warstwowej struktury dzieła plastycznego Danuta Skulicz Szczegółowy opis scenariusza zajęć z plastyki dla uczniów klas 1 3 (na przykładzie zajęć w klasie pierwszej) Opracował Stanisław Hryń Prace plastyczne dzieci ze Słowacji, Słowenii i Ukrainy Bibliografia Prace plastyczne dzieci ze Słowacji, Słowenii i Ukrainy wkładka kolorowa Dobre praktyki wdrażania Modelu NSE. Materiał filmowy płyta DVD

7 WSTĘP Kształcenie artystyczne ma długą tradycję i silnie zakorzenione jest w historii Małopolski. Także w świadomości potocznej Kraków wraz z całym województwem jest kojarzony ze sztuką i różnorodną działalnością artystyczną. Nieprzypadkowo to właśnie na uczelni krakowskiej, w Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego powstał pomysł mający na celu wspieranie uczniów uzdolnionych plastycznie. Publikacja, którą przedstawiamy, jest efektem realizacji projektu Nauka Sztuka Edukacja, opracowanie i upowszechnianie Innowacyjnego Modelu diagnozy, metod, form pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie. Projekt został sfinansowany z funduszy Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego w ramach działania 8.2. Budowanie pozycji Małopolski w europejskich sieciach współpracy. W systemie edukacyjnym Małopolski wypracowana została i realizowana jest wartościowa koncepcja pracy z uczniami uzdolnionymi matematycznie, lingwistycznie oraz w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych, przedsiębiorczości i myślenia twórczego Regionalny program wspierania uzdolnień dzieci i młodzieży DiAMEnT. Wzrasta także liczba inicjatyw lokalnych mających na celu wspieranie uczniów zdolnych. Od lat dziewięćdziesiątych rośnie zainteresowanie problematyką zdolności wśród teoretyków oraz praktyków edukacji. Sprzyjają temu zmiany polityki oświatowej w Polsce, rekomendacje Komisji Kultury i Edukacji Unii Europejskiej oraz doświadczenia innych krajów. Na tle istniejących propozycji pracy z uczniem zdolnym, projekt Nauka Sztuka Edukacja wyróżnia się oryginalnością i wypełnia lukę w systemie rozpoznawania i wspierania zdolnych jednostek. Przede wszystkim jest skierowany do uczniów uzdolnionych plastycznie, do uczniów w młodszym wieku szkolnym, a zarazem do tych, którzy chcą swoje zainteresowania i talenty rozwijać w szkole. Potrzebę wspierania uzdolnień plastycznych uzasadnić można teoretycznie przede wszystkim wpływem aktywności plastycznej na rozwój emocjonalny, społeczny, poznawczy oraz kreatywność. Wpływ twórczości plastycznej na rozwój dzieci jest trudny do przecenienia. Tymczasem z obserwacji praktyk szkolnych w Polsce i innych krajach europejskich wynika, że sztuka w edukacji jest marginalizowana. Międzynarodowy ekspert w dziedzinie kreatywności i kształcenia artystycznego, Ken Robinson, dowodzi, że w wyniku zmian ekonomicznych i kulturowych ranga sztuki i zasobów ludzi związanych z dziedzinami artystycznymi będą wzrastać 1. 1 K. Robinson, Oblicza Umysłu. Ucząc się kreatywności, Wydawnictwo Element, Kraków 2010, s. 38.

8 8 Wstęp Wyjaśnienia wymaga tytuł projektu: Nauka Sztuka Edukacja. Nauka i sztuka to terminy, które biorąc pod uwagę ich tradycyjne znaczenie wykluczają się. Nauka ma na celu odkrywanie prawdy o świecie, jest utożsamiana z racjonalnością, logiką, precyzją metodyczną i obiektywnością. Sztuka ma na celu urzeczywistnianie wartości piękna i jest łączona z takimi cechami jak: subiektywność, nieświadomość, kreatywność, emocje. Faktem natomiast są obserwowane od połowy wieku XX coraz silniejsze związki między nauką i sztuką oraz ich wzajemne przenikanie 2. Podstawowe podobieństwo nauki i sztuki dotyczy procesu twórczego, który znajduje się u podstaw aktywności zarówno artystycznej, jak i naukowej 3. Sztuka badań naukowych jest podstawą sztuki nauczania. Uczelnia wyższa jest miejscem, w którym wiedza jest zarówno wytwarzana, jak i przekazywana. Edukacja rozumiana jako ogół wpływów sprzyjających rozwojowi człowieka w celu pełnej realizacji jego potencjałów, powinna być w naszym przekonaniu oparta na prawidłowościach odkrywanych w toku badań naukowych i wartości piękna doświadczanego dzięki sztuce. Tytuł projektu, wskazujący na wagę podejmowanej w klasach najmłodszych nauki poprzez sztukę, sygnalizuje, iż ważne jest nie tylko opieranie się na dowolnej kreatywności dziecka, ale także na wykorzystaniu prawidłowości w działaniach plastycznych podejmowanych w szkole. Tak pojęte zadania projektu przyczynić się mają do zwiększenia świadomości własnych działań twórczych (nauczycieli i uczniów). W celu realizacji tak rozumianej edukacji podjęto zadanie opracowania i upowszechnienia innowacyjnego modelu diagnozy, metod pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie. Innowacyjność modelu wyraża się w jego odmienności od istniejących rozwiązań, a zarazem w tym, że zaproponowana zmiana jest wartościowa. Model powstał w rezultacie badań porównawczych prowadzonych w krajach naszych zagranicznych partnerów: ze Słowacji (Uniwersytet Katolicki w Ružomberku), ze Słowenii (Univerza na Primorskem), Ukrainy (Liceum przy Donieckim Uniwersytecie Narodowym), oraz przy współudziale Partnera krajowego: Polskiego Stowarzyszenia Wychowania Pozaszkolnego im. Aleksandra Kamińskiego w Krakowie. Warto dodać, że Autorami modelu są naukowcy i praktycy na co dzień pracujący z dziećmi w wieku przedszkolnym oraz wczesnoszkolnym. Wśród Autorów opisów poszczególnych modeli pracy z dzieckiem zdolnym plastycznie w krajach partnerskich znaleźli się: pedagodzy: prof. nadzw. dr hab. Teresa Giza, prof. dr hab. Bożena Muchacka, prof. nadzw. dr hab. Teresa Olearczyk, dr Joanna Aksman, dr Krystyna Grzesiak, dr Klaudia Węc, psycholodzy: doc. dr Stanisław Nieciuński, dr Małgorzta Karpińska-Ochałek, dr Maria Kliś, metodycy edukacji plastycznej: doc. dr Danuta Skulicz, dr Jolanta Gabzdyl, mgr Anna Zięba, artyści i historycy sztuki: prof. dr hab. Stanisław Hryń, dr Anna Dettloff, mgr Katarzyna Piętka. Praca w interdyscyplinarnych zespołach dała wiele korzyści, możliwości spojrzenia na meritum badanego problemu z różnych perspektyw teoretycznych oraz wskazania praktycznych ich rozwiązań. Tak podzielony i współpracujący zespół miał za zadanie opisać poszczególne elementy modeli cząstkowych (krajów partnerskich) oraz model końcowy wykorzystujący wnioski opisów pracy z dzieckiem zdolnym plastycznie w krajach partnerskich. Te poszczególne elementy modelu to: 2 W. Beveridge, Sztuka badań naukowych, PZWL, Warszawa 1963; S. Chandrasekhar, Prawda i piękno. Estetyka i motywacja w nauce, Prószyński i Spółka, Warszawa 1999; H. Selye, Od marzenia sennego do odkrycia naukowego. Jak być naukowcem?, PZWL, Warszawa 1967, E. Wilson, Konsiliencja, Wyd. Zysk i S-ka, Poznań Wyrazem ożywienia tego kierunku refleksji jest nowa inicjatywa międzynarodowej serii wydawniczej na Wydziale Etnologii i Nauk o Edukacji w Cieszynie pod redakcją Urszuli Szuścik i Andrzeja Murzyna pt. Pedagogika i Sztuka.

9 Wstęp 9 1. Część diagnostyczna (opisująca specyfikę procesu diagnostycznego dziecka zdolnego oraz zawierająca wybrane i przetłumaczone na język polski narzędzia diagnostyczne stosowane do diagnozy dzieci zdolnych w krajach partnerskich); 2. Część obejmująca obszary i sposoby wsparcia dziecka zdolnego plastycznie (część psychologiczno-pedagogiczna); 3. Część programowa dotycząca programów edukacji plastycznej; 4. Część poświęcona kształceniu nauczycieli edukacji plastycznej; 5. Część metodyczna (ukazująca formy i metody pracy z dzieckiem zdolnym plastycznie). Według takiej kolejności omówione są modele pracy z dziećmi zdolnymi plastycznie w krajach naszych partnerów (część pierwsza niniejszej publikacji) oraz w proponowanym do wdrożenia w warunkach polskich modelu NSE (część druga publikacji). W części trzeciej zamieszczamy wybrane dla potrzeb modelu narzędzia diagnozy dziecka zdolnego plastycznie pochodzące z Ukrainy i Słowenii oraz materiały pomocnicze dla nauczycieli: przykładowy scenariusz zajęć opracowany przez Danutę Skulicz ukazujący innowacyjność w prowadzeniu zajęć plastycznych według teorii kształtowania umiejętności życiowych młodego człowieka, kategorie analizy dzieła plastycznego według Stanisława Popka, prace plastyczne dzieci ze Słowacji, Słowenii, Ukrainy i Polski oraz film obrazujący dobre praktyki wdrażania modelu NSE w szkołach Małopolski. Model posiada zatem wartości: poznawcze, aksjologiczne, estetyczne, jak i prakseologiczne. Jego innowacyjność polega po pierwsze na przełamaniu stereotypu polegającego na tym, iż w rozwoju procesów poznawczych małych dzieci we współczesnej szkole marginalizuje się przeżywanie oraz praktyczne działanie jako istotne drogi w procesie uczenia się dziecka. Zbyt mocne skupianie się na nauce pisania, czytania i liczenia oraz zapoznawania ucznia ze światem multimedialnym powoduje co potwierdzają nauczyciele w badaniach pilotażowych podjętych w niniejszym projekcie obniżenie rangi edukacji plastycznej małych dzieci. W ten sposób zapomina się o tym, że rozwój rysunkowy dziecka przebiega równolegle z rozwojem językowym i w istotny sposób wspiera naukę pisania. Innowacyjność modelu wspierania dzieci zdolnych plastycznie, proponowanego Państwu do realizacji w polskich szkołach, polega także na jego uniwersalnym zastosowaniu. Dedykowany jest bowiem zarówno dla nauczycieli do pracy z dziećmi uzdolnionymi plastycznie, jak i do pracy z całym zespołem klasowym, dla rodziców dzieci wykazujących uzdolnienia w omawianej dziedzinie, systemowo również dla władz uczelni kształcących nauczycieli, jak i nauczycieli placówek kształcenia pozaszkolnego. Uniwersalność modelu polega na przyjętej koncepcji teoretycznej 4. W koncepcji tej obok powszechnie znanej i cenionej w środowisku naukowym, jak i środowisku praktyków teorii twórczości rysunkowej dzieci Stefana Szumana i psychologicznej koncepcji rozwoju twórczości plastycznej dzieci Stanisława Popka; znalazła się koncepcja P. Aggletona obejmująca strukturę oraz kształtowanie umiejętności życiowych, umożliwiających człowiekowi pozytywne zachowania przystosowawcze, dzięki którym skutecznie radzi sobie z zadaniami (wymaganiami) i wyzwaniami dnia codziennego oraz teoria konstruowania autorskich programów kształcenia stymulujących i wspierających rozwój uczniów we współczesnej edukacji Janusza Gniteckiego. Te dwie ostatnie koncepcje zaważyły na innowacyjności modelu NSE, sprawiając, że model ten stosować można, a nawet trzeba w odniesieniu nie tylko do dzieci szczególnie obdarzonych darem uzdolnień plastycznych, ale do wszystkich dzieci, wspomagając działaniami plastycznymi ich edukację piśmienniczą i czytelniczą, a także co do tej pory słabo podkreślane w publikacjach pedagogicznych kształtując poprzez odpowiednio prowadzone zajęcia plastyczne ich umiejętności życiowe (tj. wytrwałość, cierpliwość, doprowadzanie zadań do końca, umie- 4 Dokładne omówienie teorii budującej koncepcję Modelu Nauka Sztuka Edukacja znajduje się w tabeli omawiającej strukturę modelu w części II niniejszej publikacji punkt 1: Struktura modelu.

10 10 Wstęp jętność argumentowania wyboru tematu, odpowiedzialności za wybrany temat). Nie można też przecenić pozytywnego wpływu takiego modelu na ukształtowanie społeczeństwa w duchu estetyzmu, możliwość zastosowania plastyki w przyszłym życiu np. w sposobie urządzania mieszkania, sposobie ubioru czy zastosowania rysunku w wybranych zawodach, niekoniecznie artystycznych, np. podróżnik, biolog, krawiec, ogrodnik. Celem projektu obok powstania modelu pracy z dziećmi zdolnymi było także utworzenie sieci współpracy z Ukrainą, Słowacją i Słowenią w celu rozpoznania i wdrożenia nowych wzorców diagnozy, metod, form pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie. Współpraca ta zaowocowała utworzeniem międzynarodowej strony internetowej (www.artisticallygifted.eu), gdzie zamieszczone są opisy poszczególnych działań w projekcie: szkoleń nauczycieli i naukowców oraz studentów pedagogiki prowadzonych przez przedstawicieli krajów partnerskich, opis wizyt studyjnych w krajach partnerskich, odwiedzanych placówek edukacji pozaszkolnej i szkół, zdjęcia technik plastycznych i inne. Wyżej wymienione aktywności to tylko początek sieci współpracy. Mamy nadzieję, że w trakcie wdrażania projektu w małopolskich szkołach podstawowych oraz w innych placówkach strona wypełni się informacjami z regionu, a także komentarzami osób zainteresowanych podjętą przez nas tematyką. W ramach dalszych już pozaprojektowych działań w sieci współpracy powstała kolejna już publikacja z partnerem z Ukrainy (cz. II pt.: Pedagogiczne i społeczne wsparcie uzdolnionych dzieci i młodzieży 5 ). Z kolei w roku akademickim 2013/14 we współdziałaniu z Partnerem ze Słowenii Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego na kierunku pedagogika uruchomiła nową specjalność: pedagogikę inkluzyjną (kształcącą pedagogów umiejętnie wspierających dzieci zdolne oraz dzieci z trudnościami edukacyjnymi). Mamy nadzieję, że stworzona sieć współpracy zaowocuje kolejnymi wartościowymi z edukacyjnego punktu widzenia zdarzeniami. Warto dodać, że stworzony model wdrażany był w wybranych małopolskich szkołach w semestrze letnim roku szkolnego 2012/13, a wyniki pierwszego próbnego wdrażania posłużą do dalszych jego rekomendacji w województwie małopolskim i poza Małopolską. Poza tym model zostanie od roku akademickiego 2013/14 włączony do programu kształcenia przyszłych nauczycieli na kierunku pedagogika, specjalność: pedagogika wczesnoszkolna w Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego i w przyszłości wdrożony na innych zainteresowanych uczelniach. Mamy nadzieję, że podjęte przez nas działania spowodują zmianę sytuacji dzieci uzdolnionych plastycznie w szkołach podstawowych w klasach 1 3 w województwie małopolskim oraz że nauczyciele, którzy przeszli szkolenie, docenią bardziej potrzebę odpowiednio prowadzonej edukacji plastyczniej w wieku wczesnoszkolnym i będą umieli rozpoznać potrzeby edukacyjne tych dzieci oraz skierować do nich specjalnie przygotowane działania, w pełni wykorzystując potencjał regionu województwa i Krakowa. Podziękowania chcemy złożyć na ręce Recenzentów niniejszej publikacji, którzy podjęli trud pochylenia się nad próbą uporządkowania i stworzenia uniwersalnego, obejmującego cały system (szkoła i nauczyciel, rodzic, nauczyciel edukacji pozaszkolnej, kształcenie nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej) modelu wsparcia dziecka zdolnego plastycznie. Dziękujemy Recenzentom modelu przewidzianego do wdrożenia w Polsce, pochodzących z krajów partnerskich: prof. dr hab. Ołenie Boczarovej, mgr Patricii Bravincovej, prof. nadzw. dr hab. Annie Kožuh oraz Recenzentce całości publikacji, którą z nadzieją na realizację w warunkach polskich oddajemy w ręce praktyków Pani prof. dr hab. Urszuli Szuścik. Joanna Aksman Teresa Giza 5 Pedagogiczne i społeczne wsparcie uzdolnionych dzieci i młodzieży, cz. II, red. O. Boczarova, J. Aksman, Oficyna Wydawnicza AFM, Kraków 2013.

11 INTRODUCTION Artistic education has long traditions and it is strongly rooted in the history of Lesser Poland. Cracow and the entire voivodeship are also commonly associated with art and every artistic activity. Thus, it is not a coincidence that it was one of Cracow s universities the Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University that launched a project aimed at supporting pupils with artistic talents. The present publication is the result of the project entitled Science-Art-Education. Development and popularisation of an innovative model of diagnosis, care and work with an artistically gifted pupil. The project has been financed from the funds of the Małopolskie Regional Operational Programme and it realises action 8.2. Building the position of Małopolska in European co-operation networks. The educational institutions of Lesser Poland have elaborated and implemented a valuable concept of work with pupils skilled in mathematics, linguistics, information and communication technology, entrepreneurship and creative thinking, called the Regional programme of supporting young talents DiAMEnT. There are also more and more local initiatives which aim at supporting gifted pupils. Since the 1990s the question of talent has been of growing interest of both theorists and practitioners in education. It has been fueled by changes in Polish education policy, recommendations of the European Union s Culture and Education Commission, as well as experiences from other countries. When compared to other models of work with skilled pupils, the project Science Art Education appears to be original and to fill in the gap in the system of diagnosis and support for youth. It is particularly designed for artistically gifted pupils, pupils in early school age and those who want to develop their talents and interests in school. The need to support artistic skills can be theoretically justified, in the first place, by the influence of artistic activity on a child s creativity, emotional, social and cognitive developmen. Consequently, the functions of children s artistic work are vital. Yet, the observation of education practices in Poland and other European cities suggests that the role of art is marginalised in education. An international expert in creativity and artistic education Ken Robinson proves that economic and cultural changes will enhance the role of art and people devoted to different artistic activities I. 1 It is also worth to explain the title of the project, namely Science Art Education (pl. Nauka Sztuka Edukacja NSE). Taking into account their traditional meaning, science and art are I1 K. Robinson, Oblicza umysłu. Ucząc się kreatywności, Wydawnictwo Element, Krakow 2010, p. 38.

12 12 Introduction mutually exclusive notions. The goal of science is to discover the truth about the world; it is associated with rationality, logic, methodological precision and objectivity. Art, in turn, aims at the realisation of the concept of beauty; it usually involves subjectivity, unconsciousness, creativity and emotions. From the middle of the 20 th century, however, the two domains have become closely connected and interrelated II. 2 The principal similarity between science and art is that they both involve a creative process, which is the basis for both artistic and scientific activity III. 3 The art of scientific research is the basis for the art of teaching. University is the place where knowledge is produced and passed on. We believe that education, understood as a general influence helping a person to develop and to fully realise his or her potential, should base on the results obtained in scientific research and the value of beauty, experienced thanks to art. The title of the project refers to the role of science in education through art in the first grades of primary school. It points out that it is not only important to rely on any artistic creativity of a pupil, but also to employ scientific research results in artistic education in school. Consequently, the aims of the project should raise both teachers and pupils awareness of their artistic undertakings. In order to realise such a model of education an action was undertaken to develop and popularise the innovative model of diagnosis, care and work with an artistically gifted pupil. The innovativeness of the model means it is distinct from other existing solutions and involves a valuable change. It has been elaborated based on results of the research conducted in our partner countries: Slovakia (Catholic University in Ružomberok) Slovenia (Univerza na Primorskem), Ukraine (High school at the Donetsk National University), and with participation of the national partner: Aleksander Kamiński Polish Informal Education Association based in Kraków. It is also worth to notice that the Authors of the model are researchers and practitioners, working with children in preschool and early school age on an everyday basis. Among the authors of descriptions of particular models of work with an artistically gifted child in our partner countries are: pedagogues: Associate Professor Teresa Giza, PhD. (habil.), Professor Bożena Muchacka, PhD. (habil.), Associate Professor Teresa Olearczyk, PhD. (habil.), Joanna Aksman, PhD., Krystyna Grzesiak, PhD., Klaudia Węc, PhD.; psychologists: doc. Stanisław Nieciuński, PhD., Małgorzata Karpińska-Ochałek, PhD., Maria Kliś, PhD.; methodologists of art education: doc. Danuta Skulicz, PhD., Jolanta Gabzdyl, PhD., Anna Zięba, MA.; artists and art historians: Professor Stanisław Hryń, PhD. (habil.), Anna Dettlof, PhD., Katarzyna Piętka, MA. Working in interdisciplinary teams brought about a number of benefits and a chance to see the core of the research problem from various theoretical and practical perspectives. The team, organised in such a way, was to describe the particular elements of partial models (elaborated in the partner countries) and the final model, incorporating conclusions from the descriptions of work with artistically gifted children in the partner countries. The model consists of the following elements: II2 III3 W. Beveridge, Sztuka badań naukowych, PZWL, Warszawa 1963; S. Chandrasekhar, Prawda i piękno. Estetyka i motywacja w nauce, Prószyński i Spółka, Warszawa 1999; H. Selye, Od marzenia sennego do odkrycia naukowego. Jak być naukowcem?, PZWL, Warszawa 1967, E. Wilson, Konsiliencja, Wyd. Zysk i S-ka, Poznan As an example of this direction of thought one can mention a new international series Pedagogy and Art published at the Faculty of Ethnology and Science of Education in Cieszyn edited by Urszula Szuścik and Andrzej Murzyn.

13 Introduction Diagnostic part (describing the specificity of diagnosis of a gifted child and including the chosen diagnostic tools, translated into Polish, used to diagnose skilled children in the partner countries), 2. Part devoted to fields and ways of supporting an artistically gifted child (psycho-pedagogical part), 3. Part devoted to programmes of artistic education, 4. Part devoted to the education of art teachers, 5. Methodological part (describing forms and methods of work with an artistically gifted child). That is the order which will serve to describe the models of work with artistically gifted children in the countries of our partners (the first part of the present publication) and in the NSE model, possible to implement in the Polish reality (the second part of the publication). The third part delineates the chosen tools used for diagnosis of artistically gifted children in Ukraine and Slovenia, as well as helping materials for teachers: an example of a lesson scenario elaborated by Danuta Skulicz, showing the innovativeness of teaching art according to a theory of developing life skills of youth, categories of artwork analysis by Stanisław Popek, works prepared by children from Slovakia, Slovenia, Ukraine and Poland, and a film illustrating good practices concerning the implementation of the NSE model in schools of Lesser Poland. As a result, the model has the follwing values: cognitive, axiological, aesthetic and praxeological. It is innovative, firstly, because it breaks a stereotype that experiencing and practical activities, being important ways of learning, are marginalised in the development of cognitive processes of young children in school. As it was proved by educators in a pilot research of the present project, too much emphasis put on teaching how to write, read and count, and introducing to the pupils the multimedia world, leads to the lowering of the quality of artistic education. It also makes people forget that the development of drawing skills is paralell with a child s linguistic advance, and it facilitates the acquisition of writing skills. The innovative character of the model for supporting artistically gifted children, which we propose to implement in Polish schools, results also from its universal application. In fact, it is designed for teachers, to help them work with artistically gifted children and a whole class; for parents, whose children have artistic skills; for authorities of institutions that educate future teachers; and for teachers of informal education. The universality of the model stems from the adopted theoretical approach IV. 4 Apart from Stefan Szuman s theory of drawing creativity, recognised by both scientists and practitioners, and Stanisław Popek s psychological concept of artistic creativity development of children, the model also incorporates P. Aggleton s theory of structure and development of life skills, allowing a person to react positively in challenging situations, and Janusz Gnitecki s concept of constructing author teaching programmes, which stimulate and support young children s education. The last two theories largely contribute to the innovativeness of the model. As a consequence, it could and even should be applied, not only when it comes to children with artistic skills, but, in general, to all pupils, since artistic activity facilitates the acquisition of writing and reading skills. Moreover, thanks to especially designed art classes, the proposed model helps children s in developing essential life skills (perseverance, patience, finishing tasks, explaining the choice and being responsibile for a chosen subject). It also helps the society to develop a sense of aesthetics and to apply art in the future life while decorating a flat, dressing up or using drawings in particular professions, such as a traveler, biologist, tailor or gardener. Apart from elaborating the model of work with gifted children, the project also aimed at creating a network of co-operation with Ukraine, Slovakia and Slovenia, in order to define and imple- IV4 The theory which lays at the basis of the Science Art Education Model is discussed in detail in part II of the present publication, point 1: Structure of the model.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

NAUKA SZTUKA EDUKACJA. opracowanie i upowszechnianie Innowacyjnego Modelu diagnozy, metod, pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie

NAUKA SZTUKA EDUKACJA. opracowanie i upowszechnianie Innowacyjnego Modelu diagnozy, metod, pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie NAUKA SZTUKA EDUKACJA opracowanie i upowszechnianie Innowacyjnego Modelu diagnozy, metod, pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie Od lutego do maja 2013 roku, w ramach projektu Nauka Sztuka Edukacja

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Teoretyczne i metodyczne podstawy pedagogiki wczesnoszkolnej Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno - Społeczny

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA PEDAGOGICZNA DYDAKTYCZNA

PRAKTYKA PEDAGOGICZNA DYDAKTYCZNA PRAKTYKA PEDAGOGICZNA DYDAKTYCZNA Studia podyplomowe w zakresie: Edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej Nabór: Imię i nazwisko słuchacza:. Nr albumu:. Rok akademicki:... Poznań, dnia... Szanowny/a Pan/i...

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK WCZESNOSZKOLNA

PROGRAM PRAKTYK WCZESNOSZKOLNA 1 PROGRAM PRAKTYK dla studentów kierunku PEDAGOGIKA II stopnia specjalność: PEDAGOGIKA PRZEDSZKOLNA I EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA Każdy student w/w specjalności zobowiązany jest do odbycia w toku studiów II

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ NAZWA PRAKTYKI: Praktyka pedagogiczna dyplomowa w poradniach psychologiczno-pedagogicznych lub szkołach podstawowych (zajęcia korekcyjno-kompensacyjne) KOD PRZEDMIOTU:

Bardziej szczegółowo

CELE I ZADANIA PRAKTYKI DYDAKTYCZNEJ

CELE I ZADANIA PRAKTYKI DYDAKTYCZNEJ CELE I ZADANIA PRAKTYKI DYDAKTYCZNEJ Studia podyplomowe w zakresie: Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna wraz z przygotowaniem psychologiczno-pedagogicznym i dydaktycznym dla I-go etapu kształcenia Praktyka

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Teoretyczne i metodyczne podstawy pedagogiki wczesnoszkolnej Kod przedmiotu:. Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy obowiązkowy Wydział: Humanistyczno- Społeczny

Bardziej szczegółowo

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Załącznik do Uchwały nr 125/2014 Senatu UKSW z dnia 25 września 2014 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Nazwa kierunku studiów i kod programu wg USOS Poziom

Bardziej szczegółowo

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 1. Wymagania wstępne Uzyskanie zaliczenia z przedmiotu: psychologia, bezpieczeństwo i higiena pracy, zaliczenie dwóch

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PEDAGOGIKA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I TYFLOPEDAGOGIKA WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

РОЗДІЛ І ГУМАНІЗАЦІЯ НАВЧАЛЬНО-ВИХОВНОГО ПРОЦЕСУ В ШКОЛІ ТА ВНЗ

РОЗДІЛ І ГУМАНІЗАЦІЯ НАВЧАЛЬНО-ВИХОВНОГО ПРОЦЕСУ В ШКОЛІ ТА ВНЗ РОЗДІЛ І ГУМАНІЗАЦІЯ НАВЧАЛЬНО-ВИХОВНОГО ПРОЦЕСУ В ШКОЛІ ТА ВНЗ УДК 372.87 Aksman J. (Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego) Nauka Sztuka Edukacja innowacyjny model pracy z dzieckiem zdolnym

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA PEDAGOGICZNA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA I DYDAKTYCZNA

PRAKTYKA PEDAGOGICZNA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA I DYDAKTYCZNA PRAKTYKA PEDAGOGICZNA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA I DYDAKTYCZNA Studia podyplomowe w zakresie: Edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej wraz z przygotowaniem psychologiczno pedagogicznym i dydaktycznym

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW

SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW w Publicznej Szkole Podstawowej im. Wandy Kawy i Bronisławy Kawy w Kośmidrach Szkolny System Wspierania Zdolności i Talentów Uczniów zaopiniowany

Bardziej szczegółowo

Projekt systemowy Opracowanie i wdrożenie kompleksowego systemu pracy z uczniem zdolnym

Projekt systemowy Opracowanie i wdrożenie kompleksowego systemu pracy z uczniem zdolnym Projekt systemowy Opracowanie i wdrożenie kompleksowego systemu pracy z uczniem zdolnym Podstawowe informacje o projekcie: Okres realizacji i Lider Projektu 1 lutego 2010 r. - 30 czerwca 2011 r. Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP 00-389 Warszawa, ul. Smulikowskiego 6/8

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP 00-389 Warszawa, ul. Smulikowskiego 6/8 Prowadzący : Katarzyna Żelichowska Przedmiot: metodyka zintegrowanej edukacji wczesnoszkolnej (ćwiczenia) semestr / zimowy 2011 r. Studia I stopnia Semestr V Liczba godzin: 30 ECTS 6 Rok akademicki 2011/2012

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim UDA-POKL.03.05.00-00-219/12-00 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I

Bardziej szczegółowo

Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku Wydział Nauk Społecznych INSTRUKCJA W SPRAWIE ORGANIZACJI I PRZEBIEGU PRAKTYKI (CIĄGŁEJ) 1

Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku Wydział Nauk Społecznych INSTRUKCJA W SPRAWIE ORGANIZACJI I PRZEBIEGU PRAKTYKI (CIĄGŁEJ) 1 Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku Wydział Nauk Społecznych Opracowały: dr Agata Popławska, dr Agata Jacewicz, dr Agnieszka Iłendo- Milewska Studia podyplomowe Specjalności studiów podyplomowych:

Bardziej szczegółowo

Wymiar: 150 godzin 75 godzin w przedszkolu V semestr studiów 75 godzin w szkole podstawowej, w klasach I-III - VI semestr studiów

Wymiar: 150 godzin 75 godzin w przedszkolu V semestr studiów 75 godzin w szkole podstawowej, w klasach I-III - VI semestr studiów Wyższa Szkoła Humanistyczna im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Lesznie Wydział Nauk Społecznych ul. Królowej Jadwigi 10 64-100 Leszno Tel. 65 529 47 77 PLAN I RAMOWY PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH dla studentów

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW

SZKOLNY PROGRAM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW SZKOLNY PROGRAM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW WSTĘP Bardzo ważnym zadaniem współczesnej szkoły jest odkrywanie i rozwijanie zdolności i talentów uczniów, wyposażenie ich we wszechstronną wiedzę i przygotowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ NAZWA PRAKTYKI: Praktyka pedagogiczna - dyplomowa w placówkach szkolnych KOD PRZEDMIOTU: 100S-1P3ASKa KIERUNEK STUDIÓW: pedagogika SPECJALNOŚĆ: animacja społeczno-kulturowa

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

PLAN I RAMOWY PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ W RAMACH PRZYGOTOWANIA PEDAGOGICZNEGO

PLAN I RAMOWY PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ W RAMACH PRZYGOTOWANIA PEDAGOGICZNEGO Wyższa Szkoła Humanistyczna im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Lesznie Wydział Nauk Społecznych ul. Królowej Jadwigi 10 64-100 Leszno Tel. 65 529 47 77 PLAN I RAMOWY PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ W

Bardziej szczegółowo

Czas trwania studiów podyplomowych: 3 semestry (360 godzin dydaktycznych + 75 godzin praktyk)

Czas trwania studiów podyplomowych: 3 semestry (360 godzin dydaktycznych + 75 godzin praktyk) Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie Wydział Pedagogiczny Studia podyplomowe Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Edycja II finansowana z Europejskiego Funduszu Socjalnego-EFS Uprawnienia:

Bardziej szczegółowo

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH 6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH MIASTO: OPOLE STANOWISKO: ADIUNKT DYSCYPLINA NAUKOWA: PEDAGOGIKA, SPECJALNOŚĆ-PRACA SOCJALNA DATA OGŁOSZENIA:...20

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE USTALENIA DOTYCZĄCE PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ

SZCZEGÓŁOWE USTALENIA DOTYCZĄCE PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ Wyższa Szkoła Humanistyczna im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Lesznie Wydział Nauk Społecznych ul. Królowej Jadwigi 10 64-100 Leszno Tel. 65 529 47 77 SZCZEGÓŁOWE USTALENIA DOTYCZĄCE PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W CIECHANOWIE STUDIUM PEDAGOGICZNE Podyplomowe Studia Przygotowujące do Wykonywania Zawodu Nauczyciela

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W CIECHANOWIE STUDIUM PEDAGOGICZNE Podyplomowe Studia Przygotowujące do Wykonywania Zawodu Nauczyciela PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W CIECHANOWIE STUDIUM PEDAGOGICZNE Podyplomowe Studia Przygotowujące do Wykonywania Zawodu Nauczyciela REGULAMIN I PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ Ogólne przygotowanie psychologiczno-pedagogiczne

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet dziecięcy jako laboratorium

Uniwersytet dziecięcy jako laboratorium Uniwersytet dziecięcy jako laboratorium Źródło: pixabay.com II Kongres Uniwersytetów Dziecięcych, Warszawa, 26 marca 2015 Anna Grąbczewska, Uniwersytet Dzieci Laboratorium - eksperymenty - narzędzia i

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia w szkole. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii. Psychologia. jednolite studia magisterskie

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia w szkole. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii. Psychologia. jednolite studia magisterskie OPIS PRZEDMIOTU Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Rektora UKW Nr 48/2009/2010 z dnia 14 czerwca 2010 r. Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Psychologia w szkole Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra

Bardziej szczegółowo

Załącznik do procedury nr USZJK-II KARTA PRZEDMIOTU

Załącznik do procedury nr USZJK-II KARTA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu w języku polskim angielskim UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Załącznik do procedury nr USZJK-II KARTA

Bardziej szczegółowo

Praktyka ciągła asystencka w placówkach integracyjnych (oddziałach) - przedszkole/szkoła

Praktyka ciągła asystencka w placówkach integracyjnych (oddziałach) - przedszkole/szkoła Kod przedmiotu: 10-2P-TPE1 Praktyka ciągła asystencka w placówkach integracyjnych (oddziałach) - przedszkole/szkoła Praktyki organizowane są na podstawie Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ NAZWA PRAKTYKI: Praktyka pedagogiczna-dyplomowa w gabinetach logopedycznych w placówkach kształcenia specjalnego KOD PRZEDMIOTU: 100S-2P3LOGc KIERUNEK STUDIÓW:

Bardziej szczegółowo

Praktyka asystencka w placówkach edukacyjnych (zajęcia plastyczne)

Praktyka asystencka w placówkach edukacyjnych (zajęcia plastyczne) Kod przedmiotu: 10-3P-EPL1 Praktyka asystencka w placówkach edukacyjnych (zajęcia plastyczne) Praktyki organizowane są na podstawie Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca

Bardziej szczegółowo

(ZAŁĄCZNIK NR 5c 2013/2015)

(ZAŁĄCZNIK NR 5c 2013/2015) (ZAŁĄCZNIK NR 5c 2013/2015) PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ DLA STUDENTÓW PEDAGOGIKI SZCZECIŃSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ COLLEGIUM BALTICUM PRAKTYKA PEDAGOGICZNA I SEMESTR 2 Kierunek: Pedagogika Specjalność: Edukacja

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA UCZNIA Z TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ. Opracowała: Emilia Michalak

Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA UCZNIA Z TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ. Opracowała: Emilia Michalak Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA UCZNIA Z TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ Opracowała: Emilia Michalak Koluszki, rok szkolny 2006/2007 PODSTAWA PRAWNA Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa im. Ojca Św. Jana Pawła II w Mietkowie

Szkoła Podstawowa im. Ojca Św. Jana Pawła II w Mietkowie Szkoła Podstawowa im. Ojca Św. Jana Pawła II w Mietkowie SORE Agnieszka Hulewicz Rok szkolny 2013/2014 Temat I RPW Budowa koncepcji pracy szkoły Potrzeby nauczycieli Na podstawie rozmowy z Dyrektorem Szkoły

Bardziej szczegółowo

Działania poradni psychologiczno-pedagogicznych związane z obniżeniem wieku

Działania poradni psychologiczno-pedagogicznych związane z obniżeniem wieku Działania poradni psychologiczno-pedagogicznych związane z obniżeniem wieku spełniania obowiązku szkolnego. 1 września 2014 r do szkoły podstawowej przyjdzie sześciolatek Wyzwanie to wymaga od systemu

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool:

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: posiadają odpowiednie kwalifikacje, przygotowanie pedagogiczne oraz doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, stosują w swojej

Bardziej szczegółowo

Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie Studia podyplomowe Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Edycja I - 2011/2012

Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie Studia podyplomowe Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Edycja I - 2011/2012 Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie Studia podyplomowe Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Edycja I - 11/12 Uprawnienia: Studia kwalifikacyjne, tzn. nadające kwalifikacje do zajmowania

Bardziej szczegółowo

Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku Wydział Nauk Społecznych INSTRUKCJA W SPRAWIE ORGANIZACJI I PRZEBIEGU PRAKTYKI (CIĄGŁEJ) 1

Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku Wydział Nauk Społecznych INSTRUKCJA W SPRAWIE ORGANIZACJI I PRZEBIEGU PRAKTYKI (CIĄGŁEJ) 1 Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku Wydział Nauk Społecznych Opracowały: dr Iwona Borawska, dr Agata Jacewicz, dr Agnieszka Iłendo- Milewska Studia podyplomowe Specjalności studiów podyplomowych:

Bardziej szczegółowo

Wydział Przedsiębiorczości w Gryficach

Wydział Przedsiębiorczości w Gryficach Regulamin praktyki pedagogicznej na kierunku PEDAGOGIKA 1. Cele praktyki Praktyka stanowi integralną część kształcenia w Zamiejscowym Wydziale Przedsiębiorczości w Gryficach na kierunku PEDAGOGIKA Praktyka

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Pedagogika... (Nazwa kierunku studiów)

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Pedagogika... (Nazwa kierunku studiów) Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Pedagogika... (Nazwa kierunku studiów) Studia pierwszego stopnia Przedmiot: Pedagogika przedszkolna. The pedagogy of early childhood education Rok: II Semestr: IV Rodzaje

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PLASTYKA KL.IV - VI

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PLASTYKA KL.IV - VI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PLASTYKA KL.IV - VI Ocenianie osiągnięć w przypadku plastyki nie jest proste i jednoznaczne. Należy brać pod uwagę różnice w uzdolnieniach uczniów, oraz subiektywizm odbioru

Bardziej szczegółowo

3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie:

3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie: 3. Wspomaganie 3.1. Organizacja i realizacja wspomagania 3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie: 1) Przygotowywania i podawania do publicznej wiadomości

Bardziej szczegółowo

Program i zasady realizacji 60 - godzinnej praktyki pedagogicznej odbywanej u nauczyciela przedszkola w trakcie III semestru studiów

Program i zasady realizacji 60 - godzinnej praktyki pedagogicznej odbywanej u nauczyciela przedszkola w trakcie III semestru studiów Program i zasady realizacji 60 - godzinnej praktyki pedagogicznej odbywanej u nauczyciela przedszkola w trakcie III semestru studiów Studia podyplomowe Edukacja Przedszkolna i Wczesnoszkolna Rok akademicki

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ NAZWA PRAKTYKI: Praktyka pedagogiczna - dyplomowa w szkołach integracyjnych (podstawowych lub gimnazjach) lub z oddziałami integracyjnymi KOD PRZEDMIOTU: 100S-2P3TPEc

Bardziej szczegółowo

Program praktyki dla studentów kierunku Pedagogika studia I stopnia w specjalności: Edukacja wczesnoszkolna i przedszkolna.

Program praktyki dla studentów kierunku Pedagogika studia I stopnia w specjalności: Edukacja wczesnoszkolna i przedszkolna. Program praktyki dla studentów kierunku Pedagogika studia I stopnia w specjalności: Edukacja wczesnoszkolna i przedszkolna. Organizację i przebieg praktyk studenckich reguluje Rozporządzenie Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo

Program Edukacji Kulturalnej w Szkole Podstawowej Nr 225 w Warszawie w ramach projektu Warszawski Program Edukacji Kulturalnej (WPEK)

Program Edukacji Kulturalnej w Szkole Podstawowej Nr 225 w Warszawie w ramach projektu Warszawski Program Edukacji Kulturalnej (WPEK) Program Edukacji Kulturalnej w Szkole Podstawowej Nr 225 w Warszawie w ramach projektu Warszawski Program Edukacji Kulturalnej (WPEK) opracowała: Greta Piekut koordynator edukacji kulturalnej w szkole

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

NAUKA SZTUKA EDUKACJA. opracowanie i upowszechnianie Innowacyjnego Modelu diagnozy, metod, pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie

NAUKA SZTUKA EDUKACJA. opracowanie i upowszechnianie Innowacyjnego Modelu diagnozy, metod, pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie NAUKA SZTUKA EDUKACJA opracowanie i upowszechnianie Innowacyjnego Modelu diagnozy, metod, pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie Międzynarodowy projekt NAUKA SZTUKA EDUKACJA opracowanie i upowszechnianie

Bardziej szczegółowo

Praktyka asystencko-pedagogiczna w placówkach (oddziałach) kształcenia integracyjnego

Praktyka asystencko-pedagogiczna w placówkach (oddziałach) kształcenia integracyjnego Praktyka asystencko-pedagogiczna w placówkach (oddziałach) kształcenia integracyjnego Kod przedmiotu: 100N-0P2TE Praktyki organizowane są na podstawie Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. TRUDNOŚCI W UCZENIU wypełnia instytut/katedra. PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII PEDAGOGIKI/ZAKŁAD DYDAKTYKI Pedagogika

OPIS PRZEDMIOTU. TRUDNOŚCI W UCZENIU wypełnia instytut/katedra. PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII PEDAGOGIKI/ZAKŁAD DYDAKTYKI Pedagogika OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu TRUDNOŚCI W UCZENIU wypełnia instytut/katedra Wydział Instytut/Katedra Kierunek PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII PEDAGOGIKI/ZAKŁAD DYDAKTYKI Pedagogika Specjalizacja/specjalność

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK PRAKTYKI ogólnopedagogicznej śródrocznej w szkole podstawowej (etap I-II: klasy I-VI) dla studentów kierunku Wychowanie fizyczne

DZIENNIK PRAKTYKI ogólnopedagogicznej śródrocznej w szkole podstawowej (etap I-II: klasy I-VI) dla studentów kierunku Wychowanie fizyczne WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU I KULTURY FIZYCZNEJ ZAKŁAD KULTURY FIZYCZNEJ DZIENNIK PRAKTYKI ogólnopedagogicznej śródrocznej w szkole podstawowej (etap I-II: klasy I-VI) dla studentów kierunku Wychowanie fizyczne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ

PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ TYTUŁ PROGRAMU: Edukacja wczesnoszkolna wsparta TIK CELE OGÓLNE: Nauczyciel po zakończeniu szkolenia Ma wiedzę i umiejętności: w

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Wspierania Uzdolnień i Talentów w Gimnazjum Nr 1 im. Św. Jadwigi Królowej w Biłgoraju

Szkolny Program Wspierania Uzdolnień i Talentów w Gimnazjum Nr 1 im. Św. Jadwigi Królowej w Biłgoraju Talent był i pozostanie darem, za który odpowiadają wszyscy, choć otrzymują go tylko jednostki K.R. Jaśkiewicz Szkolny Program Wspierania Uzdolnień i Talentów w Gimnazjum Nr 1 im. Św. Jadwigi Królowej

Bardziej szczegółowo

Miejski Zespół Poradni Psychologiczno Pedagogicznych w Kielcach PROGRAM PRACY Z UCZNIEM ZDOLNYM

Miejski Zespół Poradni Psychologiczno Pedagogicznych w Kielcach PROGRAM PRACY Z UCZNIEM ZDOLNYM Miejski Zespół Poradni Psychologiczno Pedagogicznych w Kielcach PROGRAM PRACY Z UCZNIEM ZDOLNYM Kielce 2012 MISJA MZPPP Być blisko dziecka, młodzieży, rodziców i wspomagać ich w rozwiązywaniu problemów

Bardziej szczegółowo

Program modułu 2 przygotowanie w zakresie psychologiczno-pedagogicznym [Syllabus of the module the psychological and pedagogical preparation]

Program modułu 2 przygotowanie w zakresie psychologiczno-pedagogicznym [Syllabus of the module the psychological and pedagogical preparation] PROGRAM I PLAN SPECJALIZACJI NAUCZYCIELSKIEJ NA STUDIACH ZAOCZNYCH MAGISTERSKICH (II STOPNIA). Instytut Historyczny oferuje dwie specjalizacje nauczycielskie: przygotowującą do nauczania jednego przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej

Efekty kształcenia dla kierunku Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej Załącznik nr 4 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA SZKOŁY. Publiczne Gimnazjum w Lipnie NA PODSTAWIE OFERTY DOSKONALENIA

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA SZKOŁY. Publiczne Gimnazjum w Lipnie NA PODSTAWIE OFERTY DOSKONALENIA ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA SZKOŁY Publiczne Gimnazjum w Lipnie NA PODSTAWIE OFERTY DOSKONALENIA Rodzice są partnerami szkoły 1. Czas realizacji Data rozpoczęcia realizacji Data zakończenia realizacji 01.09.2014

Bardziej szczegółowo

Zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów szczególnie uzdolnionych plastycznie

Zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów szczególnie uzdolnionych plastycznie Program indywidualizacji nauczania i wychowania uczniów klas I III szkół podstawowych Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego CELE Rozwój oraz wdrażanie innowacyjnych rozwiązań i praktyk w obszarze edukacji pozaformalnej młodzieży i osób pracujących

Bardziej szczegółowo

Model kształcenia przez całe życie w budowaniu potencjału rozwojowego uczelni

Model kształcenia przez całe życie w budowaniu potencjału rozwojowego uczelni DOI: http://dx.doi.org/10.12775/ra.2014.034 Wyższa Szkoła Biznesu w Pile Model kształcenia przez całe życie w budowaniu potencjału rozwojowego uczelni The new model of lifelong learning in creating university

Bardziej szczegółowo

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły W obecnej dobie podejmowane są szeroko zakrojone działania, których najważniejszym celem jest zmodernizowanie polskiego systemu oświaty. Reforma programowa,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI dotyczących realizacji działania: Budowanie kompetencji w zakresie matematyki, informatyki i nauk przyrodniczych jako podstawy do uczenia się przez cale życie (w tym wspieranie

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi MOC W REGIONACH Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 w edukacji Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Kraków, 28-29 listopada 2013 r. Czym jest

Bardziej szczegółowo

ROLA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ WE WSPIERANIU DZIECI UZDOLNIONYCH

ROLA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ WE WSPIERANIU DZIECI UZDOLNIONYCH ROLA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ WE WSPIERANIU DZIECI UZDOLNIONYCH Opracowanie: Lucyna Hoffmann-Czyżyk Projekt współfinansowany z Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Procedura pracy z uczniem zdolnym

Procedura pracy z uczniem zdolnym Procedura pracy z uczniem zdolnym KaŜde dziecko jest zdolne. Szkoła ma obowiązek odkryć te zdolności i je rozwijać Uczniowie uzdolnieni to tacy, którzy przejawiają moŝliwości zaawansowanych dokonań w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Wydział Coachingu. coaching. kierunek studiów: Wyższa Szkoła Zarządzania i Coachingu

Wydział Coachingu. coaching. kierunek studiów: Wyższa Szkoła Zarządzania i Coachingu Wydział Coachingu kierunek studiów: coaching Wyższa Szkoła Zarządzania i Coachingu Wybierz zawód przyszłości lub zdobądź nowe kompetencje Rynek pracy Coaching to wymagający profesjonalnych kompetencji,

Bardziej szczegółowo

Efektywna organizacja pracy zespołów nauczycielskich Potrzeby nauczycieli Rozmowa wstępna z Dyrektorem placówki Panią Anną

Efektywna organizacja pracy zespołów nauczycielskich Potrzeby nauczycieli Rozmowa wstępna z Dyrektorem placówki Panią Anną SORE Agnieszka Hulewicz Rok szkolny 2013/2014 Temat I RPW Efektywna organizacja pracy zespołów nauczycielskich Potrzeby nauczycieli Rozmowa wstępna z Dyrektorem placówki Panią Anną Kaszczuk dotyczyła potrzeby

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Filologia germańska Specjalności nauczycielskie. PRAKTYKA (150 godz.):

Kierunek: Filologia germańska Specjalności nauczycielskie. PRAKTYKA (150 godz.): (Specjalność nauczycielska z rozszerzonym językiem angielskim; Specjalność nauczycielska język niemiecki w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej) PRAKTYKA (150 godz.): I. PRAKTYKA OPIEKUŃCZO-WYCHOWAWCZA

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu Państwowa yższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu KARTA PRZEDMIOTU. Nazwa przedmiotu: Psychologia twórczości. Kod przedmiotu: 4.4 3. Okres ważności karty: ażna od roku akademickiego 05/06 4. Poziom kształcenia:

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW W ZESPOLE SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH IM. TADEUSZA KOŚCIUSZKI WE WŁOCŁAWKU

SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW W ZESPOLE SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH IM. TADEUSZA KOŚCIUSZKI WE WŁOCŁAWKU SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW W ZESPOLE SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH IM. TADEUSZA KOŚCIUSZKI WE WŁOCŁAWKU 1 WSTĘP Wsparcie utalentowanej młodzieży to jedno z najważniejszych zadań współczesnej

Bardziej szczegółowo

UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU

UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu w języku polskim angielskim UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Załącznik do procedury nr USZJK-II KARTA

Bardziej szczegółowo

Specjalnościowe efekty kształcenia. dla kierunku. KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia Specjalność: edukacja artystyczna

Specjalnościowe efekty kształcenia. dla kierunku. KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia Specjalność: edukacja artystyczna Załącznik do Uchwały nr 46/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Specjalnościowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. Zespołu Szkół Leśnych i Ekologicznych im. Stanisława Morawskiego w Brynku. na lata 2011-2016

Koncepcja pracy. Zespołu Szkół Leśnych i Ekologicznych im. Stanisława Morawskiego w Brynku. na lata 2011-2016 Koncepcja pracy Zespołu Szkół Leśnych i Ekologicznych im. Stanisława Morawskiego w Brynku na lata 2011-2016 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDENCKICH PRAKTYK ZAWODOWYCH. studia uzupełniające II stopnia kierunek studiów: Pedagogika

PROGRAM STUDENCKICH PRAKTYK ZAWODOWYCH. studia uzupełniające II stopnia kierunek studiów: Pedagogika PROGRAM STUDENCKICH PRAKTYK ZAWODOWYCH studia uzupełniające II stopnia kierunek studiów: Pedagogika specjalność: Wychowanie przedszkolne i nauczanie początkowe I. Cele praktyk Praktyki studenckie z założenia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Zasady i organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym w Łukowie

Zasady i organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym w Łukowie Zasady i organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym w Łukowie Obowiązującym uregulowaniem prawnym dotyczącym udzielania i organizacji pomocy psychologicznopedagogicznej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu przygotowania psychologiczno-pedagogicznego zał. 3

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu przygotowania psychologiczno-pedagogicznego zał. 3 PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu przygotowania psychologiczno-pedagogicznego zał. 3 1. Wymagania wstępne Zaliczenie przedmiotów: Psychologia z elementami psychologii sportu, Komunikacja

Bardziej szczegółowo

Standardy. Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie

Standardy. Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie Standardy Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie 1 września 2009 r. rozpoczął się proces wdrażania w przedszkolach i szkołach nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

CELE I ZADANIA PRAKTYKI specjalność EDUKACJA ELEMENTARNA I TERAPIA PEDAGOGICZNA 2015/2016

CELE I ZADANIA PRAKTYKI specjalność EDUKACJA ELEMENTARNA I TERAPIA PEDAGOGICZNA 2015/2016 CELE I ZADANIA PRAKTYKI specjalność EDUKACJA ELEMENTARNA I TERAPIA PEDAGOGICZNA 2015/2016 W trakcie śródrocznej PRAKTYKI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJo charakterze hospitacyjno-asystenckim realizowanej

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W KLASACH 4 6 W SP18 W ZIELONEJ GÓRZE Ocenianie osiągnięć jest w przypadku plastyki trudne ze względu na

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W KLASACH 4 6 W SP18 W ZIELONEJ GÓRZE Ocenianie osiągnięć jest w przypadku plastyki trudne ze względu na PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W KLASACH 4 6 W SP18 W ZIELONEJ GÓRZE Ocenianie osiągnięć jest w przypadku plastyki trudne ze względu na duże różnice w uzdolnieniach uczniów oraz subiektywizm

Bardziej szczegółowo