Zarz¹dzanie i Edukacja

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zarz¹dzanie i Edukacja"

Transkrypt

1 Zarz¹dzanie i Edukacja Wybrane uwarunkowania skutecznego zarządzania przedsiębiorstwem Sterowanie zapasami, kreowanie lojalności klientów Skuteczne ograniczanie rozwoju sytuacji kryzysowych Regulacje rynku pracy Pracownicy jako obszar społecznej odpowiedzialności organizacji Rynek pracy w programach i regulacjach Unii Europejskiej Edukacja ekologiczna Rolnictwo przyjazne środowisku Przyszłość rozwoju społeczno-gospodarczego NUMER 78 WRZESIEŃ/PAŹDZIERNIK 2011 ISSN X DWUMIESIÊCZNIK SZKO Y WY SZEJ IM. BOGDANA JAÑSKIEGO ZARZĄDZANIE 78.indb :43:56

2 Adres redakcji Dwumiesięcznik Zarządzanie i Edukacja ul. Elektronowa Warszawa tel./fax (0-22) Redaktor naczelny Prof. dr hab. Kazimierz Korab Rada naukowa dwumiesięcznika Zarządzanie i Edukacja Piotr F. Borowski, Mirosława Czerny, Jerzy Donarski, Janusz Gudowski, Krystyna Lubomirska, Zbigniew Matkowski, Jacek Nowak, Marek Pawlak, Wojciech Sroczyński Sekretarz redakcji Anna Janus Korekta Anna Janus Wszystkie artykuły są recenzowane Recenzent Dr hab. Sylwia Sysko-Romanczuk Dr hab. Krystyna Chałas Dr Piotr Borowski Dr Mariusz Kosieradzki Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania w publikowanych tekstach skrótów i zmian ISSN X wersja referencyjna czasopisma: papierowa, numer dostępny w wersji elektronicznej na stronie Łamanie, druk i oprawa: Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna Adam ZARZĄDZANIE 78.indb :43:56

3 SPIS TREŒCI I. Wybrane uwarunkowania skutecznego zarządzania przedsiębiorstwem Katarzyna Jakowska-Suwalska, Adam Sojda, Maciej Wolny Wielokryterialne sterowanie zapasami jako element wspomagania planowania potrzeb materiałowych Wiesława Caputa Wartość dla klienta jako fundament kreowania lojalności klientów Aldona-Małgorzata Dereń Strategia ochrony własności intelektualnej w procesie zarządzania przedsiębiorstwem zarys problematyki Anna Michna, Anna Męczyńska, Roman Kmieciak Niewykorzystywane źródła przewagi konkurencyjnej MSP.. 45 Danuta Szwajca Dylematy pomiaru innowacyjności przedsiębiorstw Adam Kwiatkowski Skuteczne ograniczanie rozwoju sytuacji kryzysowych poprzez właściwą politykę informacyjną Yuriy Daynovskyy Podwyższenie skuteczności zarządzania poprzez wzrost reprezentatywności badań marketingowych II. Regulacje rynku pracy Danuta Miłaszewicz Sytuacja na rynku pracy a zakres jego regulacji Katarzyna Szelągowska-Rudzka Pracownicy jako obszar społecznej odpowiedzialności organizacji Jadwiga Rudek Rynek pracy w programach i regulacjach Unii Europejskiej ZARZĄDZANIE 78.indb :43:56

4 4 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 78/ 2011 wrzesień październik III. Edukacja ekologiczna Daria Sikorska, Izabela Wielewska Rolnictwo przyjazne środowisku. Szanse i zagrożenia Marcin Łuszczyk Rozważania nad przyszłością rozwoju społeczno-gospodarczego IV. Varia Martin Uháľ Vzdelávacia úloha odborov ako nástroj formácie vlastných členov a spoločnosti ako celku Joanna M. Moczydłowska Nauki o przedsiębiorczości interdyscyplinarna płaszczyzna badawcza Wojciech Wojaczek Wpływ kultury na poziom lojalności klientów w Internecie 201 ZARZĄDZANIE 78.indb :43:56

5 Katarzyna Jakowska-Suwalska, Adam Sojda, Maciej Wolny WIELOKRYTERIALNE STEROWANIE ZAPASAMI JAKO ELEMENT WSPOMAGANIA PLANOWANIA POTRZEB MATERIAŁOWYCH DIFFERENT CRITERIA FOR INVENTORY CONTROL AS PART SUPPORT MATERIAL REQIREMENTS STRESZCZENIE W pracy przedstawiono koncepcję wielokryterialnego podejścia do sterowania zapasami, wynikającymi z planowanych potrzeb materiałowych, czyli zapasami, implikowanymi przez popyt zależny. Najważniejszą przesłanką, do wykorzystania podejścia wielokryterialnego, jest wymóg uwzględnienia ryzyka, związanego z możliwością niezaspokojenia potrzeb materiałowych, które może mieć krytyczne znaczenie, w przypadku konieczności zapewnienia ciągłości procesów produkcyjnych. W pracy zaprezentowano podstawowe instrumenty planowania potrzeb materiałowych, klasyczne modele sterowania zapasami oraz wielokryterialne modele sterowania zapasami, z uwzględnieniem takich kryteriów jak: minimalizacja wielkości zapasów, minimalizacja liczby zakupów, minimalizacja średniego poziomu zapasów, minimalizacja oczekiwanego czasu dostawy oraz minimalizacja oczekiwanej wielkości brakujących zapasów. ZARZĄDZANIE 78.indb :43:56

6 6 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 78/ 2011 wrzesień październik Summary. In this paper the concept of multicriteria decision support of control inventory resulting from the planned material requirements is presented. The most important prerequisite for applying presented models is the requirement to take into account the risks associated with the possibility of unsatisfied material needs, which may be the key issue in order to ensure continuity of production processes. There are presented the basic instruments of material requirements planning, stock control models and multicriteria models. In the paper following criteria are considered: minimizing of the size of stocks, minimizing of the number of purchases, minimizing of the average inventory levels, minimizing of the expected time of delivery and minimizing of the expected size of the missing stocks. Keywords: multicriteria decision support, stock control, material requirements planning. Słowa kluczowe: wielokryterialne wspomaganie decyzji, sterowanie zapasami, planowanie potrzeb materiałowych 1. WPROWADZENIE Zapasy to dobra materialne, nabywane w ilościach większych, niż wynosi chwilowe zapotrzebowanie. Dobra te są nabywane, aby zrealizować określone dwa cele: zagwarantowanie ciągłości działalności operacyjnej (produkcja, remonty, dystrybucja), utrzymanie określonego poziomu obsługi odbiorców (klientów) w przypadku występowania wahań zapotrzebowania. Realizacja pierwszego celu, jest szczególnie ważna, z punktu widzenia systemu planowania potrzeb materiałowych. Potrzeby materiałowe (popyt zależny) są określone jako: bezpośrednie zapotrzebowanie na materiały podstawowe, wynikające z zaplanowanej do wykonania produkcji, zapotrzebowanie na materiały pomocnicze, służące normalnemu funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. ZARZĄDZANIE 78.indb :43:56

7 K. Jakowska-Suwalska, A. Sojda, M. Wolny WIELOKRYTERIALNE... 7 Potrzeby materiałowe są więc wywoływane przez zapotrzebowanie produkcyjne, natomiast zapasy materiałowe, powinny zaspakajać te potrzeby. Do planowania potrzeb materiałowych oraz sterowania zapasami wymagana jest wiedza, którą reprezentują odpowiedzi na następujące pytania, związane z zakupami materiałów: co i gdzie kupować (jakie materiały oraz z jakiego źródła)? Ile kupować? Kiedy i jak często kupować? System planowania potrzeb materiałowych, jest ściśle związany z właściwym przepływem i przetwarzaniem informacji, dzięki systemom informatycznym klasy MRP, dalej MRP II czy ERP. Jednak podstawą tego systemu jest ustalanie potrzeb materiałowych, z uwzględnieniem istniejących zapasów. 2. INSTRUMENTY STEROWANIA ZAPASAMI 1. Do podstawowych instrumentów sterowania zapasami należą (J. Orlicky: Planowanie potrzeb materiałowych, PWE, Warszawa 1982): zasada odnawiania zapasu, metody punktu zamawiania, metoda pierwiastka kwadratowego w rachunku ekonomicznej wielkości zamówienia, analiza i klasyfikacja zapasów według funkcji, sterowanie zapasami agregowanymi, klasyfikacja zapasów według metody ABC, klasyfikacja zapasów według metody XYZ. Zasada odnawiania zapasu mówi, że określone pozycje zapasu powinny być w magazynie przez cały czas, aby były dostępne w momencie wystąpienia zapotrzebowania. Metody punktu zamawiania są przejawem realizacji zasady odnawiania zapasu (obejmują: metodę statystycznego punktu zamawiania, metodę minimum-maksimum, metodę zamawiania do ustalonej wielkości, metodę utrzymania zapasu, zapewniającego zaspokojenie ZARZĄDZANIE 78.indb :43:56

8 8 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 78/ 2011 wrzesień październik potrzeb w ustalonym okresie czasu) służą do przewidywania wielkości potrzeb, w ustalonym cyklu uzupełniania i zapewnienia określonego zapasu bezpieczeństwa, na wypadek zmiany potrzeb. Ekonomiczna wielkość zamówienia wynika z minimalizacji łącznych kosztów zakupu i magazynowania. Analiza i klasyfikacja zapasów, według funkcji, ma na celu zbadanie danego zapasu ogólnego, przy uwzględnieniu jego grup składowych (kategorii), pełniących określone funkcje z punktu widzenia różnych kryteriów (ustalania wielkości zamówienia zapas cykliczny, zmienności potrzeb zapas bezpieczeństwa, stabilizacji, przeznaczenia). Sterowanie zapasami zagregowanymi polega na realizacji koncepcji sterowania zapasami w całości. W metodzie ABC klasyfikuje się materiały, ze względu na wartość i ilość (grupa A obejmuje materiały najdroższe i jednocześnie najmniej liczne, C materiały tanie, ale obejmujące wiele pozycji asortymentowych, w grupie B znajdują się pozostałe materiały niesklasyfikowanie w grupie A lub B). Metoda XYZ klasyfikuje materiały ze względu na regularność zapotrzebowania i dokładność prognoz (grupa X obejmuje materiały, które cechuje regularne zapotrzebowanie oraz wysoka dokładność prognoz, Z nieregularne i niska dokładność prognoz, C średnie zapotrzebowanie i średnia dokładność prognozowania). Przedstawione instrumenty mogą być ze sobą kojarzone (na przykład metody ABC oraz XYZ są łączone). Opisane instrumenty mogą być wykorzystywane równocześnie, jednak żaden z nich nie jest pozbawiony wad. Orlicky krytykuje wszystkie klasyczne instrumenty, ponieważ sprzeczne są z podstawowym, według niego, celem zarządzania: utrzymaniem niewielkich zapasów i szybkim zwrotem zapasu (zasada odnawiana zapasu) lub wymagają spełniania określonych założeń, na przykład w ekonomicznej wielkości zamówienia zakłada się istnienie równomiernego zapotrzebowania, wymagającego małych przyrostów ilości przy uzupełnianiu zapasu. ZARZĄDZANIE 78.indb :43:56

9 K. Jakowska-Suwalska, A. Sojda, M. Wolny WIELOKRYTERIALNE MODELE STEROWANIA ZAPASAMI Do klasycznych modeli sterowania zapasami zalicza się (Z. Sarjusz-Wolski: Sterowanie zapasami w przedsiębiorstwie. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000): model poziomu zamawiania (Re-order Point ROP) oraz model cyklu zamawiania (Re-order Cycle ROC). W modelu ROP zakupów dokonuje się w stałych wielkościach, różne natomiast są odstępy czasu między kolejnymi zakupami sygnałem do generowania zlecenia zakupu jest przekroczenie ustalonego, minimalnego poziomu zapasu, czyli poziomu zamawiania. Odnawianie zapasów w stałych cyklach cechuje model ROC. Oznacza to, że odstęp czasu, między kolejnymi zakupami, jest stały, natomiast wielkość zakupów jest zmienna. W ustalonych punktach zamawiania wystawiane są zlecenia zakupu na ilość będącą różnicą między maksymalnym poziomem zapasu a rzeczywistym zapasem, w magazynie powiększonym o dostawę w drodze. W modelu ROC sygnałem do wystawienia zamówienia jest zaistnienie punktu zamawiania, a w modelu ROP zaistnienie zapasu mniejszego, niż ustalony poziom zamawiania. Różnice pomiędzy modelami poziomu zamawiania i cyklu zamawiania przedstawiono w tabeli 1. Do podstawowych modeli deterministycznych zalicza się model optymalnej partii zamówienia lub inaczej, model ekonomicznej wielkości zamówienia EOQ (Economic Order Quantity). W modelu tym zakłada się (obok wcześniej wymienionego założenia), że: całkowite potrzeby materiałowe muszą być natychmiast zaspakajane, ponadto są stałe i znane w okresie planistycznym, magazyn jest opróżniany do stanu zerowego, uzupełnienie zapasów następuje natychmiast po nadejściu zamówienia, koszty w okresie decyzyjnym są stałe, czas realizacji zamówienia jest deterministyczny i stały w okresie planistycznym. ZARZĄDZANIE 78.indb :43:56

10 10 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 78/ 2011 wrzesień październik Tabela 1. Różnice między modelami ROP i ROC Model poziomu zamawiania (ROP) wiania (ROC) Model cyklu zama- Charakterystyka Wielkość zakupu Stała Zmienna Moment zamówienia Zaistnienie określonego minimalnego poziomu zapasu Ustalony punkt (cykl) zamawiania Księgowanie obrotów Średnia wielkość zapasów Czasochłonność sterowania Rodzaj pozycji Ciągłe po każdej operacji Mniejsza (niż w modelu ROC) Większa (wymaga ciągłej ewidencji) Drogie, szczególnie ważne W punktach zamawiania Większa (niż w modelu ROP) Mniejsza (niż w modelu ROC) Źródło: R.B. Chase, N.J. Aquilano: Production and Operations Management. A Life Cycle Approach, 5 th Edition, Irwin, Boston Modele sterowania zapasami można podzielić na: deterministyczne, gdy potrzeby materiałowe są dokładnie znane, stochastyczne, gdy potrzeby materiałowe lub inne parametry są określone za pomocą zmiennej losowej. W modelu EOQ minimalizuje się całkowity koszt zakupu i magazynowania wyznaczając optymalną wielkość zamówienia. Przyjmując następujące oznaczenia: Q wielkość partii zamówienia (zakupu), M wielkość potrzeb materiałowych w okresie planistycznym, K u jednostkowy koszt magazynowania w okresie planistycznym, p jednostkowa cena zakupu, ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

11 K. Jakowska-Suwalska, A. Sojda, M. Wolny WIELOKRYTERIALNE K z koszt odnowienia, stały koszt zakupu niezależny od wielkości zamówienia, można przedstawić liczbę zakupów w okresie decyzyjnym jako, całkowity koszt odnowienia wynosi więc, a całkowity koszt zakupu. Ponieważ zapasy są zużywane w sposób stały (jednostajny), aż do wyczerpania, to średni stan magazynu wynosi, a koszt magazynowania. Całkowity koszt zakupu i magazynowania wyraża się w następujący sposób:. (1) Minimalizując wyrażenie (1) względem wielkości partii zamówienia otrzymuje się ekonomiczną (optymalną) wielkość zamówienia:. (2) Podstawiając wartość ekonomicznej partii zamówienia, za wielkość zamówienia do kolejno przedstawionych wyrażeń, wyznacza się: optymalną liczbę zakupów, minimalny koszt odnowienia, minimalny koszt zakupu, minimalny koszt magazynowania oraz minimalny całkowity koszt zakupu i magazynowania. Przedstawiony model EOQ poddawany jest różnym modyfikacjom. W odniesieniu do zapasów, wynikających z zaistnienia potrzeb materiałowych (wynikających z popytu zależnego) modyfikacja może polegać na uwzględnieniu w modelu dyskonta ilościowego, czyli uwzględnieniu obniżania ceny jednostkowej materiału wraz ze wzrostem zakupionej partii materiału. Cena jednostkowa staje się więc funkcją wielkości partii materiału, natomiast minimalizowany koszt całkowity zakupu i magazynowania wyraża się wzorem ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

12 12 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 78/ 2011 wrzesień październik, (3) gdzie p(q) jest jednostkową ceną zakupu zależną od wielkości partii materiału. W modelach stochastycznych sterowania zapasami przynajmniej jeden z parametrów jest dany jako zmienna losowa. Najczęściej rozpatrywane są dwa podejścia: losowy popyt w deterministycznym okresie dostawy lub losowa długość okresu dostawy partii zamówienia przy deterministycznym popycie. Do najważniejszych modeli stochastycznych należą modele zapasu bezpieczeństwa (zapasu buforowego), w których należy ustalić określoną wielkość zapasu stale obecną w magazynie. Zapas taki jest niezbędny, aby zapewnić ciągłość produkcji w przypadku ponadprzeciętnego czasu dostawy partii materiału lub ponadprzeciętnego popytu na materiały w danym okresie. Problem decyzyjny polega na minimalizacji kosztów przy zapewnieniu ciągłości produkcji lub przy minimalizacji ryzyka (prawdopodobieństwa) wystąpienia braków w magazynie. Funkcję kryterium w modelu stochastycznym w przypadku losowego popytu w deterministycznym okresie dostawy można przedstawić w następujący sposób: (4) gdzie K bz oznacza koszt braku jednostki zapasu w okresie planistycznym, s to poziom alarmowy zapasów, czyli poziom, przy którym należy złożyć nowe zamówienie, M L wyraża wartość oczekiwaną (średnią) popytu w okresie dostawy L, oznacza i-tą możliwą wartość popytu w okresie L, która może wystąpić z prawdopodobieństwem. Wartość oczekiwaną popytu w okresie L wyznacza się ze wzoru. Wielkość optymalnej partii materiału oraz poziom zapasu alar- ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

13 K. Jakowska-Suwalska, A. Sojda, M. Wolny WIELOKRYTERIALNE mowego można wyznaczyć za pomocą procedury iteracyjnej (H.M. Wagner: Badania operacyjne. PWE, Warszawa 1980). Funkcję kryterium w modelu stochastycznym, gdy rozpatruje się losową długość okresu dostawy partii zamówienia przy deterministycznym popycie może natomiast przedstawiać następujące wyrażenie:, (5) przy tym L j oznacza j-tą możliwą wartość długości czasu dostawy, która może zaistnieć z prawdopodobieństwem p(l j ). W przypadku obu modeli wielkość zapasu alarmowego relatywnie łatwo ustala się, jeżeli określone zostanie prawdopodobieństwo braku zapasu w magazynie. Generalnie występuje zależność, że im większe prawdopodobieństwo braku zapasu tym niższy poziom zapasu alarmowego, czyli mniejsze zamrożenie kapitału następuje na skutek zwiększenia ryzyka wystąpienia braków w magazynie. 4. PODEJŚCIE WIELOKRYTERIALNE DO STEROWANIA ZAPASAMI Do podstawowych kryteriów uwzględnianych przy podejmowaniu decyzji dotyczących sterowania zapasami są (M. Nowak: Interaktywne wielokryterialne wspomaganie decyzji w warunkach ryzyka. Metody i zastosowania. Wyd. AE w Katowicach, Katowice 2008, s. 219) minimalizacja kosztów tworzenia i utrzymania zapasów, maksymalizacja udziału popytu zaspokojonego z zapasów w popycie całkowitym. W wielu modelach rozważane są dwa fundamentalne kryteria (H. M. Wagner: Badania operacyjne. PWE, Warszawa 1980): minimalizacja wielkości zapasów, minimalizacja liczby zakupów. Innymi kryteriami mogą być: minimalizacja średniego poziomu zapasów, ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

14 14 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 78/ 2011 wrzesień październik minimalizacja oczekiwanego czasu dostawy minimalizacja oczekiwanej wielkości brakujących zapasów. Możliwość wprowadzenia dodatkowych kryteriów jest uzależniona od indywidualnych preferencji decydenta oraz przyjętych założeń. Można zauważyć, że modele: (3), (4) oraz (5) wyrażają sumaryczne koszty, które można rozbić i rozpatrywać każdą ze składowych tych kosztów osobno, minimalizując je. Wielokryterialny deterministyczny model optymalnych zapasów zbudowany na podstawie (3) możemy zapisać w postaci: Model ten może być stosowany, jeśli decydent w rozwiązaniu optymalnym zamierza zawrzeć swoje preferencje, dotyczące wielkości zamawianej partii i wielkości średnich zapasów przechowywanych w okresie planistycznym optymalizowana jest liczba zakupów oraz średni stan magazynu w okresie planistycznym. Na podstawie funkcji kryterium (4) można natomiast zbudować następujący wielokryterialny model zapasów: (7) ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

15 K. Jakowska-Suwalska, A. Sojda, M. Wolny WIELOKRYTERIALNE W modelu (7) trzecie kryterium oznacza minimalizację oczekiwanej, średniej wielkości zapasów w okresie decyzyjnym, a czwarte kryterium, minimalizację oczekiwanej średniej wielkości brakujących zapasów, w okresach dostawy. Przy losowej długości okresu dostawy można rozpatrywać następujący wielokryterialny model zapasów, wynikający z analizy składników funkcji (5): Trzecim kryterium w modelu (8) jest minimalizacja oczekiwanego poziomu zapasów w okresie dostawy, a czwartym, podobnie jak we wcześniejszym modelu, minimalizacja oczekiwanej średniej wielkości brakujących zapasów w okresie dostawy. 5. PODSUMOWANIE Zaproponowane wielokryterialne modele sterowania zapasami mają charakter wspomagający, w odniesieniu do planowania potrzeb materiałowych, ponieważ w przypadku popytu zależnego, bardzo często należy uwzględniać kryterium minimalizujące ryzyko niezaspokojenia potrzeb materiałowych. Szczególne znaczenie natomiast, może mieć przy potrzebie zapewnienia ciągłości produkcji wtedy kryterium, związane z ryzykiem, może być krytyczne, a koszty, związane z brakami w magazynie, znaczące i trudne do oszacowania. Przedstawione modele wielokryterialne mogą umożliwić wygenerowanie skończonej liczby rozwiązań sprawnych, które mogą być poddane dalszej, bardziej szczegółowej, analizie. Wykorzystywane instrumenty sterowania zapasami związane są z tym, że pozycji materiałowych może być w niektórych sytuacjach kilkadziesiąt tysięcy strategie i podejście do sterowania zapasami tych materiałów powinno być zindywidualizowane oraz uwzględniać charakter wartości zapasów, szybkości ich rotacji i szczególne własności danej pozycji. Opisane instrumenty pozwalają na klasyfikację potrzeb materiałowych (przy uwzględnieniu różnych kryteriów) oraz prezentują ogólne zasady zarządzania zapasami. ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

16 16 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 78/ 2011 wrzesień październik Wykorzystanie modeli wielokryterialnych sterowania zapasami związane jest konkretną kategorią potrzeb materiałowych lub pojedynczą pozycją materiałową. Zaprezentowane instrumenty umożliwiają wyodrębnienie tych kategorii, w stosunku do których można zastosować odrębne podejścia, które z kolei mogą być reprezentowane przez konkretny, wielokryterialny model sterowania zapasami. BIBLIOGRAFIA 1. Bylka S., Rempała R.: Wybrane zagadnienia matematycznej teorii zapasów, Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa Krzyżaniak S., Cyplik P.: Zapasy i magazynowanie., Biblioteka logistyka, Poznań Orlicky J.: Planowanie potrzeb materiałowych, PWE, Warszawa Nowak M.: Interaktywne wielokryterialne wspomaganie decyzji w warunkach ryzyka. Metody i zastosowania. Wyd. AE w Katowicach, Katowice Sarjusz-Wolski Z.: Sterowanie zapasami w przedsiębiorstwie. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa Silver E.A.: A simple replenishment rule for a linear trend in demand, European Journal of Operational Research 1 (1977), s Wagner H.M.: Badania operacyjne. PWE, Warszawa Wagner H.M., Within T.M.: Dynamic Version of the Economic Lot Size Model, Management Science 5 (1958), s ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

17 Wiesława Caputa WARTOŚĆ DLA KLIENTA JAKO FUNDAMENT KREOWANIA LOJALNOŚCI KLIENTÓW THE VALUE FOR A CUSTOMER AS FOUNDATION OF CUSTOMER LOYALTY CREATION STRESZCZENIE W warunkach nasilającej się walki konkurencyjnej pomiędzy przedsiębiorstwami zabezpieczenie trwałego rozwoju przedsiębiorstwa wymaga wykreowania takiej bazy klientów, która jest w stanie w jak najdłuższym okresie czasu, zasilać przedsiębiorstwo w kapitał, przynajmniej na poziomie minimalnej, oczekiwanej stropy zwrotu. W konsekwencji wszystkie działania podejmowane przez przedsiębiorstwo, jak również wykorzystywane w ich trakcie zasoby, muszą zostać podporządkowane wykreowaniu takich zasobów klientów, które warunkują dopływ korzyści dla przedsiębiorstwa, w jak najdłuższym okresie czasu. Kluczowym celem artykułu jest wskazanie miejsca i znaczenia wartości dla klienta w kreowaniu potencjału lojalności klientów. Realizacja tego celu opiera się na studiach literaturowych oraz badaniach własnych Autorki. ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

18 18 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 78/ 2011 wrzesień październik Abstract In the conditions of competition struggle intensification between businesses, securing constant development of companies requires such a creation of customer base that supplies a company with capital in the longest possible period of time, at least on the level of minimum expected return rate. As a consequence, all activities undertaken by a business as well as resources used in their performance must be subordinated to creation such customer resources that determine the benefits flow for a company in the longest possible period of time. The key purpose of the article is to indicate place and meaning of value for a customer in creating the potential of customers loyalty. The realization of this aim grounds on literature studies and own studies of the Author. Słowa klucze: Wartość klienta, lojalność klienta, kapitał klienta, Keywords: value of client, loyalty of client, capital of client, 1. WSTĘP Nie podlega dyskusji fakt, że pozyskanie kapitału od klienta może mieć tylko wówczas, gdy przedsiębiorstwa zaoferuje na rynku taki produkt, który w jego subiektywnej ocenie reprezentuje wartość wyższą od produktów oferowanych przez konkurentów, a koszt stworzenia takiej oferty będzie niższy niż osiągnięte efekty. W obliczu nasilającej się walki o klienta oraz stale zmieniających się potrzeb i preferencji nabywców, przedsiębiorstwo dążące do maksymalizacji korzyści płynących z zaangażowanego kapitału, stoi przed koniecznością: z jednej strony, podejmowania działań ukierunkowanych na zwiększania sumy satysfakcji lub /i/ minimalizacji kosztu satysfakcji klienta, z drugiej takiego ich zorganizowania, by zabezpieczyć długookresowy dopływ korzy- ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

19 Wiesława Caputa WARTOŚĆ DLA KLIENTA JAKO FUNDAMENT ści dla przedsiębiorstwa. 1 Kapitałowe zasilenie przedsiębiorstwa staje się możliwe jedynie wówczas, gdy przedsiębiorstwo wykreuje, zakomunikuje i dostarczy klientowi taką wartość, która w jego subiektywnej ocenie reprezentuje wartość wyższą od ofert konkurencyjnych przedsiębiorstw, zabezpieczając przy tym własne interesy. 2. WARTOŚĆ DLA KLIENTA JAKO KOMPONENT KAPITAŁU KLIENTÓW Powszechnie przyjmuje się, że podstawowym celem przedsiębiorstwa jest kreowanie wartości, które utożsamia się z pomnażaniem kapitału. Realizacja tego celu jest możliwa tylko wówczas, gdy przedsiębiorstwo pozyskuje kapitał klienta, a więc jest w stanie czerpać korzyści wynikające z utrzymania relacji z klientem. Korzyści te mogą mieć charakter finansowy, jak również pozafinansowy. Niemniej jednak z ostatecznym rozrachunku sprowadzają się do wartości netto przepływów pieniężnych, jakie jest w stanie pozyskać przedsiębiorstwo w całym okresie utrzymania relacji z klientem. 2 Wartość tych przepływów, określając ekonomiczną wartość relacji biznesowych łączących przedsiębiorstwo z klientem, determinuje wartość klienta z perspektywy przedsiębiorstwa. 3 Pierwszym krokiem na drodze budowy kapitału klienta jest niewątpliwie pozyskanie rentownego klienta, a następnie jego utrzy- 1 Patrz szerzej; W. Caputa, Strategiczna reorganizacja rynkowa a system informacyjny rachunkowości, [w:] Zarządzanie restrukturyzacją w procesach integracji i rozwoju nowej gospodarki, R. Borowiecki, A. Jaki (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków 2008, s B. Dobiegała-Korona, A. Herman, Współczesne źródła wartości przedsiębiorstwa, Difin, Warszawa 2006, s. 217 i nast. 3 Blatberg R.C., Deighton J., Manage Marketing by the Customer Equity Test, In: Harvard Business Review, Jg. 74, Juli-August, s , E. Rudolf-Sipötz., Kundenwert: Konzeption Determinanten Management, Bamberg, 2001, B. Günter., S. Helm., Kundenwert: Grunlagen Innovative Konzepte Praktische Umsetzungen, 2. Aufl., Wiesbaden 2003, s ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

20 20 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 78/ 2011 wrzesień październik manie w jak najdłuższym okresie czasu. Jak wspomniano poprzednio, warunkiem koniecznym realizacji wspomnianego celu jest podporządkowanie podejmowanych w przedsiębiorstwie działań i konsumowanych w ich trakcie zasobów, tworzeniu wartości dla klienta. W literaturze przedmiotu, w tym zwłaszcza z zakresu marketingu, podejmowane są liczne próby zdefiniowania wartości dla klienta. Definicje te mają charakter opisowy lub też przyjmują postać formuł obliczeniowych. W definicjach opisowych, wartość dla klienta to przykładowo: z jednej strony, odbicie preferencji i priorytetów klientów, z drugiej suma jego całkowitych doświadczeń związanych z procesem zakupu i użytkowania danego dobra, 4 ( ) złożona wiązka korzyści zawarta w produkcie i towarzyszących mu usługach powstaje w wyniku zaangażowania specyficznych zasobów firmy i powiązanych z nim partnerów w systemie wartości 5, czy też postrzegana przez klienta wartość korzyści ekonomicznych, technicznych, społecznych, pozyskiwanych w zamian za cenę, płaconą za produkt z uwzględnieniem dostępnej na rynku oferty produktów i cen. 6 Jedną z pierwszych definicji wyrażonych formułą obliczeniową zaproponował J. Brilman, który wartość dla klienta wyraził następującym wzorem: W efekcie wartość dla klienta sprowadzona została zatem do postrzeganej wartości produktu rozumianej jako relacja jakości 4 N. Piercy, Marketing. Strategiczna reorganizacja firmy., FELBERG SJA, Warszawa 2003, s. 53 i nast., 5 M. Szymura-Tyc., Budowanie przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw, Ekonomika i Organizacja przedsiębiorstwa 2003, nr 6. 6 A. Kazarkiewicz, Wartość dla klienta we współczesnej rachunkowości zarządczej, Rachunkowość zarządcza i controlling, nr 5/2007. ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

21 Wiesława Caputa WARTOŚĆ DLA KLIENTA JAKO FUNDAMENT i ceny. Jakość powiązana została z satysfakcją klienta, która wynika zarówno z samego produktu, jak i procesu obsługi klienta. Syntetycznym wyrazem poziomu wskaźnika satysfakcji jest cena. 7 Bardziej rozwiniętą formułę obliczania wartości dla klienta zaproponowali A. Meyer i F. Dullinger, którzy wartość postrzeganą przez klienta łączą nie tylko z jakością lecz również z mocą świadczenia, a postrzegane koszty sprowadzają do ceny i dodatkowych kosztów ponoszonych przez klienta związanych z procesem zaopatrzenia i użytkowania produktu. W efekcie wartość ta przyjmuje postać: 8 Jak wynika z powyższego, zarówno w ujęciu opisowym, jak i przyjmującym postać formuł obliczeniowych wartość dla klienta, traktowana jest jako wartość nieekonomiczna 9, odzwierciedlająca wartości ekonomiczne, techniczne, społeczne, postrzegane i cenione przez klienta, wynikające z preferencji i priorytetów klientów dotyczących atrybutów samego produktu, procesu jego nabycia, jak również doświadczeń i oczekiwań związanych z jego użytkowaniem. W konsekwencji wartość ta, jest pochodną nie tylko jakości oferowanego świadczenia i ceny, lecz również czynników niematerialnych, w tym emocjonalnych. 7 J. Brilman, Nowoczesne koncepcje i metody zarządzania, PWE, Warszawa 2002, s A. Meyer, F. Dullinger, Leistungsprogram von Dienstleistungs-Anbietern, in. A Meyer, (Hrsg.): Hanbuch Dienstleistungs-Marketing, Band 1, Stuttgart, s Patrz m.in.: D. Grisaffe, D.B. Kumar, Antecedents and Consequences of Customer Value: Testing an Expanded Framework, Working Paper , Marketing Science Institute, Cambidge, 1998, A. Eggert., W. Ulaga., Customer Perceived Value: A Substitute for Satisfaction in Business Markets? In: Journal of Business and Industrial Markting, Jg. 17, Nr. 2/3, 2002, s , W. Ulaga, A. Eggert, Relationship Value in Business Markts The Construct and its Dimensions, in: Journal of Businessto-Business marketing, Jg. 12, Nr.1, S ZARZĄDZANIE 78.indb :43:57

Metody sterowania zapasami ABC XYZ EWZ

Metody sterowania zapasami ABC XYZ EWZ Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Metody sterowania zapasami ABC XYZ EWZ www.maciejczak.pl Zapasy Zapasy w przedsiębiorstwie można tradycyjnie rozumieć jako zgromadzone dobra, które w chwili

Bardziej szczegółowo

S.Wasyluk. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Post-Crisis Inventory Management in Polish Manufacture of food products Firms

S.Wasyluk. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Post-Crisis Inventory Management in Polish Manufacture of food products Firms S.Wasyluk Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Post-Crisis Inventory Management in Polish Manufacture of food products Firms Zarządzanie zapasami w warunkach pokryzysowych w przedsiębiorstwach z branży

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie płynnością finansową przedsiębiorstwa

Zarządzanie płynnością finansową przedsiębiorstwa Zarządzanie płynnością finansową przedsiębiorstwa Cz. 4 Zarządzanie zapasami Składniki zapasów Konieczność utrzymywania zapasów Koszty zapasów 1. Koszty utrzymania zapasów - kapitałowe, - magazynowania,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa

Spis treści. Przedmowa Spis treści Przedmowa 1.1. Magazyn i magazynowanie 1.1.1. Magazyn i magazynowanie - podstawowe wiadomości 1.1.2. Funkcje i zadania magazynów 1.1.3. Rodzaje magazynów 1.1.4. Rodzaje zapasów 1.1.5. Warunki

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE WYBRANYCH MODELI ANALIZY FINANSOWEJ DLA OCENY MOŻLIWOŚCI AKTYWIZOWANIA SIĘ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W SEKTORZE TRANSPORTU

WYKORZYSTANIE WYBRANYCH MODELI ANALIZY FINANSOWEJ DLA OCENY MOŻLIWOŚCI AKTYWIZOWANIA SIĘ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W SEKTORZE TRANSPORTU Mirosław rajewski Uniwersytet Gdański WYORZYSTANIE WYBRANYCH MODELI ANALIZY FINANSOWEJ DLA OCENY MOŻLIWOŚCI ATYWIZOWANIA SIĘ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W SETORZE TRANSPORTU Wprowadzenie Problemy związane

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp... 11 ROZDZIAŁ I... 15 Wybrane metody wyceny kapitału ludzkiego charakterystyka... 15

Spis treści Wstęp... 11 ROZDZIAŁ I... 15 Wybrane metody wyceny kapitału ludzkiego charakterystyka... 15 Wstęp... 11 ROZDZIAŁ I... 15 Wybrane metody wyceny kapitału ludzkiego charakterystyka... 15 Wiesława Hap Wstęp... 15 1. Pojęcia i elementy składowe kapitału ludzkiego... 16 2. Kapitał ludzki jako źródło

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego- SERIQUAL, CIT, CSI.

Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego- SERIQUAL, CIT, CSI. Anna Jurek 133846 Izabela Sokołowska 133991 Gr. Pon. P godz. 15.15 Procesowe Zarządzanie Przedsiębiorstwem- seminarium. Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego-

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wartością i ryzykiem na przykładzie przedsiębiorstwa zajmującego się projektowaniem i dystrybucją odzieży

Zarządzanie wartością i ryzykiem na przykładzie przedsiębiorstwa zajmującego się projektowaniem i dystrybucją odzieży Zarządzanie wartością i ryzykiem na przykładzie przedsiębiorstwa zajmującego się projektowaniem i dystrybucją odzieży Value management and risk on the example of a company engaged in the design and distribution

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie dyplomowym (licencjackim)

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów Dawid Doliński Dlaczego MonZa? Korzyści z wdrożenia» zmniejszenie wartości zapasów o 40 %*» podniesienie poziomu obsługi

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne Zagadnienia na egzamin dyplomowy na Wydziale Zarządzania Społecznej Akademii nauk Studia pierwszego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2012/2013 Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 ROZDZIAŁ 1 PROJEKTOWANIE INNOWACYJNYCH MODELI BIZNESU A WARTOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA... 17 Marek Jabłoński Wstęp... 17 1. Projektowanie organizacji zarys teoretyczny... 18 2. Motywy

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja Procesów Biznesowych. Systemy Informacyjne Przedsiębiorstw

Automatyzacja Procesów Biznesowych. Systemy Informacyjne Przedsiębiorstw Automatyzacja Procesów Biznesowych Systemy Informacyjne Przedsiębiorstw Rodzaje przedsiębiorstw Produkcyjne największe zapotrzebowanie na kapitał, największe ryzyko Handlowe kapitał obrotowy, średnie ryzyko

Bardziej szczegółowo

Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji. Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP

Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji. Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP Innowacja??? Istnieje wiele definicji terminu innowacja, jedna z nich, opracowana przez Davida

Bardziej szczegółowo

dialog przemiana synergia

dialog przemiana synergia dialog przemiana synergia SYNERGENTIA. Wspieramy Klientów w stabilnym rozwoju, równoważącym potencjał ekonomiczny, społeczny i środowiskowy przez łączenie wiedzy, doświadczenia i rozwiązań z różnych sektorów.

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

1. Opakowania wielokrotnego użytku: 2. Logistyczny łańcuch opakowań zawiera między innymi następujące elementy: 3. Które zdanie jest prawdziwe?

1. Opakowania wielokrotnego użytku: 2. Logistyczny łańcuch opakowań zawiera między innymi następujące elementy: 3. Które zdanie jest prawdziwe? 1. Opakowania wielokrotnego użytku: A. Są to zwykle opakowania jednostkowe nieulegające zniszczeniu po jednokrotnym użyciu (opróżnieniu), które podlegają dalszemu skupowi. B. Do opakowań wielokrotnego

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA WYBORU PRZEDMIOTÓW NA STUDIACH II STOPNIA STACJONARNYCH CYWILNYCH (nabór 2009) II semestr

DEKLARACJA WYBORU PRZEDMIOTÓW NA STUDIACH II STOPNIA STACJONARNYCH CYWILNYCH (nabór 2009) II semestr WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA WYDZIAŁ MECHANICZNY STUDENT..................................................................................................................... ( imię i nazwisko) (grupa szkolna)

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Analiza rynku. Badania produktów By decyzje podejmowane na różnych etapach zarządzania produktem były trafne, trzeba

Bardziej szczegółowo

1. Przedsiębiorstwo typu Startup a model biznesu...18

1. Przedsiębiorstwo typu Startup a model biznesu...18 WSTĘP... 11 MODELE I STRATEGIE BIZNESU JAKO FUNDAMENTY KREOWANIA WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA...15 ROZDZIAŁ 1 Metoda lean startup a koncepcja modelu biznesu Marek Jabłoński... 17 Wstęp...17 1. Przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13

Spis treści WSTĘP... 13 WSTĘP... 13 Rozdział I MODEL ZRÓWNOWAŻONEGO BIZNESU PRZEDSIĘBIORSTWA A KREACJA WARTOŚCI... 15 (Adam Jabłoński) Wstęp... 15 1. Konkurencyjność przedsiębiorstwa a model zrównoważonego biznesu... 16 2. Ciągłość

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz 2011 Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych Maciej Bieokiewicz Koncepcja Społecznej Odpowiedzialności Biznesu Społeczna Odpowiedzialnośd Biznesu (z ang. Corporate Social Responsibility,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Marketing: relacje z klientami Istota dr hab. Justyna Światowiec Szczepańska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 21 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój Marek Jabłoński Adam Jabłoński Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój 1. Wstęp. Współcześni menedŝerowie zmagający się z rosnącą konkurencją oraz gwałtownym spadkiem cen, walcząc o przetrwanie szukają

Bardziej szczegółowo

Bilansowanie zasobów w zintegrowanych systemach zarządzania produkcją. prof. PŁ dr inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.

Bilansowanie zasobów w zintegrowanych systemach zarządzania produkcją. prof. PŁ dr inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof. Bilansowanie zasobów w zintegrowanych systemach zarządzania produkcją prof. PŁ dr inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl Łódź 2014/2015 Zagadnienia: 1. Zasoby przedsiębiorstwa 2. Bilansowanie zasobów wg

Bardziej szczegółowo

Aleksandra Rabczyńska. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie

Aleksandra Rabczyńska. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie Aleksandra Rabczyńska Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży wydobywczej Working paper JEL Classification: A10 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Plan Prezentacji Cel artykułu Dlaczego działalność przemysłowa wiąże się z ryzykiem?

Bardziej szczegółowo

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH 5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH Praktyka działania udowadnia, że funkcjonowanie organizacji w sektorze publicznym, jak i poza nim, oparte jest o jej zasoby. Logistyka organizacji wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Pojęcie logistyki ,,Logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym

TEMAT: Pojęcie logistyki ,,Logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym TEMAT: Pojęcie logistyki,,logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej SZYMONIK http://www.gen-prof.pl/ Łódź 2015 1. Geneza i pojęcie logistyki Geneza

Bardziej szczegółowo

Strategie VIP. Opis produktu. Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie. Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie

Strategie VIP. Opis produktu. Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie. Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie Strategie VIP Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie Codziennie sygnał inwestycyjny na adres e-mail Konsultacje ze specjalistą Opis

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179 Ceny Definicja ceny cena ilość pieniądza, którą płaci się za dobra i usługi w stosunkach towarowo-pieniężnych, których przedmiotem jest zmiana właściciela lub dysponenta będąca wyrazem wartości i zależna

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

ALMAMER Wyższa Szkoła Ekonomiczna 01 201 Warszawa, ul. Wolska 43 www.almamer.pl

ALMAMER Wyższa Szkoła Ekonomiczna 01 201 Warszawa, ul. Wolska 43 www.almamer.pl Recenzenci Prof. dr hab. Małgorzata Duczkowska-Piasecka dr hab. Małgorzata Bombol REDAKCJA I KOREKTA Joanna Warecka OPRACOWANIE TECHNICZNO-GRAFICZNE Beata Kocój PROJEKT OKŁADKI Tomasz Fabiański ALMAMER

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Marketing Marketing Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and production engineering Rodzaj przedmiotu: podstawowy Rodzaj zajęć: Wyk. Ćwicz. Lab. Sem. Proj. Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

Wycena klienta i aktywów niematerialnych

Wycena klienta i aktywów niematerialnych Wycena klienta i aktywów niematerialnych Istota wpływu klienta na wartość spółki Strategie marketingowe i zarządzanie nimi Metryki zorientowane na klienta Podatność i zmienność klientów Łączna wartość

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Wszystkie Semestr: Forma studiów: I stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Własność intelektualna w innowacyjnej gospodarce

Własność intelektualna w innowacyjnej gospodarce Własność intelektualna w innowacyjnej gospodarce dr Alicja Adamczak Prezes Urzędu Patentowego RP Zielona Góra, 7 listopada 2014 r. Własność intelektualna Prawa własności przemysłowej Ochrona tajemnicy

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin dyplomowy. Studia pierwszego stopnia kierunek: Logistyka. (dla roku akademickiego 2012/2013)

Zagadnienia na egzamin dyplomowy. Studia pierwszego stopnia kierunek: Logistyka. (dla roku akademickiego 2012/2013) Zagadnienia na egzamin dyplomowy Studia pierwszego stopnia kierunek: Logistyka (dla roku akademickiego 2012/2013) Specjalność: Logistyka handlu i dystrybucji 1. Jakiego rodzaju kryteria uwzględniane są

Bardziej szczegółowo

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Przedsiębiorstwo dzięki prawidłowo ukształtowanemu łańcuchowi dostaw może osiągnąć trwałą przewagę konkurencyjną na rynku. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Organizacja i monitorowanie procesów magazynowych

Organizacja i monitorowanie procesów magazynowych Organizacja i monitorowanie procesów magazynowych Autor: St. Krzyżaniak, A. Niemczyk, J. Majewski, P. Andrzejczyk Magazyn jest nieodzownym elementem systemu logistycznego. Bez prawidłowego funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

P. Woźniak Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

P. Woźniak Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu P. Woźniak Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu "Zarządzanie zapasami w warunkach pokryzysowych na przykładzie przedsiębiorstwa z branży inżynierii lądowej i wodnej." "Post - Crisis Inventory Mnagement

Bardziej szczegółowo

Od ERP do ERP czasu rzeczywistego

Od ERP do ERP czasu rzeczywistego Przemysław Polak Od ERP do ERP czasu rzeczywistego SYSTEMY INFORMATYCZNE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PRODUKCJĄ Wrocław, 19 listopada 2009 r. Kierunki rozwoju systemów informatycznych zarządzania rozszerzenie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw.

Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw. Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw. Opis Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych menedżerów łańcuchów dostaw i pracowników integrujących zarządzanie rozproszonymi komórkami organizacyjnymi

Bardziej szczegółowo

LOGISTYKA PRODUKCJI. dr inż. Andrzej KIJ

LOGISTYKA PRODUKCJI. dr inż. Andrzej KIJ LOGISTYKA PRODUKCJI dr inż. Andrzej KIJ TEMAT ĆWICZENIA: PLANOWANIE POTRZEB MATERIAŁOWYCH METODA MRP Opracowane na podstawie: Praca zbiorowa pod redakcją, A. Kosieradzkiej, Podstawy zarządzania produkcją

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców.

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Jak założyć i prowadzić własną firmę? Autor: red. Hanna Godlewska-Majkowska, Wstęp W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie firmy, tworzone przez indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

Joanna Jasińska ZMIANY. w organizacjach. sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu

Joanna Jasińska ZMIANY. w organizacjach. sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu Joanna Jasińska ZMIANY w organizacjach sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu Recenzent prof. zw. dr hab. Janusz Soboń Opracowanie redakcyjne i korekta Jolanta Sierakowska

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstw. Cel przedsiębiorstwa. Komputery - potrzebne? 23-02-2012. Systemy zarządzania ZYSK! Metoda: zarządzanie

Informatyzacja przedsiębiorstw. Cel przedsiębiorstwa. Komputery - potrzebne? 23-02-2012. Systemy zarządzania ZYSK! Metoda: zarządzanie Informatyzacja przedsiębiorstw Systemy zarządzania Cel przedsiębiorstwa ZYSK! maksimum przychodów minimum kosztów podatki (lobbing...) Metoda: zarządzanie Ludźmi Zasobami INFORMACJĄ 2 Komputery - potrzebne?

Bardziej szczegółowo

Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji

Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji Nowy Sącz, 3 grudnia 2010 dr Marek Rutkowski Relacje to stosunki zachodzące między dwoma (lub więcej) osobami, organizacjami, przedmiotami, zdarzeniami;

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

Magdalena Dziubińska. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Magdalena Dziubińska. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prognoza przychodów ze sprzedaży dla przedsiębiorstwa XYZ z branży 85.4 PKD Magdalena Dziubińska Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu JEL Classification G0 key words: planowanie finansowe, prognoza przychodów,

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Analiza ryzyka działalności gospodarczej Business Intelligence Ekonometria Klasyfikacja i analiza danych Metody ilościowe na rynku kapitałowym Metody ilościowe w analizach

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. 1. Przedsiębiorstwo

Spis treści: Wstęp. 1. Przedsiębiorstwo Logistyka. Teoria i praktyka. Tom 1. redaktor naukowy Stanisław Krawczyk Książka stanowi połączenie dorobku pracowników uczelni politechnicznej, ekonomicznej oraz specjalizującej się w logistyce. Atutem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i istota marki

Pojęcie i istota marki Pojęcie i istota marki Marka to nazwa, symbol (znak graficzny) lub ich kombinacja stworzona w celu identyfikacji dóbr i usług sprzedawcy i wyróżnienia ich spośród produktów konkurencyjnych Znaczenie marki

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych Badania Marketingowe Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych Definicje badao marketingowych Badanie marketingowe to systematyczne projektowanie, zbieranie, prezentowanie danych i wyników badao istotnie

Bardziej szczegółowo

Wartość dodana podejścia procesowego

Wartość dodana podejścia procesowego Zarządzanie procesami dr Mariusz Maciejczak Wartość dodana podejścia procesowego www.maciejczak.pl Wartość dodana w ujęciu ekonomicznym Wartość dodana - przyrost wartości dóbr w wyniku określonego procesu

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu/modułu. Język polski Kierunek studiów, dla którego przedmiot jest oferowany

Sylabus przedmiotu/modułu. Język polski Kierunek studiów, dla którego przedmiot jest oferowany Sylabus przedmiotu/modułu Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia Nazwa w języku angielskim Język wykładowy Warsztaty logistyczne Logistics workshop Język polski Kierunek studiów, dla którego przedmiot jest

Bardziej szczegółowo

Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3

Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3 Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3 21.06.2005 r. 4. Planowanie eksperymentów symulacyjnych Podczas tego etapu ważne jest określenie typu rozkładu badanej charakterystyki. Dzięki tej informacji

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18 Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu Typ studiów Prawo własności intelektualnej

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych prof. dr hab. Bogdan Sojkin Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Towaroznawstwa 1 Jak rozumieć komercjalizację? dobro, usługa, Komercjalizacja?

Bardziej szczegółowo

...Gospodarka Materiałowa

...Gospodarka Materiałowa 1 Gospodarka Materiałowa 3 Obsługa dokumentów magazynowych 4 Ewidencja stanów magazynowych i ich wycena 4 Inwentaryzacja 4 Definiowanie indeksów i wyrobów 5 Zaopatrzenie magazynowe 5 Kontrola jakości 5

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Czynniki sukcesu i przyczyny porażek w zarządzaniu własną firmą Mirosław Haffer

Rozdział 2. Czynniki sukcesu i przyczyny porażek w zarządzaniu własną firmą Mirosław Haffer Założyć firmę i nie zbankrutować. Aspekty zarządcze. redakcja naukowa Sławomir Sojak Czytelnik przyszły przedsiębiorca znajdzie w książce omówienie najważniejszych aspektów zakładania i zarządzania rmą

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Przekazanie studentom ogólnej wiedzy z zakresu marketingu przemysłowego. C2. Uświadomienie studentom odmienności

Bardziej szczegółowo

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny www.maciejczak.pl Łańcuch logistyczny a łańcuch dostaw Łańcuch dostaw w odróżnieniu od łańcucha logistycznego dotyczy integracji

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją VI

Zarządzanie Produkcją VI Zarządzanie Produkcją VI Dr Janusz Sasak Jakość Ogół cech i właściwości wyrobu lub usługi decydujących o zdolności wyrobu lub usługi do zaspokojenia stwierdzonych lub przewidywanych potrzeb Norma PN/EN

Bardziej szczegółowo